Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Luzon 0 1326 2237104 2235894 2026-10-25T22:51:53Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237104 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks.{{Infobox Islands |name = Luzon |image_map = Luzon in Philippines.svg |image_caption = Sa mapa, na pula ay ang pulo ng Luzon. |nickname = Hilagang Pilipinas<br>North Philippines |native name link = |location = [[Timog-silangang Asya]] |coordinates= |archipelago = [[Kapuluan ng Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Luzon, [[Mindanao]], [[Mindoro Island|Mindoro]], [[Palawan Island|Palawan]] |area = 109,965 km² |highest mount = Pulag |elevation = 2,922 m |country = Pilipinas |country admin divisions title = Mga Rehiyon |country admin divisions = [[Kalakhang Maynila]], [[Bicol Region|Bicol]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Calabarzon]], [[Gitnang Luzon]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Ilocos Region|Ilocos]] & [[Mimaropa]] |Pinakamalaking Lungsod = [[Kalakhang Maynila]] |country largest city population = 9,932,560 |population = 39,500,000 |population as of = 2000 |density = 359.2 |ethnic groups = [[Aeta]], [[Agta]], [[Bikolano]], Ibanag, [[Igorot]], [[Ilokano]], [[Kapampangan]], Pangasinanse, [[Tagalog people|Tagalog]] }} Ang '''Luzon''', '''Kalusunan''' o '''Hilagang Pilipinas''', ang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]] at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang "Luzon" sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]]. Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod, ang [[Quezon City]]. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang [[Bundok Pulag]], ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang [[Bulkang Mayon]], ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng [[Batanes]] at [[Kapuluang Babuyan|Babuyan]] sa hilaga, ang mga pulo ng [[Catanduanes]], [[Marinduque]], [[Masbate]], [[Romblon]], [[Mindoro]] at [[Palawan]] sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at 38 [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. ==Heograpiya== {{See also|Heograpiya ng Pilipinas}} Ang kabuuang sukat ng Luzon ay {{convert|76969315.9|km2}},<ref name=unep>{{cite web|title=Islands by Land Area|url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|work=Island Directory Tables|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=4 Marso 2013|archive-date=20 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead}}</ref>, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang [[Lungsod Quezon]]. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng [[Bundok Pulag]], ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga [[Bulkang Pinatubo]], [[Bulkang Mayon]], [[Bulkang Taal]], ay ilan sa mga tanyag na mga [[bulkan]] sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] (ang bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]), sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na [[Tangway ng Bikol]]. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central. Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking [[Lambak ng Cagayan]], na nagsisilbing tagasalo, ng [[Ilog Cagayan]], ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]], ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa. Sa timog silangan ng [[Look ng Maynila]] matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay. {| class="wikitable" style="font-size:90%;background-color:#FDFDFD;" |- ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Anim na dibisyon ! scope="col" | Apat na dibisyon ! scope="col" | Tatlong dibisyon ! scope="col" | Dalawang dibisyon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Rehiyon ng Ilocos | rowspan=2 | Ilocandia | rowspan=3 | Hilagang Luzon<ref name=North_Central_Luzon>Ang mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon.</ref> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Lambak ng Cagayan |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Cordillera Administrative Region | Cordilleras |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Gitnang Luzon | colspan=2 style="text-align:center;" | Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| National Capital Region | colspan=3 style="text-align:center;" | Kalakhang Maynila | rowspan=4 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Calabarzon | rowspan=2 | [[Timog Katagalugan|Southern Tagalog]] | rowspan=3 | Southern Luzon | rowspan=3 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Mimaropa |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Rehiyon ng Bicol | [[Bicolandia]] |} ==Pisikal== [[Talaksan:Northern_luzon_en.png|thumb|Ang Hilagang Luzon (Northern Luzon)]] ===1. HILAGANG LUZON=== {{See|Hilagang Luzon}} Ang Hilagang Luzon o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang [[Sierra Madre]] (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang [[Ilog Cagayan]], Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng [[Baguio]]. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang ''White Parola'' at ang Windmill sa bayan ng [[Bangui, Ilocos Norte]], Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang [[Tsina]] at [[Taiwan]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North). Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]], ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang ''[[San Fernando, Pampanga]]''. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Rehiyon !! style=background-color:gold;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Rehiyon ng Ilocos|Rehiyon ng Ilocos, 1]]''' || [[San Fernando, La Union]] || Northwestern Luzon |- | '''[[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|CAR]]''' || [[Baguio]] || Northcentral Luzon |- | '''[[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan, 2]] ''' || [[Tuguegarao]] || Northeastern Luzon |- | '''[[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon, 3]]''' || [[San Fernando, Pampanga]] || Central Luzon |} ===2. TIMOG LUZON=== {{See|Timog Luzon}} [[Talaksan:Ph fil southern tagalog.png|thumb|Ang Timog Luzon (Southern Luzon)]] Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng [[Sierra Madre]] sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng [[Lawa ng Laguna]], [[Bulkang Taal]], [[Talon ng Pagsanjan]], [[Tagaytay]], [[Hinulugang Taktak]], [[Bundok Banahaw]], [[El Nido]], [[Puerto Galera]] at [[Bulkang Mayon]], Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng [[Calabarzon]] na binubuo ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Batangas]], [[Rizal]] at [[Quezon]], Ang Minparo o [[Mimaropa]] ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon. Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang [[Maynila]] ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang [[Tondo]], Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng [[Rizal]]. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gray;" | Rehiyon !! style=background-color:gray;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gray;" | Dibisyon |- | '''''[[Kalakhang Maynila|Kalakhang Maynila, NCR]]''''' || '''[[Maynila]]''' || Metro Manila |- | '''[[Calabarzon|Calabarzon, 4-A]]''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] || Southern Luzon |- | '''[[Mimaropa|Mimaropa, 4-B]]''' || [[Calapan]] || Southwestern Luzon |- | '''[[Rehiyon ng Bicol|Bicol, 5]]''' || [[Legazpi, Albay|Legazpi]] || Southeastern Luzon |} ==Kalakhan sa Luzon== [[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|thumb|Ang lungsod ng Quezon ang pinakaurbanisadong lungsod sa ''Luzon''.]] Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. ===Kalakhang Luzon=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Baguio''' || [[Baguio]] || Hilagang Luzon/Cordillera's |- | '''[[Kalakhang Maynila]]''' || '''[[Maynila]]''' || rowspan="3"| Timog Luzon/Maynila |- | '''Kauuluhang Laguna''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] |- | '''Kalakhang Naga''' || [[Naga, Camarines Sur|Naga]] |- ! style=background-color:silver;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:silver;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:silver;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Dagupan || [[Dagupan]] || Hilagang Luzon |- | '''Kalakhang Angeles''' || [[Angeles]] || rowspan="2"| Gitnang Luzon |- | '''Kalakhang Olongapo''' || [[Olongapo]] |- | '''Kalakhang Batangas''' || [[Lungsod ng Batangas|Batangas]] || Timog Luzon |} ==Pagkakahating Administratibo== Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 [[Mga Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng Pilipinas. Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan. ===Administratibo at rehiyon=== {| class="wikitable sortable toptextcells" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:center;width:100%;font-size:95%;" |- style="vertical-align:middle"; ! scope="col" | Lokasyon ! scope="col" | Rehiyon<br />{{small|(designation)}} ! scope="col" data-sort-type="number" | {{abbr|Populasyon|Population and national share (as of 2015)}}<br />{{small|(2015)}}{{PH census|2015|d}} ! scope="col" | Area{{efn-lr|name=Area}}<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=3 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=11 January 2013 }}</ref><ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=7 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=29 April 2011 }}</ref> ! scope="col" | Density ! scope="col" | Regional<br />center ! scope="col" style="width:14em;text-align:left;" data-sort-type="number" | {{center|[[List of primary local government units of the Philippines|Component LGUs]]}}{{unbulleted list | item_style=white-space:nowrap; | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|Province}} | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|''{{font|Independent city or municipality|css=font-weight:normal;}}''}} | {{Color box|#FDFDFD|{{font|∗|css=font-weight:normal;}}|border=darkgray}} {{small|[[Island groups of the Philippines|Associated island]]}}{{efn-lr|name=Islands}}}} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="1" | [[File:Ph fil ilocos.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Ilocos Region]]<br />{{small|(Region I)}} | 5,026,128<br />(''{{percentage|5026128|100981437|pad=1}}'') | {{convert|13,012.60|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5026128/13012.60|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, La Union|San Fernando<br />{{small|(La Union)}}]] | {{Collapsible list | title = 5 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Dagupan]]''{{efn-lr|name=icc}} | 2 = '''[[Ilocos Norte]]''' | 3 = '''[[Ilocos Sur]]''' | 4 = '''[[La Union]]''' | 5 = '''[[Pangasinan]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="3" | [[File:Ph fil cagayan valley.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley]] | style="font-weight:bold;" | [[Cagayan Valley]]<br />{{small|(Region II)}} | 3,451,410<br />(''{{percentage|3451410|100981437|pad=1}}'') | {{convert|28,228.83|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|3451410/28228.83|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Tuguegarao]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batanes]]'''* | 2 = '''[[Cagayan]]''' | 3 = '''[[Isabela]]''' | 4 = '''[[Nueva Vizcaya]]''' | 5 = '''[[Quirino]]''' | 6 = ''[[Santiago, Isabela|Santiago]]''{{efn-lr|name=icc}} }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="4" | [[File:Ph fil central luzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Central Luzon]]<br />{{small|(Region III)}} | 11,218,177<br />(''{{percentage|11218177|100981437|pad=1}}'') | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|11218177/22014.63|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, Pampanga|San Fernando<br />{{small|(Pampanga)}}]] | {{Collapsible list | title = 9 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Angeles]]''{{efn-lr|name=huc}} | 2 = '''[[Aurora (lalawigan)|Aurora]]''' | 3 = '''[[Bataan]]''' | 4 = '''[[Bulacan]]''' | 5 = '''[[Nueva Ecija]]''' | 6 = ''[[Olongapo]]''{{efn-lr|name=huc}} | 7 = '''[[Pampanga]]''' | 8 = '''[[Tarlac]]''' | 9 = '''[[Zambales]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="6" | [[File:Ph fil calabarzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Calabarzon]]<br />{{small|(Region IV-A)}} | 14,414,774<br />(''{{percentage|14414774|100981437|pad=1}}'') | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|14414774/16873.31|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calamba, Laguna|Calamba]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batangas]]''' | 2 = '''[[Cavite]]''' | 3 = '''[[Laguna]]''' | 4 = ''[[Lucena]]''{{efn-lr|name=huc}} | 5 = '''[[Quezon]]''' | 6 = '''[[Rizal]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="8" | [[File:Ph fil mimaropa.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA]] | style="font-weight:bold;" | [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]]{{efn-lr|name=Islands}}<br />{{small|(Mimaropa)}} | 2,963,360<br />(''{{percentage|2963360|100981437|pad=1}}'') | {{convert|29,620.90|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|2963360/29620.90|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calapan]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Marinduque]]'''* | 2 = '''[[Occidental Mindoro]]'''* | 3 = '''[[Oriental Mindoro]]'''* | 4 = '''[[Palawan]]'''* | 5 = ''[[Puerto Princesa]]''*{{efn-lr|name=huc}} | 6 = '''[[Romblon]]'''* }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="7" | [[File:Ph fil bicol.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Bicol Region]]<br />{{small|(Region V)}} | 5,796,989<br />(''{{percentage|5796989|100981437|pad=1}}'') | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5796989/18155.82|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Legazpi, Albay|Legazpi]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Albay]]''' | 2 = '''[[Camarines Norte]]''' | 3 = '''[[Camarines Sur]]''' | 4 = '''[[Catanduanes]]'''* | 5 = '''[[Masbate]]'''* | 6 = ''[[Naga, Camarines Sur|Naga]]''{{efn-lr|name=icc}} | 7 = '''[[Sorsogon]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="2" | [[File:Ph fil car.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Cordillera Administrative Region|Cordillera<br />Administrative<br />Region]]<br />{{small|(CAR)}} | 1,722,006<br />(''{{percentage|1722006|100981437|pad=1}}'') | {{convert|19,422.03|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|1722006/19422.03|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Baguio]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Abra]]''' | 2 = '''[[Apayao]]''' | 3 = ''[[Baguio]]''{{efn-lr|name=huc}} | 4 = '''[[Benguet]]''' | 5 = '''[[Ifugao]]''' | 6 = '''[[Kalinga]]''' | 7 = '''[[Mountain Province]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="5" | [[File:Ph fil ncr.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Metro Manila|National&nbsp;Capital<br />Region]]<br />{{small|(NCR)}} | 12,877,253<br />(''{{percentage|12877253|100981437|pad=1}}'') | {{convert|611.39|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|12877253/611.39|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | '''[[Manila]]''' | {{Collapsible list | title = 17 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Caloocan]]'' | 2 = ''[[Las Piñas]]'' | 3 = ''[[Makati]]'' | 4 = ''[[Malabon]]'' | 5 = ''[[Mandaluyong]]'' | 6 = ''[[Manila]]'' | 7 = ''[[Marikina]]'' | 8 = ''[[Muntinlupa]]'' | 9 = ''[[Navotas]]'' | 10 = ''[[Parañaque]]'' | 11 = ''[[Pasay]]'' | 12 = ''[[Pasig]]'' | 13 = ''[[Pateros]]'' | 14 = ''[[Quezon City]]'' | 15 = ''[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]'' | 16 = ''[[Taguig]]'' | 17 = ''[[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Valenzuela]]'' }} |-class="sortbottom" style="font-size:85%;" ! scope="col" colspan=2 | Region ! scope="col" | 2015 sensus ! scope="col" | Area ! scope="col" | Density ! scope="col" | Sentrong rehiyon ! scope="col" | Kinukumpuning LGUs |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;" | colspan="7" | ;Table note(s) {{notelist-lr|refs= {{efn-lr|name=Islands|The list includes the [[Island groups of the Philippines|associated islands]] of Luzon (provinces of [[Marinduque]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Palawan]], [[Romblon]], [[Batanes]], [[Catanduanes]] and [[Masbate]]).}} {{efn-lr|name=Area|Land area figures are the sum of each region's component provinces (and/or independent cities), derived from the National Statistical Coordination Board ([[Philippine Statistics Authority]]) official website.}} {{efn-lr|name=icc|An [[Cities of the Philippines#Classification|independent component city]], not under the jurisdiction of any provincial government.}} {{efn-lr|name=huc|A [[Cities of the Philippines#Classification|highly urbanized city]], independent from any province}} }} |} {{Largest cities | province = | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Philippines | div_name = Luzon | div_link = Region{{!}}Region | city_1 = Quezon City{{!}}''Quezon City'' | div_1 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_1 = 3,084,270 | img_1 = QC skyline South Triangle (Quezon City; 11-08-2022).jpg | city_2 = Manila{{!}}'''Manila''' | div_2 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_2 = 1,902,590 | img_2 = Skyline in Manila (Metro Manila; 2023-08-11) E911a 35.jpg | city_3 = Caloocan{{!}}Caloocan | div_3 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_3 = 1,712,945 | img_3 = 9526Complex Caloocan City Hall Landmarks 21.jpg | city_4 =Taguig{{!}}Taguig | div_4 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_4 = 1,308,085 | img_4 = Bonifacio Global City - skyline shot from BSA Twin Towers Ortigas.jpg | city_5 = Antipolo{{!}}'''Antipolo''' | div_5 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_5 = 913,712 | city_6 = Pasig{{!}}Pasig | div_6 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_6 = 853,050 | city_7 = Valenzuela{{!}}Valenzuela | div_7 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_7 = 725,713 | city_8 = Dasmariñas{{!}}Dasmariñas | div_8 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_8 = 744,511 | city_9 = Parañaque{{!}}Parañaque | div_9 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_9 = 703,254 | city_10 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte | div_10 = Central Luzon{{!}}Central Luzon 3 | pop_10 = 685,688 | city_11 = Bacoor{{!}}Bacoor | div_11 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_11 = 661,381 | city_12 = Las Piñas{{!}}Las Piñas | div_12 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_12 = 615,549 | city_13 = Biñan{{!}}Biñan | div_13 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_13 = 584,479 | city_14 = Calamba City{{!}}Calamba | div_14 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_14 = 575,046 | city_15 = Muntinlupa{{!}}Muntinlupa | div_15 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_15 = 552,255 | city_16 = Angeles City{{!}}Angeles | div_16 = Central Luzon{{!}}Central Luzon 3 | pop_16 = 483,452 | city_17 = General Trias{{!}}General Trias | div_17 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_17 = 482,453 | city_18 = Imus{{!}}'''Imus''' | div_18 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_18 = 481,949 | city_19 = Marikina{{!}}Marikina | div_19 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_19 = 471,323 | city_20 = Mandaluyong{{!}}Mandaluyong | div_20 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_20 = 465,932 }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Luzon|*]] {{pilipinas-stub}} aoqplizlgwm6pyd7m2z9fwukshv52gj 2237109 2237104 2026-10-25T23:00:12Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237109 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks.{{Infobox Islands |name = Luzon |image_map = Luzon in Philippines.svg |image_caption = Sa mapa, na pula ay ang pulo ng Luzon. |nickname = Hilagang Pilipinas<br>North Philippines |native name link = |location = [[Timog-silangang Asya]] |coordinates= |archipelago = [[Kapuluan ng Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Luzon, [[Mindanao]], [[Mindoro Island|Mindoro]], [[Palawan Island|Palawan]] |area = 109,965 km² |highest mount = Pulag |elevation = 2,922 m |country = Pilipinas |country admin divisions title = Mga Rehiyon |country admin divisions = [[Kalakhang Maynila]], [[Bicol Region|Bicol]], [[Lambak ng Cagayan]], [[Calabarzon]], [[Gitnang Luzon]], [[Cordillera Administrative Region|Cordillera]], [[Ilocos Region|Ilocos]] & [[Mimaropa]] |Pinakamalaking Lungsod = [[Kalakhang Maynila]] |country largest city population = 9,932,560 |population = 39,500,000 |population as of = 2000 |density = 359.2 |ethnic groups = [[Aeta]], [[Agta]], [[Bikolano]], Ibanag, [[Igorot]], [[Ilokano]], [[Kapampangan]], Pangasinanse, [[Tagalog people|Tagalog]] }} Ang '''Luzon''', '''Kalusunan''' o '''Hilagang Pilipinas''', ang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]] at ika-17 sa daigdig. Katawagan din ang "Luzon" sa isa sa tatlong pangkat pangkapuluan sa bansa, kasama ng [[Kabisayaan]] at [[Mindanao]]. Bilang isang pulo, ang Luzon ay may sukat na 104,688 kilometro kwadrado. Dito matatagpuan ang lungsod ng pamahalaan ng bansa, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod, ang [[Quezon City]]. Mabundok ang pulo at dito matatagpuan ang [[Bundok Pulag]], ang ikalawang pinakamataas na bundok sa bansa, at ang [[Bulkang Mayon]], ang pinakatanyag na bulkan. Nasa kanluran ng pulo ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]], sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Ang pangkat ng pulo na matatawag na Kalusunan ay kinabibilangan ng Luzon kasama ang pangkat ng [[Batanes]] at [[Kapuluang Babuyan|Babuyan]] sa hilaga, ang mga pulo ng [[Catanduanes]], [[Marinduque]], [[Masbate]], [[Romblon]], [[Mindoro]] at [[Palawan]] sa timog. Nahahati ang pangkat ng pulo sa walong [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] at 38 [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. ==Heograpiya== {{See also|Heograpiya ng Pilipinas}} Ang kabuuang sukat ng Luzon ay {{convert|76969315.9|km2}},<ref name=unep>{{cite web|title=Islands by Land Area|url=http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|work=Island Directory Tables|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=4 Marso 2013|archive-date=20 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220003634/http://islands.unep.ch/Tiarea.htm|url-status=dead}}</ref>, ang ika-17 pinakamalaking pulo sa buong daigdig. Matatagpuan sa Luzon ang punong lungsod ng Pilipinas, ang [[Maynila]], at ang pinakamataong lungsod sa Pilipinas, ang [[Lungsod Quezon]]. Mabundok ang pulo na kung saan matatagpuan ng [[Bundok Pulag]], ang ikatlong pinakamataas na bundok sa bansa, at ang mga [[Bulkang Pinatubo]], [[Bulkang Mayon]], [[Bulkang Taal]], ay ilan sa mga tanyag na mga [[bulkan]] sa Luzon. Matatagpuan sa kanluran ng Luzon ang [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] (ang bahagi ng [[Dagat Timog Tsina]] na nakapaloob sa [[eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas]]), sa silangan ang [[Dagat Pilipinas]], at sa hilaga ang [[Kipot ng Luzon]]. Halos parihaba ang sukat ng pulo ng Luzon at may mahabang tangway sa timog silangan na tinatawag na [[Tangway ng Bikol]]. Ang hilagang bahagi ng pulo ay kinapalolooban ng malalaking bulubundukin, ang Cordillera Central. Sa silangan ng Cordillera Central ay ang malaking [[Lambak ng Cagayan]], na nagsisilbing tagasalo, ng [[Ilog Cagayan]], ang pinakamahabang ilog sa Pilipinas. Sa silangan ng lambay ay matatagpuan ang bulubundukin ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]], ang pinakamahabang bulubundukin sa bansa. Sa timog silangan ng [[Look ng Maynila]] matatagpuan ang pinakamalaking lawa sa bansa, at ang pinakamalaking lawa sa loob ng kalupaan sa Timog Silangang Asya, ang Lawa ng Bay. {| class="wikitable" style="font-size:90%;background-color:#FDFDFD;" |- ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Anim na dibisyon ! scope="col" | Apat na dibisyon ! scope="col" | Tatlong dibisyon ! scope="col" | Dalawang dibisyon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Rehiyon ng Ilocos | rowspan=2 | Ilocandia | rowspan=3 | Hilagang Luzon<ref name=North_Central_Luzon>Ang mga probinsya ng mga north area ng Central Luzon ay minsang itinuturing na sakop ng North Luzon, partikular na ang Aurora, Nueva Ecija, Tarlac, at Zambales; minsan kasama ang Pampanga. Dahil karaniwang ikinakabit ang Central Luzon sa North Luzon, North Central Luzon ay madalas sinisimplihan bilang North Luzon.</ref> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> | rowspan=4 | Hilaga at Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Lambak ng Cagayan |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Cordillera Administrative Region | Cordilleras |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gold;"| Gitnang Luzon | colspan=2 style="text-align:center;" | Gitnang Luzon<ref name=North_Central_Luzon/> |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| National Capital Region | colspan=3 style="text-align:center;" | Kalakhang Maynila | rowspan=4 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Calabarzon | rowspan=2 | [[Timog Katagalugan|Southern Tagalog]] | rowspan=3 | Southern Luzon | rowspan=3 | Southern Luzon |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Mimaropa |-style="vertical-align:top;" ! style=background-color:gray;"| Rehiyon ng Bicol | [[Bicolandia]] |} ==Pisikal== [[Talaksan:Northern_luzon_en.png|thumb|Ang Hilagang Luzon (Northern Luzon)]] ===1. HILAGANG LUZON=== {{See|Hilagang Luzon}} Ang Hilagang Luzon o Northern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Rehiyon ng Ilocos, Cordillera Administrative Region at Lambak ng Cagayan, dito matatagpuan ang [[Sierra Madre]] (Pilipinas), pinakamahabang ilog sa Pilipinas ang [[Ilog Cagayan]], Bulubunduking Caraballo, Banaue Rice Terraces at ang lungsod ng [[Baguio]]. Dito matatagpuan ang unang hangganan ng Pilipinas ang lalawigang isla ng Batanes na kilalang dayuhan ng mga turista ang ''White Parola'' at ang Windmill sa bayan ng [[Bangui, Ilocos Norte]], Ang Hilagang Luzon ay ang bumabakod sa tinatawag na Kipot ng Luzon at pumapagitan sa mga bansang [[Tsina]] at [[Taiwan]] sa [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]. Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Hilaga (North). Ang Gitnang Luzon o Central Luzon Region 3 ay ang Gitnang Rehiyon sa isla ng Luzon, ito ay pumapagitan sa mga rehiyon ng Hilagang Luzon, Timog Luzon at Kalakhang Maynila. Ito ang mga lalawigan ng: Aurora, [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]], ang probinsya ng Aurora sa pagitan ng taong 2002 ay nakapaloob sa Rehiyong Timog Katagalugan o Southern Tagalog. Ang rehiyong sentro ng Gitnang Luzon ay ang ''[[San Fernando, Pampanga]]''. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Rehiyon !! style=background-color:gold;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''[[Rehiyon ng Ilocos|Rehiyon ng Ilocos, 1]]''' || [[San Fernando, La Union]] || Northwestern Luzon |- | '''[[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera|CAR]]''' || [[Baguio]] || Northcentral Luzon |- | '''[[Lambak ng Cagayan|Lambak ng Cagayan, 2]] ''' || [[Tuguegarao]] || Northeastern Luzon |- | '''[[Gitnang Luzon|Gitnang Luzon, 3]]''' || [[San Fernando, Pampanga]] || Central Luzon |} ===2. TIMOG LUZON=== {{See|Timog Luzon}} [[Talaksan:Ph fil southern tagalog.png|thumb|Ang Timog Luzon (Southern Luzon)]] Ang Timog Luzon o Southern Luzon ay binubuo ng 3 kluster sa tatlong rehiyon, Ang Calabarzon (IV-A), Mimaropa (IV-B) at Bicol Region, kabilang ang Metro Manila na nasa ikalawang dibisyon, dito matatagpuan ang hangganan ng [[Sierra Madre]] sa pagitan ng Laguna at Quezon, at iilan pang mga tanawin ng [[Lawa ng Laguna]], [[Bulkang Taal]], [[Talon ng Pagsanjan]], [[Tagaytay]], [[Hinulugang Taktak]], [[Bundok Banahaw]], [[El Nido]], [[Puerto Galera]] at [[Bulkang Mayon]], Ito ay ang dulo ng Luzon sa direksyong Timog (South). Ang mainland Southern Tagalog ay ang kasalukuyang rehiyon ng [[Calabarzon]] na binubuo ng [[Cavite]], [[Laguna]], [[Batangas]], [[Rizal]] at [[Quezon]], Ang Minparo o [[Mimaropa]] ay ang Rehiyon IV-B na itinuturing na Rehiyong Timog-Kanlurang Tagalog o Southwestern Tagalog Region na nasa outland at ang Bicolandia ay ang rehiyon 5 ang ikahuling rehiyon sa isla ng Luzon. Ang Kalakhang Maynila o Metro Manila ay ang sentrong panglungsod o kauuluhan sa Pilipinas, Ito ay binubuo ng 16 na lungsod at 1 bayan, Ang rehiyong sentro nito ay ang [[Maynila]] ang kapitolyo ng Pilipinas, dating lalawigan o probinsya ang Metro Manila na sumasaklaw sa pangalang [[Tondo]], Noong taong 1898, kabilang rito ang mga distrito at barangay ng bawat saklaw ng lungsod maging ang ilang bayan sa lalawigan ng [[Rizal]]. ====4 Dibisyon==== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gray;" | Rehiyon !! style=background-color:gray;" | Sentrong rehiyon !! style=background-color:gray;" | Dibisyon |- | '''''[[Kalakhang Maynila|Kalakhang Maynila, NCR]]''''' || '''[[Maynila]]''' || Metro Manila |- | '''[[Calabarzon|Calabarzon, 4-A]]''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] || Southern Luzon |- | '''[[Mimaropa|Mimaropa, 4-B]]''' || [[Calapan]] || Southwestern Luzon |- | '''[[Rehiyon ng Bicol|Bicol, 5]]''' || [[Legazpi, Albay|Legazpi]] || Southeastern Luzon |} ==Kalakhan sa Luzon== [[Talaksan:Quezon City skyline - South Triangle with TV towers (from Mezza 2) (Quezon City)(2018-05-12).jpg|thumb|Ang lungsod ng Quezon ang pinakaurbanisadong lungsod sa ''Luzon''.]] Ang Kalakhan sa Luzon o Metro sa Luzon ay ang mga kalakhan na naka-ayon sa bawat rehiyon, kapitolyo, lalawigan at lungsod, isla ng Luzon ang mga kalakhan ay dibisyon mula sa rehiyon hanggang sa lalawigan pababa sa lunsod. ===Kalakhang Luzon=== {| class = "wikitable" style = "font-size: 100%;" |- ! style=background-color:gold;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:gold;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:gold;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Baguio''' || [[Baguio]] || Hilagang Luzon/Cordillera's |- | '''[[Kalakhang Maynila]]''' || '''[[Maynila]]''' || rowspan="3"| Timog Luzon/Maynila |- | '''Kauuluhang Laguna''' || [[Calamba, Laguna|Calamba]] |- | '''Kalakhang Naga''' || [[Naga, Camarines Sur|Naga]] |- ! style=background-color:silver;" | Kalakhan (Metro) !! style=background-color:silver;" | Sentrong kalakhan !! style=background-color:silver;" | Dibisyon |- | '''Kalakhang Dagupan || [[Dagupan]] || Hilagang Luzon |- | '''Kalakhang Angeles''' || [[Angeles]] || rowspan="2"| Gitnang Luzon |- | '''Kalakhang Olongapo''' || [[Olongapo]] |- | '''Kalakhang Batangas''' || [[Lungsod ng Batangas|Batangas]] || Timog Luzon |} ==Pagkakahating Administratibo== Ang pulo ng Luzon ay kinapalolooban ng 8 sa 17 [[Mga Rehiyon ng Pilipinas|rehiyon]] ng Pilipinas. Ang mga rehiyong ito ay hindi mga pampolitika na entidad, subalit nagsisilbing pagkakahating administratibong pangkat ng mga lalawigan. ===Administratibo at rehiyon=== {| class="wikitable sortable toptextcells" style="margin:auto;table-layout:fixed;text-align:center;width:100%;font-size:95%;" |- style="vertical-align:middle"; ! scope="col" | Lokasyon ! scope="col" | Rehiyon<br />{{small|(designation)}} ! scope="col" data-sort-type="number" | {{abbr|Populasyon|Population and national share (as of 2015)}}<br />{{small|(2015)}}{{PH census|2015|d}} ! scope="col" | Area{{efn-lr|name=Area}}<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Philippine Statistics Authority]] |accessdate=3 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=11 January 2013 }}</ref><ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=7 April 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=29 April 2011 }}</ref> ! scope="col" | Density ! scope="col" | Regional<br />center ! scope="col" style="width:14em;text-align:left;" data-sort-type="number" | {{center|[[List of primary local government units of the Philippines|Component LGUs]]}}{{unbulleted list | item_style=white-space:nowrap; | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|Province}} | {{Color box|#FDFDFD|border=darkgray}} {{small|''{{font|Independent city or municipality|css=font-weight:normal;}}''}} | {{Color box|#FDFDFD|{{font|∗|css=font-weight:normal;}}|border=darkgray}} {{small|[[Island groups of the Philippines|Associated island]]}}{{efn-lr|name=Islands}}}} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="1" | [[File:Ph fil ilocos.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Ilocos Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Ilocos Region]]<br />{{small|(Region I)}} | 5,026,128<br />(''{{percentage|5026128|100981437|pad=1}}'') | {{convert|13,012.60|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5026128/13012.60|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, La Union|San Fernando<br />{{small|(La Union)}}]] | {{Collapsible list | title = 5 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Dagupan]]''{{efn-lr|name=icc}} | 2 = '''[[Ilocos Norte]]''' | 3 = '''[[Ilocos Sur]]''' | 4 = '''[[La Union]]''' | 5 = '''[[Pangasinan]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="3" | [[File:Ph fil cagayan valley.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cagayan Valley]] | style="font-weight:bold;" | [[Cagayan Valley]]<br />{{small|(Region II)}} | 3,451,410<br />(''{{percentage|3451410|100981437|pad=1}}'') | {{convert|28,228.83|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|3451410/28228.83|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Tuguegarao]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batanes]]'''* | 2 = '''[[Cagayan]]''' | 3 = '''[[Isabela]]''' | 4 = '''[[Nueva Vizcaya]]''' | 5 = '''[[Quirino]]''' | 6 = ''[[Santiago, Isabela|Santiago]]''{{efn-lr|name=icc}} }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="4" | [[File:Ph fil central luzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Central Luzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Central Luzon]]<br />{{small|(Region III)}} | 11,218,177<br />(''{{percentage|11218177|100981437|pad=1}}'') | {{convert|22,014.63|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|11218177/22014.63|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[San Fernando City, Pampanga|San Fernando<br />{{small|(Pampanga)}}]] | {{Collapsible list | title = 9 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Angeles]]''{{efn-lr|name=huc}} | 2 = '''[[Aurora (lalawigan)|Aurora]]''' | 3 = '''[[Bataan]]''' | 4 = '''[[Bulacan]]''' | 5 = '''[[Nueva Ecija]]''' | 6 = ''[[Olongapo]]''{{efn-lr|name=huc}} | 7 = '''[[Pampanga]]''' | 8 = '''[[Tarlac]]''' | 9 = '''[[Zambales]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="6" | [[File:Ph fil calabarzon.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Calabarzon]] | style="font-weight:bold;" | [[Calabarzon]]<br />{{small|(Region IV-A)}} | 14,414,774<br />(''{{percentage|14414774|100981437|pad=1}}'') | {{convert|16,873.31|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|14414774/16873.31|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calamba, Laguna|Calamba]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Batangas]]''' | 2 = '''[[Cavite]]''' | 3 = '''[[Laguna]]''' | 4 = ''[[Lucena]]''{{efn-lr|name=huc}} | 5 = '''[[Quezon]]''' | 6 = '''[[Rizal]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="8" | [[File:Ph fil mimaropa.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting MIMAROPA]] | style="font-weight:bold;" | [[Mimaropa|Southwestern Tagalog Region]]{{efn-lr|name=Islands}}<br />{{small|(Mimaropa)}} | 2,963,360<br />(''{{percentage|2963360|100981437|pad=1}}'') | {{convert|29,620.90|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|2963360/29620.90|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Calapan]] | {{Collapsible list | title = 6 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Marinduque]]'''* | 2 = '''[[Occidental Mindoro]]'''* | 3 = '''[[Oriental Mindoro]]'''* | 4 = '''[[Palawan]]'''* | 5 = ''[[Puerto Princesa]]''*{{efn-lr|name=huc}} | 6 = '''[[Romblon]]'''* }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="7" | [[File:Ph fil bicol.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the Bicol Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Bicol Region]]<br />{{small|(Region V)}} | 5,796,989<br />(''{{percentage|5796989|100981437|pad=1}}'') | {{convert|18,155.82|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|5796989/18155.82|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Legazpi, Albay|Legazpi]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Albay]]''' | 2 = '''[[Camarines Norte]]''' | 3 = '''[[Camarines Sur]]''' | 4 = '''[[Catanduanes]]'''* | 5 = '''[[Masbate]]'''* | 6 = ''[[Naga, Camarines Sur|Naga]]''{{efn-lr|name=icc}} | 7 = '''[[Sorsogon]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="2" | [[File:Ph fil car.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting Cordillera Administrative Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Cordillera Administrative Region|Cordillera<br />Administrative<br />Region]]<br />{{small|(CAR)}} | 1,722,006<br />(''{{percentage|1722006|100981437|pad=1}}'') | {{convert|19,422.03|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|1722006/19422.03|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | [[Baguio]] | {{Collapsible list | title = 7 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = '''[[Abra]]''' | 2 = '''[[Apayao]]''' | 3 = ''[[Baguio]]''{{efn-lr|name=huc}} | 4 = '''[[Benguet]]''' | 5 = '''[[Ifugao]]''' | 6 = '''[[Kalinga]]''' | 7 = '''[[Mountain Province]]''' }} |- ! scope="row" style="width:8em;" data-sort-value="5" | [[File:Ph fil ncr.png|frameless|upright=0.5|alt=Map of the Philippines highlighting the National Capital Region]] | style="font-weight:bold;" | [[Metro Manila|National&nbsp;Capital<br />Region]]<br />{{small|(NCR)}} | 12,877,253<br />(''{{percentage|12877253|100981437|pad=1}}'') | {{convert|611.39|km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | {{convert|{{sigfig|12877253/611.39|2}}|PD/km2|abbr=on|sortable=on|disp=br()}} | '''[[Manila]]''' | {{Collapsible list | title = 17 | frame_style = border:none; | title_style = font-weight:normal;text-align:left;padding-left:0.5em;background-color:#F5F5F5; | list_style = text-align:left;font-size:90%;line-height:1.20em;white-space:nowrap; | bullets = on; | 1 = ''[[Caloocan]]'' | 2 = ''[[Las Piñas]]'' | 3 = ''[[Makati]]'' | 4 = ''[[Malabon]]'' | 5 = ''[[Mandaluyong]]'' | 6 = ''[[Manila]]'' | 7 = ''[[Marikina]]'' | 8 = ''[[Muntinlupa]]'' | 9 = ''[[Navotas]]'' | 10 = ''[[Parañaque]]'' | 11 = ''[[Pasay]]'' | 12 = ''[[Pasig]]'' | 13 = ''[[Pateros]]'' | 14 = ''[[Quezon City]]'' | 15 = ''[[San Juan, Kalakhang Maynila|San Juan]]'' | 16 = ''[[Taguig]]'' | 17 = ''[[Valenzuela, Kalakhang Maynila|Valenzuela]]'' }} |-class="sortbottom" style="font-size:85%;" ! scope="col" colspan=2 | Region ! scope="col" | 2015 sensus ! scope="col" | Area ! scope="col" | Density ! scope="col" | Sentrong rehiyon ! scope="col" | Kinukumpuning LGUs |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;" | colspan="7" | ;Table note(s) {{notelist-lr|refs= {{efn-lr|name=Islands|The list includes the [[Island groups of the Philippines|associated islands]] of Luzon (provinces of [[Marinduque]], [[Occidental Mindoro]], [[Oriental Mindoro]], [[Palawan]], [[Romblon]], [[Batanes]], [[Catanduanes]] and [[Masbate]]).}} {{efn-lr|name=Area|Land area figures are the sum of each region's component provinces (and/or independent cities), derived from the National Statistical Coordination Board ([[Philippine Statistics Authority]]) official website.}} {{efn-lr|name=icc|An [[Cities of the Philippines#Classification|independent component city]], not under the jurisdiction of any provincial government.}} {{efn-lr|name=huc|A [[Cities of the Philippines#Classification|highly urbanized city]], independent from any province}} }} |} {{Largest cities | province = | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Philippines | div_name = Luzon | div_link = Region{{!}}Region | city_1 = Quezon City{{!}}''Quezon City'' | div_1 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_1 = 3,084,270 | img_1 = QC skyline South Triangle (Quezon City; 11-08-2022).jpg | city_2 = Manila{{!}}'''Manila''' | div_2 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_2 = 1,902,590 | img_2 = Skyline in Manila (Metro Manila; 2023-08-11) E911a 35.jpg | city_3 = Caloocan{{!}}Caloocan | div_3 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_3 = 1,712,945 | img_3 = 9526Complex Caloocan City Hall Landmarks 21.jpg | city_4 =Taguig{{!}}Taguig | div_4 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_4 = 1,308,085 | img_4 = Bonifacio Global City - skyline shot from BSA Twin Towers Ortigas.jpg | city_5 = Antipolo{{!}}'''Antipolo''' | div_5 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_5 = 913,712 | city_6 = Pasig{{!}}Pasig | div_6 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_6 = 853,050 | city_7 = Valenzuela{{!}}Valenzuela | div_7 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_7 = 725,713 | city_8 = Dasmariñas{{!}}Dasmariñas | div_8 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_8 = 744,511 | city_9 = Parañaque{{!}}Parañaque | div_9 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_9 = 703,254 | city_10 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte | div_10 = Central Luzon{{!}}Central Luzon 3 | pop_10 = 685,688 | city_11 = Bacoor{{!}}Bacoor | div_11 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_11 = 661,381 | city_12 = Las Piñas{{!}}Las Piñas | div_12 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_12 = 615,549 | city_13 = Biñan{{!}}Biñan | div_13 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_13 = 584,479 | city_14 = Calamba City{{!}}Calamba | div_14 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_14 = 575,046 | city_15 = Muntinlupa{{!}}Muntinlupa | div_15 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_15 = 552,255 | city_16 = Angeles City{{!}}Angeles | div_16 = Central Luzon{{!}}Central Luzon 3 | pop_16 = 483,452 | city_17 = General Trias{{!}}General Trias | div_17 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_17 = 482,453 | city_18 = Imus{{!}}'''Imus''' | div_18 = Calabarzon{{!}}Calabarzon 4-A | pop_18 = 481,949 | city_19 = Marikina{{!}}Marikina | div_19 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_19 = 471,323 | city_20 = Mandaluyong{{!}}Mandaluyong | div_20 = Metro Manila{{!}}Metro Manila, NCR | pop_20 = 465,932 }} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] [[Kategorya:Luzon|*]] {{pilipinas-stub}} 2507ayg76fqbwaplkqeenxmgttuf0xc Balangkas ng Pilipinas 0 1416 2237103 2200965 2026-10-25T22:49:57Z ~2026-57165-29 168008 https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.MKTP.CD 2237103 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. {{multiple image | align = right | image1 = Flag of the Philippines.svg | width1 = 224 | alt1 = | caption1 = Ang [[watawat ng Pilipinas]] | image2 = Coat of Arms of the Philippines.svg | width2 = 101 | alt2 = | caption2 = Ang [[sagisag ng Republika ng Pilipinas]] | footer = }} [[Talaksan:PHL orthographic.svg|thumb|Ang kinaroroonan ng [[Pilipinas]]]] Ang sumusunod na [[balangkas]] ay nagsisilbing buod at gabay pampaksa sa '''[[Pilipinas]]''': {{TOC limit|limit=2}}{{clear}} == Pangkalahatang sanggunian == [[Talaksan:Ph general map.svg|thumb|Isang mapapalakihing saligan na mapa ng [[Pilipinas]]]] *Pangalan: Pilipinas o Filipinas (impormal: "Pinas") *Pagbigkas sa Tagalog: {{IPA-tl|ˌpɪlɪˈpinɐs|}}, {{IPA-tl|fɪlɪˈpinɐs|}} *Pangalan sa Ingles: ''Philippines'' o ''the Philippines'' *Pagbigkas sa Ingles: {{IPAc-en|audio=En-us-Philippines.ogg|ˈ|f|ɪ|l|ə|p|iː|n|z}} *Opisyal na pangalan: Republika ng Pilipinas, ''Republic of the Philippines'' *Mga [[daglat]]: PH o PHL *Pampang-uri: [[mga Pilipino|Pilipino]], Filipino, (sa Ingles: ''Philippine'') *[[Pangalang turing]]: Filipino/Pilipino (panlalaki o pambalana, maliban sa iba pa), Filipina/Pilipina (pambabae) *[[Pilipinas#Pangalan|Etimolohiya]]: ipinangalan kay [[Felipe II ng Espanya]] *[[Mga pagraranggong pandaigdig ng Pilipinas]] *[[ISO 3166-1|Mga kodigong pambansa ng ISO]]: PH, PHL, 608 *[[ISO 3166-2|Mga kodigong panrehiyon ng ISO]]: Tingnan ang [[ISO 3166-2:PH]] *''[[ccTLD|Country code top-level domain]]'' ng [[Internet]]: [[.ph]] == Heograpiya ng Pilipinas == {{main|Heograpiya ng Pilipinas}} [[Talaksan:Ph physical map.png|thumb|Isang mapapalakihing mapang topograpiko ng [[Pilipinas]]]] * Ang Pilipinas ay: isang [[Kapuluan|pangkapuluan]] at ''[[megadiverse]]'' na [[bansa]]ng [[pulo]] * Kinaroroonan: ** [[Hilagang Emisperyo]] at [[Silangang Emisperyo]] *** [[Eurasya]] **** [[Asya]] ***** [[Timog-silangang Asya]] ****** [[Karagatang Timog-silangang Asya]] ** [[Sona ng oras]]: [[Pamantayang Oras ng Pilipinas]] ([[UTC+08]]) ** [[Mga extreme point ng Pilipinas]] *** Hilaga: [[Pulo ng Mavulis|Pulo ng Mavulis (Y'Ami)]], [[Itbayat]], Batanes {{Coord|21|7|18.41|N|121|56|48.79|E|region:PH_type:isle}} *** Timog: Bahura ng Frances, [[Sitangkai]], Tawi-Tawi {{Coord|4|24|53.84|N|119|14|50.71|E|region:PH_type:isle}} *** Silangan: Punto ng Pusan, [[Caraga, Davao Oriental|Caraga]], Davao Oriental {{coord|7|17|19.80|N|126|36|18.16|E|region:PH_type:isle}} *** Kanluran: Bahura ng Gran Balabac, [[Balabac]], Palawan {{Coord|7|54|36.35|N|116|53|16.64|E|region:PH_type:isle}} **** ''Nagsasanhi sa alitang panteritoryo'': [[Pulo ng Pag-asa]], [[Kalayaan, Palawan|Kalayaan]], Palawan {{Coord|11|3|N|114|17|E|region:PH_type:isle}} *** Pinakamataas: [[Bundok Apo]] {{convert|2954|m|ft|abbr=on}} *** Pinakamababa: [[Dagat Pilipinas]] at [[Dagat Timog Tsina]] / [[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]] {{convert|0|m|ft|abbr=on}} ** Land boundaries: ''none'' * Baybaying-dagat: {{convert|36289|km|abbr=on}} – [[Talaan ng mga bansa ayon sa haba ng baybaying-dagat|Panlimang may pinakamahabang baybaying-dagat]] * [[Demograpiya ng Pilipinas|Populasyon]]: 100,981,437 (senso 2015) [[Talaan ng mga bansa ayon sa populasyon|Panlabintatlong (''ika-13'') pinakamataong bansa]] * Lawak: {{convert|300000|km2|abbr=on}} – [[Talaan ng mga bansa at teritoryo ayon sa lawak|Pampitumpu't-dalawang (''ika-72'') pinakamalawak na bansa]] * [[:commons:Atlas of the Philippines|Atlas ng Pilipinas]] * [[Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas|Mga lungsod sa Pilipinas ayon sa populasyon]] === Kapaligiran ng Pilipinas === {{main|Kapaligiran ng Pilipinas}} [[Talaksan:Filipinas 2015-02-04 0215Z.jpg|thumb|Isang mapapalakihing retratong satelayt ng [[Pilipinas]]]] * [[Mga dalampasigan ng Pilipinas]] (''beaches'') * [[Klima ng Pilipinas]] (''climate'') * [[Mga usaping pangkapaligiran sa Pilipinas]] (''environmental issues'') * [[Mga eko-rehiyon ng Pilipinas]] (''ecoregions'') * [[Patuluyang enerhiya sa Pilipinas]] (''renewable energy'') * [[Heolohiya ng Pilipinas]] (''geology'') * [[Mga punong-lupain ng Pilipinas]] (''headlands'') * [[Talaan ng mga liwasang-bayan ng Pilipinas|Mga Liwasang Bayan ng Pilipinas]] * [[Talaan ng protektadong mga lugar ng Pilipinas|Protektadong mga lugar ng Pilipinas]] * [[Buhay-ilang ng Pilipinas]] (''wildlife'') ** [[Sanghalamanan ng Pilipinas]] (''flora'') ** [[Sanghayupan ng Pilipinas]] (''fauna'') *** [[Talaan ng mga ibon ng Pilipinas|Mga ibon ng Pilipinas]] **** [[Talaan ng endemikong mga ibon ng Pilipinas]] *** [[Talaan ng mga mamalya ng Pilipinas|Mga mamalya ng Pilipinas]] *** [[Talaan ng mga espesyeng nanganganib ng Pilipinas]] (''endangered species'') ==== Mga tampok heograpiko ng Pilipinas ==== * [[Talaan ng Pandaigdigang mga Pamanang Pook sa Pilipinas|Pandaigdigang mga Pamanang Pook sa Pilipinas]] ;Pangkat ng mga pulo ng Pilipinas {{main|Mga pangkat ng pulo ng Pilipinas}} * [[Luzon]] * [[Kabisayaan]] o Visayas * [[Mindanao]] ;Mga pulo Kabilang ang lalawigang pulo. {{div col|colwidth=20em}} * [[Talaan ng mga pulo ng Pilipinas]] **[[Basilan]] **[[Biliran]] **[[Bohol]] **[[Boracay]] **[[Burias]] **[[Busuanga]] **[[Calamian Group]] **[[Camiguin]] **[[Catanduanes]] **[[Coron]] **[[Corregidor]] **[[Culion]] **[[Dinagat]] **[[Guimaras]] **[[Homonhon]] **[[Hundred Islands National Park]] **[[Kalayaan Group of Islands]] (pandaigdigang ''[[Mga pulo ng Spratly|Spratly Islands]]'') **[[Kapuluang Sulu]] **[[Leyte (pulo)]] **[[Lubang]] **[[Luzon]] **[[Marinduque]] **[[Masbate]] **[[Mga pulo ng Babuyan]] **[[Mga pulo ng Batanes]] **[[Mga pulo ng Polillo]] **[[Mindanao]] **[[Mindoro]] **[[Negros]] **[[Panay]] **[[Pulo ng Alabat]] **[[Pulo ng Balabac]] **[[Pulo ng Bantayan]] **[[Pulo ng Limasawa]] **[[Pulo ng Mactan]] **[[Pulo ng Palawan]] **[[Pulo ng Romblon]] **[[Pulo ng Samal]] **[[Pulo ng Sulu]] **[[Pulo ng Tablas]] **[[Pulo ng Ticao]] **[[Samar (pulo)]] **[[Siargao]] **[[Sibuyan]] **[[Siquijor]] **[[Tawi-Tawi]] **[[Tubbataha Reef National Marine Park]] {{div col end}} ;Mga anyong lupa na hindi pulo {{div col|colwidth=20em}} * Mga bulkan ng Pilipinas: **[[Talaan ng aktibong mga bulkan sa Pilipinas]] **[[Talaan ng potensiyal na aktibong mga bulkan sa Pilipinas]] **[[Talaan ng hindi pumuputok na mga bulkan sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga bundok sa Pilipinas|Mga bundok ng Pilipinas]] **[[Bulkang Kanlaon]] (o Bundok Kanlaon) **[[Bulkang Mayon]] (o Bundok Mayon, Mayon) **[[Bulkang Taal]] **[[Bundok Apo]] **[[Bundok Arayat]] **[[Bundok Banahaw]] **[[Bundok Halcon]] **[[Bundok Iriga]] **[[Bundok Isarog]] **[[Bundok Makiling]] (o Makiling) **[[Bundok Pinatubo]] **[[Bundok Pulag]] (o Bundok Pulog) **[[Chocolate Hills]] **[[Cordillera Central]] **[[Mga Bundok sa Zambales]] **[[Sierra Madre (Pilipinas)]] **[[Tangway ng Bataan]] **[[Tangway ng Bondoc]] **[[Tangway ng Zamboanga]] **[[Tayabas Isthmus]] {{div col end}} ;Mga anyong tubig {{div col|colwidth=20em}} * [[Talaan ng mga ilog ng Pilipinas|Mga ilog ng Pilipinas]] * [[Talaan ng mga lawa ng Pilipinas|Mga lawa ng Pilipinas]] * [[Talaan ng mga look ng Pilipinas|Mga look ng Pilipinas]] * [[Talaan of mga talon#Pilipinas|Mga talon ng Pilipinas]] **[[Burias Pass]] **[[Kipot ng Cebu]] (tinatawag ding Kipot ng Bohol) **[[Dagat Bohol]] **[[Dagat Celebes]] **[[Dagat Kabisayaan]] **[[Dagat Pasipiko]] **[[Dagat Pilipinas]] **[[Dagat Sibuyan]] **[[Dagat Sulu]] **[[Dagat Timog Tsina]] ([[Kanlurang Dagat ng Pilipinas]]) **[[Golpo ng Davao]] **[[Golpo ng Lagonoy]] **[[Golpo ng Leyte]] **[[Golpo ng Lingayen]] **[[Golpo ng Moro]] **[[Golpo ng Panay]] **[[Golpo ng Ragay]] **[[Ilog Agno]] **[[Ilog Agusan]] **[[Ilog Angat]] **[[Ilog Bicol]] **[[Ilog Cagayan]] **[[Rio Grande de Mindanao|Ilog Mindanao]] **[[Ilog Pampanga]] **[[Ilog Pasig]] **[[Ilog Sibagat]] **[[Ilog Wawa (Agusan del Sur)|Ilog Wawa]] **[[Kipot ng Luzon]] **[[Kipot ng San Bernardino]] **[[Kipot ng San Juanico]] **[[Kipot ng Surigao]] **[[Kipot ng Tablas]] **[[Laguna de Bay]] **[[Lawa ng Angat]] **[[Lawa ng Baao]] **[[Lawa ng Bato]] **[[Lawa ng Buhi]] **[[Lawa ng Lanao]] **[[Lawa ng Sebu]] **[[Lawa ng Taal]] **[[Look ng Baler]] **[[Look ng Ilayan]] **[[Look ng Iligan]] **[[Look ng Lamon]] **[[Look ng Maynila]] **[[Look ng San Miguel]] **[[Look ng Sibuguey]] **[[Look ng Sorsogon]] **[[Look ng Subic]] **[[Look ng Tayabas]] **[[Ticao Pass]] **[[Verde Island Passage]] {{div col end}} === Mga paghahating pampangasiwaan ng Pilipinas === {{main|Mga paghahating pampangasiwaan ng Pilipinas}} [[Talaksan:Ph regions and provinces.svg|thumb|Isang mapapalakihing mapang pampangasiwaan ng [[Pilipinas]]]] ====Mga rehiyon ng Pilipinas==== {{main|Mga rehiyon ng Pilipinas}} {{div col|colwidth=32em}} *NCR: [[Kalakhang Maynila]] (o Pambansang Punong Rehiyon) *CAR: [[Rehiyong Pampangasiwaan ng Cordillera]] *BARMM: [[Bangsamoro]] *Rehiyong I: [[Ilocos]] *Rehiyong II: [[Lambak ng Cagayan]] *Rehiyong III: [[Gitnang Luzon]] *Rehiyong IV-A: [[Calabarzon]] *Rehiyong IV-B: [[Mimaropa]] *Rehiyong V: [[Bicol]] *Rehiyong VI: [[Kanlurang Kabisayaan]] *NIR: [[Rehiyon ng Pulo ng Negros]] *Rehiyong VII: [[Gitnang Kabisayaan]] *Rehiyong VIII: [[Silangang Kabisayaan]] *Rehiyong IX: [[Tangway ng Zamboanga]] *Rehiyong X: [[Hilagang Mindanao]] *Rehiyong XI: [[Rehiyon ng Davao]] *Rehiyong XII: [[SOCCSKSARGEN]] *Rehiyong XIII: [[Caraga]] {{div col end}} ;Mga dating rehiyon {{div col}} *ARMM: [[Rehiyong Awtonomo ng Muslim Mindanao]] *Rehiyong IV: [[Timog Katagalugan]] {{div col end}} ====Lalawigan ng Pilipinas==== {{main|Mga lalawigan ng Pilipinas}} {{div col|colwidth=20em}} *[[Abra]] *[[Agusan del Norte]] *[[Agusan del Sur]] *[[Aklan]] *[[Albay]] *[[Antique]] *[[Apayao]] *[[Aurora (lalawigan)|Aurora]] *[[Basilan]] *[[Bataan]] *[[Batanes]] *[[Batangas]] *[[Benguet]] *[[Biliran]] *[[Bohol]] *[[Bukidnon]] *[[Bulacan]] *[[Cagayan (lalawigan)|Cagayan]] *[[Camarines Norte]] *[[Camarines Sur]] *[[Camiguin]] *[[Capiz]] *[[Catanduanes]] *[[Cavite]] *[[Cebu]] *[[Cotabato (lalawigan)|Cotabato]] (dating ''North Cotabato'') *[[Davao de Oro]] (dating ''Compostela Valley'') *[[Davao del Norte]] *[[Davao del Sur]] *[[Davao Occidental]] *[[Davao Oriental]] *[[Kapuluang Dinagat|Dinagat Islands]] *[[Eastern Samar]] *[[Guimaras]] *[[Ifugao]] *[[Ilocos Norte]] *[[Ilocos Sur]] *[[Iloilo]] *[[Isabela (lalawigan)|Isabela]] *[[Kalinga]] *[[La Union]] *[[Laguna]] *[[Lanao del Norte]] *[[Lanao del Sur]] *[[Leyte]] *[[Maguindanao del Norte]] *[[Maguindanao del Sur]] *[[Marinduque]] *[[Masbate]] *[[Misamis Occidental]] *[[Misamis Oriental]] *[[Lalawigang Bulubundukin|Mountain Province]] *[[Negros Occidental]] *[[Negros Oriental]] *[[Hilagang Samar|Northern Samar]] *[[Nueva Ecija]] *[[Nueva Vizcaya]] *[[Occidental Mindoro]] *[[Oriental Mindoro]] *[[Palawan]] *[[Pampanga]] *[[Pangasinan]] *[[Quezon]] *[[Quirino]] *[[Rizal]] *[[Romblon]] *[[Samar (lalawigan)|Samar]] (dating ''Western Samar'') *[[Sarangani]] *[[Siquijor]] *[[Sorsogon]] *[[Timog Cotabato|South Cotabato]] *[[Katimugang Leyte|Southern Leyte]] *[[Sultan Kudarat]] *[[Sulu]] *[[Surigao del Norte]] *[[Surigao del Sur]] *[[Tarlac]] *[[Tawi-Tawi]] *[[Zambales]] *[[Zamboanga del Norte]] *[[Zamboanga del Sur]] *[[Zamboanga Sibugay]] {{div col end}} ;Dating mga lalawigan *[[Ambos Camarines]] (hanggang 1917): ngayo'y [[Camarines Norte]] at [[Camarines Sur]] *[[Davao (lalawigan)|Davao]] (1914–1967): ngayo'y [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], at [[Davao Oriental]] *[[Kalinga-Apayao]] (1966–1995): ngayo'y [[Kalinga]] at [[Apayao]] *[[Maguindanao]] (1973–2022) *[[Shariff Kabunsuan]] (2006–2008) *[[Zamboanga (lalawigan)|Zamboanga]] (1914–1952): ngayo'y [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], at [[Zamboanga Sibugay]]. ====Mga lungsod ng Pilipinas==== {{main|Mga lungsod ng Pilipinas|Talaan ng mga lungsod sa Pilipinas}} {{div col|colwidth=15em}} *[[Alaminos, Pangasinan]] *[[Angeles]] *[[Antipolo]] *[[Bacolod]] *[[Bacoor]] *[[Bago, Negros Occidental]] *[[Baguio]] *[[Bais]] *[[Balanga]] *[[Baliwag]] *[[Batac]] *[[Batangas]] *[[Bayawan]] *[[Baybay, Leyte]] *[[Bayugan]] *[[Biñan]] *[[Bislig]] *[[Bogo]] *[[Borongan]] *[[Butuan]] *[[Cabadbaran]] *[[Cabanatuan]] *[[Cabuyao]] *[[Cadiz, Negros Occidental]] *[[Cagayan de Oro]] *[[Calaca]] *[[Calamba, Laguna]] *[[Calapan]] *[[Calbayog]] *[[Caloocan]] (o Kalookan) *[[Candon]] *[[Canlaon]] *[[Carcar]] *[[Carmona, Kabite]] *[[Catbalogan]] *[[Cauayan, Isabela]] *[[Lungsod ng Kabite|Lungsod ng Cavite]] *[[Lungsod ng Cebu]] *[[Lungsod ng Cotabato]] *[[Dagupan]] *[[Danao, Cebu]] *[[Dapitan]] *[[Dasmariñas]] *[[Lungsod ng Dabaw]] *[[Digos]] *[[Dipolog]] *[[Dumaguete]] *[[El Salvador, Misamis Oriental]] *[[Escalante]] *[[Gapan]] *[[Heneral Santos|General Santos]] *[[Heneral Trias|General Trias]] *[[Gingoog]] *[[Guihulngan]] *[[Himamaylan]] *[[Ilagan]] *[[Iligan]] *[[Lungsod ng Iloilo]] *[[Imus]] *[[Iriga]] *[[Isabela, Basilan]] *[[Kabankalan]] *[[Kidapawan]] *[[Koronadal]] *[[La Carlota]] *[[Lamitan]] *[[Laoag]] *[[Lungsod ng Lapu-Lapu]] *[[Las Piñas]] *[[Legazpi, Albay]] *[[Ligao]] *[[Lipa]] *[[Lucena]] *[[Maasin]] *[[Mabalacat]] *[[Makati]] *[[Malabon]] *[[Malaybalay]] *[[Malolos]] *[[Mandaluyong]] *[[Mandaue]] *[[Marawi]] *[[Marikina]] *[[Lungsod ng Masbate]] *[[Mati]] *[[Maynila]] *[[Meycauayan]] *[[Muñoz]] *[[Muntinlupa]] *[[Naga, Camarines Sur]] *[[Naga, Cebu]] *[[Navotas]] *[[Olongapo]] *[[Ormoc]] *[[Oroquieta]] *[[Ozamiz]] *[[Pagadian]] *[[Palayan]] *[[Panabo]] *[[Parañaque]] *[[Pasay]] *[[Pasig]] *[[Passi]] *[[Puerto Princesa]] *[[Lungsod Quezon]] *[[Roxas, Capiz]] *[[Sagay]] *[[Samal, Davao del Norte]] *[[San Carlos, Negros Occidental]] *[[San Carlos, Pangasinan]] *[[San Fernando, La Union]] *[[San Fernando, Pampanga]] *[[San Jose del Monte]] *[[San Jose, Nueva Ecija]] *[[San Juan, Kalakhang Maynila]] *[[San Pablo, Laguna]] *[[San Pedro, Laguna]] *[[Santa Rosa, Laguna]] *[[Santiago, Isabela]] *[[Santo Tomas, Batangas]] *[[Silay]] *[[Sipalay]] *[[Lungsod ng Sorsogon]] *[[Lungsod ng Surigao]] *[[Tabaco]] *[[Tabuk]] *[[Tacloban]] *[[Tacurong]] *[[Tagaytay]] *[[Tagbilaran]] *[[Taguig]] *[[Tagum]] *[[Talisay, Cebu]] *[[Talisay, Negros Occidental]] *[[Tanauan, Batangas]] *[[Tandag]] *[[Tangub]] *[[Tanjay]] *[[Lungsod ng Tarlac]] *[[Tayabas, Quezon]] *[[Toledo, Cebu]] *[[Trece Martires]] *[[Tuguegarao]] *[[Urdaneta]] *[[Valencia, Bukidnon]] *[[Valenzuela]] *[[Victorias]] *[[Vigan]] *[[Lungsod ng Zamboanga]] {{div col end}} ====Mga bayan==== {{main|Mga bayan ng Pilipinas|Talaan ng mga lungsod at bayan sa Pilipinas}} ''Dahil may 1,486 mga bayan o munisipalidad sa Pilipinas, nakatala lamang dito ang mga bayang may populasyong higit sa 100,000 katao ayon sa pinakahuling senso (senso 2020) at tanging bayan ng Kalakhang Maynila.'' {{div col|colwidth=15em}} *[[Apalit]] *[[Angono]] *[[Arayat]] *[[Bayambang]] *[[Binangonan]] *[[Bocaue]] *[[Bongao]] *[[Bulan, Sorsogon]] *[[Cainta]] *[[Calasiao]] *[[Calumpit]] *[[Candaba]] *[[Candelaria, Quezon]] *[[Capas]] *[[Cauayan, Negros Occidental]] *[[Concepcion, Tarlac]] *[[Consolacion]] *[[Daet]] *[[Daraga]] *[[Datu Odin Sinsuat]] *[[Dinalupihan]] *[[Floridablanca, Pampanga]] *[[General Mariano Alvarez]] *[[Glan]] *[[Guagua]] *[[Guiguinto]] *[[Guimba]] *[[Hagonoy, Bulacan]] *[[Jolo, Sulu]] *[[Kawit]] *[[La Trinidad]] *[[Labo]] *[[Libmanan]] *[[Liloan, Cebu]] *[[Lingayen]] *[[Los Baños]] *[[Lubao]] *[[Magalang]] *[[Malasiqui]] *[[Malita]] *[[Malungon]] *[[Mangaldan]] *[[Manolo Fortich]] *[[Maramag]] *[[Marilao]] *[[Mariveles]] *[[Midsayap]] *[[Minglanilla]] *[[Mexico, Pampanga]] *[[Naic]] *[[Nasugbu]] *[[Naujan]] *[[Norzagaray]] *[[Pandi, Bulacan]] *[[Paniqui]] *[[Parang, Maguindanao]] *[[Pateros]] *[[Plaridel, Bulacan]] *[[Polomolok]] *[[Porac]] *[[Pulilan]] *[[Quezon, Bukidnon]] *[[Rodriguez, Rizal]] *[[Rosario, Batangas]] *[[Rosario, Cavite]] *[[San Ildefonso, Bulacan]] *[[San Jose, Occidental Mindoro]] *[[San Juan, Batangas]] *[[San Mateo, Rizal]] *[[San Miguel, Bulacan]] *[[San Rafael, Bulacan]] *[[Santa Cruz, Davao del Sur]] *[[Santa Cruz, Laguna]] *[[Santa Maria, Bulacan]] *[[Santo Tomas, Davao del Norte]] *[[Sariaya]] *[[Silang, Cavite]] *[[Sindangan]] *[[Subic, Zambales]] *[[Sultan Kudarat, Maguindanao]] *[[T'Boli, South Cotabato]] *[[Talavera, Nueva Ecija]] *[[Talipao]] *[[Tanay]] *[[Tanza]] *[[Taytay, Rizal]] *[[Tiaong]] {{div col end}} ==== Mga barangay ng Pilipinas ==== {{main|Barangay}} === Demograpiya ng Pilipinas === {{main|Demograpiya ng Pilipinas}} === Klima ng Pilipinas === {{main|Klima ng pilipinas}} {{main|Bagyo sa Pilipinas}} == Kasaysayan ng Pilipinas == {{main|Kasaysayan ng Pilipinas|Palatakdaan ng oras ng kasaysayan ng Pilipinas}} === Panahong-saklaw === * [[Maagang kasaysayan ng Pilipinas]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (900–1521)|Panahong bago ang pananakop]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (1521–1898)|Panahon ng pananakop ng mga Kastila]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)|Panahon ng pananakop ng mga Amerikano]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (1946–1972)|Panahon pagkatapos ng pananakop]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (1972–1986)|Panahon ng batas militar]] * [[Kasaysayan ng Pilipinas (1986–kasalukuyan)|Panahong kontemporaneo]] === Mga pangulo ng Pilipinas === {{main|Pangulo ng Pilipinas|Talaan ng mga Pangulo ng Pilipinas}} {{div col}} * [[Emilio Aguinaldo]]: 1899–1901 * [[Manuel L. Quezon]]: 1935–1944 * [[José P. Laurel]]: 1943–1945 * [[Sergio Osmeña]]: 1944–1946 * [[Manuel Roxas]]: 1946–1948 * [[Elpidio Quirino]]: 1948–1953 * [[Ramon Magsaysay]]: 1953–1957 * [[Carlos P. Garcia]]: 1957–1961 * [[Diosdado Macapagal]]: 1961–1965 * [[Ferdinand Marcos]]: 1965–1986 * [[Corazon Aquino]]: 1986–1992 * [[Fidel Ramos]]: 1992–1998 * [[Joseph Estrada]]: 1998–2001 * [[Gloria Macapagal Arroyo]]: 2001–2010 * [[Benigno Aquino III]]: 2010–2016 * [[Rodrigo Duterte]]: 2016–2022 * [[Ferdinand Marcos Jr.|Bongbong Marcos Jr.]]: 2022–kasalukuyan {{div col end}} == Pamahalaan at politika ng Pilipinas == {{main|Pamahalaan ng Pilipinas|Politika ng Pilipinas}} * [[Uri ng pamahalaan]]: [[Pinag-isang estado|Pinag-isang]] [[Sistemang pampanguluhan|pampanguluhan]] at konstitusyonal na [[republika]] * [[Kabisera]] ng Pilipinas: [[Maynila]]{{efn|Habang itinalaga ang mismong Maynila bilang pambansang kabisera, ang kabuoan ng [[Kalakhang Maynila]] ay itinalaga bilang ''Pambansang Punong Rehiyon'' (NCR) at ang [[luklukan ng pamahalaan]], samakatuwid ang pangalan ng rehiyon.<ref>{{cite web |title=Presidential Decree No. 940, s. 1976 |url=https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ |publisher=Malacanang |accessdate=April 4, 2015 |location=Manila |df= |archive-date=Mayo 25, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525084430/https://www.officialgazette.gov.ph/1976/05/29/presidential-decree-no-940-s-1976/ |url-status=dead }}</ref> Matatagpuan sa NCR ang mga institusyon ng pamahalaang pambansa maliban sa Palasyo ng Malakanyang, at ilang mga ahensiya/institusyon.}} * [[Watawat ng Pilipinas]] * [[Mga halalan sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga partidong pampolitika sa Pilipinas|Mga partidong politikal sa Pilipinas]] ** [[Lakas–CMD|Lakas–Christian Muslim Democrats]] (Lakas–CMD) ** [[Partido Liberal (Pilipinas)|Partido Liberal]] ** [[Partido Nacionalista]] ** [[Nationalist People's Coalition]] ** [[PDP–Laban|Partido Demokratiko Pilipino–Lakas ng Bayan]] (PDP–Laban) === Pambansang pamahalaan ng Pilipinas === {{main|Pamahalaan ng Pilipinas}} * [[Saligang Batas ng Pilipinas]] ==== Sangay ng tagapagbatas ==== * [[Kongreso ng Pilipinas]] ** [[Senado ng Pilipinas]] *** [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas]] *** [[Pangulong pro tempore ng Senado ng Pilipinas]] ** [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] *** [[Ispiker ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] ==== Sangay ng tagapagpaganap ==== * [[Puno ng estado]] at [[puno ng pamahalaan]]: [[Pangulo ng Pilipinas]], [[Rodrigo Duterte]] (ikalabing-anim) ** [[Pangalawang Pangulo ng Pilipinas]]: [[Leni Robredo]] (ikalabing-apat) ===== Mga kagawarang tagapagpaganap ===== {{main|Mga kagawarang tagapagpaganap ng Pilipinas}} * [[Kagawaran ng Agham at Teknolohiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Agham at Teknolohiya]] (DOST) * [[Kagawaran ng Agrikultura (Pilipinas)|Kagawaran ng Agrikultura]] (DA) * [[Kagawaran ng Badyet at Pamamahala (Pilipinas)|Kagawaran ng Badyet at Pamamahala]] (DBM) * [[Kagawaran ng Edukasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Edukasyon]] (DepEd) * [[Kagawaran ng Enerhiya (Pilipinas)|Kagawaran ng Enerhiya]] (DOE) * [[Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal (Pilipinas)|Kagawaran ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] (DILG) * [[Kagawaran ng Kagalingan at Pagpapaunlad Panlipunan]] (DSWD) * [[Kagawaran ng Kalakalan at Industriya (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalakalan at Industriya]] (DTI) * [[Kagawaran ng Kalusugan (Pilipinas)|Kagawaran ng Kalusugan]] (DOH) * [[Kagawaran ng Katarungan (Pilipinas)|Kagawaran ng Katarungan]] (DOJ) * [[Kagawaran ng Kapaligiran at Likas na Yaman]] (DENR) * [[Kagawaran ng Paggawa at Empleo (Pilipinas)|Kagawaran ng Paggawa at Empleo]] (DOLE) * [[Kagawaran ng mga Pagawain at Lansangang Bayan]] (DSWD) * [[Kagawaran ng Pananahanang Pantao at Pagpapaunlad ng Kalunsuran]] (DHSUD) * [[Kagawaran ng Pananalapi (Pilipinas)|Kagawaran ng Pananalapi]] (DOF) * [[Kagawaran ng Repormang Pansakahan (Pilipinas)|Kagawaran ng Repormang Pansakahan]] (DAR) * [[Kagawaran ng Tanggulang Bansa (Pilipinas)|Kagawaran ng Tanggulang Bansa]] (DND) * [[Kagawaran ng Teknolohiyang Pang-impormasyon at Komunikasyon]] (DICT) * [[Kagawaran ng Transportasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Transportasyon]] (DOTr) * [[Kagawaran ng Turismo (Pilipinas)|Kagawaran ng Turismo]] (DOT) * [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kagawaran ng Ugnayang Panlabas]] (DFA) ===== Mga komisyon ===== * [[Commission on Filipino Migrant Workers]] * [[Constitutional Commission (Philippines)|Constitutional Commission]] * [[Consultative Commission on Charter Change (Philippines)|Consultative Commission on Charter Change]] * [[Komisyon para sa mga Pilipino sa Ibayong Dagat]] (CFO) * [[Komisyon sa Halalan (Pilipinas)|Komisyon sa Halalan]] (COMELEC) * [[Komisyon sa Isports ng Pilipinas]] (PSC) * [[Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Mas Mataas na Edukasyon]] (CHED) * [[Komisyon sa Karapatang Pantao (Pilipinas)|Komisyon sa Karapatang Pantao]] (CHR) * [[Komisyon sa Paghirang]] (CA) * [[Komisyon ng Pagsusuri (Pilipinas)|Komisyon ng Pagsusuri]] (COA) * [[Komisyon sa mga Panagot at Palitan (Pilipinas)|Komisyon sa mga Panagot at Palitan]] (SEC) * [[Komisyon sa Regulasyon ng mga Propesyon]] (PRC) * [[Komisyon sa Serbisyo Sibil (Philippines)|Komisyon sa Serbisyo Sibil]] (CSC) * [[Komisyon sa Teknolohiyang Pang-impormasyon at Pangkomunikasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Teknolohiyang Pang-impormasyon at Pangkomunikasyon]] (CICT) * [[Pambansang Komisyon sa Kabataan (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa Kabataan]] (NYC) * [[Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa mga Katutubong Mamamayan]] (NCIP) * [[Pambansang Komisyon para sa Kultura at mga Sining]] (NCCA) * [[Pambansang Komisyong Pangkasaysayan ng Pilipinas]] (NHCP) * [[Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon (Pilipinas)|Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon]] (NTC) * [[Philippine Commission for the Urban Poor]] * [[Philippine Commission on Justice and Peace]] * [[Philippine Insurance Commission]] * [[Population Commission (Philippines)|Population Commission]] ==== Sangay ng Tagapaghukom ==== [[Talaksan:Supreme Court gate (Padre Faura, Manila; 02-06-2021).jpg|thumb|Gusali ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] * [[Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] ** [[Punong Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] ** [[Kasamang Mahistrado ng Kataas-taasang Hukuman ng Pilipinas]] * [[Hukuman ng Apelasyon ng Pilipinas|Hukuman ng Apelasyon]] * [[Hukuman ng Paghahabol sa Buwis]] * [[Katarungang Pambarangay]] * [[Tanodbayan ng Pilipinas]] * [[Panrehiyong Hukuman sa Paglilitis]] * [[Sandiganbayan]] === Lokal na pamahalaan sa Pilipinas === {{main|Lokal na pamahalaan ng Pilipinas}} === Mga ugnayang panlabas ng Pilipinas === {{main|Mga ugnayang panlabas ng Pilipinas}} * [[Talaan ng mga misyong diplomatiko sa Pilipinas|Mga misyong diplomatiko sa Pilipinas]] * [[Misyong diplomatiko ng Pilipinas]] ==== Pagkakasapi sa samahang pandaigdig ==== {{main|Pagkakasapi sa samahang pandaigdig ng Pilipinas}} === Militar ng Pilipinas === {{main|Sandatahang Lakas ng Pilipinas}} * [[Hukbong Dagat ng Pilipinas]] (PN) * [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] (PAF) * [[Hukbong Katihan ng Pilipinas]] (PA) * [[Hukbong Kawal Pandagat ng Pilipinas]] (PMC) * [[Tanod Baybayin ng Pilipinas]] (PCG) === Mga ahensiya sa intelihensiya === * [[Ahensiya ng Pilipinas sa Pagpapatupad ng Batas Laban sa Bawal na Gamot]] (PDEA) * [[Pambansang Ahensiya sa Ugnayang Intelihensiya]] (NICA) * [[Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat (Pilipinas)|Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat]] (NBI) * [[Pambansang Lupon ng Pagsasagawa Laban sa Terorismo]] (NACTAG) * [[Pambansang Ahensiya sa Ugnayang Intelihensiya]] (NICA) == Batas ng Pilipinas == {{main|Batas ng Pilipinas|Mga Batas Republika ng Pilipinas}} * [[Pag-aampon sa Pilipinas]] (''adoption'') <!-- * [[Mga batas hinggil sa edad ng kandidatura sa Pilipinas]] (''age of candidacy laws'') * [[Arbitrahe sa Pilipinas]] (''arbitration'') ** [[Arbitration case law in the Philippines]] * [[Assisted suicide in the Philippines]] * [[Mga abogado sa Pilipinas]] * [[Pagkabangkarote sa Pilipinas]] (''bankruptcy'') * [[Batas hinggil sa bisikleta sa Pilipinas]] (''bicycle law'') * [[Batas hinggil sa karapatang dulot ng pagiging tao na pagkamamamayan in the Philippines]] (''birthright citizenship law'') * [[Batas hinggil sa kalapastangan sa Pilipinas]] (''blasphemy'') * [[Mga batas na nagreregulasyon sa mga gawain kung araw ng Linggo sa Pilipinas]] (''blue laws'') * [[Campaign finance reform in the Philippines]] --> * [[Cannabis sa Pilipinas]] * [[Parusang kamatayan sa Pilipinas]] (''capital punishment'') <!-- ** [[Pagtatalo hinggil sa parusang kamatayan sa Pilipinas]] (''capital punishment'') * [[Pag-upasala sa Pilipinas]] (''censure'') --> * [[Senso sa Pilipinas]] (''census'') * [[Pagsesensor sa Pilipinas]] (''censorship'') <!-- ** [[Pagsesensor ng mga aklat sa Pilipinas]] (''book censorship'') ** [[Pagsesensor ng pagsasahimpapawid sa Pilipinas]] (''censorship of broadcasting'') --> * Mga batas kaugnay sa mga bata <!-- ** [[Mga batas hinggil sa pangangalaga ng bata sa Pilipinas]] (''child custody laws'') ** [[Mga batas hinggil sa trabaho ng mga bata sa Pilipinas]] (''child labor laws'') --> ** [[Pornograpiya ng mga bata sa Pilipinas]] (''child pornography'') <!-- ** [[Mga batas hinggil sa pang-aabusong seksuwal sa mga bata sa Pilipinas]] (''child sexual abuse laws'') ** [[Sustentong pambata sa Pilipinas]] (''child support'') --> * [[Saligang Batas ng Pilipinas]] ** [[Kalayaan sa relihiyon sa Pilipinas|Paghihiwalay ng simbahan at estado sa Pilipinas]] (''separation of church and state'') <!-- ** [[Paghihiwalay ng mga kapangyarihan sa ilalim ng Saligang Batas ng Pilipinas]] (''separation of powers'') --> * [[Batas sa karapatang-sipi ng Pilipinas]] (''copyright law'') <!-- ** [[Pampublikong dominyo sa Pilipinas]] --> * [[Krimen sa Pilipinas]] <!-- ** [[Poligamya sa Pilipinas]] ** [[Lahi at krimen sa Pilipinas]] --> ** [[Panggagahasa sa Pilipinas]] <!-- ** [[Plahiyong siyentipiko sa Pilipinas]] (''scientific plagiarism'') --> * [[Karapatang pantao sa Pilipinas]] ** [[Pagpapalaglag sa Pilipinas]] (''abortion'') ** [[Pagsesensor sa Pilipinas]] (''censorship'') <!-- ** [[Kalayaang sibil sa Pilipinas]] (''civil liberties'') --> ** [[Kalayaan sa pagtitipon#Pilipinas|Kalayaan sa pagtitipon sa Pilipinas]] (''freedom of association'') <!-- ** [[Kalayaan sa impormasyon sa Pilipinas]] (''freedom of information'') ** [[Kalayaan sa pagkilos sa ilalim ng batas ng Pilipinas]] (''freedom of movement'') --> ** [[Kalayaan sa relihiyon sa Pilipinas]] ** [[Kalayaan sa pananalita ayon sa bansa#Pilipinas|Kalayaan sa pananalita sa Pilipinas]] (''freedom of speech'') ** [[Midyang pangmasa sa Pilipinas|Kalayaan sa pamahayagan sa Pilipinas]] (''freedom of the press'') ** [[Pagsusugal sa Pilipinas]] ** [[Karapatang LGBT sa Pilipinas]] ** Pag-aasawa at pag-iisa sa Pilipinas <!-- *** [[Pag-iisang sibil sa Pilipinas]] (''civil union'') **** [[Pag-iisa sa may kaparehong kasarian sa Pilipinas]] (''same-sex unions'') *** [[Pagsasamang pambahay sa Pilipinas]] (''domestic partnership'') --> *** [[Mga kaugaliang pag-aasawa at kasalan sa Pilipinas|Pag-aasawa sa Pilipinas]] <!-- **** [[Pagsasama nang di-kasal sa Pilipinas]] ''common-law marriage'' --> **** [[Batas ng diborsiyo ayon sa bansa#Pilipinas|Diborsiyo sa Pilipinas]] **** [[Pag-aasawa sa may kaparehong kasarian sa Pilipinas]] (''same-sex marriage'') <!-- ***** [[Pagsasabatas ng pag-aasawa sa may kaparehong kasarian sa Pilipinas]] (''same-sex marriage legislation'') ** [[Karapatang pambilanggo sa Pilipinas]] (''prisoner rights'') ** [[Ligal na representasyong pro se sa Pilipinas]] (''pro se legal representation'') --> ** [[Prostitusyon sa Pilipinas]] <!-- ** [[Karapatan ng mga banyagang bumoto sa Pilipinas]] (''right of foreigners to vote'') --> ** [[Karapatang mag-ingat at magdala ng mga sandata#Pilipinas|Karapatang mag-ingat at magdala ng mga sandata]] (''right to keep and bear arms'') *** [[Batas hinggil sa mga baril sa Pilipinas]] (''gun law'') <!-- ** [[Karapatang magpetisyon sa Pilipinas]] (''right to petition'') ** [[Mga karapatan at pananagutan ng pag-aasawa sa Pilipinas]] (''rights and responsibilities of marriages'') --> ** [[Paninigarilyo sa Pilipinas]] <!-- *** [[Talaan ng mga pagbawal sa paninigarilyo sa Pilipinas|Mga pagbawal sa paninigarilyo sa Pilipinas]] --> * [[Pagpapatupad ng batas sa Pilipinas]] (''law enforcement'') * [[Pampook na ordinansa]] <!-- * [[Kontrol sa upa sa Pilipinas]] (''rent control'') * [[Pagsasabatas ng kontra-bullying sa mga paaralan sa Pilipinas]] (''school anti-bullying legislation'') * [[Paghiwalay sa Pilipinas]] (''secession'') * [[Panuntunan sa mga panagot sa Pilipinas]] (''securities regulation'') --> * [[Mga takdang tulin sa Pilipinas]] (''speed limits'') <!-- ** [[Mga takdang tulin ng riles sa Pilipinas]] --> * [[Pagbubuwis sa Pilipinas]] <!-- ** [[Buwis sa capital gains sa Pilipinas]] ** [[Mga buwis sa sigarilyo sa Pilipinas]] ** [[Buwis sa ari-arian sa Pilipinas]] * [[Pagsosona sa Pilipinas]] (''zoning'') --> ==Kultura ng Pilipinas== {{main|Kultura ng Pilipinas}} * [[Arkitekturang Pilipino|Arkitektura ng Pilipinas]] ** [[Mga sambahayan ng mga ninuno ng Pilipinas]] * [[Talaan ng mga institusyong pangkawanggawa sa Pilipinas|Mga institusyong pangkawanggawa sa Pilipinas]] * [[Mga pangkat etniko sa Pilipinas]] ** [[Impluwensiya ng mga Kastila sa kulturang Pilipino]] * [[Talaan ng mga pista sa Pilipinas|Mga pista sa Pilipinas]] * [[Midya sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga museo sa Pilipinas|Mga museo sa Pilipinas]] * [[Mitolohiyang Pilipino|Mitolohiya ng Pilipinas]] ** [[Kathang mga nilalang sa Pilipinas]] * [[Mga pambansang sagisag ng Pilipinas]] ** [[Lupang Hinirang|Pambansang awit ng Pilipinas]] ** [[Sagisag ng Republika ng Pilipinas]] ** [[Watawat ng Pilipinas]] * [[Pista opisyal sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga rekord ng Pilipinas|Mga rekord ng Pilipinas]] * [[Relihiyon sa Pilipinas]] * [[Talaan ng Pandaigdigang mga Pamanang Pook sa Pilipinas]] === Sining sa Pilipinas === {{main|Sining ng Pilipinas}} * [[Talaan ng mga tanghalang Art Deco sa Kalakhang Maynila|Mga tanghalang Art Deco ng Pilipinas]] * [[Pelikulang Pilipino]] * [[Panitikan sa Pilipinas]] ** [[Panitikang Pilipino sa Ingles]] ** [[Panitikang Pilipino sa Kastila]] * [[Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas]] * [[Telebisyon sa Pilipinas]] <!-- * [[Tanghalan sa Pilipinas]] --> ==== Musika ng Pilipinas ==== {{main|Musika ng Pilipinas}} * [[Katutubong tugtugin ng Pilipinas]] * [[Talaan ng mga pangkat pangmusika na nakabase sa Pilipinas|Mga pangkat pangmusika na nakabase sa Pilipinas]] === Mga wika ng Pilipinas === {{main|Mga wika sa Pilipinas|Mga wikang Pilipino}} * [[Pilipinong Ingles]] * [[Wikang Kastila sa Pilipinas]] * [[Wikang pasenyas ng mga Pilipino]] * [[Mga akronim sa Pilipinas]] === Palakasan (Isports) sa Pilipinas === {{main|Palakasan sa Pilipinas}} * Beysbol sa Pilipinas ** [[Baseball Philippines]] ** [[Pambansang koponan ng beysbol ng Pilipinas]] * [[Basketbol sa Pilipinas]] ** [[Maharlika Pilipinas Basketball League]] ** [[Metropolitan Basketball Association]] ** [[Mindanao Visayas Basketball Association]] ** [[National Basketball Conference]] ** [[Philippine Basketball Association]] ** [[Philippine Basketball League]] ** [[Pambansang koponan ng basketbol ng Pilipinas]] ** [[Pambansang koponan ng pambabaeng basketbol ng Pilipinas]] ** [[Samahang Basketbol ng Pilipinas]] ** [[United Regional Basketball League]] * Boksing sa Pilipinas ** [[Association of Boxing Alliances in the Philippines]] (ABAP) * [[Futbol sa Pilipinas]] ** [[Philippine Football Federation]] ** [[Pambansang koponan ng futbol ng Pilipinas]] ** [[Pambansang koponan ng pambabaeng futbol ng Pilipinas]] * [[Sining panlaban ng Pilipinas]] * [[Pilipinas sa Palarong Olimpiko]] ** [[Olimpikong Komite ng Pilipinas]] * Rugby sa Pilipinas ** [[Philippines national rugby union team]] * Iba pa ** [[Arnis]] o Eskrima ** [[Mano Mano]] ** [[National Collegiate Athletic Association]] ** [[Palarong Pambansa]] ** [[Panantukan]] ** [[National Athletic Association of Schools, Colleges and Universities]] ** [[Komite Partlitikong Pilipinas]] (dating Samahan Ng Pilipinas Na Samahan Para Sa Magkakaibang Abuso — Pambansang Partlitikong Komite Ng Pilipinas) ** [[Komisyon sa Isports ng Pilipinas]] ** [[Triathlon Association of the Philippines]] ** [[Pampamantasang Asosyasyong Atletiko ng Pilipinas]] (UAAP) == Edukasyon sa Pilipinas == {{main|Edukasyon sa Pilipinas|Talaan ng mga unibersidad at kolehiyo sa Pilipinas}} * [[Agham at teknolohiya sa Pilipinas]] == Ekonomiya at impraestruktura ng Pilipinas == {{main|Ekonomiya ng Pilipinas}} * [[Talaan ng mga bansa ayon sa GDP (nominal)|Ranggong ekonomiko, ayon sa nominal GDP (2007)]]: Pang-apatnapu't-anim (46th) * [[Agrikultura sa Pilipinas]] * [[Pagbabangko sa Pilipinas]] ** [[Bangko Sentral ng Pilipinas]] * [[Komunikasyon sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga kompanyang nakahimpil sa Pilipinas|Mga kompanya ng Pilipinas]] * [[Pananalapi (yunit ng palitan)|Pananalapi ng Pilipinas]]: [[Piso ng Pilipinas|Piso]] [[Piso ng Pilipinas|*]] ** [[ISO 4217]]: [[PHP]] ** [[Mga salaping papel ng piso ng Pilipinas]] * [[Patakarang piskal ng Pilipinas]] * [[Pagmimina sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga gusaling pampamilihan sa Pilipinas|Mga gusaling pampamilihan sa Pilipinas]] * [[Philippine Government Securities]] * [[Pamilihang Sapi ng Pilipinas]] * Pagbubuwis sa Pilipinas ** [[Mga selyo ng rentas ng Pilipinas]] * [[Turismo sa Pilipinas]] * [[Suplay ng tubig at sanitasyon sa Pilipinas]] === Enerhiya sa Pilipinas === {{main|Enerhiya sa Pilipinas}} * Pamamahagi ng kuryente ** [[Pambansang Korporasyon sa Elektrisidad]] * [[Patakaran sa enerhiya ng Pilipinas]] * [[Industriya ng langis sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga planta ng kuryente sa Pilipinas|Mga planta ng kuryente sa Pilipinas]] ** [[Enerhiyang nukleyar sa Pilipinas|Enerhiyang nukleyar sa Pilipinas]] ** [[Enerhiyang heotermal sa Pilipinas]] ** [[Enerhiyang hangin sa Pilipinas]] === Transportasyon sa Pilipinas === {{main|Transportasyon sa Pilipinas}} * [[Talaan ng mga paliparan sa Pilipinas|Mga paliparan sa Pilipinas]] * [[Talaan ng mga parola sa Pilipinas|Mga parola sa Pilipinas]] * [[Biyaheng daambakal sa Pilipinas]] * Biyahe ng sasakyang panlupa sa Pilipinas ** Sistema ng mga daan sa Pilipinas *** [[Sistema ng lansangang bayan sa Pilipinas]] *** [[Sistema ng mabilisang daanan sa Pilipinas]] ** Mga sasakyang panlupa sa Pilipinas *** [[Talaan ng mga kompanya ng bus ng Pilipinas|Mga kompanya ng bus ng Pilipinas]] *** Mga kotse of the Philippines **** [[Dyipni]] *** [[Mga plaka ng sasakyan sa Pilipinas]] == Talababa == {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga kawing panlabas == {{center|{{Icon|Wikipedia|size=50px}} '''Mga Wikipedia sa ibang mga wika ng Pilipinas'''}} {{center| {{flatlist| * [[:cbk-zam:|Chavacano]] * [[:bcl:|Gitnang Bikol]] * [[:ilo:|Iloko]] * [[:pam:|Kapampangan]] * [[:pag:|Pangasinan]] * [[:ceb:|Sebwano]] * [[:war:|Waray]] }} }} {{center|{{Icon|Wikibooks|size=50px}} '''Mga Wikiaklat sa mga wika ng Pilipinas'''}} {{center| {{flatlist| * [[:wikibooks:tl:|Tagalog]] }} }} {{center|{{Icon|Wikiquote|size=50px}} '''Mga Wikikawikaan sa mga wika ng Pilipinas'''}} {{center| {{Flatlist| * [[:wikiquote:tl:|Tagalog]] * [[:wikiquote:bcl:|Gitnang Bikol]] }} }} {{center|{{Icon|Wiktionary|size=50px}} '''Mga Wiksiyonaryo sa mga wika ng Pilipinas'''}} {{center| {{flatlist| * [[:wiktionary:tl:|Tagalog]] * [[:wiktionary:bcl:|Gitnang Bikol]] }} }} {{center|{{Icon|Wikisource|size=50px}} '''Mga Wikisource sa mga wika ng Pilipinas'''}} {{center| {{flatlist| * [[:wikisource:tl:|Tagalog]] * [[:wikisource:bcl:|Gitnang Bikol]] }} }} {{Col-float}} '''Mga Wikipediang Pilipino na kasalukuyang nasa Ingkubador ng Wikimedia''' * [[Wikang Aklanon]] ([[:incubator:Wp/akl]]) * [[Wikang Asi]] o Bantoanon ([[:incubator:Wp/bno]]) * [[Wikang Capiznon]] ([[:incubator:Wp/cps]]) * [[Wikang Hiligaynon]] ([[:incubator:Wp/hil]]) * [[Wikang Ibanag]] ([[:incubator:Wp/ibg]]) * [[Wikang Iranun]] ([[:incubator:Wp/ilp]]) * [[Wikang Kankanaey]] ([[:incubator:Wp/kne]]) * [[Wikang Karay-a]] ([[:incubator:Wp/krj]]) * [[Wikang Maguindanao]] ([[:incubator:Wp/mdh]]) * [[Wikang Mëranaw]] ([[:incubator:Wp/mrw]]) * [[Wikang Miraya Bikol]] ([[:incubator:Wp/rbl]]) * [[Wikang Pandan Bikol]] ([[:incubator:Wp/cts]]) * [[Wikang Rinconada Bikol]] ([[:incubator:Wp/bto]]) * [[Wikang Surigaonon]] ([[:incubator:Wp/sgd]]) * [[Wikang Tausug]] ([[:incubator:Wp/tsg]]) {{Col-float-break}} '''Mga Wikimediang Pilipino na kasalukuyang nasa Ingkubador ng Wikimedia''' ;Tagalog * [[:incubator:Wy/tl|Wikivoyage]] ;Chavacano * [[:incubator:Wt/cbk-zam|Wiksiyonaryo]] ;Gitnang Bikol * [[:incubator:Wb/bcl|Wikiaklat]] * [[:incubator:Wy/bcl|Wikivoyage]] ;Iloko * [[:incubator:Wt/ilo|Wiksiyonaryo]] ;Kapampangan * [[:incubator:Wt/pam|Wiksiyonaryo]] ;Kankanaey * [[:incubator:Wt/kne|Wiksiyonaryo]] ;Maguindanao * [[:incubator:Wt/mdh|Wiksiyonaryo]] ;Pangasinan * [[:incubator:Wt/pag|Wiksiyonaryo]] ;Sebwano * [[:incubator:Wb/ceb|Wikiaklat]] * [[:incubator:Wt/ceb|Wiksiyonaryo]] ;Waray * [[:incubator:Wb/war|Wikiaklat]] * [[:incubator:Wt/war|Wiksiyonaryo]] {{Col-float-end}} {{Clear}} {{Sisterlinks|the Philippines}} {{Wikiatlas|the Philippines}} ; Opisyal * [http://www.gov.ph/ Opisyal na websayt ng Pamahalaan ng Pilipinas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120101105754/http://www.gov.ph/ |date=2012-01-01 }} – Portada sa mga websayt pampamahalaan ; Mga mapa * [http://www.wikimapia.org/#y=12554564&x=122915039&z=6&l=0&m=a Tanawing WikiSatellite ng Pilipinas sa WikiMapia] <!-- Do not add commercial links or your website. Suggest them via the discussion page. Failure to do so will mean the deletion of your websites as spam. --> ; Iba pa <!-- Do not add commercial links or your website. Suggest them via the discussion page. Failure to do so will mean the deletion of your websites as spam. --> * [https://www.youtube.com/watch?v=1QgTdk6fLAk WOW Philippines Tourism Ad] * [https://web.archive.org/web/20170424010749/http://journeyphilippines.net/ Around Philippines Photos] * {{Wikivoyage-inline|Philippines}} * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/country_profiles/1262783.stm BBC Country Profile on the Philippines] * [https://web.archive.org/web/20061108072347/https://www.cia.gov/cia//publications/factbook/geos/rp.html CIA World Factbook: Philippines] * [http://countrystudies.us/philippines/ U.S. Country Studies: Philippines] * [http://philippinesdailyphotos.com/ Philippines Daily Photos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181202025242/http://www.philippinesdailyphotos.com/ |date=2018-12-02 }} * [https://web.archive.org/web/20110728044257/http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf Origins of the Filipinos and Their Languages by Wilhelm G. Solheim II] ([[Portable Document File|PDF]]) * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/b#a2296 History of the Philippine Islands] in many volumes, from [[Project Gutenberg]] (and indexed under [[Emma Helen Blair]], the general editor) * [http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf USAID country health statistical report: Philippines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010144551/http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/PNADM408.pdf |date=2017-10-10 }} (May 2008) <!-- Do not add commercial links or your website. Suggest them via the discussion page. Failure to do so will mean the deletion of your websites as spam. --> {{DEFAULTSORT:Pilipinas}} [[Kategorya:Mga balangkas ng mga bansa]] [[Kategorya:Pilipinas|*]] <!--[[Kategorya:Philippines-related lists| ]]--> [[kategorya:Mga balangkas]] s8m3p7lugwd5t48ch45bfdim14w6vdv Mindanao 0 1801 2237105 2236925 2026-10-25T22:54:24Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237105 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks.{{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Mindanao Red.png |image_caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas<br>South Philippines |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao Poblacion District, CM Recto-Roxas Avenue top view (Davao City; 04-19-2024).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City proper, Pilar Street-Don Pablo Lorenzo top view (Zamboanga City; 10-12-2023).jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CDO CM Recto skyline skyscrapers (Cagayan De Oro City; 12-08-2023).jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gensan Dadiangas, Pioneer Avenue-Magsaysay (General Santos City; 08-11-2023).jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] scuhp1jbzvh1jj6ouaerdq016h2oqov 2237106 2237105 2026-10-25T22:55:35Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237106 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks.{{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Mindanao Red.png |image_caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas<br>South Philippines |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao Poblacion District, CM Recto-Roxas Avenue top view (Davao City; 04-19-2024).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City proper, Pilar Street-Don Pablo Lorenzo top view (Zamboanga City; 10-12-2023).jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CDO CM Recto skyline skyscrapers (Cagayan De Oro City; 12-08-2023).jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gensan Dadiangas, Pioneer Avenue-Magsaysay (General Santos City; 08-11-2023).jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] h8u1eaz83w2cdbys4egm0sj82j68owt 2237107 2237106 2026-10-25T22:56:42Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237107 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks.{{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Mindanao Red.png |image_caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas<br>South Philippines |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao Poblacion District, CM Recto-Roxas Avenue top view (Davao City; 04-19-2024).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City proper, Pilar Street-Don Pablo Lorenzo top view (Zamboanga City; 10-12-2023).jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CDO CM Recto skyline skyscrapers (Cagayan De Oro City; 12-08-2023).jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gensan Dadiangas, Pioneer Avenue-Magsaysay (General Santos City; 08-11-2023).jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] luz9q2nkduom709h4it5sujdx1yg1rc 2237318 2237107 2026-10-26T10:04:03Z ~2026-57120-32 168028 Tinanggal ang vandalism 2237318 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands |name = Mindanao |image_map =Mindanao Red.png |image_caption = Mindanao is shown in color red; its associated islands in maroon. |nickname = Timog Pilipinas<br>South Philippines |locator map = {{Location map|Philippines|caption=|float=center|width=220|lat=8|long=125|marksize=16}} |map caption = Mindanao (Pilipinas) |location = [[Timog Silangang Asya]] |coordinates = |archipelago = [[Pilipinas]] |total islands = 7,107 |major islands = Mindanao, Sulu |area_km2 = 104,530 |rank = Ika-19 |highest mount = [[Bundok Apo]] |elevation_m = 3,412 |country = {{flagicon|Philippines}} [[Pilipinas]] |capital = [[Lungsod Davao]] |country admin divisions title = Rehiyon |country admin divisions = [[Caraga]], [[Hilagang Mindanao]], [[Tangway ng Zamboanga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), [[SOCCSKSARGEN]] |country admin divisions title 1 = Lalawigan |country admin divisions 1 = [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Surigao del Norte]], [[Surigao del Sur]], [[Kapuluang Dinagat]], [[Davao de Oro]], [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], [[Misamis Oriental]], [[Misamis Occidental]], [[Bukidnon]], [[Lanao del Norte]], [[Lanao del Sur]], [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Timog Cotabato]], [[Sarangani]], [[Sultan Kudarat]], [[Maguindanao]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] |country largest city = [[Lungsod ng Davao]] |country largest city population = 1,449,296 |population = 21,968,174 |population as of = 2010 |density_km2 = 232 |ethnic groups = [[Bajau|Bajao]], [[Mga Bisaya|Bisaya]], [[Subanon]], [[Mga Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Mga Cebuano|Cebuano]], [[Mga Waray|Waray]], [[Mga Karay-a|Karay-a]], [[Mga Butuanon|Butuanon]], [[Mga Surigaonon|Surigaonon]], [[Mga Sangirese|Sangirese]], [[Lumad]] [[Kamayo]], [[Cotabato Manobo language|Manobo]], [[Tasaday]], [[T'boli]], [[Mga Moro|Moro]], [[Mga Maguindanao|Maguindanao]], [[Maranao]], [[Zamboangueño|Latino Zamboangueño]], [[Mga Tagalog|Tagalog]] }} Ang '''Mindanao''' o '''Kamindanawan''', ([[Ingles]]: '''Southern Philippines''' o [[Wikang Tagalog|Tagalog]]: '''Timog Pilipinas''') ay ang ikalawang pinakamalaking [[pulo]] sa [[Pilipinas]]. Ito rin ang tawag sa isa sa tatlong pangunahing pangkat ng mga pulo sa Pilipinas (ang dalawa ay ang [[Luzon]] at ang [[Kabisayaan]]), na binubuo ng pulo ng Mindanao at ng mga nakapalibot na mga maliliit na pulo. Pinakamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]. Sa 21,968,174 populasyon ng Mindanao, (ayon sa senso noong 2010) 10 bahagdan ay mga Moro o [[Muslim]].<ref name="investvine">{{cite web|url=http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|title=Unearthed gem|first=Justin|last=Calderon|work=Inside Investor|date=22 Abril 2013|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=26 Disyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226084529/http://investvine.com/unearthed-gem-of-minda/|url-status=dead}}</ref> Ang Mindanao ang bukod tanging pook heograpikal sa Pilipinas na may malaking bilang ng mga [[Muslim]]. Ang pinakatimog na bahagi ng Mindanao, partikular ang lalawigan ng [[Maguindanao]] [[Lanao del Sur]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]] (na bahagi ng [[Bangsamoro|Nagsasariling Rehiyon ng Bangsamoro sa Muslim na Mindanao]] (BARMM), ay tahanan ng nakararaming Pilipinong Muslim. Dahil sa malawakang kahirapan, pagkakaiba-iba ng relihiyon, ang pulo ay kinakitaan ng paghihimagsik ng mga komunista, pati na rin ng mga kilusang armadong separatistang Muslim. ==Kasaysayan== [[File:Spanish map of Mindanao.jpg|thumb|left|250px|Isang lumang mapang Kastila ng pulo ng Mindanao.]] Isinunod ang pangalan ng Mindanao sa [[mga Maguindanaon]] na bumubuo sa pinakamalaking [[Kasultanan ng Maguindanao|Kasultanan]] ayon sa kasaysayan, at makikita sa mga mapa na ginawa noong ika-17 at ika-18 dantaon na nagmumungkahi na ang pangalan ay ginamit upang tukuyin ang pulo ng mga makapangyarihang katutubo ng panahong iyon. Unang lumaganap ang [[Islam]] sa rehiyon noong ika-13 dantaon sa pamamagitan ng mga mangangalakal na Arabe mula sa kasalukuyang [[Malaysia]] at [[Indonesia]]. Bago pa man maganap ito, ang mga katutubo ay pangunahing mga [[animista]] na naninirahan sa mga maliliit na pamayanan.<ref name="slate">{{cite web|url=http://www.slate.com/id/2112795/|title=How Islam got to the Philippines|first=Brendan I.|last=Koerner|work=Slate|date=28 Enero 2005|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> Karamihan sa mga taal na populasyon ng mga Tausug, [[Maranao]] at [[Maguindanaon]] ay agad na lumipat sa pananampalatayang Islam maliban sa mga mailap na [[Subanon]], [[Talaandig]], [[Higaonon]] at ilang maliliit na mga tribo na tumangging makipag-ugnayan sa mga Arabeng misyonero ng Islam. Itinayo ang pinakaunang [[moske]] sa Pilipinas noong kalagitnaan ng ika-14 na dantaon sa bayan ng [[Simunul]].<ref name="slate" /> Sumunod ang mga kasultanan ng [[Kasultanan ng Sulu|Sulu]] at [[Kasultanan ng Maguindanao|Maguindanao]] noong ika-15 at ika-16 na dantaon. Noong huling bahagi ng ika-16 na dantaon hanggang unang bahagi ng ika-17 dantaon, naganap ang unang pagtatagpo sa mga [[Espanya|Kastila]]. Sa panahong ito, maayos nang nakatatag ang Islam sa Mindanao at nagsisimula nang manghikayat sa mga pangkat sa malalaking kapuluan ng [[Kabisayaan]] tulad ng [[Cebu]] at [[Bohol]], gayundin sa dulong hilagang bahagi, tulad ng [[Maynila]] sa [[Luzon|Kalusunan]].<ref name="slate" /> Nang dumating ang mga Kastila sa [[Pilipinas]], labis silang nabagabag nang matagpuan nilang matibay ang katayuan ng Islam sa pulo ng Mindanao, bilang katatapos lang mapaalis ang mga [[Moors]] mula sa [[Espanya]] pagkatapos nang dantaong labanan sa ilalim ng [[Reconquista]]. Sa katunayan, ang pangalang ''[[Mga Moro|Moro]]'' ay wikang Kastila para sa "Moors", na ibinigay sa mga Muslim na naninirahan sa Mindanao.<ref name="slate" /> Pinangalanan ni Villalobos na Caesarea Caroli ang pulo ng Mindanao nang maabot niya ang dalampasigan nito. Isinunod ito kay Carlos V ng Banal na Emperyong Romano (at I ng Espanya). ==Heograpiya== Ikalawang pinakamalaking pulo sa Pilipinas ang Mindanao na may sukat na 104,630 kilometro kwadrado, at ikawalang pinakamataong pulo sa buong daigdig. Higit na malaki ang pulo ng Mindanao kaysa sa 125 mga bansa sa daigdig, kabilang ang [[Netherlands]], [[Austria]], [[Portugal]], [[Czech Republic]], [[Hungary]], at [[Ireland]]. Ang pulo ay bulubundukin, at kung saan matatagpuan ang [[Bundok Apo]], ang pinakamataas na bundok sa Pilipinas. Napalilibutan ng 4 na dagat ang Mindanao: ang [[Dagat Sulu]] sa kanluran,<ref>C.Michael Hogan. 2011. [http://www.eoearth.org/article/Sulu_Sea?topic=49523 ''Sulu Sea''. Encyclopedia of Earth. Eds. P.Saundry & C.J.Cleveland. Washington DC]</ref> [[Dagat Pilipinas]] sa silangan, [[Dagat Celebes]] sa timog, at [[Dagat Bohol|Dagat Mindanao]] sa hilaga. Sa lahat ng mga pulo sa Pilipinas, Mindanao ang may pinakamalawig ang pagkakaiba-iba ng pisyograpikong katangian. Ang pangkat ng pulo ng Mindanao ay sinasaklaw ang pulo ng Mindanao kasama ang [[Kapuluan ng Sulu]] sa timog kanluran. Ang pangkat ng mga pulo ay nahahati sa anim na rehiyon, na hinati pa sa 26 na [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]]. == Pangkat ng mga pulo ng Mindanao == [[Talaksan:Davao Poblacion District skyline Bajada (Davao City; 08-22-2023).jpg|thumb|Ang pinamalaking lungsod sa Mindanao ang [[Lungsod ng Davao]]]] Ang grupong ito ng Mindanao ay isang arbitraryong lupon ng mga pulo sa timogang bahagi ng Pilipinas na kinabibilangan ng anim na [[Mga rehiyon ng Pilipinas|rehiyong administratibo]]. Ang mga rehiyong ito ay nahahati sa 25 mga [[Mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]], kung saan apat lamang sa mga ito ay wala sa mismong isla ng Mindanao. Kasama sa grupo ang [[Kapuluang Sulu]] sa timog-kanluran, kinabibilangan ng mga pangunahing isla ng [[Basilan]], [[Isla ng Jolo|Jolo]], at [[Tawi-Tawi]], pati ng mga nakaratag na mga isla sa kalapit nito tulad ng [[Camiguin]], [[Isla ng Dagat|Dinagat]], [[Isla ng Siargao|Siargao]], [[Island Garden City ng Samal|Samal]], at [[mga Isla ng Sarangani]]. ==Paghihiwalay== {{See also|Paghihiwalay ng Mindanao}} Panahon pa ng dating pangulong [[Ferdinand Marcos]] Sr. Ang isinusulong ng taga-Mindanao ang paghihiwalay ng estado sa [[Luzon]] at [[Kabisayaan]] sa [[Pilipinas]], ay hindi sinangayonan ng gobyerno ng Pilipinas noong ika 1972 matapos ang kaguluhan. {| class="wikitable" |+ Mga rehiyon ng Mindanao ! scope="col" | Rehiyon ! scope="col" | Luklukang pampangasiwaan (sentrong panrehiyon) ! scope="col" | Paglalarawan |- |'''[[Tangway ng Zamboanga|Tangway ng Zamboanga (''Rehiyon IX'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|170px]] |[[Pagadian]] |Dating ''Kanlurang Mindanao'', ang Tangway ng Zamboanga ay matatagpuan sa tangway ng mismong pangalan. Ito ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], at ng dalawang lungsod&mdash;[[Siyudad ng Zamboanga]] at [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]]&mdash;na hindi sakop ng alinmang lalawigan. Ang Siyudad Isabela ang tanging teritoryong wala sa mismong isla ng Mindanao, ito ay nasa [[Basilan]]. Ang administratibong kabisera ng rehiyon ay ang Lungsod ng Pagadian. Ang buong rehiyon ay iisang probinsiya dati na tinawag na [[Zamboanga]]. |- |'''[[Hilagang Mindanao|Hilagang Mindanao (''Rehiyon X'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph northern mindanao.png|170px]] |[[Cagayan de Oro]] |Ang Hilagang Mindanao ay binubuo ng mga probinsiya ng [[Bukidnon]], [[Camiguin]], [[Lanao del Norte]], [[Misamis Occidental]], at [[Misamis Oriental]]. Ang lalawigan ng Camiguin ay isa ring pulo sa may hilagang baybayin. |- |'''[[Rehiyon ng Davao|Davao (''Rehiyon XI'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph davao region.png|170px]] |[[Lungsod ng Davao]] |Dating ''Timog Mindanao'', ang rehiyon ng Davao ay matatagpuan sa timog-silangang bahagi ng Mindanao. Ang rehiyon ay nahahati sa mga lalawigan ng [[Davao del Norte]], [[Davao del Sur]], [[Davao Occidental]], [[Davao Oriental]], at [[Davao de Oro]]; kasama pati ang [[Lungsod ng Davao]]. Ang [[Golpo ng Davao]] ay nasa timog at ang isla ng [[Samal, Davao del Norte|Samal]] sa golpo ay kabilang din sa rehiyon, pati ang [[mga Isla ng Sarangani]]. |- |'''[[SOCCSKSARGEN|Socsksargen (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Socsksargen.png|170px]] |[[Koronadal]] |Dating ''Gitnang Mindanao'', ang SOCCSKSARGEN ay matatagpuan sa timog-gitnang bahagi ng isla. Binubuo ito ng mga probinsiya ng [[Lalawigan ng Cotabato|Cotabato]], [[Sarangani]], [[Timog Cotabato]], at [[Sultan Kudarat]]. Ang pangalan ng rehiyon ay isang akronim ng mga pangalan ng mga probinsiya nito kasama ang [[Heneral Santos|lungsod ng General Santos]]. |- |'''[[Caraga|Caraga (''Rehiyon XII'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph caraga.png|170px]] |[[Butuan]] |Ang Caraga ay matatagpuan sa hilagang-kanlurang parte ng Mindanao. Ang kanyang mga probinsiya ay [[Agusan del Norte]], [[Agusan del Sur]], [[Surigao del Norte]], at [[Surigao del Sur]]. Kabilang sa rehiyong ito ang mga nakaratag na isla ng Surigao del Norte tulad ng [[Isla ng Dinagat]], [[Isla ng Siargao]], at [[Bucas Grande]]. |- |'''[[Bangsamoro|Bangsamoro (''BARMM'')]]'''<br>[[Talaksan:Ph Bangsamoro Autonomous Region.png|170px]] |[[Lungsod ng Cotabato]] |Ang Rehiyong Awtonomo ng Bangsamoro sa Muslim Mindanao ay isang espesyal na rehiyon na kinabibilangan ng mga teritoryo kung saan ang mayoriya ng populasyon ay [[Mga Moro|Moro]]. Kasama dito ang halos buong [[Kapuluang Sulu]] (ang [[Isabela, Basilan|Siyudad ng Isabela]] ng [[Basilan]] ay bahagi ng rehiyong Peninsula ng Zamboanga) at dalawang probinsiya sa isla ng Mindanao. Ang mga lalawigang bumubuo sa Kapuluang Sulu ay [[Basilan]], [[Sulu]], at [[Tawi-Tawi]]. Ang Basilan at Tawi-Tawi ang mga pangunahing isla ng kanilang mga lalawigan, [[Isla ng Jolo]] naman ang sa [[Sulu]]. Ang mga probinsiya sa mismong isla ng Mindanao ay ang [[Lanao del Sur]] at [[Maguindanao]]. |} {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} {{Largest cities | province = Mindanao | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Mindanaw | div_link = Rehiyon{{!}}Rehiyon | city_1 = Lungsod ng Dabaw{{!}}''Davao City'' | div_1 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_1 = 1,776,949 | img_1 = Davao Poblacion District, CM Recto-Roxas Avenue top view (Davao City; 04-19-2024).jpg | city_2 = Lungsod ng Zamboanga{{!}}''Zamboanga City'' | div_2 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_2 = 977,234 | img_2 = Zamboanga City proper, Pilar Street-Don Pablo Lorenzo top view (Zamboanga City; 10-12-2023).jpg | city_3 = Cagayan de Oro{{!}}''Cagayan de Oro'' | div_3 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_3 = 728,402 | img_3 = CDO CM Recto skyline skyscrapers (Cagayan De Oro City; 12-08-2023).jpg | city_4 = Heneral Santos{{!}}''General Santos'' | div_4 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_4 =697,315 | img_4 = Gensan Dadiangas, Pioneer Avenue-Magsaysay (General Santos City; 08-11-2023).jpg | city_5 = Butuan{{!}}''Butuan'' | div_5 = Caraga{{!}}Caraga | pop_5 = 372,910 | city_6 = Iligan{{!}}''Iligan'' | div_6 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_6 = 450,583 | city_7 = Lungsod ng Kotabato{{!}}Cotabato City | div_7 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_7 = 325,079 | city_8 = Tagum{{!}}Tagum | div_8 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_8 = 296,202 | city_9 = Valencia, Bukidnon{{!}}Valencia | div_9 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_9 = 216,546 | city_10 = Pagadian{{!}}Pagadian | div_10 = Tangway ng Zamboanga{{!}}Zamboanga Peninsula | pop_10 = 210,452 | city_11 = Panabo{{!}}Panabo | div_11 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_11 = 209,230 | city_12 = Marawi{{!}}Marawi | div_12 = Bangsamoro{{!}}Bangsamoro | pop_12 = 207,010 | city_13 = Koronadal{{!}} Koronadal | div_13 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_13 = 195,398 | city_14 = Malaybalay{{!}}Malaybalay | div_14 = Hilagang Mindanao{{!}}Northern Mindanao | pop_14 = 190,712 | city_15 = Digos{{!}}Digos | div_15 = Rehiyon ng Davao{{!}}Davao Region | pop_15 = 188,376 | city_16 = Polomolok{{!}}Polomolok | div_16 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_16 = 172,605 | city_17 = Lungsod ng Surigao{{!}}Surigao City | div_17 = Caraga{{!}}Caraga | pop_17 = 171,107 | city_18 = Midsayap{{!}}Midsayap | div_18 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_18 = 165,376 | city_19 = Pikit, Cotabato{{!}}Pikit | div_19 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_19 = 164,646 | city_20 = Kidapawan{{!}}Kidapawan | div_20 = Soccsksargen{{!}}Soccsksargen | pop_20= 160,791 }} ==Mga kawing na panlabas== {{Commons category|Mindanao}} {{Wiktionary}} * [http://www.emindanao.org/ information on conflict affected area] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828030927/http://www.emindanao.org/ |date=2013-08-28 }} * [http://www.peacebuildingdata.org/philippines Violent Conflicts and Displacement in Central Mindanao: Challenges for recovery and development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130926102856/http://www.peacebuildingdata.org/philippines |date=2013-09-26 }} * [http://www.mindanao.com/blog Mindanao Magazine]{{Dead link|date=Marso 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wayph.com/23-amazing-destinations-in-mindanao/ Tourist Destinations in Mindanao] * [http://www.morofriends.com/ Moro Friends Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180816203649/http://www.morofriends.com/ |date=2018-08-16 }} * [http://www.mindanaw.net/ The Catalyst for Countryside Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101226011100/http://mindanaw.net/ |date=2010-12-26 }} * [http://www.mindanews.com/ Mindanao News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110601233820/http://www.mindanews.com/ |date=2011-06-01 }} * [http://www.onlinemindanao.com/ Online Mindanao] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131117082401/http://onlinemindanao.com/ |date=2013-11-17 }} * [http://www.taboan.net/ Taboan Mindanao]{{Dead link|date=Nobiyembre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ''Silipin din [[Mga Rehiyon ng Pilipinas]], [[Mga Lalawigan ng Pilipinas]], [[Luzon]], at [[Visayas]].'' {{Philippines political divisions}} {{English2|Mindanao}} [[Kategorya:Mga pulo ng Pilipinas]] 95rrjzt6ihgowzg6pk76rfjm5b1kcy2 Titi 0 2169 2237023 2192130 2026-10-25T13:09:16Z ~2026-56982-12 167992 2237023 wikitext text/x-wiki Ang '''tite''' ay isang panghaynayang bahagi ng mga lalaking [[hayop]] kabilang ang parehong mga [[bertebrado|may-gulugod]] at [[inbertebrado|walang gulugod]]. Ito ay isang [[reproduktibo|pamparami]] at [[organong intromitento|intromitento]]ng [[organo]] na karagdagang nagsisilbi bilang [[daluyan ng ihi]] sa mga [[mamalya]]ng [[may inunan]]. Ang pagkakaiba ng titi ng ibang mga [[mamalya]] na kinabibilangan ng mga sinaunang gaya ng [[gorilya|bakulaw]] at [[tsimpansi|matsing]] sa [[titi ng tao]] ang pag-iral ng [[baculum]], isang buto ng titi sa mga mamalya na hindi makikita sa mga tao. Ang bahaging ito ay pinaniniwalaang umunlad{{efn|nag-evolve}} sa simula ng [[ebolusyon|pag-unlad]] ng mga mamalya ngunit nawala sa [[ebolusyon ng tao|pag-unlad ng tao]].<ref>{{cite web |title=Humans Lost Penis Spines to Make Monogamy Work |url=http://www.livescience.com/13148-men-lost-penis-spines-human-evolution.html |website=LiveScience |date=10 Marso 2011}}</ref> [[Talaksan:Penises in Jars ( 4890599548.jpg|thumb|300px|Mga titi ng iba't ibang [[espesye]] ng mga hayop na hindi tao.]] Binigyang kahulugan nina Morton G. Harmatz at Melinda A. Novak ang titi sa kanilang aklat na ''Human Sexuality'' bilang parang palawit at parang pamalo na organong panlalaki na ginagamit sa siping at sa pagtatanggal ng ihi at duming nasa ihi.<ref name=HS>Harmatz, Morton G. at Melinda A. Novak. Glossary, ''Human Sexuality'', Harper & Row Publishers, New York, 1983, pahina 565. Kahulugan: ''penis [PEE-nis] Pendulous, rodlike male organ used for copulation and the elimination of urinary waste.''</ref> ==Tingnan din== *[[Titi ng tao]] *[[Puke]] *[[Sistemang reproduktibo]] ==Mga pananda== {{notelist}} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{anatomiya-stub}} [[Kategorya:Anatomiya ng tao]] [[Kategorya:Anatomiya ng hayop]] k17ni7elhfl5fuvjb7ieh9cd56cikkj Tangway ng Zamboanga 0 3309 2237113 2205388 2026-10-25T23:10:42Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237113 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) {{Infobox settlement <!-- Basic info -->| official_name = Zamboanga Peninsula | other_name = Region IX<br />Western Mindanao (formerly) | settlement_type = [[Regions of the Philippines|Region]] | image_skyline = Regatta2017.jpg | image_alt = | image_caption = Vintas of Zamboanga | image_flag = | flag_size = 120x80px | image_seal = | seal_size = 100x80px | image_map = {{PH wikidata|image_map}} | map_caption = Location in the Philippines <!-- Motto -->| nickname = | motto = <!-- Location --> | coordinates = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[Philippines]] | subdivision_type1 = [[Island groups of the Philippines|Island group]] | subdivision_name1 = [[Mindanao]] <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government -->| seat_type = Regional center | seat = [[Pagadian]] <!-- Politics -->| leader_title = | leader_name = <!-- Area --> | area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} | area_footnotes = <!-- Population --> | population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} | population_total = {{PH wikidata|population_total}} | population_footnotes = {{PH census|2015}} | population_density_km2 = auto <!-- General information -->| timezone = [[Philippine Standard Time|PST]] | utc_offset = +8 | iso_code = PH-09 <!-- Others -->| blank_name_sec1 = [[Provinces of the Philippines|Provinces]] | blank_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 3 | [[Zamboanga del Norte]] | [[Zamboanga del Sur]] | [[Zamboanga Sibugay]] }} | blank1_name_sec1 = [[Cities of the Philippines|Cities]] | blank1_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 5 | [[Dapitan]] | [[Dipolog]] | [[Isabela, Basilan|Isabela]] | [[Pagadian]] | [[Zamboanga City]] }} | blank2_name_sec1 = [[Municipalities of the Philippines|Municipalities]] | blank2_info_sec1 = 67 | blank3_name_sec1 = [[Barangay]]s | blank3_info_sec1 = 1,904 | blank4_name_sec1 = [[House of Representatives of the Philippines|Cong. districts]] | blank4_info_sec1 = 8 | blank_name_sec2 = [[Languages of the Philippines|Languages]] | blank_info_sec2 = {{hlist | item-style=white-space:nowrap; | [[Wikang Chavacano|Chavacano]] | [[Wikang Sebwano|Cebuano]] | [[Wikang Tausug|Tausug]] | [[Wikang Subanon|Subanon]] | [[Wikang Yakan|Yakan]] | [[Wikang Sama|Sama]] | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] | [[Wikang Ingles|Ingles]] }} | website = | name = | native_name = ''Peninsula de Zamboanga'' <br/> ''Lawis sa Zamboanga'' }} Ang ''' Tangway ng Zamboanga''' ({{lang-en|Zamboanga Peninsula}}, {{lang-cbk|Peninsula de Zamboanga}}) ay isang [[tangway]] at [[Rehiyon ng Pilipinas|rehiyong pampangasiwaan]] sa tangway na iyon sa [[Pilipinas]]. ==Kasaysayan== === Sinaunang panahon === Sa mga sinaunang panahon, ang peninsula ng Zamboanga ay isang malawak na teritoryo na tahanan ng maraming ibat ibang klase ng etniko at ang pinakalaganap ay ang grupo ng mga Subanen. Nang lumaon ang lugar sa bandang dalampasigan ay naging rehiyon na nahikayat ng mga Javanese Majapahit Empire, subalit hindi nila nasakop and mismong lugar.   === Sultanato ng Maguindanao panahon === Noong ika-14 na siglo, pinasiyahan ng [[Sultanato ng Sulu|Sultanate of Sulu]] ang mga timog-kanlurang bahagi ng peninsula. Sa huling bahagi ng ika-15 siglo at unang bahagi ng ika-16 na siglo, higit na ipinalaganap ng mga misyonerong [[Mga Malay|Malay]] ang Islam sa katimugang Pilipinas. [[Mohammed Kabungsuwan|Si Sharif Kabungsuwan]], isang misyonero na ipinanganak sa Johor na may lahing [[Mga Malay|Malay]] at [[Mga Arabe|Arabo]] ang nagtatag ng [[Sultanato ng Maguindanao|Sultanate of Maguindanao]], na ipinangalan sa buong isla ng [[Mindanao]] . Sinakop din ng sultanato ang buong isla maliban sa kasalukuyang rehiyon ng Caraga, na umaabot mula sa Tangway ng Zamboanga hanggang Davao Oriental, habang ang Sultanate ng Sulu ay nawalan ng mga teritoryo sa Zamboanga. Ang mga sultan ng Maguindanao ay nagbigay sa Mindanao ng matinding armadong paglaban laban sa pananakop ng mga Espanyol, lalo na sa pamumuno ni [[Muhammad Dipatuan Kudarat|Muhammad Kudarat]] . Hindi nagtagal ay nakipag-alyansa sila sa sultanato ng Sulu. Ang mga Muslim na katutubo sa rehiyon ay sama-samang kilala bilang [[Moro (Pilipinas)|Moros]] ng Espanyol, na nangangahulugang "Moor", kahit na ang Iberian Moors at ang mga Muslim sa Pilipinas ay may kaunting koneksyon sa kultura sa labas ng pagsunod [[Islam|sa Islam]] . Isang malaking bahagi ng labanang Espanyol-Moro, ang digmaan sa pagitan ng mga Espanyol at mga Muslim sa Mindanao ay naganap sa Tangway ng Zamboanga. [[Kategorya:Mga tangway ng Pilipinas]] == Ang rehiyon == Itinalaga bilang Rehiyon IX, binubuo ng tatlong [[Lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ang Tangway ng Zamboanga. Ang mga ito ay [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga del Sur]] at [[Zamboanga Sibugay]]. Ang rehiyon ng Tangway ng Zamboanga at dating tinatawag na ''Kanlurang Mindanao'' (''Western Mindanao'') bago isinabatas ang Kautusang Tagapagpaganap Bilang 36 noong 19 Setyembre 2001. Mayroong limang [[Lungsod ng Pilipinas|lungsod]] ang Tangway ng Zamboanga: [[Lungsod ng Dipolog|Dipolog]], [[Lungsod ng Dapitan|Dapitan]], [[Ipil, Zamboanga Sibugay|Ipil]] at [[Lungsod ng Pagadian|Pagadian]]. Sa katunayan, ang Isabela ay bahagi ng lalawigan ng [[Basilan]] sa timog ng tangway, at kabisera ng lalawigang iyon. Pinili ng mga mamamayan ng Basilan na sumama sa [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]] (ARMM) ayon sa isang plebisito. Ngunit hindi pinili ng mga mamamayan ng Isabela na sumama sa ARMM kaya ang lungsod ay naging bahagi ng rehiyon ng Tangway ng Zamboanga nang isinabatas ang Kautusang Tagapagpaganap Bilang 36. == Ang tangway == Ang Tangway ng Zamboanga ay binubuo ng teritoryo ng tatlong lalawigan ng Zamboanga kasama ang [[Misamis Occidental]]. Nakadugtong ang tangway sa panguahing bahagi ng Mindanao sa isang dalahikan na matatagpuan sa pagitan ng [[Look ng Panquil]] at [[Look ng Pagadian]]. Ang hangganan ng tangway at ng mainland ay artipisyal na minamarkahan ng hangganan sa pagitan ng Zamboanga del Sur at [[Lanao del Norte]]. Matatagpuan ang Tangway ng Zamboanga sa pagitan ng [[Golpo ng Moro]], bahagi ng [[Dagat Celebes]], at ng [[Dagat Sulu]]. Maraming look at pulo ang matatagpuan sa babybayin ng tangway. == Demograpiya == Ang mga Zamboangueño ay mga inapo ng mga bilanggong [[Kristyanismo|cristiano]] na ikinonvert ng mga [[Espanya|Kastila]] at para tumulong sa pakikidigma laban sa mga [[Muslim]] para idepensa ang garison ng mga Kastila na base sa "Fort Pilar", sa [[lungsod|syudad]] mismo ng Zamboanga. Ang mga kristyanong ito ay may halong dugo na galing sa tribo ng mga; Subanon (Lumad/katutubo ng Mindanao), Visayan o etniko ng [[mga Bisaya]] (Cebuano at Ilonggo), Ilokano, Intsik, Moro at dugong [[Mga Kastila-Pilipino|Kastila]]. sa kadahilanan ng pagkaroon ng "inter-marriage" sa tribong ito, ay nagbunga ang tinatawag na, "tribong Zamboangueño" kasabay narin ang kanilang wika. Ang tribong Zamboangueno ay matatagpuan din sa mga lugar tulad ng at sa loob ng Tangway ng Zamboanga, [[Lungsod ng Isabela|Isabela]] (Basilan), [[Lamitan]] (Basilan), [[Cotabato]], [[Davao]] at sa iba pang bahagi o parte ng Pilipinas. == Mga lalawigan == [[Talaksan:Ph zamboanga peninsula.png|thumb|Mapang Pampolitika ng Tangway ng Zamboanga]] Ang Tangway ng Zamboanga ay binubuo ng 3 [[Mga lalawigan ng Pilipinas|mga lalawigan]], 1 ''mataas na urbanisadong'' [[Mga lungsod ng Pilipinas|mga lungsod]], 4 ''nakapaloob'' na mga lungsod, 67 [[Mga bayan ng Pilipinas|mga bayan]], at 1,904 mga barangay. {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 class="unsortable" | Province {{font|{{small|or}} {{abbr|''City''|Highly urbanized city (Zamboanga City); administered independently from any province. The table also includes the component city of Isabela for comparative purposes.}}|css=font-weight:normal}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Capital ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Wika ! scope="col" style="border-bottom:none;white-space:nowrap;" class="unsortable" colspan=2 | Population {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Area<ref name=prov>{{cite web |title=List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |work=PSGC Interactive |publisher=National Statistical Coordination Board |access-date=July 15, 2014 |location=Makati, Philippines |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archive-date=January 11, 2013 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Density ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Cities ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{abbr|Muni.|Municipalities}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{abbr|Barangay|Barangays}} |- ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | sq mi ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | /km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | /sq mi ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Zamboanga del Norte]] | style="text-align:left;" | [[Dipolog]] | [[Wikang Sebwano|Sebwano]] | {{percent and number|1011393|3629783|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|7,301.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1011393/7301|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 2 | 25 | 691 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Zamboanga del Sur]] | style="text-align:left;" | [[Pagadian]] | [[Wikang Sebwano]] | {{percent and number|1010674|3629783|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|4,499.50|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1010674/4,499.50|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 26 | 681 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Zamboanga Sibugay]] | style="text-align:left;" | [[Ipil, Zamboanga Sibugay|Ipil]] | [[Wikang Sebwano]] | {{percent and number|633129|3629783|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,607.80|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|633129/3,607.80|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 0 | 16 | 389 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Zamboanga City]] | style="text-align:right;border-left:0;" | † | — | [[Wikang Chavacano]] | {{percent and number|861799|3629783|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|1,414.70|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|861799/1,414.70|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | — | 98 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Isabela, Basilan|Isabela]] | style="text-align:right;border-left:0;" | ‡ | — | {{percent and number|112788|3629783|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|233.73|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|112788/233.73|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | — | 45 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=4 style="text-align:left;" | Total ! scope="col" style="text-align:right;" | 3,629,783 ! scope="col" style="text-align:right;" | 17,056.73 ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|17,056.73|km2|disp=number|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{sigfig|3629783/17,056.73|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|{{sigfig|3629783/17,056.73|2}}|PD/km2|disp=number}} ! scope="col" | 5 ! scope="col" | 67 ! scope="col" | 1,904 |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;" | colspan=13 style="padding-left:1em;" | {{unbulleted list | {{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Zamboanga City is a ''highly-urbanized city''; figures are excluded from Zamboanga del Sur. | {{Color box|#FDFDFD|‡|border=darkgray}} Figures include the ''component'' city of Isabela, which is under the administrative jurisdiction of the region. }} |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Tangway ng Zamboanga}} {{Rehiyon ng Pilipinas}} {{Philippines political divisions}} [[Kategorya:Mga tangway]] [[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas|Zamboanga]] snlmow6wfext9kd8fc43zdogp4dic4z Lungsod ng Zamboanga 0 4806 2237119 2220977 2026-10-25T23:13:56Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237119 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine city 2 |infoboxtitle = Lungsod ng Zamboanga |sealfile = |locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} |caption = Mapa ng {{PH wikidata|image_map}} |image_skyline = Zamboanga City from Garden Orchid Hotel.jpg |imagesize = |image_caption = Ang lungsod ng Zamboanga sa Mindanaw |caption = |region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Rehiyon IX) |province = Wala (Dating bahagi ng [[Zamboanga Republic]]) |districts = Una at Ikalawang Distrito ng Lungsod ng Zamboanga |language = Lingwaheng Opisyal: [[Wikang Chavacano|Zamboangueño]] |barangays = 98 |class = Una |mayor = [[Beng Climaco|Maria Isabelle Climaco Salazar]] ([[Partido Liberal (Pilipinas)|LP]]) |vice_mayor = Rommel Agan ([[United Nationalist Alliance|UNA]]) |founded = Hunyo 23, 1635 |cityhood = Pebrero 26, 1937 |areakm2 = 1483.38 |population_as_of = 2015 | population_total = 861799 |population_density_sq_mi = 1490 | latd = 6| latm = 54| lats = | latNS = N | longd = 122| longm = 4| longs = | longEW = E |website = [http://www.zamboanga.gov.ph www.zamboanga.gov.ph] }} Ang '''Lungsod ng Zamboanga''' ay isang [[Mga lungsod sa Pilipinas|lungsod]] sa Rehiyon ng [[Tangway ng Zamboanga]] ng [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. Habang hindi nababahagi sa anumang [[lalawigan ng Pilipinas]], minsan itong naiuugnay sa [[Zamboanga del Sur]] para lamang sa datos galing sa [[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas]]. Pero sa politikalmente hindi kailanman naging bahagi ang Lungsod ng Zamboanga ng Probinsya o [[Lalawigan ng Zamboanga del Sur]]. Ito ay gumaganap bilang isang lubos na urbanisado at malaya o nagsasariling lungsod pero ito ay ang pinakamalaking siyudad sa probinsya. Sa politikal na lokasyon ayon sa mga karatig pook, matatagpuan ang lungsod sa hilaga ng Probinsya o Lalawigan ng kapuluan ng Basilan lalo na ng Lungsod ng Isabela ng Basilan, timog at timog-silangan ng Bayan ng Sibuco at Sirawai ng Probinsya o Lalawigan ng Hilagang Zamboanga (Zamboanga del Norte), at timog at timog-kanluran ng Bayang ng Tungawan ng Probinsya o Lalawigan ng Zamboanga Sibugay. Sa buong rehiyon ng pamamahala o administratibo ng Tangway ng Zamboanga, ito ay matatagpuan sa hilaga ng Lungsod ng Isabela ng Probinsya o Lalawigan ng Basilan ngunit kasama sa rehiyong nabanggit sa mga panrehiyong layunin, sa may timog-kanluran ng buong Probinsya o Lalawigan ng Hilagang Zamboanga (Zamboanga del Norte) sa may gawing timog-kanlurang dulo nito, sa may timog-kanluran din ito ng mga Probinsya o Lalawigan ng Zamboanga Sibugay at Timog Zamboanga (Zamboanga del Sur). Sa pisikal na heograpiya, ang lungsod ay matatagpuan sa may silangan at timog-silangan ng [[Dagat Sulu]], sa hilaga ng Kipot ng Basilan, at sa kanluran ng Golpo ng Moro. Makikita ang mga [[bundok]] ng [[Pulo ng Basilan]] mula sa lungsod lalo na sa Pulong Bato sa [[Abong-abong]], Pasonanca, Zamboanga City sa may malaking krus na matatagpuan sa pinakahilaga ng 14 Stations of the Cross sa may nasabing lugar. Nagsasalita ang mga tao sa lungsod Zamboanga ng ib't ibang mga wika dahil sa pagiging mala-"melting pot" nito. Kabilang na rito ang mga [[wikang Tagalog]] at Filipin, [[wikang Hiligaynon|Hiligaynon]], [[Wikang Subanen|Subanen]], [[Wikang Tausug|Tausug]], [[Wikang Samal|Samal]], [[Wikang Badjau|Badjau]], at [[Wikang Cebuano|Cebuano]] o Bisaya, gayundin ang Ingles. Ang iilan naman ay nagsasalita ng [[Hapon]], ilang wika mula sa bansang [[India]], [[Wikang Ilokano|Ilokano]], [[Wikang Waray|Waray]], [[Wikang Malay|Malay]] kabilang na ang Bahasa Malaysia at Bahasa Indonesia, [[Wikang Koreano|Koreano]], [[Wikang Arabe|Arabe]], at iilan pang ibang banyagang wikang dala ng mga banyaga, dayo, at mga yaong nanirahan o ngatrabaho sa ibang bansa. Ngunit ang karamihan sa mga mamamayan nito lalo na sa mga Katoliko na higit na nakararami sa lungsod ay ang katangi-tangi at kakaibang wika nila, ang [[Wikang Chavacano|Chavacano]] na isang maituturing [[lingua franca]], ang opisyal na wika ng lungsod, at isang kriyolyong wika batay o mula sa [[wikang Espanyol]] o Kastila. Ang Chavacano ay sinasalita rin sa ibang pook sa bansa gaya lang ng Bayan ng Ternate at Lungsod ng Cavite sa Lalawigan ng Cavite, ngunit iyon ay sinasalita na lamang ng kakaunting populasyon at maaaring unti-unting mawala nang tuluyan. Ang mga pook na ito kabilang na ang lungsod ng Zamboanga ay nagsasalita ng iba't ibang [[diyalekto]] ng iisang Wikang Chavacano, kung saan ang Chavacano o Chabacano ng mga pook sa Lalawigan ng Cavite ay naimpluwensiyahang higit ng wikang Tagalog, samantala ang sa Zamboanga ay naimpluwensiyahan naman ng mga katutubong wikang sinasalita sa paligid ng lungsod kabilang na ang Malay o Bahasa Melayu mula sa bansang Malaysia, wikang Tausug ng [[mga Tausug]], Hiligaynon ng [[mga Ilonggo]], Cebuano o Bisaya ng [[mga Cebuano]], at gayundin naman ang Tagalog sa pamammagitan ng wikang Filipino na siyang pinakapormal at mas estandardisadong antas nito at siya ring opisyal at pambansang wika ng bansa, at ng wikang Ingles dahil na rin sa media, edukasyon, mga dayuhan, at sa pagiging isa pang opisyal na wika ng bansa bukod sa wikang Filipino. Tanging ang diyalekto ng Lungsod ng Zamboanga ang mas buhay, mas may maraming nagsasalita bilang pangunahin o una at bilang pangalawa o pangatlong wika ng mga mamamayan ng lungsod, mga Zamboangueño sa ibang lugar, at ng mga dayo at tao sa karatig lalawigan, maging umaabot sa Sempornah, Sabah, Malaysia. Ito rin ang mas kilala ng ibang tao bilang Wikang Chavacano nang hindi nalalaman na isa lamang ito sa mga diyalekto ng nasabing wika, at kamalian ding tinatawag na "Chavacano" ang mga nagsasalita nito sa halip na dapat ay "Zamboangueño", na isang pangkat etno-linggwistiko ng bansa. Sa higit na malaking porsiyento, ang Chavacano de Zamboanga o Zamboangueño Chavacano ay magkahalong Wikang Espanyol na parehong Kastila at Mexicano at ng mga lokal na mga wika gaya ng Cebuano, Bahasa Sug, Bahasa Melayu, Tagalog, Hiligaynon, at pati rin ang mga wikang mula sa [[Mexico]] gaya ng Nahuat'l na nakadagdag din sa Chavacano sa pamamagitan ng Espanyol ng Mexico o Mexicano. Sa modernong panahon, nahaluan din ng [[wikang Ingles]] ang Chavacano. Ang wikang ito ay mayroong [[bokabularyo]] o mga salitang nasa 70-80% na mula sa Espanyol at mga 20-30% na mga bokabularyo o mga salita mula sa [[mga wika sa Pilipinas|ibang mga wika ng bansa]], mula sa [[Wikang Nahuatl|Nahuta'l]] ng Mexico sa pamamagitan ng Mehiakanong Espanyol, mula rin sa Malay, at sa Ingles. Ang [[balarila]] o gramatika ng Chavacano ay mas simple o pinasimple kaysa sa estandardisadong Espanyol at ang paraan ng pagbubuo ng mga pangungusap at iilang mga salita ay mas nahahawig sa wikang Filipino at mga wika ng bansa. Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) ==Kasaysayan== Ang pangalang Zamboanga ay hango sa wikang Subanen na "sabuan," at sa wikang Malay na "jambangan" (daungan ng mga bulaklak). Ang [[Fort Pilar]], na ngayo'y isang dambana ng [[Nuestra Senora del Pilar]], ay itinatag noong 1635&nbsp;ng pamahalaang kolonyal ng Kastila. Sa [[panahong Amerikano]] at bago ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], naging sentro ang Zamboanga ng kalakalan, edukasyon, at pamahalaan ng buong Kamindanawan. Noong Oktubre 12, 1936 ay naging ganap na chartered city sa pamamagitan ng Commonwealth Act No. 39 na inilagda ni Pang. [[Manuel L. Quezon]]. Sa kasalukuyan ay binansagang ''Lungsod [[Latino]] ng [[Asya]]'' sa halip ng pagiging ''Lungsod ng mga [[Bulaklak]]''. ==Heograpiya== Sa kabuuang land area ng 1,483.38 sq. km., ang Zamboanga ay ang ikatlong pinakamalaking lungsod ng Pilipinas sa lupain. Ito ay nasa 460 milya nautica sa timog ng Maynila (mga 850&nbsp;km), 365 nautical miles sa hilaga-silangan ng [[Kota Kinabalu]] sa Malaysia (mga 700&nbsp;km), at 345 nautical miles sa Hilaga Silangan ng [[Manado]] sa[[ Indonesia]] (mga 650&nbsp;km). Ang Lungsod ng Zamboanga ay may kabuuan ng 98 barangay at 28 isla. ==Pamahalaan== Ang lungsod ng Zamboanga ay naging "highly-urbanized" ayon sa Local Government Code noong 1983, hiwalay sa lalawigan ng [[Zamboanga del Sur]]. Nagkaroon ng isang distrito kongresyonal noong 1984 hanggang 2007, nang hinati sa dalawa ang Zamboanga sa pagkakaroon ng dalawang kumakatawan sa kongreso. Bawat distrito ay mayroong representative at walong konseho. Si Beng Climaco ang kasalukuyang alkalde sa ikalawang termino. Ang kanyang tiyuhin, si Cesar Climaco, ay naglingkod bilang alkalde ng tatlong termino hanggang sa kanyang pagkamatay noong Nobyembre 14,1984. Siya ay binaril ng di kilalang gunman. ==Magagandang Tanawin== *Taluksangay Village *Mga dagat ng Calarian (kabilang ang La Vista del Mar at Zamboanga City Golf Complex), at Boalan *Ang Pasonanca Park (Parke ng Pasonanca) *Ang Abong-abong kung saan matatagpuan ang Bundok Pulambato *City Hall (Bulwagan ng Lungsod) *Plaza Pershing (Liwasan ni Pershing) *Fort Pilar (Tanggulan ng Pilar) *Metropolitan Cathedral of the Immaculate Concepcion o Catedral Metropolitana de la Inmaculada Concepcion (Katedral Metropolitan ng Imakulada Konsepsyon) *Yakan Weaving Village (Nayon ng Paghahabi ng Yakan) *Mga Vinta *Paseo Del Mar (Sakayan/Pasyalan ng Dagat) ==Mga Kapistahan at Pagdiriwang== *'''Festival de Zamboanga o Fiesta dela Nuestra Senora La Virgen del Pilar''' (Pagdiriwang ng Zamboanga Hermosa o Kapistahan ng Ating Birhen ng Pilar) *'''Dia de Zamboanga (Araw ng Zamboanga)''' *'''Dia del Fundacion de Lenguaje Chavacano (Araw ng Pagtatatag ng Wikang Chavacano)''' ==''"Zamboanga Hermosa" el Himno Oficial de Zamboanga'' == ===== (Ang wika ng himno o awit ay maaaring mula sa Wikang Kastila o Espanyol, o hindi kaya ay mula sa makalumang Wikang Chavacano na hindi pa masyadong naimpluwensiyahan ng mga ibang wika sa Filipinas at ng wikang Ingles sa 'di gaya sa mas moderno at kasalukuyang Wikang Chavacano na higit nang lumayo mula sa Wikang Kastila o Espanyol na siyang malaking basehan o pinagbatayan, pinagmulan, o inang-wika nito .) ===== Zamboanga Hermosa,<br>Preciosa, perlita<br>[[Pagmamalaki|Orgullo]] de [[Mindanao]]<br>Tus bellas dalagas<br>Son las que hermosean<br>Tu deliciosa [[ciudad]]. [[Bulaklak|Flores]] y amores<br>que adornan su [[Hardin|jardín]]<br>Eres la imagen<br>de bello [[Eden|Edén]] Zamboanga hermosa,<br>Preciosa, perlita<br>Orgullo de Mindanao. [[Bulaklak|Flores]] y amores<br>que adornan su [[Hardin|jardín]]<br>Eres la imagen<br>de bello [[Eden|Edén]] Zamboanga hermosa,<br>Preciosa, perlita<br>Orgullo de Mindanao. ('''Paraan:''' Ito ay inaawit lagi pagkatapos ng Lupang Hinirang at bago o pagkatapos ng Panunumpa sa Watawat o Panatang Makabayan kung mayroon, o di kaya'y pagkatapos ng Lupang Hinirang kung walang Panatang Makabayan o Panunumpa sa Watawat. '''Palakumpasan:''' Ito ay inaawit at ikinukumpas sa palakumpasang 3/4. <br>'''Pagkakataon:''' Inaawit ito bago magsimula ang mga pagpupulong ng konseho at ng lokal na gobyerno sa paraang nakasaad sa taas. Kadalasan o lagi rin itong inaawit sa paraang nakasaad sa taas bago ang mga pulong, pista, at mga okasyong panggobyerno, at pampaaralan, at madalang o di kaya'y hindi sa mga samut-sari o personal na okasyon. Ito rin ay inaawit sa paraang nakasaad sa taas bago at pagkatapos ng isang araw na pag-aaral o klase sa mga mababang paaralang panggobyerno o kahit sa mga pribadong paaralang elementarya araw-araw mula Lunes hanggang Biyernes, at bago ng pag-aaral o klase sa Lunes at pagkatapos ng pag-aaral o klase sa Biyernes o sa parehong paraan ng mababang paaralan, para sa mga mataas na paaralan at dalubhasaan o kolehiyo at ibang mataas na pag-aaral na mga institusyon, akademya, palaturuan, o paaralan.) == "Zamboanga Hermosa" ang Opisyal na Awit ng Zamboanga (isinaling-wika sa wikang Filipino) == ==== (Ito ay ang pagsasalin ng awit o himno sa wikang Pambansa, ang wikang Filipino.) ==== Zamboangang Maganda,<br>Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)<br>Pagmamalaki ng [[Mindanao]]<br>Iyong mga magagandang dalaga<br>Sila ang mga yaong nagpapaganda sa<br>Iyong kaaya-ayang lungsod. Mga bulaklak at mga pag-ibig<br>na gumagayak sa kanyang hardin<br>Ikaw ay ang larawan<br>ng magandang Eden (hardin ng Eden)<br>Zamboangang maganda,<br>Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)<br>Pagmamalaki ng Mindanao. Mga bulaklak at mga pag-ibig<br>na gumagayak sa kanyang hardin<br>Ikaw ay ang larawan<br>ng magandang Eden (hardin ng Eden)<br>Zamboangang maganda,<br>Pinakamamahal, perlita (isang uri ng hiyas o bato)<br>Pagmamalaki ng Mindanao. == Mga Barangay sa Lungsod == Sa Lungsod ng Zamboanga, ito ay may 98 na barangay: {| |----- | valign="top" | *Abong Abong *Arena Blanco *Ayala *Baliwasan *Baluno *Boalan *Bolong *Buenavista *Bunguiao *Busay *Cabaluay *Cabatangan *Cacao *Calabasa *Calarían *Camino Nuevo *Campo Islam *Canelar *Capisan *Cawit *Culianan *Curuan *Daap *Dita *Divisoria *Dulian (Upper Bunguiao) *Dulian (Upper Pasonanca) *Guisao *Guiwan *Kasanyangan *La Paz *Labuan *Lamisahan *Landang Gua *Landang Laum *Lanzones *Lapakan *Latuan (Curuan) *Licomo *Limaong *Limpapa *Lubigan *Lumayang *Lumbangan *Lunzuran *Maasin *Malagutay *Mampang *Manalipa *Mangusu | valign="top" | *Manicahan *Mariki *Mercedes *Muti *Pamucutan *Pangapuyan *Panubigan *Pasilmanta (Sacol Island) *Pasobolong *Pasonanca *Patalon *Putik *Quiniput *Recodo (formerly La Caldera) *Río Hondo *Salaan *San Jose Cawa-Cawa *San Jose Gusu *San Roque *Sangali *Sibulao (Curuan) *Sinubong *Sinunoc *Sta. Barbara *Sta. Catalina *Sta. Maria *Sto. Niño *Tagasilay *Taguiti *Talabaan *Talisáyan *Talon-Talon *Taluksangay *Tetuan *Tictapul *Tigbalabag *Tigtabon *Tolosa *Tugbungan *Tulungatung *Tumaga *Tumalutab *Tumitus *Victoria *Vitali *Zambowood *Zone I *Zone II *Zone III *Zone IV |} ==Media== ===TV=== * ABS-CBN Western Mindanao (Channel 3) * RPN DXXX TeleRadyo (Channel 5) * PTV 7 * GMA 9 * GBPI 11 * RMN DXRZ TeleRadyo 13 ===Radyo=== ====AM==== * DZRH 855 * RMN DXRZ 900 * DXYZ Sonshine Radio 963 * RPN DXXX Radyo Ronda 1008 * DXLL Bombo Radyo 1044 * FEBC DXAS 1116 * DXMR Radyo Pilipinas 1170 * CMN DXVP Radyo Verdadero 1476 ====FM==== * Peace 88.3 * 89.9 Brigada News FM * 91.5 Wild FM * Monster RX 93.1 * 93.9 Star FM * Magic 95.5 * 96.3 iFM * 97.9 Love Radio * MOR 98.7 * 102.7 Yes The Best * 103.5 Halo-Halo * 105.9 eMedia * Marino News FM 106.7 ==Demograpiko== {{Populasyon}} ==Mga kilalang personalidad== [[File:Hidilyn Diaz 2015d.jpg|thumb|upright|Hidilyn Diaz sa kanyang pagbabalik sa Zamboanga City, ilang araw matapos ang kanyang tagumpay sa 2016 Summer Olympics]] {{Tingnan din|Zamboanga del Sur#Mga kilalang tao}} * [[Eumir Marcial]] – Pilipinong Boksingero. Nanalo ng tansong medalya sa [[2020 Summer Olympics]], at may 4 na Ginto na Medalya sa [[South East Asian Games]] * [[Mike Tolomia]] – manlalaro ng basketball * [[Cesar Climaco]] - [[alkalde ng Zamboanga City]] sa loob ng 11 taon sa loob ng tatlong hindi magkakasunod na termino. Isang kilalang kritiko ng rehimeng batas militar ni [[Ferdinand Marcos]]. * [[Roseller T. Lim]] – ang unang Zamboangueño na naging senador ng Pilipinas mula Disyembre 30, 1955, hanggang Disyembre 30, 1963. Si Lim ay kilala bilang "Dakilang Filibustero", matapos siyang [[filibustero]] maglingkod nang mahigit 18 oras sa pagtatangkang pigilan ang pagkahalal ni Ferdinand Marcos bilang [[Pangulo ng Senado ng Pilipinas|pangulo ng Senado]].<ref>{{Banggitin ang balita |last=Mustafa |first=Noralyn |date=Hunyo 18, 2004 |title=Roseller T. Lim: Tumayo Siya sa Palapag ng Senado nang 18 Oras upang Pigilan si Marcos ngunit... |page=A1 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ulc1AAAAIBAJ&pg=2734,720400 |access-date=2017-08-27 |via=Google News Arkibos}}</ref><ref>{{Banggitin ang web |petsa=Pebrero 11, 2009 |title=Pinamunuan ng Alkalde ang "Dia de Roseller T. Lim" |url=http://www.zamboanga.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=1711&Itemid=46 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828002502/http://www.zamboanga.gov.ph/index.php?option=com_content&task=view&id=1711&Itemid=46 |archive-date=Agosto 28, 2017 |access-date=Agosto 27, 2017 |website=zamboanga.gov.ph}}</ref> * [[Alyssa Alano]] – isang pelikulang [[Pilipino|Pilipina]]-[[Mga Australyano|Australyano]] at aktres sa TV. Dati siyang miyembro ng sikat na [[VIVA Entertainment|Viva]] Hotbabes franchise. * [[Hidilyn Diaz]] – isang Pilipina na [[Olympic weightlifter|weightlifter]] at [[airwoman]]. Nanalo siya ng medalyang pilak sa dibisyon ng 53-kg na timbang ng kababaihan sa [[2016 Summer Olympics]].<ref>{{Banggitin ang balita |last=Bracher |first=Jane |date=Agosto 7, 2016 |title=Nakakuha si Hidilyn Diaz ng Pilak, Unang Medalya sa Olimpiko ng Pilipinas sa Loob ng 20 Taon |language=en-US |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/142282-hidilyn-diaz-olympic-weightlifting-women-53kg-silver-medal/ |access-date=Hunyo 6, 2022}}</ref> Sa Tokyo noong Hulyo 26, 2021, napanalunan ni Diaz ang unang gintong medalya ng Pilipinas sa Olympics sa [[2020 Summer Olympics]] para sa weightlifting ng kababaihan, na nagtakda ng rekord sa Olympics para sa kategoryang 55 kg * [[Buddy Zabala]] – isang Pilipinong musikero at prodyuser. Siya ang bassist ng Pilipinong punk rock band na [[Hilera]] at kasalukuyan ding miyembro ng [[Moonstar88]] at [[Cambio (banda)|Cambio]]. Siya rin ay miyembro ng [[Eraserheads]] at bassist para sa [[The Dawn (banda)|The Dawn]]. * [[Anton Mari H. Lim]] – isang Pilipinong beterinaryo, negosyante, pampublikong pigura, at humanitarian.<ref>{{Cite web |title=Maligayang pagdating sa Tzu Chi Foundation! |url=http://www.tzuchizam.org/ |access-date=Agosto 27, 2017 |website=tzuchizam.org |archive-date=Agosto 27, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827171252/http://www.tzuchizam.org/ |url-status=dead }}</ref> * [[Mark Barroca|Andy Mark C. Barroca]] – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa [[Magnolia Hotshots]] sa [[Philippine Basketball Association]] (PBA).<ref>{{Banggitin ang web |title=Mark Barroca |url=http://stats.humblebola.com/pba/players/136-Barroca-Mark |archive-url=https://web.archive.org/web/20180115234539/http://stats.humblebola.com/pba/players/136-Barroca-Mark |archive-date=Enero 15, 2018 |access-date=Enero 15, 2018 |website=HumbleBola}}</ref> * [[RR Garcia|Ryan Roose B. "RR" Garcia]] – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa [[TNT KaTropa]] sa PBA.<ref>{{Banggitin ang web |title=RR Garcia |url=http://stats.humblebola.com/pba/players/64-Garcia-RR |archive-url=https://web.archive.org/web/20180316122015/http://stats.humblebola.com/pba/players/64-Garcia-RR |archive-date=Marso 16, 2018 |access-date=Agosto 27, 2017 |website=HumbleBola}}</ref> * [[Rudy Lingganay|Rudy Briones Lingganay Jr.]] – isa pang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa TNT KaTropa sa PBA.<ref>{{Banggitin ang balita |last=Cebu Daily News |date=Setyembre 25, 2011 |title=Lingganay Layup Lifts Powerade |language=en |work=Inquirer.net |url=https://newsinfo.inquirer.net/64691/lingganay-layup-lifts-powerade |access-date=Hunyo 6, 2022}}</ref> * [[Chico Lanete]] – isang Pilipinong propesyonal na manlalaro ng basketball para sa [[Phoenix Fuel Masters]] sa PBA.<ref>{{Banggitin ang web |title=Profile ng Manlalaro ng Basketbol ni Chico Lanete |url=http://basketball.eurobasket.com/player/Chico-Lanete/Philippines/Phoenix-Fuel-Masters/94443? |access-date=Agosto 27, 2017 |website=Eurobasket}}</ref> * [[Chef Miguel Cabel Moreno|Chef Miggy Cabel Moreno]] - Kinilala ang bantog na Pilipinong Tausug chef at restaurateur sa pagtataguyod ng pamana sa pagluluto ng Katimugang Mindanao, partikular na ang lutuing [[Tausūg|Tausug]].<ref>{{Cite web |last=Concengco |first=Jar |date=Marso 12, 2025 |title=Paano Ibinubunyag ng Isang Chef ang mga Nakatagong Hiyas sa Pagluluto ng Mindanao |url=https://www.esquiremag.ph/culture/food-and-drink/chef-miguel-moreno-modern-day-warrior-of-mindanaoan-cuisine-a5356-20250312-lfrm |access-date=2025-08-25 |website=Esquire Magazine Philippines}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://cbk-zam.wikipedia.org Chavacano de Zamboanga Wikipedia] * [http://www.zamboanga.gov.ph Zamboanga City official government website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110225747/http://www.zamboanga.gov.ph/ |date=2012-11-10 }} * [http://www.zamboanga.com/ Zamboanga.com] * [http://www.zamboangacity.com Zamboanga City Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070811045752/http://www.zamboangacity.com/ |date=2007-08-11 }} * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} * [http://www.ahyer.com/philippines/zamboanga-peninsula/zamboanga/subdivisions.html List of Subdivisions in Zamboanga City] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070126054920/http://www.ahyer.com/philippines/zamboanga-peninsula/zamboanga/subdivisions.html |date=2007-01-26 }} '''Mga Balita sa Internet''' * [http://www.zambotimes.com Zamboanga City, Daily] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160512062522/http://www.zambotimes.com/ |date=2016-05-12 }} * [http://www.zambonews.com Zamboanga Online News] * [http://www.zambotoday.com The Official Website of Zamboanga Today Newspaper] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080220113919/http://zambotoday.com/ |date=2008-02-20 }} * [http://www.mindanaoexaminer.com/ The Mindanao Examiner] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070813081413/http://www.mindanaoexaminer.com/ |date=2007-08-13 }} {{Zamboanga del Sur}} {{Philippine cities}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas|Zamboanga, Lungsodng]] nnnfbfrbh0te9tce48s755on2bxf80r Daigdig 0 4958 2237121 2236614 2026-10-25T23:18:32Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237121 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Mundo}}{{Ibang gamit}}{{use dmy dates}}<!-- Panatilihin ang paggamit sa tuldik sa unang banggit sa paksa. --> {{Infobox planet <!--------------------------------------------------------------------------------------- This infobox has been formatted in the same way as those for other planets and bodies in the Solar System, so please do not change it without discussion on the talk page. Scroll down to get beyond this long template and edit the main body text. ---------------------------------------------------------------------------------------->| background = LightSteelBlue | name = Daigdig | alt_names = {{Hlist|[[mundo]]|[[lupa]]|[[globo]]|[[Terra]]|[[Gaia]]|{{lang|en|Earth}}|{{lang|en|world}}}} | adjectives = {{Hlist|pandaigdig|pandaigdigan|global|mundiyal}} | symbol = [[File:Earth symbol (bold).svg|24px|class=skin-invert|🜨]] at [[File:Globus cruciger (bold).svg|class=skin-invert|24px|♁]] | image = The Blue Marble, AS17-148-22727.jpg | caption = ''[[Ang Bughaw na Holen]]'', [[Apollo 17]], Disyembre 1972 | epoch = [[J2000.0|J2000]]<ref group="n" name="epoch" /> | aphelion = {{val|152,097,597|u=km}} | perihelion = {{val|147,098,450|u=km}}<ref group="n" name="apsis" /> | time_periastron = 3 Enero 2026 | semimajor = {{val|149,598,023|u=km}}<ref name="VSOP87" /> | eccentricity = {{val|0.0167086}}<ref name="VSOP87" /> | period = {{convert|365.256363004|d|yr|comma=gaps|abbr=on|lk=out|disp=x|<ref name="IERS" /><br />(|[[Taong Julian (astronomiya)|<sub>j</sub>]])}} | avg_speed = {{val|29.7827|u=km/s}}<ref name="earth_fact_sheet" /> | mean_anomaly = {{val|358.617|u=°}} | inclination = {{ublist |{{val|7.155|u=°}} – ekwador ng [[Araw (astronomiya)|Araw]]; |{{val|1.57869|u=°}} – [[imbaryableng lapag]];<ref name="Allen294" /> |{{val|0.00005|u=°}} – J2000 [[ekliptiko]]}} | asc_node = {{val|-11.26064|u=°}} – J2000 ekliptiko<ref name="earth_fact_sheet" /> | arg_peri = {{val|114.20783|u=°}}<ref name="earth_fact_sheet" /> | satellites = 1 ([[Buwan (astronomiya)|Buwan]]) | allsatellites = yes | mean_radius = {{val|6371.0|u=km}}<ref name="hbcp2000" /> | equatorial_radius = {{val|6378.137|u=km}}<ref name=usno /><ref name="WGS-84" /> | polar_radius = {{val|6356.752|u=km}}<ref name="cazenave_ahrens1995" /> | flattening = 1/{{val|298.257222101}} ([[ETRS89]])<ref name="IERS2004" /> | circumference = {{unbulleted list | {{val|40075.017|u=km}} [[ekwador]]<ref name="WGS-84">{{cite web|title=World Geodetic System|lang=en|trans-title=Pandaigdigang Heodetikong Sistema|url=http://earth-info.nga.mil/GandG/wgs84/|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311023739/https://earth-info.nga.mil/GandG/wgs84/|archive-date=11 March 2020|work=[[National Geospatial-Intelligence Agency]]}}</ref> | {{val|40007.86|u=km}} [[meridyano (heograpiya)|meridyano]]<ref name="WGS-84-2" /><ref group="n" name="circ">Halos eksaktong 40,000&nbsp;km ang [[sirkumperensiya]] ng Daigdig dahil naka-{{lang|en|calibrate}} ang [[metro]] sa sukat na ito, o mas tumpak sabihin na 1/10-milyon ng layo ng magkabilang polo at ng ekwador.</ref> }} | surface_area = {{unbulleted list |{{val|510,072,000|u=km2}}<ref name="Pidwirny 2006_8" /><ref group="n" name="surfacecover" /> |Land: {{val|148,940,000|u=km2}} |Water: {{val|361,132,000|u=km2}} }} | volume = {{val|1.08321|e=12|u=km3}}<ref name="earth_fact_sheet" /> | mass = {{val|5.972168|e=24|u=kg}}<ref name="earthmass" /> | density = {{convert|5513|kg/m3|g/cm3|comma=gaps|abbr=on|disp=out}}<ref name="earth_fact_sheet" /> <!--- Planetary densities are conventionally given in g/cm3 instead of kg/m3 ---> | surface_grav = {{val|9.80665|u=m/s2|}}<ref name="NIST2008" /><br />(eksaktong 1 [[Standard gravity|g<sub>0</sub>]]) | moment_of_inertia_factor = 0.3307<ref name="Williams1994" /> | escape_velocity = {{val|11.186|u=km/s}}<ref name="earth_fact_sheet" /> | rotation = {{longitem|{{val|1.0|u=d}} <br /> (24h 00&nbsp;m 00s)}} | sidereal_day = {{longitem|{{val|0.99726968|u=d}}<ref name="Allen296" /> <br /> (23h 56&nbsp;m 4.100s)}} | rot_velocity = 1674.4 km/h<ref name="Cox2000" /> | axial_tilt = {{val|23.4392811|u=°}}<ref name="IERS" /> | albedo = {{ublist|class=nowrap |0.434 [[Heometrikong albedo|heometriko]]<ref name="earth_fact_sheet" /> |0.294 [[Bond albedo|Bond]]<ref name="earth_fact_sheet" />}} | single_temperature = {{cvt|255|K|C|0}}<br />([[Epektibong temperatura|temperatura sa blackbody]])<ref name="American Chemical Society 2013">{{cite web | title=Atmospheres and Planetary Temperatures|trans-title=Mga Temperatura ng Atmospera at Planeta|lang=en | website=American Chemical Society | date=18 July 2013 | url=https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20230127144936/https://www.acs.org/climatescience/energybalance/planetarytemperatures.html |archive-date=27 January 2023}}</ref> | atmosphere = yes | temp_name1 = &nbsp;{{refn|group=n|Sanggunian para sa minimum,<ref name=asu_lowest_temp /> mean,<ref>{{cite journal |last1=Jones |first1=P. D.|last2=Harpham |first2=C. |title=Estimation of the absolute surface air temperature of the Earth |trans-title=Pagtataya sa tunay na temperatura ng hangin sa ibabaw ng Daigdig|journal=Journal of Geophysical Research: Atmospheres |date=2013 |volume=118 |issue=8 |pages=3213–3217 |doi=10.1002/jgrd.50359 |bibcode=2013JGRD..118.3213J |language=en |issn=2169-8996 |doi-access=free}}</ref> at maximum<ref name=asu_highest_temp /> na temperatura sa ibabaw.<!--Moved here to avoid stretching the infobox border-->}} | min_temp_1 = −89.2&nbsp;°C | mean_temp_1 = 14.76&nbsp;°C | max_temp_1 = 56.7&nbsp;°C | surface_equivalent_dose_rate = {{convert|2.40 |mSv/yr |μSv/h |disp=out}}<ref>{{cite book |author=United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation |title=Sources and effects of ionizing radiation |trans-title=Mga pinagmulan at epekto ng nag-iionisang radyasyon|lang=en|date=2008 |publication-date=2010 |publisher=United Nations |location=New York |isbn=978-92-1-142274-0 |url=http://www.unscear.org/unscear/en/publications/2008_1.html |at=Table 1 |archive-date=16 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716210835/http://www.unscear.org/unscear/en/publications/2008_1.html |url-status=live }}</ref> | abs_magnitude = −3.99 | surface_pressure = {{val|101.325|ul=kPa}} (lebel ng dagat) | atmosphere_composition = {{unbulleted list | 78.08% [[nitroheno]] (tuyong hangin) | 20.95% [[oksiheno]] (tuyong hangin) | ≤1% [[singaw-tubig]] (nagbabago) | 0.9340% [[argon]] | 0.0415% [[dioksidong karbono]] | 0.00182% [[neon]] | 0.00052% [[elyo]] | 0.00017% [[metano]] | 0.00011% [[kripton]] | 0.00006% [[idroheno]] }} Sanggunian:<ref name="earth_fact_sheet" /> | note = no }} '''Daigdíg''' ang ikatlong [[planeta]] mula sa [[Araw (astronomiya)|Araw]] at ang natatanging [[astronomikong bagay]] na may [[buhay]]. Dahil ito sa pagkakaroon nito ng [[tubig]] sa [[Ibabaw ng Daigdig|ibabaw]] nito, na natatangi sa [[Sistemang Solar]]. Halos lahat ng katubigan ng Daigdig ay nasa mga [[karagatan]] nito, na kumakatawan sa tinatayang 70.8% ng kabuuang lawak ng ibabaw nito. Lupa ang natitirang 29.2% ng ibabaw nito, na makikita naman bilang mga [[kontinente]]. Malaking bahagi ng lupa sa Daigdig ang mahalumigmig at [[Behetasyon|nababalutan]] ng mga [[halaman]], habang [[yelo]] naman ang parehong [[rehiyong polar]] nito, na siyang humahawak sa malaking porsyento ng lahat ng tubig sa planeta. Taglay ng ibabaw ng Daigdig ang mga [[tektonikong plato]] na mabagal na gumagalaw, na dahilan upang magkaroon ang planeta ng mga [[kabundukan]], [[bulkan]], at [[lindol]]. Gawa sa likido ang [[Panlabas na kaibuturan ng daigdig|panlabas na kaibuturan]] nito, na siyang gumagawa sa [[magnetospera]] nito na nagsisilbing pananggalang nito laban sa karamihan ng mga mapaminsalang [[hanging solar]] at [[kosmikong radyasyon]]. May [[Atmospera ng Daigdig|dinamikong atmospera]] ang Daigdig, na responsable sa pagpapanatili sa mga kondisyon para maging posible ang buhay sa planeta at nagsisilbi ring proteksyon nito laban sa mga [[bulalakaw]] at [[Radyasyong ultrabiyoleta|radyasyong UV]]. Naglalaman ito ng malaking bahagdan ng [[oksiheno]] at [[nitroheno]]. Meron ding [[Singaw-tubig|singaw]] sa loob nito, na siyang gumagawa sa mga [[ulap]] na bumabalot sa malaking bahagi ng planeta. Isa itong [[greenhouse gas]] na gumagawa sa mga kondisyon upang manatili ang tubig sa ibabaw nito sa pamamagitan ng pagkuha ng enerhiyang mula sa Araw. Napapanatili ng prosesong ito ang kasalukuyang karaniwang temperatura sa ibabaw na {{Convert|14.76|C|F}}, temperatura kung saan nasa anyong likido ang tubig sa ilalim ng karaniwang presyur ng atmospera. Magkaiba ang natatanggap na sinag ng Araw sa mga rehiyon ng Daigdig, pinakamataas sa [[Tropiko|rehiyon ng ekwador]] at pinakamababa sa magkabilang polo nito. Ito ang nagdidikta sa [[daloy ng hangin]] at [[Daloy ng tubig|tubig]] sa buong planeta, na nagreresulta sa isang [[pandaigdigang sistema ng klima]] na may iba't-ibang [[Klasipikasyon ng klima|rehiyon ng klima]], gayundin sa samu't saring klase ng panahon kagaya ng [[pag-ulan]], na nagpapaikot naman sa mga mahahalagang elemento kagaya ng [[karbon]] at [[nitroheno]] sa iba't-ibang panig nito. [[Sukat ng Daigdig|Sinusukat]] ang Daigdig bilang isang {{Lang|en|[[Ellipsoid ng Daigdig|ellipsoid]]}} na may tinatayang sirkumperensiya na {{Convert|40000|km|mi}}. Daigdig ang [[Talaan ng mga bagay sa Sistemang Solar batay sa laki|pinakamakapal na planeta sa Sistemang Solar]]; sa apat na [[planetang lupa]] ng sistema, Daigdig ang pinakamalaki. [[Pag-ikot ng Daigdig|Umiikot ang Daigdig]] sa sariling aksis nito sa loob ng 23 oras at 56 minuto kada araw. Nasa 1 [[Yunit na pang-astronomiya|AU]] (o 8 [[Sinag-taon|sinag-minuto]]) ang layo nito sa Araw, na [[Ligiran ng Daigdig|nililibot nito]] sa loob ng 365.25 araw. Bahagyang nakatagilid ang aksis ng Daigdig kumpara sa [[Ligiran|lapag ng ligiran]] nito sa Araw, na dahilan upang magkaroon ang planeta ng mga [[kapanahunan]] ({{Lang|en|season}}). May isang [[likas na satelayt]] ang Daigdig, ang [[Buwan (astronomiya)|Buwan]], na lumilibot sa planeta sa layong {{Convert|384400|km|mi}} at may laking nasa sang-apat ng Daigdig. Tinutulungan ng Buwan na mapanatili nang maayos ang aksis ng Daigdig, na nagreresulta sa pagkakaroon ng mga [[kati]] ({{Lang|en|tide}}) at ang unti-unting pagbagal ng pag-ikot ng Daigdig. Dahil sa hila ng [[Grabedad|grabidad]] ng Daigdig, naka-{{Lang|en|[[tidal locking|tidal lock]]}} ang Buwan sa planeta kaya makikita lamang sa ibabaw ng Daigdig ang isang bahagi nito na tinatawag na "[[Harap ng Buwan|harap]]" nito. Kagaya ng karamihan ng mga bagay sa Sistemang Solar, nabuo ang Daigdig [[Edad ng Daigdig|tinatayang 4.5 bilyong taon ang nakaraan]] mula sa pagsasanib ng gas at alikabok mula sa [[Pagbuo at ebolusyon ng Sistemang Solar|maagang kasaysayan ng sistema]]. Nabuo ang mga karagatan nito pagkatapos ng isang bilyong taon, na humantong kalaunan sa [[Abiohenesis|pag-usbong ng buhay]]. Binago ng mga buhay na nilalang ang mga likas na proseso ng planeta na nagresulta sa [[Malawakang Pagkalat ng Oksiheno|mabilis na pagkalat ng oksiheno]] sa atmospera nito dalawang bilyong taon ang nakaraan. Umusbong naman ang mga [[tao]] sa kontinente ng [[Aprika]] tinatayang 300,000 taon ang nakaraan at mabilis na kumalat sa lahat ng kontinente. Tulad ng ibang mga buhay na nilalang, nakadepende ang mga tao sa [[Biyospero|biospera]] ng Daigdig, ngunit [[Epekto ng mga tao sa kalikasan|unti-unting nagiging malaki ang epekto nila sa kalikasan ng planeta]]. Kasalukuyang hindi masusustento ang epekto ng sangkatauhan sa biospera at klima ng Daigdig, na delikado para sa kabuhayan ng mga tao gayundin sa ibang mga nilalang, at nagreresulta sa mga [[Pagkalipol sa Holoseno|malawakang pagkalipol ng buhay]]. Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) == Etimolohiya == Nagmula ang salitang ''daigdig'' sa [[wikang Gitnang Pilipino]]ng {{lang|mis|daləgdəg|proto=yes|italic=yes}} ("[[kulog]]"), na nagmula naman sa [[wikang Proto-Austronesyo]] {{lang|mis|dəʀdəʀ|italic=yes|proto=yes}} ("kulog"). Ayon sa isang diksiyonaryo na nilimbag noong 1835, nagmula ito mula sa pinaikling ''sandaigdigan'', na orihinal na tumutukoy noon sa "lugar kung saan maririnig ang kulog", mula sa paniniwala ng mga Pilipino noon na naririnig sa buong mundo ang kulog. Ginamit rin ito noon upang tumukoy sa [[uniberso]]. Ilan sa mga nilistang kasingkahulugan ang ''sanlibutan'' at ''sansinukob'', na ngayo'y mas tumutukoy sa [[Ariwanas]] at uniberso.<ref>{{Cite book |last=de los Santos |first=Domingo |url=https://www.google.com.ph/books/edition/Vocabulario_de_la_lengua_Tagala_Reimpres/OWJcAAAAcAAJ?gbpv=1 |title=Vocabulario de la lengua tagala |date=1835 |publisher=Dayot |editor-last=Oliva |editor-first=Tomas |pages=507 |language=es |trans-title=Diksiyonaryo ng wikang Tagalog |via=Google Books}}</ref> Sinusulat ang daigdig sa [[Maliit at malaking titik|malaking titik]] kung tumutukoy ito sa planeta; sa [[Maliit at malaking titik|maliit na titik]], tumutukoy naman ito sa konsepto katulad ng salitang ''[[mundo]]'', na ginagamit ding kasingkahulugan nito sa karaniwang diskurso.<ref>{{Cite-UPDF2|daigdig|url=https://diksiyonaryo.ph/search/daigdig|access-date=16 Oktubre 2025}}</ref> Nagmula ito sa [[wikang Kastila]] at sumailalim sa proseso ng paglipat ng [[Diin (lingguwistika)|diin]] nang hiniram sa [[wikang Tagalog]], mula sa dulo papunta sa ikalawa sa dulo, na kalimitan sa Tagalog. Mula ito sa [[wikang Latin]] na {{Lang|la|mundus}},<ref>{{Cite web |title=mundo |url=https://dle.rae.es/mundo |access-date=16 Oktubre 2025 |website=Diccionario de la lengua española |publisher=Real Academia Española |language=es}}</ref> na nagmula naman sa [[wikang Etrusko]] o di kaya'y sa [[wikang Proto-Indo-Europeo]].<ref>{{Cite book |last=De Vaan |first=Michiel |url=https://books.google.com.ph/books?id=ecZ1DwAAQBAJ&pg=PA394&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |title=Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages |date=2008 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-16797-1 |pages=394–395 |language=en |trans-title=Diksiyonaryong Pang-etimolohiya ng Latin at ibang mga Wikang Italiko |via=Google Books}}</ref> == Likas na kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Daigdig|Kronolohiya ng likas na kasaysayan}} === Pagbuo === {{Main|Maagang Daigdig|Hadean}} [[File:The_Mysterious_Case_of_the_Disappearing_Dust.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:The_Mysterious_Case_of_the_Disappearing_Dust.jpg|thumb|Malikhaing paglalarawan sa protoplanetaryong disko na bumuo sa Daigdig.]] Napetsahan ang pinakamatandang materyal sa [[Sistemang Solar]] noong {{Val|4.5682|0.0002|0.0004}} [[Taon|Ga]] (bilyong taon).<ref name=bouvier_wadhwa2010/> Pagsapit ng {{Val|4.54|0.04}} Ga, nabuo ang [[maagang Daigdig]], [[Pagbuo at ebolusyon ng Sistemang Solar|kasabay ng ibang mga bagay sa Sistemang Solar]].<ref name="age_earth1"/> Nabubuo ang mga [[planeta]] sa pamamagitan ng pamamahagi ng isang [[nebulang solar]] ng [[kaulapang molekular]] dahil sa pagbagsak ng [[grabidad]], na nagresulta sa mabilis na pag-ikot at pagpatag kalaunan upang maging isang [[diskong sirkumstelar]], kung saan naman nabubuo ang mga planeta. Naglalaman ang mga [[nebula]] ng gas, piraso ng yelo, at alikabok. Ayon sa [[Teoryang Nebular|teoryang nebular]], nabubuo ang mga [[planetesimal]] sa pamamagitan ng [[akresyon]] (pamumuo), kung saan nabuo ang Daigdig sa ganitong proseso sa loob ng tinatayang 70 hanggang 100 milyong taon.<ref>{{cite journal |last1=Righter |first1=K. |last2=Schonbachler |first2=M. |date=7 May 2018 |title=Ag Isotopic Evolution of the Mantle During Accretion: New Constraints from Pd and Ag Metal–Silicate Partitioning |trans-title=Ebolusyon ng Ag Isotopo ng Manto sa Kasagsagan ng Akresyon: Mga Bagong Limitasyon mula sa Pamamahaging Pd at Ag Metal na Silikato |url=https://ntrs.nasa.gov/citations/20180002991 |url-status=live |journal=Differentiation: Building the Internal Architecture of Planets |volume=2084 |page=4034 |bibcode=2018LPICo2084.4034R |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106093844/https://ntrs.nasa.gov/citations/20180002991 |archive-date=6 November 2020 |lang=en}}</ref> Samantala, di hamak na mas bata ang [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] kesa sa Daigdig, na tinatayang nasa 4.5 Ga o mas bata pa ang edad.<ref>{{Cite journal |last1=Tartèse |first1=Romain |last2=Anand |first2=Mahesh |last3=Gattacceca |first3=Jérôme |last4=Joy |first4=Katherine H. |author-link4=Katherine Joy |last5=Mortimer |first5=James I. |last6=Pernet-Fisher |first6=John F. |last7=Russell |first7=Sara |author7-link=Sara Russell |last8=Snape |first8=Joshua F. |last9=Weiss |first9=Benjamin P. |date=2019 |title=Constraining the Evolutionary History of the Moon and the Inner Solar System: A Case for New Returned Lunar Samples |trans-title=Paglilimita sa Ebolusyonal na Kasaysayan ng Buwan at ng Loobang Sistemang Solar: Isang Kaso para sa mga Kababalik pa lang na Sampol mula sa Buwan |journal=Space Science Reviews |language=en |volume=215 |issue=8 |page=54 |bibcode=2019SSRv..215...54T |doi=10.1007/s11214-019-0622-x |issn=1572-9672 |doi-access=free}}</ref> Ayon sa [[Palagay na matinding pagtama|nangungunang teorya ukol sa pagbuo nito]], nabuo ito sa pamamagitan ng akresyon ng mga materyal na nagmula sa salpukan ng Daigdig sa isang planetang singlaki ng [[Marte]] at 10% ng masa ng Daigdig, na pinangalanang [[Theia (palagay na planeta)|Theia]].<ref name=reilly20091022/> Lubhang mapaminsala ang salpukang ito, ngunit bumalik din kalaunan sa Daigdig dahil sa paghila ng grabidad ang ilan sa masang tumilapon.<ref>{{cite journal |last1=Meier |first1=M. M. M. |last2=Reufer |first2=A. |last3=Wieler |first3=R. |date=4 August 2014 |title=On the origin and composition of Theia: Constraints from new models of the Giant Impact |trans-title=Ukol sa pinagmulan at komposisyon ng Theia: Mga limitasyon mula sa mga bagong modelo ng Matinding Pagtama |journal=Icarus |language=en |volume=242 |page=5 |arxiv=1410.3819 |bibcode=2014Icar..242..316M |doi=10.1016/j.icarus.2014.08.003 |issn=0019-1035 |s2cid=119226112}}</ref> Mula naman noong 4.0 hanggang 3.8 Ga naganap ang [[Huling Malawakang Pambobomba]], kung saan binago ng sandamakmak na mga pagtama ng [[asteroyd]] ang [[ibabaw ng Daigdig]] gayundin sa Buwan.<ref>{{cite book |last1=Claeys |first1=Philippe |title=Encyclopedia of Astrobiology |url=https://archive.org/details/encyclopediaofas0001unse_w4m0 |last2=Morbidelli |first2=Alessandro |author-link2=Alessandro Morbidelli (astronomer) |publisher=Springer Berlin Heidelberg |year=2011 |isbn=978-3-642-11271-3 |editor-last1=Gargaud |editor-first1=Muriel |pages=909–912 |language=en |trans-title=Ensiklopedya ng Astrobiolohiya |chapter=Late Heavy Bombardment |trans-chapter=Huling Malawakang Pambobomba |doi=10.1007/978-3-642-11274-4_869 |editor-last2=Amils |editor-first2=Prof Ricardo |editor-last3=Quintanilla |editor-first3=José Cernicharo |editor-last4=Cleaves II |editor-first4=Henderson James (Jim) |editor-last5=Irvine |editor-first5=William M. |editor-last6=Pinti |editor-first6=Prof Daniele L. |editor-last7=Viso |editor-first7=Michel}}</ref> === Pagkatapos mabuo === {{Main|Heolohikong kasaysayan ng Daigdig}} Nabuo ang [[atmospera ng Daigdig]] mula sa mga [[Bulkanismo|gawain ng mga bulkan]] gayundin sa [[paglalabas ng gas]].<ref>{{cite web |title=Earth's Early Atmosphere and Oceans |trans-title=Maagang Atmospera at Karagatan ng Daigdig |url=https://www.lpi.usra.edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708180329/https://www.lpi.usra.edu/education/timeline/gallery/slide_17.html |archive-date=8 July 2019 |work=Lunar and Planetary Institute |publisher=Universities Space Research Association |language=en}}</ref> Nakondensado ang mga [[singaw-tubig]] mula sa mga ito papunta sa mga karagatan, na pinarami naman sa tulong ng tubig at yelo mula sa mga asteroyd, [[protoplaneta]], at kometa.<ref name="watersource" /> Ipinagpapalagay na may sapat na tubig sa Daigdig upang mapuno ang mga karagatan matapos nitong mabuo.<ref>{{Cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |display-authors=1 |date=2020 |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |url=https://archive.org/details/science_2020-08-28_369_6507/page/1110 |trans-title=Maaaring nakuha mula sa mga materyal katulad ng sa mga enstatite chondrite na bulalakaw ang katubigan sa Daigdig |journal=Science |language=en |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |bibcode=2020Sci...369.1110P |doi=10.1126/science.aba1948 |issn=0036-8075 |pmid=32855337 |s2cid=221342529}}</ref> Sa modelong ito, napigilan ng mga [[greenhouse gas]] sa atmospera ang pagyeyelo ng mga karagatan noong [[Kabalintunaang mahinang batang Araw|nasa 70% lamang]] ng kasalukuyang [[Liwanag ng Araw|liwanag]] ang bagong buong Araw.<ref name="asp2002" /> Pagsapit ng 3.5 Ga, nabuo naman na ang [[magnetikong sakop ng Daigdig]], na tumutulong sa pagpigil sa pagkasira ng atmospera dahil sa mga [[hanging solar]].<ref name="physorg20100304" /> Nang nagsimulang lumamig ang tunaw na [[Kaibuturan ng isang planeta|kaibuturan]] nito, nabuo ang pinakaunang solidong [[ibabaw ng Daigdig]], na ipinagpapalagay na {{Lang|en|[[mafic]]}}. Unang nabuo naman ang pinakaunang [[kontinental na ibabaw]] ng planeta, na {{Lang|en|[[felsic]]}} naman, mula sa bahagyang pagtunaw ng {{Lang|en|mafic}} na ibabaw nito.<ref name="comp">{{cite journal |last1=McDonough |first1=W.F. |last2=Sun |first2=S.-s. |year=1995 |title=The composition of the Earth |trans-title=Ang komposisyon ng Daigdig |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |url-status=live |journal=Chemical Geology |language=en |volume=120 |issue=3–4 |pages=223–253 |bibcode=1995ChGeo.120..223M |doi=10.1016/0009-2541(94)00140-4 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506174028/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0009254194001404 |archive-date=6 May 2023}}</ref> Dahil sa pagkakaroon ng [[mineral]] na [[sirkon]] mula sa panahong [[Hadiko]] sa mga [[batong sedimentaryo]] na mula naman sa [[Eoarkeo]], ipinagpapalagay naman may {{Lang|en|felsic}} na ibabaw na ang Daigdig noon pang 4.4 Ga, o 140 milyong taon pagkatapos mabuo ito.<ref name="science310_5756_1947" /> Kasalukuyang may dalawang modelo na nagpapaliwanag kung paanong dumami ang noo'y napakakonting kontinental na ibabaw:<ref name="williams_santosh2004" /> # relatibong tuloy-tuloy na pagdami hanggang sa kasalukuyan, na suportado ng [[radiometrikong pagpepetsa]] sa kontinental na ibabaw sa buong Daigdig,<ref name="science164_1229" /> # mabilis na pagdami noong panahong [[Arkeo]], na bumubuo sa malaking bahagdan ng lahat ng kontinental na ibabaw sa Daigdig sa kasalukuyan,<ref name="ajes38_613" /><ref name="tp322_19" /> na suportado naman ng mga [[Isotope|isotopong]] patunay mula sa [[Hafniyo|hapniyo]] sa sirkon at [[Niyodimyo|neodimyo]] sa mga batong sedimentaryo. Maaaring maipagsama ang dalawang modelo at mga patunay sa mga ito dahil sa malawakang [[Pagreresiklo sa ibabaw|pagreresiklo]] ng mga materyal sa kontinental na ibabaw, lalo na sa maagang kasaysayan ng planeta.<ref name="Dhuime_etal_2018" /> Nabubuo ang mga bagong kontinental na ibabaw dahil sa mga [[tektonikong plato]], isang proseso na resulta ng tuloy-tuloy na pagkawala ng init sa looban ng Daigdig. Sa loob ng daan-daang milyong taon, nagsama-sama kalaunan ang mga kontinental na ibabaw dahil sa mga puwersang tektoniko upang bumuo ng mga [[superkontinente]] nang ilang beses sa kasaysayan, na nagkawatak-watak din kalaunan. Noong tinatayang 750 Ma (milyong taon), nagsimulang mawatak ang superkontinente ng [[Rhodinia]], isa sa mga pinakaunang superkontinente. Nagsama-sama muli ang mga kontinental na ibabaw kalaunan upang mabuo ang [[Pannotia]] noong 600–540 Ma, at panghuli, ang [[Pangaea]], na nagsimula namang mawatak noong 180 Ma.<ref name="bradley_2011" /> Nagsimula ang pinakabagong [[panahon ng yelo]] noong bandang 40 milyong taon ang nakaraan,<ref>{{cite news |last=Kinzler |first=Ro |title=When and how did the ice age end? Could another one start? |language=en |trans-title=Kailan at paano natapos ang panahon ng yelo? Posible bang magkaroon ulit ng panibago? |website=Ology |publisher=American Museum of Natural History |url=https://www.amnh.org/explore/ology/earth/ask-a-scientist-about-our-environment/how-did-the-ice-age-end |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20190627220742/https://www.amnh.org/explore/ology/earth/ask-a-scientist-about-our-environment/how-did-the-ice-age-end |archive-date=27 June 2019}}</ref> na tumindi noong [[Pleistoseno]] tatlong milyong taon ang nakaraan.<ref>{{cite journal |last1=Chalk |first1=Thomas B. |last2=Hain |first2=Mathis P. |last3=Foster |first3=Gavin L. |last4=Rohling |first4=Eelco J. |last5=Sexton |first5=Philip F. |last6=Badger |first6=Marcus P. S. |last7=Cherry |first7=Soraya G. |last8=Hasenfratz |first8=Adam P. |last9=Haug |first9=Gerald H. |last10=Jaccard |first10=Samuel L. |last11=Martínez-García |first11=Alfredo |display-authors=1 |date=12 December 2007 |title=Causes of ice age intensification across the Mid-Pleistocene Transition |trans-title=Mga sanhi ng pagtindi ng panahon ng yelo noong Transisyon ng Gitnang Pleistoseno |journal=Proc Natl Acad Sci USA |language=en |volume=114 |issue=50 |pages=13114–13119 |doi=10.1073/pnas.1702143114 |pmc=5740680 |pmid=29180424 |doi-access=free |first12=Heiko |last12=Pälike |first13=Richard D. |last13=Pancost |first14=Paul A. |last14=Wilson}}</ref> Sumailalim kalaunan ang mga rehiyon sa mataas at gitnang latitud sa paulit-ulit na siklo ng pagyeyelo at pagtunaw kada 21,000 taon, 41,000 taon, at 100,000 taon.<ref name="psc" /> Noong [[Huling Panahon ng Yelo]], na tinatawag sa popular na diskurso bilang ang "panahon ng yelo", nabalot sa yelo ang malaking bahagi ng mga kontinente hanggang sa gitnang latitud, at natapos noong tinatayang 11,700 taon ang nakaraan.<ref>{{cite journal |last1=Turner |first1=Chris S.M. |display-authors=et al |year=2010 |title=The potential of New Zealand kauri (Agathis australis) for testing the synchronicity of abrupt climate change during the Last Glacial Interval (60,000–11,700 years ago) |trans-title=Ang potensiyal ng New Zealand kauri (Agathis australis) para sa pagsubok sa sinkronidad ng biglaang pagbabago sa klima noong Huling Panahon ng Yelo (60,000–11,700 taon ang nakaraan) |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379110003197 |url-status=live |journal=Quaternary Science Reviews |language=en |publisher=Elsevier |volume=29 |issue=27–28 |pages=3677–3682 |bibcode=2010QSRv...29.3677T |doi=10.1016/j.quascirev.2010.08.017 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100359/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379110003197 |archive-date=31 March 2021 |access-date=}}</ref> === Pinagmulan ng buhay at ebolusyon === {{Main|Abiohenesis|Mga pinakamatatandang anyo ng buhay|Kasaysayan ng buhay}} Humantong sa paglitaw ng mga pinakaunang molekulang kayang magparami ng sarili dahil sa mga [[Reaksiyong kimikal|reaksyong kemikal]] simula noong bandang apat na bilyong taon ang nakaraan. Lumitaw naman sa sumunod na kalahating bilyong taon ang [[Pinakahuling karaniwang ninuno ng lahat|pinakahuling karaniwang ninuno ng lahat ng buhay sa kasalukuyan]].<ref name="sa282_6_90" /> Sa puntong ito, nadebelop ang proseso ng [[potosintesis]], na nagpahintulot sa mga buhay na maiproseso ang mga enerhiyang nakukuha mula sa Araw. Resulta ng prosesong ito ang paglalabas ng [[Oksiheno|molekular na oksiheno]] ({{Chem2|O2}}) sa atmospera, na unti-unting naipon at nagresulta sa pagkakaroon ng [[Ozone layer|pananggalang na osono]] dahil sa interaksyon nito sa [[Radyasyong ultrabiyoleta|radyasyong UV]].<ref name="NYT-20131003">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |author-link=Carl Zimmer |date=3 October 2013 |title=Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted |language=en |trans-title=Oksiheno ng Daigdig: Misteryong Madaling Ipagkaliit |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |url-access=limited |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003121909/http://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html |archive-date=3 October 2013}}</ref> Samantala, nagsama-sama naman ang mga maliliit na selula sa loob ng mga malalaking selula upang mabuo ang mga pinakaunang [[eukaryota]].<ref name="jas22_3_225" /> Dahil sa pagkakaroon ng mga espesyalistang selula sa loob mga ito kaya nabuo ang mga pinakaunang tunay na multiselulang organismo. Kumalat kalaunan sa buong ibabaw ng Daigdig ang mga anyo ng buhay na ito salamat sa pagharang ng osono sa mga makapaminsalang [[Radiyasyon|radyasyon]].<ref name="burton20021129" /> Ilan sa mga pinakamatatandang patunay na [[posil]] ng buhay ay ang mga posil ng [[Mikroorganismo|mikrobyo]] sa mga [[batong buhangin]] na may tinatayang edad na 3.48 bilyong taon na natagpuan sa [[Kanlurang Australia]],<ref>{{cite journal |last1=Noffke |first1=Nora |author-link=Nora Noffke |last2=Christian |first2=Daniel |last3=Wacey |first3=David |last4=Hazen |first4=Robert M. |author4-link=Robert Hazen |date=8 November 2013 |title=Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia |trans-title=Mga Estrakturang Sedimentaryo na may mga Mikrobyo at Nagtatala sa isang Sinaunang Ekosistema sa tinatayang 3.48 Bilyong Taong Dresser Formation, Pilbara, Kanlurang Australia |journal=[[Astrobiology (journal)|Astrobiology]] |language=en |volume=13 |issue=12 |pages=1103–1124 |bibcode=2013AsBio..13.1103N |doi=10.1089/ast.2013.1030 |pmc=3870916 |pmid=24205812}}</ref> gayundin sa mga [[Sustansiyang bioheniko|biohenikong]] [[grapito]] sa mga batong nakita naman sa kanlurang [[Groenlandiya|Greenland]] na tinatayang may tanda naman na 3.7 bilyong taon,<ref>{{cite journal |last1=Ohtomo |first1=Yoko |last2=Kakegawa |first2=Takeshi |last3=Ishida |first3=Akizumi |last4=Nagase |first4=Toshiro |last5=Rosing |first5=Minik T. |display-authors=3 |date=January 2014 |title=Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks |trans-title=Patunay para sa biohenikong grapito sa mga metasedimentaryong bato ng maagang Isua ng Arkeo |journal=[[Nature Geoscience]] |language=en |volume=7 |issue=1 |pages=25–28 |bibcode=2014NatGe...7...25O |doi=10.1038/ngeo2025 |issn=1752-0894 |s2cid=54767854}}</ref> at sa mga bakas ng [[biotikong materyal]] sa mga batong natuklasan naman sa Kanlurang Australia na may edad na 4.1 bilyong taon.<ref>{{cite news |last=Borenstein |first=Seth |date=19 October 2015 |title=Hints of life on what was thought to be desolate early Earth |language=en |trans-title=Mga hint sa buhay sa inaakala na walang buhay na maagang Daigdig |work=[[Excite (web portal)|Excite]] |publisher=[[Mindspark Interactive Network]] |agency=[[Associated Press]] |location=Yonkers, NY |url=http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818063111/https://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html |archive-date=18 August 2016}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bell |first1=Elizabeth A. |last2=Boehnike |first2=Patrick |last3=Harrison |first3=T. Mark |author-link3=T. Mark Harrison |last4=Mao |first4=Wendy L. |author4-link=Wendy Mao |date=19 October 2015 |title=Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1&nbsp;billion-year-old zircon |url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-science_2015-11-24_112_47/page/14518 |trans-title=Posibleng biohenikong karbon na napreserba sa isang sirkon na may tandang 4.1 bilyong taon |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |language=en |volume=112 |issue=47 |pages=14518–4521 |bibcode=2015PNAS..11214518B |doi=10.1073/pnas.1517557112 |issn=1091-6490 |pmc=4664351 |pmid=26483481 |doi-access=free}}</ref> Noong panahong [[Neoproterosoiko]] (1000–539 Ma), nababalot ang halos kabuuan ng Daigdig sa yelo. Binansagan ang palagay na ito bilang {{Lang|en|[[Snowball Earth]]}} ({{Literal na pagsasalin|Niyebeng Mundo}}), na isang partikular na interesanteng panahon sa kasaysayan ng Daigdig dahil ito muna ang naganap bago ang tinatawag na [[Kambriyano|Kambrianong pagdami]], kung saan mabilis na dumami ang mga komplikadong organismong multiselular.<ref>{{cite book |last1=Brooke |first1=John L. |title=Climate Change and the Course of Global History |url=https://archive.org/details/climatechangecou0000broo |publisher=Cambridge University Press |year=2014 |isbn=978-0-521-87164-8 |page=[https://archive.org/details/climatechangecou0000broo/page/42 42] |language=en |trans-title=Pagbabago ng Klima at ang Tinatahak ng Pandaigdigang Kasaysayan}}</ref><ref>{{cite book |last1=Cabej |first1=Nelson R. |title=Epigenetic Mechanisms of the Cambrian Explosion |publisher=Elsevier Science |year=2019 |isbn=978-0-12-814312-4 |page=56 |language=en |trans-title=Epihenetikong Mekanismo ng Kambrianong Pagdami}}</ref> Matapos ang kaganapang ito noong 535 Ma, nakaranas ang buhay sa Daigdig ng di bababa sa limang malawakang [[pagkalipol]], at napakaraming mas maliliit na pagkalipol.<ref name="Stanley_2016" /> Maliban sa kasalukuyang pinagdedebatehang [[Holosenong pagkalipol|ikaanim na malawakang pagkalipol]] sa kasalukuyang panahong [[Holoseno]], ang pinakahuling sa lima ay naganap noong 66 Ma, nang tumama ang isang malaking [[bulalakaw]] sa ngayo'y [[Mehiko]] na nagresulta sa mabilis na pagkaubos ng mga [[Dinosauro|dinosaur]] (liban sa mga lumilipad) at mga malalaking [[reptilya]]. Nakaligtas mula sa pangyayaring ito ang mga mas maliliit na hayop kagaya ng mga [[insekto]], [[mamalya]], [[butiki]], at [[ibon]]. Simula noon, lumaganap ang mga mamalya sa Daigdig, at mga ito umusbong ang mga [[tao]], isang espesye ng mga [[Hominoidea|bakulaw]] sa [[Aprika]] na nagawang makatayo ilang milyong taon ang nakalipas.<ref name="gould1994" /><ref>{{Cite journal |last1=Daver |first1=G. |last2=Guy |first2=F. |last3=Mackaye |first3=H. T. |last4=Likius |first4=A. |last5=Boisserie |first5=J.-R. |last6=Moussa |first6=A. |last7=Pallas |first7=L. |last8=Vignaud |first8=P. |last9=Clarisse |first9=N. D. |date=2022 |title=Postcranial evidence of late Miocene hominin bipedalism in Chad |trans-title=Postcranial na patunay ng bipedalismo sa mga hominin ng huling Mioseno sa Chad |url=https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |url-status=live |journal=Nature |language=en |volume=609 |issue=7925 |pages=94–100 |bibcode=2022Natur.609...94D |doi=10.1038/s41586-022-04901-z |issn=1476-4687 |pmid=36002567 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220827082104/https://www.nature.com/articles/s41586-022-04901-z |archive-date=27 August 2022 |access-date=}}</ref> Ang abilidad na ito ang nagpahintulot sa kanila na makagamit at makagawa ng mga [[Kasangkapan|kagamitan]] at nagpakailangan sa pagkaroon ng mabisang paraan ng [[Pakikipagtalastasan|komunikasyon]] na siya namang nagresulta sa isang mas maayos na nutrisyon na humantong kalaunan sa pagkakaroon ng paglaki ng [[utak]] at nagpasimula sa [[Ebolusyon ng tao|ebolusyon nila patungo sa kasalukuyang nilang anyo]]. Natuklasan nila ang [[agrikultura]], na dahilan upang mabuo ang mga pinakaunang [[Kabihasnan|sibilisasyon]]. Dahil dito, patuloy na malaki ang [[Epekto ng mga tao sa Daigdig|impluwensiya nila]] sa takbo ng Daigdig at sa kalikasan at buhay nito sa kasalukuyan.<ref name="bgsa119_1_140" /> === Hinaharap === {{Main|Hinaharap ng Daigdig}} [[Talaksan:Red_Giant_Earth_warm.jpg|alt=A dark gray and red sphere representing the Earth lies against a black background to the right of an orange circular object representing the Sun|thumb|Isang malikhaing paglalarawan sa nagliliyab na Daigdig matapos maging isang [[pulang higante]] ang Araw, tinatayang 5–7 bilyong taon sa hinaharap.]] Nakadepende sa Araw ang inaasahang malayong hinaharap ng Daigdig. Sa susunod na 1.1 bilyong taon, tataas nang 10% ang [[liwanag ng Araw]], at sa susunod na 3.5 bilyong taon, nang 40%.<ref name="sun_future" /> Dahil dito, inaasahang iinit ang ibabaw ng Daigdig, na magpapabilis sa [[siklo ng inorganikong karbon]] hanggang sa punto kung saan nakakamatay ang lebel ng konsentrasyon ng {{Chem2|CO2}} para sa mga kasalukuyang halaman sa loob ng tinatayang 100–900 milyong taon.<ref name="britt2000" /><ref name="pnas1_24_9576" /> Magreresulta ang pagkonti ng mga halaman sa pagkaubos ng oksiheno sa atmospera, na papatay sa lahat ng buhay na hayop sa Daigdig.<ref name="ward_brownlee2002" /> Inaasahan ding aabot sa {{Convert|100|C|F|abbr=on}} ang magiging karaniwang temperatura sa ibabaw ng Daigdig pagkatapos ng 1.5 bilyong taon, na siyang magpapasingaw sa lahat ng tubig sa mga karagatan patungo sa kalawakan at posibleng humantong sa [[Epektong greenhouse|matinding epektong greenhouse]] sa loob ng susunod na 1.6 hanggang 3 bilyong taon.<ref name="Mello-2020">{{Cite journal |last1=Mello |first1=Fernando de Sousa |last2=Friaça |first2=Amâncio César Santos |date=2020 |title=The end of life on Earth is not the end of the world: converging to an estimate of life span of the biosphere? |trans-title=Hindi katapusan ng mundo kung mawala ang lahat ng buhay sa Daigdig: pagsasama sa isang pagtataya sa kabuuang haba ng buhay ng biospera? |journal=International Journal of Astrobiology |language=en |volume=19 |issue=1 |pages=25–42 |bibcode=2020IJAsB..19...25D |doi=10.1017/S1473550419000120 |issn=1473-5504 |doi-access=free}}</ref> Kahit na ituring na imortal ang Araw, lulubog kalaunan ang malaking bahagdan ng tubig sa mga karagatan patungo sa [[Mantel|manto]] dahil sa pagbaba ng nilalabas na singaw mula sa vent sa kailaliman ng dagat habang unti-unting lumalamig ang kaibuturan ng Daigdig.<ref name="Mello-2020" /><ref name="hess5_4_569" /> Inaasahang [[Ebolusyon ng bituin|magiging]] isang [[pulang higanteng bituin]] ang Araw sa susunod na 5 bilyong taon. Sa prosesong ito, lalaki ang Araw nang 250 beses kumpara sa kasalukuyan nitong laki.<ref name="sun_future" /><ref name="sun_future_schroder" /> Hindi malinaw kung ano ang mangyayari sa Daigdig sa puntong ito. Bilang isang pulang higante, bababa nang halos 30% ang masa ng Araw, na magreresulta sa paglipat ng ligiran ng Daigdig patungo sa layong 1.7 AU mula sa Araw sa pinakamalaking anyo nito, kung sakaling wala na'ng epekto ang [[kati]]. Kung sakaling meron pang kati, maaaring pumasok ang Daigdig sa atmospera ng Araw at tuluyang malusaw, habang lulubog naman ang mga mabibigat na elemento nito patungo sa kaibuturan ng Araw.<ref name="sun_future" /> == Pisikal na katangian == {{See also|Heopisika}} === Laki at hugis === {{Main|Hugis ng Daigdig}} {{See also|Radyus ng Daigdig|Sirkumperensiya ng Daigdig|Bilog na Daigdig|Heomorpolohiya}} [[Talaksan:Earth2014shape_SouthAmerica_small-tl.png|thumb|Ang kanlurang hemispera ng Daigdig, na nagpapakita sa topograpiya kung saan mas matingkad na pula ang mas malayo sa gitna ng planeta, kumpara sa tipikal na pagsukat mula sa karaniwang lebel ng dagat.]] [[Hugis ng Daigdig|Bilog ang Daigdig]] dahil sa [[ekwilibriyong hidrostatiko]],<ref name="Horner 2021">{{cite web |last=Horner |first=Jonti |date=16 July 2021 |title=I've always wondered: why are the stars, planets and moons round, when comets and asteroids aren't? |trans-title=Palagi kong naiisip: bakit bilog ang mga bituin, planeta, at buwan, pero hindi ang mga kometa at asteroyd? |url=https://theconversation.com/ive-always-wondered-why-are-the-stars-planets-and-moons-round-when-comets-and-asteroids-arent-160541 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230303211236/https://theconversation.com/amp/ive-always-wondered-why-are-the-stars-planets-and-moons-round-when-comets-and-asteroids-arent-160541 |archive-date=3 March 2023 |access-date= |website=The Conversation |language=en}}</ref> at may karaniwang diametro na {{Convert|12,742|km|mi|abbr=on}}, ang [[Talaan ng mga bagay sa Sistemang Solar batay sa laki|panglimang pinakamalaking planeta]] sa [[Sistemang Solar]] at ang pinakamalaking [[planetang lupa]] ng naturang sistema.<ref>{{Cite web |last=Lea |first=Robert |date=6 July 2021 |title=How big is Earth? |trans-title=Gaano kalaki ang Daigdig? |url=https://www.space.com/17638-how-big-is-earth.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240109225632/https://www.space.com/17638-how-big-is-earth.html |archive-date=9 January 2024 |access-date= |website=Space.com |language=en}}</ref> Dahil sa [[Pag-ikot ng Daigdig|pag-ikot]] nito, mas malapit ang hugis nito sa isang {{Lang|en|ellipsoid}} kaya [[Pagkaumbok sa ekwador|nakaumbok ang bahaging ekwador]] nito, kung saan nasa {{Convert|43|km|mi|abbr=on}} na mas malawak ito kesa sa magkabilang polo.<ref name="ngdc2006" /><ref name="milbert_smith96" /> Meron ding mga baryasyon ang [[topograpiya]] ng ibabaw nito, kagaya ng sa [[Bambang ng Marianas]], na may lalim na {{Convert|10,925|km|mi|abbr=on}} o 0.17% ng karaniwang diametro ng Daigdig, at ng [[Bundok Everest]], na may taas naman na {{Convert|8,848|km|mi|abbr=on}} o 0.14% ng karaniwang diametro ng planeta.<ref>{{Cite journal |last1=Stewart |first1=Heather A. |last2=Jamieson |first2=Alan J. |date=2019 |title=The five deeps: The location and depth of the deepest place in each of the world's oceans |trans-title=Ang limang malalalim: lokasyon at lalim ng mga pinakamalalalim na lugar sa bawat karagatan ng mundo |journal=Earth-Science Reviews |language=en |volume=197 |bibcode=2019ESRv..19702896S |doi=10.1016/j.earscirev.2019.102896 |issn=0012-8252 |doi-access=free |article-number=102896}}</ref><ref>{{cite web |last1=Tewksbury |first1=Barbara |title=Back-of-the-Envelope Calculations: Scale of the Himalayas |trans-title=Mga Mabilisang Pagkakalkula: Lawak ng Himalayas |url=https://serc.carleton.edu/quantskills/activities/botec_himalayas.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201023091247/https://serc.carleton.edu/quantskills/activities/botec_himalayas.html |archive-date=23 October 2020 |access-date= |work=[[Carleton University]] |language=en}}</ref> Dahil sa umbok nito sa ekwador, ang bulkang [[Chimborazo]] sa [[Ecuador]], sa taas na {{Convert|6,384.4|km|mi|abbr=on}}, ay ang pinakamalayong bahagi ng ibabaw mula sa gitna.<ref name="ps20_5_16" /><ref>{{cite web |last1=Krulwich |first1=Robert |author-link=Robert Krulwich |date=7 April 2007 |title=The 'Highest' Spot on Earth |trans-title=Ang 'Pinakamataas' na Punto sa Daigdig |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130164111/http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163 |archive-date=30 January 2013 |access-date= |work=NPR.org |language=en}}</ref> Ginagamit ng mga siyentipiko sa larangan ng [[heodesiya]] ang isang perpektong hugis ng Daigdig sa mga kalkulasyon nila. Isa itong {{Lang|en|geoid}}, na kumakatawan sa Daigdig na walang kahit anong uka o umbok sa ibabaw dulot ng topograpiya nito, kung saan ang karaniwang ibabaw ng dagat naman ang ginagamit naman na sanggunian sa mga pagsusukat.<ref>{{Cite web |title=What is the geoid? |trans-title=Ano ang geoid? |url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/geoid.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201017000735/https://oceanservice.noaa.gov/facts/geoid.html |archive-date=17 October 2020 |access-date= |website=oceanservice.noaa.gov |publisher=[[National Ocean Service]] |language=EN-US}}</ref> === Ibabaw === {{See also|Ibabaw ng planeta|Kalupaan|Karagatan|Dagat}} [[Talaksan:AYool_topography_15min-tl.png|thumb|Topograpiya at batimetriya ng Daigdig sa kasalukuyan.]] Tinatayang may lawak na {{Convert|510|e6km2|e6mi2|abbr=unit}} ang kabuuang [[ibabaw ng Daigdig]].<ref name="Pidwirny 2006_8" /> Mahahati ito sa dalawang hemispera: [[Hilagang Hating-globo|Hilaga]] at [[Timog Hating-globo|Katimugan]] kung gagamitin ang latitud, o [[Kanlurang Emisperyo|Kanluran]] at [[Silangang Emisperyo|Silangan]] kung longhitud naman ang gagamitin. Nasa 70.8% nito ang sakop ng katubigan na katumbas ng {{Convert|361|e6km2|e6mi2|abbr=unit}};<ref name="Pidwirny 2006_8" /> dahil dito, tinatagurian din ang Daigdig bilang isang ''planetang tubig''. Tinatawag na [[pandaigdigang karagatan]] ang kabuuang saklaw ng katubigang ito,<ref name="Smith 2021">{{cite web |last=Smith |first=Yvette |date=7 June 2021 |title=Earth Is a Water World |trans-title=Tubig na Mundo ang Daigdig |url=http://www.nasa.gov/image-feature/earth-is-a-water-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220827003111/https://www.nasa.gov/image-feature/earth-is-a-water-world/ |archive-date=27 August 2022 |access-date= |website=NASA |language=en}}</ref><ref name="National Geographic Society 2022">{{cite web |date=20 May 2022 |title=Water-Worlds |trans-title=Mga Tubig na Mundo |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/water-worlds/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819111728/https://education.nationalgeographic.org/resource/water-worlds/ |archive-date=19 August 2022 |access-date= |website=National Geographic Society |language=en}}</ref> na kalimitan ay hinahati sa lima: mula pinakamalaki, [[Karagatang Pasipiko]], [[Karagatang Atlantiko|Atlantiko]], [[Karagatang Indiyo|Indiyo]], [[Katimugang Karagatan|Katimugan]], at [[Karagatang Artiko|Artiko]].<ref name="Janin Mandia 2012 p. 20">{{cite book |last1=Janin |first1=H. |url=https://books.google.com/books?id=it27LP5V0ugC&pg=PA20 |title=Rising Sea Levels: An Introduction to Cause and Impact |last2=Mandia |first2=S.A. |publisher=McFarland, Incorporated, Publishers |year=2012 |isbn=978-0-7864-5956-8 |page=20 |language=en |trans-title=Tumataas na Lebel ng Dagat: Panimula sa Sanhi at Epekto |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195211/https://books.google.com/books?id=it27LP5V0ugC&pg=PA20 |archive-date=21 February 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="Ro 2020">{{cite web |last=Ro |first=Christine |date=3 February 2020 |title=Is It Ocean Or Oceans? |trans-title=Karagatan ba o Mga Karagatan? |url=https://www.forbes.com/sites/christinero/2020/02/03/is-it-ocean-or-oceans/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826231806/https://www.forbes.com/sites/christinero/2020/02/03/is-it-ocean-or-oceans/ |archive-date=26 August 2022 |access-date= |website=Forbes |language=en}}</ref> Sa magkabilang polo, nababalot sa yelo ang katubigan. Samantala, lupa ang natitirang 29.2% ng ibabaw ng Daigdig na katumbas ng {{Convert|149|e6km2|e6mi2|abbr=unit}}. Nahahati ito sa apat na pangunahing [[lupalop]]: mula pinakamalaki, [[Apro-Eurasya]], [[Kaamerikahan]], [[Antartika]], at [[Australya (lupalop)|Australia]].<ref name="DunnMitchell2016">{{cite book |last1=Dunn |first1=Ross E. |url=https://books.google.com/books?id=-aowDwAAQBAJ&pg=PA232 |title=The New World History: A Field Guide for Teachers and Researchers |last2=Mitchell |first2=Laura J. |last3=Ward |first3=Kerry |publisher=Univ of California Press |year=2016 |isbn=978-0-520-28989-5 |pages=232– |language=en |trans-title=Ang Bagong Kasaysayan ng Mundo: Gabay sa Larangan para sa mga Guro at Mananaliksik |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195225/https://books.google.com/books?id=-aowDwAAQBAJ&pg=PA232 |archive-date=21 February 2023 |url-status=live}}</ref><ref name="Dempsey 2013">{{cite web |last=Dempsey |first=Caitlin |date=15 October 2013 |title=Geography Facts about the World's Continents |trans-title=Mga Fact sa Heograpiya ukol sa mga Kontinente ng Mundo |url=https://www.geographyrealm.com/continents/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826235549/https://www.geographyrealm.com/continents/ |archive-date=26 August 2022 |access-date= |website=Geography Realm |language=en}}</ref><ref name="McColl">{{cite encyclopedia |year=2005 |title=continents |encyclopedia=Encyclopedia of World Geography |publisher=Facts on File, Inc. |url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA215 |editor=R.W. McColl |volume=1 |page=215 |language=en |trans-title=kontinente |isbn=978-0-8160-7229-3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195231/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA215 |archive-date=21 February 2023 |url-status=live}}</ref> Nahahati naman ang mga ito sa samu't saring mga pulo gayundin ng mga mas maliliit na [[kontinente]] at [[Kontinente|subkontinente]]. Iba-iba ang elebasyon ng iba't-ibang mga punto nito, mula sa pinakamababa, {{Convert|-418|m|ft}} sa [[Dagat Patay]], hanggang sa pinakamataas, {{Convert|8,848|m|ft}} sa [[Bundok Everest]]. Gayunpaman, nasa {{Convert|797|m|ft}} lamang ang karaniwang elebasyon ng kalupaan.<ref>{{cite web |last=Center |first=National Geophysical Data |date=19 August 2020 |title=Hypsographic Curve of Earth's Surface from ETOPO1 |trans-title=Kurbang Hipsograpiko ng Ibabaw ng Daigdig mula sa ETOPO1 |url=https://www.ncei.noaa.gov/products/etopo-global-relief-model |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170915114233/https://ngdc.noaa.gov/mgg/global/etopo1_surface_histogram.html |archive-date=15 September 2017 |website=ngdc.noaa.gov |language=en}}</ref> Nababalot ito ng tubig, yelo, niyebe, artipisyal na estraktura, o [[behetasyon]], na siyang pinakamadalas.<ref name="Carlowicz Simmon 2019">{{cite web |last1=Carlowicz |first1=Michael |last2=Simmon |first2=Robert |date=15 July 2019 |title=Seeing Forests for the Trees and the Carbon: Mapping the World's Forests in Three Dimensions |trans-title=Pagtingin sa mga Gubat para sa mga Puno at Karbon: Pagmamapa sa mga Kagubatan ng Mundo sa Tatlong Dimensiyon |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/ForestCarbon#:~:text=They%20cover%20about%2030%20percent,percent%20of%20the%20Earth's%20land. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231005400/https://earthobservatory.nasa.gov/features/ForestCarbon#:~:text=They%20cover%20about%2030%20percent,percent%20of%20the%20Earth's%20land. |archive-date=31 December 2022 |access-date= |website=NASA Earth Observatory |language=en}}</ref> Nasa 10.7% lamang ng kabuuang lawak ng kalupaan ang magagamit para sa [[Agrikultura|pagsasaka]], at tanging 1.3% lamang ang permanenteng sakahan.<ref>{{cite web |title=Arable land |trans-title=Masasakang lupa |url=http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.ARBL.ZS/countries/1W?display=graph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151002170510/http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.ARBL.ZS/countries/1w?display=graph |archive-date=2 October 2015 |access-date= |publisher=World Bank |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Permanent cropland |trans-title=Permanenteng sakahan |url=http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.CROP.ZS/countries?display=graph |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713131245/http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.CROP.ZS/countries?display=graph |archive-date=13 July 2015 |access-date=19 October 2015 |publisher=World Bank |language=en}}</ref> Binubuo ng parehong kalupaan at kalapagan sa kailaliman ng mga karagatan ang kabuuang ibabaw ng Daigdig, na siyang bumubuo naman sa [[litospera]] ng planeta kasama ng ilang bahagi ng [[Mantel|itaas na manto]] nito. Mahahati sa dalawa ang ibabaw: [[Pandagat na ibabaw|pandagat]] at [[Pangkontinenteng ibabaw|pangkontinente]]. Tipikal na gawa sa [[basalto]] ang pandagat na ibabaw, habang dominante naman sa pangkontinenteng ibabaw ang mga materyal na may mas mababang densidad kagaya ng mga [[batong sedimentaryo]] at [[Metamorpikong bato|metamorpiko]].<ref name="layers_earth" /> Tinatayang nasa 75% ng pangkontinenteng ibabaw ang gawa sa mga batong sedimentaryo, kahit na tanging kumakatawan lamang ang mga ito sa 5% ng kabuuang masa ng ibabaw.<ref name="jessey" /> === Tektonikong plato === {{Main|Tektonikong plato}} [[Talaksan:Plates_tect2_en.svg|thumb|Mga pangunahing plato ng Daigdig]] Nahahati sa mga [[tektonikong plato]] ang bahagyang gumagalaw na litospera ng Daigdig. Ito ang mga bahaging gumagalaw sa mga hangganan ng bawat isa sa paraang alinman sa tatlo: [[Nagbabanggaang hangganan|nagbabanggaan]] ({{Lang|en|convergent}}), [[Naghihiwalayang hangganan|naghihiwalay]] ({{Lang|en|divergent}}), o [[Nagkikiskisang hangganan|nagkikiskisan]] ({{Lang|en|transform}}). Sa mg hangganang ito nagaganap ang [[Bulkan|bulkanismo]], paglitaw ng mga kabundukan at kalupaan at bambang sa mga karagatan, at mga [[lindol]].<ref name="kious_tilling1999" /> Nakapatong ang mga tektonikong plato sa [[astenospera]], ang solido ngunit bahagyang likidong bahagi ng itaas na manto na responsable sa mga paggalaw ng mga ito.<ref name="seligman2008" /> Dahil sa mga paggalaw ng mga tektonikong plato, [[Pagpapailalim (heolohiya)|pumapailalim]] ang pandagat na ibabaw sa mga hangganan ng banggaan. Samantala, umaakyat ang mga materyal ng [[Mantel|manto]] sa mga hangganan ng hiwalayan na gumagawa sa mga tagaytay sa gitna ng dagat ({{Lang|en|mid-ocean ridge}}). Dahil sa pinagsamang prosesong ito, nareresiklo ang pandagat na ibabaw pabalik sa manto kaya pawang mga bata sa heolohikong pananaw ang malaking bahagdan ng kalapagan sa kailaliman ng mga karagatan (tinatayang nasa 100 Ma lamang). Nasa 200 Ma lamang ang edad ng pinakamatandang bahagi nito,<ref name="duennebier1999" /><ref name="noaa20070307" /> kumpara sa 4,030 Ma na edad ng pinakamatandang bahagi ng pangkontinenteng ibabaw,<ref name="cmp134_3" /> bagamat may mga sirkon na napreserba sa mga batong sedimentaryo noong panahong Eoarkeo na may tandang 4,400 Ma.<ref name="science310_5756_1947" /> May pitong pangunahing plato ang Daigdig: [[Plato ng Pasipiko|Pasipiko]], [[Plato ng Hilagang Amerika|Hilagang Amerika]], [[Plato ng Eurasya|Eurasya]], [[Plato ng Aprika|Aprika]], [[Plato ng Antartika|Antartika]], [[Plato ng Indo-Australia|Indo-Australia]], at [[Plato ng Timog Amerika|Timog Amerika]]. Bukod dito, ilan sa mga malalaking plato ang [[Plato ng Arabia|Arabia]], [[Plato ng Karibe|Karibe]], [[Plato ng Pilipinas|Pilipinas]], [[Plato ng Nazca|Nazca]], at [[Plato ng Scotia|Scotia]]. Pinakabago sa mga ito ang Indo-Australia, na resulta ng pagsasama ng [[plato ng Australia]] at [[Plato ng India|India]] noong 50–55 Ma. Pinakamabilis naman ang [[plato ng Cocos]], na gumagalaw sa bilis na {{Convert|75|mm/year|in/year|abbr=unit}}, na sinusundan ng plato ng Pasipiko na may bilis naman na {{Convert|52-69|mm/year|in/year|abbr=unit}}.<ref name="podp2000" /> Samantala, pinakamabagal ang plato ng Timog Amerika, na gumagalaw lamang sa bilis na {{Convert|10.6|mm/year|in/year|abbr=unit}}.<ref name="Argus_etal_2011">{{Cite journal |last1=Argus |first1=D.F. |last2=Gordon |first2=R.G. |last3=DeMets |first3=C. |date=2011 |title=Geologically current motion of 56 plates relative to the no-net-rotation reference frame |trans-title=Mga heolohikong kasalukuyang galaw ng 56 na plato relatibo sa no-net-rotation reference frame |journal=Geochemistry, Geophysics, Geosystems |language=en |volume=12 |issue=11 |pages=n/a |bibcode=2011GGG....1211001A |doi=10.1029/2011GC003751 |doi-access=free}}</ref> === Loobang estraktura === {{Main|Loobang estraktura ng Daigdig}} [[Talaksan:Earth_cutaway_schematic-tl.png|thumb|Estraktura ng looban ng Daigdig.]] Kagaya ng ibang mga planetang lupa, nahahati ang looban ng Daigdig sa mga patong ayon sa mga katangiang kemikal at pisikal. Nababalot ito ng isang solidong ibabaw, na nakapatong naman sa isang mala-likidong [[Mantel|manto]]. Nakahiwalay ang ibabaw sa manto dahil sa [[hangganang Mohorovičić]].<ref name="GeolSoc" /> Iba-iba ang kapal ng ibabaw ng Daigdig, mula {{Convert|6|km|mi|abbr=on}} sa mga karagatan hanggang sa {{Convert|30-40|km|mi|abbr=on}} naman sa mga kontinente. Tinatawag na [[litospera]] ang ibabaw kasama ng matigas-tigas at malamig na itaas na manto, na nahahati naman sa mga gumagalaw na tektonikong plato.<ref>{{cite news |last1=Micalizio |first1=Caryl-Sue |last2=Evers |first2=Jeannie |date=20 May 2015 |title=Lithosphere |language=en |trans-title=Litospera |work=[[National Geographic]] |url=https://education.nationalgeographic.org/resource/lithosphere/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529052948/https://education.nationalgeographic.org/resource/lithosphere/ |archive-date=29 May 2022}}</ref> Sa ilalim ng litospera makikita ang [[astenospera]], ang bahaging medyo mala-likido na kinapapatungan nito. Nagaganap ang mga mahahalagang pagbabago sa estraktura ng mga [[kristal]] pagsapit ng lalim na {{Convert|410 and 660|km|mi|abbr=on}}, na nagsisilbi din bilang [[Sonang transisyonal (Daigdig)|transisyon]] ng itaas at ibabang manto. Sa ilalim naman ng manto makikita ang likidong [[Kaibuturan ng isang planeta|labas na kaibuturan]] na nakapatong naman sa isang solidong [[Kaibuturan ng isang planeta|loob na kaibuturan]].<ref name="tanimoto_ahrens1995" /> Maaaring mas mabilis ang ikot ng loob na kaibuturan ng Daigdig kesa sa ibang mga bahagi nito, na nasusukat mula 0.1–0.5° kada taon, bagamat may mga pananaliksik din na nagbibigay ng mas mataas o mas mababa pang antas kesa rito.<ref name="Deuss_2014" /> Tinatayang sanglima ng radyus ng Daigdig ang radyus ng loob na kaibuturan nito. Mas tumitindi ang densidad habang palalim nang palalim, ang pinakamataas para sa kahit anong planeta sa Sistemang Solar. === Komposisyong kemikal === {{Main|Pagkayabong ng mga elemento sa ibabaw ng Daigdig}} Tinatayang nasa {{Val|5.97|u=kg|e=24}} ang kabuuang [[masa ng Daigdig]]. Nagtataglay ito ng [[bakal]] na kumakatawan sa 32.1% ng masa nito, at sinusundan ng [[oksiheno]] (30.1%), [[Silikon|silisyo]] (15.1%), [[magnesyo]] (13.9%), [[asupre]] (2.9%), [[nikel]] (1.8%), [[Kalsiyo|kalsyo]] (1.5%), [[aluminyo]] (1.4%), at mga maliliit na bakas ng ibang mga elemento (1.2%).<ref name="pnas71_12_6973" /><ref name="comp" /> Dahil sa paghihiwalay ng grabidad, taglay ng kaibuturan ang mga elementong mas mataas ang densidad tulad ng bakal (88.8%), nikel (5.8%), at asupre (4.5%). Pinakakaraniwang taglay ng mga bato sa ibabaw ang mga [[oksido]], na kumakatawan sa lagpas 99% ng ibabaw mula sa labing-isang elemento tulad ng silisyo, aluminyo, bakal, kalsyo, magnesyo, [[potasyo]], o [[sodyo]].<ref name="pnas71_12_6973" /><ref name="brown_mussett1981" /> === Loob na init === {{Main|Badyet sa loob na init ng Daigdig}} [[Talaksan:Earth_heat_flow.jpg|thumb|Mapa ng lumalabas na init mula sa kaibuturan ng Daigdig papunta sa ibabaw nito. Mapapansin na pinakamatindi ito sa mga tagaytay sa gitna ng mga karagatan.]] Nagmumula ang loob na init ng Daigdig sa init na nagawa noong nabuo ito at sa init dahil sa [[Radiyasyon|radyasyon]].<ref name="Turcotte">{{cite book |author1=Donald L. Turcotte |url=https://books.google.com/books?id=-nCHlVuJ4FoC&q=primordial&pg=PA286 |title=Geodynamics |author2=Gerald Schubert |date=25 March 2002 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-66624-4 |language=en |trans-title=Heodinamika}}</ref> Ilan sa mga [[Isotope|isotopo]] na pangunahing nagbibigay ng init sa planeta ay ang [[potasyo 40]], [[uranyo 238]], at [[toryo 232]].<ref name="sanders20031210" /> Aabot ang init sa sentro hanggang {{Convert|6,000|C|F|abbr=on}},<ref>{{cite web |date=25 April 2013 |title=The Earth's Centre is 1000 Degrees Hotter than Previously Thought |trans-title=Mas Mainit nang 1000 Digri ang Sentro ng Daigdig kesa sa Naunang Inakala |url=http://www.esrf.eu/news/general/Earth-Center-Hotter |archive-url=https://web.archive.org/web/20130628075455/http://www.esrf.eu/news/general/Earth-Center-Hotter/Earth-Centre-Hotter/ |archive-date=28 June 2013 |access-date= |website=The European Synchrotron (ESRF) |language=en}}</ref> at presyur hanggang {{Convert|360|GPa|e6psi|abbr=unit}}.<ref name="ptrsl360_1795_1227" /> Dahil nagmumula ang karamihan sa init na nagagawa ng Daigdig mula sa radyasyon, ipinagpapalagay ng mga siyentipiko na mas matindi pa kesa sa kasalukuyan ang produksiyon ng init ng planeta noong panahon kung saan hindi pa nauubos ang mga isotopong may maiiksing buhay. Pagsapit ng tatlong bilyong taon sa hinaharap, inaasahan na dodoble ang produksiyon ng init kumpara sa kasalukuyan, na magpapabilis sa pag-ikot ng init sa manto at dahil dito gayundin sa mga tektonikong plato, at magpapahintulot sa paggawa sa mga bihira ngayong mabuo na mga [[batong igneo]] tulad ng [[komatita]].<ref name="T&S 137" /><ref name="epsl121_1" /> Nasa {{Val|87|u=mW/m2}} ang karaniwang init na nawawala sa Daigdig, para sa kabuuang pagkawala ng init na aabot sa {{Val|4.42|u=W|e=13}}.<ref name="jg31_3_267" /> Ipinagpapalagay na dumadaloy ang init na ito papunta sa ibabaw dahil sa mga [[pagbuga ng manto]], na itinuturong salarin sa mga maanomalyang aktibidad ng ilang mga bulkan.<ref name="science246_4926_103" /> Gayunpaman, karamihan sa init ay nawawala dahil sa paggalaw ng mga tektonikong plato dahil sa pamamaga ng manto sa mga tagaytay sa kailaliman ng mga karagatan. Nailalabas din ang init sa pamamagitan ng konduksiyon ng litospera, na madalas mangyari din sa kailaliman ng mga karagatan.<ref name="heat loss" /> === Grabidad === {{Main|Grabidad ng Daigdig}} Nasa {{Convert|9.8|m/s|ft/s|abbr=on}} ang bilis ng [[Grabedad|grabidad]] malapit sa ibabaw ng Daigdig. Gayunpaman, maaari itong bahagyang magbago dahil sa mga [[Anomalya sa grabidad|anomalya]] bunsod ng topograpiya, heolohiya, at at lokal na estraktura ng tektonikong plato.<ref>{{cite journal |last1=Watts |first1=A. B. |last2=Daly |first2=S. F. |date=May 1981 |title=Long wavelength gravity and topography anomalies |trans-title=Mga anomalya sa mahabang haba ng alon ng grabidad at topograpiya |journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences |language=en |volume=9 |issue=1 |pages=415–418 |bibcode=1981AREPS...9..415W |doi=10.1146/annurev.ea.09.050181.002215}}</ref> === Magnetikong sakop === {{Main|Magnetikong sakop ng Daigdig}} Ginagawa ang pangunahing bahagi ng [[magnetikong sakop ng Daigdig]] sa [[Kaibuturan ng isang planeta|kaibuturan]] nito, kung saan nagaganap ang prosesong [[Teoryang daynamo|daynamo]] na naglilipat sa kinetikong enerhiya mula sa init ng kumbeksiyon patungo sa enerhiyang elektromagnetiko. Umaabot hanggang sa labas ng kaibuturan ang sakop nito, mula sa manto patungo sa ibaba kung saan isa itong [[dipolo]]. Malapit sa heograpikong polo ang dipolo ng Daigdig. Sa ekwador ng magnetikong sakop, ang lakas ng sakop malapit sa ibabaw ay nasa {{Val|3.05|u=T|e=-5}}, na may [[magnetikong momento]] na {{Val|7.79|u=Am{{sup|2}}|e=2}} sa epoch 2000, na bumababa nang mga 6% kada siglo bagamat nananatili pa rin itong mas malakas kumpara sa pangmatagalang karaniwan nito.<ref name="dipole">{{cite journal |last1=Olson |first1=Peter |last2=Amit |first2=Hagay |year=2006 |title=Changes in earth's dipole |trans-title=Mga pagbabago sa dipolo ng Daigdig |url=https://pages.jh.edu/~polson1/pdfs/ChangesinEarthsDipole.pdf |url-status=live |journal=Naturwissenschaften |language=en |volume=93 |issue=11 |pages=519–542 |bibcode=2006NW.....93..519O |doi=10.1007/s00114-006-0138-6 |pmid=16915369 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190927110538/http://pages.jh.edu/~polson1/pdfs/ChangesinEarthsDipole.pdf |archive-date=27 September 2019 |s2cid=22283432}}</ref> Magulo ang paggalaw ng kumbeksiyon sa kaibuturan; gumagalaw ang magnetikong polo at nagpapalitan din ng pagkakahanay paminsan-minsan. Nagreresulta ito sa [[Heomagnetikong pagkakaibang sekular|sekular na pagkakaiba]] sa pangunahing sakop at pagpapalitan ng heomagnetikong polo nang ilang beses kada ilang milyong taon. Pinakabago sa mga ito ang pagpapalitan na naganap noong tinatayang 700,000 taon ang nakalipas.<ref name="fitzpatrick2006" /><ref name="campbelwh" /> [[Magnetospera]] ang tawag sa kabuuang saklaw ng magnetikong sakop ng Daigdig. Pinapalihis nito ang mga [[Ion|iono]] at [[elektron]] ng [[hanging solar]]; pinipisat ng hanging solar ang bahaging nakaharap sa Araw nang mga 10 radyus ng Daigdig at nagpapahaba naman sa bahaging nasa likod upang maging isang mahabang buntot.<ref>{{Cite journal |last1=Ganushkina |first1=N. Yu |last2=Liemohn |first2=M. W. |last3=Dubyagin |first3=S. |date=2018 |title=Current Systems in the Earth's Magnetosphere |script-title=Mga Sistema ng Daloy sa Magnetospera ng Daigdig |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/2017RG000590 |journal=Reviews of Geophysics |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=309–332 |bibcode=2018RvGeo..56..309G |doi=10.1002/2017RG000590 |issn=1944-9208 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100349/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017RG000590 |archive-date=31 March 2021 |hdl-access=free |hdl=2027.42/145256 |s2cid=134666611}}</ref> Dahil di hamak na mas mabilis ang hanging solar kesa sa bilis ng along dinadala nito, palaging nagaganap ang isang supersonikong [[arko ng banggaan]] ({{Lang|en|bow shock}}) sa bahaging nakaharap sa Araw.<ref>{{cite web |last=Masson |first=Arnaud |date=11 May 2007 |title=Cluster reveals the reformation of the Earth's bow shock |trans-title=Ibinunyag ng klaster ang repormasyon ng arko ng banggaan ng Daigdig |url=http://sci.esa.int/jump.cfm?oid=40994 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100440/https://sci.esa.int/web/cluster/-/40994-cluster-reveals-the-reformation-of-the-earth-s-bow-shock |archive-date=31 March 2021 |publisher=European Space Agency |language=en}}</ref> Nananatili lamang ang mga [[kargadong partikulo]] sa loob ng magnetospera, partikular na sa rehiyong tinatawag na plasmaspera na sumusunod sa linya ng magnetikong sakop ng Daigdig habang umiikot ito.<ref>{{cite web |last=Gallagher |first=Dennis L. |date=14 August 2015 |title=The Earth's Plasmasphere |trans-title=Ang Plasmaspera ng Daigdig |url=http://plasmasphere.nasa.gov/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160828213813/http://plasmasphere.nasa.gov/ |archive-date=28 August 2016 |publisher=NASA/Marshall Space Flight Center |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Gallagher |first=Dennis L. |date=27 May 2015 |title=How the Plasmasphere is Formed |trans-title=Paano Nabuo ang Plasmaspera |url=http://plasmasphere.nasa.gov/formed.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20161115064232/http://plasmasphere.nasa.gov/formed.html |archive-date=15 November 2016 |publisher=NASA/Marshall Space Flight Center |language=en}}</ref> Nabubuo ang pasingsing na daloy dahil sa pagsunod nito sa magnetikong sakop kahit na pawang natatangay lamang ang mga ito dahil sa dominasyon ng magnetikong daloy sa rehiyon.<ref name="BaumjohannTreumann1997">{{cite book |last1=Baumjohann |first1=Wolfgang |title=Basic Space Plasma Physics |last2=Treumann |first2=Rudolf A. |publisher=World Scientific |year=1997 |isbn=978-1-86094-079-8 |pages=8, 31 |language=en |trans-title=Mga Simpleng Pisika ng Plasma ss Kalawakan}}</ref> Samantala, nabubuo naman ang [[sinturong Van Allen]] dahil sa mga random na paggalaw ng mga matitinding kargadong partikulo sa magnetospera.<ref name="Britannica">{{cite encyclopedia |year=2012 |title=Ionosphere and magnetosphere |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |publisher=Encyclopædia Britannica, Inc. |url=https://www.britannica.com/science/ionosphere-and-magnetosphere/Magnetosphere |last=McElroy |first=Michael B. |language=en |trans-title=Ionospera at magnetospera |archive-url=https://web.archive.org/web/20160703085345/https://www.britannica.com/science/ionosphere-and-magnetosphere/Magnetosphere |archive-date=3 July 2016 |url-status=live}}</ref><ref name="Van Allen">{{cite book |last=Van Allen |first=James Alfred |title=Origins of Magnetospheric Physics |date=2004 |publisher=University of Iowa Press |isbn=978-0-87745-921-7 |language=en |trans-title=Mga Pinagmulan ng Pisika ng Magnetospera |oclc=646887856}}</ref> Tuwing nagaganap ang mga [[magnetikong bagyo]], lumilihis ang mga partikulong mula sa magnetospera at lalo na sa buntot nito patungo sa linya ng magnetikong sakop na papunta sa [[ionospera]] ng Daigdig, kung saan nagreresulta sa mga [[Aurora (astronomiya)|aurora]] sa kalangitan ang interaksyon ng mga ito sa atmospera.<ref name="stern2005" /> == Pag-ikot at paglibot == === Pag-ikot === {{Main|Pag-ikot ng Daigdig}} [[Talaksan:EpicEarth-Globespin-tilt-23.4.gif|thumb|Pag-ikot ng Daigdig, mula sa pinagsama-samang kuha ng mga nakapalibot na satelayt.]] Masusukat ang bilis ng [[pag-ikot ng Daigdig]] depende sa sangguniang gagamitin: ayon sa [[Araw (astronomiya)|Araw]] ({{Lang|en|solar day}}) at ayon sa [[nakapirmeng bituin]] ({{Lang|en|sidereal day}}). Kung gagamitin ang Araw bilang sanggunian, karaniwang umiikot ang Daigdig sa sarili nitong aksis sa bilis na 86,400 segundo (86,400.0025 kung gagamitin ang segundong [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit|SI]]). Dahil sa epekto ng puwersa ng [[kati]], na nagpapabagal sa pag-ikot, bahagyang nagbabago ang kabuuang haba ng isang araw sa ganitong kahulugan nang 1 o 2 milisegundo kesa sa karaniwan.<ref name="USNO_TSD" /><ref>{{cite journal |date=9 April 2015 |title=Rapid Service/Prediction of Earth Orientation |trans-title=Rapid Service/Prediksyon sa Oryentasyon ng Daigdig |url=http://maia.usno.navy.mil/ser7/ser7.dat |format= |journal=IERS Bulletin-A |language=en |volume=28 |issue=15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150314182157/http://maia.usno.navy.mil/ser7/ser7.dat |archive-date=14 March 2015 |access-date=}}</ref> Samantala, mas mabagal nang 4 na minuto ang araw (ayon sa Araw) kung gagamitin naman ang mga nakapirmeng bituin bilang sanggunian; ang isang araw sa ganitong kahulugan ay katumbas ng 23 oras 56 minuto 4 segundo.<ref name="IERS" /> Mas mabilis ito nang mga 8 milisegundo tuwing [[ekinoksiyo]] sa [[Ekinoksiyo ng Marso|Marso]].<ref name="seidelmann1992" /> Maliban sa mga [[bulalakaw]] at mga [[satelayt]] sa mababang ligiran, natutunghayan mula sa pananaw sa ibabaw ng Daigdig ang paggalaw ng mga bagay sa kalangitan nang pakanluran sa bilis na 15 digri kada oras. Mula sa [[ekwador ng kalangitan]], katumbas ito ng diametro ng parehong Araw at [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] kada dalawang minuto; sa pananaw sa ibabaw, tila halos magkasinglaki ang dalawang bagay, na nagpapahintulot sa pagkakaroon ng mga halos perpektong [[laho]] sa Daigdig.<ref name="zeilik1998" /><ref name="angular" /> === Paglibot === {{Main|Ligiran ng Daigdig|Lokasyon ng Daigdig}} [[Talaksan:Seasons-tl.png|thumb|[[Ligiran ng Daigdig]], kabilang na ang mga [[panahon]], [[apsis]], [[solstisyo]], at [[ekinoksiyo]].]] Ikatlong planeta mula sa Araw ang Daigdig, at bahagi ng [[loobang Sistemang Solar]]. Lumilibot ang Daigdig sa Araw sa tinatayang karaniwang layo na {{Convert|150|e6km|e6mi|abbr=unit}}, na siyang basehan ng [[astronomikong yunit]] (AU) at katumbas ng 8.3 [[Sinag-taon|sinag-minuto]] o 380 beses ng [[Distansiyang lunar|distansiya ng Buwan sa Daigdig]]. Karaniwang lumilibot ang Daigdig sa Araw sa loob ng 365.2564 na araw, sa karaniwang bilis na {{Convert|29.7827|km/s|mi/s}}.<ref name="earth_fact_sheet" /> Samantala, lumilibot ang Daigdig at ang buong Sistemang Solar sa [[Ariwanas]] sa tinatayang layo na 28,000 sinag-taon mula sa gitna. Mas mataas naman ito nang nasa 20 [[sinag-taon]] mula sa [[kalapagang galaktiko]], sa [[braso ng Orion]].<ref name="nasa20051201" /> === Pagkatagilid === [[Talaksan:Axial_tilt_vs_tropical_and_polar_circles.svg|thumb|Dahil sa pagkatagilid ng Daigdig, sabay na nakakaranas ang hilaga at timog ng magkaibang kapanahunan. Halimbawa, kung tag-init sa hilaga, taglamig sa timog.]] Nakatagilid ang Daigdig nang 23.439281 digri, kung saan palaging nakaturo ang aksis nito sa mga [[polo sa kalangitan]] nase sa kahulugan. Dahil dito, magkaiba ang natatanggap na sinag ng Araw sa ibabaw ng Daigdig sa paglipas ng taon. Ito ang dahilan kung bakit nagaganap ang mga tinatawag na [[kapanahunan]] sa mga rehiyon lagpas ng mga linya ng tropiko (mula [[ekwador]]): nasa tag-init ang hilaga at taglamig sa timog kung nakaharap sa Araw ang [[Tropiko ng Kanser]], nasa taglamig naman ang hilaga at tag-init sa timog kung nakaharap naman sa Araw ang [[Tropiko ng Kaprikorn]]. Tuwing tag-init, mas matagal na nagpapakita ang Araw sa langit; tuwing taglamig, mas mabilis itong lumulubog.<ref>{{cite book |last1=Rohli |first1=Robert. V. |title=Climatology |last2=Vega |first2=Anthony J. |publisher=Jones & Bartlett Learning |year=2018 |isbn=978-1-284-12656-3 |edition=4 |pages=291–292 |language=en |trans-title=Klimatolohiya}}</ref> Samantala, hindi nakakatanggap ng sinag ng Araw ang mga rehiyong malapit sa magkabilang polo nang ilang linggo kada taon; mas mahaba pa ito sa magkabilang polo mismo, na maaaring tumagal nang ilang buwan. Nakakaranas din sila ng mga araw kung saan hindi lumulubog ang Araw.<ref>{{cite book |last=Burn |first=Chris |url=http://nwtresearch.com/sites/default/files/the-polar-night.pdf |title=The Polar Night |date=March 1996 |publisher=The Aurora Research Institute |language=en |trans-title=Ang Gabing Polar |archive-url=https://web.archive.org/web/20230806150129/https://nwtresearch.com/sites/default/files/the-polar-night.pdf |archive-date=6 August 2023 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |date=24 June 2020 |title=Sunlight Hours |trans-title=Mga Oras ng Sinisinagan |url=https://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/weather-and-climate/weather/sunlight-hours/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022025038/https://www.antarctica.gov.au/about-antarctica/weather-and-climate/weather/sunlight-hours/ |archive-date=22 October 2020 |work=Australian Antarctic Programme |language=en}}</ref> Sa astronomikong pananaw, nasusukat ang apat na panahon–taglamig, tagsibol, tag-init, at taglagas–base sa mga [[solstisyo]] at [[ekinoksiyo]]. Sa hilaga, nagaganap ang solstisyo ng taglamig tuwing bandang ika-21 ng Disyembre, solstisyo ng tag-init tuwing bandang ika-21 ng Hunyo, ekinoksiyo ng tagsibol tuwing bandang ika-20 ng Marso, at ekinoksiyo ng taglagas tuwing bandang ika-22 o ika-23 ng Setyembre. Baligtad naman ang sitwasyon sa timog para sa mga petsa ng solstisyo at ekinoksiyo nito.<ref name="bromberg2008" /> Matatag ang pagkatagilid ng aksis ng Daigdig sa mahabang panahon. Gayunpaman, sumasailalim pa rin ito sa [[nutasyon]], o ang bahagyang pagbabago sa pag-ikot nito kada 18.6 na taon. Kabilang sa mga ito ang [[alog na Chandler]], ang [[presesyon]] ng pag-ikot na nakakabuo ng kumpletong bilog kada 25,800 taon, at ang mga bahagyang paggalaw ng polo ng Daigdig. Ang mga ito ay resulta ng hilaan ng Araw at Buwan sa Daigdig.<ref name="fisher19960205" /> Hindi isang [[bilog]] ang ligiran ng Daigdig kundi isang [[Habilog|elipse]]. Tinatawag na [[perihelion]] ang pinakamalapit na punto ng ligiran nito mula sa Araw, at [[aphelion]] naman para sa pinakamalayong punto nito. Sa kasalukuyan, nagaganap ang perihelion kada tuwing ika-3 ng Enero at aphelion kada tuwing ika-4 ng Hulyo. Nagbabago ito sa paglipas ng panahon dahil sa presesyon at pagbabago sa ligiran dahil sa [[siklong Milankovitch]]. Tinatayang nasa 6.8% mas mataas ang natatanggap na [[enerhiyang solar]] tuwing perihelion kada taon kumpara sa aphelion.<ref>{{cite web |last1=Buis |first1=Alan |date=27 February 2020 |title=Milankovitch (Orbital) Cycles and Their Role in Earth's Climate |trans-title=Mga Siklong Milankovitch (Ligiran) at ang Gampanin Nito sa Klima ng Daigdig |url=https://climate.nasa.gov/news/2948/milankovitch-orbital-cycles-and-their-role-in-earths-climate/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030105553/https://climate.nasa.gov/news/2948/milankovitch-orbital-cycles-and-their-role-in-earths-climate/ |archive-date=30 October 2020 |work=NASA |language=en}}</ref> Dahil ang timog ang nakaharap sa Araw pagsapit ng aphelion, bahagyang mas mataas ang natatanggap nito na enerhiyang solar kesa hilaga sa buong taon. Gayunpaman, hindi ito masyadong nadadama dahil sa pagkatagilid ng aksis at ang pagkuha ng karamihan ng sobra sa enerhiyang ito ng katubigan na mas marami sa timog kesa sa hilaga.<ref>{{cite web |last1=Kang |first1=Sarah M. |last2=Seager |first2=Richard |title=Why is the Northern Hemisphere Warmer than the Southern Hemisphere? |trans-title=Bakit mas Mainit ang Hilagang Hemispero kesa sa Katimugang Hemispero? |url=http://ocp.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/pub/seager/Kang_Seager_subm.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210907195739/http://ocp.ldeo.columbia.edu/res/div/ocp/pub/seager/Kang_Seager_subm.pdf |archive-date=7 September 2021 |work=Columbia University |location=New York |language=en}}</ref> == Buwan == {{Main|Buwan (astronomiya)|Ligiran ng Buwan}} [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|thumb|Ang harapan o nakikitang bahagi ng [[Buwan (astronomiya)|Buwan]].]] [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] ang tanging [[likas na satelayt]] ng Daigdig. Isa itong malaking mala-[[planetang lupa]] na likas na satelayt na may diametrong sang-apat ng Daigdig. Ito ang pinakamalaking buwan sa [[Sistemang Solar]] kumpara sa planeta nito, bagamat mas malaki ang [[Charon]] kung ikukumpara sa [[Pluto]], na isang [[planetang menor]].<ref>{{cite web |last1=Klemetti |first1=Erik |date=17 June 2019 |title=What's so special about our Moon, anyway? |trans-title=Ano bang espesyal sa Buwan natin, ha? |url=https://astronomy.com/news/2019/06/whats-so-special-about-our-moon-anyway |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106063032/https://astronomy.com/news/2019/06/whats-so-special-about-our-moon-anyway |archive-date=6 November 2020 |access-date= |work=[[Astronomy (magazine)|Astronomy]] |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=19 December 2019 |title=Charon |url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/pluto-moons/charon/in-depth/#:~:text=At%20half%20the%20size%20of,phenomenon%20called%20mutual%20tidal%20locking. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201014164907/https://solarsystem.nasa.gov/moons/pluto-moons/charon/in-depth/#:~:text=At%20half%20the%20size%20of,phenomenon%20called%20mutual%20tidal%20locking. |archive-date=14 October 2020 |access-date= |website=NASA |language=en}}</ref> Kapitalisado ang salitang ''Buwan'' upang ihiwalay ito sa [[Buwan (panahon)|kalendaryong buwan]] gayundin sa mga likas na satelayt ng ibang mga planeta, na tinatawag ding ''buwan''. Kasalukuyang pinaniniwalaan na nabuo ito bilang resulta ng [[Hinuhang matinding pagtama|banggaan]] ng Daigdig at ng isang planetang singlaki ng [[Marte]], na tinatawag na [[Theia (palagay na planeta)|Theia]]. Pinapaliwanag rin nito ang halos kawalan ng makikitang [[bakal]] at ibang mga elementong madaling matunaw sa Buwan pati na rin sa pagkakatulad halos ng komposisyon nito sa ibabaw ng Daigdig.<ref name="canup_asphaug2001b" /> Base sa mga isinagawang simulasyon sa kompyuter, may makikitang dalawang mala-blokeng bakas ng naturang protoplaneta sa loob mismo ng Daigdig.<ref name="NYT-20231101">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |date=1 November 2023 |title=A 'Big Whack' Formed the Moon and Left Traces Deep in Earth, a Study Suggests - Two enormous blobs deep inside Earth could be remnants of the birth of the moon. |language=en |trans-title=Nabuo ang Buwan dahil sa isang 'Matinding Hampas' at Nag-iwan ng Bakas sa Loob ng Daigdig, ayon sa isang Pag-aaral - Posibleng mga naiwang bakas ng pagkabuo ng Buwan ang dalawang dambuhalang bloke sa kaloob-looban ng Daigdig |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |url-status=live |access-date= |archive-url=https://archive.today/20231101232849/https://www.nytimes.com/2023/11/01/science/moon-formation-theia.html |archive-date=1 November 2023}}</ref><ref name="NAT-20231101">{{cite journal |author=Yuan, Qian |display-authors=et al. |date=1 November 2023 |title=Moon-forming impactor as a source of Earth's basal mantle anomalies |trans-title=Banggaan na gumawa sa Buwan bilang pinagmulan ng mga anomalya sa basaltong manto ng Daigdig |url=https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |url-status=live |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |language=en |volume=623 |issue=7985 |pages=95–99 |bibcode=2023Natur.623...95Y |doi=10.1038/s41586-023-06589-1 |pmid=37914947 |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20231102061800/https://www.nature.com/articles/s41586-023-06589-1 |archive-date=2 November 2023 |access-date= |s2cid=264869152}}</ref> Ang paghihilaan ng Buwan at ng Daigdig dahil sa [[grabidad]] ang siyang dahilan kung bakit may mga [[kati]].<ref>{{Cite journal |last1=Coughenour |first1=Christopher L. |last2=Archer |first2=Allen W. |last3=Lacovara |first3=Kenneth J. |author-link3=Kenneth Lacovara |date=2009 |title=Tides, tidalites, and secular changes in the Earth–Moon system |trans-title=Kati, tidalite, at mga sekular na pagbabago sa sistemang Daigdig–Buwan |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012825209001445 |url-status=live |journal=Earth-Science Reviews |language=en |volume=97 |issue=1 |pages=59–79 |bibcode=2009ESRv...97...59C |doi=10.1016/j.earscirev.2009.09.002 |issn=0012-8252 |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20121028000947/http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012825209001445 |archive-date=28 October 2012 |access-date=}}</ref> Dahil rin dito kaya nakaharap palagi sa Daigdig ang isang bahagi nito, na resulta ng {{Lang|en|[[tidal locking]]}}.<ref>{{Cite news |last=Kelley |first=Peter |date=17 August 2017 |title=Tidally locked exoplanets may be more common than previously thought |language=en |trans-title=Maaaring mas karaniwan kesa sa inaakala noon ang mga naka-tidal lock na eksoplaneta |newspaper=Uw News |url=https://www.washington.edu/news/2017/08/14/tidally-locked-exoplanets-may-be-more-common-than-previously-thought/ |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20201009192401/https://www.washington.edu/news/2017/08/14/tidally-locked-exoplanets-may-be-more-common-than-previously-thought/ |archive-date=9 October 2020}}</ref> Habang lumilibot ang Buwan sa Daigdig, nasisinagan ang ilang bahagi nito ng Araw; tinatawag ang mga ito bilang mga [[yugto ng buwan]].<ref>{{Cite web |title=Lunar Phases and Eclipses |trans-title=Mga Yugto at Laho ng Buwan |url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/earths-moon/lunar-phases-and-eclipses |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016180007/https://solarsystem.nasa.gov/moons/earths-moon/lunar-phases-and-eclipses/ |archive-date=16 October 2020 |access-date= |website=NASA Solar System Exploration |language=en}}</ref> Unti-unting lumalayo ang Buwan mula sa Daigdig dahilan sa epekto ng interaksyon ng kati, sa bilis na {{Convert|38|mm/yr|in/yr|abbr=unit}}. Ibig sabihin, iba ang haba ng isang araw at taon ilang milyong taon ang nakaraan at maging sa malayong hinaharap.<ref name="espenak_meeus20070207" /> Halimbawa, noong panahong [[Ediakarano]] (620 milyong taon ang nakaraan), tinatayang 400 araw ang isang taon at halos 22 oras lamang ang isang araw.<ref>{{Cite journal |last=Williams |first=G.E. |date=2000 |title=Geological constraints on the Precambrian history of Earth's rotation and the Moon's orbit |trans-title=Mga heolohikong limitasyon sa kasaysayang Prekambriano ng pag-ikot ng Daigdig at ng ligiran ng Buwan |journal=Reviews of Geophysics |language=en |volume=38 |issue=1 |pages=37–59 |bibcode=2000RvGeo..38...37W |doi=10.1029/1999RG900016 |doi-access=free |s2cid=51948507}}</ref> May malaking bahagi ang Buwan sa pagdebelop ng buhay sa Daigdig dahil sa gampanin nito sa klima. Ayon sa mga pag-aaral sa [[paleontolohiya]] at simulasyon sa kompyuter, naging matatag ang pagkatagilid ng aksis ng Daigdig dahil sa mga kati.<ref name="aaa428_261" /> Ipinagpapalagay ng ilang mga siyentipiko na maaaring maging magulo ang pag-ikot ng Daigdig dahil sa gitgitan ng Araw sa umbok sa ekwador ng Daigdig, na makakaapekto nang matindi sa paglipas ng panahon kagaya ng sa [[Marte]], bagamat kasalukuyan pa rin itong pinagtatalunan.<ref>{{cite web |last1=Cooper |first1=Keith |date=27 January 2015 |title=Earth's moon may not be critical to life |trans-title=Maaaring hindi kritikal sa buhay ang buwan ng Daigdig |url=https://phys.org/news/2015-01-earth-moon-critical-life.html#:~:text=Lissauer's%20team%20found%20that%20without,day%20angle%20of%2023.5%20degrees. |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030120857/https://phys.org/news/2015-01-earth-moon-critical-life.html#:~:text=Lissauer's%20team%20found%20that%20without,day%20angle%20of%2023.5%20degrees. |archive-date=30 October 2020 |access-date= |work=[[Phys.org]] |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dadarich |first1=Amy |last2=Mitrovica |first2=Jerry X. |author-link2=Jerry X. Mitrovica |last3=Matsuyama |first3=Isamu |last4=Perron |first4=J. Taylor |last5=Manga |first5=Michael |author-link5=Michael Manga |last6=Richards |first6=Mark A. |date=22 November 2007 |title=Equilibrium rotational stability and figure of Mars |trans-title=Pagkamatatag ng pag-ikot sa ekwilibriyo at anyo ng Marte |url=http://web.mit.edu/perron/www/files/Daradich08.pdf |journal=Icarus |language=en |volume=194 |issue=2 |pages=463–475 |doi=10.1016/j.icarus.2007.10.017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201201094104/http://web.mit.edu/perron/www/files/Daradich08.pdf |archive-date=1 December 2020 |access-date=}}</ref> Mula sa ibabaw ng Daigdig, halos magkasinglaki ang Buwan at Araw. Nagmumukhang ganito ang kaso dahil sa pagiging 400 na mas malaki ang Araw kesa sa Buwan, at 400 din na mas malayo ito mula sa Daigdig.<ref name="angular" /> Dahil dito, posible ang mga halos perpektong [[laho]] sa kalangitan ng Daigdig.<ref>{{cite web |last1=Sharf |first1=Caleb A. |author1-link=Caleb Scharf |date=18 May 2012 |title=The Solar Eclipse Coincidence |trans-title=Ang Nagkataon Lang na Lahong Solar |url=https://blogs.scientificamerican.com/life-unbounded/the-solar-eclipse-coincidence/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201015083529/https://blogs.scientificamerican.com/life-unbounded/the-solar-eclipse-coincidence/ |archive-date=15 October 2020 |access-date= |work=[[Scientific American]] |language=en}}</ref> === Asteroyd at artipisyal na satelayt === {{Main|Bagay malapit sa Daigdig|Palagay na buwan ng Daigdig}} [[Talaksan:The_station_pictured_from_the_SpaceX_Crew_Dragon_1.jpg|thumb|Ang [[Pandaigdigang Estasyong Pangkalawakan]] (ISS) noong 2021.]] May mga [[asteroyd]] na dumadaan [[Bagay na malapit sa Daigdig|malapit o nasa mismong ligiran ng Daigdig]]. Kinabibilangan ito ng mga [[kwasisatelayt]], mga bagay na may [[ligirang hugis sapatos ng kabayo]], at mga [[Troyanong asteroyd|trojan]]. Hindi bababa sa pitong kwasisatelayt, kabilang na ang [[469219 Kamoʻoalewa]], na may sukat mula 10 metro hanggang 5000 metro.<ref name="christou_asher2011" /><ref>{{cite journal |last1=Marcos |first1=C. de la Fuente |last2=Marcos |first2=R. de la Fuente |date=8 August 2016 |title=Asteroid (469219) 2016 HO3, the smallest and closest Earth quasi-satellite |trans-title=Asteroyd (469219) 2016 HO3, ang pinakamaliit at pinakamalapit na kwasisatelayt ng Daigdig |url=https://academic.oup.com/mnras/article/462/4/3441/2589984 |url-status=live |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |language=en |volume=462 |issue=4 |pages=3441–3456 |arxiv=1608.01518 |bibcode=2016MNRAS.462.3441D |doi=10.1093/mnras/stw1972 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031044749/https://academic.oup.com/mnras/article/462/4/3441/2589984 |archive-date=31 October 2020 |access-date= |doi-access=free |s2cid=118580771}}</ref> Sumasailalim sa [[librasyon]] ang isang asteroyd na trojan, {{mpl|2010 TK|7}}, sa pangunahing [[puntong Lagrange]] na L4 sa ligiran ng Daigdig.<ref name="Choi" /> Samantala, lumalapit naman ang {{mpl|2006 RH|120}}, isang maliit na asteroyd malapit sa Daigdig, sa sistema ng Daigdig at Buwan kada bandang 20 taon. Paminsan-minsan itong lumilibot sa Daigdig sa loob ng maikling panahon tuwing lumalapit ito sa sistema.<ref>{{cite web |title=2006 RH120 ( = 6R10DB9) (A second moon for the Earth?) |trans-title=2006 RH120 ( = 6R10DB9) (Ikalawang buwan ng Daigdig?) |url=http://www.birtwhistle.org/Gallery6R10DB9.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150206154817/http://www.birtwhistle.org/Gallery6R10DB9.htm |archive-date=6 February 2015 |access-date= |website=Great Shefford Observatory |language=en}}</ref> Tinatayang nasa 4,550 [[artipisyal na satelayt]] ang kasalukuyang gumagana at lumilibot sa Daigdig noong Setyembre 2021,<ref name="ucs" /> kabilang na ang [[Pandaigdigang Estasyong Pangkalawakan]] (ISS), ang pinakamalaking artipisyal na satelayt.<ref>{{Cite book |last1=Welch |first1=Rosanne |url=https://books.google.com/books?id=aWGHDwAAQBAJ&q=largest+artificial+satellite&pg=RA2-PA126 |title=Technical Innovation in American History: An Encyclopedia of Science and Technology |last2=Lamphier |first2=Peg A. |publisher=ABC-CLIO |year=2019 |isbn=978-1-61069-094-2 |page=126 |language=en |trans-title=Teknikal na Inobasyon sa Kasaysayang Amerikano: Ensiklopedya ng Agham at Teknolohiya |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810224725/https://books.google.com/books?id=aWGHDwAAQBAJ&q=largest+artificial+satellite&pg=RA2-PA126 |archive-date=10 August 2023 |url-status=live}}</ref> Bukod sa mga ito, lumilibot din sa Daigdig ang mga hindi na gumaganang artipisyal na satelayt, kabilang na ang pinakamatandang satelayt sa ligiran, [[Vanguard 1]], gayundin sa di bababa sa 18,000 tukoy na debri sa kalawakan.<ref>{{cite journal |date=February 2018 |editor1-last=Anz-Meador |editor1-first=Phillip |editor2-last=Shoots |editor2-first=Debi |title=Satellite Box Score |trans-title=Box Score ng mga Satelayt |url=https://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/quarterly-news/pdfs/odqnv22i1.pdf |url-status=live |journal=Orbital Debris Quarterly News |language=en |volume=22 |issue=1 |page=12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402034308/https://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/quarterly-news/pdfs/odqnv22i1.pdf |archive-date=2 April 2019 |access-date=}}</ref> == Katubigan == {{Main|Hidrospera}} [[Talaksan:Ocean_world_Earth.jpg|thumb|Nababalot ang malaking bahagi ng Daigdig sa tubig. Makikita rito ang mga kaulapan at mga yelo sa rehiyong polar nito.]] Saklaw sa [[hidrospera]] ng Daigdig ang kabuuan ng mga katubigan nito at ang distribusyon nito sa ibabaw. Karamihan sa mga ito ang nasa mga [[karagatan]]. Kabilang din sa hidrospera ang mga katubigan sa kalupaan at himpapawid ng Daigdig. Tinatayang nasa {{Val|1.35|u=metrikong tonelada|e=18}} ang kabuuang masa ng mga karagatan, at may lawak na aabot nang {{Convert|361.8|e6km2|e6mi2|abbr=unit}} at karaniwang lalim na {{Convert|3,682|m|ft|abbr=on}} upang magkaroon ng tinatayang bolyum na {{Convert|1.332|e9km3|e6mi3|abbr=unit}}.<ref name="ocean23_2_112" /> Nasa 97.5% nito ang [[tubig-alat]], at [[tubig-tabang]] naman ang natitirang 2.5%. Pawang mga nasa [[yelo]] ang tinatayang 68.7% ng lahat ng tubig-tabang sa Daigdig,<ref>{{cite web|last=Perlman|first=Howard|date=17 March 2014|title=The World's Water|url=https://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|access-date=|work=USGS Water-Science School|archive-date=22 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150422113320/http://water.usgs.gov/edu/earthwherewater.html|url-status=live|language=en|trans-title=Ang Katubigan ng Mundo}}</ref> 30% ang [[Groundwater|nakalagak sa loob ng kalupaan]],<ref name="Lake Scientist 20162">{{cite web |title=Where Are Lakes?|website=Lake Scientist|date=28 February 2016|url=https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/|access-date=28 February 2023|archive-date=28 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230228013824/https://www.lakescientist.com/where-are-lakes/|url-status=live}}</ref> at 1% ang nasa ibabaw ng Daigdig gayundin sa mga maliliit na bakas nito mula sa biolohikal na nilalang at [[singaw]] sa atmospera.<ref name="School 2019">{{cite web |last=School|first=Water Science|title=How Much Water is There on Earth?|website=United States Geological Survey|date=13 November 2019|url=https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science|access-date=|archive-date=9 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220609050627/https://www.usgs.gov/special-topics/water-science-school/science/how-much-water-there-earth#science|url-status=live|trans-title=Gaano Karaming Tubig ang Meron sa Daigdig?|language=en}}</ref><ref name="Education 20222">{{cite web |title=Freshwater Resources|website=Education|date=18 August 2022|url=https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources/|access-date=|archive-date=26 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220526195118/https://education.nationalgeographic.org/resource/freshwater-resources|url-status=live|trans-title=Mga Mapagkukunan ng Tubig Tabang|language=en}}</ref> Sa mga [[rehiyong polar]] ng Daigdig, nananatili ang [[niyebe]] kahit tag-init at [[Pamumuo ng yelo|nagiging yelo]]. Nakakabuo ito kalaunan ng mga [[glasyar]], akumulasyon ng niyebe na unti-unting natutulak pababa dahil sa [[grabidad]]. Nabubuo ito sa mga kabundukan ([[Alpinong glasyar|alpino]]) at mga malalawak na kapatagan ([[Kontinental na glasyar|kontinental]]). Dahil rin sa proseso nito, nakakagawa ito ng mga anyong-lupa kagaya ng mga [[lambak na hugis U]]. Bukod dito, meron ding mga [[Yelo sa dagat|malalaking tipak ng yelo sa mga karagatan]], na kung ipagsasama ay may kabuuang lawak na kapareho halos ng sa Estados Unidos, bagamat unti-unting lumiliit ito dahil sa [[pagbabago ng klima]].<ref>{{Cite book|last=Hendrix|first=Mark|title=Earth Science: An Introduction|publisher=Cengage|year=2019|isbn=978-0-357-11656-2|location=Boston|page=|language=en|trans-title=Agham Pandaigdig: Panimula}}</ref> Nasa 35 gramo ng [[asin]] kada kilo ng tubig-alat ang karaniwang [[salinidad]] (pagkaalat) ng mga karagatan ng Daigdig.<ref name="kennish2001" /> Nagmumula ang karamihan sa mga ito sa mga pagbuga ng bulkan gayundin mula sa mga [[batong igneo]].<ref name="mullen2002" /> Tinutunaw ng karagatan ang mga gas mula sa himpapawid, na mahalaga para sa buhay sa loob nito.<ref name="natsci_oxy4" /> Malaki ang gampanin rin nito sa pagpapanatili sa init ng Daigdig, Maaaring humantong sa mga matitinding pagbabago sa panahon ang mga kahit maliliit na pagbabago sa init nito, kagaya ng [[El Niño at La Niña]] sa [[Karagatang Pasipiko]].<ref name="sample2005" /> Isa sa mga natatanging katangian ng Daigdig ang pagkakaroon nito ng tubig, partikular na ang likidong tubig. Bagamat may mga planeta sa [[Sistemang Solar]] na may atmosperang may singaw ng tubig, wala sa mga ito ang kayang magpanatili ng likidong tubig sa ibabaw.<ref name="Center 2021">{{cite web |last=|first=|title=Tour of Water in the Solar System|website=United States Geological Survey|date=14 October 2021|url=https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system|access-date=|archive-date=19 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220119211912/https://www.usgs.gov/news/tour-water-solar-system|url-status=live|language=en|trans-title=Paglalakbay sa Katubigan ng Sistemang Solar}}</ref> May mga buwan na nagpapakita ng mga senyales ng pagkakaroon ng likidong tubig na maaaring mas marami pa kesa sa lahat ng tubig sa mga karagatan ng Daigdig. Gayunpaman, ang mga ito ay nakapaloob nang ilang daang kilometro sa ilalim ng mga nagyeyelong ibabaw nito.<ref>{{cite web |title=Are there oceans on other planets?|website=NOAA's National Ocean Service|date=1 June 2013|url=https://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html|access-date=|archive-date=19 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170619132905/http://oceanservice.noaa.gov/facts/et-oceans.html|url-status=live|trans-title=May mga karagatan ba sa ibang mga planeta?|language=en}}</ref> == Himpapawid == {{Main|Atmospera ng Daigdig}} Karaniwang nasa {{Convert|101.325|kPa|psi|abbr=on}} ang [[atmosperikong presyur]] ng himpapawid ng Daigdig sa [[eskalang taas]] na mga {{Convert|8.5|km|mi|abbr=on}}.<ref name="Exline2006">{{cite book|last1=Exline|first1=Joseph D.|url=https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|title=Meteorology|last2=Levine|first2=Arlene S.|last3=Levine|first3=Joel S.|date=2006|publisher=NASA/Langley Research Center|page=6|id=NP-2006-08-97-LaRC|access-date=|archive-date=28 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180528181043/https://www.nasa.gov/pdf/288978main_Meteorology_Guide.pdf|url-status=live|language=en|trans-title=Meteorolohiya}}</ref><ref name="earth_fact_sheet" /> Nagtataglay ang tuyong atmospera ng 78.084% [[nitroheno]], 20.946% [[oksiheno]], 0.934% [[argon]], at mga maliliit na bakas ng [[dioksidong karbon]] at ibang mga [[molekula]].<ref name="Exline2006" /> Nasa 0.01% hanggang 4% ang [[singaw ng tubig]],<ref name="Exline2006" /> pero karaniwang nasa 1% ito.<ref name="earth_fact_sheet" /> Natatakpan ng [[Ulap|kaulapan]] ang 2/3 ng ibabaw ng Daigdig, mas madalas sa mga karagatan kesa sa kalupaan.<ref name="King Platnick Menzel Ackerman 2013 pp. 3826–3852">{{cite journal |last1=King|first1=Michael D.|last2=Platnick|first2=Steven|last3=Menzel|first3=W. Paul|last4=Ackerman|first4=Steven A.|last5=Hubanks|first5=Paul A.|title=Spatial and Temporal Distribution of Clouds Observed by MODIS Onboard the Terra and Aqua Satellites|journal=IEEE Transactions on Geoscience and Remote Sensing|publisher=Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE)|volume=51|issue=7|year=2013|issn=0196-2892|doi=10.1109/tgrs.2012.2227333|pages=3826–3852|bibcode=2013ITGRS..51.3826K|s2cid=206691291|doi-access=free|hdl=2060/20120010368|hdl-access=free|trans-title=Distribusyon sa Espasyo at Panahon ng Kaulapan na Naobserbahan ng MODIS sakay sa mga satelayt na Terra at Aqua|language=en}}</ref> Nakadepende sa latitud ang taas ng [[tropospera]], mula {{Convert|8|km|mi|abbr=on}} sa mga polo hanggang {{Convert|17|km|mi|abbr=on}} sa ekwador.<ref name="geerts_linacre97" /> Matindi ang ginawang pagbabago ng [[Biyospero|biospera]] sa kasalukuyang atmospera ng Daigdig. Nagsimula ang [[potosintesis]] ng oksiheno noong 2.7 bilyong taon ang nakaraan, na siyang bumuo sa kasalukuyang atmospera na puno ng nitroheno at oksiheno.<ref name="NYT-20131003" /> Dahil dito, lumitaw ang mga [[organismong aerobiko]] at nagresulta kalaunan sa pagbuo sa [[Osonang patong|osonong patong]] dahil sa [[Siklong osono-oksiheno|paglipat]] ng {{Chem2|O2}} upang maging {{Chem2|O3}}. Hinaharang nito ang [[Ultrabiyoleta|radyasyong UV]] mula sa Araw, na nagpahintulot sa pagkakaroon ng buhay sa lupa.<ref name="Harrison 2002" /> Bukod dito, ilan sa mga responsibilidad ng himpapawid na mahalaga sa buhay ang paglilipat sa singaw ng tubig, pagbibigay sa mga mahahalagang gas, pagsunog sa mga maliliit na [[bulalakaw]] bago ito tumama sa lupa, at pagpapanatili sa temperatura sa prosesong tinatawag na [[epektong greenhouse]].<ref name="Narottam2008" /> Karaniwang hinahati ang ibabaw na bahagi ng atmospera, ang bahagi sa taas ng tropospera, sa tatlo: [[estratospera]], [[mesospera]], at [[termospera]].<ref name="atmosphere" /> [[Eksospera]] ang hangganan ng atmospera patungo sa [[magnetospera]] ng Daigdig.<ref name="sciweek2004" /> Sa loob ng estratospera makikita ang [[Osonang patong|osonong patong]], na mahalaga sa buhay dahil sa pagharang nito sa mga radyasyong UV. Tinatawag na [[linyang Karman]] ang napagkasunduang hangganan ng atmospera ng Daigdig at kalawakan, na makikita sa taas na 100 km (62 mi).<ref name="cordoba2004" /> === Panahon at klima === {{Main|Panahon|Klima}} Walang tiyak na hangganan ang atmospera ng Daigdig; unti-unti lamang ito numinipis hanggang sa mawala ito sa kalawakan.<ref>{{cite web|url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/where-is-the-edge-of-space-and-what-is-the-karman-line|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304132146/https://www.nationalgeographic.com/science/article/where-is-the-edge-of-space-and-what-is-the-karman-line|archive-date=4 March 2021|title=Where, exactly, is the edge of space? It depends on who you ask|website=[[National Geographic]]|last1=Drake|first1=Nadia|author-link1=Nadia Drake|date=20 December 2018|access-date=|language=en|trans-title=Saan ba talaga ang hangganan ng kalawakan? Depende kung sino ang tinanungan mo}}</ref> Nasa unang 11 km (6.8 mi) mula sa ibabaw ang malaking bahagdan ng kabuuang masa nito; tinatawag itong [[tropospera]].<ref>{{cite web|url=https://spaceplace.nasa.gov/troposphere/en/|title=Troposphere|website=SpacePlace|publisher=[[NASA]]|last1=Erickson|first1=Kristen|last2=Doyle|first2=Heather|date=28 June 2019|access-date=|archive-date=4 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204093554/https://spaceplace.nasa.gov/troposphere/en/|url-status=live|trans-title=Tropospera|language=en}}</ref> Pinapainitan ito at pati ang ibabaw ng enerhiya mula sa Araw, na siyang nagpapalawak sa ere. Umaangat ang ere na ito na may mababang densidad pataas at pinapalitan ng mas malamig at mas matinding densidad na ere. Nagreresulta ito sa [[sirkulasyon ng hangin]] na siyang nagmamando naman sa [[panahon]] at [[klima]] sa pamamagitan ng pamamahagi ng [[enerhiyang termal]].<ref name="moran2005" /> May dalawang pangunahing hangin sa sirkulasyong ito: ang [[hanging silangan]] ({{Lang|en|easterlies}}) na nasa rehiyong nasa 30° latitud sa ibaba ng ekwador at [[hanging kanluran]] ({{Lang|en|westerlies}}) na nasa mga gitnang latitud sa pagitan ng 30° hanggang 60°.<ref name="berger2002" /> Mahalaga rin sa klima ang [[nilalamang init ng karagatan]] at [[Daloy ng dagat|daloy ng tubig]], lalo na ang [[sirkulasyong termohalina]] na siyang nagdidirekta naman ng init mula sa ekwador patungo sa mga rehiyong polar.<ref name="rahmstorf2003" /> Nakakatanggap ang Daigdig ng {{Val|1361|u=W/m2}} na [[radyasyong solar]],<ref>{{cite journal |first1=Odele|last1=Coddington|first2=Judith L.|last2=Lean|author2-link=Judith Lean|first3=Peter|last3=Pilewskie|first4=Martin|last4=Snow|first5=Doug|last5=Lindholm|date=2016|title=A Solar Irradiance Climate Data Record|url=https://archive.org/details/bulletin-of-the-american-meteorological-society_2016-07_97_7/page/1265|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|volume=97|issue=7|pages=1265–1282|bibcode=2016BAMS...97.1265C|doi=10.1175/bams-d-14-00265.1|doi-access=free|trans-title=Tala ng Datos ng Klima sa Radyasyong Solar|language=en}}</ref><ref name="earth_fact_sheet" /> na kumokonti habang pataas ng latitud. Bumababa nang {{Convert|0.4|C-change|F-change|abbr=on}} kada digri ng latitud mula sa ekwador ang karaniwang temperatura ng hangin sa lebel ng dagat.<ref name="sadava_heller2006" /> Maaaring hatiin ang Daigdig sa mga rehiyon base sa latitud: [[Tropiko|tropikal]], [[Subtropiko|subtropikal]], [[templado]], at [[Rehiyong polar|polar]].<ref name="climate_zones" /> Sumisingaw ang kalupaan sa proseso ng [[ebaporasyon]] na dinadala ng sirkulasyon ng hangin sa himpapawid. Depende sa kondisyon ng panahon sa lugar, umaangat ang mainit na hangin na siyang [[Kondensasyon|magkokondensa]] at bubuo sa mga ulap at kalauna'y babalik sa ibabaw sa pamamagitan ng [[presipitasyon]] tulad ng [[ulan]] o [[niyebe]].<ref name="moran2005" /> Pagkabagsak sa ibabaw, dadaloy ang tubig patungo sa mga mabababang lugar sa pamamagitan ng mgadaluyan tulad ng [[ilog]] na tipikal na hahantong kalaunan sa mga [[karagatan]] o [[lawa]]. Tinatawag ang prosesong ito bilang ang [[siklo ng tubig]], na isang napakahalagang proseso mapanatili ang buhay sa kalupaan at [[erosyon]] sa paglipas ng heolohikong panahon. Nakadepende sa samu't saring salik kagaya ng topograpiya at temperatura ang dami ng babagsak na ulan o niyebe sa isang lugar.<ref name="hydrologic_cycle" /> == Buhay == {{Main|Biyospero|Kasaysayan ng buhay}} Sa kasalukuyan, Daigdig lamang ang tanging lugar sa buong [[sansinukob]] na may [[buhay]]. Unang umusbong ito sa mga pinakaunang [[Anyong tubig|anyong-tubig]] sa planeta ilang daang milyong taon matapos ito mabuo apat na bilyong taon ang nakaraan. May likidong tubig ang Daigdig, na isang mahalagang sangkap upang mabuo ang mga mas komplikadong [[Kompuwestong organiko|molekulang organiko]] at makapagbigay ng sapat na enerhiya para makapagsimula ng [[metabolismo]]. Kumukuha ng mga [[Sustansiya (nutrisyon)|sustansiya]] mula sa tubig, lupa, at himpapawid ang mga halaman at iba pang mga organismo.<ref name="ab2003" /> Tuloy-tuloy na nareresiklo ng mga espesye ang mga sustansiyang ito.<ref>{{Cite book |last1=Singh |first1=J. S. |author-link1=Jamuna Sharan Singh |title=Ecology environmental science and conservation |last2=Singh |first2=S. P. |author-link2=S. P. Singh (biochemist) |last3=Gupta |first3=S.R. |publisher=S. Chand & Company |year=2013 |isbn=978-93-83746-00-2 |edition=1 |location=New Delhi |language=en |trans-title=Ekolohiya agham pangkalikasan at konserbasyon |oclc=896866658}}</ref> == Mga tao == {{Main|Tao|Mundo}} [[Talaksan:BlackMarble20161km.jpg|thumb|Pinagtagpi-tagping larawan na nagpapakita sa mga liwanag na nagmumula sa mga [[Polusyon sa liwanag|artipisyal na ilaw]] mula sa mga [[lungsod]] tuwing gabi.]] Unang umusbong ang mga tao mula sa mga unang [[Primata|primado]] sa Aprika 300,000 taon ang nakaraan at [[Paglabas sa Aprika|kumalat]] sa Daigdig simula noon. Simula noong umusbong ang [[agrikultura]] tinatayang 12,000 taon ang nakaraan, nanatili sila sa iisang lugar at nakapagtayo ng mga [[lipunan]].<ref>{{Cite web |date=11 July 2022 |title=Introduction to Human Evolution |trans-title=Panimula sa Ebolusyon ng Tao |url=http://humanorigins.si.edu/education/introduction-human-evolution |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108211808/https://humanorigins.si.edu/education/introduction-human-evolution |archive-date=8 November 2023 |access-date= |website=humanorigins.si.edu |language=en}}</ref> Nagawa nilang marating ang [[Antartika]], ang pinakahuling kontinente na walang tao, noon lamang ika-20 siglo, bagamat nananatili pa rin itong limitado. Simula noong ika-19 na siglo, mabilis na dumami ang mga tao, na umabot sa walong bilyon noong dekada 2020s at inaasahang dadami pa hanggang sampung bilyon pagsapit ng ikalawang bahagi ng ika-21 siglo.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-11-15 |title=Day of 8 Billion |trans-title=Araw ng Walong Bilyon |url=https://www.un.org/en/dayof8billion |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250523051432/https://www.un.org/en/dayof8billion/ |archive-date=2025-05-23 |access-date= |website=United Nations |language=en}}</ref><ref name="Harvey-2020">{{Cite news |last=Harvey |first=Fiona |author-link=Fiona Harvey |date=15 July 2020 |title=World population in 2100 could be 2 billion below UN forecasts, study suggests |language=en-GB |trans-title=Maaaring 2 bilyon na mas mababa kesa sa pagtataya ng UN ang populasyon ng mundo pagsapit ng 2100, ayon sa pag-aaral |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2020/jul/15/world-population-in-2100-could-be-2-billion-below-un-forecasts-study-suggests |url-status=live |url-access=registration |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20200904212947/https://www.theguardian.com/world/2020/jul/15/world-population-in-2100-could-be-2-billion-below-un-forecasts-study-suggests |archive-date=4 September 2020 |issn=0261-3077}}</ref> Marami sa kanila ang nakatira sa [[Timog Asya|katimugan]] at [[Silangang Asya|silangang bahagi]] ng [[Asya]] at nasa 90% sa kanila ang nakatira sa [[Hilagang Hating-globo|Hilagang Hemispero]] dahil 68% ng kabuuang kalupaan ng Daigdig ay nasa naturang hemispero.<ref>{{Cite web |last1=Lutz |first1=Ashley |date=4 May 2012 |title=MAP OF THE DAY: Pretty Much Everyone Lives In The Northern Hemisphere |trans-title=MAPA NGAYONG ARAW: Halos Lahat ay Nakatira sa Hilagang Hemispero |url=https://www.businessinsider.com/90-of-people-live-in-the-northern-hemisphere-2012-5 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119181108/http://www.businessinsider.com/90-of-people-live-in-the-northern-hemisphere-2012-5 |archive-date=19 January 2018 |access-date= |work=Business Insider |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Méndez |first1=Abel |author-link1=Abel Méndez |date=6 July 2011 |title=Distribution of landmasses of the Paleo-Earth |trans-title=Distribusyon ng kalupaan sa sinaunang Daigdig |url=http://phl.upr.edu/library/notes/distributionoflandmassesofthepaleo-earth |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106010959/http://phl.upr.edu/library/notes/distributionoflandmassesofthepaleo-earth |archive-date=6 January 2019 |access-date= |publisher=University of Puerto Rico at Arecibo |language=en}}</ref> Bukod sa ibabaw ng Daigdig, nagawang manirahan at manatili din ng mga tao sa kailaliman ng parehong dagat at lupa, gayundin sa kalawakan sa pamamagitan ng mga nakadisenyong tirahan tulad ng mga [[estasyong pangkalawakan]], [[Pagmimina|minahan]], at [[submarino]]. Gayunpaman, nananatili pa ring nakatira ang napakalaking bahagdan ng populasyon nila ang ibabaw ng Daigdig, at simula noong ika-20 siglo, may iilang tao na nagawang manirahan nang pansamantala sa mga estasyong pangkalawakan na lumilibot sa Daigdig, at sa mga ito, tanging bilang lamang ang mga tao na nakapaglakbay at nakatapak sa Buwan.<ref name="shayler_vis2005" /><ref>{{Cite news |last=Holmes |first=Oliver |date=19 November 2018 |title=Space: how far have we gone – and where are we going? |language=en-GB |trans-title=Kalawakan: gaano kalayo na ang narating natin – at saan tayo patungo? |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/science/2018/nov/19/space-how-far-have-we-gone-and-where-are-we-going |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20201006041822/https://www.theguardian.com/science/2018/nov/19/space-how-far-have-we-gone-and-where-are-we-going |archive-date=6 October 2020 |issn=0261-3077}}</ref> === Epekto sa kalikasan === {{Main|Pagbabago ng klima|Epekto ng mga tao sa kalikasan}} [[Talaksan:Global_Temperature_And_Forces_With_Fahrenheit.svg|alt=|thumb|Pagbabago sa karaniwang temperatura ng hangin sa ibabaw at mga salik sa pagbabagong ito. Mga tao ang may pakana sa pagtaas sa temperatura, na dumagdag sa mga likas na salik.<ref name=":0">{{Cite book |author=IPCC |author-link=IPCC |url=https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |title=Climate Change 2021: The Physical Science Basis |publisher=Cambridge University Press (In Press) |year=2021 |editor1-last=Masson-Delmotte |editor1-first=V. |series=Contribution of Working Group I to the [[IPCC Sixth Assessment Report|Sixth Assessment Report]] of the Intergovernmental Panel on Climate Change |place=Cambridge, United Kingdom and New York, NY, US |at=SPM-7 |language=en |trans-title=Climate Change 2021: Piskal na Agham na Basehan |access-date=2 June 2022 |editor2-last=Zhai |editor2-first=P. |editor3-last=Pirani |editor3-first=A. |editor4-last=Connors |editor4-first=S. L. |editor5-last=Péan |editor5-first=C. |editor6-last=Berger |editor6-first=S. |editor7-last=Cau |editor7-first=N. |editor8-last=Chen |editor8-first=Y. |editor9-last=Goldfarb |editor9-first=L. |display-editors=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210813201719/https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_Full_Report.pdf |archive-date=13 August 2021 |url-status=live |editor10-first=M. I. |editor10-last=Gomis}}</ref>]] Malaki ang epekto ng mga gawain ng tao sa kalikasan. Pinapataas ng mga gawain ng tao ang mga [[gas na greenhouse]] sa himpapawid, na [[Pagbabago ng klima|nagpapabago sa klima]].<ref name="ConsensusOnConsensus" /><ref>{{Cite web |last1=Lindsey |first1=Rebecca |date=14 January 2009 |title=Climate and Earth's Energy Budget |trans-title=Klima at Badyet sa Enerhiya ng Daigdig |url=https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002090444/https://earthobservatory.nasa.gov/features/EnergyBalance |archive-date=2 October 2019 |access-date= |website=Earth Observatory |publisher=[[NASA]] |language=en}}</ref> Tinatayang nasa {{Convert|1.2|C-change|F-change|abbr=on}} na mas mainit kesa bago ang [[Rebolusyong Industriyal]] ang pandaigdigang temperatura noong 2020.<ref name=":0" /> Lima sa siyam na natukoy na [[hangganan ng planeta]] ang lumagpas na sa ligtas na lebel. Noong 2018, wala pa sa mga bansa ang kayang maserbisyuhan ang populasyon nito nang hindi lumalagpas sa mga hangganang ito.<ref name="Boundaries">{{cite web |last1=DiGirolamo |first1=Mike |date=8 September 2021 |title=We've crossed four of nine planetary boundaries. What does this mean? |trans-title=Natawid na natin ang apat sa siyam na hangganan ng planeta. Ano'ng ibig sabihin nito? |url=https://news.mongabay.com/2021/09/weve-crossed-four-of-nine-planetary-boundaries-what-does-this-mean/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127200649/https://news.mongabay.com/2021/09/weve-crossed-four-of-nine-planetary-boundaries-what-does-this-mean/ |archive-date=27 January 2022 |access-date= |website=[[Mongabay]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Carrington |first1=Damien |date=18 January 2022 |title=Chemical pollution has passed safe limit for humanity, say scientists |language=en |trans-title=Lumagpas na sa ligtas na hangganan ang polusyong kemikal, sabi ng mga siyentipiko |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/environment/2022/jan/18/chemical-pollution-has-passed-safe-limit-for-humanity-say-scientists |url-status=live |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412082940/https://www.theguardian.com/environment/2022/jan/18/chemical-pollution-has-passed-safe-limit-for-humanity-say-scientists |archive-date=12 April 2022}}</ref> Ipinagpapalagay na posible ang [[Sustenibilidad|nasusustentong]] paggamit sa mga likas na yaman habang napupunan pa rin ang mga pangangailangan ng bawat tao sa mundo.<ref>{{Cite journal |last1=O'Neill |first1=Daniel W. |last2=Fanning |first2=Andrew L. |last3=Lamb |first3=William F. |last4=Steinberger |first4=Julia K. |author4-link=Julia Steinberger |date=2018 |title=A good life for all within planetary boundaries |trans-title=Isang maayos na buhay para sa lahat sa loob ng mga hangganan ng planeta |url=https://www.nature.com/articles/s41893-018-0021-4 |url-status=live |journal=Nature Sustainability |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=88–95 |bibcode=2018NatSu...1...88O |doi=10.1038/s41893-018-0021-4 |issn=2398-9629 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201214934/https://www.nature.com/articles/s41893-018-0021-4/ |archive-date=1 February 2022 |access-date= |s2cid=169679920}}</ref> == Tingnan din == * [[Mundo]] * [[Marte]] * [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] * [[Benus (planeta)|Benus]] * [[Sistemang Solar]] ==Talababa== <!-- List alphabetized. Please keep it that way, thank you! --> {{reflist |30em |group="n" |refs= <!--<ref name="Aoki">The ultimate source of these figures, uses the term "seconds of UT1" instead of "seconds of mean solar time".—{{cite journal |last1=Aoki |first1=S. |title=The new definition of universal time |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1982-01_105_2/page/358 |journal=Astronomy and Astrophysics |year=1982 |volume=105 |issue=2 |pages=359–361 |bibcode=1982A&A...105..359A |last2=Kinoshita |first2=H. |last3=Guinot |first3=B. |last4=Kaplan |first4=G. H. |last5=McCarthy |first5=D. D. |last6=Seidelmann |first6=P. K.}}</ref>--> <ref name="apsis">{{cite book|page=[https://archive.org/details/probingnewsolars0000wilk/page/144 144]|title=Probing the New Solar System|url=https://archive.org/details/probingnewsolars0000wilk|trans-title=Paglalakbay sa Sistemang Solar|lang=en|last1=Wilkinson|first1=John|year= 2009|publisher=CSIRO Publishing|isbn=978-0-643-09949-4}} aphelion = ''a'' × (1 + ''e''); perihelion = ''a'' × (1&nbsp;– ''e''), kung saan ''a'' ang semimayor na aksis at ''e'' ang tindi ng layo ({{lang|en|eccentricity}}). Ang pagkakaiba ng perihelion at aphelion ng Daigdig ay nasa 5 milyong kilometro.</ref> <ref name="epoch">Paiba-iba ang lahat ng mga astronomikong kantidad, parehong [[Penomenang sekular|sekular]] at [[dalasan|periodiko]]. Mga halaga sa agarang [[J2000.0]] na baryasyong sekular ang lahat ng mga kantidad na binigay rito, at binabalewala ang mga periodikong baryasyon.</ref> <!--<ref name="hill_radius">For Earth, the [[Hill radius]] is <math>R_H = a\left ( \frac{m}{3M} \right )^{\frac{1}{3}}</math>, where ''m'' is the mass of Earth, ''a'' is an astronomical unit, and ''M'' is the mass of the Sun. So the radius in AU is about <math>\left ( \frac{1}{3 \cdot 332,946} \right )^{\frac{1}{3}} = 0.01</math>.</ref>--> <!--<ref name="jaes41_3_379">Including the [[Somali Plate]], which is being formed out of the African Plate. See: {{cite journal |first=Jean |last=Chorowicz |date=October 2005 |title=The East African rift system |journal=[[Journal of African Earth Sciences]] |volume=43 |issue=1–3 |pages=379–410 |doi=10.1016/j.jafrearsci.2005.07.019 |bibcode=2005JAfES..43..379C}}</ref>--> <!--<ref name="solar_energy">Aphelion is 103.4% of the distance to perihelion. Due to the inverse square law, the radiation at perihelion is about 106.9% of the energy at aphelion.</ref>--> <ref name="surfacecover">{{cite web|title=Global Landcover|trans-title=Pandaigdigang Sakop ng Kalupaan|url=http://www.landcover.org/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150326085837/http://www.landcover.org/|archive-date=26 Marso 2015|lang=en}} Dahil sa mga likas na pagbabago, kalabuan pagdating sa mga [[Ice shelf|yelo]], at kumbensiyon sa pagmamapa para sa mga [[nakapatayong datos]], walang katuturan ang pagbibigay sa mga eksaktong halaga ng sakop ng karagatan at kalupaan. Batay sa datos mula sa mga dataset nasa 0.6% hanggang 1.0% ng kabuuang ibabaw ng Daigdig ang maidadagdag sa sakop ng katubigan kung isasama ang mga lawa at bukal. Itinuturing bilang bahagi ng kalupaan ang mga yelo sa [[Antartika]] at [[Greenland]], kahit na marami sa mga batong sumusuporta sa mga ito ay nasa ilalim ng dagat.</ref> <!--<ref name="space_debris">As of 4 January 2018, the United States Strategic Command tracked a total of 18,835 artificial objects, mostly debris. See: {{cite journal |url=https://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/quarterly-news/pdfs/odqnv22i1.pdf |title=Satellite Box Score |journal=Orbital Debris Quarterly News |editor1-first=Phillip |editor1-last=Anz-Meador |editor2-first=Debi |editor2-last=Shoots |volume=22 |issue=1 |page=12 |date=February 2018 |access-date=18 April 2018 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402034308/https://orbitaldebris.jsc.nasa.gov/quarterly-news/pdfs/odqnv22i1.pdf |url-status=live }}</ref>--> }} ==Sanggunian== {{reflist|refs= <ref name=VSOP87>{{cite journal |title=Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |url=https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1994-02-10_282_2/page/662 |trans-title=Mga numerikong ekspresyon para sa pormula ng presesyon at mga elemento ng mean ng Buwan at mga planeta|lang=en|journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663–683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |display-authors=et al|bibcode=1994A&A...282..663S}}</ref> <ref name=IERS>{{cite web |author=Staff |date=13 March 2021 |url=http://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html |title=Useful Constants |trans-title=Mga Magagamit na Konstante|lang=en|publisher=[[International Earth Rotation and Reference Systems Service]] |archive-date=29 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029154942/http://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html |url-status=live }}</ref> <ref name="earth_fact_sheet">{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |title=Earth Fact Sheet|trans-title=Fact Sheet sa Daigdig |lang=en|work=[[NSSDCA]] |publisher=[[NASA Goddard Space Flight Center]] |first=David R. |last=Williams |date=15 November 2024 |archive-date=8 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508021904/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/earthfact.html |url-status=live }}</ref> <ref name="Allen294">{{cite book |title=Allen's Astrophysical Quantities|lang=en|trans-title=Mga Astropisikong Kantidad ni Allen |last1=Allen |first1=Clabon Walter |author-link1=Clabon Allen |last2=Cox |first2=Arthur N. |editor=Arthur N. Cox |publisher=Springer |date=2000 |isbn=978-0-387-98746-0 |url=https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA294 |page=294 |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195157/https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA294 |url-status=live }}</ref> <ref name="hbcp2000">{{cite book |editor=David R. Lide |date=2000 |title=Handbook of Chemistry and Physics|lang=en|trans-title=Handbook ng Kimika at Pisika |edition=81 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8493-0481-1 |url=https://archive.org/details/crchandbookofche81lide}}</ref> <ref name=usno>{{cite web |title=Selected Astronomical Constants, 2011|trans-title=Mga Piling Astronomikong Konstante, 2011|lang=en |work=The Astronomical Almanac |url=http://asa.usno.navy.mil/SecK/2011/Astronomical_Constants_2011.txt |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826043456/http://asa.usno.navy.mil/SecK/2011/Astronomical_Constants_2011.txt |archive-date=26 August 2013}}</ref> <<ref name="WGS-84-2">{{cite web |first1=Sigurd |last1=Humerfelt |date=26 October 2010 |title=How WGS 84 defines Earth|trans-title=Paano dinedepina ng WGS 84 ang Daigdig|lang=en |url=http://home.online.no/~sigurdhu/WGS84_Eng.html |website=Home Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424104419/http://home.online.no/~sigurdhu/WGS84_Eng.html |archive-date=24 April 2011}}</ref> <ref name=cazenave_ahrens1995>{{cite book |first1=Anny |last1=Cazenave |author-link=Anny Cazenave |editor=Ahrens, Thomas J |date=1995 |title=Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants|lang=en| trans-title=Pandaigdigang Pisika ng Daigdig: Handbook ng mga Pisikal na Konstante|issue=1 |publisher=American Geophysical Union |location=Washington, DC, Ameriks |isbn=978-0-87590-851-9 |chapter-url=http://www.agu.org/reference/gephys/5_cazenave.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061016024803/http://www.agu.org/reference/gephys/5_cazenave.pdf |archive-date=16 October 2006|chapter=Geoid, Topography and Distribution of Landforms |series=AGU Reference Shelf|trans-chapter=Geoid, Topograpiya, at Distribusyon ng mga Anyong-lupa |volume=1 |doi=10.1029/RF001 |bibcode=1995geph.conf.....A}}</ref> <ref name="IERS2004">{{cite book |author=International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS) Working Group |chapter=General Definitions and Numerical Standards|trans-chapter=Pangkalahatang Kahulugan at Numerikong Pamantayan |chapter-url=http://www.iers.org/SharedDocs/Publikationen/EN/IERS/Publications/tn/TechnNote32/tn32_009.pdf?__blob=publicationFile&v=1 |editor-first=Dennis D. |editor-last=McCarthy |editor-link=Dennis McCarthy (scientist) |editor2-first=Gérard |editor2-last=Petit |url=http://www.iers.org/SharedDocs/Publikationen/EN/IERS/Publications/tn/TechnNote32/tn32.pdf?__blob=publicationFile&v=1 |title=IERS Conventions (2003)| lang=en|trans-title=Pagpupulong ng IERS (2003)|publisher=Verlag des Bundesamts für Kartographie und Geodäsie |year=2004 |format=PDF |location=Frankfurt am Main |page=12 |isbn=978-3-89888-884-4 |archive-date=12 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160812171821/https://www.iers.org/SharedDocs/Publikationen/EN/IERS/Publications/tn/TechnNote32/tn32.pdf?__blob=publicationFile&v=1 |url-status=live }}</ref> <ref name="Pidwirny 2006_8">{{cite book |last=Pidwirny |first=Michael |date=2 February 2006 |chapter=Introduction to the Oceans|trans-chapter=Panimula sa mga Karagatan |title=Fundamentals of Physical Geography|trans-title=Mga Pundamental sa Pisikal na Heograpiya|edition=2|lang=en |publisher=[[University of British Columbia, Okanagan]] |chapter-url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8o.html|archive-date=9 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209125035/http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8o.html |url-status=live}}</ref> <ref name=earthmass>{{cite web |url=https://ssd.jpl.nasa.gov/planets/phys_par.html |title=Planetary Physical Parameters|lang=en|trans-title=Pisikal na Parametro ng Planeta |publisher=[[Jet Propulsion Laboratory]] |date=2008}}</ref> <ref name="NIST2008">{{Cite book |url=http://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf |title=The international system of units (SI) |lang=en|trans-title=Ang pandaigdigang sistema ng mga yunit (SI)|publisher=[[United States Department of Commerce]], [[National Institute of Standards and Technology|NIST]] Special Publication 330 |page=52 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205071943/https://physics.nist.gov/Pubs/SP330/sp330.pdf |archive-date=5 February 2009}}</ref> <ref name="Williams1994">{{cite journal |last1=Williams |first1=James G. |title=Contributions to the Earth's obliquity rate, precession, and nutation|trans-title=Mga Ambag sa tindi ng pagkatagilid, presesyon, at nutasyon ng Daigdig|lang=en|journal=The Astronomical Journal |volume=108 |year=1994 |page=711 |issn=0004-6256 |doi=10.1086/117108 |bibcode=1994AJ....108..711W|s2cid=122370108 |doi-access=free }}</ref> <ref name="Allen296">{{cite book |title=Allen's Astrophysical Quantities|trans-title=Mga Astropisikong Kantidad ni Allen |lang=en|last1=Allen |first1=Clabon Walter |author-link1=Clabon Allen |last2=Cox |first2=Arthur N. |editor=Arthur N. Cox |publisher=Springer |date=2000 |isbn=978-0-387-98746-0 |url=https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA296 |page=296 |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195213/https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA296 |url-status=live }}</ref> <ref name="Cox2000">{{cite book |last1=Allen |first1=Clabon Walter |author-link1=Clabon Allen |last2=Cox |first2=Arthur N. |editor=Arthur N. Cox |title=Allen's Astrophysical Quantities|trans-title=Mga Astropisikong Kantidad ni Allen|lang=en |url=https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA244 |edition=4th |date=2000 |publisher=AIP Press |location=New York |isbn=978-0-387-98746-0 |page=244 |archive-date=21 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230221195217/https://books.google.com/books?id=w8PK2XFLLH8C&pg=PA244 |url-status=live }}</ref> <ref name="asu_highest_temp">{{cite web |url=https://wmo.asu.edu/content/world-highest-temperature |title=World: Highest Temperature|lang=en|trans-title=Mundo: Pinakamataas na Temperatura |work=[[WMO]] Weather and Climate Extremes Archive |publisher=[[Arizona State University]]|archive-date=1 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180501140030/https://wmo.asu.edu/content/world-highest-temperature |url-status=live }}</ref> <ref name="asu_lowest_temp">{{cite web |url=https://wmo.asu.edu/content/world-lowest-temperature |title=World: Lowest Temperature |lang=en|trans-title=Mundo: Pinakamababang Temperatura|work=[[WMO]] Weather and Climate Extremes Archive |publisher=[[Arizona State University]] |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323204244/https://wmo.asu.edu/content/world-lowest-temperature |url-status=live }}</ref> <ref name="bouvier_wadhwa2010">{{cite journal |last1=Bouvier |first1=Audrey |last2=Wadhwa |first2=Meenakshi |author-link2=Meenakshi Wadhwa|title=The age of the Solar System redefined by the oldest Pb–Pb age of a meteoritic inclusion|trans-title=Binago ang edad ng Sistemang Solar ng pinakamatandang Pb-Pb na edad ng isang inklusyon sa bulalakaw|lang=en|journal=Nature Geoscience |date=September 2010 |volume=3 |issue=9 |pages=637–641 |doi=10.1038/ngeo941 |bibcode=2010NatGe...3..637B }}</ref> <ref name="age_earth1">{{multiref| {{cite book |first1=G. Brent |last1=Dalrymple |author-link1=Brent Dalrymple|date=1991 |title=The Age of the Earth |url=https://archive.org/details/ageofearth00unse |publisher=Stanford University Press|lang=en|trans-title=Ang Edad ng Daigdig |location=California |isbn=978-0-8047-1569-0}} | {{cite web |last=Newman |first=William L. |date=9 July 2007 |url=http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html |title=Age of the Earth |lang=en|trans-title=Ang Edad ng Daigdig |publisher=Publications Services, USGS |archive-date=23 December 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051223072700/http://pubs.usgs.gov/gip/geotime/age.html |url-status=live }} | {{cite journal |last1=Dalrymple |first1=G. Brent |author-link1=Brent Dalrymple |title=The age of the Earth in the twentieth century: a problem (mostly) solved |lang=en|trans-title=Ang edad ng Daigdig sa ikadalawampung siglo: isang problemang (halos) nalutas na |journal=Geological Society, London, Special Publications |year=2001 |volume=190 |issue=1 |pages=205–221 |url=http://sp.lyellcollection.org/cgi/content/abstract/190/1/205|doi=10.1144/GSL.SP.2001.190.01.14 |bibcode=2001GSLSP.190..205D |s2cid=130092094 |archive-date=11 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071111141237/http://sp.lyellcollection.org/cgi/content/abstract/190/1/205 |url-status=live |url-access=subscription }} }}</ref> <ref name=reilly20091022>{{cite news |first1=Michael |last1=Reilly |date=22 October 2009 |title=Controversial Moon Origin Theory Rewrites History|lang=en|trans-title=Binago ang Kasaysayan ng Kontrobersiyal na Teorya ng Pinagmulan ng Buwan |url=http://news.discovery.com/space/moon-earth-formation.html |website=Discovery News |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109042800/http://news.discovery.com/space/moon-earth-formation.html |archive-date=9 January 2010}}</ref> <ref name="watersource">{{cite journal |display-authors=1 |last1=Morbidelli |first1=A. |author-link1=Alessandro Morbidelli (astronomer)|last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and time scales for the delivery of water to Earth |url=https://archive.org/details/sim_meteoritics-planetary-science_2000-11_35_6/page/1309 |trans-title=Mga pinagmulang rehiyon at eskala ng panahon para sa pagkakaroon ng tubig sa Daigdig|lang=en|journal=Meteoritics & Planetary Science |year=2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |doi-access=free}}</ref> <ref name="asp2002">{{cite conference |last1=Guinan |first1=E. F. |last2=Ribas |first2=I. |editor=Benjamin Montesinos, Alvaro Gimenez and Edward F. Guinan |title=Our Changing Sun: The Role of Solar Nuclear Evolution and Magnetic Activity on Earth's Atmosphere and Climate|trans-title=Ang Ating Nagbabagong Araw: Ang Gampanin ng Nukleyar na Ebolusyon at Magnetikong Gawain ng Araw sa Atmospera at Klima ng Daigdig|lang=en|work=ASP Conference Proceedings: The Evolving Sun and its Influence on Planetary Environments |year=2002 |location=San Francisco, Amerika |isbn=978-1-58381-109-2 |publisher=Astronomical Society of the Pacific |bibcode=2002ASPC..269...85G}}</ref> <ref name=physorg20100304>{{cite news |author=Staff |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |trans-title=Ibinunyag ng pinakamatandang pagsukat sa magnetikong sakop ng Daigdig ang labanan sa pagitan ng Araw at Daigdig para sa ating atmospera|lang=en|date=4 March 2010 |work=[[Phys.org]] |url=http://www.physorg.com/news186922627.html |archive-date=27 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427064855/http://www.physorg.com/news186922627.html |url-status=live }}</ref> <ref name=science310_5756_1947>{{cite journal |doi=10.1126/science.1117926 |date=December 2005 |last1=Harrison |first1=T. M.|author-link=T. Mark Harrison |last2=Blichert-Toft |first2=J. |author2-link=Janne Blichert-Toft |last3=Müller |first3=W. |last4=Albarede |first4=F. |author4-link=Francis Albarède |last5=Holden |first5=P. |last6=Mojzsis |first6=S. |s2cid=11208727 |title=Heterogeneous Hadean hafnium: evidence of continental crust at 4.4 to 4.5 ga |trans-title=Heteroheneong Hadikong hapniyo: patunay ng kontinental na ibabaw noong 4.4 hanggang 4.5 Ga|lang=en|volume=310 |issue=5756 |pages=1947–1950 |pmid=16293721 |journal=Science |bibcode=2005Sci...310.1947H|doi-access=free }}</ref> <ref name=williams_santosh2004>{{cite book |first1=John James William |last1=Rogers |last2=Santosh |first2=M. |date=2004 |title=Continents and Supercontinents|trans-title=Mga Kontinente at Superkontinente|lang=en|page=48 |publisher=Oxford University Press US |isbn=978-0-19-516589-0}}</ref> <ref name=science164_1229>{{cite journal |last1=Hurley |first1=P. M. |last2=Rand |first2=J. R. |date=June 1969 |title=Pre-drift continental nuclei |url=https://archive.org/details/sim_science_1969-06-13_164_3885/page/1228 |trans-title=Kontinental na nukleus bago ang drift|lang=en|journal=Science |volume=164 |pages=1229–1242 |doi=10.1126/science.164.3885.1229 |pmid=17772560 |issue=3885 |bibcode=1969Sci...164.1229H}}</ref> <ref name="ajes38_613">{{cite journal |last1=Armstrong |first1=R. L. |year=1991 |title=The persistent myth of crustal growth|trans-title=Ang nananaig na mito ng paglaki ng ibabaw |lang=en|journal=Australian Journal of Earth Sciences |volume=38 |issue=5 |pages=613–630 |doi=10.1080/08120099108727995 |bibcode=1991AuJES..38..613A |url=http://www.mantleplumes.org/WebDocuments/Armstrong1991.pdf |citeseerx=10.1.1.527.9577 |archive-date=8 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170808214425/http://www.mantleplumes.org/WebDocuments/Armstrong1991.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name=tp322_19>{{cite journal |doi=10.1016/S0040-1951(00)00055-X |title=Early formation and long-term stability of continents resulting from decompression melting in a convecting mantle |trans-title=Maagang pagbuo at pangmatagalang katatagan ng mga kontinente na resulta ng pagtunaw sa dekompresyon mula sa paglilipat ng init sa manto|lang=en|year=2000 |last1=De Smet |first1=J. |journal=Tectonophysics |volume=322 |issue=1–2 |pages=19–33 |bibcode=2000Tectp.322...19D |last2=Van Den Berg |first2=A.P. |last3=Vlaar |first3=N.J. |hdl=1874/1653 |url=https://dspace.library.uu.nl/bitstream/1874/1653/1/desmet_etal_00.pdf|archive-date=31 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210331100352/https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/1653/desmet_etal_00.pdf;jsessionid=72BE4EE7164C98D3E91FAC2C1347084F?sequence=1 |url-status=live }}</ref> <ref name="Dhuime_etal_2018">{{Cite journal |last1=Dhuime |first1=B. |last2=Hawksworth |first2=C.J. |author-link2=Christopher Hawkesworth|last3=Delavault |first3=H. |last4=Cawood |first4=P.A. |date=2018 |title=Rates of generation and destruction of the continental crust: implications for continental growth |trans-title=Antas ng paggawa at pagkawasak ng kontinental na ibabaw: mga implikasyon sa paglaki ng kontinente|lang=en|journal=Philosophical Transactions A |volume=376 |issue=2132 |doi=10.1098/rsta.2017.0403 |pmc=6189557 |pmid=30275156|bibcode=2018RSPTA.37670403D}}</ref> <ref name="bradley_2011">{{Cite journal |last=Bradley |first=D.C. |author-link1=Donal Bradley|date=2011 |title=Secular Trends in the Geologic Record and the Supercontinent Cycle|trans-title=Mga Sekular na Trend sa Heolohikong Tala at ng Siklo ng Superkontinente|lang=en|journal=Earth-Science Reviews |volume=108 |issue=1–2 |pages=16–33 |doi=10.1016/j.earscirev.2011.05.003 |bibcode=2011ESRv..108...16B |citeseerx=10.1.1.715.6618 |s2cid=140601854}}</ref> <ref name=psc>{{cite web |author=Staff |url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm |title=Paleoclimatology&nbsp;– The Study of Ancient Climates|trans-title=Paleoklimatolohiya – Ang Pag-aaral sa mga Sinaunang Klima|lang=en|publisher=Page Paleontology Science Center |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304002646/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm |archive-date=4 March 2007}}</ref> <ref name=sa282_6_90>{{cite journal |last1=Doolittle |first1=W. Ford |author-link1=Ford Doolittle|last2=Worm |first2=Boris |author-link2=Boris Worm |url=http://shiva.msu.montana.edu/courses/mb437_537_2005_fall/docs/uprooting.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715111244/http://shiva.msu.montana.edu/courses/mb437_537_2005_fall/docs/uprooting.pdf |archive-date=15 July 2011 |title=Uprooting the tree of life |trans-title=Pag-uugat sa puno ng buhay|lang=en|journal=[[Scientific American]] |date=February 2000 |volume=282 |issue=6 |pages=90–95 |doi=10.1038/scientificamerican0200-90 |pmid=10710791 |bibcode=2000SciAm.282b..90D}}</ref> <ref name=jas22_3_225>{{cite journal |last1=Berkner |first1=L. V. |author-link1=Lloyd Berkner |last2=Marshall |first2=L. C. |title=On the Origin and Rise of Oxygen Concentration in the Earth's Atmosphere|url=https://archive.org/details/journal-of-the-atmospheric-sciences_1965-05_22_3/page/225 |trans-title=Ukol sa Pinagmulan at Pagdami ng Konsentrasyon ng Oksiheno sa Atmospera ng Daigdig|lang=en|journal=Journal of the Atmospheric Sciences |volume=22 |issue=3 |pages=225–261 |bibcode=1965JAtS...22..225B |doi=10.1175/1520-0469(1965)022<0225:OTOARO>2.0.CO;2 |year=1965|doi-access=free}}</ref> <ref name="burton20021129">{{cite web |last1=Burton |first1=Kathleen |date=29 November 2002 |url=http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2000/00_79AR.html |title=Astrobiologists Find Evidence of Early Life on Land|lang=en|trans-title=May Nakitang Patunay ang mga Astrobiologo para sa Maagang Buhay sa Kalupaan|publisher=NASA |archive-date=11 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111011032824/http://www.nasa.gov/centers/ames/news/releases/2000/00_79AR.html }}</ref> <ref name=Stanley_2016>{{Cite journal |last1=Stanley |first1=S. M. |author-link1=Steven M. Stanley |year=2016 |title=Estimates of the magnitudes of major marine mass extinctions in earth history|lang=en|trans-title=Mga pagtataya sa tindi ng mga malawakang pagkalipol sa karagatan sa kasaysayan ng Daigdig|lang=en|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=113 |issue=42 |pages=E6325–E6334 |doi=10.1073/pnas.1613094113 |pmid=27698119 |pmc=5081622 |bibcode=2016PNAS..113E6325S |s2cid=23599425 |doi-access=free}}</ref> <ref name=gould1994>{{cite journal |last1=Gould |first1=Stephen J. |author-link1=Stephen Jay Gould |title=The Evolution of Life on Earth |lang=en|trans-title=Ang Ebolusyon ng Buhay sa Daigdig|journal=[[Scientific American]] |date=October 1994 |url=http://brembs.net/gould.html |doi=10.1038/scientificamerican1094-84 |volume=271 |issue=4 |pages=84–91 |pmid=7939569 |bibcode=1994SciAm.271d..84G |archive-date=25 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070225041021/http://brembs.net/gould.html |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> <ref name="bgsa119_1_140">{{cite journal |last1=Wilkinson |first1=B. H. |last2=McElroy |first2=B. J. |s2cid=128776283 |title=The impact of humans on continental erosion and sedimentation |url=https://archive.org/details/sim_geological-society-of-america-bulletin_january-february-2007_119_1-2/page/140 |trans-title=Ang epekto ng mga tao sa kontinental na erosyon at sedimentasyon|lang=en|journal=Bulletin of the Geological Society of America |year=2007 |volume=119 |issue=1–2 |pages=140–156 |doi=10.1130/B25899.1 |bibcode=2007GSAB..119..140W}}</ref> <ref name="sun_future">{{cite journal |last1=Sackmann |first1=I.-J. |last2=Boothroyd |first2=A. I. |last3=Kraemer |first3=K. E. |title=Our Sun|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_1993-11-20_418_1/page/457 |trans-title=Ang Araw Natin|lang=en|journal=Astrophysical Journal |year=1993 |volume=418 |pages=457–468 |doi=10.1086/173407 |bibcode=1993ApJ...418..457S|doi-access=free }}</ref> <ref name="sun_future_schroder">{{cite journal |first1=K.-P. |last1=Schröder |last2=Connon Smith |first2=Robert |year=2008 |title=Distant future of the Sun and Earth revisited|trans-title=Pagbisita muli sa malayong hinaharap ng Araw at Daigdig|lang=en|doi=10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x |journal=[[Monthly Notices of the Royal Astronomical Society]] |arxiv=0801.4031 |volume=386 |issue=1 |pages=155–163 |doi-access=free |bibcode=2008MNRAS.386..155S |s2cid=10073988}}</ref> <ref name="britt2000">{{cite web |first1=Robert |last1=Britt |website=Space.com|url=http://www.space.com/scienceastronomy/solarsystem/death_of_earth_000224.html |title=Freeze, Fry or Dry: How Long Has the Earth Got? |trans-title=Manigas, Maprito, o Matuyo: Gaano Katagal na Lang ang Daigdig?|lang=en|date=25 February 2000 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090605231345/http://www.space.com/scienceastronomy/solarsystem/death_of_earth_000224.html |archive-date=5 June 2009}}</ref> <ref name=pnas1_24_9576>{{cite journal |last1=Li |first1=King-Fai |last2=Pahlevan |first2=Kaveh |last3=Kirschvink |first3=Joseph L. |author-link3=Joseph Kirschvink |last4=Yung |first4=Yuk L. |author-link4=Yuk L. Yung |year=2009 |title=Atmospheric pressure as a natural climate regulator for a terrestrial planet with a biosphere|trans-title=Atmosperikong presyur bilang tagapamahala ng likas na klima para sa isang planetang lupa na may biospera|lang=en|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=106 |issue=24 |pages=9576–9579 |url=http://www.gps.caltech.edu/~kfl/paper/Li_PNAS2009.pdf |doi=10.1073/pnas.0809436106 |pmid=19487662 |pmc=2701016 |bibcode=2009PNAS..106.9576L |doi-access=free |archive-date=4 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090704102832/http://www.gps.caltech.edu/~kfl/paper/Li_PNAS2009.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name=ward_brownlee2002>{{cite book |last1=Ward |first1=Peter D. |author-link1=Peter Ward (paleontologist)|last2=Brownlee |first2=Donald |author-link2=Donald E. Brownlee |date=2002 |title=The Life and Death of Planet Earth: How the New Science of Astrobiology Charts the Ultimate Fate of Our World|lang=en|trans-title=Ang Buhay at Kamatayan ng Planetang Daigdig: Paano Tinatala ng Bagong Agham ng Astrobiolohiya ang Kahahantungan ng Ating Mundo|publisher=Times Books, Henry Holt and Company |location=New York |isbn=978-0-8050-6781-1 |url=https://archive.org/details/isbn_9780805067811}}</ref> <ref name=hess5_4_569>{{cite journal |last1=Bounama |first1=Christine |year=2001 |last2=Franck |first2=S. |last3=Von Bloh |first3=W. |s2cid=14024675 |title=The fate of Earth's ocean|url=https://archive.org/details/hydrology-and-earth-sciences_2001-12_5_4/page/569 |trans-title=Ang kahahantungan ng karagatan ng Daigdig|lang=en|journal=Hydrology and Earth System Sciences |volume=5 |issue=4 |pages=569–575 |doi=10.5194/hess-5-569-2001 |bibcode=2001HESS....5..569B|doi-access=free }}</ref> <ref name="ngdc2006">{{cite web |last1=Sandwell |first1=D. T. |last2=Smith |first2=Walter H. F. |author-link2=Walter H. F. Smith|date=7 July 2006 |url=http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/bathymetry/predicted/explore.HTML |title=Exploring the Ocean Basins with Satellite Altimeter Data |trans-title=Paglalakbay sa mga Kalapagang Pandagat gamit ng Datos ng Altimetro mula sa Satelayt|lang=en|publisher=NOAA/NGDC |archive-url=https://archive.today/20140715142212/http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/bathymetry/predicted/explore.HTML|archive-date=15 July 2014}}</ref> <ref name=milbert_smith96>{{cite web |last1=Milbert |first1=D. G. |last2=Smith |first2=D. A |url=http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/gislis96.html |title=Converting GPS Height into NAVD88 Elevation with the GEOID96 Geoid Height Model |publisher=National Geodetic Survey, NOAA |trans-title= Pag-convert sa Taas ng GPS patungo sa Elebasyong NAVD88 sa modelo ng Taas ng GEOID96 Geoid|lang=en|archive-date=20 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820090214/http://www.ngs.noaa.gov/PUBS_LIB/gislis96.html |url-status=live }}</ref> <ref name=ps20_5_16>{{cite journal |last1=Senne |first1=Joseph H. |title=Did Edmund Hillary Climb the Wrong Mountain|trans-title=Maling Bundok ba ang Naakyat ni Edmund Hillary|lang=en |url=http://archives.profsurv.com/magazine/article.aspx?i=589 |journal=Professional Surveyor |year=2000 |volume=20 |issue=5 |pages=16–21 |archive-date=17 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717212545/http://archives.profsurv.com/magazine/article.aspx?i=589 }}</ref> <ref name=layers_earth>{{cite web |author=Staff |url=http://volcano.oregonstate.edu/vwdocs/vwlessons/plate_tectonics/part1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211014443/http://volcano.oregonstate.edu/vwdocs/vwlessons/plate_tectonics/part1.html |archive-date=11 February 2013 |title=Layers of the Earth |trans-title=Mga Patong ng Daigdig|lang=en|work=Volcano World|publisher=Oregon State University }}</ref> <ref name=jessey>{{cite web |last1=Jessey |first1=David |url=http://geology.csupomona.edu/drjessey/class/Gsc101/Weathering.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070703170212/http://geology.csupomona.edu/drjessey/class/Gsc101/Weathering.html |archive-date=3 July 2007 |title=Weathering and Sedimentary Rocks|trans-title=Meteorisasyon at mga Batong Sedimentaryo |lang=en|website=[[California State Polytechnic University, Pomona]] }}</ref> <ref name=kious_tilling1999>{{cite web |last1=Kious |first1=W. J. |last2=Tilling |first2=R. I. |date=5 May 1999 |url=http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/understanding.html |title=Understanding plate motions|lang=en|trans-title=Pag-unawa sa mga paggalaw ng mga plato|publisher=USGS |archive-date=10 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810162308/http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/understanding.html |url-status=live }}</ref> <ref name=seligman2008>{{cite web |first1=Courtney |last1=Seligman |year=2008 |url=http://cseligman.com/text/planets/innerstructure.htm |title=The Structure of the Terrestrial Planets|lang=en|trans-title=Ang Estraktura ng mga Planetang Lupa|work=Online Astronomy eText Table of Contents |publisher=cseligman.com |archive-date=22 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322043957/http://cseligman.com/text/planets/innerstructure.htm |url-status=live }}</ref> <ref name=duennebier1999>{{cite web |last1=Duennebier |first1=Fred |date=12 August 1999 |url=http://www.soest.hawaii.edu/GG/ASK/plate-tectonics2.html |title=Pacific Plate Motion|trans-title=Paggalaw ng Plato ng Pasipiko|lang=en|publisher=University of Hawaii |archive-date=31 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110831195803/http://www.soest.hawaii.edu/GG/ASK/plate-tectonics2.html |url-status=live }}</ref> <ref name=noaa20070307>{{cite web |display-authors=1 |last1=Mueller |first1=R. D. |last2=Roest |first2=W. R. |last3=Royer |first3=J.-Y. |last4=Gahagan |first4=L. M. |last5=Sclater |first5=J. G. |date=7 March 2007 |url=http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/fliers/96mgg04.html |title=Age of the Ocean Floor Poster|trans-title=Poster ng Edad ng Kalapagang Pandagat|publisher=NOAA|lang=en |archive-date=5 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805232321/http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/fliers/96mgg04.html |url-status=live }}</ref> <ref name=cmp134_3>{{cite journal |doi=10.1007/s004100050465 |title=Priscoan (4.00–4.03 Ga) orthogneisses from northwestern Canada|url=https://archive.org/details/contributions-to-mineralogy-and-petrology_1999-01_134_1/page/3 |trans-title=Mga orthogneiss mula Priskoano (4.00–4.03 Ga) sa hilagang-kanlurang Canada|lang=en|year=1999 |last1=Bowring |first1=Samuel A. |author-link1=Samuel Bowring|journal=Contributions to Mineralogy and Petrology |volume=134 |issue=1 |pages=3–16 |last2=Williams |first2=Ian S. |s2cid=128376754 |bibcode=1999CoMP..134....3B}}</ref> <ref name=podp2000>{{cite web |last1=Meschede |first1=Martin |last2=Barckhausen |first2=Udo |date=20 November 2000 |url=http://www-odp.tamu.edu/publications/170_SR/chap_07/chap_07.htm |title=Plate Tectonic Evolution of the Cocos-Nazca Spreading Center|trans-title=Ebolusyon ng Sentro ng Pagkalat ng Tektonikong Plato ng Cocos-Nazca|work=Proceedings of the Ocean Drilling Program |publisher=Texas A&M University |lang=en |archive-date=8 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808174226/http://www-odp.tamu.edu/publications/170_SR/chap_07/chap_07.htm |url-status=live }}</ref> <ref name="GeolSoc">{{Cite web|year=2012|website=London Geological Society|title=The Crust and Lithosphere|trans-title=Ang Ibabaw at ang Litospera|lang=en|url=https://www.geolsoc.org.uk/flood_basalts_2|archive-date=28 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201028212039/https://www.geolsoc.org.uk/flood_basalts_2|url-status=live}}</ref> <ref name=tanimoto_ahrens1995>{{cite book |last1=Tanimoto |first1=Toshiro |editor=Thomas J. Ahrens |date=1995 |chapter=Crustal Structure of the Earth|trans-chapter=Estraktura ng Ibabaw ng Daigdig|title=Global Earth Physics: A Handbook of Physical Constants |series=AGU Reference Shelf |trans-title=Pandaigdigang Pisika ng Daigdig: Handbook ng mga Pisikal na Konstante|lang=en|volume=1 |issue=1 |publisher=American Geophysical Union |location=Washington, DC |doi=10.1029/RF001 |isbn=978-0-87590-851-9 |chapter-url=http://www.agu.org/reference/gephys/15_tanimoto.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20061016194153/http://www.agu.org/reference/gephys/15_tanimoto.pdf |archive-date=16 October 2006 |bibcode=1995geph.conf.....A}}</ref> <ref name="Deuss_2014">{{Cite journal |last=Deuss |first=Arwen |date=2014 |title=Heterogeneity and Anisotropy of Earth's Inner Core|trans-title=Heterohenidad at Anisitropiya ng Looba na Kaibuturan ng Daigdig|lang=en|url=https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-earth-060313-054658 |journal=Annu. Rev. Earth Planet. Sci. |volume=42 |issue=1 |pages=103–126 |doi=10.1146/annurev-earth-060313-054658 |bibcode=2014AREPS..42..103D |archive-date=7 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507194647/https://www.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev-earth-060313-054658 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> <ref name=pnas71_12_6973>{{cite journal |last1=Morgan |first1=J. W. |last2=Anders |first2=E. |title=Chemical composition of Earth, Venus, and Mercury|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_1980-12_77_12/page/6973 |trans-title=Komposisyong kemikal ng Daigdig, Benus, at Merkuryo|lang=en|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |year=1980 |volume=77 |issue=12 |pages=6973–6977 |doi=10.1073/pnas.77.12.6973 |pmid=16592930 |pmc=350422 |bibcode=1980PNAS...77.6973M|doi-access=free }}</ref> <ref name="brown_mussett1981">{{cite book |last1=Brown |first1=Geoff C. |last2=Mussett |first2=Alan E. |title=The Inaccessible Earth|trans-title=Ang Di Ma-access na Daigdig |lang=en|edition=2 |date=1981 |page=[https://archive.org/details/inaccessibleeart0000brow_r5i2/page/166 166] |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-04-550028-4 |url=https://archive.org/details/inaccessibleeart0000brow_r5i2/page/166}}</ref> <ref name=sanders20031210>{{cite news |first1=Robert |last1=Sanders |title=Radioactive potassium may be major heat source in Earth's core|trans-title=Maaaring isang pangunahing pinagmumulan ng init sa kaibuturan ng Daigdig ang radyoaktibong potasyo|lang=en|publisher=UC Berkeley News |date=10 December 2003 |url=http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2003/12/10_heat.shtml |archive-date=26 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826214233/http://www.berkeley.edu/news/media/releases/2003/12/10_heat.shtml |url-status=live }}</ref> <ref name=ptrsl360_1795_1227>{{cite journal |last1=Alfè |first1=D. |last2=Gillan |first2=M. J. |last3=Vočadlo |first3=L. |last4=Brodholt |first4=J. |last5=Price |first5=G. D. |title=The ''ab initio'' simulation of the Earth's core |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society|trans-title=Ang simulasyon ''ab initio'' [mula sa simula] ng kaibuturan ng Daigdig|lang=en|year=2002 |volume=360 |issue=1795 |pages=1227–1244 |url=http://chianti.geol.ucl.ac.uk/~dario/pubblicazioni/PTRSA2002.pdf |access-date=28 February 2007 |doi=10.1098/rsta.2002.0992 |pmid=12804276 |bibcode=2002RSPTA.360.1227A |s2cid=21132433 |archive-date=30 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090930142841/http://chianti.geol.ucl.ac.uk/~dario/pubblicazioni/PTRSA2002.pdf |url-status=live }}</ref> <ref name="T&S 137">{{cite book |last1=Turcotte |first1=D. L. |author-link1=Donald L. Turcotte|last2=Schubert |first2=G. |title=Geodynamics|url=https://archive.org/details/geodynamics0000turc |trans-title=Heodinamika|lang=en |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, England |date=2002 |edition=2 |page=[https://archive.org/details/geodynamics0000turc/page/136 137] |chapter=4 |isbn=978-0-521-66624-4}}</ref> <ref name=epsl121_1>{{cite journal |last1=Vlaar |first1=N |last2=Vankeken |first2=P. |last3=Vandenberg |first3=A. |title=Cooling of the Earth in the Archaean: Consequences of pressure-release melting in a hotter mantle|trans-title=Paglamig ng Daigdig noong Arkeo: Mga Kinahinatnan ng pagtutunaw dahil sa pagpapalabas ng presyur sa isang mas mainit na manto|lang=en|year=1994 |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=121 |issue=1–2 |pages=1–18 |doi=10.1016/0012-821X(94)90028-0 |url=http://www.geo.lsa.umich.edu/~keken/papers/Vlaar_EPSL94.pdf |bibcode=1994E&PSL.121....1V |archive-url=https://web.archive.org/web/20120319181621/http://www.geo.lsa.umich.edu/~keken/papers/Vlaar_EPSL94.pdf |archive-date=19 March 2012}}</ref> <ref name=jg31_3_267>{{cite journal |last1=Pollack |first1=Henry N. |author-link1=Henry Pollack (heopisiko)|last2=Hurter |first2=Suzanne J. |last3=Johnson |first3=Jeffrey R. |title=Heat flow from the Earth's interior: Analysis of the global data set|trans-title=Daloy ng init mula sa looban ng Daigdig : Pagsusuri sa pandaigdigang data set|lang=en|journal=Reviews of Geophysics |volume=31 |issue=3 |pages=267–280 |date=August 1993 |doi=10.1029/93RG01249 |bibcode=1993RvGeo..31..267P}}</ref> <ref name=science246_4926_103>{{cite journal |last1=Richards |first1=M. A. |last2=Duncan |first2=R. A. |last3=Courtillot |first3=V. E. |author-link3=Vincent Courtillot |s2cid=9147772 |title=Flood Basalts and Hot-Spot Tracks: Plume Heads and Tails|url=https://archive.org/details/sim_science_1989-10-06_246_4926/page/102 |trans-title=Mga Flood Basalt at Hotspot Track: Ulo at Buntot ng Pagbuga|lang=en |journal=Science |year=1989 |volume=246 |issue=4926 |pages=103–107 |bibcode=1989Sci...246..103R |doi=10.1126/science.246.4926.103 |pmid=17837768}}</ref> <ref name="heat loss">{{cite journal |doi=10.1029/JB086iB12p11535 |title=Oceans and Continents: Similarities and Differences in the Mechanisms of Heat Loss |lang=en|trans-title=Mga Karagatan at Kontinente: Pagkakatulad at Pagkakaiba sa mga Mekanismo ng Pagkawala ng Init|year=1981 |last1=Sclater |first1=John G |last2=Parsons |first2=Barry |last3=Jaupart |first3=Claude |author-link3=Claude Jaupart|journal=Journal of Geophysical Research |volume=86 |issue=B12 |article-number=11535 |bibcode=1981JGR....8611535S}}</ref> <ref name=fitzpatrick2006>{{cite web |last1=Fitzpatrick |first1=Richard |date=16 February 2006 |url=http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/node69.html |title=MHD dynamo theory |trans-title=Teoryang daynamo ma MHD|publisher=NASA WMAP |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090654/http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/node69.html |url-status=live|lang=en }}</ref> <ref name=campbelwh>{{cite book |last1=Campbell |first1=Wallace Hall |title=Introduction to Geomagnetic Fields|trans-title=Panimula sa mga Heomagnetikong Sakop|lang=en|publisher=Cambridge University Press |date=2003 |location=New York |page=57 |isbn=978-0-521-82206-0}}</ref> <ref name=stern2005>{{cite web |last1=Stern |first1=David P. |date=8 July 2005 |url=http://www-spof.gsfc.nasa.gov/Education/wmap.html |title=Exploration of the Earth's Magnetosphere|trans-title=Paglalakbay sa Magnetospera ng Daigdig|lang=en|publisher=NASA |archive-date=14 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130214033726/http://www-spof.gsfc.nasa.gov/Education/wmap.html }}</ref> <ref name=USNO_TSD>{{cite web |title=Leap seconds|lang=en|trans-title=Mga segundong lagpas |publisher=Time Service Department, USNO |url=http://tycho.usno.navy.mil/leapsec.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312003149/http://tycho.usno.navy.mil/leapsec.html |archive-date=12 March 2015}}</ref> <ref name=seidelmann1992>{{cite book |last1=Seidelmann |first1=P. Kenneth |date=1992 |title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac|url=https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse |trans-title=Suplemento sa Pagpapaliwanag sa Almanake ng Astronomiya|lang=en|page=[https://archive.org/details/explanatorysuppl0003unse/page/48 48] |publisher=University Science Books |location=Mill Valley, Estados Unidos |isbn=978-0-935702-68-2}}</ref> <ref name=zeilik1998>{{cite book |last1=Zeilik |first1=Michael |last2=Gregory |first2=Stephen A. |title=Introductory Astronomy & Astrophysics |url=https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil |trans-title=Panimulang Astronomiya & Astropisika|lang=en|edition=4 |page=[https://archive.org/details/introductoryastr0000zeil/page/56 56] |publisher=Saunders College Publishing |isbn=978-0-03-006228-5 |date=1998}}</ref> <ref name="angular">{{cite web |last1=Williams |first1=David R. |date=10 February 2006 |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planetfact.html |title=Planetary Fact Sheets|trans-title=Fact Sheet ng mga Planeta |publisher=NASA |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052405/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/planetfact.html |url-status=live }}</ref> <ref name=nasa20051201>{{cite web |author=Astrophysicist team |date=1 December 2005 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/030827a.html |title=Earth's location in the Milky Way |trans-title=Lokasyon ng Daigdig sa Ariwanas|lang=en|publisher=NASA |archive-url=https://web.archive.org/web/20080701122913/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/030827a.html |archive-date=1 July 2008}}</ref> <ref name=bromberg2008>{{cite web |last1=Bromberg |first1=Irv |date=1 May 2008 |url=http://www.sym454.org/seasons/ |title=The Lengths of the Seasons (on Earth) |trans-title=Haba ng mga Kapanahunan (sa Daigdig)|lang=en|publisher=[[University of Toronto]]|website=Sym545 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218221421/http://www.sym454.org/seasons/ |archive-date=18 December 2008 }}</ref> <ref name="fisher19960205">{{cite web |last1=Fisher |first1=Rick |date=5 February 1996 |url=http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/earth_rot.html |title=Earth Rotation and Equatorial Coordinates|trans-title=Koordinado ng Pag-ikot at Ekwador ng Daigdig|lang=en|publisher=National Radio Astronomy Observatory |archive-date=18 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110818022004/http://www.cv.nrao.edu/~rfisher/Ephemerides/earth_rot.html }}</ref> <ref name=canup_asphaug2001b>{{cite journal |last1=Canup |first1=R. |author-link1=Robin Canup|last2=Asphaug |first2=E. I. |author-link2=Erik Ian Asphaug|s2cid=4413525 |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_2001-08-16_412_6848/page/708 |lang=en|trans-title=Pinagmulan ng Buwan mula sa isang matinding banggaan malapit sa pagtatapos ng pagkabuo ng Daigdig|journal=Nature |volume=412 |pages=708–712 |year=2001 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |issue=6848 |bibcode=2001Natur.412..708C}}</ref> <ref name="espenak_meeus20070207">{{cite web |last1=Espenak |first1=Fred |author-link1=Fred Espenak|last2=Meeus |first2=Jean |author-link2=Jean Meeus|date=7 February 2007 |url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEcat5/secular.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080302112957/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEcat5/secular.html |archive-date=2 March 2008 |title=Secular acceleration of the Moon |publisher=NASA |lang=en|trans-title=Sekular na pagbilis ng Buwan}}</ref> <ref name="aaa428_261">{{cite journal |display-authors=1 |last1=Laskar |first1=J. |last2=Robutel |first2=P. |last3=Joutel |first3=F. |last4=Gastineau |first4=M. |last5=Correia |first5=A.C.M. |last6=Levrard |first6=B. |title=A long-term numerical solution for the insolation quantities of the Earth |lang=en|trans-title=Pangmatagalang numerikong solusyon para sa mga kantidad ng insolasyon ng Daigdig|journal=Astronomy and Astrophysics |year=2004 |volume=428 |issue=1 |pages=261–285 |bibcode=2004A&A...428..261L |doi=10.1051/0004-6361:20041335 |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00001603/document |doi-access=free |archive-date=17 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180517010908/https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00001603/document |url-status=live }}</ref> <ref name=christou_asher2011>{{cite journal |last1=Christou |first1=Apostolos A. |last2=Asher |first2=David J. |author-link2=David J. Asher|date=31 March 2011 |title=A long-lived horseshoe companion to the Earth |trans-title=Isang matagal na horseshoe companion sa Daigdig|lang=en|arxiv=1104.0036 |doi=10.1111/j.1365-2966.2011.18595.x |volume=414 |issue=4 |journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society |pages=2965–2969 |doi-access=free |bibcode=2011MNRAS.414.2965C|s2cid=13832179 }}</ref> <ref name=Choi>{{cite web |last1=Choi |first1=Charles Q. |title=First Asteroid Companion of Earth Discovered at Last|trans-title=Nadiskubre sa Wakas ang Unang Kasamang Asteroyd ng Daigdig|website=[[Space.com]] |url=http://www.space.com/12443-earth-asteroid-companion-discovered-2010-tk7.html |date=27 July 2011 |lang=en |archive-date=26 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826225911/http://www.space.com/12443-earth-asteroid-companion-discovered-2010-tk7.html |url-status=live }}</ref> <ref name=ucs>{{cite web |url=https://www.ucsusa.org/nuclear-weapons/space-weapons/satellite-database |title=UCS Satellite Database|trans-title=Database ng UCS sa mga Satelayt |work=Nuclear Weapons & Global Security |publisher=[[Union of Concerned Scientists]] |date=1 September 2021 |lang=en |archive-date=25 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160125031401/https://www.ucsusa.org/nuclear-weapons/space-weapons/satellite-database |url-status=live }}</ref> <ref name=ocean23_2_112>{{Cite journal |last1=Charette |first1=Matthew A. |last2=Smith |first2=Walter H. F. |author-link2=Walter H. F. Smith|title=The Volume of Earth's Ocean |trans-title=Ang Bolyum ng Karagatan ng Daigdig|lang=en|journal=Oceanography |volume=23 |issue=2 |pages=112–114 |date=June 2010 |doi=10.5670/oceanog.2010.51 |doi-access=free|bibcode=2010Ocgpy..23b.112C |hdl=1912/3862 |hdl-access=free }}</ref> <ref name=kennish2001>{{cite book |first1=Michael J. |last1=Kennish |author-link1=Michael J. Kennish|date=2001 |title=Practical handbook of marine science|url=https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3 |lang=en|trans-title=Praktikal na handbook ng agham pandagat |page=[https://archive.org/details/practicalhandboo0000unse_f2m3/page/34 35] |edition=3rd |publisher=CRC Press |series=Marine science series |isbn=978-0-8493-2391-1|doi=10.1201/9781420038484}}</ref> <ref name=mullen2002>{{cite web |last1=Mullen |first1=Leslie |date=11 June 2002 |url=http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630122335/http://www.astrobio.net/news/article223.html |archive-date=30 June 2007 |title=Salt of the Early Earth|lang=en|trans-title=Asin ng Maagang Daigdig |work=NASA Astrobiology Magazine}}</ref> <ref name=natsci_oxy4>{{cite web |last1=Morris |first1=Ron M |url=http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |title=Oceanic Processes|lang=en|trans-title=Mga Proseso ng Karagatan|publisher=NASA Astrobiology Magazine |archive-url=https://web.archive.org/web/20090415082741/http://seis.natsci.csulb.edu/rmorris/oxy/oxy4.html |archive-date=15 April 2009}}</ref> <ref name=sample2005>{{cite web |first1=Sharron |last1=Sample |date=21 June 2005 |url=http://science.hq.nasa.gov/oceans/physical/SST.html |title=Sea Surface Temperature|trans-title=Temperatura ng Ibabaw ng Dagat|lang=en|publisher=NASA |archive-url=https://web.archive.org/web/20130427045816/http://science.nasa.gov/earth-science/oceanography/ |archive-date=27 April 2013}}</ref> <ref name="geerts_linacre97">{{cite web |last1=Geerts |first1=B. |last2=Linacre |first2=E. |url=http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |title=The height of the tropopause |trans-title=Ang taas ng tropopos|lang=en|date=November 1997 |work=Resources in Atmospheric Sciences |publisher=University of Wyoming |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090700/http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap01/tropo.html |url-status=live }}</ref> <ref name="Harrison 2002">{{cite book |first1=Roy M. |last1=Harrison |author-link1=Roy M. Harrison |last2=Hester |first2=Ronald E. |date=2002 |title=Causes and Environmental Implications of Increased UV-B Radiation |url=https://archive.org/details/causesenvironmen0000unse |lang=en|trans-title=Mga Sanhi at Implikasyon sa Kalikasan ng Pagtaas ng Radyasyong UV-B|lang=en|publisher=Royal Society of Chemistry |isbn=978-0-85404-265-4}}</ref> <ref name=Narottam2008>{{cite book |url={{GBurl|id=i4kASIoKym8C|p=40}} |title=Climate Change and International Politics|lang=en|trans-title=Pagbabago ng Klima at Pandaigdigang Politika|publisher=Kalpaz Publications |first=Narottam |last=Gaan |page=40 |year=2008 |isbn=978-81-7835-641-9}}</ref> <ref name="moran2005">{{cite web |last1=Moran |first1=Joseph M. |year=2005 |url=http://www.nasa.gov/worldbook/weather_worldbook.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213184908/http://www.nasa.gov/worldbook/weather_worldbook.html |archive-date=13 December 2010 |title=Weather|lang=en|trans-title=Panahon |work=World Book Online Reference Center |publisher=NASA/World Book, Inc }}</ref> <ref name="berger2002">{{cite web |last1=Berger |first1=Wolfgang H. |author-link1=Wolfgang H. Berger |year=2002 |url=http://earthguide.ucsd.edu/virtualmuseum/climatechange1/cc1syllabus.shtml |title=The Earth's Climate System|lang=en|trans-title=Ang Sistema ng Klima ng Daigdig |publisher=University of California, San Diego |archive-date=16 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130316083131/http://earthguide.ucsd.edu/virtualmuseum/climatechange1/cc1syllabus.shtml |url-status=live }}</ref> <ref name=rahmstorf2003>{{cite web |first1=Stefan |last1=Rahmstorf |author-link=Stefan Rahmstorf |year=2003 |url=http://www.pik-potsdam.de/~stefan/thc_fact_sheet.html |title=The Thermohaline Ocean Circulation|trans-title=Ang Sirkulasyong Termohalina ng Karagatan|lang=en|work=Potsdam Institute for Climate Impact Research |archive-date=27 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130327151821/http://www.pik-potsdam.de/~stefan/thc_fact_sheet.html |url-status=live }}</ref> <ref name=sadava_heller2006>{{cite book |last1=Sadava |first1=David E. |last2=Heller |first2=H. Craig |last3=Orians |first3=Gordon H. |author-link3=Gordon Orians|title=Life: the Science of Biology |lang=en|trans-title=Buhay: ang Agham ng Biolohiya|lang=en|publisher=MacMillan |date=2006 |edition=8 |page=[https://archive.org/details/lifescienceofbio00davi/page/1114 1114] |isbn=978-0-7167-7671-0 |url=https://archive.org/details/lifescienceofbio00davi/page/1114}}</ref> <ref name=climate_zones>{{cite web |author=Staff |url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/climate/older/Climate_Zones.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808131632/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/climate/older/Climate_Zones.html |archive-date=8 August 2010 |title=Climate Zones |trans-title=Mga Sona ng Klima|lang=en|publisher=UK Department for Environment, Food and Rural Affairs}}</ref> <ref name=hydrologic_cycle>{{cite web |author=Various |date=21 July 1997 |url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/hyd/home.rxml |title=The Hydrologic Cycle|trans-title=Ang Hidrolohikong Siklo|lang=en |publisher=University of Illinois |archive-date=2 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402205413/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/hyd/home.rxml |url-status=live }}</ref> <ref name="atmosphere">{{cite web |author=Staff |date=8 October 2003 |url=http://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html |title=Earth's Atmosphere|trans-title=Atmospera ng Daigdig|lang=en|publisher=NASA |archive-date=27 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200427090422/https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/912_liftoff_atm.html }}</ref> <ref name=sciweek2004>{{cite web |author=Staff |year=2004 |url=http://scienceweek.com/2004/rmps-23.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070713053611/http://scienceweek.com/2004/rmps-23.htm |title=Stratosphere and Weather; Discovery of the Stratosphere|trans-title=Estratospera at Panahon: Pagtuklas sa Estratospera|lang=en|work=Science Week |archive-date=13 July 2007 }}</ref> <ref name=cordoba2004>{{cite web |first1=S. Sanz Fernández |last1=de Córdoba |date=21 June 2004 |url=http://www.fai.org/astronautics/100km.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20100115223732/http://www.fai.org/astronautics/100km.asp |archive-date=15 January 2010 |title=Presentation of the Karman separation line, used as the boundary separating Aeronautics and Astronautics|lang=en|trans-title=Presentasyon sa linyang panghiwalay Karman, ginafamit bilang hangganan na naghihiwalay sa Aeronautika at Astronautika|lang=en|publisher=Fédération Aéronautique Internationale }}</ref> <ref name="ab2003">{{cite web |author=Staff |date=September 2003 |url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g1.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120312212337/http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g1.html |archive-date=12 March 2012 |title=Astrobiology Roadmap |publisher=NASA, Lockheed Martin |lang=en|trans-title=Roadmap sa Astrobiolohiya}}</ref> <ref name=shayler_vis2005>{{cite book |first1=David |last1=Shayler |first2=Bert |last2=Vis |date=2005 |title=Russia's Cosmonauts: Inside the Yuri Gagarin Training Center|lang=en|trans-title=Mga Kosmonauta ng Rusya: Sa Loob ng Yuri Gagarin Training Center|publisher=Birkhäuser |isbn=978-0-387-21894-6}}</ref> <ref name=ConsensusOnConsensus>{{Cite journal | first1=John | last1=Cook | first2=Naomi | last2=Oreskes | author2-link=Naomi Oreskes | first3=Peter T. | last3=Doran | author3-link=Peter Doran | first4=William R. L. | last4=Anderegg | first5=Bart | last5=Verheggen | first6=Ed W | last6=Maibach | author6-link=Edward Maibach | first7=J. Stuart | last7=Carlton | first8=Stephan | last8=Lewandowsky | author8-link=Stephan Lewandowsky | first9=Andrew G. | last9=Skuce | first10=Sarah A. | last10=Green | first11=Dana | last11=Nuccitelli | first12=Peter | last12=Jacobs | first13=Mark | last13=Richardson | first14=Bärbel | last14=Winkler | first15=Rob | last15=Painting | first16=Ken | last16=Rice | date=2016 |title=Consensus on consensus: a synthesis of consensus estimates on human-caused global warming|trans-title=Konsenso sa konsenso: sintesis sa mga konsensong pagtataya sa pagbabago ng klima dahil sa mga tao|journal=Environmental Research Letters |language=en |volume=11 |issue=4 |article-number=048002 |doi=10.1088/1748-9326/11/4/048002 |bibcode=2016ERL....11d8002C |issn=1748-9326|doi-access=free| hdl=1983/34949783-dac1-4ce7-ad95-5dc0798930a6 | hdl-access=free }}</ref> }} ==Link sa labas== * [https://solarsystem.nasa.gov/planets/earth/overview/ Earth&nbsp;– Profile] – Solar System Exploration – [[NASA]] * [http://earthobservatory.nasa.gov/ Earth Observatory] – NASA * Mga bidyo ng Daigdig mula sa [[Pandaigdigang Estasyong Pangkalawakan]] sa [[YouTube]] ** [https://www.youtube.com/watch?v=74mhQyuyELQ Kuha ng Daigdig sa kalawakan sa paglipas ng oras (01:02)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=l6ahFFFQBZY Ang Daigdig at mga aurora (00:27)] * [https://www.google.com/maps/@36.6233227,-44.9959756,5662076m/data=!3m1!1e3 Google Earth] * [https://thehappykoala.github.io/Harmony-of-the-Spheres/#/category/Solar%20System/scenario/The%20Earth%20and%20Moon%20System Biswalisasyon sa Araw at ang sistema ng Daigdig at Buwan] * [http://portal.gplates.org/ GPlates Portal] (Pamantasan ng Sydney) {{commons|Earth}} {{Earth}} {{Earth science}} {{Sistemang Solar}} {{Earth's location}} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga planeta|Astronomiya]] [[Kategorya:Daigdig|*]] [[Kategorya:Mga planeta ng Sistemang Solar]] k3owf3t22gf2gubc2weppjpinezq6bl Gitnang Luzon 0 5646 2237111 2236729 2026-10-25T23:05:31Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237111 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) {{Infobox settlement <!-- Basic info --> |official_name = Gitnang Luzon |other_name = Rehiyong III |settlement_type = [[Mga rehiyon ng Pilipinas|Rehiyon]] <!-- Skyline --> |image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Baler Bay.jpg{{!}}Look ng Baler | photo2a = Our Lady of Mt. Carmel Parish - left side view (Paseo Del Congreso, Malolos, Bulacan; 2017-03-14).jpg {{!}} Simbahan ng Barasoain sa Bulacan | photo2b = Mount Pinatubo 20081229 02.jpg{{!}} Bundok Pinatubo sa Zambales | photo3a = Gabaldon,Nueva Ecijajf9335 09.JPG{{!}} Parte ng Sierra Madre sa Nueva Ecija = | photo3b = Angeles Heritage District.jpg{{!}} Pamanang Distrito sa Pampanga | size = 260 | position = center | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 | foot_montage = ''Paikot sa kanan mula sa itaas:'' [[Look ng Baler]]; [[Simbahan ng Barasoain]] sa [[Malolos]], [[Bulacan]]; bahagi ng [[Sierra Madre (Pilipinas)|Sierra Madre]] malapit sa [[Gabaldon]], [[Nueva Ecija]]; ''Heritage District'' ng [[Angeles]] sa [[Pampanga]]; [[Bundok Pinatubo]] sa [[Zambales]] }} |image_alt = |image_caption = <!-- images and maps --> |image_flag = |flag_size = 120x80px |image_seal = |seal_size = 100x80px |image_map = {{PH wikidata|image_map}} |map_caption = Kinaroroonan sa Philippines <!-- Motto --> |nickname = Bangan ng Bigas ng Pilipinas<ref name="Climate Change, Justice and Sustainability"/> |motto = <!-- Location --> |coordinates = {{coord|region:PH|format=dms|display=inline,title}} |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = {{PHL}} |subdivision_type1 = [[Mga kapuluan ng Pilipinas|Pangkat ng pulo]] |subdivision_name1 = [[Luzon]] <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = Regional center |seat = [[San Fernando, Pampanga|San Fernando {{small|(Pampanga)}}]]<ref name="regionalcenter">{{cite web | url=http://region3.dilg.gov.ph/index.php/about/key-officials/50-about-dilg-r-3/379-dilg-region-3-profile | title=DILG Region 3 - Regional Management | publisher=Department of the Interior and Local Government | accessdate=Mayo 29, 2016}}</ref> <!-- Politics --> |leader_title = |leader_name = <!-- Area --> |area_total_km2 = {{PH wikidata|area}} |area_footnotes = <!-- Population --> |population_as_of = {{PH wikidata|population_as_of}} |population_total = {{PH wikidata|population_total}} |population_footnotes = {{PH census|2015<ref name="2015pop">{{cite web | url=https://www.psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | title=Highlights of the Philippine Population 2015 Census of Population (Region 3) | publisher=Philippine Statistics Authority | accessdate=Mayo 29, 2016 | archive-date=Mayo 9, 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190509072220/https://psa.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/R03.xlsx | url-status=dead }}</ref>}} |population_density_km2 = auto <!-- General information --> |timezone = [[Pamantayang Oras ng Pilipinas|PST]] |utc_offset = +8 |iso_code = PH-03 <!-- Others --> |blank_name_sec1 = [[Mga lalawigan ng Pilipinas|Mga lalawigan]] |blank_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 7 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] | [[Bataan]] | [[Bulacan]] | [[Nueva Ecija]] | [[Pampanga]] | [[Tarlac]] | [[Zambales]] }} |blank1_name_sec1 = [[Mga lungsod ng Pilipinas|Malayang mga lungsod]] |blank1_info_sec1 = {{Collapsible list | titlestyle = font-weight:normal;text-align:left;background-color:WhiteSmoke; | title = 2 | [[Angeles]] | [[Olongapo]] }} |blank2_name_sec1 = [[Mga bayan ng Pilipinas|Mga bayan]] |blank2_info_sec1 = 116 |blank3_name_sec1 = [[Barangay|Mga barangay]] |blank3_info_sec1 = 3,102 |blank4_name_sec1 = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas|Mga distritong pambatas]] |blank4_info_sec1 = 20 | demographics_type1 = Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao | demographics1_title1 = [[Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|HDI]] (2018) | demographics1_info1 = 0.726<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|access-date=Marso 13, 2020}}</ref><br/>{{color|#0c0|high}} · [[Talaan ng mga lalawigan ng Pilipinas ayon sa Talatuntunan ng Kaunlarang Pantao|Pang-apat]] |blank_name_sec2 = [[Mga wika sa Pilipinas|Mga wika]] |blank_info_sec2 = {{hlist | item-style=white-space:nowrap; | [[Wikang Kapampangan|Kapangpangan]] | [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]] | [[Wikang Tagalog|Tagalog]] | [[Wikang Sambal|Sambal]] | [[Wikang Iloko|Iloko]] | [[Wikang Ingles|Ingles]] | ''iba pa'' }} |website = }} Ang '''Gitnang Luzon''' ({{lang-pam|Kalibudtarang Luzon}}, [[wikang Sambal|Sambal]]: ''Botlay a Luzon'', {{lang-pag|Pegley na Luzon}}, {{lang-ilo|Tengnga a Luzon}}, {{lang-en|Central Luzon}}), itinalagang '''Rehiyong III''', ay isang [[Mga rehiyon ng Pilipinas|administratibong rehiyon]] sa [[Pilipinas]], pangunahing naglilingkod upang ibuo ang pitong mga lalawigan ng malawak na gitnang mga kapatagan ng pulo ng [[Luzon]] (ang pinakamalaking pulo), para sa layuning pampangasiwaan. Taglay ng rehiyon ang pinakamalaking [[kapatagan]] sa bansa at gumagawa ng halos lahat ng suplay ng [[bigas]] sa bansa, kaya binansagan itong "Bangan ng Bigas ng Pilipinas" ("''Rice Granary of the Philippines''").<ref name="Climate Change, Justice and Sustainability">{{Cite book|url=https://books.google.com.ph/books?id=epsmm-bhnqcC|title=Climate Change, Justice and Sustainability: Linking Climate and Development Policy|last=Edenhofer|first=Ottmar|last2=Wallacher|first2=Johannes|last3=Lotze-Campen|first3=Hermann|last4=Reder|first4=Michael|last5=Knopf|first5=Brigitte|last6=Müller|first6=Johannes|date=Hunyo 25, 2012|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=9789400745407|page=206|language=en|ref=Climate Change, Justice and Sustainability}}</ref> Ang mga lalawigang bumubuo rito ay: [[Aurora (lalawigan)|Aurora]], [[Bataan]], [[Bulacan]], [[Nueva Ecija]], [[Pampanga]], [[Tarlac]] at [[Zambales]].<ref>{{cite web|title=Central Luzon, Region III, Philippines|url=http://flagspot.net/flags/ph-iii.html|publisher=flagspot.net}}</ref> == Etimolohiya == Ang kasalukuyang pangalan ng rehiyon tumutukoy sa lokasyon nito sa malaking pulo ng Luzon. Nagmula ang termino sa mga Amerikanong mananakop kasunod ng pagkatalo ng Unang Republika ng Pilipinas. May mga panukala para palitan sa "''rehiyon ng Luzones''" ang pangalan ng rehiyon. Ang ipinapanukalang pangalan ay isang pagtukoy sa dating pangalan ng pulo ng Luzon – [[luzones|Luções]] – na ginamit paglaon upang matukoy sa gitnang lugar ng pulo na umaabot mula Pagasinan sa hilaga hanggang Pampanga sa timog. Ang salitang Luções ay literal na nagngangahulugang Luzones.<ref>http://opinion.inquirer.net/95645/change-name-will-good-philippines</ref><ref>http://news.abs-cbn.com/news/06/13/17/should-the-philippines-be-renamed-historian-weighs-in</ref> ==Paglalarawan== Matatagpuan ang rehiyon ng Gitnang Luzon sa hilaga ng [[Maynila]], ang pambansang kabisera. Kahangga nito ay mga rehiyon ng [[Ilocos]] at [[Lambak ng Cagayan]] sa hilaga; [[Kalakhang Maynila|Pambansang Punong Rehiyon]], [[Calabarzon]] at mga katubigan ng [[Look ng Maynila]] sa timog; [[Dagat Timog Tsina]] (o [[Dagat Kanlurang Pilipinas]]) sa kanluran; at ang [[Dagat Pilipinas]] sa silangan.<ref>{{cite web|title=Region III, Central Luzon, Geographical Location|url=http://www.evis.net.ph/subregions/subregion3.htm|publisher=evis.net.ph}}</ref> Sa kasaysayan, kalinangan, at heograpiya, ang [[Pangasinan]] ay isang mahalagang bahagi ng rehiyon, ngunit ginawang pampolitika na bahagi ng rehiyon ng [[Ilocos]] ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] noong Hunyo 22, 1973.<ref>{{cite web|url = http://www.lawphil.net/statutes/presdecs/pd1973/pd_224_1973.html| title = Presidential Decree № 224| accessdate = Nobyembre 5, 2016}}</ref> Ang Gitnang Luzon ay nag-aani ng pinakamaraming bigas sa buong bansa. Inihahatid at iniluluwas ang labis na bigas sa ibang mga rehiyon ng Pilipinas. Ang lungsod ng [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]], na panlalawigang kabisera ng Pampanga, ay itinalagang sentro panrehiyon. Inilipat ang lalawigan ng [[Aurora (lalawigan)|Aurora]] sa rehiyon mula sa [[Timog Katagalugan|Rehiyong IV]] sa pamamagitan ng ''Kautusang Tagapagpaganap Blg. 103'' noong Mayo 2002.<ref name="NSCBGovPH-EO103">{{cite web|title=Executive Order No. 103; Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, Transferring the Province of Aurora to Region III and for Other Purposes|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|website=[[Philippine Statistics Authority]]|accessdate=March 29, 2016|date=May 17, 2002|quote=SECTION 4. The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp|archive-date=May 18, 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite PH act|chamber=EO|number=103, s. 2002|title=Dividing Region IV into Region IV-A and Region IV-B, transferring the Province of Aurora to Region III and for other purposes|url=https://www.officialgazette.gov.ph/2002/05/17/executive-order-no-103-s-2002/|date=May 17, 2002|access-date=May 1, 2023|quote=SECTION 4. The Province of Aurora is hereby transferred to and shall form part of Region III.}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://blgf.gov.ph/region-3/ |title=Bureau of Local Government Finance Region 3 |access-date=2025-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008141907/https://blgf.gov.ph/region-3/ |archive-date=2025-10-08 |url-status=dead}}</ref> ==Demograpiya== {{Philippine Census | title= Senso ng populasyon ng<br>Gitnang Luzon | 1980= | 1990= 6338590 | 2000= 8204742 | 2007= 9720982 | 2010= 10137737 | 2015= 11218177 | footnote= Pinagmulan: [[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|PSA]]<ref name=NSO>{{cite web|url=https://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |title=Population and Annual Growth Rates for The Philippines and Its Regions, Provinces, and Highly Urbanized Cities |work=2010 Census and Housing Population |publisher=Philippine Statistics Authority |accessdate=August 9, 2013 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928012059/http://www.census.gov.ph/sites/default/files/attachments/hsd/pressrelease/Population%20and%20Annual%20Growth%20Rates%20for%20The%20Philippines%20and%20Its%20Regions%2C%20Provinces%2C%20and%20Highly%20Urbanized%20Cities%20Based%20on%201990%2C%202000%2C%20and%202010%20Censuses.pdf |archivedate=September 28, 2013 }}</ref>{{PH census|2015}} |align=none }} ===Mga wika=== Ang katutubong mga wika ng Gitnang Luzon ay: * [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]], sinasalita sa kabuoan ng Pampanga at katimugang Tarlac, gayon din sa timog-silangang Zambales, hilagang-silangang Bataan, kanlurang Bulacan, at timog-kanlurang Nueva Ecija. * [[Wikang Pangasinan|Pangasinan]], sinaslita sa hilagang Tarlac, hilagang-silangang Zambales, at hilagang-kanlurang Nueva Ecija. * [[Wikang Tagalog|Tagalog]], sinasalita sa Bulacan, Pampanga, Tarlac, Nueva Ecija, Aurora, Bataan, and Zambales. Ang pinakapopular na diyalekto ng Tagalog ay ang Bulakenyo na naririnig at sinasalita din sa Nueva Ecija; ang diyalektong sinasalita naman sa Aurora ay Tayabasin na sinasalita rin sa Quezon, si Presidente [[Manuel L. Quezon]] na itinuturing na Ama ng Pambansang Wika dahil pinili nya ang Tagalog bilang basehan ng pambansang wika ay isinilang at lumaki sa Baler, Aurora. Ito ang rehiyonal na [[lingua franca]], bilang [[wikang Filipino|Filipino]]. * [[Wikang Iloko|Iloko]], sinasalita sa hilagang Nueva Ecija at sa ilang bahagi ng Tarlac, Zambales, at Aurora. * [[Mga wikang Sambaliko|Sambal]], ginagamit ng karamihan sa Zambales at sa ilang nakakalat na mga pook sa Bataan at Pampanga. ===Relihiyon=== Walumpu't porsyento ng populasyon ng Gitnang Luzon ay [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]]. Ang iba pang mga relihiyon na kumakatawan ay mga Protestante (kasama ang mga Evangelical), [[Islam]], [[Iglesia Ni Cristo]], at katutubong mga relihiyon tulad ng [[Anitismo]]. Mayroon din ibang mga denominasyon tulad ng Jesus Is Lord, Pentecostal Missionary Church of Christ, Ang Dating Daan, Jesus Miracle Crusade, [[Nagkakaisang Metodistang Simbahan]] at iba pa. == Mga pagkakahating administratibo == [[Talaksan:Ph central luzon.png|thumb|300px|Mapang Pampolitika ng Gitnang Luzon]] Ang Gitnang Luzon ay binubuo ng 7 [[Mga lalawigan ng Pilipinas|mga lalawigan]], 2 ''mataas na urbanisadong'' [[Mga lungsod ng Pilipinas|mga lungsod]], 12 ''nakapaloob'' na mga lungsod, 116 [[Mga bayan ng Pilipinas|mga bayan]], at 3,102 mga barangay.<ref name="NSCB">{{cite web|title=List of Regions|url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|publisher=National Statistical Coordination Board|accessdate=Enero 9, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013150956/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listreg.asp|archive-date=Oktubre 13, 2008|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="background-color:#FDFDFD;text-align:center;font-size:90%;border:1pt solid grey;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 class="unsortable" | Lalawigan {{font|{{small|or}} {{abbr|''HUC''|Mataas na urbanisadong lungsod; namamahala nang malaya mula sa anumang lalawigan}}|css=font-weight:normal}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Kabisera ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | [[Mga wika sa Pilipinas|Wika]] ! scope="col" style="border-bottom:none;white-space:nowrap;" class="unsortable" colspan=2 | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Sukat<ref name="PSA-NSCB-ProvinceList">{{cite web |title=PSGC Interactive; List of Provinces |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |website=[[Pangasiwaan ng Estadistika ng Pilipinas|Philippine Statistics Authority]] |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130111015112/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listprov.asp |archivedate=Enero 11, 2013 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" colspan=2 | Kapal ng<br>populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Mga lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{Abbr|Muni.|Mga bayan}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | {{abbr|Barangay|Mga barangay}} |- ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" colspan=2 | ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | sq mi ! scope="col" style="border-style:none none solid solid;" | /km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:none solid solid none;white-space:nowrap;" class="unsortable" | /sq mi ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Aurora (lalawigan)|Aurora]]<br>[[File:Flag of Aurora, Philippines.svg|200px]] | style="text-align:left;" | [[Baler]] | [[wikang Kasiguranin|Casiguranin]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]]<ref>Ang Tagalog sa Aurora ay halos katumbas ng Lumang Tagalog na sinasalita rin sa probinsya ng Quezon, [[Tayabasing Tagalog]].</ref>/[[Wikang Iloko|Iloko]] | {{percent and number|214336|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,147.32|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|214336/3,147.32|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 0 | 8 | [[Talaan ng mga barangay sa Aurora|151]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Bataan]]<br>[[File:Bataan Flag.png|200px]] | style="text-align:left;" | [[Balanga]] | [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | {{percent and number|760650|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|1,372.98|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|760650/1,372.98|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 11 | 237 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Bulacan]]<br>[[File:PH-BUL Flag.png|200px]] | style="text-align:left;" | [[Malolos]] | [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Kapampangan|Kapampangan]] | {{percent and number|3292071|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|2,796.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|3292071/2,796.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 3 | 21 | 569 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | {{nowrap|[[Nueva Ecija]]<br>[[File:Vlag Fil NuevaEcija.gif|200px]]}} | style="text-align:left;" | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]] | [[Bulakenyong Tagalog]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/Kapampangan | {{percent and number|2151461|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|5,751.33|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|2151461/5,751.33|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 5 | 27 | 849 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Pampanga]]<br>[[File:Pampanga Flag.png|200px]] | style="text-align:left;" | {{nowrap|[[San Fernando, Pampanga|San Fernando]]}} | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Bulakenyong Tagalog]] | {{percent and number|2198110|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|2,002.20|km2|abbr=values|disp=table}}<!-- excluding Angeles --> | {{convert|{{sigfig|2198110/2,002.20|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 2 | 19 | 505 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Tarlac]]<br>[[File:Flag of the Province of Tarlac.svg|200px]] | style="text-align:left;" | [[Lungsod ng Tarlac]] | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Iloko|Iloko]] | {{percent and number|1366027|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,053.60|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|1366027/3,053.60|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 1 | 17 | [[Talaan ng mga barangay sa Tarlac|511]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" colspan=2 | [[Zambales]]<br>[[File:Zambales Flag.png|200px]] | style="text-align:left;" | [[Iba, Zambales|Iba]] | [[Wikang Sambal|Sambal]]/[[Wikang Iloko|Iloko]]/[[Wikang Tagalog|Tagalog]] | {{percent and number|590848|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|3,645.83|km2|abbr=values|disp=table}}<!-- excluding Olongapo --> | {{convert|{{sigfig|590848/3,645.83|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | 0 | 13 | 230 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Angeles]] | style="text-align:right;border-left:0;" | † | — | [[Wikang Kapampangan|Kapampangan]]/[[Wikang Ingles|Ingles]] | {{percent and number|411634|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | — | — | 33 |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#FDFDFD;border-right:0;font-weight:normal;font-style:italic;" | [[Olongapo]] | style="text-align:right;border-left:0;" | † | — | [[Wikang Tagalog|Tagalog]]/[[Wikang Sambal|Sambal]] | {{percent and number|233040|11218177|disp=table|1|pad=yes}} | {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | — | — | 17 |-class="sortbottom" ! scope="row" colspan=4 style="text-align:left;" | Kabuoan ! scope="col" style="text-align:right;" | 11,218,177 ! scope="col" style="text-align:right;" | 22,014.63 ! scope="col" | {{convert|22,014.63|km2|disp=number|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{sigfig|11218177/22,014.63|2}} ! scope="col" style="text-align:right;" | {{convert|{{sigfig|11218177/22,014.63|2}}|PD/km2|disp=number}} ! scope="col" | 14 ! scope="col" | 116 ! scope="col" | 3,102 |-class="sortbottom" style="text-align:left;background-color:#F2F2F2;border-top:double grey;" | colspan=13 style="padding-left:1em;" | {{Color box|#FDFDFD|†|border=darkgray}} Ang Angeles at Olongapo ay ''mga matataas na urbanisadong lungsod''; hiwalay ang mga pigura sa mga lalawigan ng Pampanga at Zambales. |} === Mga Lungsod === May labing-apat na mga lungsod ang rehiyon ng Gitnang Luzon. Ang [[San Jose del Monte]] ay may pinakamaraming populasyon habang pinakamatao naman ang [[Angeles]]. Batay sa lawak ng lupa ang [[Lungsod ng Tarlac]] ay ang pinakamalaki sa rehiyon. {{unbulleted list | {{Color box|#BFF5FF|†|border=darkgray}} {{font|Sentrong panrehiyon|size=90%}} }} {| class="wikitable sortable collapsible collapsed" style="text-align:center;background-color:#FDFDFD;font-size:90%;" |- ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Populasyon {{small|(2015)}}{{PH census|2015}} ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Lawak<ref name="PSA-CitiesList">{{cite web|title=PSGC Interactive; List of Cities |url=http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |website=Philippine Statistics Authority |accessdate=Marso 29, 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429190752/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/listcity.asp |archivedate=Abril 29, 2011 }}</ref> ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" colspan=2 | Kapal ng<br>populasyon ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Uri ng lungsod ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Kaurian sa kita ! scope="col" style="border-bottom:none;" class="unsortable" | Lalawigan |- ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|sq mi}} ! scope="col" style="border-style:hidden hidden solid solid;" | /km<sup>2</sup> ! scope="col" style="border-style:hidden solid solid hidden;" class="unsortable" | {{nowrap|/sq mi}} ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | ! scope="col" style="border-top:none;" | |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Angeles]] | style="text-align:right;" | 411,634 | {{convert|60.27|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|411634/60.27|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Mataas na Urbanisado | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Balanga]] | style="text-align:right;" | 96,061 | {{convert|111.63|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|96061/111.63|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Bataan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Cabanatuan]] | style="text-align:right;" | 302,231 | {{convert|192.29|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|302231/192.29|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Gapan]] | style="text-align:right;" | 110,303 | {{convert|164.44|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|110303/164.44|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Mabalacat]] | style="text-align:right;" | 250,799 | {{convert|83.18|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|250799/83.18|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Malolos]] | style="text-align:right;" | 252,074 | {{convert|67.25|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|252074/67.25|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Meycauayan]] | style="text-align:right;" | 209,083 | {{convert|32.10|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|209083/32.10|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Muñoz]] | style="text-align:right;" | 81,483 | {{convert|163.05|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|81483/163.05|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ika-apat | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Olongapo]] | style="text-align:right;" | 233,040 | {{convert|185.00|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|233040/185.00|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Mataas na Urbanisado | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Zambales]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Palayan, Nueva Ecija|Palayan]] | style="text-align:right;" | 41,041 | {{convert|101.40|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|41041/101.40|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ikalima | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:#BFF5FF;border-right:0;" |† [[San Fernando, Pampanga|San Fernando]] | style="text-align:right;" | 306,659 | {{convert|67.74|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|306659/67.74|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Pampanga]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Jose, Nueva Ecija|San Jose]] | style="text-align:right;" | 139,738 | {{convert|185.99|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|139738/185.99|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Ikalawa | style="text-align:left;" | [[Nueva Ecija]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[San Jose del Monte]] | style="text-align:right;" | 574,089 | {{convert|105.53|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|574089/105.53|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Bulacan]] |- ! scope="row" style="text-align:left;background-color:initial;" | [[Lungsod ng Tarlac]] | style="text-align:right;" | 342,493 | {{convert|274.66|km2|abbr=values|disp=table}} | {{convert|{{sigfig|342493/274.66|2}}|PD/km2|abbr=values|disp=table}} | style="text-align:center;" | Nakapaloob | style="text-align:center;" | Una | style="text-align:left;" | [[Tarlac]] |} {{Largest cities | province = Gitnang Luzon | stat_ref = Source: 2020 PH Census Bureau Estimate | list_by_pop = Pilipinas | div_name = Gitnang Luzon | div_link = Lalawigan{{!}}Lalawigan | city_1 = San Jose del Monte{{!}}San Jose del Monte | div_1 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_1 =651,813 | img_1 = 9409SM City San Jose Del Monte QualiMed 28.jpg | city_2 = Angeles, Pampanga{{!}}''Angeles'' | div_2 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_2 = 462,928 | img_2 = Angeles City 2021.jpg | city_3 = Lungsod ng Tarlac{{!}}'''Tarlac City''' | div_3 = Tarlac{{!}}Tarlac | pop_3 = 385,398 | img_3 = Tarlac City 2.JPG | city_4 = San Fernando, Pampanga{{!}}'''San Fernando''' | div_4 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_4 = 354,666 | img_4 = FvfPampanga2265 05.JPG | city_5 = Cabanatuan{{!}}Cabanatuan | div_5 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija | pop_5 = 327,325 | city_6 = Mabalacat{{!}}Mabalacat | div_6 = Pampanga{{!}}Pampanga | pop_6 = 293,244 | city_7 = Malolos{{!}}'''Malolos''' | div_7 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_7 = 261,189 | city_8 = Olongapo{{!}}''Olongapo'' | div_8 = Zambales{{!}}Zambales | pop_8 = 260,317 | city_9 = Meycauayan{{!}}Meycauayan | div_9 = Bulacan{{!}}Bulacan | pop_9 = 225,673 | city_10 = San Jose, Nueva Ecija{{!}}San Jose | div_10 = Nueva Ecija{{!}}Nueva Ecija | pop_10 = 150,917 }} ==Tingnan din== * [[Mga super rehiyon ng Pilipinas]] * [[Himagsikang Pilipino]] *[[Hilagang Luzon]] *[[Timog Luzon]] == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} == Mga Kawing Panlabas == {{Commons category|Central Luzon}} {{wikivoyage|Central Luzon}} * [http://www.centralluzon.com Central Luzon Local Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204051630/http://www.centralluzon.com/ |date=December 4, 2020 }} * [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf North Luzon Super Region: Potentials] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010504/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ1.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }} * [http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf North Luzon Super Region: Projects] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070615010517/http://www.gov.ph/superregions/NLAQ2.pdf |date=Hunyo 15, 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20160518123918/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/articles/intro_EO103.asp Executive Order No. 103] {{Geographic location | Centre = [[Pampanga]]/[[Angeles]] | North = [[Tarlac]] | West = [[Zambales]] | East = [[Nueva Ecija]] | South = [[Look ng Manila]] | Southwest = [[Bataan]] | Southeast = [[Bulacan]] }} {{Gitnang Luzon}} {{Rehiyon ng Pilipinas}} {{Philippines political divisions}} [[Kategorya:Gitnang Luzon| ]] [[Kategorya:Rehiyon ng Pilipinas]] lrfd6b4wmf2sv4eqar0ylkplifiz2ag IC Mendoza 0 15006 2237164 2189672 2026-10-26T00:43:20Z Ringer 15117 2237164 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=Enero 2014}} {{Infobox person |name = IC Mendoza |image = Shake, Rattle and Roll XV Official Trailer - IC Mendoza.jpg |caption = Si Mendoza sa segment Flight 666 |birth_name = Isaiah Culleen C. Mendoza |birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1988|01|14}} |birth_place = [[Makati]], [[Pilipinas]] |occupation = Aktor, TV punong-abala, modelo |yearsactive = 1991–kasalukuyan |parents = Dolly Anne Carvajal <br> Ed Mendoza |relatives = [[Inday Badiday]] (Lola, deceased) }} Si '''Isaiah Culleen C. Mendoza''', ay (ipinanganak noong Enero 14, 1988 sa [[Makati]], Pilipinas), Bata pa lang ay artista na si '''IC'''. Siya ang apo ni [[Inday Badiday]]. ==Ina== *[[Dolly Ann Carvajal]] ==Lola== *[[Inday Badiday]] ==Pelikula== *2006 - [[Manay Po]] ==Telebisyon== {{user:maskbot/cleanup}} {{DEFAULTSORT:Mendoza, IC}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga batang artista]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1988]] [[bcl:IC Mendoza]] {{Pilipinas-artista-stub}} lc8oqojos48ll0d48hnowzxxm2shgtt Wikang Chavacano 0 19837 2237114 2207250 2026-10-25T23:12:13Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237114 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw){{Infobox language|name=Chavacano|altname=Chabacano|nativename=|states=[[Pilipinas]]|ethnicity=[[Zamboangueño]]<br>[[Pilipino sa Indonesia]]<br>[[Pilipino sa Malaysia]]<br>[[Pilipinong Amerikano]]|speakers=689,000<!--Ethnologue's source, Rubino 2008, refers only to Zamboangueño, a subset of Chavacano-->|date=1992|ref=<ref>Spanish creole: {{Citation | first = Antonio | last = Quilis | title = La lengua española en Filipinas | year = 1996 | page = 54 and 55 | url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf | publisher = Cervantes virtual | format = PDF}}</ref><ref name="cervantes">[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm Número de hispanohablantes en países y territorios donde el español no es lengua oficial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120429103156/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm |date=29 April 2012 }}, [[Instituto Cervantes]].</ref>|familycolor=Creole|fam1=[[Spanish-based creole language|Spanish-based creole]]|region=[[Lungsod ng Zamboanga]] at [[Basilan]] (Zamboangueño), Lungsod ng Cavite (Caviteño) at Ternate, [[Cavite]] (Ternateño)|minority={{flag|Pilipinas}}|iso3=cbk|glotto=chav1241|glottorefname=Chavacano|lingua=51-AAC-ba|script=[[Latin script|Latin]] ([[Alpabetikong Espanyol]])|map=Idioma chabacano.png|mapcaption=Bahagi kung saan sinasalita ang Chavacano|notice=IPA}} Ang '''Chavacano''' o '''Chabacano''' ay isang pangkat ng wikang kriolyo na batay sa Kastila na sinasalita sa [[Pilipinas]]. Ang baryante na sinasalita sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], na matatagpuan sa timugang Pilipinong grupo ng isla ng Mindanao ay may pinakamaraming nagsasalita. Mahahanap ang mga ibang nabubuhay na uri nito sa Lungsod ng Cavite at Ternate, na matatagpuan sa lalawigan ng Cavite sa pulo ng Luzon.<ref>{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/cbk|title=Chavacano|work=Ethnologue|access-date=2018-11-16|language=en}}</ref> Chavacano ang nag-iisang [[Wikang kriolyo|kriolyo]] batay sa Kastila sa [[Asia|Asya]].<ref>{{Cite web|url=https://www.zamboanga.com/history/history_chabacano_versus_related_creoles.htm|title=The Early History of Chavacano de Zamboanga: Chabacano versus related creoles|website=www.zamboanga.com|access-date=2018-11-16}}</ref> Naiiba ang mga uri ng Chavacano sa tiyak na aspekto tulad ng talasalitaan ngunit sa pangkalahatan ay nagkakaintidihan ang mga nagsasalita ng mga uring ito, lalo na sa mga kalapit ng uri. Habang nagmumula sa Kastila ang karamihan ng leksikon ng mga iba't ibang uri ng Chavacano, magkatulad ang kanilang mga pambalarilang istruktura sa mga ibang [[Philippine languages|wikang Pilipino]]. Kabilang sa [[mga wika ng Pilipinas]], ito lamang ang hindi [[Austronesian language|wikang Austronesyo]], ngunit tulad ng mga [[Malayo-Polynesian languages|wikang Malayo-Polynesyo]], gumagamit ito ng [[Reduplication|reduplikasyon]]. Nagmumula ang salitang Chabacano mula sa Kastila, na halos nangangahulugan ng “malaswa” o “bulgar”, ngunit walang negatibong konotasyon ang salita sa mga kasalukuyang nagsasalita at at nawala ang orihinal na kahulugan nito mula sa Kastila. == Distribusyon at mga baryante == === Mga baryante === [[Talaksan:Map_chavacano.gif|right|thumb|190x190px|Mga katutubong nagsasalita na Zamboangueño sa Mindanao]] Nakapagbiling ang mga dalub wika ng anim na Kastilang kriolyong baryante sa Pilipinas. Nakabatay ang kanilang pag-uuri sa kanilang [[Substratum|wikang sustrato]] at sa lugar kung saan sila sinasalita. Ang tatlong kilalang baryante ng Chavacano kung saan [[Tagalog language|Tagalog]] ang kanilang wikang sustrato ay mga kriolyong batay sa [[Luzon]] ay '''Caviteño''' (sinasalita sa [[Cavite City|Lungsod ng Cavite]]), '''Bahra''' o '''Ternateño''' (sinasalita sa [[Ternate, Cavite]]) at '''Ermiteño''' (na dating sinalita sa lumang distrito ng [[Ermita, Manila|Ermita]] sa [[Manila]] at ay lipol ngayon). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" ! style="width:15%;" |Uri ! style="width:13%;" |Tagpuan ! style="width:12%;" |Katutubong nagsasalita |- valign="top" |'''Zamboangueño (Zamboangueño/Zamboangueño Chavacano/Chabacano de Zamboanga)''' |'''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga Sibugay]]''' |359,000 (Rubino 2008, sinisipi ang senso noong 2000)<ref name="Ethnologue">Ethnologue</ref> |- valign="top" |'''Caviteño (Chabacano di Nisos/Chabacano de Cavite)''' |'''[[Cavite]]''' |4,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Cotabateño (Chabacano de Cotabato)''' |'''[[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Maguindanao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Castellano Abakay (Chabacano de Davao)''' |'''[[Davao Region|Rehiyon ng Davao]],''' '''[[Davao City|Lungsod ng Davao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Ternateño (Bahra)''' |'''[[Ternate, Cavite|Ternate]]''' |3,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Ermiteño (Ermitense)''' |'''[[Ermita]]''' |Lipol |} Mayroong mga teorya kung paano nagbago ang mga iba't ibang baryante ng Chavacano at kung paano sila nauugnay sa isa't isa. Ayon sa mga ibang dalubwika, pinaniniwalaan na naimpluwensiyahan ang Chabacano de Zamboanga ng Chabacano de Cavite na napatunayan ng mga tanyag na pamilyang [[Zamboangueño]] na nagmula sa mga opisyal ng Hukbong Kastila (mula sa [[Spain|Espanya]] at [[Latin America|Amerikang Latino]]), lalo na sa mga mestizo de Caviteño, na nakapuwesto sa [[Fort Pilar]] noong ika-19 na siglo. Noong kinalap ng mga Caviteñong opisyal ang mga manggagawa at tekniko mula sa [[Iloilo]] para patakbuhin ang kanilang mga [[Asukal|tubuhan]] at [[Bigas|palayan]] para bawasan ang dependensya ng lokal na populasyon mula sa Donativo de Zamboanga, ipinapataw ng buwis ang mga tagapulo ng kolonyal na pamahalaan ng Kastila upang suportahan ang pagtatakbo ng muog. Sa kasunod na pandarayuhan ng mga Ilonggong mangangalakal sa Zamboanga, nakakuha ng mga salitang Ilonggo ang Zamboangueño habang lumagom ang naunang mandarayuhang komunidad.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|title=Mensajes Y Noticias|date=2005-02-05|access-date=2018-10-19|archive-date=2005-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20050205215037/http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Karamihan sa mga nagmumukhang salitang [[Cebuano language|Bisaya]] sa Zamboangueño ay salitang Ilonggo sa katotohanan. Kahit nagsimula ang pakikisama ng Zamboangueño sa Bisaya nang mas maaga noong nakapuwesto ang mga Cebuanong sundalo sa Fort Pilar noong panahong kolonyal ng Kastila, bumilis lamang noong ang mga paghiram mula sa Bisaya noong mas malapit sa gitna ng ika-20 siglo mula sa paglipat mula sa Visayas pati na rin ang kasalukuyang paglipat mula sa mga ibang lugar kung saan sinasalita ang Bisaya sa Tangway ng Zamboanga. Sinasalita ang '''Zamboangueño''' (Chavacano) sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], mga bahagi ng [[Sulu]] at [[Tawi-Tawi]], at [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] at [[Zamboanga del Norte]]. Chabacano de Zamboanga ang pinakadinamikong sinasalitang wika ng Pilipinong Kriolyong Espanyol. Ginagamit ito bilang [[lingua franca]] ng mga Muslim at Kristiyano sa mga komunidad ng Timog-kanlurang Mindanao at mga Kapuluan ng Basilan. Kumalat ang kanyang impluwensiya sa mga ibang isla sa kanluran, tulad ng mga Kapuluang Jolo, pati na rin sa Cotabato at Davao sa Mindanao, at sa huli sa timog sa Malaysia.<ref>{{Cite journal|date=2005-06-01|title=The Journal of Pidgin and Creole Languages and the Society for Pidgin and Creole Linguistics, In Retrospect|journal=Creole Language in Creole Literatures|volume=20|issue=1|pages=167–174|doi=10.1075/jpcl.20.1.09gil|issn=0920-9034}}</ref> Ang mga ibang uri ng Chavacano kung saan [[Cebuano language|Bisaya]] ang kanilang pangunahing wikang substrato ay ang mga kriolyong nakabase sa [[Mindanao]]. Kabilang dito ang '''Castellano Abakay''' o '''Chavacano de Davao''' (sinasalita sa mga ibang lugar sa [[Davao City|Davao]]), na naimpluwensya ng [[Chinese language|Tsino]] at [[Japanese language|Hapones]], at nakahati sa dalawang subdayalekto, ''Castellano Abakay Chino'' at ''Castellano Abakay Japón,'' at '''Cotabateño''' (sinasalita sa [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]]). Magkatulad ang Cotabateño at Davaoeño sa Zamboangueño. === Mga katangian === Ang mga wikang Chavacano sa Pilipinas ay mga kriolyo batay sa [[Mexican Spanish|Espanyol Mehikano]] at posible rin sa, [[Portuguese language|Portuges]]. Sa mga ibang wikang Chavacano, magkatulad ang karamihan ng mga salita sa [[Andalusian Spanish|Espanyol Andalus]], ngunit marami ang mga salitang hiniram mula sa [[Nahuatl]], isang katutubong wika ng Gitnang Mehiko, na hindi mahahanap sa Espanyol Andalus. Kahit karamihan sa bokabularyo ay Mehikano, nakabatay ang kanyang balarila sa mga ibang [[Languages of the Philippines|wikang Pilipino]], lalo na sa [[Hiligaynon language|Ilonggo]], [[Tagalog language|Tagalog]] at [[Cebuano language|Bisaya]]. Sa pamamagitan ng Kastila, mayroon ding mga impluwensiya ang kanyang talasalitaan mula sa mga wika ng Amerikanong Indiyano tulad ng [[Nahuatl]], [[Taino]], [[Quechua languages|Quechua]], atbp. na napapatunayan ng mga salitang chongo (unggoy, sa halip ng Kastilang '''mono''<nowiki/>'), tiange, atbp.{{Citation needed|date=August 2011}} Salungat sa mga dayalektong nakabase sa Luzon, ang baryanteng Zamboangueño ay may pinakamaraming paghiram at/o impluwensiya mula sa mga iba pang Pilipinong [[Austronesian languages|wikang Austronesyo]] kabilang ang [[Hiligaynon language|Hiligaynon]] at [[Tagalog language|Tagalog]]. Mayroong mga salita mula sa [[Malay language|Malay]] ang Zamboangueño; kasama ito kahit hindi ito katutubong wika ng Pilipinas, naging lingua franca ito ng [[Maritime Southeast Asia|tagatabing-dagat na Timog-silangang Asya]]. Dahil sinasalita rin ang Zamboangueño ng mga Muslim, mayroon ding mga hiniram na sinalita ito mula sa [[Arabic language|Arabe]], pinakaraniwan dito ang mga salitang may kinalaman sa [[Glossary of Islam|Islam]]. Gayunpaman, mahirap sinagin kung nagmumula ang mga salitang ito sa lokal na populasyon o sa Kastila mismo, dahil may 6,000 salita sa Kastila na may pinagmulang Arabe. Mayroon ding mga salita ang Chavacano na may pinagmulang [[Wikang Persa|Persa]] na pumasok sa Chavacano sa pamamagitan ng Malay at Arabe; [[Indo-European languages|wikang Indo-Europeo]] silang dalawa. === Demograpiko === Mahahanap ang pinakamaraming bilang ng nagsasalita ng Chavacano sa '''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]]''' at sa lalawigang pulo ng [[Basilan]]. Mayroon ding makabuluhang bilang ng mga nagsasalita ng Chavacano sa Lungsod ng Cavite at Ternate. Mayroon ding mga nagsasalita sa mga ilang lugar sa mga lalawigan ng [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], [[Zamboanga del Norte]], Davao, at sa Lungsod ng Cotabato. Ayon sa opisyal na senso ng Pilipinas noong 2000, mayroong 607,200 nagsasalita ng Chavacano sa Pilipinas sa taong iyon. Posibleng mas mataas ang tiyak na numero dahil lubos na nilalampasan ang pigura mula sa senso ang populasyon ng Lungsod ng Zamboanga noong 2000, kung saan pangunahing wika ang Chavacano. Bilang karagdagan, hindi rin kasama sa pigura ang mga nagsasalita ng Chavacano sa [[Overseas Filipino|diaspora ng Pilipino]]. Sa kabila nito, Zamboangueño ang baryante na may pinakamaraming nagsasalita, dahil ito ang opisyal na wika ng Lungsod ng Zamboanga, na may ipinapalagay na populasyon na higit sa milyon sa kasalukuyan na opisyal na wika rin sa Basilan. Makahahanap ng mga nagsasalita ng Chavacano sa mga ibang lugar sa Sabah dahil naging sa ilalim ito ng bahagyang soberanya ng Espanya at sa pamamagitan ng mga Pilipinong tumatakas mula sa [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]] at mga lugar na nakararami ang Muslim sa Mindanao tulad ng [[Sulu Archipelago|Kapuluan ng Sulu]]. Sinasalita rin ito ng mga kaunting katutubong tao ng Zamboanga at Basilan, tulad ng mga [[Tausūg people|Tausugs]], the [[Samal people|Samal]], and the [[Yakan]], karamihan ng mga taong iyon ay [[Sunni Islam|Sunni]]. Sa mga katabing probinsya ng Sulu at [[Tawi-Tawi]], mayroong mga Muslim na nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, lahat sila ay kapit-bahay ng mga Kristiyano. Mayroon ding mga nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, mga Kristiyano at Muslim, sa [[Lanao del Norte]] at [[Lanao del Sur]]. Nagsasalita rin ang mga Kristiyano at Muslim sa [[Maguindanao]], [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], at [[Saranggani]] ng Chavacano de Zamboanga. Tandaan na naging bahagi ng buhay-alamang na [[Republic of Zamboanga|Republika ng Zamboanga]], ang [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]], Basilan, Sulu, Tawi-tawi, [[Maguindanao]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Soccsksargen]] (rehiyon na binubuo ng [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], at [[Saranggani]]) at Rehiyon ng Davao, kung saan pinili ang Chavacano bilang [[Official language|wikang opisyal]]. === Kahalagahan sa lipunan === Halos pasalitang wika ang Chavacano. Sa nakaraan, limtado ang paggamit nito sa panitikan at higit sa lahat nakakulong sa heograpikal na lokasyon kung sinasalita ang isang partikular na baryante. Mas ginagamit ito bilang pasalitang wika kaysa sa [[wikang pampanitikan]] kumpara sa paggamit ng Kastila sa Pilipinas, kung saan mas matagumpay siya bilang wikang sinulat kaysa sa wikang sinasalita. Kamakailan lamang, mayroong mga tangka para hikayatin ang paggamit ng Chavacano bilang wikang pansulat, ngunit karamihan sa mag tangka ay maliit na pagtangka sa alamat at panitikang pang-relihiyon at ilang mga sinaulat sa medya ng paglilimbag. Sa Lungsod ng Zamboanga, habang ginagamit ang wika ng midyang pangmasa, Simbahang Katoliko, edukasyon, at pamahalaang lokal, kaunti lamang ang mga panitikan na sinulat sa Zamboangueño at hindi agad-agad makahahanap ang publiko ng mga rekurso tungkol dito. Dahil sinasalita ang Chavacano ng mga Muslim bilang ikalawang wika hindi lamang sa Lungsod ng Zamboanga at Basilan ngunit sa Sulu at Tawi-tawi rin, inilalathala ang ilang mga libro ng [[Qur'an]] sa Chavacano. == Mga halimbawa == === Zamboangueño === ; Donde tu hay anda? : Kastila: ¿A dónde vas? : (‘Saan ka pupunta?’) ; Ya mirá yo con José. : Kastila: Yo vi a José. : (‘Nakita ko si José.’) ; Ya empezá ele buscá que buscá entero lugar con el sal. : Kastila: El/Ella empezó a buscar la sal en todas partes. : (‘Nagsimula siyang maghanap sa lahat ng dako para sa asin.’) ; Ya andá ele na escuela. : Kastila: El/Ella se fue a la escuela. : (‘Pumunta siya sa paaralan.’) ; Si Mario ya dormí na casa. : Kastila: Mario durmió en la casa. : (‘Natulog si Mario sa loob ng bahay.’) ; El hombre, con quien ya man encuentro tu, es mi hermano. : Kastila: El hombre que encontraste, es mi hermano. : (Ang lalaki na iyong nakilala ay aking kapatid.) ; El persona con quien tu tan cuento, bien alegre gayot. : Kastila: La persona con la que estás hablando es muy alegre. / La persona con quien tú estás conversando es bien alegre. : (Talagang masaya ang taong kausap mo.) ==== Isa pang halimbawa ng Zamboangueño ==== {| class="wikitable" !Zamboangueño !Kastila !Tagalog |- |Treinta y cuatro kilometro desde el pueblo de Zamboanga el Bunguiao, un diutay barrio que estaba un desierto. No hay gente quien ta queda aquí antes. Abundante este lugar de maga animales particularmente maga puerco 'e monte, gatorgalla, venao y otro más pa. Solamente maga pajariadores lang ta visitá con este lugar. |El Bunguiao, a treinta y cuatro kilómetros desde el pueblo de Zamboanga, es un pequeño barrio que una vez fue un área salvaje. No había gente que se quedara a vivir ahí. En este lugar había en abundancia animales salvajes tales como cerdos, gatos monteses, venados, y otros más. Este lugar era visitado únicamente por cazadores de pájaros. |Ang Bunguiao, isang maliit na baranggay na tatlumpung apat na kilometro mula sa lungsod ng Zamboanga, ay dating kasukalan. Walang taong naninirahan dito. Managana ang pook ng mga mabangis na hayop tulad ng mga baboy, musang, usa, at iba pa. Binisita lamang ang lugar ng mga mangangaso ng ibon. |} === Ermiteño === <blockquote>En la dulzura de mi afán, Junto contigo na un peñon Mientras ta despierta El buan y en Las playas del Pasay Se iba bajando el sol. Yo te decía, "gusto ko" Tu me decías, "justo na" Y de repente ¡Ay nakú! Ya sentí yo como si Un asuáng ta cercá. Que un cangrejo ya corré, Poco a poco na tu lao. Y de pronto ta escondé Bajo tus faldas, ¡amoratáo! Cosa que el diablo hacé, Si escabeche o kalamáy, Ese el que no ta sabé Hasta que yo ya escuché Fuerte-fuerte el voz: ¡Aray!</blockquote> == Talasalitaan == === Anyo at estilo === Ang Chavacano (lalo na ang Zamboangueño) ay may dalawang [[Register (sociolinguistics)|rehistro]] o [[Sociolect|sosyolekto]]: ang karaniwan, kolokyal, bulgar o pamilyar at ang pormal na rehistro/sosyolekto. Sa pangkalahatan, mas malapit ang rehistrong pormal sa Kastila, at mas malapit ang rehistrong kolokyal sa mga katutubong wikang Austronesyo. Sa rehistrong/sosyolektong karaniwan, kolokyal, bulgar, o pamilyar, nangngingibabaw ang mga salitang may lokal na pinagmulan o halo ng salitang lokal at Kastila. Karaniwang ginagamit ang rehistrong karaniwan o pamilyar kung nakikipag-usap sa mga taong may pantay na kalagayan o mas mababang kalagayan sa lipunan. Mas madalas din siyang ginagamit sa pamilya, kaibigan at kakilala. Tinatanggap ang paggamit ito sa pangkalahatan. Sa rehistrong/sosyolektong pormal, nangngingibabaw ang mga salitang mula sa Kastila o mga salitang Kastila. Ginagamit ang rehistrong pormal lalo na kapag nagsasalita sa mga taong may mas mataas na kalagayan sa lipunan. Ginagamit din ito kapag nakikipag-usap sa mga matatanda (lalo na sa loob ng pamilya at mga matandang kamag-anak) at sa mga may awtoridad. Mas ginagamit ito ng mga matatandang henerasyon, mestisong Zamboangueño, at sa mga baryo. Ito ang anyong ginagamit sa mga talumpati, edukasyon, midya, at pagsusulat. Pinaghahalo minsan sa ilang antas ng rehistrong pormal ang rehistrong kolokyal. Ipinapakita ng mga sumusunod na halimbawa ang pagkakaiba ng paggmit ng salitang promal at karniwan o pamilyar na salita sa Chavacano: {| class="wikitable" !Tagalog !Chavacano (pormal) !Chavacano (karaniwan/kolokyal/bulgar/pamilyar) !Kastila |- |madulas |resbalozo/resbaladizo |malandug |resbaloso/resbaladizo |- |kanin |morisqueta |kanon/arroz |morisqueta (naiintindihan bilang isang Pilipinong putaheng kanin)/arroz |- |ulan |lluvia/aguacero |aguacero/ulan |lluvia/aguacero |- |putahe |vianda/comida |comida/ulam |vianda/comida |- |mayabang |orgulloso(a) |bugalon(a)/ hambuguero(a) |orgulloso(a) |- |kotse |coche |auto |auto/coche |- |yaya |muchacho (m)/muchacha (f) |ayudanta (babae); ayudante (lalaki) |muchacha(o)/ayudante |- |tatay |papá (tata) |pápang (tata) |papá (padre) |- |nanay |mamá (nana) |mámang (nana) |mamá (madre) |- |lolo |abuelo |abuelo/lolo |abuelo/lolo |- |lola |abuela |abuela/lola |abuela/lela |- |maliit |chico(a)/pequeño(a) |pequeño(a)/diutay |pequeño/chico |- |istorbo |fastidio |asarante / salawayun |fastidio |- |matigas ang ulo |testarudo |duro cabeza/duro pulso |testarudo/cabeza dura |- |tsinelas |chancla |chinelas |chancla/chinelas |- |kasal |de estado/de estao |casado/casao |casado |- |(aking) mga magulang |(mis) padres |(mi) tata'y nana |(mis) padres |- |pilyo(a) |travieso(a) |guachi / guachinanggo(a) |travieso(a) |- |dumulas |rezbalasa/deslizar |landug |resbalar/deslizar |- |pangit |feo (masculine)/fea (feminine) |malacara, malacuka |feo(a) |- |ambon |lluve |talítih |lluvia |- |kidlat |rayo |rayo/quirlat |rayo |- |kulog/bagyo |trueno |trueno |trueno |- |buhawi |tornado/remolino, remulleno |ipo-ipo |tornado/remolino |- |payat (tao) |delgado(a)/flaco(a)/chiquito(a) |flaco/flaquit |delgado/flaco/flaquito |} == Tingnan din == * [[Wikang Kastila sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga kawing panlabas == {{Interwiki|code=cbk-zam}} * [http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/Steinkrueger-The_Puzzling_Case_of_Chabacano.pdf ''The Puzzling Case of Chabacano: Creolization, Substrate, Mixing, and Secondary Contact''], papel ni Patrick O. Steinkrüger * [http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html ''Confidence in Chabacano''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311083751/http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html |date=2011-03-11 }}, papel na inihanda ni Michael L. Forman * [http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf ''Chabacano/Spanish and the Philippine Linguistic Identity'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929122618/http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf |date=2009-09-29 }}, ni John M. Lipski * [http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/~ueda/varilex/art/v10a4.pdf Tungkol sa salitang ''amo'' sa Zamboangueño] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060128033212/http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/%7Eueda/varilex/art/v10a4.pdf |date=2006-01-28 }}, sa wikang Kastila <br />{{Mga wika sa Pilipinas}} nr5jajnjnlgp4b5lnluz2h8seifrvj4 2237116 2237114 2026-10-25T23:12:50Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237116 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw){{Infobox language|name=Chavacano|altname=Chabacano|nativename=|states=[[Pilipinas]]|ethnicity=[[Zamboangueño]]<br>[[Pilipino sa Indonesia]]<br>[[Pilipino sa Malaysia]]<br>[[Pilipinong Amerikano]]|speakers=689,000<!--Ethnologue's source, Rubino 2008, refers only to Zamboangueño, a subset of Chavacano-->|date=1992|ref=<ref>Spanish creole: {{Citation | first = Antonio | last = Quilis | title = La lengua española en Filipinas | year = 1996 | page = 54 and 55 | url = http://www.cervantesvirtual.com/servlet/SirveObras/01350553135573500088680/209438_0013.pdf | publisher = Cervantes virtual | format = PDF}}</ref><ref name="cervantes">[http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm Número de hispanohablantes en países y territorios donde el español no es lengua oficial] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120429103156/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_98/moreno/cuadro03.htm |date=29 April 2012 }}, [[Instituto Cervantes]].</ref>|familycolor=Creole|fam1=[[Spanish-based creole language|Spanish-based creole]]|region=[[Lungsod ng Zamboanga]] at [[Basilan]] (Zamboangueño), Lungsod ng Cavite (Caviteño) at Ternate, [[Cavite]] (Ternateño)|minority={{flag|Pilipinas}}|iso3=cbk|glotto=chav1241|glottorefname=Chavacano|lingua=51-AAC-ba|script=[[Latin script|Latin]] ([[Alpabetikong Espanyol]])|map=Idioma chabacano.png|mapcaption=Bahagi kung saan sinasalita ang Chavacano|notice=IPA}} Ang '''Chavacano''' o '''Chabacano''' ay isang pangkat ng wikang kriolyo na batay sa Kastila na sinasalita sa [[Pilipinas]]. Ang baryante na sinasalita sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], na matatagpuan sa timugang Pilipinong grupo ng isla ng Mindanao ay may pinakamaraming nagsasalita. Mahahanap ang mga ibang nabubuhay na uri nito sa Lungsod ng Cavite at Ternate, na matatagpuan sa lalawigan ng Cavite sa pulo ng Luzon.<ref>{{Cite news|url=https://www.ethnologue.com/language/cbk|title=Chavacano|work=Ethnologue|access-date=2018-11-16|language=en}}</ref> Chavacano ang nag-iisang [[Wikang kriolyo|kriolyo]] batay sa Kastila sa [[Asia|Asya]].<ref>{{Cite web|url=https://www.zamboanga.com/history/history_chabacano_versus_related_creoles.htm|title=The Early History of Chavacano de Zamboanga: Chabacano versus related creoles|website=www.zamboanga.com|access-date=2018-11-16}}</ref> Naiiba ang mga uri ng Chavacano sa tiyak na aspekto tulad ng talasalitaan ngunit sa pangkalahatan ay nagkakaintidihan ang mga nagsasalita ng mga uring ito, lalo na sa mga kalapit ng uri. Habang nagmumula sa Kastila ang karamihan ng leksikon ng mga iba't ibang uri ng Chavacano, magkatulad ang kanilang mga pambalarilang istruktura sa mga ibang [[Philippine languages|wikang Pilipino]]. Kabilang sa [[mga wika ng Pilipinas]], ito lamang ang hindi [[Austronesian language|wikang Austronesyo]], ngunit tulad ng mga [[Malayo-Polynesian languages|wikang Malayo-Polynesyo]], gumagamit ito ng [[Reduplication|reduplikasyon]]. Nagmumula ang salitang Chabacano mula sa Kastila, na halos nangangahulugan ng “malaswa” o “bulgar”, ngunit walang negatibong konotasyon ang salita sa mga kasalukuyang nagsasalita at at nawala ang orihinal na kahulugan nito mula sa Kastila. == Distribusyon at mga baryante == === Mga baryante === [[Talaksan:Map_chavacano.gif|right|thumb|190x190px|Mga katutubong nagsasalita na Zamboangueño sa Mindanao]] Nakapagbiling ang mga dalub wika ng anim na Kastilang kriolyong baryante sa Pilipinas. Nakabatay ang kanilang pag-uuri sa kanilang [[Substratum|wikang sustrato]] at sa lugar kung saan sila sinasalita. Ang tatlong kilalang baryante ng Chavacano kung saan [[Tagalog language|Tagalog]] ang kanilang wikang sustrato ay mga kriolyong batay sa [[Luzon]] ay '''Caviteño''' (sinasalita sa [[Cavite City|Lungsod ng Cavite]]), '''Bahra''' o '''Ternateño''' (sinasalita sa [[Ternate, Cavite]]) at '''Ermiteño''' (na dating sinalita sa lumang distrito ng [[Ermita, Manila|Ermita]] sa [[Manila]] at ay lipol ngayon). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; margin:auto;" ! style="width:15%;" |Uri ! style="width:13%;" |Tagpuan ! style="width:12%;" |Katutubong nagsasalita |- valign="top" |'''Zamboangueño (Zamboangueño/Zamboangueño Chavacano/Chabacano de Zamboanga)''' |'''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], [[Sulu]], [[Tawi-Tawi]], [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga del Norte]], [[Zamboanga Sibugay]]''' |359,000 (Rubino 2008, sinisipi ang senso noong 2000)<ref name="Ethnologue">Ethnologue</ref> |- valign="top" |'''Caviteño (Chabacano di Nisos/Chabacano de Cavite)''' |'''[[Cavite]]''' |4,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Cotabateño (Chabacano de Cotabato)''' |'''[[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Maguindanao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Castellano Abakay (Chabacano de Davao)''' |'''[[Davao Region|Rehiyon ng Davao]],''' '''[[Davao City|Lungsod ng Davao]]''' |N/A |- valign="top" |'''Ternateño (Bahra)''' |'''[[Ternate, Cavite|Ternate]]''' |3,000 (2013)<ref name="Ethnologue" /> |- valign="top" |'''Ermiteño (Ermitense)''' |'''[[Ermita]]''' |Lipol |} Mayroong mga teorya kung paano nagbago ang mga iba't ibang baryante ng Chavacano at kung paano sila nauugnay sa isa't isa. Ayon sa mga ibang dalubwika, pinaniniwalaan na naimpluwensiyahan ang Chabacano de Zamboanga ng Chabacano de Cavite na napatunayan ng mga tanyag na pamilyang [[Zamboangueño]] na nagmula sa mga opisyal ng Hukbong Kastila (mula sa [[Spain|Espanya]] at [[Latin America|Amerikang Latino]]), lalo na sa mga mestizo de Caviteño, na nakapuwesto sa [[Fort Pilar]] noong ika-19 na siglo. Noong kinalap ng mga Caviteñong opisyal ang mga manggagawa at tekniko mula sa [[Iloilo]] para patakbuhin ang kanilang mga [[Asukal|tubuhan]] at [[Bigas|palayan]] para bawasan ang dependensya ng lokal na populasyon mula sa Donativo de Zamboanga, ipinapataw ng buwis ang mga tagapulo ng kolonyal na pamahalaan ng Kastila upang suportahan ang pagtatakbo ng muog. Sa kasunod na pandarayuhan ng mga Ilonggong mangangalakal sa Zamboanga, nakakuha ng mga salitang Ilonggo ang Zamboangueño habang lumagom ang naunang mandarayuhang komunidad.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|title=Mensajes Y Noticias|date=2005-02-05|access-date=2018-10-19|archive-date=2005-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20050205215037/http://www.zamboanga.org/chavacano/chabacano_by_ben_saavedra.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Karamihan sa mga nagmumukhang salitang [[Cebuano language|Bisaya]] sa Zamboangueño ay salitang Ilonggo sa katotohanan. Kahit nagsimula ang pakikisama ng Zamboangueño sa Bisaya nang mas maaga noong nakapuwesto ang mga Cebuanong sundalo sa Fort Pilar noong panahong kolonyal ng Kastila, bumilis lamang noong ang mga paghiram mula sa Bisaya noong mas malapit sa gitna ng ika-20 siglo mula sa paglipat mula sa Visayas pati na rin ang kasalukuyang paglipat mula sa mga ibang lugar kung saan sinasalita ang Bisaya sa Tangway ng Zamboanga. Sinasalita ang '''Zamboangueño''' (Chavacano) sa [[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]], [[Basilan]], mga bahagi ng [[Sulu]] at [[Tawi-Tawi]], at [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]] at [[Zamboanga del Norte]]. Chabacano de Zamboanga ang pinakadinamikong sinasalitang wika ng Pilipinong Kriolyong Espanyol. Ginagamit ito bilang [[lingua franca]] ng mga Muslim at Kristiyano sa mga komunidad ng Timog-kanlurang Mindanao at mga Kapuluan ng Basilan. Kumalat ang kanyang impluwensiya sa mga ibang isla sa kanluran, tulad ng mga Kapuluang Jolo, pati na rin sa Cotabato at Davao sa Mindanao, at sa huli sa timog sa Malaysia.<ref>{{Cite journal|date=2005-06-01|title=The Journal of Pidgin and Creole Languages and the Society for Pidgin and Creole Linguistics, In Retrospect|journal=Creole Language in Creole Literatures|volume=20|issue=1|pages=167–174|doi=10.1075/jpcl.20.1.09gil|issn=0920-9034}}</ref> Ang mga ibang uri ng Chavacano kung saan [[Cebuano language|Bisaya]] ang kanilang pangunahing wikang substrato ay ang mga kriolyong nakabase sa [[Mindanao]]. Kabilang dito ang '''Castellano Abakay''' o '''Chavacano de Davao''' (sinasalita sa mga ibang lugar sa [[Davao City|Davao]]), na naimpluwensya ng [[Chinese language|Tsino]] at [[Japanese language|Hapones]], at nakahati sa dalawang subdayalekto, ''Castellano Abakay Chino'' at ''Castellano Abakay Japón,'' at '''Cotabateño''' (sinasalita sa [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]]). Magkatulad ang Cotabateño at Davaoeño sa Zamboangueño. === Mga katangian === Ang mga wikang Chavacano sa Pilipinas ay mga kriolyo batay sa [[Mexican Spanish|Espanyol Mehikano]] at posible rin sa, [[Portuguese language|Portuges]]. Sa mga ibang wikang Chavacano, magkatulad ang karamihan ng mga salita sa [[Andalusian Spanish|Espanyol Andalus]], ngunit marami ang mga salitang hiniram mula sa [[Nahuatl]], isang katutubong wika ng Gitnang Mehiko, na hindi mahahanap sa Espanyol Andalus. Kahit karamihan sa bokabularyo ay Mehikano, nakabatay ang kanyang balarila sa mga ibang [[Languages of the Philippines|wikang Pilipino]], lalo na sa [[Hiligaynon language|Ilonggo]], [[Tagalog language|Tagalog]] at [[Cebuano language|Bisaya]]. Sa pamamagitan ng Kastila, mayroon ding mga impluwensiya ang kanyang talasalitaan mula sa mga wika ng Amerikanong Indiyano tulad ng [[Nahuatl]], [[Taino]], [[Quechua languages|Quechua]], atbp. na napapatunayan ng mga salitang chongo (unggoy, sa halip ng Kastilang '''mono''<nowiki/>'), tiange, atbp.{{Citation needed|date=August 2011}} Salungat sa mga dayalektong nakabase sa Luzon, ang baryanteng Zamboangueño ay may pinakamaraming paghiram at/o impluwensiya mula sa mga iba pang Pilipinong [[Austronesian languages|wikang Austronesyo]] kabilang ang [[Hiligaynon language|Hiligaynon]] at [[Tagalog language|Tagalog]]. Mayroong mga salita mula sa [[Malay language|Malay]] ang Zamboangueño; kasama ito kahit hindi ito katutubong wika ng Pilipinas, naging lingua franca ito ng [[Maritime Southeast Asia|tagatabing-dagat na Timog-silangang Asya]]. Dahil sinasalita rin ang Zamboangueño ng mga Muslim, mayroon ding mga hiniram na sinalita ito mula sa [[Arabic language|Arabe]], pinakaraniwan dito ang mga salitang may kinalaman sa [[Glossary of Islam|Islam]]. Gayunpaman, mahirap sinagin kung nagmumula ang mga salitang ito sa lokal na populasyon o sa Kastila mismo, dahil may 6,000 salita sa Kastila na may pinagmulang Arabe. Mayroon ding mga salita ang Chavacano na may pinagmulang [[Wikang Persa|Persa]] na pumasok sa Chavacano sa pamamagitan ng Malay at Arabe; [[Indo-European languages|wikang Indo-Europeo]] silang dalawa. === Demograpiko === Mahahanap ang pinakamaraming bilang ng nagsasalita ng Chavacano sa '''[[Zamboanga City|Lungsod ng Zamboanga]]''' at sa lalawigang pulo ng [[Basilan]]. Mayroon ding makabuluhang bilang ng mga nagsasalita ng Chavacano sa Lungsod ng Cavite at Ternate. Mayroon ding mga nagsasalita sa mga ilang lugar sa mga lalawigan ng [[Zamboanga del Sur]], [[Zamboanga Sibugay]], [[Zamboanga del Norte]], Davao, at sa Lungsod ng Cotabato. Ayon sa opisyal na senso ng Pilipinas noong 2000, mayroong 607,200 nagsasalita ng Chavacano sa Pilipinas sa taong iyon. Posibleng mas mataas ang tiyak na numero dahil lubos na nilalampasan ang pigura mula sa senso ang populasyon ng Lungsod ng Zamboanga noong 2000, kung saan pangunahing wika ang Chavacano. Bilang karagdagan, hindi rin kasama sa pigura ang mga nagsasalita ng Chavacano sa [[Overseas Filipino|diaspora ng Pilipino]]. Sa kabila nito, Zamboangueño ang baryante na may pinakamaraming nagsasalita, dahil ito ang opisyal na wika ng Lungsod ng Zamboanga, na may ipinapalagay na populasyon na higit sa milyon sa kasalukuyan na opisyal na wika rin sa Basilan. Makahahanap ng mga nagsasalita ng Chavacano sa mga ibang lugar sa Sabah dahil naging sa ilalim ito ng bahagyang soberanya ng Espanya at sa pamamagitan ng mga Pilipinong tumatakas mula sa [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]] at mga lugar na nakararami ang Muslim sa Mindanao tulad ng [[Sulu Archipelago|Kapuluan ng Sulu]]. Sinasalita rin ito ng mga kaunting katutubong tao ng Zamboanga at Basilan, tulad ng mga [[Tausūg people|Tausugs]], the [[Samal people|Samal]], and the [[Yakan]], karamihan ng mga taong iyon ay [[Sunni Islam|Sunni]]. Sa mga katabing probinsya ng Sulu at [[Tawi-Tawi]], mayroong mga Muslim na nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, lahat sila ay kapit-bahay ng mga Kristiyano. Mayroon ding mga nagsasalita ng Chavacano de Zamboanga, mga Kristiyano at Muslim, sa [[Lanao del Norte]] at [[Lanao del Sur]]. Nagsasalita rin ang mga Kristiyano at Muslim sa [[Maguindanao]], [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], at [[Saranggani]] ng Chavacano de Zamboanga. Tandaan na naging bahagi ng buhay-alamang na [[Republic of Zamboanga|Republika ng Zamboanga]], ang [[Zamboanga Peninsula|Tangway ng Zamboanga]], Basilan, Sulu, Tawi-tawi, [[Maguindanao]], [[Cotabato City|Lungsod ng Cotabato]], [[Soccsksargen]] (rehiyon na binubuo ng [[Sultan Kudarat]], [[Cotabato]], [[South Cotabato|Timog Cotabato]], at [[Saranggani]]) at Rehiyon ng Davao, kung saan pinili ang Chavacano bilang [[Official language|wikang opisyal]]. === Kahalagahan sa lipunan === Halos pasalitang wika ang Chavacano. Sa nakaraan, limtado ang paggamit nito sa panitikan at higit sa lahat nakakulong sa heograpikal na lokasyon kung sinasalita ang isang partikular na baryante. Mas ginagamit ito bilang pasalitang wika kaysa sa [[wikang pampanitikan]] kumpara sa paggamit ng Kastila sa Pilipinas, kung saan mas matagumpay siya bilang wikang sinulat kaysa sa wikang sinasalita. Kamakailan lamang, mayroong mga tangka para hikayatin ang paggamit ng Chavacano bilang wikang pansulat, ngunit karamihan sa mag tangka ay maliit na pagtangka sa alamat at panitikang pang-relihiyon at ilang mga sinaulat sa medya ng paglilimbag. Sa Lungsod ng Zamboanga, habang ginagamit ang wika ng midyang pangmasa, Simbahang Katoliko, edukasyon, at pamahalaang lokal, kaunti lamang ang mga panitikan na sinulat sa Zamboangueño at hindi agad-agad makahahanap ang publiko ng mga rekurso tungkol dito. Dahil sinasalita ang Chavacano ng mga Muslim bilang ikalawang wika hindi lamang sa Lungsod ng Zamboanga at Basilan ngunit sa Sulu at Tawi-tawi rin, inilalathala ang ilang mga libro ng [[Qur'an]] sa Chavacano. == Mga halimbawa == === Zamboangueño === ; Donde tu hay anda? : Kastila: ¿A dónde vas? : (‘Saan ka pupunta?’) ; Ya mirá yo con José. : Kastila: Yo vi a José. : (‘Nakita ko si José.’) ; Ya empezá ele buscá que buscá entero lugar con el sal. : Kastila: El/Ella empezó a buscar la sal en todas partes. : (‘Nagsimula siyang maghanap sa lahat ng dako para sa asin.’) ; Ya andá ele na escuela. : Kastila: El/Ella se fue a la escuela. : (‘Pumunta siya sa paaralan.’) ; Si Mario ya dormí na casa. : Kastila: Mario durmió en la casa. : (‘Natulog si Mario sa loob ng bahay.’) ; El hombre, con quien ya man encuentro tu, es mi hermano. : Kastila: El hombre que encontraste, es mi hermano. : (Ang lalaki na iyong nakilala ay aking kapatid.) ; El persona con quien tu tan cuento, bien alegre gayot. : Kastila: La persona con la que estás hablando es muy alegre. / La persona con quien tú estás conversando es bien alegre. : (Talagang masaya ang taong kausap mo.) ==== Isa pang halimbawa ng Zamboangueño ==== {| class="wikitable" !Zamboangueño !Kastila !Tagalog |- |Treinta y cuatro kilometro desde el pueblo de Zamboanga el Bunguiao, un diutay barrio que estaba un desierto. No hay gente quien ta queda aquí antes. Abundante este lugar de maga animales particularmente maga puerco 'e monte, gatorgalla, venao y otro más pa. Solamente maga pajariadores lang ta visitá con este lugar. |El Bunguiao, a treinta y cuatro kilómetros desde el pueblo de Zamboanga, es un pequeño barrio que una vez fue un área salvaje. No había gente que se quedara a vivir ahí. En este lugar había en abundancia animales salvajes tales como cerdos, gatos monteses, venados, y otros más. Este lugar era visitado únicamente por cazadores de pájaros. |Ang Bunguiao, isang maliit na baranggay na tatlumpung apat na kilometro mula sa lungsod ng Zamboanga, ay dating kasukalan. Walang taong naninirahan dito. Managana ang pook ng mga mabangis na hayop tulad ng mga baboy, musang, usa, at iba pa. Binisita lamang ang lugar ng mga mangangaso ng ibon. |} === Ermiteño === <blockquote>En la dulzura de mi afán, Junto contigo na un peñon Mientras ta despierta El buan y en Las playas del Pasay Se iba bajando el sol. Yo te decía, "gusto ko" Tu me decías, "justo na" Y de repente ¡Ay nakú! Ya sentí yo como si Un asuáng ta cercá. Que un cangrejo ya corré, Poco a poco na tu lao. Y de pronto ta escondé Bajo tus faldas, ¡amoratáo! Cosa que el diablo hacé, Si escabeche o kalamáy, Ese el que no ta sabé Hasta que yo ya escuché Fuerte-fuerte el voz: ¡Aray!</blockquote> == Talasalitaan == === Anyo at estilo === Ang Chavacano (lalo na ang Zamboangueño) ay may dalawang [[Register (sociolinguistics)|rehistro]] o [[Sociolect|sosyolekto]]: ang karaniwan, kolokyal, bulgar o pamilyar at ang pormal na rehistro/sosyolekto. Sa pangkalahatan, mas malapit ang rehistrong pormal sa Kastila, at mas malapit ang rehistrong kolokyal sa mga katutubong wikang Austronesyo. Sa rehistrong/sosyolektong karaniwan, kolokyal, bulgar, o pamilyar, nangngingibabaw ang mga salitang may lokal na pinagmulan o halo ng salitang lokal at Kastila. Karaniwang ginagamit ang rehistrong karaniwan o pamilyar kung nakikipag-usap sa mga taong may pantay na kalagayan o mas mababang kalagayan sa lipunan. Mas madalas din siyang ginagamit sa pamilya, kaibigan at kakilala. Tinatanggap ang paggamit ito sa pangkalahatan. Sa rehistrong/sosyolektong pormal, nangngingibabaw ang mga salitang mula sa Kastila o mga salitang Kastila. Ginagamit ang rehistrong pormal lalo na kapag nagsasalita sa mga taong may mas mataas na kalagayan sa lipunan. Ginagamit din ito kapag nakikipag-usap sa mga matatanda (lalo na sa loob ng pamilya at mga matandang kamag-anak) at sa mga may awtoridad. Mas ginagamit ito ng mga matatandang henerasyon, mestisong Zamboangueño, at sa mga baryo. Ito ang anyong ginagamit sa mga talumpati, edukasyon, midya, at pagsusulat. Pinaghahalo minsan sa ilang antas ng rehistrong pormal ang rehistrong kolokyal. Ipinapakita ng mga sumusunod na halimbawa ang pagkakaiba ng paggmit ng salitang promal at karniwan o pamilyar na salita sa Chavacano: {| class="wikitable" !Tagalog !Chavacano (pormal) !Chavacano (karaniwan/kolokyal/bulgar/pamilyar) !Kastila |- |madulas |resbalozo/resbaladizo |malandug |resbaloso/resbaladizo |- |kanin |morisqueta |kanon/arroz |morisqueta (naiintindihan bilang isang Pilipinong putaheng kanin)/arroz |- |ulan |lluvia/aguacero |aguacero/ulan |lluvia/aguacero |- |putahe |vianda/comida |comida/ulam |vianda/comida |- |mayabang |orgulloso(a) |bugalon(a)/ hambuguero(a) |orgulloso(a) |- |kotse |coche |auto |auto/coche |- |yaya |muchacho (m)/muchacha (f) |ayudanta (babae); ayudante (lalaki) |muchacha(o)/ayudante |- |tatay |papá (tata) |pápang (tata) |papá (padre) |- |nanay |mamá (nana) |mámang (nana) |mamá (madre) |- |lolo |abuelo |abuelo/lolo |abuelo/lolo |- |lola |abuela |abuela/lola |abuela/lela |- |maliit |chico(a)/pequeño(a) |pequeño(a)/diutay |pequeño/chico |- |istorbo |fastidio |asarante / salawayun |fastidio |- |matigas ang ulo |testarudo |duro cabeza/duro pulso |testarudo/cabeza dura |- |tsinelas |chancla |chinelas |chancla/chinelas |- |kasal |de estado/de estao |casado/casao |casado |- |(aking) mga magulang |(mis) padres |(mi) tata'y nana |(mis) padres |- |pilyo(a) |travieso(a) |guachi / guachinanggo(a) |travieso(a) |- |dumulas |rezbalasa/deslizar |landug |resbalar/deslizar |- |pangit |feo (masculine)/fea (feminine) |malacara, malacuka |feo(a) |- |ambon |lluve |talítih |lluvia |- |kidlat |rayo |rayo/quirlat |rayo |- |kulog/bagyo |trueno |trueno |trueno |- |buhawi |tornado/remolino, remulleno |ipo-ipo |tornado/remolino |- |payat (tao) |delgado(a)/flaco(a)/chiquito(a) |flaco/flaquit |delgado/flaco/flaquito |} == Tingnan din == * [[Wikang Kastila sa Pilipinas]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga kawing panlabas == {{Interwiki|code=cbk-zam}} * [http://www.sil.org/asia/philippines/ical/papers/Steinkrueger-The_Puzzling_Case_of_Chabacano.pdf ''The Puzzling Case of Chabacano: Creolization, Substrate, Mixing, and Secondary Contact''], papel ni Patrick O. Steinkrüger * [http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html ''Confidence in Chabacano''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311083751/http://filipinokastila.tripod.com/chaba10.html |date=2011-03-11 }}, papel na inihanda ni Michael L. Forman * [http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf ''Chabacano/Spanish and the Philippine Linguistic Identity'']{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929122618/http://www.personal.psu.edu/faculty/j/m/jml34/chabacano.pdf |date=2009-09-29 }}, ni John M. Lipski * [http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/~ueda/varilex/art/v10a4.pdf Tungkol sa salitang ''amo'' sa Zamboangueño] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060128033212/http://gamp.c.u-tokyo.ac.jp/%7Eueda/varilex/art/v10a4.pdf |date=2006-01-28 }}, sa wikang Kastila <br />{{Mga wika sa Pilipinas}} poo1ajbxztfn8dxmzdryx1cad91ppbe Talaan ng mga palabas ng GMA Network 0 20504 2237320 2236795 2026-10-26T10:13:37Z ~2026-56985-75 168029 Updated hoax by Joe Ursaiz Marasigan 2237320 wikitext text/x-wiki {{update||date=Nobyembre 2023}} {{For|dating palabas ng GMA Network|Tala ng mga dating palabas ng GMA Network}} Ang [[GMA Network|'''GMA Network''']] ('''Global Media Arts''' o simpleng '''GMA)''' ay isang pangunahing komersyal na telebisyon at network ng radyo sa Pilipinas na pagmamay-ari ng [[GMA Network (kompanya)|GMA Network Inc]]. Ang punong-himpilan nito ay sa [[GMA Network Center]], Diliman, Lungsod ng Quezon. Ang sumusunod ay isang listahan ng lahat ng mga kasalukuyang programa sa GMA mula nang simulan ang pagpapatakbo nito sa telebisyon noong 1961. ==Kasalukuyang Orihinal na Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Balita=== * ''[[24 Oras]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Breaking News]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Express]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras News Alert]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''[[24 Oras|24 Oras Weekend]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} *''GMA Weekend Report'' {{small|(2007-kasalukuyan)}} * ''[[Saksi]]'' {{small|(1995-kasalukuyan)}} * ''[[Saksi|Saksi Breaking News]]'' {{small|(1995-kasalukuyan)}} * ''[[Unang Hirit]]'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} ===Current affairs=== * ''Adyenda'' {{small|(2009-kasalukuyan)}} * ''Alisto'' {{small|(2013-kasalukuyan)}} * ''Born to Be Wild'' {{small|(2007-kasalukuyan)}} *''Debate with Mare at Pare'' {{small|(1998-kasalukuyan)}} * ''[[Diyos at Bayan]]'' {{small|(1998-kasalukuyan)}} * ''Front Row'' {{small|(2014-kasalukuyan)}} * ''Isyu Ngayon'' {{small|(2010-kasalukuyan)}} * ''[[Imbestigador]]'' {{small|(2000-kasalukuyan)}} * ''i-Witness'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} * ''[[Kapuso Mo, Jessica Soho]]'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''Kay Susan Tayo!'' {{small|(2003-kasalukuyan)}} * ''Pinoy M.D.'' {{small|(2010-kasalukuyan)}} * ''Power House'' {{small|(2014-kasalukuyan)}} * ''Reporter's Notebook'' {{small|(2004-kasalukuyan)}} * ''Resibo: Walang Lusot ang May Atraso'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''Tunay na Buhay'' {{small|(2011-kasalukuyan)}} * ''Wish Ko Lang!'' {{small|(2002-kasalukuyan)}} * ''Y Speak 2.0'' {{small|(2007-kasalukuyan)}} ===Drama=== ====Serye==== * ''Born to Shine'' {{small|(2026-kasalukuyan)}} * ''Kamao'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Taskforce Firewall'' {{small|(2026-kasalukuyan)}} * ''The Master Cutter'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} ====Antolohiya==== * ''Barangay Love Stories'' {{small|(2026-kasalukuyan)}} * ''Magpakailanman'' {{small|(2002-kasalukuyan)}} * ''Regal Studio Presents'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Barayti=== * ''All-Out Sundays'' {{small|(2020-kasalukuyan)}} * ''[[It’s Showtime]]'' {{small|(2024-kasalukuyan; co-produced with [[ABS-CBN|ABS-CBN Studios]])}} * ''TiktoClock'' {{small|(2022-kasalukuyan)}} ===Palaro=== * ''Family Feud'' {{small|(2008-kasalukuyan)}} * ''The Clash'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} * ''The Clash Teens'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''The Voice Generations'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} ===Komedya=== * ''[[Bubble Gang]]'' {{small|(1995-kasalukuyan)}} * ''[[Pepito Manaloto|Pepito Manaloto: Tuloy ang Kwento]]'' {{small|(2010-kasalukuyan)}} ===Talk show=== * ''Cayetano in Action with Boy Abunda'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} *''Fast Talk with Boy Abunda'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''Gandang Gabi, Vice!'' {{small|(2026-kasalukuyan)}} * ''Sarap, 'Di Ba?'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} *''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-kasalukuyan)}} *''The Boobay and Tekla Show'' {{small|(2019-kasalukuyan)}} ===Serbisyo publiko=== * ''Kapwa Ko Mahal Ko'' {{small|(1975-kasalukuyan)}} ===Realidad=== * ''Pinoy Big Brother'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''Stars on the Floor'' {{small|(2025-kasalukuyan)}} * ''The Voice Kids'' {{small|(2026-kasalukuyan)}} ===Impormatibo=== * ''Amazing Earth'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} * ''AHA!'' {{small|(2010-kasalukuyan; produced by GMA News and Public Affairs)}} * ''AgriPreneur'' {{small|(2019-kasalukuyan)}} * ''Dami Mong Alam, Kuya Kim!'' {{small|(2024-kasalukuyan)}} * ''Healing Galing'' {{small|(2023-kasalukuyan)}} * ''iBilib'' {{small|(2012-kasalukuyan)}} * ''Pera Paraan'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} * ''Turbo Zone'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Relihiyoso=== * ''The 700 Club Asia'' {{small|(1995-kasalukuyan, co-produced with [[CBN Asia]])}} ===Pelikula at espesyal na presentasyon=== * ''GMA Blockbusters'' {{small|(2013-kasalukuyan)}} * ''GMA Regional TV Presents'' {{small|(2018-kasalukuyan)}} *''Kapuso Movie Festival'' {{small|(2006-kasalukuyan)}} ==Kasalukuyang Banyagang Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Drama=== *''Her Private Life'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Lie After Lie'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Mako Mermaids'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''The Penthouse'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Animated=== *''Angry Birds Toons'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} *''Hunter x Hunter'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} *''[[Detective Conan]]'' {{small|(1999-kasalukuyan)}} *''[[One Piece]]'' {{small|(2020-kasalukuyan)}} *''Slam Dunk'' {{small|(2021-kasalukuyan)}} ===Talk=== * ''In Touch with Charles Stanley'' {{small|(1994–2004, 2008–2014, 2015–2016, 2019-kasalukuyan)}} ==Pangrehiyong Programa== ''Paalala'': Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya at rehiyon kung saan nagpapakita ang palabas sa panaklong. ===Balita=== *''24 Oras Ilokano'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''24 Oras Northern Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''24 Oras North Central Luzon'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''24 Oras Cagayan Valley'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''24 Oras Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''24 Oras Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''24 Oras Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''24 Oras Bikol'' {{small|(GMA Bicol)}} *''24 Oras Western Visayas'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''24 Oras Negros'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''24 Oras Central Visayas'' {{small|(GMA Cebu)}} *''24 Oras Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''24 Oras Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''24 Oras Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''24 Oras Southern Mindanao'' {{small|(GMA Davao)}} *''24 Oras Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''24 Oras Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''24 Oras Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} ===News bulletins=== *''24 Oras News Alert Ilocos'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''24 Oras News Alert Northern Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''24 Oras News Alert North Central Luzon'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''24 Oras News Alert Cagayan Valley'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''24 Oras News Alert Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''24 Oras News Alert Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''24 Oras News Alert Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''24 Oras News Alert Bikol'' {{small|(GMA Bicol)}} *''24 Oras News Alert Western Visayas'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''24 Oras News Alert Negros'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''24 Oras News Alert Central Visayas'' {{small|(GMA Cebu)}} *''24 Oras News Alert Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''24 Oras News Alert Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''24 Oras News Alert Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''24 Oras News Alert Southern Mindanao'' {{small|(GMA Davao)}} *''24 Oras News Alert Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''24 Oras News Alert Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''24 Oras News Alert Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} ===Morning show=== *''Arangkada'' {{small|(GMA Iloilo)}} *''Buena Mano Balita'' {{small|(GMA Cebu)}} *''Buenos Dias Chavacano'' {{small|(GMA Zamboanga)}} *''Good Morning Amianan'' {{small|(GMA Ilocos)}} *''Good Morning Central Luzon'' {{small|(GMA Pampanga)}} *''Maayong Buntag Caraga'' {{small|(GMA Butuan)}} *''Maayong Buntag Northern Mindanao'' {{small|(GMA Northern Mindanao)}} *''Magandang Umaga Central Mindanao'' {{small|(GMA Cotabato)}} *''Magandang Umaga Po Lambak ng Cagayan'' {{small|(GMA Cauayan-Santiago)}} *''Magandang Umaga Socsksargen'' {{small|(GMA General Santos)}} *''Magandang Umaga Southern Tagalog'' {{small|(GMA Batangas)}} *''Marhay na Aga Bicolandia'' {{small|(GMA Bicol)}} *''Maupay nga Aga Eastern Visayas'' {{small|(GMA Tacloban-Ormoc)}} *''Mayad na Timprano Palawan'' {{small|(GMA Palawan)}} *''Naimbag nga Morning Hilagang Luzon'' {{small|(GMA Baguio)}} *''Primera Balita'' {{small|(GMA Dagupan)}} *''The Morning Show'' {{small|(GMA Bacolod)}} *''Una Ka BAI!'' {{small|(GMA Davao)}} ===Public affairs programs=== * ''[[Biyaheng DO30]]'' {{small|(GMA Davao, co-produced with Davao City Government)}}<ref>{{cite web |url=http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |title=GMA Davao Rolls Out "Byaheng DO30" With Mayor Inday Duterte |publisher=Page One |date=Disyembre 14, 2016 |accessdate=Disyembre 15, 2016 |archive-date=2016-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161223130741/http://pageone.ph/gma-davao-rolls-out-byaheng-do30-with-mayor-inday-duterte/ |url-status=dead }}</ref> ===Mga maikling segment=== *''People, Places & Events'' {{small|(GMA Dagupan)}} ===Relihiyoso=== *''Word of God'' {{small|(GMA Dagupan)}} ===Pelikula at espesyal na presentasyon=== * ''Kadayawan Festival'' {{small|(GMA Davao)}} * ''Sabado Box Office Hits'' {{small|(GMA Cebu and GMA Davao)}} * ''Siete Palabras at the Cebu Metropolitan Cathedral'' {{small|(GMA Cebu)}} * ''Siete Palabras at the San Pedro Cathedral'' {{small|(GMA Davao)}} * ''Sinulog Festival'' {{small|(GMA Cebu)}} ==Mga Paparating na Programa== ''Paalala:'' Ang mga pamagat ay nakalista sa alpabetikong pagkakasunud-sunod na sinusundan ng taon ng pasinaya sa panaklong. ===Orihinal=== ;Drama *[[Encantadia (seryeng pantelebisyon ng 2016)|''Encantadia Chronicles: Sang’gre'']] *''Sireno'' *''A Lifetime With You'' *''For The Love of Kobe'' *''A Family Like Us'' *''A Mother'' 's ''Tale'' ===Banyagang Programa=== ;Animated *''Samurai Pizza Cats'' {{small|(1990)}} *''Yo-kai Watch Shadowside'' {{small|(2021)}} *[https://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network tps://en.m.wikipedia.org/wiki/List_of_programs_broadcast_by_GMA_Network] *https://www.gmanetwork.com/entertainment/schedule?amp ==Mga Panlabas na Link== * [http://www.igma.tv/shows.php/ iGMA.tv offcial site] * [http://www.gmanetwork.com GMA Network's official website] * [http://www.gmanetwork.com/news GMA News and Public Affairs's official website] * [http://www.gmanetwork.com Official website] {{DEFAULTSORT:GMA Network, List Of Programs Broadcast By}} [[Kategorya:Palatuntunan ng GMA Network]] 7e02mo894u3kej556iy4w7jdjethcj3 Lalawigan ng Rovigo 0 20876 2237018 1989281 2026-10-25T12:24:22Z Ryomaandres 8044 /* Delta at liwasang pangkalikasan ng delta */ 2237018 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Province of Rovigo|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=Flag province rovigo.png|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Rovigo in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Map highlighting the location of the province of Rovigo in Italy|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name={{flag|Italya}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Veneto]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Rovigo]]|parts_type=[[Comune]]|parts_style=para|p1=50|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Ivan Dall'Ara|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=1789|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=244062|population_as_of=31 Disyembre 2013|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=45100, 45010-45039|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0425, 0426|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|RO]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=029|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg/250px-Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg|right|thumb|250x250px| Ang ilog ng Po habang pumapasok ito sa lalawigan ng Rovigo malapit sa Melara.]] [[Talaksan:Adigecastagnarobadia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Adigecastagnarobadia.jpg/220px-Adigecastagnarobadia.jpg|thumb| Ang ilog Adige habang pumapasok ito sa lalawigan ng Rovigo malapit sa Badia Polesine.]] Ang '''Lalawigan ng Rovigo''' (''Provincia di Rovigo'') ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Veneto]] ng [[Italya]]. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Rovigo]]. May hangganan ito sa hilaga ang mga lalawigan ng [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Padua|Padua]], at [[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]], sa timog sa [[lalawigan ng Ferrara]], sa kanluran sa [[Mantova|lalawigan ng Mantua]], at sa silangan sa [[Dagat Adriatico]]. == Heograpiya at demograpiko == Ang lalawigan ng Rovigo ay tumutugma sa<ref>{{Citation |title=Il Vocabolario Treccani |year=1992 |contribution=polesine |contribution-url=http://www.epsilan.it/treccani/print.asp?LEMMA=171895 |place=Rome |publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana |language=it |access-date=2022-09-18 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216052031/http://www.epsilan.it/treccani/print.asp?LEMMA=171895 |url-status=dead }}</ref> o ganap na kasama sa<ref name="sapere_polesine">{{Citation |title=Sapere.it |url=http://www.sapere.it/ |volume= |year=2002 |contribution=Polesine |contribution-url=http://www.sapere.it/gr/ArticleViewServletOriginal?otid=GEDEA_polesine_1&orid=OMNIA_028341&todo=LinkToFree |place=Novara |publisher=De Agostini |language=it}}</ref> kontemporaneong [[Polesine]]. Ito ay may [[Sukat|lawak]] na {{Convert|1789|km2|mi2}} at kabuuang [[populasyon]] na 244,625 na naninirahan (2005). Ito ay isang [[kapatagan]] na ang [[Elevation|taas]] ay mula {{Convert|-2|to|15|m|ft|0}}.<ref>All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref> Ang hilagang hangganan ay makikita sa ilog [[Adige]] mula sa [[Badia Polesine]] hanggang sa dagat, maliban sa teritoryo ng [[Cavarzere]] (sa [[Lalawigan ng Venecia|kalakhang lungsod ng Venecia]]); ang katimugang hangganan ay makikita sa [[ilog Po]] mula sa [[Melara]] hanggang sa dagat. Kasama sa lalawigan ang buong [[Delta ng ilog|delta]] ng Po at ang hangganan ay makikita sa ''Po di Goro'' na kanal ng delta. Ang iba pang mga [[batis]] ng [[Kasaysayan|makasaysayang]] halaga ay ang ''Adigetto'' (isang dating kurso ng Adige), ang ''Poazzo'' (isang dating kurso ng Po), at ang ''Fossa Polesella'' (isang dating daanan ng [[Daanan ng tubig|tubig]] na nag-uugnay sa Canal Bianco sa Po). == Kasaysayan == Ang teritoryo ng lalawigan ay unang kolonisado ng mga [[Mga Griyego|Griyego]], na nagtatag ng kolonya ng [[Adria]] noong ika-12-11 siglo BK. Noong ika-6 at ika-5 siglo BK ang mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] at [[Adriatikong Veneti|Veneciano]] ay nanirahan sa lugar, na sinundan ng mga [[Imperyong Romano|Romano]]. == Delta at liwasang pangkalikasan ng delta == Ang silangang bahagi ng lalawigan ay tumutugma sa delta ng Ilog Po, isang malaking lugar kung saan ang ilog ay nahahati sa mga daluyan (bawat isa ay may sariling pangalan). Ang delta ay isa ring protektadong lugar, dahil isa itong pambansa-legal na kinikilalang liwasang pangkalikasan. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Rovigo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.provincia.rovigo.it Provincia di Rovigo homepage] {{In lang|it}} {{Veneto}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] 7n2uv79t8rktpkjdn9h7hyoz26s9tlf 2237019 2237018 2026-10-25T12:24:51Z Ryomaandres 8044 2237019 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Province of Rovigo|native_name=|native_name_lang=it<!-- ISO 639-2 code e.g. "it" for Italian -->|settlement_type=[[Provinces of Italy|Lalawigan]]|image_skyline=|image_alt=|image_caption=|image_flag=Flag province rovigo.png|flag_alt=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Rovigo in Italy.svg|map_alt=|map_caption=Map highlighting the location of the province of Rovigo in Italy|coordinates=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=Bansa|subdivision_name={{flag|Italya}}|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Veneto]]|established_title=|established_date=|seat_type=Kabesera|seat=[[Rovigo]]|parts_type=[[Comune]]|parts_style=para|p1=50|government_footnotes=|leader_party=|leader_title=Pangulo|leader_name=Ivan Dall'Ara|unit_pref=Metric<!-- or US or UK -->|area_footnotes=|area_total_km2=1789|elevation_footnotes=|elevation_m=|population_footnotes=|population_total=244062|population_as_of=31 Disyembre 2013|population_density_km2=auto|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=45100, 45010-45039|area_code_type=Telephone prefix|area_code=0425, 0426|iso_code=|registration_plate=[[Italian car number plates|RO]]|blank_name_sec1=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|blank_info_sec1=029|website=<!-- {{URL|example.com}} -->|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg/250px-Aerial_view_of_Melara_Italy.jpg|right|thumb|250x250px| Ang Ilog Po habang pumapasok ito sa lalawigan ng Rovigo malapit sa Melara.]] [[Talaksan:Adigecastagnarobadia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Adigecastagnarobadia.jpg/220px-Adigecastagnarobadia.jpg|thumb| Ang Ilog Adigio habang pumapasok ito sa lalawigan ng Rovigo malapit sa Badia Polesine.]] Ang '''Lalawigan ng Rovigo''' (''Provincia di Rovigo'') ay isang [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] sa rehiyon ng [[Veneto]] ng [[Italya]]. Ang kabesera nito ay ang lungsod ng [[Rovigo]]. May hangganan ito sa hilaga ang mga lalawigan ng [[Lalawigan ng Verona|Verona]], [[Lalawigan ng Padua|Padua]], at [[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]], sa timog sa [[lalawigan ng Ferrara]], sa kanluran sa [[Mantova|lalawigan ng Mantua]], at sa silangan sa [[Dagat Adriatico]]. == Heograpiya at demograpiko == Ang lalawigan ng Rovigo ay tumutugma sa<ref>{{Citation |title=Il Vocabolario Treccani |year=1992 |contribution=polesine |contribution-url=http://www.epsilan.it/treccani/print.asp?LEMMA=171895 |place=Rome |publisher=Istituto della Enciclopedia Italiana |language=it |access-date=2022-09-18 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216052031/http://www.epsilan.it/treccani/print.asp?LEMMA=171895 |url-status=dead }}</ref> o ganap na kasama sa<ref name="sapere_polesine">{{Citation |title=Sapere.it |url=http://www.sapere.it/ |volume= |year=2002 |contribution=Polesine |contribution-url=http://www.sapere.it/gr/ArticleViewServletOriginal?otid=GEDEA_polesine_1&orid=OMNIA_028341&todo=LinkToFree |place=Novara |publisher=De Agostini |language=it}}</ref> kontemporaneong [[Polesine]]. Ito ay may [[Sukat|lawak]] na {{Convert|1789|km2|mi2}} at kabuuang [[populasyon]] na 244,625 na naninirahan (2005). Ito ay isang [[kapatagan]] na ang [[Elevation|taas]] ay mula {{Convert|-2|to|15|m|ft|0}}.<ref>All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref> Ang hilagang hangganan ay makikita sa ilog [[Adige]] mula sa [[Badia Polesine]] hanggang sa dagat, maliban sa teritoryo ng [[Cavarzere]] (sa [[Lalawigan ng Venecia|kalakhang lungsod ng Venecia]]); ang katimugang hangganan ay makikita sa [[ilog Po]] mula sa [[Melara]] hanggang sa dagat. Kasama sa lalawigan ang buong [[Delta ng ilog|delta]] ng Po at ang hangganan ay makikita sa ''Po di Goro'' na kanal ng delta. Ang iba pang mga [[batis]] ng [[Kasaysayan|makasaysayang]] halaga ay ang ''Adigetto'' (isang dating kurso ng Adige), ang ''Poazzo'' (isang dating kurso ng Po), at ang ''Fossa Polesella'' (isang dating daanan ng [[Daanan ng tubig|tubig]] na nag-uugnay sa Canal Bianco sa Po). == Kasaysayan == Ang teritoryo ng lalawigan ay unang kolonisado ng mga [[Mga Griyego|Griyego]], na nagtatag ng kolonya ng [[Adria]] noong ika-12-11 siglo BK. Noong ika-6 at ika-5 siglo BK ang mga [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]] at [[Adriatikong Veneti|Veneciano]] ay nanirahan sa lugar, na sinundan ng mga [[Imperyong Romano|Romano]]. == Delta at liwasang pangkalikasan ng delta == Ang silangang bahagi ng lalawigan ay tumutugma sa delta ng Ilog Po, isang malaking lugar kung saan ang ilog ay nahahati sa mga daluyan (bawat isa ay may sariling pangalan). Ang delta ay isa ring protektadong lugar, dahil isa itong pambansa-legal na kinikilalang liwasang pangkalikasan. == Tingnan din == * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Rovigo]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.provincia.rovigo.it Provincia di Rovigo homepage] {{In lang|it}} {{Veneto}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga lalawigan ng Italya]] o6w7wk48lx1kcknd6hr0yvcsgweur7o Talaan ng mga lungsod sa Italya 0 31795 2237350 1967385 2026-10-26T10:50:40Z Ryomaandres 8044 2237350 wikitext text/x-wiki Ang listahang ito ay ang mga lungsod sa bansang [[Italya]]. {| class="wikitable sortable" !Lungsod!!Lalawigan!!Rehiyon!!Populasyon |- |[[Abbiategrasso]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 27,740 |- |[[Acerra]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 45,688 |- |[[Aci Catena]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 27,058 |- |[[Acireale]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 50,190 |- |[[Acquaviva delle Fonti]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Apulia|Puglia]]|| 21,613 |- |[[Acri]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 21,891 |- |[[Adrano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 34,490 |- |[[Adria]]||[[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]]||[[Veneto]]|| 20,640 |- |[[Afragola]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 62,319 |- |[[Agrigento]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 54,619 |- |[[Alatri]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 27,068 |- |[[Alba (CN)|Alba]]||[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]]||[[Piamonte]]|| 29,910 |- |[[Albano Laziale]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 33,692 |- |[[Albenga]]||[[Lalawigan ng Savona|Savona]]||[[Liguria]]|| 22,690 |- |[[Alcamo]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 43,890 |- |[[Alessandria]]||[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]]||[[Piamonte]]|| 85,438 |- |[[Alghero]]||[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]]||[[Sardegna]]|| 38,404 |- |[[Altamura]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 64,167 |- |[[Ancona]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 100,507 |- |[[Andria (Italya)|Andria]]||[[Barletta-Andria-Trani]]||[[Puglia]]|| 95,653 |- |[[Angri]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 29,761 |- |[[Anzio]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 36,952 |- |[[Aosta]]||[[Aosta Valley|Aosta]]||[[Valle d'Aosta]]|| 34,062 |- |[[Aprilia (LT)|Aprilia]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 56,028 |- |[[Ardea (RM)|Ardea]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 26,711 |- |[[Arezzo]]||[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]]||[[Toscana]]|| 91,589 |- |[[Argenta, Italya|Argenta]]||[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]]||[[Emilia-Romagna]]|| 21,648 |- |[[Ariano Irpino]]||[[Lalawigan ng Avellino|Avellino]]||[[Campania]]|| 23,505 |- |[[Arzano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 38,510 |- |[[Arzignano]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 23,085 |- |[[Ascoli Piceno]]||[[Lalawigan ng Ascoli Piceno|Ascoli Piceno]]||[[Marche]]|| 51,375 |- |[[Assemini]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 23,973 |- |[[Assisi]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 25,304 |- |[[Asti]]||[[Lalawigan ng Asti|Asti]]||[[Piamonte]]|| 71,276 |- |[[Augusta, Italya|Augusta]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 33,820 |- |[[Avellino]]||[[Lalawigan ng Avellino|Avellino]]||[[Campania]]|| 52,703 |- |[[Aversa]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 53,369 |- |[[Avezzano]]||[[L'Aquila]]||[[Abruzzo]]|| 38,337 |- |[[Avola (SR)|Avola]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 31,289 |- |[[Bacoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 26,507 |- |[[Bagheria]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 50,854 |- |[[Bagno a Ripoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 25,232 |- |[[Barcellona Pozzo di Gotto]]||[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]]||[[Sicilia]]|| 41,258 |- |[[Bari]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 316,532 |- |[[Barletta]]||[[Barletta-Andria-Trani]]||[[Puglia]]|| 92,094 |- |[[Bassano del Grappa]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 40,736 |- |[[Battipaglia]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 50,359 |- |[[Belluno]]||[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]]||[[Veneto]]|| 35,050 |- |[[Belpasso]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 20,358 |- |[[Benevento]]||[[Lalawigan ng Benevento|Benevento]]||[[Campania]]|| 61,791 |- |[[Bergamo]]||[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]]||[[Lombardia]]|| 113,143 |- |[[Biancavilla]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 22,477 |- |[[Biella]]||[[Lalawigan ng Biella|Biella]]||[[Piamonte]]|| 45,740 |- |[[Bisceglie]]||[[Barletta-Andria-Trani]]||[[Puglia]]|| 51,718 |- |[[Bitonto]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 56,929 |- |[[Bollate]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 46,781 |- |[[Bolonia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 371,217 |- |[[Boscoreale]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 27,618 |- |[[Bolzano|Bolzano (Bozen)]]||[[Lalawigan ng Bolzano|Bolzano]]||[[Trentino-Alto Adige/Südtirol]]|| 94,989 |- |[[Bra (CN)|Bra]]||[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]]||[[Piamonte]]|| 27,988 |- |[[Brescia]]||[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]]||[[Lombardia]]|| 187,567 |- |[[Bresso]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 27,132 |- |[[Brindisi]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 89,081 |- |[[Brugherio]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 31,470 |- |[[Buccinasco]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 24,877 |- |[[Busto Arsizio]]||[[Lalawigan ng Varese|Varese]]||[[Lombardia]]|| 75,916 |- |[[Cagliari]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 164,249 |- |[[Caivano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 36,966 |- |[[Caltagirone]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 37,373 |- |[[Caltanissetta]]||[[Lalawigan ng Caltanissetta|Caltanissetta]]||[[Sicilia]]|| 61,438 |- |[[Camaiore]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 30,206 |- |[[Campi Bisenzio]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 37,249 |- |[[Campobasso]]||[[Lalawigan ng Campobasso|Campobasso]]||[[Molise]]|| 50,762 |- |[[Canicattì]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 31,713 |- |[[Canosa di Puglia]]||[[Barletta-Andria-Trani]]||[[Puglia]]|| 31,445 |- |[[Cantù]]||[[Lalawigan ng Como|Como]]||[[Lombardia]]|| 35,153 |- |[[Capaccio]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 20,238 |- |[[Capannori]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 42,454 |- |[[Capoterra]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 21,391 |- |[[Carbonia]]||[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]]||[[Sardegna]]|| 30,447 |- |[[Cardito]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 20,683 |- |[[Carini]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 25,730 |- |[[Carmagnola (TO)|Carmagnola]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 24,911 |- |[[Carpi (Modena)|Carpi]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 61,476 |- |[[Carrara]]||[[Massa-Carrara]]||[[Toscana]]|| 65,034 |- |[[Casale Monferrato]]||[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]]||[[Piamonte]]|| 35,244 |- |[[Casalecchio di Reno]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 33,029 |- |[[Casalnuovo di Napoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 47,940 |- |[[Casarano]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 20,579 |- |[[Casavatore]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 20,087 |- |[[Cascina]]||[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]]||[[Toscana]]|| 38,359 |- |[[Caserta]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 75,208 |- |[[Casoria]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 81,888 |- |[[Cassano Magnago]]||[[Lalawigan ng Varese|Varese]]||[[Lombardia]]|| 20,668 |- |[[Cassino, Italya|Cassino]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 32,762 |- |[[Castelfranco Emilia]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 25,096 |- |[[Castelfranco Veneto]]||[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 31,486 |- |[[Castellammare di Stabia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 66,929 |- |[[Castelvetrano]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 30,518 |- |[[Castrovillari]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 22,389 |- |[[Catania]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 313,110 |- |[[Catanzaro]]||[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]]||[[Calabria]]|| 95,251 |- |[[Cava de' Tirreni]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 52,616 |- |[[Ceccano]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 22,334 |- |[[Cecina (LI)|Cecina]]||[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]]||[[Toscana]]|| 26,515 |- |[[Ceglie Messapica]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 21,370 |- |[[Cento]]||[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]]||[[Emilia-Romagna]]|| 29,297 |- |[[Cerignola]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 57,366 |- |[[Cernusco sul Naviglio]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 26,958 |- |[[Cerveteri]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 26,772 |- |[[Cervia]]||[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]]||[[Emilia-Romagna]]|| 25,892 |- |[[Cesano Boscone]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 23,593 |- |[[Cesano Maderno]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 33,094 |- |[[Cesena]]||[[Forlì-Cesena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 90,948 |- |[[Cesenatico]]||[[Forlì-Cesena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 21,716 |- |[[Chiavari]]||[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]]||[[Liguria]]|| 27,476 |- |[[Chieri]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 32,868 |- |[[Chieti]]||[[Lalawigan ng Chieti|Chieti]]||[[Abruzzo]]|| 52,486 |- |[[Chioggia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 51,779 |- |[[Chivasso]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 23,648 |- |[[Ciampino]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 36,074 |- |[[Cinisello Balsamo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 72,050 |- |[[Cisterna di Latina]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 32,584 |- |[[Città di Castello]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 37,889 |- |[[Civitanova Marche]]||[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]]||[[Marche]]|| 38,299 |- |[[Civitavecchia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 50,032 |- |[[Colleferro]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 20,723 |- |[[Collegno]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 46,641 |- |[[Cologno Monzese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 48,262 |- |[[Comacchio]]||[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]]||[[Emilia-Romagna]]|| 20,320 |- |[[Comiso]]||[[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]]||[[Sicilia]]|| 29,076 |- |[[Como]]||[[Lalawigan ng Como|Como]]||[[Lombardia]]|| 78,680 |- |[[Conegliano]]||[[ Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 35,100 |- |[[Conversano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 24,071 |- |[[Copertino]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 22,294 |- |[[Corato]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 44,971 |- |[[Corigliano Calabro]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 38,241 |- |[[Correggio, Italya|Correggio]]||[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 20,604 |- |[[Corsico]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 33,273 |- |[[Cortona]]||[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]]||[[Toscana]]|| 22,048 |- |[[Cosenza]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 72,998 |- |[[Crema, Italya|Crema]]||[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]]||[[Lombardia]]|| 32,981 |- |[[Cremona]]||[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]]||[[Lombardia]]|| 70,887 |- |[[Crotone]]||[[Lalawigan ng Crotone|Crotone]]||[[Calabria]]|| 60,010 |- |[[Cuneo]]||[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]]||[[Piamonte]]|| 52,334 |- |[[Dalmine]]||[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]]||[[Lombardia]]|| 21,459 |- |[[Desenzano del Garda]]||[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]]||[[Lombardia]]|| 23,651 |- |[[Desio]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 35,069 |- |[[Eboli]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 35,842 |- |[[Empoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 44,094 |- |[[Enna]]||[[Lalawigan ng Enna|Enna]]||[[Sicilia]]|| 28,983 |- |[[Ercolano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 56,738 |- |[[Erice]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 29,338 |- |[[Fabriano]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 30,019 |- |[[Faenza]]||[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]]||[[Emilia-Romagna]]|| 53,641 |- |[[Falconara Marittima]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 28,349 |- |[[Fano]]||[[Pesaro e Urbino]]||[[Marche]]|| 57,529 |- |[[Fasano]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 38,667 |- |[[Favara, Agrigento|Favara]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 31,098 |- |[[Ferentino]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 20,103 |- |[[Fermo]]||[[Lalawigan ng Fermo|Fermo]]||[[Marche]]|| 35,502 |- |[[Ferrara]]||[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]]||[[Emilia-Romagna]]|| 130,992 |- |[[Fidenza]]||[[Lalawigan ng Parma|Parma]]||[[Emilia-Romagna]]|| 23,424 |- |[[Florencia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 356,118 |- |[[Fiumicino]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 50,535 |- |[[Floridia]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 20,675 |- |[[Foggia]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 155,203 |- |[[Foligno]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 51,130 |- |[[Follonica]]||[[Lalawigan ng Grosseto|Grosseto]]||[[Toscana]]|| 21,091 |- |[[Fondi]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 31,023 |- |[[Fonte Nuova]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 22,676 |- |[[Forlì]]||[[Forlì-Cesena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 108,335 |- |[[Formia]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 34,931 |- |[[Formigine]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 30,073 |- |[[Fossano]]||[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]]||[[Piamonte]]|| 23,865 |- |[[Francavilla al Mare]]||[[Lalawigan ng Chieti|Chieti]]||[[Abruzzo]]|| 22,883 |- |[[Francavilla Fontana]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 36,274 |- |[[Frattamaggiore]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 32,731 |- |[[Frosinone]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 48,636 |- |[[Fucecchio]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 21,139 |- |[[Gaeta]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 21,179 |- |[[Galatina]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 28,081 |- |[[Gallarate]]||[[Lalawigan ng Varese|Varese]]||[[Lombardia]]|| 46,361 |- |[[Gallipoli, Italya|Gallipoli]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 20,266 |- |[[Garbagnate Milanese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 27,276 |- |[[Gela]]||[[Lalawigan ng Caltanissetta|Caltanissetta]]||[[Sicilia]]|| 72,774 |- |[[Genova]]||[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]]||[[Liguria]]|| 610,307 |- |[[Genzano di Roma]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 22,178 |- |[[Giarre]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 26,357 |- |[[Ginosa]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 22,146 |- |[[Gioia del Colle]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 27,655 |- |[[Giovinazzo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 20,300 |- |[[Giugliano in Campania]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 97,999 |- |[[Giulianova]]||[[Lalawigan ng Teramo|Teramo]]||[[Abruzzo]]|| 21,400 |- |[[Giussano]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 21,775 |- |[[Gorizia]]||[[Lalawigan ng Gorizia|Gorizia]]||[[Friuli-Venecia Julia|Friul-Venecia Julia]]|| 35,667 |- |[[Gragnano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 29,553 |- |[[Gravina di Catania]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 27,343 |- |[[Gravina in Puglia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 42,154 |- |[[Grosseto]]||[[Lalawigan ng Grosseto|Grosseto]]||[[Toscana]]|| 71,263 |- |[[Grottaglie]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 31,894 |- |[[Grugliasco]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 38,725 |- |[[Gubbio]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 31,616 |- |[[Guidonia Montecelio]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 67,516 |- |[[Iesolo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 22,698 |- |[[Iglesias]]||[[Lalawigan ng Timog Cerdeña|Timog Cerdeña]]||[[Sardegna]]|| 28,170 |- |[[Imola]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 64,348 |- |[[Imperia (lungsod)|Imperia]]||[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]]||[[Liguria]]|| 39,458 |- |[[Isernia]]||[[Lalawigan ng Isernia|Isernia]]||[[Molise]]|| 21,152 |- |[[Ivrea]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 23,536 |- |[[Jesi]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 39,224 |- |[[La Spezia]]||[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]]||[[Liguria]]|| 91,391 |- |[[Ladispoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 29,968 |- |[[Lainate]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 23,660 |- |[[Lamezia Terme]]||[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]]||[[Calabria]]|| 70,501 |- |[[Lanciano]]||[[Lalawigan ng Chieti|Chieti]]||[[Abruzzo]]|| 35,798 |- |[[L'Aquila]]||[[Lalawigan ng L'Aquila|L'Aquila]]||[[Abruzzo]]|| 68,503 |- |[[Latina, Lazio|Latina]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 107,898 |- |[[Lecce]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 83,303 |- |[[Lecco]]||[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]]||[[Lombardia]]|| 45,501 |- |[[Legnago]]||[[Lalawigan ng Verona|Verona]]||[[Veneto]]|| 24,274 |- |[[Legnano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 53,797 |- |[[Lentini]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 24,748 |- |[[Licata]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 37,976 |- |[[Limbiate]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 31,551 |- |[[Lissone]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 34,450 |- |[[Livorno]]||[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]]||[[Toscana]]|| 156,274 |- |[[Lodi, Italya|Lodi]]||[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]]||[[Lombardia]]|| 40,805 |- |[[Lucca]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 81,862 |- |[[Lucera]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 35,162 |- |[[Lugo, Italya|Lugo]]||[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]]||[[Emilia-Romagna]]|| 31,603 |- |[[Lumezzane]]||[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]]||[[Lombardia]]|| 23,712 |- |[[Macerata]]||[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]]||[[Marche]]|| 40,875 |- |[[Maddaloni]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 37,546 |- |[[Magenta, Italya|Magenta]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 22,839 |- |[[Manduria]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 31,747 |- |[[Manfredonia]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 57,704 |- |[[Mantua]]||[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]]||[[Lombardia]]|| 47,790 |- |[[Marano di Napoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 57,448 |- |[[Marcianise]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 39,876 |- |[[Mariano Comense]]||[[Lalawigan ng Como|Como]]||[[Lombardia]]|| 20,282 |- |[[Marigliano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 30,083 |- |[[Marino, Italya|Marino]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 32,706 |- |[[Marsala]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 77,784 |- |[[Martina Franca]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 48,756 |- |[[Mascalucia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 24,483 |- |[[Massa di Carrara|Massa]]||[[Massa-Carrara]]||[[Toscana]]|| 66,769 |- |[[Massafra]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 30,923 |- |[[Massarosa]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 20,548 |- |[[Matera]]||[[Lalawigan ng Matera|Matera]]||[[Basilicata]]|| 57,785 |- |[[Mazara del Vallo]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 50,377 |- |[[Meda, Italya|Meda]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 21,266 |- |[[Melito di Napoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 34,208 |- |[[Merano|Merano (Meran)]]||[[Lalawigan ng Bolzano|Bolzano]]||[[Trentino-Alto Adige/Südtirol]]|| 33,656 |- |[[Mercato San Severino]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 20,362 |- |[[Mesagne]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 27,587 |- |[[Mesina]]||[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]]||[[Sicilia]]|| 252,026 |- |[[Milan]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 1,256,211 |- |[[Milazzo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]]||[[Sicilia]]|| 32,108 |- |[[Mira (VE)|Mira]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 35,355 |- |[[Mirandola]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 22,068 |- |[[Mirano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 26,206 |- |[[Misilmeri]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 23,109 |- |[[Misterbianco]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 43,995 |- |[[Modena]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 175,502 |- |[[Modica]]||[[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]]||[[Sicilia]]|| 52,639 |- |[[Modugno]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 35,980 |- |[[Mogliano Veneto]]||[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 26,322 |- |[[Mola di Bari]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 25,919 |- |[[Molfetta]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 62,546 |- |[[Moncalieri]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 53,350 |- |[[Mondovì]]||[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]]||[[Piamonte]]|| 21,880 |- |[[Mondragone]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 24,155 |- |[[Monfalcone]]||[[Lalawigan ng Gorizia|Gorizia]]||[[Friuli-Venecia Julia|Friul-Venecia Julia]]|| 26,393 |- |[[Monopoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 46,708 |- |[[Monreale]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 31,964 |- |[[Monserrato]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 20,829 |- |[[Montebelluna]]||[Lalawigan ng Treviso|[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 27,539 |- |[[Montecchio Maggiore]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 21,061 |- |[[Monterotondo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 34,376 |- |[[Montesilvano]]||[[Lalawigan ng Pescara|Pescara]]||[[Abruzzo]]|| 40,700 |- |[[Montevarchi]]||[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]]||[[Toscana]]|| 22,239 |- |[[Monza]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 120,204 |- |[[Muggiò]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 21,207 |- |[[Mugnano di Napoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 30,069 |- |[[Napoles]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 1,004,500 |- |[[Nardò]]||[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]]||[[Puglia]]|| 30,520 |- |[[Narni]]||[[Lalawigan ng Terni|Terni]]||[[Umbria]]|| 20,070 |- |[[Nettuno]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 36,080 |- |[[Nichelino]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 47,791 |- |[[Niscemi]]||[[Lalawigan ng Caltanissetta|Caltanissetta]]||[[Sicilia]]|| 27,641 |- |[[Nocera Inferiore]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 46,540 |- |[[Nocera Superiore]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 23,837 |- |[[Noicattaro]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 23,686 |- |[[Nola]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 32,730 |- |[[Noto]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 23,065 |- |[[Nova Milanese]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 21,999 |- |[[Novara]]||[[Lalawigan ng Novara|Novara]]||[[Piamonte]]|| 100,910 |- |[[Novi Ligure]]||[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]]||[[Piamonte]]|| 27,223 |- |[[Nuoro]]||[[Lalawigan ng Nuoro|Nuoro]]||[[Sardegna]]|| 36,678 |- |[[Olbia]]||[[Olbia-Tempio]]||[[Sardegna]]|| 45,366 |- |[[Orbassano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 21,581 |- |[[Oristano]]||[[Lalawigan ng Oristano|Oristano]]||[[Sardegna]]|| 31,169 |- |[[Ortona]]||[[Lalawigan ng Chieti|Chieti]]||[[Abruzzo]]|| 22,694 |- |[[Orvieto]]||[[Lalawigan ng Terni|Terni]]||[[Umbria]]|| 20,705 |- |[[Osimo]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 29,431 |- |[[Ostuni]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 32,901 |- |[[Ottaviano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 22,670 |- |[[Pachino]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 21,324 |- |[[Paderno Dugnano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 45,444 |- |[[Padua]]||[[Lalawigan ng Padua|Padua]]||[[Veneto]]|| 204,870 |- |[[Pagani (SA)|Pagani]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 32,349 |- |[[Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 686,722 |- |[[Palma di Montechiaro]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 21,563 |- |[[Palo del Colle]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 20,852 |- |[[Parabiago]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 23,950 |- |[[Parma]]||[[Lalawigan ng Parma|Parma]]||[[Emilia-Romagna]]|| 163,457 |- |[[Partinico]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 31,003 |- |[[Paternò]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 45,725 |- |[[Lungsod ng Pavia|Pavia]]||[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]]||[[Lombardia]]|| 71,214 |- |[[Perugia]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 149,125 |- |[[Pesaro]]||[[Pesaro e Urbino]]||[[Marche]]|| 91,086 |- |[[Pescara]]||[[Lalawigan ng Pescara|Pescara]]||[[Abruzzo]]|| 116,286 |- |[[Peschiera Borromeo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 20,264 |- |[[Plasencia]]||[[Lalawigan ng Plasencia|Plasencia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 95,594 |- |[[Piazza Armerina]]||[[Lalawigan ng Enna|Enna]]||[[Sicilia]]|| 21,038 |- |[[Pietrasanta]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 24,409 |- |[[Pinerolo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 33,494 |- |[[Pioltello]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 31,936 |- |[[Piombino]]||[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]]||[[Toscana]]|| 33,925 |- |[[Pisa]]||[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]]||[[Toscana]]|| 89,694 |- |[[Pistoia]]||[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]]||[[Toscana]]|| 84,274 |- |[[Poggibonsi]]||[[Lalawigan ng Siena|Siena]]||[[Toscana]]|| 27,420 |- |[[Pomezia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 43,960 |- |[[Pomigliano d'Arco]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 40,519 |- |[[Pompei]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 25,751 |- |[[Pontassieve]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 20,610 |- |[[Pontecagnano Faiano]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 22,730 |- |[[Pontedera]]||[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]]||[[Toscana]]|| 24,971 |- |[[Pordenone]]||[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]]||[[Friuli-Venecia Julia|Friul-Venecia Julia]]|| 49,122 |- |[[Portici]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 60,218 |- |[[Porto Sant'Elpidio]]||[[Lalawigan ng Fermo|Fermo]]||[[Marche]]|| 22,752 |- |[[Porto Torres]]||[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]]||[[Sardegna]]|| 21,064 |- |[[Portogruaro]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 24,571 |- |[[Potenza]]||[[Lalawigan ng Potenza|Potenza]]||[[Basilicata]]|| 69,060 |- |[[Pozzuoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 78,754 |- |[[Prato]]||[[Lalawigan ng Prato|Prato]]||[[Toscana]]|| 172,499 |- |[[Putignano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 28,176 |- |[[Qualiano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 24,542 |- |[[Quarrata]]||[[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]]||[[Toscana]]|| 22,683 |- |[[Quarto (NA)|Quarto]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 36,543 |- |[[Quartu Sant'Elena]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 68,040 |- |[[Ragusa, Italya|Ragusa]]||[[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]]||[[Sicilia]]|| 68,956 |- |[[Rapallo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]]||[[Liguria]]|| 29,159 |- |[[Ravenna]]||[[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]]||[[Emilia-Romagna]]|| 134,631 |- |[[Recanati]]||[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]]||[[Marche]]|| 20,050 |- |[[Reggio di Calabria]]||[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Regio de Calabria]]||[[Calabria]]|| 180,353 |- |[[Reggio nell'Emilia]]||[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 141,877 |- |[[Rende]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 34,421 |- |[[Rho, Italya|Rho]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 50,246 |- |[[Ribera (AG)|Ribera]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 20,186 |- |[[Riccione]]||[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]]||[[Emilia-Romagna]]|| 33,887 |- |[[Rieti]]||[[Lalawigan ng Rieti|Rieti]]||[[Lazio]]|| 43,785 |- |[[Rimini]]||[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]]||[[Emilia-Romagna]]|| 128,656 |- |[[Rivoli (Italya)|Rivoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 49,792 |- |[[Roma]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 2,546,804 |- |[[Roseto degli Abruzzi]]||[[Lalawigan ng Teramo|Teramo]]||[[Abruzzo]]|| 22,978 |- |[[Rosignano Marittimo]]||[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]]||[[Toscana]]|| 30,581 |- |[[Rosolini]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 20,152 |- |[[Rossano]]||[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]]||[[Calabria]]|| 35,835 |- |[[Rovereto]]||[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]]||[[Trentino-Alto Adige/Südtirol]]|| 33,422 |- |[[Rovigo]]||[[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]]||[[Veneto]]|| 50,289 |- |[[Rozzano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 37,207 |- |[[Ruvo di Puglia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 25,741 |- |[[Salerno]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 138,188 |- |[[San Benedetto del Tronto]]||[[Lalawigan ng Ascoli Piceno|Ascoli Piceno]]||[[Marche]]|| 45,054 |- |[[San Cataldo, Sicilia|San Cataldo]]||[[Lalawigan ng Caltanissetta|Caltanissetta]]||[[Sicilia]]|| 23,154 |- |[[San Donà di Piave]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 35,417 |- |[[San Donato Milanese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 32,354 |- |[[San Giorgio a Cremano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 50,763 |- |[[San Giovanni in Persiceto]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 24,007 |- |[[San Giovanni la Punta]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 20,850 |- |[[San Giovanni Lupatoto]]||[[Lalawigan ng Verona|Verona]]||[[Veneto]]|| 21,298 |- |[[San Giovanni Rotondo]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 26,106 |- |[[San Giuliano Milanese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 31,295 |- |[[San Giuliano Terme]]||[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]]||[[Toscana]]|| 30,392 |- |[[San Giuseppe Vesuviano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 24,531 |- |[[San Lazzaro di Savena]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 29,446 |- |[[San Miniato]]||[[Lalawigan ng Pisa|Pisa]]||[[Toscana]]|| 26,365 |- |[[San Severo]]||[[Lalawigan ng Foggia|Foggia]]||[[Puglia]]|| 55,861 |- |[[San Vito dei Normanni]]||[[Lalawigan ng Brindisi|Brindisi]]||[[Puglia]]|| 20,070 |- |[[Sanremo]]||[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]]||[[Liguria]]|| 50,608 |- |[[Santa Maria Capua Vetere]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 30,745 |- |[[Sant'Anastasia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 28,023 |- |[[Sant'Antimo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 31,672 |- |[[Santeramo in Colle]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 26,050 |- |[[Sarno]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 31,059 |- |[[Saronno]]||[[Lalawigan ng Varese|Varese]]||[[Lombardia]]|| 36,895 |- |[[Sarzana]]||[[Lalawigan ng La Spezia|La Spezia]]||[[Liguria]]|| 20,059 |- |[[Sacer]]||[[Lalawigan ng Sacer|Sacer]]||[[Sardegna]]|| 120,729 |- |[[Sassuolo]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 39,852 |- |[[Savona]]||[[Lalawigan ng Savona|Savona]]||[[Liguria]]|| 59,907 |- |[[Scafati]]||[[Lalawigan ng Salerno|Salerno]]||[[Campania]]|| 47,082 |- |[[Scandiano]]||[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]]||[[Emilia-Romagna]]|| 22,839 |- |[[Scandicci]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 50,136 |- |[[Schio]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 37,444 |- |[[Sciacca]]||[[Lalawigan ng Agrigento|Agrigento]]||[[Sicilia]]|| 40,240 |- |[[Scicli]]||[[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]]||[[Sicilia]]|| 25,614 |- |[[Segrate]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 33,199 |- |[[Selargius]]||[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]]||[[Sardegna]]|| 27,440 |- |[[Senigallia]]||[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]]||[[Marche]]|| 41,550 |- |[[Seregno]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 39,206 |- |[[Seriate]]||[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]]||[[Lombardia]]|| 20,320 |- |[[Sessa Aurunca]]||[[Lalawigan ng Caserta|Caserta]]||[[Campania]]|| 22,825 |- |[[Sesto Fiorentino]]||[[Kalakhang Lungsod ng Florencia|Florencia]]||[[Toscana]]|| 46,054 |- |[[Sesto San Giovanni]]||[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]]||[[Lombardia]]|| 78,850 |- |[[Settimo Torinese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 46,982 |- |[[Sezze]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 21,935 |- |[[Siena]]||[[Lalawigan ng Siena|Siena]]||[[Toscana]]|| 52,625 |- |[[Siracusa]]||[[Lalawigan ng Siracusa|Siracusa]]||[[Sicilia]]|| 123,657 |- |[[Somma Vesuviana]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 33,261 |- |[[Sondrio]]||[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]]||[[Lombardia]]|| 21,642 |- |[[Sora, Italya|Sora]]||[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]]||[[Lazio]]|| 26,029 |- |[[Spinea]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 24,517 |- |[[Spoleto]]||[[Lalawigan ng Perugia|Perugia]]||[[Umbria]]|| 37,889 |- |[[Sulmona]]||[[Lalawigan ng L'Aquila|L'Aquila]]||[[Abruzzo]]|| 25,304 |- |[[Tarento]]||[[Lalawigan ng Tarento|Tarento]]||[[Puglia]]|| 202,033 |- |[[Teramo]]||[[Lalawigan ng Teramo|Teramo]]||[[Abruzzo]]|| 51,023 |- |[[Terlizzi]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 27,532 |- |[[Termini Imerese]]||[[Kalakhang Lungsod ng Palermo|Palermo]]||[[Sicilia]]|| 26,958 |- |[[Termoli]]||[[Lalawigan ng Campobasso|Campobasso]]||[[Molise]]|| 30,255 |- |[[Terni]]||[[Lalawigan ng Terni|Terni]]||[[Umbria]]|| 105,018 |- |[[Terracina]]||[[Lalawigan ng Latina|Latina]]||[[Lazio]]|| 36,633 |- |[[Thiene]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 20,977 |- |[[Tivoli, Italya|Tivoli]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 49,342 |- |[[Turin|Turin]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 865,263 |- |[[Torre Annunziata]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 48,011 |- |[[Torre del Greco]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 90,607 |- |[[Tortona]]||[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]]||[[Piamonte]]|| 25,227 |- |[[Trani]]||[[Barletta-Andria-Trani]]||[[Puglia]]|| 53,139 |- |[[Trapani]]||[[Lalawigan ng Trapani|Trapani]]||[[Sicilia]]|| 68,346 |- |[[Tremestieri Etneo]]||[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]]||[[Sicilia]]|| 20,442 |- |[[Trento]]||[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]]||[[Trentino-Alto Adige/Südtirol]]|| 104,946 |- |[[Treviglio]]||[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]]||[[Lombardia]]|| 25,736 |- |[[Treviso]]||[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 80,144 |- |[[Trieste]]||[[Lalawigan ng Trieste|Trieste]]||[[Friuli-Venecia Julia|Friul-Venecia Julia]]|| 211,184 |- |[[Triggiano]]||[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]]||[[Puglia]]|| 26,312 |- |[[Udine]]||[[Lalawigan ng Udine|Udine]]||[[Friuli-Venecia Julia|Friul-Venecia Julia]]|| 95,030 |- |[[Valdagno]]||[[Vicenza]]||[[Veneto]]|| 27,193 |- |[[Valenza]]||[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]]||[[Piamonte]]|| 20,339 |- |[[Varese]]||[[Lalawigan ng Varese|Varese]]||[[Lombardia]]|| 80,511 |- |[[Vasto]]||[[Lalawigan ng Chieti|Chieti]]||[[Abruzzo]]|| 35,362 |- |[[Velletri]]||[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]]||[[Lazio]]|| 48,236 |- |[[Venaria Reale]]||[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]]||[[Piamonte]]|| 35,660 |- |[[Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]]||[[Veneto]]|| 271,073 |- |[[Ventimiglia]]||[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]]||[[Liguria]]|| 24,665 |- |[[Verbania]]||[[Verbano-Cusio-Ossola]]||[[Piamonte]]|| 30,128 |- |[[Vercelli]]||[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]]||[[Piamonte]]|| 45,132 |- |[[Verona]]||[[Lalawigan ng Verona|Verona]]||[[Veneto]]|| 253,208 |- |[[Viareggio]]||[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]]||[[Toscana]]|| 61,103 |- |[[Vibo Valentia]]||[[Lalawigan ng Vibo Valentia|Vibo Valentia]]||[[Calabria]]|| 33,957 |- |[[Vicenza]]||[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]]||[[Veneto]]|| 107,223 |- |[[Vico Equense]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 20,048 |- |[[Vigevano]]||[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]]||[[Lombardia]]|| 57,450 |- |[[Vignola]]||[[Lalawigan ng Modena|Modena]]||[[Emilia-Romagna]]|| 21,178 |- |[[Villafranca di Verona]]||[[Lalawigan ng Verona|Verona]]||[[Veneto]]|| 29,353 |- |[[Villaricca]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 26,175 |- |[[Vimercate]]||[[Monza e Brianza]]||[[Lombardia]]|| 25,536 |- |[[Viterbo]]||[[Lalawigan ng Viterbo|Viterbo]]||[[Lazio]]|| 59,308 |- |[[Vittoria (RG)|Vittoria]]||[[Lalawigan ng Ragusa|Ragusa]]||[[Sicilia]]|| 55,317 |- |[[Vittorio Veneto]]||[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]]||[[Veneto]]|| 29,184 |- |[[Voghera]]||[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]]||[[Lombardia]]|| 38,183 |- |[[Volla (NA)|Volla]]||[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]]||[[Campania]]|| 21,574 |} {{Europe topic|Talaan ng mga lungsod sa}} [[Kaurian:Mga lungsod ng Italya| ]] <!--[[Kaurian:Mga talaan ng mga lungsod sa Italya| ]]--> [[Kaurian:Mga talaan ng mga lungsod ayon sa bansa|Italya]] [[Kaurian:Mga talaan ng mga lungsod ayon sa populasyon|Italya]] [[Kaurian:Mga talaan ng mga lungsod sa Europa|Italya]] 8jf5iwkchi4suy8ahbjinapnbf8xay5 Rio de Janeiro 0 32470 2237075 2083754 2026-10-25T17:23:27Z Mananaliksik 2510 dagdag pambungad 2237075 wikitext text/x-wiki {{About|lungsod sa Brazil|estado na may katulad na pangalan|Rio de Janeiro (estado)|}} {{Infobox settlement |name = Rio de Janeiro |settlement_type = [[Mga munisipalidad ng Brazil|Munisipalidad]] |official_name = ''Município do Rio de Janeiro''<br>Munisipalidad ng Rio de Janeiro |nickname = ''Cidade Maravilhosa'' (Kamangha-manghang Lungsod) ''Princesa Maravilhosa'' (Kamangha-manghang Prinsesa) ''Cidade dos Brasileiros'' (Lungsod ng mga Brasiliano) |image_skyline = Rio night.jpg |image_caption = Tanawin ng Rio de Janerio sa gabi |image_flag = Rio de Janeiro (RJ) - Bandeira.svg |image_shield = Rio de Janeiro (RJ) - Brasao.svg |image_map = RiodeJaneiro Municip RiodeJaneiro.svg |mapsize = 250px |map_caption = Lokasyon sa estado ng Rio de Janeiro |motto = |pushpin_map = Brazil |pushpin_map_caption = Lokasyon sa Brasil |subdivision_type = Bansa |subdivision_type1 = [[Mga rehiyon ng Brasil|Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga estado ng Brasil|Estado]] |subdivision_name = {{flag|Brazil}} |subdivision_name1 = [[Timog-silangang Rehiyon, Brasil|Southeast]] |subdivision_name2 = [[File:Bandeira do estado do Rio de Janeiro.svg|border|22px]] [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]] |government_type = [[Pamahalaang alkalde–sanggunian|Alkalde-sanggunian]] |leader_title = [[:en:List of mayors of Rio de Janeiro|Punong Lungsod]] |leader_name = [[:en:Eduardo Paes|Eduardo Paes]] |leader_party = [[:en:Democrats (Brazil)|DEM]] |leader_title1 = [[:en:Deputy mayor|Pangalawang Punong Lungsod]] |leader_name1 = Nilton Caldeira ([[:en:Liberal Party (Brazil, 2006)|PL]]) |established_title = Itinatag |established_date = 1 Marso 1565<ref>{{cite web|url=http://www.paralumun.com/citrio.htm |title=Rio de Janeiro Info ('History') |publisher=paralumun.com |accessdate=6 Agosto 2016 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081227075155/http://www.paralumun.com/citrio.htm |archivedate=27 Disyembre 2008 |df=dmy }}</ref> |area_total_km2 = 1221 |area_total_sq_mi = 486.5 |area_metro_sq_mi = 1759.6 |population_as_of = 2015 |population_metro = 12,280,702 (Pangalawa) |area_metro_km2 = 4539.8 |population_footnotes = <ref>{{cite web|url=ftp://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2013/estimativa_2013_dou.pdf |title=2013 population estimates. Brazilian Institute of Geography and Statistics (IBGE) (1 Hulyo 2013). |publisher=Ibge.gov.br |date= |accessdate=22 July 2014}}</ref> |population_total = 6,453,682 |population_rank = [[Talaan ng mga pinakamalaking lungsod sa Brasil|Pangalawa]] |population_urban = 11,616,000 |population_density_km2 = |population_density_metro_km2 = 2705.1 |population_demonym = [[Carioca]] at [[:pt:Guanabarino|Guanabarino(a)]] (mula sa [[:en:Guanabara (state)|dating lungsod-estado]], hindi na ginagamit) |timezone = [[Oras sa Brasil|BRT]] |utc_offset = −3 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|22|54|30|S|43|11|47|W|type:city|display=inline,title}} |elevation_m = mula 0 hanggang 1020 |elevation_ft = mula 0 hanggang 3349 |area_code = +55 21 |postal_code_type = Kodigong Postal |postal_code = 20000-000 |blank_name = |blank_info = |website = [http://prefeitura.rio/ prefeitura.rio] |footnotes = {{designation list | embed=yes | designation1 = WHS | designation1_date = 2012 <small>(36th [[World Heritage Committee|session]])</small> | designation1_type = Pangkultura | designation1_criteria = vi | designation1_number = [http://whc.unesco.org/en/list/1100 1100] | designation1_free1name = State Party | designation1_free1value = Brazil | designation1_free2value = [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Timog Amerika|Amerikang Latino at Europa]] }} }} Ang '''Rio de Janeiro''' ("Ilog ng Enero", binibigkas [{{IPA|ˈhiw dʒi ʒʌˈnejɾu}}] sa [[Wikang Portuges|Portuges]], {{IPA|/ˈriːoʊ deɪ ʒəˈnɛroʊ/}} sa [[Wikang Ingles|Ingles]])<ref>''Larousse Concise Dictionary: Portuguese-English'', 2008, p. 339.</ref>}}, na kilala rin sa payak na pangalang '''Rio''',<ref>{{Cite web |title=Rio de Janeiro: travel guide |url=http://www.v-brazil.com/world-cup/2014/rio-de-janeiro-travel-guide/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150613010722/http://www.v-brazil.com/world-cup/2014/rio-de-janeiro-travel-guide/ |archive-date=13 June 2015 |access-date=14 May 2015}}</ref> ay ang pangalawang pangunahing lungsod sa [[Brazil]], kasunod ng [[São Paulo]]. [[Kabisera]] ang lungsod ng [[estado ng Rio de Janeiro]]. Naging kabisera ito ng Brazil (1763–1960) at Imperyong [[Portuges]] (1808–1821). Karaniwang kilalang bilang '''Rio''' lamang, palayaw rin ng lungsod ang bansag na ''A Cidade Maravilhosa'' na nangangahulugang "Ang Kamangha-manghang Lungsod". Itinatag noong 1565, ang lungsod ay unang nagsilbing luklukan ng [[Kapitang Heneral ng Rio de Janeiro]], isang nasasakupan ng Imperyong [[Portuges]]. Noong 1763, ito ay naging kabisera ng Estado ng Brazil. Pagsapit ng 1808, nang ilipat sa Brazil ang Maharlikang Hukuman ng Portugal, naging luklukan ng Reyna na si Maria I ng Portugal ang Rio de Janeiro. Sa pamumuno ng kaniyang anak na si Prinsipe Rehente João de Bragança, itinaas ni Maria ang katayuan ng Brazil bilang isang kaharian sa loob ng Nagkakaisang Kaharian ng Portugal, Brazil, at Algarves. Nanatiling kabisera ang Rio ng monarkiyang sumasaklaw sa maraming kontinente hanggang 1822, nang sumiklab ang Digmaan para sa Kalayaan ng Brazil. Ito lamang ang naitalang pagkakataon sa makabagong kasaysayan na ang kabisera ng isang bansang mananakop ay opisyal na inilipat sa isa sa mga kolonya nito. Pagkaraan nito, nagsilbing kabisera ang Rio de Janeiro ng Imperyo ng Brazil hanggang 1889, at pagkatapos ay ng Republikang Brazil hanggang 1960, nang ilipat ang pambansang kabisera sa [[Brasília]]. Ang Rio de Janeiro ay may ikalawang pinakamalaking lokal na kabuuang panloob na produkto (GDP) sa Brazil<ref name="IBGE_PIB_Ranking">{{Cite web |date=16 December 2008 |title=Posição ocupada pelos 100 maiores municípios em relação ao Produto Interno Bruto |url=http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/economia/pibmunicipios/2006/tab02.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20090419111619/http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/economia/pibmunicipios/2006/tab02.pdf |archive-date=19 April 2009 |access-date=16 December 2008 |publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE)}}</ref>, at noong 2008 ay ika-30 sa pinakamalaki sa buong daigdig, na tinatayang nagkakahalaga ng R$343 bilyon.<ref name="Richest_Cities">{{Cite web |date=11 March 2007 |title=The 150 richest cities in the world by GDP in 2005 |url=http://www.citymayors.com/statistics/richest-cities-2005.html |access-date=8 September 2008 |publisher=City Mayors Statistics |archive-date=18 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120918030640/http://www.citymayors.com/statistics/richest-cities-2005.html |url-status=live }}</ref> .Tinatayang umabot ito sa halagang R$343 bilyon at kabilang sa pinakamalalaking ekonomiya ng mga lungsod sa buong mundo. Dito matatagpuan ang punong himpilan ng ilan sa pinakamalalaking kompanya ng Brazil sa larangan ng langis, pagmimina, at telekomunikasyon, kabilang ang Petrobras at Vale, gayundin ang Grupo Globo, ang pinakamalaking pangkat pangmidya sa Latin Amerika. Bilang tahanan ng maraming pamantasan at institusyong pang-akademiko, ang Rio de Janeiro ay ikalawang pinakamalaking sentro ng pananaliksik at pagpapaunlad sa Brazil. Ayon sa datos noong 2005, umaambag ito ng humigit-kumulang 17 porsiyento ng kabuuang produksiyong pang-agham ng bansa.<ref name="Unicamp_2005">{{Cite web |date=17 June 2005 |title=Assessoria de Comunicação e Imprensa |url=http://www.unicamp.br/unicamp/canal_aberto/clipping/junho2005/clipping050617_correiopop.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080617115727/http://www.unicamp.br/unicamp/canal_aberto/clipping/junho2005/clipping050617_correiopop.html |archive-date=17 June 2008 |access-date=8 September 2008 |publisher=Universidade Estadual de Campinas (Unicamp)}}</ref> Bagaman laganap ang pananaw na mataas ang antas ng krimen sa lungsod, ang aktuwal na bilang ng mga insidente ng krimen dito ay mas mababa kaysa sa karamihan ng mga kabisera ng mga estado sa Brazil.<ref>{{Cite web |title=Veja o ranking das capitais mais violentas do Brasil |url=https://brasil.estadao.com.br/galerias/geral,veja-o-ranking-das-capitais-mais-violentas-do-brasil,32650 |access-date=31 October 2018 |website=www.estadao.com.br |publisher=O Estado de Sao Paulo |archive-date=21 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220621121320/https://brasil.estadao.com.br/galerias/geral,veja-o-ranking-das-capitais-mais-violentas-do-brasil,32650 }}</ref> Ang Rio de Janeiro ay isa sa mga pinakadinarayong lungsod sa [[Timog Hemisperyo]]. Kilala ito dahil sa kahanga-hangang likas na tanawin, makulay na [[karnabal]], musikang [[samba]] at [[bossa nova]], at mga tanyag na dalampasigan tulad ng [[Barra da Tijuca]], [[Copacabana]], [[Ipanema]], at [[Leblon]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/player/nol/newsid_8250000/newsid_8250700/8250788.stm?bw=bb&mp=wm&news=1&nol_storyid=8250788&bbcws=1 "Rio de Janeiro's Beach Culture"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180705065420/http://news.bbc.co.uk/player/nol/newsid_8250000/newsid_8250700/8250788.stm?bw=bb&mp=wm&news=1&nol_storyid=8250788&bbcws=1|date=5 July 2018}} Tayfun King, ''Fast Track'', BBC World News (11 September 2009)</ref> Kabilang sa mga pinakatanyag na pook-dambana ng lungsod ang estatwa ni '''Kristong Manunubos''' (Cristo Redentor) sa tuktok ng Bundok Corcovado, na kinilala bilang isa sa mga Bagong Pitong Kamangha-mangha ng Daigdig; ang Bundok Sugarloaf at ang kable-kotseng nagdurugtong dito; ang Sambódromo, isang permanenteng lansangang parada na ginagamit tuwing panahon ng Karnabal; at ang Estadyum ng Maracanã, isa sa pinakamalalaking estadyum ng futbol sa mundo.<ref>{{Cite news |date=2 October 2009 |title=BBC Sport, Rio to stage 2016 Olympic Games |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm |access-date=4 October 2009 |archive-date=13 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213195022/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |date=2 October 2009 |title=BBC Sport, Rio to stage 2016 Olympic Games |work=BBC News |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm |access-date=4 October 2009 |archive-date=13 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190213195022/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm |url-status=live }}</ref> Idinaos din sa Estadyum ng Maracanã ang mga pangwakas na laban ng Pandaigdigang Kupang FIFA noong 1950 at 2014, gayundin ng FIFA Confederations Cup noong 2013. Naging punong-abala rin ang lungsod sa XV Palarong Pan-Amerikano noong 2007 at sa Pulong ng G20 noong 2024. Inaasahan din nitong idaos ang Pandaigdigang Kupang Pambabae ng FIFA sa taong 2027. <ref>{{Cite web|title=Rio de Janeiro sediará cúpula do G20 em 2024|website=[[CNN Brazil]]|url=https://www.cnnbrasil.com.br/internacional/rio-de-janeiro-sediara-cupula-do-g20-em-2024/|date=9 May 2023|language=pt|access-date=19 May 2023|archive-date=19 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230519223844/https://www.cnnbrasil.com.br/internacional/rio-de-janeiro-sediara-cupula-do-g20-em-2024/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rio de Janeiro sediará cúpula dos chefes de Estado do G20 em 2024|website=G1|url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2023/05/09/rio-de-janeiro-sediara-cupula-dos-chefes-de-estado-do-g20-em-2024.ghtml|date=9 May 2023|language=pt|access-date=19 May 2023|archive-date=19 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230519223836/https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2023/05/09/rio-de-janeiro-sediara-cupula-dos-chefes-de-estado-do-g20-em-2024.ghtml|url-status=live}}</ref> == Turismo == [[Talaksan:O Cristo Redentor.JPG|thumb|left|Rebulto ng Cristo Redentor]] Isa sa kilalang mga palatandaang pook (''landmark'') ang higanteng rebulto ni [[Hesus]], kilala bilang '[[Kristo ang Tagapagtubos|Cristo Redentor]]' (Kristong Tagapagligtas) sa tuktok ng bundok Corcovado. == Palakasan == Ang Rio de Janeiro ay ang punong-abala ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2016]] at Palarong Paralimpiko sa Tag-init 2016. Dahil diyan, ang lungsod ay ang unang Timog Amerikano at nagsasalita ng Portuges na lungsod na nakapagpunong-abala ng mga nasabing kaganapan, at ang pangatlong pagkakataon na isinagawa ang Palarong Olimpiko sa isang lungsod sa [[Pangtimog na Hating-Globo]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/olympic_games/8282518.stm |title=BBC Sport, Rio to stage 2016 Olympic Games |work=BBC News |date=2 Oktubre 2009|accessdate=4 Oktubre 2009}}</ref> ==Mga sanggunian== {{Commonscat|Rio de Janeiro (city)}} {{reflist}} <br /> <br /> <br /> ---- * {{Wikivoyage|Rio de Janeiro}} * {{osmrelation-inline|57963}} * [http://www.rio.rj.gov.br/ Website ng Rio de Janeiro City Hall] {{pt icon}} {{stub|Brasil}} {{Authority control}} [[Kategorya:Brazil]] i7iy5jul6la8kqha03xxo8joskou2g3 Wikang Portuges 0 35370 2237261 2211607 2026-10-26T05:02:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237261 wikitext text/x-wiki [[file:Detailed SVG map of the Lusophone world.svg|thumb|right|upright=1.5|Ang kulay [[indigo]] na mapa ay sinasalita ang wikang Portuges.]] '''Wikang Portuges''' (''Português'') ay [[Wikang Romanse|Wikang Romanseng]] nagbuhat sa lalawigan ng [[Galicia (Espanya)]] at sa hilagang ng [[Portugal]] mula sa [[Wikang Latin]] na higit dalawang libong taon na ang nakakalipas. Kumalat siya sa buong daigdig noong bandang ika-15 at ika-16 siglo habang itinatag ng Portugal ang imperyo nito (1415-1999) na kumalat sa [[Brasil]], sa [[Goa]] ([[India]]), at sa [[Makaw]] ([[Tsina]]). Ngayon, isa siya sa mga pangunahing wika ng daigdig na may ikaanim na antas, ayon sa dami ng mga katutubong mananalita. Marami itong katutubong mananalita sa [[Timog Amerika]], at isa ring pangunahing [[lingguwa prangka]] sa [[Aprika]]. Pangunahing wika yaon ng mga bansang [[Angola]], [[Brasil]], [[Cape Verde]], [[Silangang Timor]], [[Guinea-Bissau]], [[Makaw]], [[Mozambique]], [[Portugal]] at ng [[São Tomé at Príncipe]]. == Paghahambing sa Wikang Romanse == Makikita ang mga pagkakahambing ng Portuges sa mga katulad nitong Romanseng wika: :''Ela fecha sempre a janela antes de jantar/cear.'' (Portuges) :''Ela pecha sempre a xanela/fiestra antes de xantar/cear.'' ([[Wikang Galiciano|Galiciano]]) :''Ella pieslla siempre la ventana primero de cenar.'' ([[Wikang Asturiano|Asturiano]]) :''Ella cierra siempre la ventana antes de cenar.'' ([[Wikang Espanyol|Espanyol]]) :''Ella tanca sempre la finestra abans de sopar.'' ([[Wikang Katalan|Katalan]]) :''Ella barra sempre la finestra abans de sopar.'' ([[Wikang Occittan|Occittan]]) :''Ella'' (or ''lei'') ''chiude sempre la finestra prima di cenare.'' ([[Wikang Italyano|Italyano]]) :''Ea închide întotdeauna fereastra înainte de a cina.'' ([[Wikang Romana|Romana]]) :''Elle ferme toujours la fenêtre avant de dîner/souper.'' ([[Wikang Pranses|Pranses]]) :''Illa claudit semper fenestram ante quam cenat.'' ([[Wikang Latin|Latin]]) :Palagi niyang (babae) sinasara ang bintana bago maghapunan. == Paghahambing sa Espanyol == Madalas inihahambing ang Portuges sa Espanyol. Magkatulad ang dalawa sa anyo at pinagmulan (Romanse ang dalawa), ngunit ang pinakamatingkad na kaibahan ng dalawa ay sa bigkas. Higit na mahihirapang makaunawa kung ang pag-uusapan ay mga taga-Europa at mga taga-Timog Amerika. Narito ang maikling talaan ng mga pagkakatulad ng dalawang wika. == Talasalitaan == {| class="wikitable" ! Salita || Kahulugan ||Bigkas sa Portugal !Bigkas sa Brasil |-- | ''mondo'' || daigdig||[mon-du] |[mon-du] |-- | ''canção'' || awit||[kan-sawng] |[kan-sawng] |-- | ''telefone'' || telepono||[te-le-fo-n] |[te-le-fo-ni] |-- | ''água'' || tubig||[ag-wuh] |[ag-wuh] |-- | ''fogo'' || apoy ||[fo-gu] |[fo-gu] |-- | ''livro'' || aklat ||[liv-ru] |[liv-ru] |-- | ''lapiz'' || lapis ||[la-pish] |[la-pis] |-- | ''casa'' || bahay ||[ka-zuh] |[ka-zuh] |-- | ''cama'' || kama ||[kuh-muh] |[kuh-muh] |-- | ''vida'' || buhay ||[vi-duh] |[vi-duh] |-- | ''negro'' || itim ||[neg-ru] |[neg-ru] |-- | ''branco'' || puti ||[brang-ku] |[brang-ku] |-- | ''menino'' || lalaki ||[me-ni-nu] |[me-ni-nu] |-- | ''menina'' || babae ||[me-ni-na] |[me-ni-na] |-- | ''amor'' || mahal ||[a-mur] |[a-mur] |-- | ''grande'' || malaki||[gran-di] |[gran-dyi] |-- | ''pequeno'' || maliit||[pe-ke-nu] |[pe-ke-nu] |-- | ''noite'' ||gabi||[noy-ti] |[noy-tsi] |-- | ''manhã'' || umaga ||[mang-yang] |[mang-yang] |-- | ''día'' || araw ||[di-yuh] |[dyi-yuh] |-- | ''mês'' || buwan || [mesh] |[mes] |-- | ''porque'' || sapagkat || [pur-ki] |[pur-ki] |-- | ''mas'' || ngunit || [mash] |[mas] |-- | ''Portugal'' || Portugal || [pur-tu-gal] |[poh-tu-gaw] |-- | ''Português'' || Portuges || [pur-tu-gesh] |[poh-tu-ges] |- |''Brazil'' |Brasil | |[bra-zeew] |-- | ''Ilhas Filipinas'' || Pilipinas || [il-yash fi-li-pi-nash] |[il-yas fi-li-pi-nas] |} == Pananalita == {| class="wikitable" |+Mga Pangungusap na Portuges !Tagalog !Portuges |- |''(Pagbati)'' |''Olá'' |- |Kumusta? |''Como está?'' ''Como vai você?'' |- |Magandang umaga |''Boa día'' |- |Magandang tanghali |''Boa tarde'' |- |Magandang gabi |''Boa noite'' |- |Paalam |''Adeus'' ''Tchau ([[Wikang Italyano|Italyano]])'' |- |Pasensiya |''Me desculpe'' ''Perdão'' |- |Salamat |''Obrigado'' (Panlalaki) ''Obrigada'' (Pambabae) |- |Walang anuman |''De nada'' |} == Kawing Panlabas == * [http://es.noticias.yahoo.com/ep/20070713/twl-guinea-ec-obiang-convierte-al-portug-f6b9273.html] Simulang 07/13/2007, nagiging ika-9 na bansang nagsasalita ng Portuges ang Equatorial Guinea * [http://www.instituto-camoes.pt/cvc/english.html The Portuguese Language - an Ocean of Cultures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071027125243/http://www.instituto-camoes.pt/cvc/english.html |date=2007-10-27 }} * [http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=por Ethnologue report for Portuguese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120509183829/http://www.ethnologue.org/show_language.asp?code=por |date=2012-05-09 }} * [http://www.iilp-cplp.cv IILP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121221111452/http://www.iilp-cplp.cv/ |date=2012-12-21 }} ''International Portuguese Language Institute'' (Pandaigdigang Surian ng Wikang Portuges) * [http://www.uea-angola.org/ União de Escritores Angolanos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012051848/http://www.uea-angola.org/ |date=2007-10-12 }} Mga Manunulat na Taga-Angola * [http://www.academia.org.br/ Academia Brasileira de Letras] Mga Manunulat na Taga-Brazil * [http://www.spautores.pt Sociedade Portuguesa de Autores] Mga Manunulat na Taga-Portugal * [http://www.instituto-camoes.pt/ Instituto Camões] Pag-aaral ng Wikang Portuges * [http://www.estacaodaluz.org.br/ Estação da Luz da Nossa Língua] Pag-aaral ng Wikang Portuges sa Brazil * [http://www.ipor.org.mo/ Instituto Português do Oriente] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511194114/http://www.ipor.org.mo/ |date=2008-05-11 }} - Pag-aaral ng Wikang Portuges sa Timog-Silangang Asya * [http://www.observatoriolp.com/ Observatório da Língua Portuguesa] Obserbatoryo sa Wikang Portuges * [http://www.escolavirtual.pt/ Escola Virtual] Paaralang Virtual. Mga Araling Portuges na tulad sa mga tinuturo sa Portugal. * [http://www.aulp.org/ AULP - Associação das Universidades de Língua Portuguesa] ''Portuguese Language Universities Association'' (Samahan ng mga Pamantasang Wikang Portuges) * [http://www.bn.pt Biblioteca Nacional] Pambansang Aklatan ng Portugal * [http://www.bn.br Biblioteca Nacional] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917002714/http://www.bn.br/ |date=2016-09-17 }} Pambansang Aklatan ng Brazil * [http://ciberduvidas.sapo.pt/ Ciberdúvidas da Língua Portuguesa]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sikat na pandaigdigang website ukol sa mga pag-aalinlangan sa wikang Portuges * [http://linguistica.insite.com.br/cgi-bin/conjugue Conjugador de verbos] Pagpapanlapi ng mga Pandiwang Portuges * [http://lusofonia2006.com.sapo.pt/ 5&nbsp;°Colóquio Anual da Lusofonia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013162447/http://lusofonia2006.com.sapo.pt/ |date=2007-10-13 }} 2006 pulungan ng mga Lusofono sa Bragança * [http://www.portuguesealliance.com/ The Alliance of Portuguese Clubs and Associations of Ontario (A Aliança dos Clubes e Associações Portuguesas do Ontário)] * [http://www.musicexpress.com.br Music Express] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090707104050/http://www.musicexpress.com.br/ |date=2009-07-07 }} maramihang musikahan na maaaring i-download nang walang bayad. Marami sa mga ito ay Portuges. * [http://www.hkocher.info/minha_pagina/port/port.htm Proverbs in Portuguese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071111042726/http://www.hkocher.info/minha_pagina/port/port.htm |date=2007-11-11 }} * [http://www.abc.net.au/rn/arts/ling/stories/s113139.htm Portuguese in East Timor] pakikipagpanayam kay Dr. Geoffrey Hull * [http://www.portuguesebenevolentsociety.com Canada: Portuguese Benevolent Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170913193819/http://portuguesebenevolentsociety.com/ |date=2017-09-13 }} mula sa Vancouver papunta sa iba't ibang bahagi ng daigdig * [http://www.portuguesefilm.com Canada's Portuguese Film & Video Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227185511/http://www.portuguesefilm.com/ |date=2021-02-27 }} pakikilahok mula sa iba't ibang bahagi ng daigdig * [http://www.lusitania.ca Canada's Monthly celebrating the Portuguese world] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180509174434/http://www.lusitania.ca/ |date=2018-05-09 }} buwan-buwang paglilimbag na inilalathala sa buong teritoryo ng Canada * [http://www.bestvoc.com/p/4-words-a-day.php?s=E&t=Por 4 words of Portuguese every day] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071030170104/http://www.bestvoc.com/p/4-words-a-day.php?s=E&t=Por |date=2007-10-30 }} * [https://web.archive.org/web/20110911084959/http://valesne.homestead.com/untitled3.html Brazilian Portuguese & European Portuguese with Japanese translation] === Mga Talasalitaan === * [http://www.infopedia.pt/ Porto Editora Portuguese dictionary] * [http://home.tiscalinet.ch/kerguelen/dicos Diccionarios en internet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007213357/http://home.tiscalinet.ch/kerguelen/dicos/ |date=2007-10-07 }} Talaan ng mga Talasalitaang Portuges at Ingles * [http://www.dicionarios-online.com Dicionários-Online.com] Talaan ng mga Talasalitaang Portuges * [http://www.freedict.com/onldict/por.html Freedict Portuguese dictionaries] * [http://lookwayup.com/free/PortugueseEnglishDictionary.htm LookWAYup Portuguese English Dictionary] * [http://www.priberam.pt/dlpo/dlpo.aspx Priberam Portuguese dictionary] * [http://www.webbusca.com.br/tradutor/traduz.asp Web Busca Portuguese/English and English/Portuguese Dictionary and Translator] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071113061430/http://www.webbusca.com.br/tradutor/traduz.asp |date=2007-11-13 }} * [http://www.italian.org.cn/web/epcd/ English-Portuguese-Chinese Dictionary (3-Way Lookup)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707050228/http://www.italian.org.cn/web/epcd/ |date=2011-07-07 }} * [http://www.infopaw.com/portuguese Cross-Translation of Portuguese to English and French] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013152237/http://infopaw.com/portuguese |date=2007-10-13 }} * [http://www.dicts.info/dictlist1.php?l=Portuguese Collection of Portuguese dictionaries] === Wikang Ingles para sa mga Baguhan === * [http://www.easyportuguese.com Free Portuguese Lessons with Audio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071124025006/http://www.easyportuguese.com/ |date=2007-11-24 }} * [https://web.archive.org/web/20080306031224/http://www.geocities.com/wanderingleopard/portuguese.html Portuguese Grammar Primer] * [http://www.falatalk.com/ Brazilian Portuguese Podcast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828002540/http://falatalk.com/ |date=2008-08-28 }} - Audio at Video * [https://web.archive.org/web/20110207215216/http://www.brazilianportuguesepod.com/ Brazilian Portuguese Podcast] - Audio * [http://learnportuguese.elanguageschool.net Learn Portuguese Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615033406/http://www.learnportuguese.elanguageschool.net/ |date=2011-06-15 }} * [http://www.brazilian-portuguese.net/ Improve your Brazilian Portuguese Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013014625/http://www.brazilian-portuguese.net/ |date=2007-10-13 }} * [http://www.fsi-language-courses.net/Portuguese.aspx Programmatic Portuguese - FSI Course Online]{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.saunalahti.fi/~huuhilo/portuguese/ Introduction to Brazilian Portuguese] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170310124529/http://www.saunalahti.fi/~huuhilo/portuguese/ |date=2017-03-10 }} * [http://geocities.yahoo.com.br/helcio_domingues/ Brazilian Portuguese Grammar for English speakers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080719175000/http://geocities.yahoo.com.br/helcio_domingues/ |date=2008-07-19 }} * [http://rudhar.com/foneport/en/foneport.htm The Pronunciation of the Portuguese of Portugal] * [http://portuguese.typeit.org Type any text with Portuguese characters] [[Kategorya:Mga wikang Romanse]] [[Kategorya:Portugal]] [[Kategorya:Wikang Portuges]] kklfuqfxhglyqpe29ai94du44u1qqve Unibersidad ng Pilipinas, Mindanao 0 53015 2237216 2225601 2026-10-26T02:59:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237216 wikitext text/x-wiki {{Infobox University | name = Unibersidad ng Pilipinas Mindanao | native_name = Ingles: '''University of the Philippines Mindanao'''<br> Cebuano: '''Unibersidad sa Pilipinas Mindanao''' | image = Unibersidad_ng_Pilipinas.png | motto = Dangal at Kagalingan (''Honor and Excellence'') | established = 18 June 1908 (system);<br />20 February 1995 (pamantasan);<br />22 March 1995 (bilang yunit) | type = [[National Universities|National]], Research university <br /> [[Public university]]| | president = Atty. Danilo L. Concepcion | chancellor = Dr. Larry N. Digal | city = {{flagicon|Philippines}} Barangay Mintal, Distrito ng Tugbok, [[Lungsod ng Dabaw]] | coor = {{coord|7|05|08.58|N|125|29|05.59|E|type:landmark|display=inline,title}} | country = [[Philippines]] |campus = Rural, 204 hektarya | nickname = UPMin, UP Mindanao, UP ng Katimugan | free_label = Awit | free = [[U.P. Naming Mahal]] | mascot = [[U.P. Oblation]] | affiliations = [[Association of Pacific Rim Universities]] (APRU), [[Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning]] (ASAIHL), [[ASEAN University Network]] (AUN), ASEAN-European University Network (AEUN) (sa pamamagitan ng [[UP System]]) <br/ > Davao Colleges and Universities Network (DACUN) | colors = [[File:UP colors.svg|15px|border]] [[Maroon (color)#UP maroon|UP Maroon]] and [[Variations of green#UP Forest Green|UP Forest Green]] | website = {{URL|www.upmin.edu.ph|www.upmin.edu.ph}} | logo = }} Ang '''Unibersidad ng Philippines, Mindanao''' ('''UP Mindanao, UPMin'''; Cebuano: ''Unibersidad sa Pilipinas Mindanao'') ay ang ika-anim at pinakahuling yunit ng [[Unibersidad ng Pilipinas]]. Itinalaga noong 20 Pebrero 1995 sa pamamagitan ng Republic Act 7889. Pagkaraan, ang mga Lupon ng mga Rehente ng Sistema ng Unibersidad ng Pilipinas ay pormal na nilikha ang UP Mindanao noong 23 Marso 1995. Ito lamang ang natatangging ''constituent university'' ng Unibersidad ng Pilipinas na naitatag sa pamamagitan ng isang batas na inihain sa Kongreso. Pagkaraan, ang mga Lupon ng mga Rehente ng Sistema ng Unibersidad ng Pilipinas ay pormal na nilikha ang U.P. Mindanao noong 23 Marso 1995. Layunin ng UP Mindanao na maibahagi at mabigyang pagkakataon ang mga mag-aaral ng Mindanao, lalung-lalo na ang mga mag-aaral na Muslim at Lumad, na maging mga ''Iskolar ng Bayan'', kasali na ang mga naghihikaos ngunit magagaling na estudyante. Dahil dito, ang mga programang pang-akademiko at pagsasaliksik ay nakatuon sa pag-aaral sa Mindanao (Mindanao Studies) sa larangan ng sangkalikhaan, arkitektura, ''food science'', biolohiya, ''computer science'', at ''supply chain management''. Ang UP Mindanao ay matatagpuan sa Bago Oshiro, Mintal, [[Lungsod ng Dabaw]], [[Pilipinas]]. Ang UP Mindanao ay binubuo ng tatlong kolehiyo, ang Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan, ang Kolehiyo ng Agham at Matematika, at ang Paaralan ng Pangangasiwa. Siyam na baccalaureate degree programs at isang graduate degree program ang inaalok ng UP Mindanao para sa mga nagnanais mag-aral sa unibersidad. Natatangi sa UP Mindanao ang ''Bachelor of Science in Agribusiness Economics'' (BSABE), dahil dito lamang ito inaalok sa buong bansa, at isa ang unibersidad sa mga tatlong pamantasan sa buong mundo na nagbibigay ng edukasyon sa larangang ito. Ang unibersidad ay itinalagang ''Pambansang Sentro ng Kahusayan'' ng [[Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (Pilipinas)|Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon]] (CHED) sa larangan ng Information Technology (IT) at Computer Science. Kasalukuyan ay gumagawa ng mga hakbang ang unibersidad bilang isang ''Sentro ng Sining at Wika'' sa pag-aaral ng mga katutubong wika at kultura ng Mindanao. ==Kaysaysayan== ===Ang mithiing maitatag ang “UP sa Mindanao"=== Simula't sapul sa huling bahagi ng dekada '50 hanggang sa unang bahagi ng dekada '60 ay nagkaroon na ng panawagang gumawa ng isang ''UP sa Mindanao''. Pinamunuan ng UP Alumni Association - Davao Chapter, na naitatag noong 3 Disyembre 1949, ang panawagang ito. Noong 1961, nag-alok ang UP Summer School ng mga kurso sa Law, Business Administration, at Education sa kanilang campus sa Davao Central Elementary School, na siyang sinundan ng UP Extension Division Davao noong 1970. Ngunit sa isang pag-aaral na ginawa nina Hannah et al, binale-wala ang ideya ng pagtatatag ng UP sa Mindanao sa kadahilanang pinansyal.<ref name="Madayaw - The Official Publication of UP Mindanao">{{cite news|title=20 Years and Counting|date=22 Pebrero 2015|agency=University of the Philippines Mindanao|publisher=University of the Philippines Mindanao}}</ref> Naganap ang ika-12 UP Alumni Institue sa UPAA-Davao noong Nobyembre 24-25, 1989, at naging panauhing pandangal ang Senador Vicente Paterno. Nandoon rin ang Pangulo ng UP ng kapanuhang iyon na si Jose Abueva. Siya ay humarap sa nagkaisang panawagan ng 630 alumni at kasapi ng midya at negosyo na ipagpatuloy ang kanilang mithiing magkaroon na ng isang "UP sa Davao" o "UP sa Mindanao." Ginawan ito ng panukala na siyang sinangayunan ng lahat ng naroon at pinagtibay ng Institue noong 25 Nobyembre 1989. Isinumite ito kaagad sa pambansang sangay ng UP Alumni Association at inindorso ng Lupon ng mga Rehente. Nagkatoo na ang mithiing ito nang ipinanukala sa Pambansang Kongreso ng Congressman ng Unang Distrito ng Lungsod ng Davao Prospero Nograles ang House Bill 13382, na pinamagatang "Act to Establish the University of the Philippines in Mindanao". Isang pagdinig ang pinamunuan ng Senador Edgardo Angara (na siyang Pangulo ng Senate Committee on Education noong panahon na iyon) noong 12 Oktubre 1990 sa Davao Chamber of Commerce. Sinuportahan naman ito ng Congressman Rodolfo del Rosario ng [[Davao del Norte]]. Habang ginagawa sa Kongreso ang batas na siyang magtatatag sa UP Mindanao, itinatag ni Abueva ang UP Consortium System, katulad ng UP Bukas na Unibersidad. Nang nagtapos ang katungkulan ni Abueva, itinalaga ng Pangulong [[Fidel V. Ramos]] si Emil Q. Javier bilang kapalit niya sa pagkapangulo sa UP. Ipinag-utos ni Ramos si Javier na gumawa ng isang ''fact-finding commitee'' na kinabibilangan ng mga Rehenteng Oscar Alfonso, (Bise-Presidente para sa Pagpaplano) Fortunato dela Paña, Atty. Carmelita Yadao-Guno, at Dr. Rogelio V. Cuyno upang gumawa ng isang pagsusuring nauukol sa panukala ng pagtatatag ng UP Mindanao. Nagkaroon ng isang inspeksyon sa Unibersidad ng Timog-Silangang Pilipinas (USeP) at sa Bago Oshiro, Mintal, ang komite. Nang natanggap ni Javier ang kanilang pag-aaral, hindi itinuloy ni Javier ang panukalang gawing UP Mindanao ang USeP dahil sa mga protesta mula sa kanilang mga guro at staff. Sa halip, inatasan niya si Congressman Elias B. Lopez na siyang mamuno sa pagsuporta sa panukala ni Congressman Nograles, dahil siya lamang ang natatanging alumnus ng UP sa mga kinatawan ng Lungsod ng Dabaw sa Kongreso. Sa kapanahunan din iyon, nag-usap ang komite at ang direktor ng Bureau of Plant Industry (BPI) na si Nerios Roperos na gawing kampus ng UP Mindanao ang nakatiwangwang na 204 hectares na lupain ng BPI sa Bago Oshiro, Mintal. ===Pagkakatatag=== Ang batas Republic Act 7889, o ang "An Act Creating the University of the Philippines Mindanao," ay naisabatas noong 20 Pebrero 1995&nbsp;ng Pangulong Fidel V. Ramos. Pormal namang nilikha ng Lupon ng mga Rehente ang UP Mindanao bilang ''constituent university'' ng UP System noong Marso 22&nbsp;ng taong iyon. Upang mabigyang-diin ang kahalagan ng batas na iyon sa mga taga-Mindanao, nagkaroon ng ''re-enactment'' ng pagsasabatas sa [[Bangko Sentral ng Pilipinas]]. Naroon sa kaganapang iyon ang Pangulong Ramos. Naging unang dekano ng UP Mindanao si Dr. Rogelio V. Cuyno nang taon ding iyon. Ang mga unang opisina at silid-aralan ng UP Mindanao ay matatagpuan sa Lee Business Center sa kanto ng Daang Juan Luna at Daang J. de la Cruz (na tinawag na UP Mindanao Ladislawa Campus), at sa Casa Mercado Buidling sa Matina mula Marso hanggang Septyembre 1995 at mula Septyembre 1995 hanggang Enero 1996. Sa kalaunan ay ang Ladislawa Campus ang naging unang permanenteng tahanan ng UP Mindanao.<ref name="Madayaw - The Official Publication of UP Mindanao"/> ===Mula Ladislawa hanggang Bago Oshiro hanggang Mintal (1995-1997)=== Dahil wala pang sariling lupa ang unibersidad na siyang tatayuan ng mga pasilidad at gusali, nilagdaan ni Pangulong Ramos ang Proclamation No. 822 na naglalaan ng 204 hektaryang lupain ng Bureau of Plant Industry sa Bago Oshiro, Mintal, para sa UP Mindanao. Ang lupaing ito ay pagmamay-ari ng Ohta Development Corporation ng mga Hapon noong ika-dekada '20, ngunit ito ay isinauli sa pamahalaan ng Pilipinas matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] bilang kabayaran ng mga Hapon sa Pilipinas. Itinatag noong Hunyo 1996 ang Kolehiyo ng Sinig at Agham (College of Arts and Sciences, CAS), at ang Paaralan ng Pangangasiwa (School of Management, SOM). Matapos ang isang taon hiniwalay ang CAS at ginawang Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan (College of Humanities and Social Sciences, CHSS), at Kolehiyo ng Agham at Matematika (College of Science and Mathematics, CSM), habang napanatili ang Paaralan ng Pangangasiwa. Itinayo noong 1997 ang Bulwagang Elias B. Lopez na siyang dormitoryo para sa mga kababaihang mag-aaral. Sa panahong iyon ginagamit ng UP Mindanao ang ilang gusali ng Philippine Coconut Authority (PCA) bilang dormitoryo para sa mga kalalakihan.<ref name="Madayaw - The Official Publication of UP Mindanao"/> ===Panahon ng Pagbabago (1998-2000)=== Ang bantayog ng Pahinungod (UP Oblation) ay nilagay sa UP Mindanao noong 20 Pebrero 1998, ang ikatlong kaarawan ng unibersidad. Nililok ni Napoleon Abueva ang iskulturang ito na siyang hawig sa orihinal na Pahinungod na ginawa naman ni Guillermo Tolentino. Sinabayan ng mga mang-aawit ng UP Madrigal Singers ang iskultura nang dumaong ang barkong sinakyan nito sa Daungnang Sasa sa Davao. Dinala ito sa Mintal matapos ang isang parada na umikot sa sentro ng Lungsod ng Dabaw at nilagay ng pasamantala sa Kanluran, bago ito nilagay sa Plaza ng Pahinungod sa harap ng Administration Building. Binigyan ng kasarinlan bilang ''constituent unit'' ng UP System ang UP Mindanao ng Lupon ng mga Rehente noong 26 Pebrero 1998. Dahil dito ang UP Mindanao ang ika-anim at pinakabagong yunit ng UP System sa panahong iyon. Naging unang kansilyer naman si Dr. Cuyno ng Disyembre 11&nbsp;ng taong iyon. Nilagdaan ni Pangulong Ramos ang Proclamation Nos. 1252 at 1253 na naglalaan ng mga lupain sa Laak, Lambak ng Compostela (2800 hektarya) at Distrito ng Marilog sa Lungsod ng Dabaw (4100 hektarya) bilang ''land reservations'' para sa mga iba't ibang proyekto ng unibersidad. Ang mga yunit-akademiko ng unibersidad ay nabigyan na rin ng kanilang mga sariling gusali noong 1998. Ginamit ng Paaralan ng Pangangasiwa ang Terraza Milesa Building sa Daang F. Iñigo (Daang Anda) sa kalakhang Dabaw habang ginamit namang ng dalawang kolehiyo ang Academic Building I na iniwan ng USeP sa loob ng lupain ng UP Mindanao sa Mintal. May iilan ring klaseng ginanap sa loob ng PCA habang ginagawa ang Administration Building sa kapanuhang iyon. Sa kalaunan ay ito ay ginamit ng unibersidad bilang sentro ng pamamahala, at lumipat na rin dito ang Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan noong 2009 nang natapos ang buong gusali. Ang mga unang mag-aaral ay nagsipagtapos sa kanilang mga kurso sa huling bahagi ng 1998. ===Ang unang dekada (2000-2010)=== Sumunod kay Dr. Cuyno bilang kansilyer ng UP Mindanao si Prof. Ricardo M. de Ungria, na niluklok noong Septyembre 21, 2001. Sa ilalim ng kanyang pamamahala, kasama ang UP Mindanao na nagtatagag sa Davao Colleges and Universities Network (DACUN), Mindanao Science and Technology Park Consortium (MSTPC) at Mindanao Studies Consortium Foundation Inc. (MSCFI). Ginawa ng Lupon ng mga Rehente ang Office of Extension and Community Services (OECS) at Office of Research (OR) na siyang naatasang gawin ang mandato ng UP Mindanao para sa komunidad ng Mindanao sa larangan ng serbisyo at pananaliksik. Nasimulan din sa taong ito ang paggawa sa Daang Sitio Basak, na siyang tanging daan papasok sa UP Mindanao mula sa Mintal at sa kalakhang Dabaw. Natapos ang paggawa sa daang ito noong 2006. Ang Daang Sitio Basak ay binansagang "Abortion Road" ng mga mag-aaral, guro, at mamamayan ng Sitio Basak dahil sa mabatong daan na hindi madaan kapag umuulan. Nailimbag ng unibersidad ang unang pang-akademikong journal nito na ''Banwa'' noong 2004. Sinundan ito ng paggawad sa unibersidad ng CHED ng "Best Higher Education Research Program" para sa ''Agribusiness Supply Chain'' ng Paaralan ng Pangangasiwa noong 2006 at 2010.<ref name="Madayaw - The Official Publication of UP Mindanao"/> Sumunod si Dr. Gilda C. Rivero bilang ikatlong kansilyer ng UP Mindanao noong July 30, 2007. Sa taon ding ito iginawad ng CHED ang UP Mindanao bilang ''Sentro ng Kahusayan'' para sa mga programa nito sa Computer Science at IT Development. Itinatag ang CHED Zonal Research Center sa UP Mindanao noong 2008 na may layuning pag-ibayuhin ang pag-aaral sa ''biodiversity'' at ''biotechnology research and development''. Ngunit isang malaking pagsubok sa pangangasiwa ni Kansilyer Rivero ang pagtaas ng matrikula at bayarin sa pag-aaral dahil sa pagbago ng ''tuition and other fees'' (TOFI) ng UP System. Dahil dito, naging PhP600 na ang bayad sa bawat yunit ng pag-aaral, na siyang naging mitsa para sa mga malawakang protesta ng mga mag-aaral at guro. Kalakip rin sa pagtaas ng mga bayarin ang mga ''miscellaneous fees'' katulad ng bayarin sa kuryente, Internet, at ''cultural fee''. Nang naging panauhin ang Pangulong [[Gloria Macapagal-Arroyo]] sa unibersidad para sa ''laying-down ceremony'' ng Biotechnology Complex sa CSM noong 2009, bantay-sarado ng kapulisan, militar, at mga miyembro ng ROTC ang unibersidad dahil sa pagbabarikada ng mga demonstrador sa Daang Kanluran na siyang tanging daan patungo sa Biotechnology Complex. Ang Kahilim ng DOST na si Estrella F. Alabastro at Pangulo ng UP Emerlinda R. Roman lamang ang nakadalo sa pagtitipong iyon. Ginawarang noong 2009 ang isyu ng ''Banwa'' sa sago (''Metroxylon sagu'') bilang "Most Outstanding Monograph" mula sa National Academy of Science and Technology. Ang CHED Higher Education Regional Research Center for Davao Region ay binigay sa UP Mindanao noong 2012 para sa proyektong "Sustainable Development of the Philippine Tuna Value Chain."<ref name="Madayaw - The Official Publication of UP Mindanao"/> Sa huling taon ni Kansilyer Rivero ay natapos ang mga daanan sa loob ng UP Mindanao, maliban sa daanang papuntang Human Kinetics Center. Natapos ring magawa ang Administration and Corporate Center ng Paaralan ng Pangangasiwa noong Mayo 2011. Dahil dito, lahat na ng yunit-akademiko ng UP Mindanao ay nasa campus nito sa Mintal, Davao City. ===Ikadalawampung Taon (2010-Kasalukuyan)=== [[File:UP Mindanao Isang Libong Alumni Para Kay Oble.jpg|thumb|300px|Mga alumni ng UP, staff, guro, at mag-aaral ay tulong-tulong sa paggawa ng Plaza ng Pahinungod para sa "Isang Libong Alumni Para Kay Oble" noong 28 Pebrero 2015.]] Hinirang ng Lupon ng mga Rehente si Dr. Sylvia B. Concepcion bilang ikaapat na kansilyer ng UP Mindanao sa ika-1285 Pagpupulong ng Lupon noong 24 Enero 2013.<ref>{{cite web|author=<nowiki>University of the Philippines</nowiki>|title=New University Officials|url=http://up.edu.ph/index.php/more-on-up/20-announcements/578-new-university-officials|accessdate=1 Marso 2013|archive-date=30 Enero 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130130043057/http://up.edu.ph/index.php/more-on-up/20-announcements/578-new-university-officials|url-status=dead}}</ref> Nagsimula ang kanyang panungkulan noong 1 Marso 2013, at magpapatuloy ito hanggang 28 Pebrero 2016. Ginawa ang ''turn-over ceremony'' at ''testimonial ceremony'' para kay Kansilyer Rivero noong 22 Pebrero 2013<ref>{{cite web|last=Estremera|first=Rene|title=Testimonial and Turn-Over Ceremonies held|url=http://upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=1122:25-february-2013&catid=1&Itemid=19|accessdate=1 March 2013}}</ref>), at ang kanyang ''Investiture Ceremony'' ay isinagawa noong 19 Abril 2013, kasabay ng ika-16 Seremonya ng Pagtatapos ng mga nagsipagtapos na mag-aaral ng taong iyon.<ref name="Estremera"/> Pinili rin ng General Assembly of Student Councils (GASC) ang dating Pangulo ng UP Mindanao University Student Council (USC) na si Krista Iris Melgarejo bilang ika-31 Rehente ng mga Mag-aaral ng UP System. Siya ang unang rehenteng nagmula sa UP Mindanao.<ref>{{cite web|last=Estremera|first=Rene|title=FORMER UPMIN USC CHAIR IS 31ST STUDENT REGENT|url=http://upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=1&Itemid=100355|accessdate=2 Hunyo 2013|archive-date=14 Agosto 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814102429/http://upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=1&Itemid=100355|url-status=dead}}</ref> Nagsimula ang kanyang panungkulang sa Pagpupulong ng Lupon noong Hunyo 20. <!-- [[File:UP Mindanao Oblation Lit during Isang Libong Alumni Para Kay Oble.jpg|thumb|300px|left|Ang pag-ilaw ng Pahinungod sa "Isang Libong Alumni Para Kay Oble."]] --> The construction of the University Main Library began on August 2013, after a prolonged dispute between the university and settler associations living within the university on land ownership issues hampered efforts to immediately construct the building earlier that year. The Main Library was finished in the late quarter of 2014. Iginawad sa UP Mindanao ang "Best Implementing Agency Award" noong 2013, sa ika-25 anibersaryo ng Southern Mindanao Regional Research and Development Consortium (SMARRDEC). Naganap rin ang unang pandaigdigang konperensya ng unibersidad na pinamagatang International Conference on Agribusiness Economics and Management (ICAEM). Sa buong buwan ng Pebrero ng taong 2015 ginanap ang ika-20 anibersaryo ng UP Mindanao, sa ilalim ng temang "''Ika-baynte saulugon, UPMin padayon''!" (Ipagdiwang ang ikadalawampu, UPMin Padayon!). Isa sa mga pinakamahalagang kaganapan nangyari ay ang bayanihan ng mga alumni sa pagtayo ng Oblation Plaza noong Pebrero 28 na pinamagatang "''Isang Libong Alumni Para Kay Oble''". Ito ay pinangunahan ng UP Alumni Association-Davao Chapter at sinalihan ng maraming alumni mula sa lahat ng unibersidad ng UP kasama ang mga kasapi ng pamahalaan ng UPMin, staff, guro, and mga mag-aaral. Naganap din dito ang pag-iilaw ng UP Mindanao Oblation (na kinuha sa ''Torch Night'' ng UP Mindanao), na sinalihan ng mga alumni mula sa [[UP Manila]], [[UP Diliman]], [[UP Los Baños]], [[UP Visayas]], [[UP Cebu]], [[UP Open University]], [[UP Baguio]], at UP Mindanao bilang ''torchbearers'' bago sinindihan ang kawa sa harap ng bantayog ng Pahinungod. Ipinakita sa kabuuan ng Pebrero sa Administration Building ang ''Milestones'' exhibit. Dito ipinakita ang kasuotan ng mga nagsipagdaang kansilyer sa kanilang pagtatalaga, isang ''photo exhibit'' ng mga mahahalagang pangyayari, at listahan ng mga nagawa ng unibersidad. Ang pangunahing symposium na pinamagatang ''Science for Society'' ay naganap noong Pebrero 16, at si DOST Undersecretary Amelia Guevara ang inimbitahang panauhing pandangal. Nagdiwang ang bawat yunit-akademiko ng unibersidad, ang CHSS ang siyang nagdiwang sa unang linggo, tapos ang CSM, at ang SOM ay sa huling linggo. Naganap din ang ''Students' Week'' at ''Dorm Week'' sa pangatlong linggo, bantog ang mga kaganapang pinangunahan ng mga student organizations. Nagtapos ang ito sa ''Tatak UPMin'' noong Pebrero 27. Bukas ang lahat ng mga kaganapang ito at inanyayahan ang publiko sa pagpunta sa mga ito.<ref>{{cite news|last1=Estremera|first1=Rene|title=Public offerings from U.P. Mindanao in February|agency=UP Mindanao Information Office|publisher=UP Mindanao Information Office|date=19 Enero 2015}}</ref> ===Pangangasiwa=== Pinamamahalaan ang UP Mindanao ng Lupon ng mga Rehente na kinabibilangan ng Pangulo ng UP System, ang tagapangulo ng Komisyon sa Lalong Mataas na Edukasyon (CHED), ang mga pangulo ng Committee of Higher Education ng Senado at Kongreso, apat na rehente na kumakatawan sa mga mag-aaral, guro, alumni, at staff, at tatlong rehente na itinalaga ng Pangulo ng Pilipinas.<ref>{{cite web|url=http://www.up.edu.ph/pdf2/RA_9500.pdf|title=Republic Act 9500: An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University|publisher=University of the Philippines Website|accessdate=2009-05-19|archive-date=2012-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20120222034744/http://www.up.edu.ph/pdf2/RA_9500.pdf|url-status=dead}}</ref> Ang kansilyer ang siyang diretsong namumuno sa unibersidad, sa tulong ng mga bise-kansilyer para sa pang-akademikong gawain (Vice Chancellor for Academic Affairs) at pangangasiwa (Vice Chancellor for Administration<ref>{{cite web|url=http://www.upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=323&Itemid=100149|title=University of the Philippines Mindanao Administration Officials|accessdate=2010-08-12}}{{Dead link|date=Agosto 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang ''University Council'' o Konseho ng Unibersidad ay kinabibilangan ng kansilyer at mga propesor ng iba't ibang yunit-akademiko ng unibersidad. Ang kansilyer ang siyang namumuno bilang Pangulo ng Konseho at ang Tagapagtala ng Unibersidad (University Registrar) ang siyang kalihim. May kapangyarihang mag-atas at gumawa ng mga kurso ng pag-aaral at panuntunan sa disiplina ang Konseho, ngunit ito ay kailangan pang aprubahan ng Lupon ng mga Rehente upang maisabatas. Nakaatas din sa Konseho ang gumawa ng alituntunin para sa pagpapapasok at pagtatapos ng mga mag-aaral sa mga yunit-akademiko ng unibersidad; dahil dito, may kapangyarihang magrekomenda ang Konseho sa Lupon ng listahan ng mga magsisipagtapos na mag-aaral na siyang makakatanggap ng kanilang mga titulo at patunay. May kapangyarihan ang Konseho na magdisiplina sa mga mag-aaral na naaayon sa mga alituntunin ng Lupon sa pamamagitan ng Executive Committee o sa kansilyer. Ang Executive Committee ay kinabibilangan ng mga dekano ng mga yunit-akademiko ng unibersidad. Ang Pangulo ng UP System ay magiging ''ex officio member'' ng Konseho ng bawat yunit ng UP System at siyang mamumuno sa mga pagpupulong kapag siya ay naroroon.<ref>{{cite web|url=http://www.upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=322&Itemid=100150|title=University of the Philippines Mindanao University Council|accessdate=2010-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100808001814/http://www.upmin.edu.ph/index.php?option=com_content&view=article&id=322&Itemid=100150|archive-date=2010-08-08|url-status=dead}}</ref> == Mga Yunit-Akademiko == {| class="toccolours" style="float:right; margin-left:1em; font-size:90%; line-height:1.4em; width:300px;" ! colspan="2" style="text-align: center;" | Yunit-Akademiko ng UP Mindanao |- | '''Kolehiyo/Paaralan''' || '''Taon ng Pagkakatatag''' |- | colspan="2" |<hr> |- | Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan* || 1997 |- | Kolehiyo ng Agham at Matematika* || 1997 |- | Paaralan ng Pangangasiwa || 1996 |- | colspan="2" |<hr> |- |colspan="2" align"left"|<sup>*</sup>—Unang itinatag noong 1995 bilang Kolehiyo ng Sining at Agham, ngunit hiniwalay noong 1997. |} <!-- [[File:UP Mindanao Oblation 28.02.2015.jpg|thumb|Ang Pahinungod (Oblation)]] --> Ang UP Mindanao ay binubuo ng dalawang kolehiyo at isang paaralan: ang Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan, na siyang nakatuon sa pag-aaral ng kultura at sining ng Mindanao sa larangan ng literatura, arkitektura, antropolohiya, at komunikasyon; ang Kolehiyo ng Agham at Matematika, na gumagawa ng mga pagsasaliksik sa katutubong halaman at hayop ng Mindanao at nangunguna sa siyentipikong pag-unlad sa larangan ng biolohiya, ''food science'', ''applied mathematics'', at ''computer science''; at ang Paaralan ng Pangangasiwa, na siyang naatasan na gumawa ng mga programa sa pananaliksik sa ''supply chain management'' at ''agribusiness economics''. === Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan === Dekano: Prof. Ma. Stella R. Salazar * Departmento ng Arkitektura ** Arkitektura * Departmento ng Sangkalikhaan ** Sining ng Komunikasyon *** Audio-visual Communication *** Media Arts *** Speech and Corporate Communication ** Malikhaing Pagsusulat * Departmento of Kinetikang Pantao ** Edukasyon sa Pangangatawan *** Mga koponan ng UP Mindanao sa isports **** Football **** Basketball **** Volleyball **** Chess *** UP Mindanao Dance Ensemble ** National Service Training Program * Departmento ng Agham Panlipunan ** Agham Panlipunan ** Antropolohiya ** Sikolohiya === Kolehiyo ng Agham at Matematika === Dekano: Prof. Annabelle U. Novero * Departmento ng Siyensyang Biolohiko at Pangkalikasang Pag-aaral ** Animal Science ** Biology ** Crop Science ** Ecology ** Microbiology ** Wildlife ** Zoology * Departmento ng Food Science at Kimika ** Kimika ** Food Science and Technology * Departmento ng Matematika, Pisika at Computer Science ** Applied Mathematics ** Computer Science === Paaralan ng Pangangasiwa === Dekano: Prof. Adela G. Elison * Agribusiness Economics * Pangangasiwa == Programang Pang-akademiko == === Kolehiyo ng Sangkalikhaan at Agham Panlipunan === * Batsilyer sa Sining ng Antropolohiya / Bachelor of Arts in Anthropology * Batsilyer sa Agham ng Arkitektura / Bachelor of Science in Architecture * Batsilyer sa Sining ng Komunikasyon / Bachelor of Arts in Communication Arts ** Major in Media Arts ** Major in Speech Communication * Batsilyer sa Sining sa Ingles (Malikhaing Pagsusulat) / Bachelor of Arts in English (Creative Writing) === Kolehiyo ng Agham at Matematika === * Batsilyer sa Agham ng Sinalapat Sipnayan/ Bachelor of Science in Applied Mathematics * Batsilyer sa Agham ng Biolohiya / Bachelor of Science in Biology ** Major in Cell Biology ** Major in Ecology * Batsilyer sa Agham ng Computer Science / Bachelor of Science in Computer Science * Batsilyer sa Agham ng Food Technology / Bachelor of Science in Food Technology ** Major in Food Business ** Major in Food Processing ** Major in Food Science === Paaralan ng Pangangasiwa === * Batsilyer sa Agham ng Agribusiness Economics / Bachelor of Science in Agribusiness Economics * Master in Management ==Campus== [[Talaksan:University of the Philippines Mindanao, Administration Building and Oblation Circle.jpg|alt=|thumb|300x300px|''Admin'' at ''Oblation Circle'']] [[File:UPMin CSM.jpg|thumb|300x300px|''Kanluran''|alt=]] [[File:UP Mindanao SOM Building.jpg|thumb|300x300px|''SOM''|alt=]] [[Talaksan:UP Mindanao Main Library (August 2019).jpg|thumb|300x300px|''Main Lib''|alt=]] [[Talaksan:Davao City Sports Complex UP.jpg|thumb|300x300px|DC-UP Sports Complex|alt=]] Ang UP Mindanao ay matatagpuan sa isang 204-hektaryang lupain sa Mintal, Tugbok, Lungsod ng Dabaw. Sa kasalukuyang ay iilang gusali lamang ang nakatayo o tinatayo ngunit sa loob ng sampung taon ay gagawing isang ''green university town'' ang UP Mindanao sa tulong ng UP Mindanao Land Use and Master Development Plan na may themang "garden" campus at mga gusaling hango sa iba't ibang katutubong pangkat ng Mindanao<ref name="BOR UP Mindanao Land Use Approval"/> ===Kasalukuyan=== * '''Administration Building (''Admin'')''' *'''Academic Building I''' ''(''Kanluran'')'' **'''Science and Technology Dormitory''' (''Dorm Annex'') * '''Human Kinetics Center (''HKC'')''' *'''Academic Core''' ** College of Humanities and Social Sciences Complex *** CHSS Cultural Complex * '''UP Mindanao Road Network''' ** '''Mindanao Avenue''' ** '''Oblation Plaza''' ** '''Maguindanao Road (''Kanluran Road'')''' * '''University Main Library Phase 1 (''Main Lib'')''' * '''School of Management Building Phase 1 (''SOM'')''' * '''Elias B. Lopez Hall (EBL Hall, ''Dorm'')''' * '''Kalimudan Student Center (''Kalimudan'')''' ** '''University Student Council (USC) House''' ** '''Himati Office''' * '''UPMin Infirmary'''<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://upbsfi.org/upbsfmindanaochapter/infirmary09/infirmary.html |access-date=2015-03-04 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174625/http://upbsfi.org/upbsfmindanaochapter/infirmary09/infirmary.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://upbsfi.org/features22.html |access-date=2015-03-04 |archive-date=2012-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317004115/http://upbsfi.org/features22.html |url-status=dead }}</ref> *'''Mindanao Research and Development Center''' ** Center For Advanced Research in Mindanao (CARIM) *'''Davao City-UP Sports Complex''' ===Ginagawa<ref name="Moving Forward">{{cite news|last1=Cabrera|first1=Cherrylyn|title=Moving Forward|work=Madayaw|agency=University of the Philippines Mindanao|issue=Pebrero 2015|publisher=University of the Philippines Mindanao|date=20 Pebrero 2015}}</ref>=== * '''Academic Core''' ** College of Science and Mathematics Complex ** School of Management Complex *** SOM Building Phase 2 * '''Student Housing Facilities''' * '''UP Mindanao Road Network''' * '''Pedestrian network''' * '''Executive Housing facilities''' *[[Talaksan:Davao City-UP Sports Complex Gymnasium (August 2019).jpg|thumb|300x300px|Himnasyo ng ''DC-UP Sports Complex''|alt=]]'''Commercial facilities''' * '''UP Mindanao Botanical Garden''' * '''Davao City-UP Sports Complex''' ===Sinauna=== * '''UP Mindanao Ladislawa Campus''' * '''Casa Mercado Building''' * '''Philippine Coconut Authority (PCA), Mintal''' * '''Old SOM Building '''(''UP Mindanao City Campus'','' UP Anda'') * '''Old Main Library Building '''(''Main Lib'') ==Tingnan din== *[[Unibersidad ng Pilipinas]] *[[U.P. Naming Mahal]] == Mga sanggunian == {{reflist|refs== <ref name="BOR UP Mindanao Land Use Approval">{{cite web|title=BOR UP Mindanao Land Use Approval|url=http://www.upmin.edu.ph/images/stories/2010_060210_BOR_Land_Use_Approval.pdf|publisher=UP Mindanao|accessdate=10 Agosto 2010|year=2009|archive-date=18 Oktubre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191018165404/https://www2.upmin.edu.ph/images/stories/2010_060210_BOR_Land_Use_Approval.pdf|url-status=dead}}</ref> }} == Mga kawing panlabas == *[http://www.upmin.edu.ph UPMin website] [[Kategorya:Unibersidad ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mindanao]] lxlit2da0lx39hwdh339it9tg0i56w4 Noli, Liguria 0 62231 2237022 2231640 2026-10-25T12:52:48Z Carsten Steger 127787 Aerial image of Noli inserted. 2237022 wikitext text/x-wiki {{Reflist}}{{Infobox Commune Italya|name=Noli|official_name=Comune di Noli|native_name={{native name|lij|Nöi}}|image_size=|image_flag=Flag of noli.png|image_shield=Noli-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|12|22|N|8|24|48|E|region:IT_type:city(2957)|display=inline}}|coordinates_footnotes=<ref name="world gazetteer">{{cite web | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=483138843 | title=The World Gazetteer | access-date=2007-02-20 | archive-date=2007-10-01 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20071001045304/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=483138843 }}</ref>|region={{RegioneIT|sigla=LIG}}|province=[[Lalawigan ng Savona|Savona]] (SV)|frazioni=Tosse, Voze|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.623|population_footnotes=<ref>Population from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonym=Nolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=2|istat=|saint=[[Eugenius of Carthage]]|day=Second Sunday of July|postal_code=17026|area_code=019|website={{official website|http://www.comune.noli.sv.it}}|footnotes=|image_skyline=Aerial image of Noli (view from the east).jpg}}[[File:Savona_and_Noli_1100s-1200s.png|alt=A map showing the expansion of the Municipality of Savona and Republic of Noli during the 1100s and 1200s. Sources are listed in the image's description.|thumb| Isang mapa na nagpapakita ng paglawak ng Munisipalidad ng Savona at Republika ng Noli noong mga taong 1100 at 1200. Ang mga pinagmulan ay nakalista sa deskripsiyon ng larawan.]] Ang '''Noli''' ({{IPA|it|ˈnɔːli|lang}} {{Langx|lij|Nöi}} {{IPA|lij|ˈnɔːi|}} ) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Savona]], rehiyon ng [[Liguria]], [[Hilagang Italya|hilagang-kanlurang]] [[Italya]], ito ay may habang humigit-kumulang {{Convert|50|km|mi}} timog-kanluran ng [[Genova]] sakay ng tren, mga {{Convert|4|m|ft}} sa ibabaw ng antas ng dagat. Ang pinagmulan ng pangalan ay maaaring nagmula sa ''Neapolis'', na nangangahulugang "bagong lungsod" sa Griyego. Isa ito sa [[I borghi più belli d'Italia|''I Borghi più belli d'Italia'']] ("Ang pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Liguria |url=https://borghipiubelliditalia.it/liguria/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> Mula 1192 hanggang 1797, ang Noli ay isa sa mga [[republikang pandagat]], ang [[Republika ng Noli]]. == Heograpiya == May hangganan ang Noli sa [[Finale Ligure]], [[Spotorno]], at [[Vezzi Portio]]. == Kasaysayan == Isang sinaunang sentro ng mga [[Mga Ligur|Ligur]], ito ay isang munisipalidad noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]]. Hindi tiyak ang pagkakatatag ng Noli: sinasabi ng ilang mga mapagkukunan na ito ay lumitaw bilang isang kolonya ng mga Ligur ng [[Genuati]] at Sabazi noong 317 BK, ang iba ay naniniwala na ito ay mas matanda pa kaysa sa [[Roma]]; gayunpaman, napatunayan na may mga pamayanan ng Intemelii, Ingauni, at Sabazi noong panahon ng mga Romano at ang lugar ay mahusay na ipinagtanggol ng mga sinaunang Liguria salamat din sa estratehikong posisyon nito.<ref name="gandoglia">{{Cita libro |titolo=Storia del Comune di Noli dalle sue origini fino alla sua unione al Regno di Sardegna nel 1815 |autore=Bernardo Gandoglia |anno=1897 |editore=Tipografia D. Bertolotto e C. |città=Savona}}</ref> Ang lungsod ay itinatag nang tatlong beses: ang una sa tuktok ng [[Bundok Ursino]], kung saan nakatayo ang [[Kastilyo ng Monte Ursino|kastilyo]] na may parehong pangalan; ang pangalawa sa lugar na katabi ng [[Simbahan ng San Paragorio]]; ang pangatlo sa loob ng kasalukuyang mga pader ng lungsod.<ref name="gandoglia2">{{Cita libro |titolo=Storia del Comune di Noli dalle sue origini fino alla sua unione al Regno di Sardegna nel 1815 |autore=Bernardo Gandoglia |anno=1897 |editore=Tipografia D. Bertolotto e C. |città=Savona}}</ref> Noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]], ito ay isang baseng [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]] at, dahil naging nasasakupan ito ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]], na sumira dito noong 641, ito ay ganap na itinayong muli malapit sa dagat. Ito rin ay nasasakupan ng mga [[Mga Franco|Franco]] sa ilalim ni [[Carlomagno]]. Sa pagkawasak ng imperyong Carolingia, ito ay isinama, kasama ang kalapit na [[Varigotti]], sa mga pag-aari ng [[Marca Aleramica]] at ng pamilyang [[Del Carretto]] ng sangay ng [[Savona]].<ref name="Comune di Noli-Storia">{{cita web|url=http://www.comune.noli.sv.it/it/noli/storia/informazioni.htm|titolo=Fonte dal sito del comune di Noli-Storia|accesso=21 novembre 2012|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20121115055126/http://www.comune.noli.sv.it/it/noli/storia/informazioni.htm|dataarchivio=15 novembre 2012}}</ref> Ang pangalang ''Noli'', na pinatutunayan sa anyong ''Naboli'' sa mga pinakamatandang dokumento (sa pagitan ng 1004 at 1005), ay tiyak na nagmula sa isang anyo ng {{Transliteration|grc|Neapolis}} na nangangahulugang "bagong lungsod" sa [[Griyegong Mediebal|Bisantinong Griyego]] (parehong etimolohiya gaya ng sa ''[[Napoles]]''). Ang isa pang posibilidad ay ang pangalan ay nagmula sa Romanong toponym na Ad Navalia.<ref>Fonte dal sito {{Cita web|url=http://www.ancientlibrary.com/gazetteer/0013.html|titolo=The Ancient Library|lingua=EN|p=11|accesso=11 febbraio 2022|dataarchivio=7 marzo 2013}}</ref> Maaaring banggitin ito bilang ''Neapolis'' ng heograpong si [[Jorge ng Tsipre (heograpo)|Jorge ng Tsipre]] noong ika-7 siglo.<ref>{{Cite book |last=Balzaretti |first=Ross |title=Dark Age Liguria: regional identity and local power c. 400-1020 |date=2013 |publisher=Bloomsbury |isbn=978-1-78093-030-5 |series=Studies in early medieval history |location=London |pages=49–50}}</ref> Ang [[Republika ng Noli]] ay isang malayang republika mula 1193 hanggang 1797. Noong 1239, isang [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Noli|diyosesis ng Noli]] ang itinatag, na nanatili hanggang sa pagsasama nito sa Diyosesis ng Savona bilang [[Diyosesis ng Savona-Noli]] noong 1986. Ang pagsalakay ni Napoleon noong 1797 ang nagwakas sa soberanya ng Noli. Noong 1808, na ngayon ay itinuturing na isang "bastion" ng Republikang Liguria ng Pransiya, ito ay labis na binomba, noong ika-4 ng hapon noong Agosto 1, ng plota ng hukbong-dagat ng Ingles. Mula 1973 hanggang Disyembre 31, 2008 ito ay bahagi ng [[Pamayanang Bundok ng Pollupice]]. == Kakambal na bayan — mga kinakapatid na lungsod == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Noli ang: * {{Flagicon|Germany}}[[Langenargen]], Alemanya (2005) == Mga personalidad == *[[António de Noli]], Italian nobleman at explorer, discoverer ng ilang teritoryo ng Guinea at Cape Verde islands sa ngalan ng Korona ng [[Portugal|Portuges]].<ref>[[Joao de Barros]] wrote on the Italian navigator: "Di natione genovese, et di sangue nobile, che per alcuni dispiaceri che hebbe nella patria sua se ne venne in questo regno con due navi”. Barros, João. "L’Asia", Dec. I. lib. 2. cap. I. Republished by Vincenzo Valgrisio, Venice, 1562</ref> Ipinanganak sa [[Genova]] noong 1419, "pamilyang nagmula sa Noli o sa Kastilyo ng Noli".<ref>According to Della Cella manuscripts "Perittissimo piloto Genovese"; on the family "l’origine si puo supponere dalla piccola Città o Castello di Noli”. Della Cella, "Famiglie Di Genova. Antiche, e moderne, estinte, e viventi, nobili, e populari". Parte II, D.E.F.G.I.L.M.N.O./ MDCCLXXXIII. Page 293</ref> == Mga sanggunian == {{EB1911|wstitle=Noli|volume=19|page=734}} <references /> == Mga panlabas na link == {{Commons-inline}} * {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20070819043748/http://digilander.libero.it/fotogian/noli.html Mga litrato ni Noli] {{Repubbliche Marinare}}{{Province of Savona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mmbph21xnpg2n1005aw415wpkw1pzu3 Heyograpiya ng Pilipinas 0 96560 2237099 2146612 2026-10-25T22:37:36Z ~2026-57332-02 168007 2237099 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. 1u2v6b0vbi5flml6ost8qjxb90vx85h 2237100 2237099 2026-10-25T22:38:18Z ~2026-57332-02 168007 /* */ 2237100 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. p323gqxzrxribjbn7w0lb56ldeqjz1j 2237102 2237100 2026-10-25T22:48:35Z ~2026-57165-29 168008 2237102 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. 6gidxc06xnvg5u44zufnj2gzc7jo6pq 2237108 2237102 2026-10-25T22:58:13Z ~2026-57165-29 168008 Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237108 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. jqzkrfyykv8u8a85cs1p19795ofzlbp Henry Fonda 0 120806 2237217 1901131 2026-10-26T03:18:53Z Juppi lantteineen 167773 File 2237217 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=Hunyo 2014}} {{Infobox person/Wikidata}} [[File:Henry Fonda 1942 crop.jpg|thumb|Henry Fonda (1942)]] Si '''Henry Fonda''' ([[Grand Island]], 16 Mayo 1905 - [[Los Angeles]], 12 Agosto 1982) ay isang kilalang artista sa sining ng Pelikula at Telebisyon. ==Biyograpiya== Ipinanganak sa [[Grand Island]], anak ni Elma Herberta Jaynes at William Brace Fonda, na ang ninuno ay olandes at ang apelyido Fonda nagmula mula sa Friesland. Fonda aral journalism sa University of Minnesota, ngunit iniwan ang kurso sa ikalawang taon. Noong 1925, nagtrabaho siya sa isang kompanya sa Omaha kapag siya ay inanyayahan upang i-play ang isang mahalagang papel sa isang amateur produksiyon ng Omaha Community Playhouse. Nahulog sa pag-ibig sa mga yugto at ang kanyang unang propesyonal na papel sa pag-play Ikaw at Ako, [[Philip Barry]]. Noong 1929, sa Manhattan at University Player Guild, star sa Diyablo at ang Keso, sa tabi ng Margaret Sullavan, na naging, dalawang taon mamaya, ang kanyang unang asawa. Aasawa Ang tanging tumagal ng kaunti sa loob ng isang taon at nagpunta siya sa Hollywood upang gumawa ng mga pelikula. Ang kanyang Amerikanong pelikula pasinaya noong 1935, uulit ng papel na kanyang ginawa sa teatro ng paglalapat ng Ang Farmer Dadalhin Asawa, kung saan Brazil nakatanggap simple ang pamagat ng Pag-ibig. Sa na parehong oras befriends isa pang debutante aktor, James Stewart, pagkakaibigan na tumagal hanggang sa kanyang kamatayan. Noong 1936, Henry kasal Frances [[Seymour Brokwaw]], ng masaganang American divorcee at kung kanino siya ay may dalawang bata, ring aktor Jane Fonda at Peter Fonda. Kasal ang natapos noong 1950 na may Frances pagkatapos ng pagpapakamatay ng isang nerbiyos breakdown. Bago umalis para sa [[World War II]] bilang isang klase ng tagatustos ikatlong, siya ay ginawa ng higit sa dalawampung mga pelikula, ang ilang mga pangunahing opisina ng kahon at mga kritikal na tagumpay bilang Jezebel, Jesse James, ang matalo ng mga drums at ang mga ubas ng galit, na competed may Oscar pinakamahusay na aktor. Ang pagbalik sa sinehan at ang yugto sa estilo sa late 40s, ang simbuyo ng damdamin ng pelikula ng malakas, nakadirekta sa pamamagitan ng [[John Ford]], at ang show mama Roberts, kung kanino siya nagtutulog para sa tatlong tuwid taon sa yugto sa Philadelphia at New York, kung saan ay dahil sa mahusay na tagumpay na transpose sa sinehan, pagkakaroon ng simula bilang director John Ford, gayunpaman, may disagreements sa pagitan ng Ford at Fonda, umalis ito produksiyon; contracenaram Fonda sa film sa [[Jack Lemmon]], [[James Cagney]] at [[William Powell]]. Sa 50, 60 at 70 na split sa pagitan ng mga antas at ang pilak screen, hanggang sa simula ng 70s, paglalagay ng star sa isang-tao-show [[Clarence Darrow]], sa [[New York]], gumuho sa backstage at nagkaroon sa hospitalized at ilagay isang peysmeyker sa kanyang dibdib. Siya kasal ng tatlong beses: noong Disyembre 1950, may Susan Levine Blanchard, na pinagtibay ng babae, noong 1957, may Italian [[Adera Franchetti]], at noong 1965, may serbidora [[Shirlee Mae Adams]], ang kanyang asawa sa pagkamatay ng aktor sa Agosto 1982, ang biktima ng isang talamak na puso sa [[Los Angeles]]. <br /> {{DEFAULTSORT:Fonda, Henry }} [[Kategorya:Mga artista]] 4fnh5ufudoi4qm3ke4wugjeqyb05bvh Pianezze 0 123013 2237024 2236077 2026-10-25T13:19:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237024 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pianezze|official_name=Comune di Pianezze|image=Pianezze,_veduta_da_Molvena.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|44|N|11|38|E|region:IT_type:city(1854)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=[[Lorenzo ng Roma|San Lorenzo Martir]]|day=Agosot 10|postal_code=36060|area_code=0424|website={{official website|http://www.comune.pianezze.vi.it/}}|footnotes=}} [[File:Pianezze,_veduta_da_Molvena.jpg|right|thumb| Ang nayon ng Pianezze na makikita mula sa Molvena]] Ang '''Pianezze''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa hilaga ng SP111. Noong 2007, ang Pianezze ay may tinatayang populasyon na 1,988.<ref name="world gazetteer">{{Cite web |title=The World Gazetteer |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488647162 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930235844/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488647162 |archive-date=2007-09-30 |access-date=2007-02-20}}</ref> == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo ay matatagpuan sa katimugang paanan ng [[talampas ng Sette Comuni]] at sumasaklaw sa isang bahagyang maburol at bahagyang patag na lugar sa pagitan ng mga sapa ng [[Astico]] at [[Ilog Brenta]]. Ang maburol na lupain ay madaling kapitan ng pagguho ng lupa tuwing may malalakas na ulan at nailalarawan sa pamamagitan ng mga taniman ng seresa, taniman ng olibo, at mga ubasan. Kapansin-pansin ang iba't ibang "mga daanan ng seresa" na paikot-ikot sa mga burol at kakahuyan. == Kasaysayan == Nabanggit ang Pianezze sa unang pagkakataon noong 1025 (Planicia), isang toponimong tumutukoy sa talampas na napapalibutan ng mga burol kung saan nakatayo ang bayan. Gayunpaman, ang mga unang pamayanan ng tao ay mas matanda pa: noong kamakailang pagpapanumbalik ng simbahan nina San Felipe at Santiago, na nagmula sa Lombard o Frank, lumitaw ang mga natuklasan mula sa sinaunang panahon.<ref name="comune">{{cita web|url=http://www.comune.pianezze.vi.it/zf/index.php/storia-comune|titolo=Storia del comune|editore=Comune di Pianezze|accesso=9 luglio 2017}}</ref> == Mga pinagkuhanan == <references /> {{Province of Vicenza}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] d4yqvpa5n2ro60uawi1whhe0bkl0nn4 Posina 0 123016 2237040 2236079 2026-10-25T14:22:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237040 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Posina|official_name=Comune di Posina|native_name=|image=Posina, via Sareo.JPG|image_size=|caption=Via Sareo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|47|N|11|16|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Beber, Forni Alti, Fusine|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=43|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=36010|area_code=0445|website={{official website|http://www.comune.posina.vi.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=024080}}Ang '''Posina''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa hilagang-silangan ng SS46. Noong 2007, ang Posina ay may tinatayang populasyon na 657. Ang Posina ay nasa taas na {{Convert|600|m|ft}} sa paanan ng Bundok Majo at Bundok Gamonda,<ref name="world gazetteer">{{Cite web |title=The World Gazetteer |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488827125 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930202651/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488827125 |archive-date=2007-09-30 |access-date=2007-02-21}}</ref> [[Cima Palon|Bundok Pasubio]]. Sa kabuuan, nangingibabaw ang [[Pasubio]] na maaaring marating sa pamamagitan ng kaakit-akit na Val Caprara, Val Sorapache o makarating sa [[passo Xomo]] sakay ng Strada degli Scarubbi o sa sikat na [[Strada delle 52 Gallerie|Strada delle 52 gallerie]] na dakilang likha ng inhinyerong militar noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. Ang pinakamahalagang makasaysayang gusali sa bayan ay ang Simbahan ng Santa Margarita, na inilaan noong 1764 at ipinanumbalik noong 2008. Ang Posina ay tahanan din ng EcoMuseo Grande Guerra na nag-aalaala sa mga labanan noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]] na nagkaroon ng malalim na epekto sa Posina at sa mga nakapalibot na lugar. == Kasaysayan == === Medyebal === Ang lambak ay sinakop ng dalawang grupong etniko: una ang mga Euganea-Veneto-Latin—na siyang dahilan kung bakit ang Fusine, na itinayo ng mga tao mula sa mababang lugar at nakaugnay sa pamilyang Velo, ay itinuturing na pinakamatandang sentro ng mga distritong ito at ang kabesera ng buong lambak hanggang pagkatapos ng 1600—pagkatapos noong ika-13 siglo ang mga Aleman, na ang presensiya ay naitala pa rin sa toponimo ngayon. Ang Posina ay unang nabanggit bilang isang pamayanan noong 1216 at naitala bilang isang villa ng teritoryo ng Vicenza sa isang batas noong 1262, dalawang taon bago nagpasya ang munisipalidad ng Vicenza na itayo ang kalsada patungong Rovereto sa lambak na ito. Tila ang Posina ay nagtamasa ng isang tiyak na awtonomiya mula noong 1200, ngunit noong 1462 lamang nito nagawang palayain ang sarili mula sa pamilyang Velo at itatag ang sarili bilang isang rural na komunidad na may sariling mga ari-arian.<ref name="Brazzale58">Antonio Brazzale, ''Tra Astico e Posina …'', ''op. cit.'', pp. 58-62</ref> Gayumpaman, nanatili itong napapailalim sa ilang mga pasanin dahil sa pamilyang Velo, kung saan ito ay pinalaya lamang noong 1690. == Mga punto ng interes == * [[Strada delle 52 Gallerie|Strada delle 52 gallerie]] == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Posina,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] <references /> {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bwn3j84ufb093lpfd1nyr2ci3aoyof4 Pove del Grappa 0 123017 2237041 2236074 2026-10-25T14:24:23Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237041 wikitext text/x-wiki  {{Infobox Commune Italya|name=Pove del Grappa|official_name=Comune di Pove del Grappa|native_name=|image=|image_size=|caption=Tanawin ng Pove mula sa Bundok Cornon|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|48|N|11|44|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Ponte San Lorenzo|mayor_party=|mayor=Orio Mocellin|area_footnotes=|area_total_km2=9.84|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Poati, Povesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=163|saint=San [[Vigilio ng Trento|Vigilio]]|day=Hunyo 26|postal_code=36020|area_code=0424|website={{official website|http://www.comunedipove.it}}|footnotes=|image_skyline=Pove e bassano del grappa (dal cornon) (cc)simonetto.jpg}}Ang '''Pove del Grappa''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa silangan ng SS47. Si [[Maïmouna Guerresi|Maïmouna Guerresi,]] isang potograpo, eskultor, at artista ng video installation, ay ipinanganak dito noong 1951.<ref>{{Cite web |year=2015 |title=Tasveer Gallery - Maïmouna Guerresi &#124; Maïmouna Guerresi Photographer &#124; Maïmouna Guerresi Photography & Images |url=http://www.tasveerarts.com/photographers/maimouna-guerresi/biography/ |access-date=16 January 2015 |website=tasveerarts.com |quote=Academy of Fine Arts in Venice |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310013510/http://www.tasveerarts.com/photographers/maimouna-guerresi/biography |archive-date=10 Marso 2015 |url-status=dead}}</ref>  == Heograpiya == === Sona ng Bundok === Taas 780-1,529 m mula sa antas ng dagat. Matatagpuan sa itaas ng pook ng gitnang dalisdis, sa pagitan ng mga nayon ng Costalunga, Nosellari, Campo Solagna, Ponte San Lorenzo, Val della Giara, at Cibara, binubuo ito ng mga kakahuyan at mababang pastulan. May mga gusaling nagsisilbing pangalawang tahanan, mga bar, mga trattoria, at ilang mga kubo sa bundok kung saan isinasagawa ang pagpapastol sa tag-araw. == Ekonomiya == === Industriya === Apat na uri ng marmol at bato ang nahuhukay sa lugar mula sa mga bato ng Bundok La Gusella at Bundok Praolin, na tumataas sa ibabaw ng Pove del Grappa. Una at pinakamahalaga ay ang Biancone (o Biancon), isang materyal na parang marmol na nagpasikat sa mga kantero ng Pove sa buong mundo dahil sa pagkakahawig nito sa [[marmol na Carrara]]; Guaregno, isang kulay rosas na apog na may bahid ng puti at mayaman sa mga fossil; Corsoduro; at, higit sa lahat, ang Campaniletto (na may kulay-abo nitong kulay). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Pove_del_Grappa,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible demonym list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5a8ofs09t8syr3y7uygsjlz5p1ufvvz Rotzo 0 123024 2237070 2236127 2026-10-25T16:48:14Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237070 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rotzo|official_name=Comune di Rotzo|native_name=|image=Immagini_rotzoneve_200.jpg|imagesize=|caption=Tanaw ng Rotzo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|52|N|11|24|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Albaredo, Castelletto|mayor_party=|mayor=Lucio Spagnolo (pangkat lokal "Insieme per Rotzo")|area_footnotes=|area_total_km2=28.25|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Rotzesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=938|saint=Saint Gertrude|day=|postal_code=36010|area_code=0424|website={{official website|http://www.rotzo.net/}}|footnotes=}}Ang '''Rotzo''' ({{Langx|cim|Rotz}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa silangan ng kalsadang SP350, at bahagi ng talampas ng [[Sette Comuni]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay lumitaw simula noong 1175 sa mga anyong Rozo, Rocium, Rotio, Rotium. Malamang na nagmula ito sa rozzo, isang termino mula sa diyalektong Vicenza na nangangahulugang "grupo ng mga bahay" (mula sa Latin na roteus na "nababakurang lugar"); taliwas sa sinasabi ng ilan, wala itong kinalaman sa pangalang Aleman na Rozzo dahil nauna pa ito sa paninirahan ng [[Mga Cimbro|Cimbro]] (na sa wika nito ay kilala ang bayan bilang Rotz).<ref>AA. VV., Nomi d'Italia. Origine e significato dei nomi geografici e di tutti i comuni, Novara, Istituto geografico De Agostini, 2006, p. 549.</ref> == Kasaysayan == [[File:Bostel_(Rotzo)_abc14_scavi.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Bostel_(Rotzo)_abc14_scavi.jpg|left|thumb|Mga arkeolohikong paghuhukay ng protohistorikong pamayanan ng [[Bostel]], sa pagitan ng kulturang [[Raeti]]-Alpino at [[Mga Veneto|paleo-Veneto]].]] === Panahong prehistoriko === Ang presensiya ng tao sa lugar ng Rotzo ay napakatanda na, pinapaboran ng lokasyon nito sa heograpiya na tinatanaw ang [[Lambak Astico]] sa ibaba, kung saan dumadaloy ang kalakalan sa pagitan ng kapatagan ng Veneto at ng lugar ng [[Trentino-Alto Adigio|Trentino]]. Nakinabang din ang pamayanan mula sa isang malaking patag na lugar na bunga ng isang glasyal na [[Morena (heolohiya)|morena]] ("ang Campagna") at mula sa klima na pinagaan ng nakapailalim na kapatagan at ng proteksyon ng mga [[Prealpes]].<ref name="comune">{{cita web|url=http://www.comune.rotzo.vi.it/comune.html|titolo=Informazioni sul territorio|accesso=7 agosto 2016|sito=Comune di Rotzo|dataarchivio=24 luglio 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160724085413/http://www.comune.rotzo.vi.it/comune.html|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160724085413/http://www.comune.rotzo.vi.it/comune.html |date=24 Hulyo 2016 }}</ref> Maituturing pa noong [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]] (ika-2 milenyo BK) ang Longa Laita, isang pana-panahong pamayanan na malamang na madalas puntahan ng mga pastol, na ang mga natuklasan ay napanatili sa [[Museo Arkeolohiko ng Castelletto]].<ref>{{Cita web|url=https://www.museialtovicentino.it/museo/museo-archeologico-dei-sette-comuni/|titolo=Museo Archeologico dei Sette Comuni|sito=Musei AltoVicentino|accesso=2023-08-13}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Rotzo,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 7g4xhzr0579k0gacyflq1avmzrjoq50 Schiavon 0 123034 2237083 2236183 2026-10-25T19:10:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237083 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Schiavon|official_name=Comune di Schiavon|native_name={{llang|vec|S-ciaon}}|image=Schiavon (VI) - segnale inizio centro abitato.jpg|image_size=|caption=Papasok ng Schiavon|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|42|N|11|39|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Longa|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=11.96|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym={{lang|it|Schiavonensi}}|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=74|saint=[[Isidore of Seville|Isidro ng Sevilla]]|day=Mayo 15|postal_code=36060|area_code=0444|website={{official website|http://www.comune.schiavon.vi.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->}}Ang '''Schiavon''' ({{IPA|it|skjaˈvon|lang}} {{Langx|vec|S-ciaon}} {{IPA|vec|stʃaˈoŋ|}} ) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Dumadaan ang SP248 sa bayan. Ang Poli Grappa Museum ay matatagpuan sa Poli Distillerie sa Schiavon. Ito ay isang museo na nagpapakita ng kasaysayan ng Grappa at ang proseso ng pagdidistila ng alak. == Kasaysayan == Noong 1404, ang Schiavon at Longa—na kabilang sa "contado" ng Vicenza nang mahigit isang siglo—ay naging bahagi ng [[Republika ng Venecia]], kasama ang lungsod; sa loob ng apat na siglo, nanatili silang dalawang magkaibang komunidad sa kanayunan, bawat isa ay pinamumunuan ng isang dekano na inihalal ng mga pinuno ng pamilya at tinutulungan ng mga magsasaka, na namamahala sa parokya at kung minsan ay kumikilos bilang mga maniningil ng buwis. Ang mga makapangyarihan at mayayamang pamilya ng aristokrasya ng lungsod, tulad ng mga Chiericati, ay nakakuha ng malalawak na ari-arian sa lugar na ito at nagtayo ng kanilang sariling mga tirahan sa kanayunan. Gayumpaman, ang buhay para sa mga taganayon ay palaging mahirap: bilang karagdagan sa mga yugto ng taggutom at mga epidemya, palagi silang nabibigatan ng mabibigat na buwis; maging ang ikapu ay tila parusa kung noong 1471 sa Longa ay nagnakaw ang mga tao upang bayaran ito, gaya ng pinatutunayan ng isang dokumentong notaryal, habang sa Schiavon ay hindi gaanong kapansin-pansin ang kawalang-kasiyahan sa institusyong piyudal na ito.<ref name="CStoria">{{Cita web|lingua=it|url=http://www.comune.schiavon.vi.it/web/schiavon/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=e72d8e0e-29ea-4027-b2db-0ecc7006ba7c&contentArea=_Schiavon_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_73b6d647-e111-4de9-b505-5d4f90119ea3|titolo=MyPortal - Vivere dettaglio - Comune di Schiavon|sito=www.comune.schiavon.vi.it|accesso=2025-05-05|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160821162513/http://www.comune.schiavon.vi.it/web/schiavon/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=e72d8e0e-29ea-4027-b2db-0ecc7006ba7c&contentArea=_Schiavon_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_73b6d647-e111-4de9-b505-5d4f90119ea3|dataarchivio=21 agosto 2016|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160821162513/http://www.comune.schiavon.vi.it/web/schiavon/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/html-generico-detail&uuid=e72d8e0e-29ea-4027-b2db-0ecc7006ba7c&contentArea=_Schiavon_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_73b6d647-e111-4de9-b505-5d4f90119ea3 |date=2016-08-21 }}</ref> == Kakambal na bayan == Ang Schiavon ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Brazil}}[[Monte Belo do Sul]], Brazil == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rv0e8d96j7xrck72k6f8k47ace2h3iv Schio 0 123035 2237084 2236165 2026-10-25T19:11:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237084 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Schio|official_name=Comune di Schio|native_name=|image=Schio duomo visto dal castello.jpg|image_size=|caption=Duomo (Simbahan ng [[San Pietro, Schio|San Pietro]])|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Schio (province of Vicenza, region Veneto, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Schio within the Province of Vicenza|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|42|40|N|11|21|20|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Vicenza|Vicenza]] (VI)|frazioni=Aste, Cabrelle, Giavenale, Monte Magrè, Piane, Poleo, Santa Caterina, Santa Maria, San Rocco, Sant'Ulderico, Magrè, Liviera, Cà Trenta, Ss. Trinità, Santa Croce|mayor_party=|mayor=Cristina Marigo|area_footnotes=|area_total_km2=67|population_footnotes=|population_demonym=Scledensi|elevation_footnotes=|elevation_m=200|saint=San Pedro|day=Hunyo 29|postal_code=36015|area_code=0445|website={{official website|http://www.comune.schio.vi.it}}|footnotes=}}Ang '''Schio''' ({{IPA|it|ˈskiːo}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]] at silangan ng [[Lawa ng Garda]]. Napapaligiran ito ng [[Dolomitas|Munting Dolomitas]] (Italyanong Prealpes) at Bundok [[Pasubio]]. == Kasaysayan == Ang pangalan nito ay nagmula sa Latin: ''ang escletum'' ay isang kahoy na gawa sa mga oak at una itong ginamit sa isang dokumento ng ilang [[Mga Benedictino|Benedictino]] mula sa Vicenza. Ang mga unang pamayanan ay nasa paligid ng dalawang lumang burol, kung saan ngayon ay naroon ang mga guho ng [[Castle of Schio|isang lumang kastilyo]] at isang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasikong]] [[katedral]]. Pagsapit ng ika-12 siglo, ang Schio ay naging isang mahalagang sentro ng maunlad na paggawa ng lana. Ang lungsod ay pinamunuan ng pamilyang Venecianong Maltraversi hanggang 1311. Ang Schio ngayon ay isang industriyal na bayan salamat kay Alessandro Rossi, na nagtatag ng pinakamalaking kompanya ng lana sa Italya (Lanerossi) noong ika-19 na siglo. Inayos din ni Rossi ang pagpapatayo ng mga bahay, nursery, paaralan, teatro at hardin para sa kanyang mga manggagawa. Ang pinakamahalagang pabrika ng tela sa Schio ay ang Lanerossi, Conte at Cazzola. Ang Schio ay tinawag na "Manchester ng Italya", dahil ito ang sentro ng kalakalan ng lana sa hilaga tulad ng lungsod ng Britanya. == Mga pangunahing pangyayari == * Noong 2019, ipinakilala sa unang pagkakataon ang kaganapan ng TEDx Conference, isang mahalagang hakbang pasulong para sa komunidad. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|GER}}[[Landshut]], Alemanya, mula noong 1981 * {{Flagicon|HUN}} [[Kaposvár]], Hungary, mula noong 1990 * {{Flagicon|LUX}} [[Pétange|Petange]], Luxembourg, mula noong 1992 == Galeriya == <gallery> File:Schio_church_of_St._Mary.jpg|alt=The little church of St Mary|{{Center|Ang maliit na simbahan ng Sta. Maria}} File:Schio_il_castello.jpg|alt=The castle, seen from the Tajara|{{Center|Ang kastilyo, kita mula sa ''Tajara''}} File:Schio_l'Omo.jpg|{{Center|L'Omo}} File:Schio_Teatro_Civico.jpg|alt=The Civic Theatre|{{Center|Ang Teatro Sibiko}} File:Schio-Chiesa_S.Francesco.JPG|alt=The church of St Francis|{{Center|Simbahan ng San Francisco}} File:Schio-Chiesa_di_S.Antonio.JPG|alt=The church of St Anthony|{{Center|Simbahan ng San Antonio}} File:Schio-Monumento_Alessandro_Rossi.JPG|alt=Monument to Alessandro Rossi|{{Center|Monumento kay Alessandro Rossi}} File:Piazza_Alessandro_Rossi.jpg|{{Center|Piazza Alessandro Rossi}} File:Monumento_ad_Alessandro_Rossi_in_Schio.jpg|alt=Monumento ad Alessandro Rossi in Schio|{{Center|Monumento kay Alessandro Rossi sa Schio}} File:Schio_(viale_Trento_e_Trieste).jpg|alt=River Leogra|{{Center|Ilog Leogra}} File:Summano.jpg|alt=Summano at Night|{{Center|Summano sa gabi}} File:Fabbrica_Alta.JPG|{{Center|Fabbrica Alta}} </gallery> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Schio}} * [https://web.archive.org/web/20001019081647/http://www.comune.schio.vi.it/ Opisyal na website ng Schio] * http://tedxschio.com/ {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fwsxatjyp1corlxaglc1xnojfiistwu Sossano 0 123037 2237091 2236184 2026-10-25T20:45:16Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237091 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sossano|official_name=Comune di Sossano|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=Sossano-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|22|N|11|31|E|region:IT_type:city(4349)|display=inline, title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Colloredo, Pilastro|mayor_party=|mayor=Enrico Grandis|area_footnotes=|area_total_km2=20.96|population_footnotes=<ref>Source: ISTAT – Bilancio demografico al 28 February 2007 [http://demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html].</ref>|population_demonym=Sossanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=19|saint=[[Teobaldo ng Provins|San Teobaldo ng Provins]]|day=Unang Linggo ng Hulyo|postal_code=36040|area_code=0444|website={{Official website|http://www.comune.sossano.vi.it}}|footnotes=|image_skyline=Via_Roma_(Sossano)_01.jpg}}Ang '''Sossano''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang [[Via Circonvallazione]] ay dumadaan sa bayan. Ang ''[[comune]]'' ng Sossano ay may hangganan sa [[Agugliaro]], [[Albettone]], [[Campiglia dei Berici]], [[Noventa Vicentina]], [[Orgiano]], [[Pojana Maggiore|Poiana Maggiore]], [[San Germano dei Berici]], at [[Villaga]]. == Mga pingmulan ng pangalan == Ayon sa historyador na si [[Francesco Barbarano de' Mironi|Barbarano]], "Ang Celsano ay tinatawag na halos isang malusog na kalangitan, dahil ang hangin doon ay malusog, at ang hamog ay bihirang magtagal malapit sa bundok." Ang pangalan ay maaari ring masubaybayan pabalik sa Josano, mula sa "Malusog na Hupiter," na nagtatamasa ng isang kahanga-hangang klima. Ang munisipalidad ng Sossano ay malamang na umangkop sa mga interpretasyong ito ng pangalang Sossano noong sinaunang panahon, na gumagamit ng isang eskudo kung saan, na hinati ng isang pilak na bar na may inskripsiyon na "Coelsanus," ay lumilitaw ang isang malinaw na kalangitan na may labing-anim na sinag ng araw at isang kalangitan sa gabi na may isang gasuklay na buwan sa pagitan ng dalawang pilak na bituin. Sa katotohanan, ang pangalan ay maaaring mas malamang na nagmula sa "fundus Celsianus," o "pagmamay-ari ni Celsus." Sa katunayan, ang hulaping "-anus" ay nagpapahiwatig ng ari-ariang lupa na ipinagkaloob, sa Sinaunang Roma, sa mga beterano ng militar, isang kababalaghan na nakakaimpluwensya pa rin sa maraming pangalan ng lugar sa Italya ngayon.<ref name="Comune">{{Cita web|url=http://www.comune.sossano.vi.it/homepage/Conoscere/Storia.html|titolo=Comune di Sossano - Storia|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150531101404/http://www.comune.sossano.vi.it/homepage/Conoscere/Storia.html|dataarchivio=31 maggio 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531101404/http://www.comune.sossano.vi.it/homepage/Conoscere/Storia.html |date=2015-05-31 }}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.igmi.org/pubblicazioni/atlante_tipi_geografici/pdf/toponomastica.pdf|titolo=Fonte: www.igmi.org -|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20141127094639/http://www.igmi.org/pubblicazioni/atlante_tipi_geografici/pdf/toponomastica.pdf|dataarchivio=27 novembre 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090424160615/http://www.igmi.org/pubblicazioni/atlante_tipi_geografici/pdf/toponomastica.pdf |date=2009-04-24 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Vicenza}}{{Authority control}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ap146re1v8raukeog01pwid70p59n7b Torrebelvicino 0 123042 2237193 2236189 2026-10-26T01:32:49Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237193 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torrebelvicino|official_name=Comune di Torrebelvicino|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|43|N|11|19|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Enna, Pievebelvicino|mayor_party=|mayor=Emanuele Boscoscuro|area_footnotes=|area_total_km2=20.74|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian Statistical Institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Turritani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=260|saint=St. Lawrence|day=10 August|postal_code=36036|area_code=0445|website={{official website|http://www.comune.torrebelvicino.vi.it/}}|footnotes=|image_skyline=Chiesa di San Lorenzo Martire (Torrebelvicino) 04.jpg|image_caption=Kampanaryo ng parokya}}Ang '''Torrebelvicino''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang SP46 ay dumadaan sa bayan, na kabilang sa Val Leogra, isang lambak sa Vicentino [[Prealpes]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == === Mga toponimo === Isiniwalat ng unlapi na "Torre" ang pinagmulang Romano ng bayan (turris): dito, nagtayo ang mga Romano ng isang toreng bantayan at toreng senyales, na konektado sa tuktok ng Bundok Castello at iba pang mga panoramikong punto sa kahabaan ng lambak. Ang toponym na "Pieve" ay medyebal (plebs) at tumutukoy sa simbahan kung saan tinutukoy ang lahat ng mga naninirahan sa Lambak Leogra at ang kapatagan na nakaharap dito (ang teritoryo ng pagus ng Ascledum); dito nanirahan at nangangasiwa ang mga pari, dito pinangangasiwaan ang mga sakramento ("...ang mga sinaunang tao ng Lambak Leogra, na naging mga Kristiyano, ay natagpuan dito ang pabinyagan, ang altar, at ang mga libingan," paggunita ng isang inskripsiyon sa pronaos ng sinaunang simbahan ng Pievebelvicino). Ayon sa isang kamakailang interpretasyon, ang hulaping -belvicino ay maaaring masubaybayan pabalik sa [[Wikang Retico]] at nangangahulugang "sagradong lugar malapit sa isang luntiang palanggana ng tubig".<ref name="Torre">{{cita web|url=http://www.comune.torrebelvicino.vi.it/web/torrebelvicino/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/myportal-news-detail&uuid=49113a1d-c38d-49c4-8d91-73c4ed8c2242&lang=it&contentArea=_Torrebelvicino_vivere-interna_Body1_|titolo=Sito del Comune di Torrebelvicino|accesso=13 novembre 2014; autorizzazione all'uso di parti del testo 17 novembre 2014 prot. 6051}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241207113623/http://www.comune.torrebelvicino.vi.it/web/torrebelvicino/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=/regioneveneto/myportal/myportal-news-detail&uuid=49113a1d-c38d-49c4-8d91-73c4ed8c2242&lang=it&contentArea=_Torrebelvicino_vivere-interna_Body1_ |date=2024-12-07 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] nkyfe14zw9xvs4k0aw1su0djiq70vv3 Villaga 0 123050 2237226 2236206 2026-10-26T04:01:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237226 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villaga|official_name=Comune di Villaga|native_name=|image=Chiesa di San Michele Arcangelo (Villaga) 01.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Villaga-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|24|N|11|32|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=Belvedere, Pozzolo, Toara|mayor_party=|mayor=Eugenio Gonzato|area_footnotes=|area_total_km2=23|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Villaghesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=45|saint=|day=|postal_code=36021|area_code=0444|website={{official website|http://www.comunevillaga.vi.it/}}|footnotes=}}Ang '''Villaga''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa hilagang-kanluran ng Kalsadang Panlalawigan SP8. == Kasaysayan == Ayon sa tradisyon at ilang mungkahi - tulad ng pag-aalay ng simbahang parokya kay San Michele Arcangelo - ang pinagmulan ng Villaga ay maaaring maiugnay sa panahon ng Lombard at samakatuwid ay itinatag matapos maging luklukan ng isa sa 36 na dukado ng Kahariang Lombardo ang Vicenza.<ref name="ComuneStoria">{{cita web|url=https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html|sito=Comune di Villaga|titolo=La nostra storia|accesso=13 febbraio 2023|dataarchivio=13 febbraio 2023|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20230213194547/https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230213194547/https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html |date=2023-02-13 }}</ref> Gayunpaman, walang dokumentong nagpapatunay dito. Hanggang ika-13 siglo, ang Villaga ay, kapuwa mula sa pananaw ng simbahan at sibil, nasa ilalim ng hurisdiksiyon ng [[Barbarano Vicentino]]; ang simbahan ng Villaga ay isang kapilya na nakadepende sa simbahang parokya ng Santa Maria Assunta ng Barbarano<ref>Una delle pievi più antiche; la sua origine, testimoniata anche dalla dedicazione della chiesa, risale probabilmente all'epoca tardo-romana. Nel secolo X la sua giurisdizione si estendeva da Brendola a [[Vo'|Vo' Euganeo]].</ref> at ang bayan, kasama ang bayan ng Mossano, ay bahagi ng Vicinia ng Barbarano.<ref>Attestato in un documento del 1066 e in uno del 1268.</ref> Sa pagtatapos ng ika-13 siglo, ang hurisdiksiyon ng Barbarano ay pinagpira-piraso at nilikha ang tatlong awtonomong munisipalidad ng Barbarano, Mossano, at Villaga.<ref name="ComuneStoria2">{{cita web|url=https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html|sito=Comune di Villaga|titolo=La nostra storia|accesso=13 febbraio 2023|dataarchivio=13 febbraio 2023|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20230213194547/https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230213194547/https://www.comunevillaga.vi.it/home/vivere/storia.html |date=2023-02-13 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Villaga,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2xiuv6spfjlfk17npltli7i6i2nepcw Villaverla 0 123051 2237229 2236197 2026-10-26T04:07:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237229 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villaverla|official_name=Comune di Villaverla|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|39|N|11|30|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|frazioni=[[Novoledo]]|mayor_party=|mayor=Enrico De Peron|area_footnotes=|area_total_km2=15|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Villaverlesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=75|saint=[[Domingo de Guzman|Sto. Domingo]]|day=Agoato 8|postal_code=36030|area_code=0445|website={{official website|https://www.comune.villaverla.vi.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|istat=024118|image_skyline=Ponticello_nell'oasi_di_Villaverla.jpg}}Ang '''Villaverla''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa kanluran ng SP349 at timog ng A31. == Mga pinagmulan == Mula pa noong panahon ng mga Romano, ang orihinal na pangalan ng kalapit na nayon na kalaunan ay naging Villaverla ay "Roveredum." Ang sentro ng unang nayong iyon ay malamang na matatagpuan sa lugar kung saan nagtatagpo ang Daang Abril 25 at Daang Roare, na ipinahihiwatig ng mga natuklasang arkeolohiko sa isang lumang ladrilyo sa malapit (mga baryang Romano at mga bakas ng mga arko ng pader na ladrilyo na nagmula sa Roma.) Noong bandang 1004 AD, si Giovanni Verla (Giovanni ng Werla) at marahil ang iba pa sa kanyang mga miyembro ng pamilya, ay nagmula sa lugar ng Alemanya Werlaburgdorf kasama ang Banal na Romanong Emperador na si Enrique II sa isang kampanyang militar upang sugpuin ang isang pag-aalsa ni Arduin, Markes ng Ivrea. Si Giovanni at ang kaniyang mga kamag-anak (na orihinal na tinutukoy bilang mga Werlas, kalaunan ay Verlas o Verlatti, at ngayon ay Verlato) ay kalaunan ay pinagkalooban ng Emperador ng lupain sa mga bayan ng Thiene, Zane, at sa dating Roveredum.<ref>B.Pagliarino, “Chronicles of Vicenza”, Vicenza 1663</ref> Ang pangalang "Villaverla" ay literal na nangangahulugang "Nayon ng mga Verla." Ito ay repleksyon ng impluwensiya ng pamilyang Verlato noong panahong iyon at ang paraan ng pagtukoy sa pamilya (ibig sabihin, Verla o Verlatti) noong panahong ginagamit pa ang pangalan ng modernong bayan. Ang pangalang Villaverla ay nagsimulang gamitin noong bandang katapusan ng ika-13 siglo at naging matatag noong bandang 1663 nang isulat ni Pagliarino ang kanyang kasaysayan ng lugar. Ang Villa Verlato, isang palazzo, ay itinayo sa Villaverla para sa pamilyang Verlato noong bandang 1574, at dinisenyo ng kilalang arkitekto na si Vicenzo Scamozzi.<ref>{{Cite web |title=Vicenzo Scamozzi, villa Verlato (1574) |url=https://www.palladiomuseum.org/scamozzi/opera/9?lang=en}}</ref> Malamang na nakaimpluwensiya ito kapuwa sa pisikal na pag-unlad ng bayan sa hinaharap pati na rin sa pag-aampon ng pangalang Villaverla kapalit ng Roveredum. Sa kasalukuyan, ang Villa Verlato ay matatagpuan sa sentro ng bayan, sa 9 Piazza del Popolo. == Kakambal na bayan == Ang Villaverla ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}}[[Tuglie]], Italya, simula noong 2006 == Mga mamamayan == * [[Elia Dalla Costa]], kardinal == Website == https://web.archive.org/web/20240919064650/http://www.comune.villaverla.vi.it/web/villaverla/ == Mga sanggunian == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Villaverla,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2eqqxksu6tx2ci7qsirps00v87ihjjc Zanè 0 123052 2237288 2236100 2026-10-26T05:49:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237288 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Zanè|official_name=Comune di Zanè|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=Zanè-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|43|N|11|28|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VI}} (VI)|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=7.64|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Zanadiensi|elevation_footnotes=|elevation_m=183|saint=[[San Jose|San Giuseppe]]|day=Marso 19|postal_code=36010|area_code=0445|website={{official website|http://www.comune.zane.vi.it/}}|footnotes=|frazioni=[[Carrè]], [[Marano Vicentino]], [[Piovene Rocchette]], [[Santorso]], [[Schio]], [[Thiene]], [[Zugliano]]|image_skyline=Chiesa dei Santi Pietro e Paolo (Zanè) 03.jpg|image_caption=Kampanaryo}}Ang '''Zanè''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Vicenza]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay nasa hilaga at timog ng SP349. Noong 2007, ang Zanè ay may tinatayang populasyon na 6,553.<ref name="world gazetteer">{{Cite web |title=The World Gazetteer |url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488611145 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071001030726/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=488611145 |archive-date=2007-10-01 |access-date=2007-02-20}}</ref> == Mga pinagmulan ng pangalan == Noong sinaunang panahon, ito ay tinatawag na Zanade. Kabilang sa iba't ibang mga ipotesis sa pinagmulan ng toponimo, ayon sa una, ito ay nagmula sa dianus, kung saan ang agri dianati, terrea dianate, ay nangangahulugang mga lugar na nakalantad sa timog; ang pangalawa ay nagmula sa pansariling pangalan na Johannes, "Giovanni".<ref name="Italiapedia">{{cita web|URL=http://www.italiapedia.it/comune-di-zane_Storia-024-119|titolo=Zanè (VI)|sito=Italiapedia}}</ref> == Kasaysayan == Ang pangalan ng Zanè ay lumitaw sa unang pagkakataon sa isang dokumento mula 1014 kung saan si Emperor [[Enrique II, Banal na Emperador Romano|Enrique II]], hari ng Italya, ay nag-donate ng maraming kalakal sa lugar sa kanyang mga kapitan, ang magkapatid na Giovanni at Negro Verlati. Ang bayan ay tiyak na nagmula sa medyebal; medyebal, halimbawa, ay ang maliit na simbahan ng San Giuseppe na marahil ay bahagi ng isang kumbento complex, tulad ng tunel na tumatakbo sa ilalim ng lupa malapit sa gitna; itinayo para sa suplay ng tubig ni Thiene, nagsisimula ito sa Santorso, sa mga dalisdis ng Summano, at nagtatapos sa kastilyo ng Thiene. Noong 1297 ang simbahan ng San Pietro ay nakarehistro sa ilalim ng hurisdiksyon ng inang simbahan ng Santa Maria di Thiene. == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Zanè,%20Italy (Mga Mapa ng Google)] <references /> {{Province of Vicenza}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] t5fi0ebmisclnjqgnw7x590x93bb4m0 Vigasio 0 123096 2237007 2236963 2026-10-25T12:09:19Z Ryomaandres 8044 2237007 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vigasio|official_name=Comune di Vigasio|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|19|N|10|56|E|type:city(7,393)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Isolalta, Forette|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=30.8|population_footnotes=|population_demonym=Vigasiani|elevation_footnotes=|elevation_m=37|saint=|day=|postal_code=37068|area_code=045|website={{official website|http://www.comune.vigasio.vr.it/}}}}Ang '''Vigasio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|14|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Verona]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 7,393 at may lawak na {{Convert|30.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Vigasio ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at baryo) ng Isolalta at Forette. Ang Vigasio ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Buttapietra]], [[Castel d'Azzano]], [[Isola della Scala]], [[Nogarole Rocca]], [[Povegliano Veronese]], [[Trevenzuolo]], at [[Villafranca di Verona]] . Ang kompositor na si [[Italo Montemezzi]] ay katutubo ng Vigasio. == Heograpiya == Ang Vigasio ay mga 15 kilometro mula sa kabesera ng probinsiya, ang Verona, at matatagpuan sa timog nito. == Kasaysayan == Ang Vigasio ay isang mahalagang sentro ng komunikasyon, na matatagpuan sa kalsadang Romano na nagdurugtong sa Mantua at Verona. Maraming mga sandata at kagamitang Selta ang natagpuan sa lugar, partikular na ang isang espada at isang serye ng mga libingan. Noong mga unang siglo AD, ang lupain ay halos malubog, at tanging mga mongheng Benedictino lamang ang nakakompleto ng reklamasyon. Ang mga lugar na dating inookupahan ng mga latian ay kalaunan ay ginawang mga palayan. Ang mga unang maaasahang talaan ng Vigasio ay nagmula pa noong 1014, nang itatag ni Emperador Enrique II na ang teritoryo ay dapat na pag-aari ng Abadia ng San Zeno ng Verona. Ang Vigasio ay palaging may estratehikong kahalagahan sa kapatagang Verones. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2289|1881|2430|1901|2579|1911|3092|1921|3811|1931|4200|1936|4201|1951|4876|1961|5003|1971|4854|1981|5463|1991|6050|2001|6798|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vigasio.vr.it/ www.comune.vigasio.vr.it/] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] sc62k5o5u2s94l621h3d4nivchprx7x 2237008 2237007 2026-10-25T12:09:48Z Ryomaandres 8044 2237008 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vigasio|official_name=Comune di Vigasio|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|19|N|10|56|E|type:city(7,393)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Isolalta, Forette|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=30.8|population_footnotes=|population_demonym=Vigasiani|elevation_footnotes=|elevation_m=37|saint=|day=|postal_code=37068|area_code=045|website={{official website|http://www.comune.vigasio.vr.it/}}|image_skyline=Chiesa di San Pietro Apostolo (Isolalta, Vigasio) (cropped).jpg|image_caption=Simbahan ng San Pedro Apostol (Isolalta, Vigasio)}}Ang '''Vigasio''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|14|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Verona]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 7,393 at may lawak na {{Convert|30.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Vigasio ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at baryo) ng Isolalta at Forette. Ang Vigasio ay hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Buttapietra]], [[Castel d'Azzano]], [[Isola della Scala]], [[Nogarole Rocca]], [[Povegliano Veronese]], [[Trevenzuolo]], at [[Villafranca di Verona]] . Ang kompositor na si [[Italo Montemezzi]] ay katutubo ng Vigasio. == Heograpiya == Ang Vigasio ay mga 15 kilometro mula sa kabesera ng probinsiya, ang Verona, at matatagpuan sa timog nito. == Kasaysayan == Ang Vigasio ay isang mahalagang sentro ng komunikasyon, na matatagpuan sa kalsadang Romano na nagdurugtong sa Mantua at Verona. Maraming mga sandata at kagamitang Selta ang natagpuan sa lugar, partikular na ang isang espada at isang serye ng mga libingan. Noong mga unang siglo AD, ang lupain ay halos malubog, at tanging mga mongheng Benedictino lamang ang nakakompleto ng reklamasyon. Ang mga lugar na dating inookupahan ng mga latian ay kalaunan ay ginawang mga palayan. Ang mga unang maaasahang talaan ng Vigasio ay nagmula pa noong 1014, nang itatag ni Emperador Enrique II na ang teritoryo ay dapat na pag-aari ng Abadia ng San Zeno ng Verona. Ang Vigasio ay palaging may estratehikong kahalagahan sa kapatagang Verones. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2289|1881|2430|1901|2579|1911|3092|1921|3811|1931|4200|1936|4201|1951|4876|1961|5003|1971|4854|1981|5463|1991|6050|2001|6798|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vigasio.vr.it/ www.comune.vigasio.vr.it/] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4ecglj7nnxqu8alqzkpqsbe3pe6bxxi Terrazzo, Veneto 0 123098 2236996 2236957 2026-10-25T11:59:07Z Ryomaandres 8044 2236996 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terrazzo|official_name=Comune di Terrazzo|native_name=|image=Villa_Adele-Brizzi_e_monumento_ai_caduti_(Terrazzo,_Italy).JPG|image_size=|caption=Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|10|N|11|24|E|region:IT_type:city(2328)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VR}} (VR)|frazioni=Begosso, Nichesola|mayor_party=|mayor=Simone Zamboni|area_footnotes=|area_total_km2=20.53|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Terrazzani|elevation_footnotes=|elevation_m=12|saint=[[Apostol Pablo|San Pablo]]|day=Enero 25|postal_code=37040|area_code=0442|website={{official website|http://www.comune.terrazzo.vr.it/}}|footnotes=}}Ang '''Terrazzo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Verona]]. Ang Terrazzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Polesine]], [[Bevilacqua]], [[Boschi Sant'Anna]], [[Castagnaro]], [[Castelbaldo]], [[Legnago]], [[Merlara]], [[Urbana, Veneto|Urbana]], at [[Villa Bartolomea]]. == Kasaysayan == Ang lugar na ito ay tahanan ng isang malaki, matatag, at organisadong populasyon noong huling bahagi ng [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]] (humigit-kumulang sa pagitan ng 1400 at 1200 BC), ngunit ang mga naunang presensiya ay nagsimula pa noong 1600 BK. Ang komunidad ay tinatayang may bilang na humigit-kumulang 300-400 katao. Ang pinakamahalagang natuklasan ay natagpuan malapit sa Via Brazzetto noong itinatayo ang elementarya (dekada '90). Mahalagang tandaan ang pagkakaroon ng isang makabuluhang kakaibang ekosistema: ang pinakamahalagang elemento ay ang kawalan ng daluyan ng tubig. Sa katunayan, ang [[Ilog Adigio]] ay nagbago ng kurso nito at nagsimulang dumaloy sa Terrazzo noong [[Maagang Gitnang Kapanahunan]], kasunod ng [[Baha sa Cucca]]. Unang lumitaw ang ''Bovosio'' (Begosso) sa mga dokumento noong 932 sa isang donasyon mula sa diakono ng Verona sa balangay ng Katedral. Ang nayon ay isa sa labindalawang nayon na nagbayad ng ikapu sa simbahang parokya ng [[San Pietro in Tillida|San Pietro]] [[San Pietro in Tillida|in Tillida]], na kasalukuyang kilala bilang San Pietro sa Cantalovo, sa Bevilacqua. Noong panahong iyon, ito ay isang mahalagang parokyang Verones; ngayon ay lumilitaw ito sa mga bibliograpiya bilang isang halimbawa ng sistema ng ikapu, na nagpapahintulot sa kaligtasan ng mga simbahang walang sariling lupain. == Mga mamamayan == * [[Massimo Bubola]] (ipinanganak 1954), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Gianfranco Stevanin]], [[serial killer]] (1960) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Terrazzo (Italy)|Terrazzo}} * {{In lang|it}} [http://www.comune.terrazzo.vr.it/ Opisyal na website ng Terrazzo] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kxnnnruvporvxbatyld6a3slz3uzjmh 2236998 2236996 2026-10-25T11:59:16Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Terrazzo, Italy]] sa [[Terrazzo, Veneto]] 2236996 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Terrazzo|official_name=Comune di Terrazzo|native_name=|image=Villa_Adele-Brizzi_e_monumento_ai_caduti_(Terrazzo,_Italy).JPG|image_size=|caption=Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|10|N|11|24|E|region:IT_type:city(2328)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=VR}} (VR)|frazioni=Begosso, Nichesola|mayor_party=|mayor=Simone Zamboni|area_footnotes=|area_total_km2=20.53|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Terrazzani|elevation_footnotes=|elevation_m=12|saint=[[Apostol Pablo|San Pablo]]|day=Enero 25|postal_code=37040|area_code=0442|website={{official website|http://www.comune.terrazzo.vr.it/}}|footnotes=}}Ang '''Terrazzo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Verona]]. Ang Terrazzo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Polesine]], [[Bevilacqua]], [[Boschi Sant'Anna]], [[Castagnaro]], [[Castelbaldo]], [[Legnago]], [[Merlara]], [[Urbana, Veneto|Urbana]], at [[Villa Bartolomea]]. == Kasaysayan == Ang lugar na ito ay tahanan ng isang malaki, matatag, at organisadong populasyon noong huling bahagi ng [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]] (humigit-kumulang sa pagitan ng 1400 at 1200 BC), ngunit ang mga naunang presensiya ay nagsimula pa noong 1600 BK. Ang komunidad ay tinatayang may bilang na humigit-kumulang 300-400 katao. Ang pinakamahalagang natuklasan ay natagpuan malapit sa Via Brazzetto noong itinatayo ang elementarya (dekada '90). Mahalagang tandaan ang pagkakaroon ng isang makabuluhang kakaibang ekosistema: ang pinakamahalagang elemento ay ang kawalan ng daluyan ng tubig. Sa katunayan, ang [[Ilog Adigio]] ay nagbago ng kurso nito at nagsimulang dumaloy sa Terrazzo noong [[Maagang Gitnang Kapanahunan]], kasunod ng [[Baha sa Cucca]]. Unang lumitaw ang ''Bovosio'' (Begosso) sa mga dokumento noong 932 sa isang donasyon mula sa diakono ng Verona sa balangay ng Katedral. Ang nayon ay isa sa labindalawang nayon na nagbayad ng ikapu sa simbahang parokya ng [[San Pietro in Tillida|San Pietro]] [[San Pietro in Tillida|in Tillida]], na kasalukuyang kilala bilang San Pietro sa Cantalovo, sa Bevilacqua. Noong panahong iyon, ito ay isang mahalagang parokyang Verones; ngayon ay lumilitaw ito sa mga bibliograpiya bilang isang halimbawa ng sistema ng ikapu, na nagpapahintulot sa kaligtasan ng mga simbahang walang sariling lupain. == Mga mamamayan == * [[Massimo Bubola]] (ipinanganak 1954), mang-aawit at manunulat ng kanta * [[Gianfranco Stevanin]], [[serial killer]] (1960) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline|Terrazzo (Italy)|Terrazzo}} * {{In lang|it}} [http://www.comune.terrazzo.vr.it/ Opisyal na website ng Terrazzo] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kxnnnruvporvxbatyld6a3slz3uzjmh Tregnago 0 123100 2237000 2236958 2026-10-25T12:02:54Z Ryomaandres 8044 2237000 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Tregnago|official_name=Comune di Tregnago|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|31|N|11|10|E|type:city(4,862)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Cogollo, Finetti, Marcemigo, Scorgnano|mayor_party=|mayor=Simone Santellani|area_footnotes=|area_total_km2=37.4|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Tregnaghesi|elevation_footnotes=|elevation_m=317|saint=|day=|postal_code=37039|area_code=045|website={{official website|http://www.comune.tregnago.vr.it/}}|footnotes=|image_skyline=Tregnago panorama.jpg}}[[File:Campanile_Tregnago.JPG|thumb| Ang kampanaryo ng simbahang parokya ng S. Maria Assunta|left]]Ang '''Tregnago''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ang Tregnago ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Calavena]], [[Cazzano di Tramigna]], [[Illasi]], [[Mezzane di Sotto]], [[San Giovanni Ilarione]], [[San Mauro di Saline]], [[Verona]], at [[Vestenanova]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang pinagmulan ng [[toponimo]] ay labis na pinagtataluhan: isang teorya ang nagsasabing ito ay nagmula sa personal na pangalang Latin, Trinius o Ternius o Terinius; ang isa naman ay nagsasabing ito ay nagmula sa Traniacus, na nagpapahiwatig ng pagkakaroon ng tatlong kastilyo sa lugar: Tregnago, Cogollo, at Marcemigo. Inaangkin din ng ilang historyador na ito ay nagmula sa Terminiacum o Terminiacus, na nangangahulugang terminus, dulo, o hangganan ng Imperyong Romano. Bukod sa diyos na terminum at sa mga hangganang kanyang napreserba, dahil sa kawalan ng anumang labing arkeolohiko mula sa panahon ng Romano, dapat pagtuunan ng pansin ang mga unang beses na lumitaw ang pangalan sa mga sulatin, dokumento, o mga notarial na kasulatan, na karaniwang lumilitaw noong Gitnang Kapanahunan. Kung kukunin ang kasalukuyang pangalan, ang hango ay maaaring mula sa Triniagus, samakatuwid ay mula sa tre-agus, isang posibilidad kung isasaalang-alang natin ang nayon ng Marcemigo. Sinumang hindi pamilyar sa Marcemigo di Tregnago o nakakakita sa malawak at mabatong batis ng Progno mula sa isang satellite ay mapapatawad kung iisipin na malapit dito ay may ilang maliliit na latian, resulta ng akumulasyon ng tubig sa iisang lambak, mula sa dalawang maliliit na sanga, na bahagyang naharangan ng akumulasyon kahit ng maliliit na debris, na nagbawas sa daloy. Ang Tregnago, hindi tulad ng ibang bahagi ng lambak, ay hindi pa nakaranas ng malubhang kakulangan ng tubig, bahagyang dahil sa kadahilanang ito. Ang indronimong marce ay nagmula sa mga hydronym na Greco-Etrusko na may kaugnayan sa tubig, na nangangahulugang tubig sa lawa o latian. Ang orihinal na ugat ay mar, na, sa pagdaragdag ng ce, ay nagpapaiba sa marcio-marcescent, tulad ng walang tigil na tubig sa latian. Samakatuwid, ang 'tre' sa tregnago ay maaaring tumukoy sa tatlong batis. Kung isasaalang-alang na ang isa pang salita, kung iiba sa gnago na may titik i sa unahan, ay nagiging ignago (bansa) at ignis sa Latin na apoy, isang toponimo na ilang beses nang makikita sa Veneto sa mga lugar ng mabatong batis, na sa tag-araw ay nagiging napakainit at tuyo, tila ito ang eksaktong kabaligtaran ng Marcemigo na puno ng tubig. == Kakambal na bayan == Ang Tregnago ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}} [[Ollolai]], Italya, simula noong 2002 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.tregnago.vr.it/ Opisyal na website] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ryug8jfocc1y1xt4u5w1q72li5rw1oj Vestenanova 0 123105 2237002 2236961 2026-10-25T12:05:06Z Ryomaandres 8044 2237002 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vestenanova|official_name=Comune di Vestenanova|native_name=|image=VedutaVestenanova.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|34|N|11|14|E|type:city(2,683)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Castelvero, [[Bolca]], Vestenavecchia|mayor_party=|mayor=Stefano Presa|area_footnotes=|area_total_km2=24.18|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vestenari|elevation_footnotes=|elevation_m=515|saint=|day=|postal_code=37030|area_code=045|website={{official website|http://www.comune.vestenanova.vr.it/}}|footnotes=}}[[File:Chiese_Vestena.JPG|thumb| Tanawin mula sa himpapawid ng Vestenanova|left]]Ang '''Vestenanova''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ang Vestenanova ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Altissimo, Veneto|Altissimo]], [[Badia Calavena]], [[Chiampo]], [[Crespadoro]], [[San Giovanni Ilarione]], [[San Pietro Mussolino]], [[Selva di Progno]], at [[Tregnago]]. == Kasaysayan == Ang mga Romano ang unang nagkaroon ng mga pakikipag-ugnayang pangkalakalan sa rehiyon ng Veneto kasama ang Verona, na noon ay isang maliit na nayon pa rin, ngunit may malaking kahalagahang estratehiko para sa seguridad ng mga Romano laban sa mga potensiyal na pagsalakay mula sa hilaga. Nang maging kaalyado ng Roma ang mga taga-Veneto, halos buong [[Lambak Po]] ang sumunod sa kanilang kapalaran. Ang Verona mismo, sa ilalim ng impluwensiya ng mga Romano, ay sumailalim sa mabilis na kabihasnan at pagbabagong urbano, na nakaapekto rin sa lahat ng iba pang pangunahing mga aglomerasyong urbano ng Veneto at sa natitirang bahagi ng Lambak Po. Noong panahon ng Imperyong Romano, ang bagong konsepto ng pagpaplanong urbano ay umabot sa tugatog nito, lalo na sa pagtatayo ng mga kalsada na ligtas na nag-uugnay sa lahat ng mga lungsod sa Italya at sa iba pang mga lugar. Ang Verona mismo ay naging isang napakahalagang sentro ng komersiyo sa pagtatayo ng [[Via Postumia]]. == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Vestenanova ang: * {{Flagicon|Germany}}[[Eichstätt]], Alemanya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vestenanova.vr.it/ Opisyal na website] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1xsh85brp2ubqn7ocdeji03g9r6u8u4 Veronella 0 123106 2237003 2236986 2026-10-25T12:06:04Z Ryomaandres 8044 2237003 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Veronella|official_name=Comune di Veronella|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|19|N|11|20|E|type:city(3,946)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=San Gregorio|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=20.8|population_footnotes=|population_demonym=Veronellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=21|saint=|day=|postal_code=37040|area_code=0442|website=|footnotes=}}Ang '''Veronella''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Verona]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,946 at may lawak na {{Convert|20.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Veronella ay naglalaman ng ''[[frazione]]'' (subdibisyon) ng San Gregorio. Ang Veronella ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaredo d'Adige]], [[Arcole]], [[Belfiore]], [[Bonavigo]], [[Cologna Veneta]], [[Minerbe]], [[Pressana]], at [[Zimella]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Sa simula ng ikadalawampung siglo, ang munisipalidad ng Cucca ay nagbunga ng mga interpretasyon na hindi gumagalang sa dignidad ng mga mamamayan nito, at samakatuwid ang administrasyon, na pinamumunuan ng alkalde na si Alberto di Serego, ay nakakuha ng pahintulot noong 1902 na baguhin ang pangalan nito sa Veronella, na hango sa titulong mula sa sinaunang ''castrum leonis''. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng hari noong Setyembre 2, 1938.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3166|titolo=Veronella|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=2 aprile 2024}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2902|1881|3301|1901|3159|1911|3790|1921|4327|1931|4268|1936|4186|1951|4508|1961|3720|1971|3353|1981|3431|1991|3442|2001|3696|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Tingnan din == * [[Pagbaha sa Cucca]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rntl7kqaq4mv396bw4rph3vldnnairt 2237004 2237003 2026-10-25T12:06:44Z Ryomaandres 8044 2237004 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Veronella|official_name=Comune di Veronella|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|19|N|11|20|E|type:city(3,946)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=San Gregorio|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=20.8|population_footnotes=|population_demonym=Veronellesi|elevation_footnotes=|elevation_m=21|saint=|day=|postal_code=37040|area_code=0442|website=|footnotes=|image_skyline=Chiesa Veronella.JPG|image_caption=Simbahang parokyal ng San Giovanni Battista in Veronella}}Ang '''Veronella''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-silangan ng [[Verona]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,946 at may lawak na {{Convert|20.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Veronella ay naglalaman ng ''[[frazione]]'' (subdibisyon) ng San Gregorio. Ang Veronella ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albaredo d'Adige]], [[Arcole]], [[Belfiore]], [[Bonavigo]], [[Cologna Veneta]], [[Minerbe]], [[Pressana]], at [[Zimella]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Sa simula ng ikadalawampung siglo, ang munisipalidad ng Cucca ay nagbunga ng mga interpretasyon na hindi gumagalang sa dignidad ng mga mamamayan nito, at samakatuwid ang administrasyon, na pinamumunuan ng alkalde na si Alberto di Serego, ay nakakuha ng pahintulot noong 1902 na baguhin ang pangalan nito sa Veronella, na hango sa titulong mula sa sinaunang ''castrum leonis''. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng hari noong Setyembre 2, 1938.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3166|titolo=Veronella|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=2 aprile 2024}}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2902|1881|3301|1901|3159|1911|3790|1921|4327|1931|4268|1936|4186|1951|4508|1961|3720|1971|3353|1981|3431|1991|3442|2001|3696|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Tingnan din == * [[Pagbaha sa Cucca]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Verona}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bk9naupo3rotkliz8iui33grin4d6px Velo Veronese 0 123108 2237005 2236962 2026-10-25T12:07:30Z Ryomaandres 8044 2237005 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Velo Veronese|official_name=Comune di Velo Veronese|native_name=|image=Velo_Veronese_Ripetitori.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|36|N|11|6|E|type:city(792)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=[[Camposilvano (Velo Veronese)|Camposilvano]]|mayor_party=|mayor=Mario Varalta|area_footnotes=|area_total_km2=19.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Velesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1087|saint=|day=|postal_code=37030|area_code=045|website={{official website|http://veloveronese.net/}}|footnotes=}}[[File:Veduta_del_monte_Baldo_dai_pascoli_di_Velo.jpg|thumb| Velo Veronese sa taglamig|left]]Ang '''Velo Veronese''' ({{Langx|cim|Vellje}} {{Langx|de|Feld}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ito ay bahagi ng [[Labintatlong Pamayanan]], isang pangkat ng mga komunidad na makasaysayang nagsasalita ng [[Wikang Cimbriano]] bilang kanilang katutubong wika. Ang Velo Veronese ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Calavena]], [[Roverè Veronese]], [[San Mauro di Saline]], at [[Selva di Progno]]. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan halos sa gitna ng talampas ng [[Lessinia]], hilagang-silangan ng kabesera ng probinsiya. Ang sentro ng munisipyo ay matatagpuan sa taas na 1087 m mula sa antas ng dagat, ang pinakamataas na altitud ay 1434 m mula sa antas ng dagat, habang ang pinakamababa ay humigit-kumulang 700 m mula sa antas ng dagat. Ang antas ng panganib ng lindol ay nasa sona 3 (mababa). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://veloveronese.net/ Opisyal na website] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] a5k04dypzm8xx3lrhu0meahivu4plqs 2237006 2237005 2026-10-25T12:08:11Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237006 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Velo Veronese|official_name=Comune di Velo Veronese|native_name=|image=Velo_Veronese_Ripetitori.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|36|N|11|6|E|type:city(792)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=[[Camposilvano (Velo Veronese)|Camposilvano]]|mayor_party=|mayor=Mario Varalta|area_footnotes=|area_total_km2=19.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Velesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1087|saint=|day=|postal_code=37030|area_code=045|website={{official website|http://veloveronese.net/}}|footnotes=}}[[File:Veduta_del_monte_Baldo_dai_pascoli_di_Velo.jpg|thumb| Velo Veronese sa taglamig|left]]Ang '''Velo Veronese''' ({{Langx|cim|Vellje}} {{Langx|de|Feld}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ito ay bahagi ng [[Labintatlong Pamayanan]], isang pangkat ng mga komunidad na makasaysayang nagsasalita ng [[Wikang Cimbriano]] bilang kanilang katutubong wika. Ang Velo Veronese ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Calavena]], [[Roverè Veronese]], [[San Mauro di Saline]], at [[Selva di Progno]]. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan halos sa gitna ng talampas ng [[Lessinia]], hilagang-silangan ng kabesera ng probinsiya. Ang sentro ng munisipyo ay matatagpuan sa taas na 1087 m mula sa antas ng dagat, ang pinakamataas na altitud ay 1434 m mula sa antas ng dagat, habang ang pinakamababa ay humigit-kumulang 700 m mula sa antas ng dagat. Ang antas ng panganib ng lindol ay nasa sona 3 (mababa). == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Mayo 13, 2003.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2733|titolo=Velo Veronese|accesso=22 novembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://veloveronese.net/ Opisyal na website] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jf8fb0ofbmg52em1wczr9qll7v7jycy 2237224 2237006 2026-10-26T03:45:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237224 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Velo Veronese|official_name=Comune di Velo Veronese|native_name=|image=Velo_Veronese_Ripetitori.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|36|N|11|6|E|type:city(792)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=[[Camposilvano (Velo Veronese)|Camposilvano]]|mayor_party=|mayor=Mario Varalta|area_footnotes=|area_total_km2=19.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Velesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1087|saint=|day=|postal_code=37030|area_code=045|website={{official website|http://veloveronese.net/}}|footnotes=}}[[File:Veduta_del_monte_Baldo_dai_pascoli_di_Velo.jpg|thumb| Velo Veronese sa taglamig|left]]Ang '''Velo Veronese''' ({{Langx|cim|Vellje}} {{Langx|de|Feld}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|100|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ito ay bahagi ng [[Labintatlong Pamayanan]], isang pangkat ng mga komunidad na makasaysayang nagsasalita ng [[Wikang Cimbriano]] bilang kanilang katutubong wika. Ang Velo Veronese ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Calavena]], [[Roverè Veronese]], [[San Mauro di Saline]], at [[Selva di Progno]]. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan halos sa gitna ng talampas ng [[Lessinia]], hilagang-silangan ng kabesera ng probinsiya. Ang sentro ng munisipyo ay matatagpuan sa taas na 1087 m mula sa antas ng dagat, ang pinakamataas na altitud ay 1434 m mula sa antas ng dagat, habang ang pinakamababa ay humigit-kumulang 700 m mula sa antas ng dagat. Ang antas ng panganib ng lindol ay nasa sona 3 (mababa). == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Mayo 13, 2003.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2733|titolo=Velo Veronese|accesso=22 novembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20140222111842/http://www.veloveronese.net/ Opisyal na website] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] tsc93wvvxknfl6cr0f2792pc5q931id Villa Bartolomea 0 123109 2237009 2236964 2026-10-25T12:12:00Z Ryomaandres 8044 2237009 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villa Bartolomea|official_name=Comune di Villa Bartolomea|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|9|N|11|21|E|type:city(5,500)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Carpi d'Adige, San Zeno in Valle, Spinimbecco|mayor_party=|mayor=Andrea Tuzza|area_footnotes=|area_total_km2=53.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Villani o Bortoloti|elevation_footnotes=|elevation_m=14|saint=San Bartolomeo|day=Agosto 24|postal_code=37049|area_code=0442|website={{official website|https://www.comune.villa-bartolomea.vr.it/}}|footnotes=|image_skyline=Adige villa bartolomea.JPG|image_caption=Tanawin ng [[Ilog Adigio]] mula sa pampang ng Villa Bartolomea}}[[File:Comune_villa_bartolomea.JPG|thumb| Ang Villa Bartolomea, ang dating munisipyo|left]]Ang '''Villa Bartolomea''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) na may 2,431 naninirahan sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|45|km|mi}} timog-silangan ng [[Verona]]. Ang Villa Bartolomea ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castagnaro]], [[Castelnovo Bariano]], [[Giacciano con Baruchella]], [[Legnago]], at [[Terrazzo, Italy|Terrazzo]]. == Kasaysayan == Ang mga unang pamayanan ay tila nagmula pa noong [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]],<ref>http://www.comune.villa-bartolomea.vr.it/opencms/cmsinternaente.act?dir=/opencms/opencms/CSBV/Villabartolomea/Vivere/Cenni_storici/ {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720032731/http://www.comune.villa-bartolomea.vr.it/opencms/cmsinternaente.act?dir=%2Fopencms%2Fopencms%2FCSBV%2FVillabartolomea%2FVivere%2FCenni_storici%2F|data=20 luglio 2011}} Cenni storici</ref> gaya ng pinatutunayan ng pagkakaroon ng isang nekropolis mula ika-13-12 siglo BK. Tiyak na ngayon na ang lugar ay tinirhan ng mga [[Mga Veneto|Paleoveneto]] at [[Etrusko]], kahit na ang pinakamaraming natuklasan sa kanayunan ay mula pa noong panahon ng mga Romano. Ang unang pagbanggit sa Villa Bartolomea sa mga opisyal na dokumento ay sa pagtatapos ng ika-9 na siglo at noong 1184 na may pangalang Villa Cervionus. Noong Gitnang Kapanahunan, ang teritoryo ng munisipalidad ay nanatiling nasa ilalim ng pamamahala ng pamilyang [[Della Scala]] mula 1262 hanggang 1387, at pagkatapos ay naipasa sa [[Republika ng Venecia]] hanggang 1797. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.villa-bartolomea.vr.it/ Opisyal na website] {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jdmz21ra6mg2whw4bfauum1yzr0jtc7 San Zeno di Montagna 0 125851 2237078 2236974 2026-10-25T18:13:15Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237078 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Zeno di Montagna|official_name=Comune di San Zeno di Montagna|native_name={{lang|vec|San Xen de Montagna}}|image=Campanile San Zeno di Montagna.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|38|N|10|44|E|type:city(1,328)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Lumini, Prada|mayor_party=|mayor=Maurizio Castellani|area_footnotes=|area_total_km2=28.24|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sanzenesi|elevation_footnotes=|elevation_m=680|saint=|day=|postal_code=37010|area_code=045|website={{official website|www.comunesanzenodimontagna.it}}|footnotes=}}Ang '''San Zeno di Montagna''' ({{Langx|vec|San Xen de Montagna}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|0|abbr=off}} sa kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Verona]]. Ang San Zeno di Montagna ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brenzone]], [[Caprino Veronese]], [[Costermano]], [[Ferrara di Monte Baldo]], at [[Torri del Benaco]]. == Kasaysayan == === Nekropolis ng Ca' Montagna === Natuklasan ang nekropolis sa mga paghuhukay na isinagawa noong tag-araw ng 2020, habang ginagawa ang konstruksyon para sa isang bagong residensiyal na complex. Ito ay matatagpuan sa pinakamatandang distrito ng bayan, ang Ca' Montagna, kung saan matatagpuan ang pinakamatanda at pinakamahalagang gusali sa nayon ng San Zeno: ang Ca' Montagna, na ang orihinal na bag-as ay mula pa noong ika-13/ika-14 na siglo. Isang nekropolis ang natuklasan 50 metro mula rito, sa loob ng isang lugar na itinuturing na nasa panganib ng arkeolohiya ng munisipal na PAT (Planetary Heritage Plan) dahil sa paminsan-minsang pagtuklas ng mga protohistoric na materyales (mula pa noong dekada '70, na walang tiyak na lokasyon). Sa pangkalahatan, sa munisipalidad, limitado at halos wala ang datos ng arkeolohiya. Isa sa mga problema ay noong dekada '80, nakakita ito ng isang malaking gusaling hindi kontrolado dahil ito ay naging isang malaki at kilalang holiday resort at lahat ng mga bagong konstruksyon ay hindi sinunod at kinokontrol mula sa isang arkeolohikong pananaw gaya ng karaniwan noong panahong iyon.<ref name="ref_B">Soprintendenza Abap Verona, comunicato stampa del 26 novembre 2021.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20120711093807/http://www.comunesanzenodimontagna.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5thwtydn7gvj0ok6fan2dkfjmj19t2y Sant'Anna d'Alfaedo 0 125853 2237079 2236978 2026-10-25T18:29:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237079 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sant'Anna d'Alfaedo|official_name=Comune di Sant'Anna d'Alfaedo|native_name=VERONA-VENETO|image=Sant'Anna D'alfaedo (VR).jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|38|N|10|57|E|type:city(2,544)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Ronconi, Fosse, Giare, Cerna, Sant'Anna, Ceredo|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=43.7|population_footnotes=|population_demonym=Faetini|elevation_footnotes=|elevation_m=939|saint=|day=|postal_code=37020|area_code=0823|website={{official website|http://www.baldolessinia.it/santanna/}}|footnotes=|image_caption=Pangunahing plaza}}Ang '''Sant'Anna d'Alfaedo''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilaga ng [[Verona]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,544 at may lawak na {{Convert|43.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Sant'Anna d'Alfaedo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) Ronconi, Fosse, Giare, Cerna, Sant'Anna, at Ceredo. Ang Sant'Anna d'Alfaedo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ala, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Ala]], [[Avio, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Avio]], [[Dolcè]], [[Erbezzo]], [[Fumane]], [[Grezzana]], [[Marano di Valpolicella]], at [[Negrar]]. == Heograpiya == === Heolohiya === Ang pulang tipak ay ginamit sa loob ng maraming siglo bilang isang hindi gumagalaw o materyales sa konstruksiyon sa buong rehiyon ng [[Lessinia]], at mayroon ding ilang mga silyaran sa lugar: mula sa isa sa mga ito sa partikular, maraming mga posil na may pambihirang kahalagahan ang nakuha. == Kasaysayan == Noong panahon ng mga Romano, ang lugar ay walang permanenteng mga nayon, ngunit ito ay madalas na dinarayo at ginagamit para sa pastulan sa bundok. Natagpuan ang mga barya at artifact ng mga Romano sa buong munisipalidad, at natuklasan din sa Cona ang mga libingan mula ika-3 siglo. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2491|1881|2674|1901|3224|1911|3227|1921|3425|1931|3316|1936|3251|1951|3308|1961|2845|1971|2439|1981|2452|1991|2483|2001|2462|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20071223104002/http://www.baldolessinia.it/santanna/ www.baldolessinia.it/santanna/] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lql6gvxpmzjbyn2iag3cg8wevpzzmx8 Selva di Progno 0 125854 2237087 2236980 2026-10-25T19:19:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237087 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Selva di Progno|official_name=Comune di Selva di Progno|native_name=|image=Chiesa_parrocchiale_Selva_di_Progno.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|37|N|11|8|E|type:city(985)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=[[Giazza]] (''Ljetzan''), Campofontana, San Bartolomeo delle Montagna e San Bortolo|mayor_party=|mayor=Aldo Gugole|area_footnotes=|area_total_km2=41.2|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Selvaprognesi|elevation_footnotes=|elevation_m=570|saint=|day=|postal_code=37030|area_code=045|website={{official website|http://www.comuneselvadiprogno.it}}|footnotes=}}Ang '''Selva di Progno''' ([[Wikang Cimbriano|Cimbriano]]: ''Brunghe'') ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verona]]. Ang Selva di Progno ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Ala, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Ala]], [[Badia Calavena]], [[Bosco Chiesanuova]], [[Crespadoro]], [[Recoaro Terme]], [[Roverè Veronese]], [[Velo Veronese]], at [[Vestenanova]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang etimolohiya ng "Progno" ay pronus, "nakahilig," na sa lugar ay tumutukoy sa isang "batis." Sa [[Frazione|''frazione'']] ng [[Giazza]], ang diyalektong Cimbriano, na lokal na tinatawag na tauc', ay sinasalita pa rin. == Kultura == === Mga pangyayari === ==== Panumpa sa Salot (unang Linggo ng Hulyo) ==== Tuwing unang Linggo ng Hulyo, isang tradisyonal na prosesyon kasama ang estatwa ng Madonna ang tumutupad sa isang panata na ibinahagi sa mga tao ng Velo Veronese. Ang tradisyon ay nawala sa ambon ng panahon at nagmula sa isang panata na ginawa ng mga komunidad noong panahon ng salot, na nagbuklod sa isang alyansa-pagkakaibigan sa pagitan ng dalawa sa [[Labintatlong Munisipalidad]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20150923181736/http://www.baldolessinia.it/selva/ www.baldolessinia.it/selva/] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9094i6nq8xonbehvy2s33csavih1p9m Torri del Benaco 0 125856 2237001 2236959 2026-10-25T12:04:02Z Ryomaandres 8044 2237001 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Torri del Benaco|official_name=Comune di Torri del Benaco|native_name=|image=Torri del Benaco-Château Della Scala.jpg|image_size=|alt=|caption=Kastilyo Scaliger|image_shield=Torri del Benaco-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|37|N|10|41|E|type:city(2,793)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Albisano, Pai|mayor_party=|mayor=Stefano Nicotra|area_footnotes=|area_total_km2=51.4|population_footnotes=|population_total=2963|population_as_of=1 January 2011<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|pop_density_footnotes=|population_demonym=Torresani|elevation_footnotes=|elevation_m=67|twin1=|twin1_country=|istat=|saint=|day=|postal_code=37010|area_code=045|website={{official website|http://www.comune.torridelbenaco.vr.it/}}|footnotes=}}Ang '''Torri del Benaco''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|130|km|0|abbr=off}} sa kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|0|abbr=on}} hilagang-kanluran ng [[Verona]], sa silangang baybayin ng [[Lawa ng Garda]]. Ang Torri del Benaco ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brenzone]], [[Costermano]], [[Garda (VR)|Garda]], [[Gardone Riviera]], [[Gargnano]], [[Salò]], [[San Felice del Benaco]], [[San Zeno di Montagna]], at [[Toscolano-Maderno]]. Ito ay tahanan ng isang kastilyo noong ika-14 na siglo na pagmamay-ari ng pamilyang [[Della Scala|Scaliger]], at marahil ay sumasakop sa lugar ng isang sinaunang Romanong ''[[castrum]]''. Ito ngayon ay naglalaman ng isang Museo Etnograpiko. == Kasaysayan == Ang mga unang palatandaan ng presensya ng tao sa Torri del Benaco ay nagsimula pa noong mga 2000 BK: noong 1978, natuklasan ng mga paghuhukay sa makasaysayang sentro ang mga piraso ng pinalamutian na mga palayok at mga bagay na batong flint na mula pa noong Panahon ng Tanso, at noong dekada '60, natuklasan ang mga bakas ng isang sinaunang pamayanan na naninirahan sa mga tambak. Kabilang sa karagdagang ebidensya ng presensiya ng tao noong panahong iyon ang maraming mga ukit sa bato, malalaking larawan na inukit sa mga tipak ng bato. == Galeriya == <gallery> File:Burcht_Torri_del_Benaco.jpg File:Torri_del_Benaco-Eglise_Sts_Pierre_et_Paul.jpg|alt=Church| Simbahan File:Torri.JPG|alt=Old Port| Lumang Daungan File:Torri_del_Benaco-Place_Eglise.jpg File:Torri-plages-1.jpg File:Torri_del_Benaco-coucher-2.jpg </gallery> == Mga kakambal na bayan == Ang Torri del Benaco ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|ESP}}[[Cadaqués]], España, simula noong 2006 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.torridelbenaco.vr.it/ Opisyal na website] {{Lago di Garda}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 57pen9myoh78x0oyo8dxfpayw3ygg0f Valeggio sul Mincio 0 125857 2237218 2236960 2026-10-26T03:32:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237218 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valeggio sul Mincio|official_name=Comune di Valeggio sul Mincio|native_name={{native name|vec|Vałézo sol Menzo}}|image=ValeggioSM panorama.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Valeggio sul Mincio-Stemma.GIF|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|10|44|E|type:city(12,118)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Verona|Verona]] (VR)|frazioni=Salionze, Borghetto, Vanoni e Remelli|mayor_party=|mayor=Angelo Tosoni|area_footnotes=|area_total_km2=63.9|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Valeggiani|elevation_footnotes=|elevation_m=88|saint=[[San Jorge]]|day=Abril 23|postal_code=37067, 37060|area_code=045|website={{official website|http://www.valeggio.com/comune/}}}}Ang '''Valeggio sul Mincio''' ({{Langx|vec|Vałézo sol Menzo}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verona]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|mi}} timog-kanluran ng [[Verona]]. Ito ay tinatawid ng ilog [[Mincio]]. Ang ''[[frazione]]'' nito ng Borghetto ay isa sa [[I borghi più belli d'Italia|''I Borghi più belli d'Italia'']] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Veneto |url=https://borghipiubelliditalia.it/veneto/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> Ang ekonomiya ay pangunahing nakabatay sa agrikultura, na may ilang gawaing-kamay at produksiyong industriyal. Ang Valeggio sul Mincio ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Castelnuovo del Garda]], [[Marmirolo]], [[Monzambano]], [[Mozzecane]], [[Peschiera del Garda]], [[Ponti sul Mincio]], [[Roverbella]], [[Sommacampagna]], [[Sona, Italy|Sona]], [[Villafranca di Verona]], at [[Volta Mantovana]]. == Kasaysayan == Kabilang sa mga arkeolohikong paghuhukay sa lambak ng Mincio ang isang pamayanan noong [[Panahong Bronse|Panahon ng Bronse]], ilang libingan na mula pa noong [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] at ilang natuklasan na nauugnay sa [[kabihasnang Etrusko]]. Noong panahon ng paggawa ng kanal sa ilog noong 1955–56 sa Isolone della Prevaldesca (isang lugar malapit sa Valeggio), isang pamayanan na may mga tambak ang natuklasan na humantong sa pangongolekta ng 16,000 na natuklasan; ilang libingan at iba pang mga natuklasan na mula pa noong [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] ay natagpuan sa [[Borghetto Valeggio sul Mincio|Borghetto]] (noong 1933, isang metalikong urna na mula pa noong Unang [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] ang natagpuan) at ilang natuklasan na nauugnay sa [[Kabihasnang Etrusko|kabihasnang Etruscan]] (mga palamuti at alahas ang natagpuan sa Laambak Mincio). Isang malaking nekropolis ng mga [[Mga Selta|Selta]], na natagpuan noong 1984 na bahagyang nakalibing pa rin sa ilalim ng kasalukuyang bayan, ang magpapatunay sa presensiya ng mga taong iyon mula ika-4 na siglo BK at ika-1 siglo CE. Natuklasan din sa nekropolis ang mga natuklasan at mga monumento ng libing na marmol mula pa noong panahon ng mga Romano, pati na rin ang mga bakas ng mga koneksiyon sa trapiko na nag-uugnay sa tawiran sa ilog patungo sa mga kalsadang konsulado. {{Wide image|Borghetto sul Mincio banner River through town with weir.jpg|800px|Tanaw ng bayan mula sa Ilog Mincio}} == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|GER}} [[Ichenhausen]], Alemanya * {{Flagicon|AUT}} [[St. Johann in Tirol|San Johann sa Tirol]], Austria == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Valeggio sul Mincio}} * [https://www.valeggio.com/index.php/en/ Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20080924192108/http://www.hofmann.tv/valeggio/] Archived * [https://web.archive.org/web/20080207160724/http://www.hofmann.tv/botanischergarten/] Archived {{Province of Verona}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5k6xcunblgihdejsg3fnrgbr7pzr1gh Annone Veneto 0 125868 2237297 2057538 2026-10-26T07:04:58Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237297 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Annone Veneto|elevation_min_m=|mayor=Ada Toffolon|area_footnotes=|area_total_km2=25.94|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Annonesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Giai, Loncon, Spadacenta|elevation_m=9|saint=San Vital|day=Abril 28|postal_code=30020|area_code=0422|website={{official website|http://www.comune.annoneveneto.venezia.it}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Annone Veneto|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Chiesa di Sant'Osvaldo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Annone Veneto-Stemma.png|image_map=|region=[[Veneto]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|48|N|12|41|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Annone Veneto''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan malapit sa ilog ng [[Livenza]]. Ang kasadang pamprobinsiya ng SP61 ay dumadaan sa bayan. == Pisikal na heograpiya == Ang Annone Veneto ay tumataas sa ibabang kapatagan ng Veneto-Friuli, na matatagpuan malapit sa kaliwang pampang ng ilog ng [[Livenza]] at sa pagsasama-sama ng mga hangganan ng mga lalawigan ng [[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]], [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], at [[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]]. Sinasaklaw nito ang isang lugar na 25.69&nbsp;km², mula sa pinakamababang taas na 2 metro hanggang sa pinakamataas na 11 metro sa ibabaw ng antas ng dagat.<ref>[http://www.comuni-italiani.it/027/001/clima.html Comuni Italiani.it - Annone Veneto, Clima e dati geografici]</ref> == Kasaysayan == Ang pangalang "Annone" ay nagmula sa ''ad nonum lapidem'', ang ikasiyam na batong miuya na matatagpuan sa sinaunang Via Postumia. Noong una, ang "Ad Nonum" ay isang hintuang himpilan para sa pagpapalit ng mga kabayo at mula at pagkatapos, ayon sa ilang mga sanggunian, ang lugar din ng mga bodega ng militar, mga deposito ng cereal at inasnan na karne. Dahil ang kapalaran nito ay palaging nakaugnay sa kapalaran ng Via Postumia at Via Annia, kapag ang dalawang malalaking kalsadang ito, na ngayon ay hindi na napananatili, pangunahing ginagamit ng mga barbaro, hindi ligtas, at kalaunan ay naharangan ng pagkasira o pagguho ng mga tulay, ay iniwan, ang "Ad Nonum" ay tiyak na bababa. Ang populasyon, na naubos na dahil sa patuloy na pagsalakay ng mga barbaro, ay dumanas ng matinding taggutom mula 535 hanggang 538 at isang matinding epidemya ng salot noong 565. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} f1uzhrihhibthjfj9gz65je15e3a44z Campagna Lupia 0 125869 2237298 2038360 2026-10-26T07:06:28Z Ryomaandres 8044 /* Pinagmulan ng pangalan */ 2237298 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campagna Lupia|elevation_m=4|area_total_km2=87|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Campagnalupiesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Pedro]]|mayor=Fabio Livieri|day=Hunyo 29|postal_code=30010|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.campagnalupia.ve.it/}}|footnotes=|istat=027002|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Campagna Lupia|shield_alt=|native_name=|image_skyline=San Pietro e campanile (Campagna Lupia).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang [[Simbahan ng San Pedro Apostol (Campagna Lupia)|Simbahan ng San Pedro Apostol]] at, sa kaliwa, ang rektoryo, sa sentro ng Campagna Lupia|image_shield=Campagna Lupia-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|21|N|12|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=[[Campolongo Maggiore]], [[Camponogara]], [[Chioggia]], [[Codevigo]] (PD), [[Dolo (Italia)|Dolo]], [[Mira (Italia)|Mira]], [[Piove di Sacco]] (PD), [[Venezia]]}} Ang '''Campagna Lupia''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang-silangan ng [[Italya]]. Ito ay bahagi ng [[samahan ng mga komuna]] ng [[Riviera del Brenta]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang teritoryo ng Campagna Lupia ay nahahati sa dalawang bahagi: ang kapatagan, sa kanluran, kung saan naroroon ang kabesera at iba't ibang mga nayon, at ang mga lambak, sa silangan, na sumasakop sa malaking bahagi ng teritoryo ng munisipalidad. == Pinagmulan ng pangalan == Bago ang R.D. na may petsang Hulyo 21, 1867 ito ay tinawag na Campagna. Ang toponimo ay malinaw na nagmula sa salitang kampanya. Ang detalye ng Lupia ay orihinal na isang pangalan na nangangahulugang isang mabuhangin at hindi nalilinang na lugar, mga patlang kung saan nagkakalat ang isang ilog; ang pangalang ito ay inaakalang konektado sa salitang Latin na alluvies (buo). == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng Campagna Lupia ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 30, 2004.<ref>{{cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2004/comuni/campagna.html|titolo=Emblema del Comune di Campagna Lupia|sito=Governo Italiano, Ufficio Onorificenze e Araldica|anno=2004|accesso=29 gennaio 2021}}</ref> == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Campagna_Lupia,%20Italy (Mapa ng Google)] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} aer214heud8fupxoyg0er2l7xjvwbqy Campolongo Maggiore 0 125870 2237299 2166806 2026-10-26T07:07:07Z Ryomaandres 8044 2237299 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campolongo Maggiore|elevation_m=|area_total_km2=23.54|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Campolongari|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=San Felix at San Fortunato|mayor=Alessandro Campalto|day=Mayo 14|postal_code=30010|area_code=049|website={{official website|http://www.comune.campolongo.ve.it/}}|footnotes=|istat=027003|area_footnotes=|mayor_party=Futuro Comune|official_name=Comune di Campolongo Maggiore|shield_size=90px|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Campolongo Maggiore-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|20|N|12|3|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=[[Campagna Lupia]], [[Camponogara]], [[Fossò]], [[Piove di Sacco]] (PD), [[Sant'Angelo di Piove di Sacco]] (PD), [[Bojon]], Liettoli, Santa Maria Assunta|image=Campolongo Maggiore, oratorio della Madonna di Lourdes 02.jpg}} Ang '''Campolongo Maggiore''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilahang [[Italya]]. Ito ay nasa hilagang-silangan ng SS516. Isinasaalang-alang lamang ang lungsod ng Campolongo Maggiore, ang huli ay nahahati sa dalawang nuclei: Campolongo Maggiore at Campolongo Maggiore Chiesa. Ito ay kilala sa buong Italya bilang pangunahing muog ng Venetianong mafia, ang Mala del Brenta. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa timog ng [[Riviera del Brenta]], sa hangganan sa [[Piove di Sacco|Saccisica]], kung saan ito ay makasaysayang bahagi nito. Ang munisipal na lugar ay tinatawid ng [[Cunetta Brenta]], ang kasalukuyang pangunahing sangay ng ilog [[Brenta]], na dumadaloy sa pagitan ng kabesera at ng pangunahing [[frazione]] ng Bojon. == Mga monumento at tanawin == * Simbahan ng mga San Felix at Fortunato * [[Simbahan ng San Lorenzo (Campolongo Maggiore)|Simbahan ng San Lorenzo]], Liettoli * Simbahan ng San Nicola de Bojon * Simbahan ng Santa Maria Assunta == Pinagmulan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Campolongo_Maggiore,%20Italy (Mapa ng Google)] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} 8v3wxhfpz3xsxh0xyg76uts6pxpf3mw 2237300 2237299 2026-10-26T07:08:19Z Ryomaandres 8044 /* Pisikal na heograpiya */ 2237300 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campolongo Maggiore|elevation_m=|area_total_km2=23.54|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Campolongari|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=San Felix at San Fortunato|mayor=Alessandro Campalto|day=Mayo 14|postal_code=30010|area_code=049|website={{official website|http://www.comune.campolongo.ve.it/}}|footnotes=|istat=027003|area_footnotes=|mayor_party=Futuro Comune|official_name=Comune di Campolongo Maggiore|shield_size=90px|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Campolongo Maggiore-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=left|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|20|N|12|3|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=[[Campagna Lupia]], [[Camponogara]], [[Fossò]], [[Piove di Sacco]] (PD), [[Sant'Angelo di Piove di Sacco]] (PD), [[Bojon]], Liettoli, Santa Maria Assunta|image=Campolongo Maggiore, oratorio della Madonna di Lourdes 02.jpg}} Ang '''Campolongo Maggiore''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilahang [[Italya]]. Ito ay nasa hilagang-silangan ng SS516. Isinasaalang-alang lamang ang lungsod ng Campolongo Maggiore, ang huli ay nahahati sa dalawang nuclei: Campolongo Maggiore at Campolongo Maggiore Chiesa. Ito ay kilala sa buong Italya bilang pangunahing muog ng Venetianong mafia, ang Mala del Brenta. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa timog ng [[Riviera del Brenta]], sa hangganan sa [[Piove di Sacco|Saccisica]], kung saan ito ay makasaysayang bahagi nito. Ang munisipal na lugar ay tinatawid ng [[Cunetta Brenta]], ang kasalukuyang pangunahing sangay ng ilog [[Brenta]], na dumadaloy sa pagitan ng kabesera at ng pangunahing [[frazione|''frazione'']] ng Bojon. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Campolongo Maggiore ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekretong maharlika noong Pebrero 5, 1931.<ref>{{cita web|titolo=Campolongo Maggiore, decreto 1931-02-05 RD, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?1208|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=17 maggio 2021}}</ref> Ang eskudo de armas ay naglalarawan, sa isang pilak na bukid, ng tatlong sanga ng roble na nakatali ng pulang laso. Ang bandila ay isang asul na tela. == Mga monumento at tanawin == * Simbahan ng mga San Felix at Fortunato * [[Simbahan ng San Lorenzo (Campolongo Maggiore)|Simbahan ng San Lorenzo]], Liettoli * Simbahan ng San Nicola de Bojon * Simbahan ng Santa Maria Assunta == Pinagmulan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Campolongo_Maggiore,%20Italy (Mapa ng Google)] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} ltcwg56jwnwp514115cq58xlblp6o5f Camponogara 0 125871 2237301 2108720 2026-10-26T07:08:38Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiyang pisikal */ 2237301 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Camponogara|elevation_m=5|area_total_km2=21|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Camponogaresi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[Santa Apolonia]]|mayor=Antonio Fusato (simula 26 Mayo 2019)|day=Pebrero 9|postal_code=30010|area_code=(+39) 041|website={{official website|http://www.comune.camponogara.ve.it/}}|footnotes=|istat=027004|area_footnotes=|mayor_party=[[Civic List (Italy)|civic list]] "Insieme con Antonio Fusato"|official_name=Comune di Camponogara|shield_alt=|native_name={{lang|vec|Camponogara}}|image_skyline=Via Giovanni XXIII con chiesa e municipio (Camponogara).JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang simbahang parokya ng Santa Maria Assunta at San Prosdocimo. Sa kanan, ang munisipyo.|image_shield=Camponogara-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|23|N|12|4|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=Calcroci, Campoverardo, Premaore, Prozzolo}} Ang '''Camponogara''' ({{Lang-vec|Camponogara}}) ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa kanluran ito ng SP13, hindi kalayuan sa kalapit na ilog ng [[Brenta (ilog)|Brenta]]. Ang ekonomiya ay batay sa paggawa ng alak, kabilang ang [[Cabernet Sauvignon|Cabernet]] at [[Merlot]], at paggawa ng mga sapatos at produktong katad. Ang Camponogara ay nahahati sa iba't ibang ''frazioni'': Premaore, Camponogara, Calcroci, at Campoverardo. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Mula noong sinaunang panahon, kinailangan ng Camponogara na makayanan ang patuloy na pagbaha ng kalapit na Brenta, na inilihis din malapit sa gitna ng mga idrolikong interbensiyon na isinagawa ng [[Republika ng Venecia]]. Ang kadahilanan ng urbanisasyon ay idinagdag kamakailan sa natural at historikong mga suliranin: sa nakalipas na sampung taon nakita ng bansa ang pagdami ng populasyon nito ng humigit-kumulang 20% ​​dahil din sa pagtatayo ng buong kapitbahayan sa mga dating agrikultural na lugar. Ang mga bagong subdibisyon ay walang mga sistema para sa modernisasyon ng idroheolohikong sistema ng bayan at madalas na nagiging sanhi ng pagbaha, lalo na sa Calcroci at Arzerini. Ang huling mga naturang pangyayari ay pangyayari noong 2007 at 2008. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{In lang|it}} [http://www.unipopcamponogara.it/ Università Popolare di Camponogara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190926192649/http://www.unipopcamponogara.it/ |date=2019-09-26 }} {{In lang|it}} [http://www.icgramscicamponogara.edu.it/ Istituto Comprensivo "Antonio Gramsci" Camponogara] {{Province of Venice}} cv430an33qdspswjsmzhc7hlbrfhk9a Caorle 0 125872 2237302 2135472 2026-10-26T07:09:44Z Ryomaandres 8044 /* Mga kilalang mamamayan */ 2237302 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Caorle|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{official website|http://www.comune.caorle.ve.it}}|area_code=0421|postal_code=30021|day=Disyembre 26|saint=[[San Esteban]]|elevation_m=1|elevation_footnotes=|population_demonym=Caprulani o Caorlotti|population_footnotes=|area_total_km2=153.84|area_footnotes=|mayor=Luciano Striuli|mayor_party=|frazioni=Porto Santa Margherita, Duna Verde, Ca' Corniani, Ca' Cottoni, San Giorgio di Livenza, San Gaetano, Brian, Brussa, Castello di Brussa, Ottava Presa, Marango, Villaviera|region=[[Veneto]]|official_name=Comune di Caorle|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|36|N|12|53|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Caorle-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Aerial image of Caorle (view from the southwest).jpg|native_name={{native name|vec|Càorle}}|footnotes=}} Ang '''Caorle''' (Bigkas sa Italyano: [ˈKaːorle];<ref>{{cite web|url=http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=66957|title=Caorle|work=Dizionario d'Ortografia e di Pronunzia|language=it|access-date=2021-08-04|archive-date=2021-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210804020452/http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=66957|url-status=dead}}</ref> {{Lang-vec|Càorle}}) ay isang bayan sa baybayin sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang Italya, na matatagpuan sa pagitan ng mga estero ng mga ilog [[Livenza]] at [[Lemene]]. Matatagpuan ito sa [[Dagat Adriatico]] pagitan ng dalawang iba pang bayang pangturista, ang [[Eraclea]] at [[Bibione]]. Ang Caorle ay nagrerehistro ng humigit-kumulang 4.4 milyong opisyal na bisita bawat taon, ang mga numero na naglalagay nito sa ikasiyam na lugar sa pangkalahatan sa Italya sa mga destinasyon ng mga turista.<ref name="Time2marketing50">[https://www.time2marketing.com/news/i-primi-50-comuni-italiani-per-numero-di-presenze-turistiche/ I primi 50 comuni italiani per numero di presenze turistiche]</ref> == Kasaysayan == Sa pamamagitan ng karagdagang pagbawi ng mga kahabaan ng lupain sa pagitan ng bukana ng [[Livenza]] at ng gitnang bayan, pati na rin mula sa dulo ng Madonna dell'Angelo hanggang sa daungan ng [[Falconera]], nagawang lumawak ang lungsod sa kasalukuyang laki nito. == Mga kilalang mamamayan == Kamakailan lamang, ang lungsod ng Caorle ay nagbigay ng karangalan ng pagkamamamayan kay [[Rigoberta Menchú Tum]] ([[Gantimpalang Nobel na Pangkapayapaan]]) at kay [[Kardinal (Katolisismo)|Kardinal]] [[Angelo Scola]], [[Patriyarka ng Venecia]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.webcamcaorle.it Mga live na webcam sa lumang bayan at sa kanluran at silangang mga beach na may istasyon ng meteo] {{Province of Venice}} ex4tr0llv69zhpplp3we806d1cnuybm Ceggia 0 125875 2237303 2144659 2026-10-26T07:11:10Z Ryomaandres 8044 /* Mga monumento at tanawin */ 2237303 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ceggia|elevation_min_m=|mayor=Mirko Marin|area_footnotes=|area_total_km2=22.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Ciliensi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Gainiga, Pra di Levada, Rivazancana|elevation_m=3|saint=[[Vital ng Milan|San Vital]]|day=|postal_code=30022|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.ceggia.ve.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Ceggia|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Zuccherificio_Eridania_(Ceggia).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Dating planta ng asukal.|image_shield=Ceggia-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|38|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Ceggia''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], sa [[Veneto]], hilagang [[Italya]], na kilala sa karnabal. Tinawid ito ng pamprobinsiyang lansangan ng SP58 at pang-estadong lansangan ng SS14. == Kasaysayan == Sa mga nakaraang taon, tumindi ang iba't ibang aspeto ng bayan, tulad ng Karnabal (itinuturing na pangalawa sa pinakamahalaga sa rehiyon ng Veneto kasunod ng Venecia), umunlad ang iba't ibang aktibidad na pangnegosyo at industriyal (katibayan ng pag-unlad ng lugar na industriyal), isinara ang pabrika ng asukal, naitayo ang mga bagong nursery at elementarya, parehong inilipat sa bagong kapitbahayan ng Ceggia, naitayo ang bagong estadyon ng Genoves, at ganap na binago ang Piazza XIII Martiri, bilang pag-alaala sa pasistang masaker ng ilang residente ng Cilien. Ang bayan ay may maraming daanan ng bisikleta, na naglagay dito sa nangungunang 10 sa buong bansa para sa kilometro bawat tao (batay sa populasyon). == Mga monumento at tanawin == === Pook arkeolohiko === * Romanong tulay. Ito ay matatagpuan sa kahabaan ng ruta ng [[Via Annia]] at tumawid sa Canalat-[[Piavon (kanal)|Piavon]], isang paikot-ikot na batis na itinuwid noong unang kalahati ng ika-19 na siglo.<ref>{{Cite web |url=http://www.turismovenezia.it/Jesolo-ed-Eraclea/Ponte-romano-147975.html |title=Ponte romano (Ceggia) |access-date=2023-08-21 |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627155249/http://www.turismovenezia.it/Jesolo-ed-Eraclea/Ponte-romano-147975.html |url-status=dead }}</ref> == Lipunan == === Mga etnisidad at dayuhang minorya === Noong 31 Disyembre 2018, mayroong 610 dayuhan na naninirahan sa munisipyo, o 9.98% ng populasyon. Ang mga pinakamalaking grupo ay mula sa mga sumusunod: * [[Albania]]: 133 * [[Romania]]: 102 * [[Morocco]]: 60 * [[Nigeria]]: 45 * [[Ukranya]]: 43 * [[Moldova]]: 36 * [[Hilagang Macedonia]]: 25 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} srbzbqhmp6jsorh7v1f3wyfkbjtfq36 2237304 2237303 2026-10-26T07:11:26Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237304 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ceggia|elevation_min_m=|mayor=Mirko Marin|area_footnotes=|area_total_km2=22.1|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Ciliensi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Gainiga, Pra di Levada, Rivazancana|elevation_m=3|saint=[[Vital ng Milan|San Vital]]|day=|postal_code=30022|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.ceggia.ve.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Ceggia|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Zuccherificio_Eridania_(Ceggia).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Dating planta ng asukal.|image_shield=Ceggia-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|38|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Ceggia''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], sa [[Veneto]], hilagang [[Italya]], na kilala sa karnabal. Tinawid ito ng pamprobinsiyang lansangan ng SP58 at pang-estadong lansangan ng SS14. == Kasaysayan == Sa mga nakaraang taon, tumindi ang iba't ibang aspeto ng bayan, tulad ng [[Karnabal]] (itinuturing na pangalawa sa pinakamahalaga sa rehiyon ng Veneto kasunod ng Venecia), umunlad ang iba't ibang aktibidad na pangnegosyo at industriyal (katibayan ng pag-unlad ng lugar na industriyal), isinara ang pabrika ng asukal, naitayo ang mga bagong nursery at elementarya, parehong inilipat sa bagong kapitbahayan ng Ceggia, naitayo ang bagong estadyon ng Genoves, at ganap na binago ang Piazza XIII Martiri, bilang pag-alaala sa pasistang masaker ng ilang residente ng Cilien. Ang bayan ay may maraming daanan ng bisikleta, na naglagay dito sa nangungunang 10 sa buong bansa para sa kilometro bawat tao (batay sa populasyon). == Mga monumento at tanawin == === Pook arkeolohiko === * Romanong tulay. Ito ay matatagpuan sa kahabaan ng ruta ng [[Via Annia]] at tumawid sa Canalat-[[Piavon (kanal)|Piavon]], isang paikot-ikot na batis na itinuwid noong unang kalahati ng ika-19 na siglo.<ref>{{Cite web |url=http://www.turismovenezia.it/Jesolo-ed-Eraclea/Ponte-romano-147975.html |title=Ponte romano (Ceggia) |access-date=2023-08-21 |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627155249/http://www.turismovenezia.it/Jesolo-ed-Eraclea/Ponte-romano-147975.html |url-status=dead }}</ref> == Lipunan == === Mga etnisidad at dayuhang minorya === Noong 31 Disyembre 2018, mayroong 610 dayuhan na naninirahan sa munisipyo, o 9.98% ng populasyon. Ang mga pinakamalaking grupo ay mula sa mga sumusunod: * [[Albania]]: 133 * [[Romania]]: 102 * [[Morocco]]: 60 * [[Nigeria]]: 45 * [[Ukranya]]: 43 * [[Moldova]]: 36 * [[Hilagang Macedonia]]: 25 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} ctw2qf2n3ouspou05q3s73j3oom28w2 Chioggia 0 125876 2237313 2218375 2026-10-26T08:51:50Z Ryomaandres 8044 2237313 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Chioggia|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{official website|http://www.chioggia.org}}|area_code=041|postal_code=30015|day=Hunyo 11|saint=San Felix at San Fortunato|elevation_m=2|elevation_footnotes=|population_demonym=Chioggiotti o Clodiensi|population_footnotes=|area_total_km2=185|area_footnotes=|mayor=Alessandro Ferro|mayor_party=|frazioni=Borgo San Giovanni, Brondolo, Cà Bianca, Cà Lino, Cavanella d'Adige, Isolaverde, Sant'Anna, [[Sottomarina]],<ref>Nowadays a quarter</ref> Valli Di Chioggia|region=[[Veneto]]|official_name=Città di Chioggia|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45.219643|N|12.278885|E|format=dms|display=inline, title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Chioggia sa loob ng Kalakhang Lungsod ng Venecia|map_alt=|image_map=Map of comune of Chioggia (province of Venice, region Veneto, Italy).svg|shield_alt=|image_shield=Chioggia-Stemma.svg|image_caption=Tanaw ng Chioggia mula sa langit.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Aerial image of Chioggia (view from the south).jpg|native_name={{native name|vec|Cióxa}}|footnotes=}} [[Talaksan:Chioggia_Palazzo_Municipale_R01.jpg|right|thumb| Munisipyo (''Palazzo Municipale'')]] [[Talaksan:Chioggia_Cattedrale_R07.jpg|right|thumb| Katedral]] [[Talaksan:Chioggia_Porta_Santa_Maria_R03.jpg|right|thumb| Tarangkahang Santa Maria o Garibaldi]] [[Talaksan:Canal_Vena_in_Chioggia.jpg|right|thumb| Canal Vena]] [[Talaksan:Canal_Scene_in_Chioggia_by_Bauernfeind.jpeg|right|thumb| Tagpo ng kanal sa Chioggia noong huling bahagi ng ika-19 Siglo, ni [[Gustav Bauernfeind]]]] Ang '''Chioggia''' (Italiano: [ˈKjɔddʒa]; {{Lang-vec|Cióxa}}  [ˈTʃɔza], <small>lokal</small> [ˈTʃoza]; {{Lang-la|Clodia}}) ay isang bayan sa baybayin at ''[[komuna]]'' ng [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] sa rehiyon ng [[Veneto]] sa hilagang [[Italya]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang makasaysayang sentro ng lungsod ay nasa katimugang dulo ng lagoon, sa isang grupo ng maliliit na isla na hinati ng mga kanal at pinagdurugtong ng mga tulay; kung titingnan mula sa itaas, tila ito ay may hugis na "kalansay ng isda". Ang lungsod ay kilala bilang Munting [[Venecia]] dahil sa mga katangiang urbano ng lumang bayan, na halos kapareho ng sa Venecia.<ref>{{Cita|Razza(1972)|p. 11}}.</ref> Tulad ng kabisera ng Venecia, ang Chioggia ay may mga kalye, plasa, at kanal. Ang pangunahin, mula sa pananaw ng turista, dahil sa mga natatanging gusali at simbahan na nakatanaw dito, ay ang Canal Vena, na tinatawid ng siyam na tulay. Ang iba pang mga kanal ay ang Canal Lombardo, sa kanluran, at ang Canale San Domenico, sa silangan, na, kapag nagdurugtong sa hilaga at timog, ay nakapaloob sa sentro ng lungsod sa katubigan.<ref>{{Cita|Razza(1972)|p. 12}}.</ref><ref>{{YouTube|id=kRL0tvj0Ots|titolo=Video anni sessanta su Chioggia e Sottomarina}}</ref> == Ekonomiya == Ang pangunahing mapagkukunan at pinagmumulan ng pag-unlad ay pangingisda na nagbunga ng Chioggia bilang isa sa pinakamahalagang daungan sa [[Dagat Adriatico|Adriatico]]. Ang isa pang mapagkukunan ng kita para sa lungsod na ito ay ibinibigay ng produksiyon ng agrikultura ng labanos ([[Rosa di Chioggia]]). == Demograpiya == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:373 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:55000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till: 0 bar:1871 from:0 till: 28051 bar:1881 from:0 till: 29236 bar:1901 from:0 till: 31218 bar:1911 from:0 till: 35052 bar:1921 from:0 till: 36427 bar:1931 from:0 till: 40252 bar:1936 from:0 till: 42569 bar:1951 from:0 till: 49528 bar:1961 from:0 till: 47151 bar:1971 from:0 till: 49885 bar:1981 from:0 till: 53470 bar:1991 from:0 till: 53179 bar:2001 from:0 till: 51779 bar:2011 from:0 till: 49735 PlotData= bar:1861 at: 0 fontsize:S text: n.d. shift:(-8,5) bar:1871 at: 28051 fontsize:S text: 28.051 shift:(-10,5) bar:1881 at: 29236 fontsize:S text: 29.236 shift:(-10,5) bar:1901 at: 31218 fontsize:S text: 31.218 shift:(-10,5) bar:1911 at: 35052 fontsize:S text: 35.052 shift:(-10,5) bar:1921 at: 36427 fontsize:S text: 36.427 shift:(-10,5) bar:1931 at: 40252 fontsize:S text: 40.252 shift:(-10,5) bar:1936 at: 42569 fontsize:S text: 42.569 shift:(-10,5) bar:1951 at: 49528 fontsize:S text: 49.528 shift:(-10,5) bar:1961 at: 47151 fontsize:S text: 47.151 shift:(-10,5) bar:1971 at: 49885 fontsize:S text: 49.885 shift:(-10,5) bar:1981 at: 53470 fontsize:S text: 53.470 shift:(-10,5) bar:1991 at: 53179 fontsize:S text: 53.179 shift:(-10,5) bar:2001 at: 51779 fontsize:S text: 51.779 shift:(-10,5) bar:2011 at: 49735 fontsize:S text: 49.735 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Source ISTAT </timeline> == Mga kilalang mamamayan == {{columns-list|*[[Eugenio Bonivento]] *[[John Cabot]] *[[Rosalba Carriera]] *[[Aristide Cavallari]] *[[Niccolò de' Conti]] *[[Giovanni Dondi dell'Orologio|Giovanni De Dondi]] *[[Jacopo Dondi dell'Orologio|Jacopo De Dondi]] *[[Bruno Maderna]] *[[Lina Merlin]] *[[Giuseppe Olivi]] *{{ill|Stefano Andrea Renier|it}} *[[Luigi Taccheo]] *[[Giuseppe Veronese]] *[[Gioseffo Zarlino]]|colwidth=30em}} == Mga ugnayang pandaigdig == === Mga kambal bayan — Kapatid na lungsod === Ang Chioggia ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|GRE}} '''[[Lamia (lungsod)|Lamia]]''' ([[Gresya]], 2007) * {{Flagicon|FRA}} '''[[Saint-Tropez]]''' ([[Pransiya]], 2008) == Trivia == Napunta ang pangalan ng Chioggia sa varayti ng [[remolatsa]], [[Radicchio]] (Italian chicory), at [[kalabasa]] (Marina di Chioggia). == Tingnan din == * [[AC Chioggia Sottomarina]] == Mga sanggunian == {{Reflist|50em}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.chioggia.org/}} * [http://www.portodichioggia.it/ Port of Chioggia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717113923/http://www.portodichioggia.it/ |date=2011-07-17 }} * {{CathEncy|title=Chioggia|short=yes|id=03689a}} {{Province of Venice}} su0sguik36q1yietjqfj5msrfdsyquc Cinto Caomaggiore 0 125877 2237312 2004917 2026-10-26T08:50:18Z Ryomaandres 8044 2237312 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cinto Caomaggiore|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=21|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Cintesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=11|mayor_party=|saint=San Blas|day=Pebrero 3|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.cinto.ve.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Gianluca Falcomer|frazioni=il Bando, San Biagio, Settimo|official_name=Comune di Cinto Caomaggiore|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Chiesa di San Biagio (Cinto Caomaggiore).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cinto Caomaggiore-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|12|47|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|istat=027009}} Ang '''Cinto Caomaggiore''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Dumadaan dito ang SS251. == Pisikal na heograpiya == Ang munisipal na lugar ay matatagpuan sa kapatagan ng Friuli-Veneto, sa bisagra na nag-uugnay sa mataas na kapatagan ng Pordenone at sa mababang kapatagan ng Portogruaro. Ang lupa ay karaniwang patag, ito ay may posibilidad na lumubog sa gitna ng bayan at sa kahabaan ng mga daluyan ng tubig. Ang munisipalidad ay tinatawid ng mga ilog ng [[Caomaggiore]] at [[Reghena]], kung saan ang Caomaggiore mismo ay isang tributaryo, at sa pamamagitan ng maraming mga kanal, kabilang ang mga pinakamahalaga: ang Melon, ang Suiedo, ang Lison, ang Trator, at ang San Piero (lumang daanan ng ilog ng Reghena, ang pangalan mula sa isang maliit na simbahan na nasa hangganan nito). Ang ilalim ng lupa ay tinatawid ng isang sangay ng Tagliamento na nagpapadaloy sa iba't ibang bukal na nakakaapekto sa bayan, at sa partikular na "mga Lawa ng Cinto", ang mga dating hukay ng graba na ngayon ay binaha, ang mga artipisyal na lawa na ito ay mayaman sa akwatikong fauna at isang pahingahan ng maraming ibon. Ang teritoryo ng munisipyo ay sumasaklaw sa isang lawak na 21.47 km², mula sa minimum na altitud na 6 metro hanggang sa maximum na 8 metro sa ibabaw ng dagat.<ref>{{cita web|url=http://www.comuni-italiani.it/027/009/clima.html|titolo=Cinto Caomaggiore, Clima e dati geografici|accesso=11 novembre 2011}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Cinto_Caomaggiore,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] r9gbl3ll20s8g31zs6vsh6v5viwnbpl Concordia Sagittaria 0 125879 2237314 2038377 2026-10-26T08:53:47Z Ryomaandres 8044 2237314 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Concordia Sagittaria|frazioni=Cavanella, Paludetto, Sindacale, Teson|website={{official website|http://www.comune.concordiasagittaria.ve.it/}}|area_code=0421|postal_code=30023|day=|saint=|elevation_m=4|elevation_footnotes=|population_demonym=Concordiesi|population_footnotes=|area_total_km2=66.50|area_footnotes=|mayor=Marco Geromin|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Concordia Sagittaria|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|46|N|12|51|E|region:IT_type:city(10649)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Concordia Sagittaria-Stemma.png|image_caption=Katedral ng Concordia Sagittaria.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Concordia Sagittaria Cattedrale.jpg|footnotes=}} Ang '''Concordia Sagittaria''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Para sa [[Simbahang Katolika]], pinananatili ng Concordia ang makasaysayang dignidad bilang luklukan ng isang katedral, kahit na ang tirahan ng obispo ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Concordia-Pordenone|diyosesis ng Concordia-Pordenone]] ay nasa [[Pordenone]]. == Kasaysayan == Noong 1420, kasama ang buong [[Friul]], ito ay isinama ng [[Republika ng Venecia]]. Noong 1838, ito ay inihiwalay mula sa Friul upang maisama sa [[Lalawigan ng Venecia]]. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Hulyo 29, 1974.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3473|titolo=Concordia Sagittaria|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=12 novembre 2023}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * ''Trichora Martyrium'' (350 AD) * Mga labi ng Romanong tulay (Unang siglo AD) * Palasyo ng Obispo (ika-15 siglo) * Baptisterya (ika-11 siglo) * Katedral ng San Esteban (1466) == Mga pangyayari == * Pebrero 17: Pista ng mga [[Mga Martir ng Concordia Sagittaria|mga Martir ng Concordia]]; * Agosto 3: Kapistahan ng pagkatuklas ng mga labi ni San Esteban ang unang martir; Ang mga pagdiriwang ng relihiyon ay sinamahan ng tradisyonal na "fiera di santo Stefano". == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} hvd2pbrkc4a2kscyfb78anjctspqp8f Dolo 0 125880 2237315 2038378 2026-10-26T08:54:33Z Ryomaandres 8044 2237315 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Dolo|coordinates_footnotes=|website={{official website|http://www.comune.dolo.ve.it/}}|area_code=041|postal_code=30031|elevation_m=7|elevation_footnotes=|population_demonym=Dolesi|population_as_of=31 Disyembre 2010|population_total=15188|population_footnotes=|area_total_km2=24.08|area_footnotes=|coordinates={{coord|45|25|37|N|12|04|31|E|display=inline}}|official_name=Comune di Dolo|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Dolo-Stemma.png|image_caption=San Rocco|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Chiesa di San Rocco di Dolo 45.424515,12.075533 (1).jpg|footnotes=}} Ang '''Dolo''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Ito ay konektado sa pamamagitan ng kalsada sa probinsiya ng SP26 at isa sa mga bayan ng [[Riviera del Brenta]]. Ang pag-unlad ng bayan ng Dolo ay sanhi ng unti-unting pagbaba ng lakas sa dagat ng Venecia na makasaysayang nakatuon sa [[Dalmacia]], [[Dagat Egeo]], at [[Gitnang Silangan]], nangyari kasabay ng pagbagsak ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]], ng pagpapalawak ng Islam, at ang bagong pagbubukas ng mga ruta ng nabigasyon sa mga Amerika. == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo ng munisipalidad ay matatagpuan sa gitna ng [[Riviera del Brenta]], na umaabot sa magkabilang pampang ng [[Naviglio del Brenta|Naviglio]]. Sa gitna ng Dolo, nahahati ang Naviglio sa dalawa, na bumubuo sa tinatawag na mababang isla. Ang lugar ay tinatawid ng maraming iba pang mga daluyan ng tubig, maliliit na batis at mga drainage kanal tulad ng Seriola, [[Serraglio (ilog)|Serraglio]], Brentoncino at Tergolino. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ayon sa isang dokumentong naingatan sa mga Sinupang Estatal ng Padua, isang tore ang nakatayo sa lugar ng Dolo noong 1241. Gayunpaman, ang pinagmulan ay hindi nagbibigay ng karagdagang detalye tungkol dito; bukod pa rito, isang drowing na may petsang 1463 ang naglalarawan din ng isang katamtamang laki ng tore sa hilagang pampang ng Ilog Brenta. Ang ilan ay naniniwala na ang tipolohiyang istruktural na ito ang nagbigay-daan sa toponimo na Dolo: sa katunayan, ang mga toreng ito ay tinawag, sa Latin, na dolon, at sa katutubong wika, depende sa lokasyon, na dolo, dolone, dolione, dulone, dosone, dojone, dogone, at dongione. Hindi bababa sa apat na notaryal deed noong ika-13 siglo ang tumutukoy sa mga lugar na tinatawag na Dollo at Dullo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Dolo,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} f055iddj3vu26yjqfzy38tgfriwk726 Eraclea 0 125882 2237316 2199785 2026-10-26T08:55:34Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237316 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Eraclea|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{Official website|http://www.comuneeraclea.it}}|area_code=0421|postal_code=30020|day=Agosto 15|saint=Pag-aakyat ni Maria|elevation_m=2|elevation_footnotes=|population_demonym=Eracleensi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=99|area_footnotes=|mayor=Nadia Zanchin|mayor_party=|frazioni=Brian, Ca' Turcata, [[Eracleamare]], Ponte Crepaldo, Stretti, Torre di Fine, Valcasoni|region=[[Veneto]]|official_name=Comune di Eraclea|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|35|N|12|41|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Eraclea-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Laguna-22-giugno-2008_253.jpg|native_name=|footnotes=}} [[File:Wiki-Video-pineta_eraclea.ogg|right|thumb|220x220px|Panorama ng kagubatan ng pino ng Eraclea.]] Ang '''Eraclea''' (Bigkas sa Italyano: [eraˈklɛːa]) ay isang maliit na lungsod at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Matatagpuan ito sa [[Dagat Adriatico|baybaying Adriatico]] pagitan ng mga bayan ng [[Caorle]] at [[Jesolo]]. == Kasaysayan == May mga bakas ng mga pamayanang [[Mga Veneto|Veneto]] bago ang pagdating ng mga Romano, at ito ay isang sentro ng komersiyo na kilalang-kilala ang kahalagahan para sa itaas na lugar ng Adriatico. Ang teritoryo ng Eraclea mula sa panahon ng mga [[Panahong Migrasyon|pananakop ng mga barbaro]] hanggang sa ika-12 siglo ay naglalaman ng umuunlad na sentro ng [[Heraclia]] (tinatawag ding Melidissa, Heracliana, at Civitas Nova), isa sa pinakamahalaga sa [[Laguna ng Venecia]] at para sa isang panahon ang kabesera ng [[Dukado ng Venecia]]. Mula sa pagkakatatag nito hanggang 742&nbsp;AD, ang [[Republika ng Venecia]] ay mayroong kabeserang nakabase sa [[:it:Heraclia|Eraclea]]. Pinalitan ito ng [[Malamocco]] . Ayon sa mitolohiyang Griyego, itinatag ito ni Hercules. == Ekonomiya == === Turismo === Noong Mayo 10, 2011, natanggap nito ang kumpirmasyon ng pagkilala nito bilang [[Bughaw na Watawat]] para sa taong 2011, ang ikalimang magkakasunod na taon ng sertipikasyon ng kalidad ng paliligo ng tourist resort. == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Mga panlabas na link == * [http://www.eracleamare.travel/ EracleaTravel InfoTourist] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503190110/http://www.eracleamare.travel/ |date=2011-05-03 }} Impormasyon tungkol Eracleamare. * [http://www.prolocoeraclea.it Portal ng Non-profit na Portal ng Eracleamare na] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210724224805/http://www.prolocoeraclea.it/ |date=2021-07-24 }} may ilang impormasyon at mga utility tungkol sa Eraclea Mare. * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Eraclea,%20Italy (Mapa ng Google)] * [https://www.flickr.com/eracleamare Eracleamare sa Flickr] * [http://eracleamare.wordpress.com Blog ng Eracleamare na] may ilang impormasyon tungkol sa Touristic at mga utility. === Mapa === * [http://www.wikimapia.org/#lat=45.5629823&lon=12.666893&z=13&l=0&m=a&v=2 Eraclea sa Wikimapia] === Mga webcam === * [http://www.eracleamare.net/pages/webcam-in-eracleamare.php Ang live na serbisyo ng Webcam sa beach ng Eraclea] Libreng ibinigay ng Eracleamare.net {{Province of Venice}} 4hqp2xemth39uaxb9zxawq1rzo0v2qg Fiesso d'Artico 0 125883 2237317 2038382 2026-10-26T08:56:07Z Ryomaandres 8044 2237317 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fiesso d'Artico|elevation_m=9|area_total_km2=6.31|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Fiessesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Carlos Borromeo|Carlos Borromeo]]|mayor=Andrea Martellato|day=Nobyembre 4|postal_code=30032|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.fiessodartico.ve.it/}}|footnotes=|istat=027014|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Fiesso d'Artico|shield_alt=|native_name={{lang|vec|Fieso}}|image_skyline=Fiesso d artico Mairie 45.417002,12.03077.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|image_shield=Fiesso d'Artico-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|25|N|12|2|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=[[Dolo (Italia)|Dolo]], [[Pianiga]], [[Stra]], [[Vigonza]] (PD)}} Ang '''Fiesso d'Artico''' ({{Lang-vec|Fieso}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Italya]]. Ang bayan ay konektado sa pamamagitan ng SR11, at bahagi ng [[Riviera del Brenta]]. Ang Fiesso d'Artico ay halos umabot sa kamangha-manghang edad ng isang libong taon ng opisyal na buhay nito: nabanggit na, sa katunayan ang bayan, sa mga dokumento na may petsang 1025/1028. == Kasaysayan == Noong 1806, kasunod ng pagdating ng Napoleonic Kingdom of Italy, ang bayan ng ''comune'' ay kinuha ang titulong Munisipalidad. Noong 1867, tinawag ng munisipalidad ng Fiesso ang pangalan na "Fiesso d'Artico",<ref>Regio Decreto n° 3827 del 21 luglio 1867, pubblicato sulla ''Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia'' [http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=22&mese=08&anno=1867 n° 229 del 22 agosto 1867]</ref> bilang parangal sa Venecianong [[Mahistrado ng Tubig]] na si [[Angelo Maria Artico]], na gumawa ng pangwakas at tiyak na paglilipat ng ilog Brenta upang pangalagaan ang bayan mula sa mga baha na nagdulot sila ng malaking abala sa populasyon.<ref>[http://www.comune.fiessodartico.ve.it/ente/il-comune/storia-e-turismo/cenni-storici Informazioni generali sul comune] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917083708/http://www.comune.fiessodartico.ve.it/ente/il-comune/storia-e-turismo/cenni-storici|data=17 settembre 2016}} comune.fiessodartico.ve.it</ref> == Mga kambal bayan == Ang Fiesso d'Artico ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|France}} [[Saint-Marcellin, Isère]], Pransiya, simula 2006 == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Fiesso_d'Artico,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} nb9k2u6c49k6dlbnv7oxypnes9fwowg 2237322 2237317 2026-10-26T10:18:16Z Ryomaandres 8044 2237322 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fiesso d'Artico|elevation_m=9|area_total_km2=6.31|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Fiessesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[San Carlos Borromeo|Carlos Borromeo]]|mayor=Andrea Martellato|day=Nobyembre 4|postal_code=30032|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.fiessodartico.ve.it/}}|footnotes=|istat=027014|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Fiesso d'Artico|shield_alt=|native_name={{lang|vec|Fieso}}|image_skyline=Fiesso d artico Mairie 45.417002,12.03077.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|image_shield=Fiesso d'Artico-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|25|N|12|2|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|frazioni=[[Dolo (Italia)|Dolo]], [[Pianiga]], [[Stra]], [[Vigonza]] (PD)}} Ang '''Fiesso d'Artico''' ({{Lang-vec|Fieso}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Italya]]. Ang bayan ay konektado sa pamamagitan ng SR11, at bahagi ng [[Riviera del Brenta]]. Ang Fiesso d'Artico ay halos umabot sa kamangha-manghang edad ng isang libong taon ng opisyal na buhay nito: nabanggit na, sa katunayan ang bayan, sa mga dokumento na may petsang 1025/1028. == Kasaysayan == Noong 1806, kasunod ng pagdating ng Napoleonikong Kaharian ng Italya, ang bayan ng ''comune'' ay kinuha ang titulong Munisipalidad. Noong 1867, tinawag ng munisipalidad ng Fiesso ang pangalan na "Fiesso d'Artico",<ref>Regio Decreto n° 3827 del 21 luglio 1867, pubblicato sulla ''Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia'' [http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=22&mese=08&anno=1867 n° 229 del 22 agosto 1867]</ref> bilang parangal sa Venecianong [[Mahistrado ng Tubig]] na si [[Angelo Maria Artico]], na gumawa ng pangwakas at tiyak na paglilipat ng ilog Brenta upang pangalagaan ang bayan mula sa mga baha na nagdulot sila ng malaking abala sa populasyon.<ref>[http://www.comune.fiessodartico.ve.it/ente/il-comune/storia-e-turismo/cenni-storici Informazioni generali sul comune] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917083708/http://www.comune.fiessodartico.ve.it/ente/il-comune/storia-e-turismo/cenni-storici|data=17 settembre 2016}} comune.fiessodartico.ve.it</ref> == Ekonomiya == === Turismo === Ang Fiesso ay nahuhulog sa katangian ng kagandahan ng Brenta Riviera, isang alternatibong destinasyon na lubos na pinahahalagahan ng mga turista mula sa buong mundo salamat sa nagpapahiwatig na teritoryo at ang mga magagandang Venecianong villa. == Mga kambal bayan == Ang Fiesso d'Artico ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|France}} [[Saint-Marcellin, Isère]], Pransiya, simula 2006 == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Fiesso_d'Artico,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} g21d6qzy0f73s69rl4wg6lwbfno86zx Carano 0 129205 2237271 1901295 2026-10-26T05:39:42Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Ville di Fiemme]] 2237271 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ville di Fiemme]] o1vfxb686r84i1prt57tc0fr59tuuos Pozza di Fassa 0 129215 2237268 1901841 2026-10-26T05:36:34Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[San Giovanni di Fassa]] 2237268 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[San Giovanni di Fassa]] ic095mooe9cs8tjwwfx7tcgfuozkv57 Revò 0 129227 2237274 1901848 2026-10-26T05:40:55Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento]] 2237274 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento]] a3j26p1e8xcy084nhtrwqhbwp8laqun Romallo 0 129244 2237275 1901850 2026-10-26T05:41:01Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento]] 2237275 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento]] a3j26p1e8xcy084nhtrwqhbwp8laqun Castelfondo 0 129402 2237276 2108226 2026-10-26T05:41:44Z Ryomaandres 8044 2237276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Castelfondo|official_name=Comune di Castelfondo|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castelfondo-Stemma.jpg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|11|7|E|type:city(624)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Trentino-Alto Adigio]]|province=[[Lalawigang Awtonomo ng Trento]] (TN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Nadia Ianes|area_footnotes=|area_total_km2=25.8|population_footnotes=|population_total=633|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=948|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=38020|area_code=0463|website=|footnotes=}} Ang '''Castelfondo''' ({{Lang-lld|Cjastelfón|label=[[Nones dialect|Nones]]}}) ay isang dating ''[[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigang Awtonomo ng Trento|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigang Awtonomo ng Trento]], rehiyon ng [[Trentino-Alto Adigio]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} hilaga ng [[Trento]]. Kasunod ng isang tanyag na [[reperendo]] noong Disyembre 18, 2016, noong Enero 1, 2020 ito ay isinanib sa mga munisipalidad ng [[Fondo]] at [[Malosco]] sa bagong munisipalidad na [[Borgo d'Anaunia]]. == Heograpiya == Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 624 at may lawak na {{Convert|25.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Castelfondo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brez]], [[Fondo]], [[San Pancrazio, Trentino-Alto Adigio|St. Pankraz]], [[Senale-San Felice|Unsere Liebe Frau im Walde-St.]] [[Senale-San Felice|Sina Felix]], at [[Lauregno|Laurein]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:0 bar:1871 from: 0 till:0 bar:1881 from: 0 till:0 bar:1901 from: 0 till:0 bar:1911 from: 0 till:0 bar:1921 from: 0 till:1037 bar:1931 from: 0 till:886 bar:1936 from: 0 till:797 bar:1951 from: 0 till:928 bar:1961 from: 0 till:924 bar:1971 from: 0 till:784 bar:1981 from: 0 till:718 bar:1991 from: 0 till:632 bar:2001 from: 0 till:618 PlotData= bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1871 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1881 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1901 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1911 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1921 at:1037 fontsize:XS text: 1037 shift:(-8,5) bar:1931 at:886 fontsize:XS text: 886 shift:(-8,5) bar:1936 at:797 fontsize:XS text: 797 shift:(-8,5) bar:1951 at:928 fontsize:XS text: 928 shift:(-8,5) bar:1961 at:924 fontsize:XS text: 924 shift:(-8,5) bar:1971 at:784 fontsize:XS text: 784 shift:(-8,5) bar:1981 at:718 fontsize:XS text: 718 shift:(-8,5) bar:1991 at:632 fontsize:XS text: 632 shift:(-8,5) bar:2001 at:618 fontsize:XS text: 618 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Trento}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 2d3069f0h7gregvu6firslnvgqh1rhq 2237280 2237276 2026-10-26T05:43:53Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Castelfondo|official_name=Comune di Castelfondo|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castelfondo-Stemma.jpg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|11|7|E|type:city(624)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Trentino-Alto Adigio]]|province=[[Lalawigang Awtonomo ng Trento]] (TN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Nadia Ianes|area_footnotes=|area_total_km2=25.8|population_footnotes=|population_total=633|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=948|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=38020|area_code=0463|website=|footnotes=}} Ang '''Castelfondo''' ({{Lang-lld|Cjastelfón|label=[[Nones dialect|Nones]]}}) ay isang dating ''[[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigang Awtonomo ng Trento|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigang Awtonomo ng Trento]], rehiyon ng [[Trentino-Alto Adigio]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} hilaga ng [[Trento]]. Kasunod ng isang tanyag na [[reperendo]] noong Disyembre 18, 2016, noong Enero 1, 2020 ito ay isinanib sa mga munisipalidad ng [[Fondo]] at [[Malosco]] sa bagong munisipalidad na [[Borgo d'Anaunia]]. == Heograpiya == Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 624 at may lawak na {{Convert|25.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Castelfondo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brez]], [[Fondo]], [[San Pancrazio, Trentino-Alto Adigio|St. Pankraz]], [[Senale-San Felice|Unsere Liebe Frau im Walde-St. Senale-San Felix]], at [[Lauregno|Laurein]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:0 bar:1871 from: 0 till:0 bar:1881 from: 0 till:0 bar:1901 from: 0 till:0 bar:1911 from: 0 till:0 bar:1921 from: 0 till:1037 bar:1931 from: 0 till:886 bar:1936 from: 0 till:797 bar:1951 from: 0 till:928 bar:1961 from: 0 till:924 bar:1971 from: 0 till:784 bar:1981 from: 0 till:718 bar:1991 from: 0 till:632 bar:2001 from: 0 till:618 PlotData= bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1871 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1881 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1901 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1911 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1921 at:1037 fontsize:XS text: 1037 shift:(-8,5) bar:1931 at:886 fontsize:XS text: 886 shift:(-8,5) bar:1936 at:797 fontsize:XS text: 797 shift:(-8,5) bar:1951 at:928 fontsize:XS text: 928 shift:(-8,5) bar:1961 at:924 fontsize:XS text: 924 shift:(-8,5) bar:1971 at:784 fontsize:XS text: 784 shift:(-8,5) bar:1981 at:718 fontsize:XS text: 718 shift:(-8,5) bar:1991 at:632 fontsize:XS text: 632 shift:(-8,5) bar:2001 at:618 fontsize:XS text: 618 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Trento}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] hlmqooirfm8iismcs4y91377qgx7tr3 2237281 2237280 2026-10-26T05:44:40Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Castelfondo|official_name=Comune di Castelfondo|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Castelfondo-Stemma.jpg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|27|N|11|7|E|type:city(624)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Trentino-Alto Adigio]]|province=[[Lalawigang Awtonomo ng Trento]] (TN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Nadia Ianes|area_footnotes=|area_total_km2=25.8|population_footnotes=|population_total=633|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=948|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=38020|area_code=0463|website=|footnotes=}} Ang '''Castelfondo''' ({{Lang-lld|Cjastelfón|label=[[Nones dialect|Nones]]}}) ay isang dating ''[[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigang Awtonomo ng Trento|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigang Awtonomo ng Trento]], rehiyon ng [[Trentino-Alto Adigio]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} hilaga ng [[Trento]]. Kasunod ng isang tanyag na [[reperendo]] noong Disyembre 18, 2016, noong Enero 1, 2020 ito ay isinanib sa mga munisipalidad ng [[Fondo]] at [[Malosco]] sa bagong munisipalidad na [[Borgo d'Anaunia]]. == Heograpiya == Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 624 at may lawak na {{Convert|25.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Castelfondo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brez]], [[Fondo]], [[San Pancrazio, Trentino-Alto Adigio|St. Pankraz]], [[Senale-San Felice|Unsere Liebe Frau im Walde-St. Senale-San Felix]], at [[Lauregno|Laurein]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Hinango nito ang pangalan mula sa [[Kastilyo ng Castelfondo]], na matatagpuan "sa fondo," na mas mababa kaysa sa bayan. Ang sinaunang pangalan ng bayan ay Melango; nang ang simbahan ng parokya ay inilipat mula sa kastilyo patungo sa bayan, ito ay binago sa Pieve di Castelfondo, at pagkatapos ay Castelfondo. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:2000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:0 bar:1871 from: 0 till:0 bar:1881 from: 0 till:0 bar:1901 from: 0 till:0 bar:1911 from: 0 till:0 bar:1921 from: 0 till:1037 bar:1931 from: 0 till:886 bar:1936 from: 0 till:797 bar:1951 from: 0 till:928 bar:1961 from: 0 till:924 bar:1971 from: 0 till:784 bar:1981 from: 0 till:718 bar:1991 from: 0 till:632 bar:2001 from: 0 till:618 PlotData= bar:1861 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1871 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1881 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1901 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1911 at:0 fontsize:XS text: ? shift:(-8,5) bar:1921 at:1037 fontsize:XS text: 1037 shift:(-8,5) bar:1931 at:886 fontsize:XS text: 886 shift:(-8,5) bar:1936 at:797 fontsize:XS text: 797 shift:(-8,5) bar:1951 at:928 fontsize:XS text: 928 shift:(-8,5) bar:1961 at:924 fontsize:XS text: 924 shift:(-8,5) bar:1971 at:784 fontsize:XS text: 784 shift:(-8,5) bar:1981 at:718 fontsize:XS text: 718 shift:(-8,5) bar:1991 at:632 fontsize:XS text: 632 shift:(-8,5) bar:2001 at:618 fontsize:XS text: 618 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> {{Clear}}{{Province of Trento}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 5wd7qpla5zcjgm5hsgd8rk3kt2n52z4 Daiano 0 129421 2237272 1901770 2026-10-26T05:39:47Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Ville di Fiemme]] 2237272 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ville di Fiemme]] o1vfxb686r84i1prt57tc0fr59tuuos Faedo 0 129430 2237273 1901779 2026-10-26T05:40:10Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[San Michele all'Adige]] 2237273 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[San Michele all'Adige]] 8rhvfyqzpm8vh8bv71rwjj93puerd2m Fondo 0 129449 2237277 1901787 2026-10-26T05:41:53Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Borgo d'Anaunia]] 2237277 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Borgo d'Anaunia]] c7rw44sjvh01xa4yaybyfw6vdb9glnz Malosco 0 129461 2237278 1901809 2026-10-26T05:41:59Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Italya]] to [[Borgo d'Anaunia]] 2237278 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Borgo d'Anaunia]] c7rw44sjvh01xa4yaybyfw6vdb9glnz Fossalta di Piave 0 129600 2237323 2038383 2026-10-26T10:18:58Z Ryomaandres 8044 2237323 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fossalta di Piave|shield_alt=|saint=SS. Ermagora e Fortunato|day=Hulyo 12|website={{official website|http://www.comunefossaltadipiave.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|imagesize=|image_alt=Fossalta di Piave|map_alt=|telephone=|map_caption=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|39|N|12|31|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|area_code=0421|postal_code=30020|population_demonym=Fossaltini|native_name=|region=[[Veneto]]|official_name=Comune di Fossalta di Piave|image_skyline=Fossaltadipiave.jpg|image_caption=Tramonto a Fossalta di Piave|image_shield=Fossalta stemma.JPG|image_map=|pushpin_label_position=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|frazioni=Campolongo, Capodargine, Contee, Gonfo, Lampol, Ronche|mayor=Manrico Finotto|mayor_party=|elevation_footnotes=|elevation_m=0|area_footnotes=|area_total_km2=9|istat=027015}} Ang '''Fossalta di Piave''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ito ay timog-silangan ng E70. Ito ay {{Convert|40|mi|km}} hilaga ng [[Venecia]]. Ang tinatayang 4,126 na naninirahan sa bayan ay umaasa sa turismo at sa industriya ng alak. Sa edad na 18, habang naglilingkod bilang isang tsuper ng ambulansiya, nasugatan si [[Ernest Hemingway]] doon noong 8 Hulyo 1918.{{Fact|date=December 2018}} == Kasaysayan == [[File:Fossalta_Chiesa.JPG|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Fossalta_Chiesa.JPG|left|thumb|Patsada ng Simbahan ng Fossalta.]] === Sinauna === Noong panahong Romano, ang lugar ng Fossaltine ay bumubuo sa silangang dulo ng kanayunan ng mayamang Altino at ang tawiran nito ay ginamit ng isang kalsada na nag-uugnay sa lungsod na iyon sa Oderzo at Mataas na Friuli. Ayon sa tradisyon, sa bukang-liwayway ng Kristiyanismo, dumating si San Hermagoras sa ganoong paraan at diumano ay inilantad ang mabuting balita dito at nagbinyag ng isang daang katekumen. === Kontemporaneo === Noong 2018, ang lungsod ay tinamaan ng baha ng Piave na bahagyang naapektuhan ang sentro ng lungsod, na nagdulot ng malubhang pinsala sa maraming mga gusali, kabilang ang makasaysayang istasyon ng tren, na nawasak. Nagdulot din ng ilang paglikas at ilang pinsala ang pangyayari. == Mga sanggunian == {{reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Fossalta_di_Piave,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] 7o268bldfjgx920lnrqrv1pncrqw8ha Fossalta di Portogruaro 0 129601 2237324 2057547 2026-10-26T10:19:53Z Ryomaandres 8044 2237324 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Fossalta di Portogruaro|elevation_min_m=|mayor=Paolo Anastasia|area_footnotes=|area_total_km2=32|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Fossaltesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Alvisopoli, Fratta, Gorgo, Sacilato, Stiago, Vado, Viatte-Torresella, Villanova Santa Margherita, Villanova Sant'Antonio|elevation_m=9|saint=|day=|postal_code=30025|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.fossaltadiportogruaro.ve.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Fossalta di Portogruaro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Vormarsch eines Pionierparkes in Fosalto 28.11.17. (BildID 15612767).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Fossalta di Portogruaro-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|47|N|12|55|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Fossalta di Portogruaro''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Nasa timog ito ng [[A4 (Italya)|A4]] at [[rutang Europeo E55]]. == Kasaysayan == Ang toponimo ay malinaw na tumutukoy sa pagkakaroon ng isang "mataas na hukay" (iyon ay, ang pababang pampang ng ilog<ref name="dizionario">{{cita libro|AA.|VV.|Nomi d'Italia. Origine e significato dei nomi geografici e di tutti i comuni|2006|Istituto geografico De Agostini|Novara|p=279}}</ref>). Ang kamakailang pananaliksik sa heolohikal ay aktuwal na nagpakita kung paano, sa [[panahong Romano]], ang lugar na ito ay natawid ng pangunahing sangay ng [[Tagliamento]], na maaaring tumawid ng isang [[bado]]. Ang mga pinagmulan ng pamayanan, samakatuwid, ay nauugnay sa pagkakaroon ng ilog. Ang pinakamahalagang patotoo ng sinaunang panahon ay nagmula noong ika-4 na siglo BK: ang mga ito ay mga labi ng isang [[Paleoveneto]] na santuwaryo, marahil ay nakatuon sa kulto ng mga diyos na nabubuhay sa tubig. == Sport == Ang pangunahing sports club ng lungsod ay ang A.C.D. Fossaltese, na sa 2019-2020 season ay gumaganap sa [[Ikalawang Kategorya]], pangkat O ng [[Veneto]]. Ang mga kulay ng koponan ay puti at berde.<ref>[https://www.tuttocampo.it/Veneto/PrimaCategoria/GironeH/Squadra/Fossaltese/19470/Scheda scheda tecnica Fossaltese]</ref> Naglalaro ito ng mga laban nito sa tahanan nito Estadyo Munisipal ng Felice e Roberto Pessa.<ref>{{cita web |url=https://www.tuttocampo.it/Veneto/PrimaCategoria/GironeH/Squadra/Fossaltese/19470/Stadio |titolo=scheda tecnica Fossaltese - Stadio Squadra |accesso=20 agosto 2017}}</ref> == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Fossalta_di_Portogruaro,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} et3ceogjapfnd90nmhv2zz0a9xqvv30 Fossò 0 129605 2237325 2038385 2026-10-26T10:20:43Z Ryomaandres 8044 2237325 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vecchia_chiesa_di_San_Bartolomeo_a_Fossò.JPG|thumb|Lumang simbahan ng San Bartolomeo.|left]] {{Infobox Commune Italya|name=Fossò|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=10.11|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Fossolesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=9|mayor_party=|saint=[[San Luigi]]|day=Agosto 24|postal_code=30030|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.fosso.ve.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=[[Sandon, Venecia|Sandon]]|official_name=Comune di Fossò|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Fossò-Stemma.svg|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|23|N|12|3|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027017}} Ang '''Fossò''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa kanluran ito ng SP13. Ang bayan ng Fossò ay matatagpuan sa isang mayabong kapatagan sa teritoryo ng [[Riviera del Brenta]], sa pagitan ng [[Padua]] at [[Lungsod ng Venecia|Venecia]]. == Pisikal na heograpiya == Ang Munisipalidad ng Fossò ay matatagpuan halos 14&nbsp;km mula sa [[Padua]] at humigit-kumulang 30&nbsp;km mula sa [[Venecia]], sa pook na tinatawag na [[Riviera del Brenta]] (sa malawak na kahulugan). Matatagpuan ito malapit sa ilog ng [[Brenta]], na dumadaan sa nayon ng Sandon. Ang teritoryo ay partikular na patag at mataba, na pinapaboran ang paglilinang ng trigo, mais, at soha. == Kasaysayan == Ang Munisipalidad ng Fossò ay tumataas sa isang matabang patag na lugar, sa lugar ng [[Riviera del Brenta]] sa pagitan ng Padova at Venecia. Ang toponimo ay maaaring hango sa Fossatum, na tumutukoy sa isang malamang na menor de edad na sangay ng Brenta. Ang mga pinakalumang bakas ng presensiya ng tao sa kasalukuyang lugar ng munisipyo ay nagmula sa panahon ng Palaeoveneto at Romano, ayon sa dokumentado ng ilang mga natuklasan, kabilang ang isang kawili-wiling maliit na tansong naitatala noong ika-4 na siglo BK, na natagpuan ni Diego Mazzetto at naibigay sa Munisipyo ng Fossò, na ngayon ay ipinakita sa isang pagpapakita sa aklatan. == Mga kakambal na bayan == Ang Fossò ay [[Kakambal na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Čitluk, Bosnia at Herzegovina]] == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}}{{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] g3kstz085eiav0y7aq5pjr1ysu5tpbd 2237326 2237325 2026-10-26T10:21:46Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237326 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Vecchia_chiesa_di_San_Bartolomeo_a_Fossò.JPG|thumb|Lumang simbahan ng San Bartolomeo.|left]] {{Infobox Commune Italya|name=Fossò|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=10.11|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Fossolesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=9|mayor_party=|saint=[[San Luigi]]|day=Agosto 24|postal_code=30030|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.fosso.ve.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=[[Sandon, Venecia|Sandon]]|official_name=Comune di Fossò|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Fossò, le due chiese di San Bartolomeo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang bago (kaliwa) at ang lumang (kanan) na simbahan ng San Bartolomeo|image_shield=Fossò-Stemma.svg|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|23|N|12|3|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027017}} Ang '''Fossò''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa kanluran ito ng SP13. Ang bayan ng Fossò ay matatagpuan sa isang mayabong kapatagan sa teritoryo ng [[Riviera del Brenta]], sa pagitan ng [[Padua]] at [[Lungsod ng Venecia|Venecia]]. == Pisikal na heograpiya == Ang Munisipalidad ng Fossò ay matatagpuan halos 14&nbsp;km mula sa [[Padua]] at humigit-kumulang 30&nbsp;km mula sa [[Venecia]], sa pook na tinatawag na [[Riviera del Brenta]] (sa malawak na kahulugan). Matatagpuan ito malapit sa ilog ng [[Brenta]], na dumadaan sa nayon ng Sandon. Ang teritoryo ay partikular na patag at mataba, na pinapaboran ang paglilinang ng trigo, mais, at soha. == Kasaysayan == Ang Munisipalidad ng Fossò ay tumataas sa isang matabang patag na lugar, sa lugar ng [[Riviera del Brenta]] sa pagitan ng Padua at Venecia. Ang toponimo ay maaaring hango sa Fossatum, na tumutukoy sa isang malamang na menor de edad na sangay ng Brenta. Ang mga pinakalumang bakas ng presensiya ng tao sa kasalukuyang lugar ng munisipyo ay nagmula sa panahon ng [[Palaeoveneto]] at Romano, ayon sa dokumentado ng ilang mga natuklasan, kabilang ang isang kawili-wiling maliit na tansong naitatala noong ika-4 na siglo BK, na natagpuan ni Diego Mazzetto at naibigay sa Munisipyo ng Fossò, na ngayon ay ipinakita sa isang pagpapakita sa aklatan. == Mga kakambal na bayan == Ang Fossò ay [[Kakambal na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Čitluk, Bosnia at Herzegovina]] == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}}{{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] 4fnr9kyivin44c9fme9ls9wij7xevbi Gruaro 0 129613 2237328 2057548 2026-10-26T10:23:13Z Ryomaandres 8044 2237328 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gruaro|elevation_min_m=|mayor=Giacomo Gasparotto|area_footnotes=|area_total_km2=17.24|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Gruaresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Bagnara, Boldara, Giai, La Sega, Malcanton, Mondina, Roncis|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.gruaro.ve.it}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Gruaro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Gruaro-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|12|50|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Gruaro''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' (ang ibig sabihin ng ''comune'' o komuna ay munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] (ang Metropolitan City ng Venice ay isang lugar pampangangasiwa), [[Veneto]], [[Italya]]. Ang Gruaro ay isang bayang may medyebal na pinagmulan sa kanayunan ng Silangang Veneto sa hangganan ng Friuli. Ang lugar ay puno ng mga kanal at anyong tubig, tulad ng [[Lemene]] at ang Versiola. Ang munisipalidad ay nag-aalok ng iba't ibang mga punto ng makasaysayang, masining at naturalistikong interes kapuwa sa bukas na kanayunan tulad ng mga gilingan ng Stalis, at sa bayan tulad ng Simbahan ng San Tommaso Apostolo sa nayon ng Bagnara (sikat sa sentenaryong organ at fresco nito). == Heograpiya == Ang lahat ng mga daluyan ng tubig sa munisipalidad ay dumadaloy patungo sa Ilog Lemene, isang daluyan ng tubig na dumadaloy sa silangang bahagi ng munisipalidad, na may axis na hilaga-timog, na mahalaga sa kasaysayan dahil sa kakayahang maglayag dito. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Gruaro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Abril 14, 1970.<ref>[https://web.archive.org/web/20220516140441/http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?1743 Gruaro, decreto 1970-04-14 DPR, concessione di stemma e gonfalone</ref> == Lipunan == Noong Disyembre 31, 2015, mayroong 124 na dayuhang residente sa munisipyo, o 4.41% ng populasyon. Ang mga pinaka-pare-parehong grupo ay nakalista sa ibaba: * [[Rumanya]]: 43 == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Gruaro,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} 4api0kz09xvguo9m58zfkozozpwpiil 2237329 2237328 2026-10-26T10:23:57Z Ryomaandres 8044 2237329 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Gruaro|elevation_min_m=|mayor=Giacomo Gasparotto|area_footnotes=|area_total_km2=17.24|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Gruaresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Bagnara, Boldara, Giai, La Sega, Malcanton, Mondina, Roncis|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.gruaro.ve.it}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Gruaro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Gruaro veduta 02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Giusto|image_shield=Gruaro-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|12|50|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Gruaro''' ay isang bayan at ''[[komuna]]'' (ang ibig sabihin ng ''comune'' o komuna ay munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]] (ang Metropolitan City ng Venice ay isang lugar pampangangasiwa), [[Veneto]], [[Italya]]. Ang Gruaro ay isang bayang may medyebal na pinagmulan sa kanayunan ng Silangang Veneto sa hangganan ng Friuli. Ang lugar ay puno ng mga kanal at anyong tubig, tulad ng [[Lemene]] at ang Versiola. Ang munisipalidad ay nag-aalok ng iba't ibang punto ng makasaysayang, masining at naturalistikong interes kapuwa sa bukas na kanayunan tulad ng mga gilingan ng Stalis, at sa bayan tulad ng Simbahan ng San Tommaso Apostolo sa nayon ng Bagnara (sikat sa sentenaryong organ at fresco nito). == Heograpiya == Ang lahat ng mga daluyan ng tubig sa munisipalidad ay dumadaloy patungo sa Ilog Lemene, isang daluyan ng tubig na dumadaloy sa silangang bahagi ng munisipalidad, na may axis na hilaga-timog, na mahalaga sa kasaysayan dahil sa kakayahang maglayag dito. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ng munisipalidad ng Gruaro ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika ng Abril 14, 1970.<ref>[https://web.archive.org/web/20220516140441/http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?1743 Gruaro, decreto 1970-04-14 DPR, concessione di stemma e gonfalone</ref> == Lipunan == Noong Disyembre 31, 2015, mayroong 124 na dayuhang residente sa munisipyo, o 4.41% ng populasyon. Ang mga pinaka-pare-parehong grupo ay nakalista sa ibaba: * [[Rumanya]]: 43 == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Gruaro,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} qmba4rrs6rcr9lqdcej94qilfk9sbfc Marcon 0 129622 2237330 2038419 2026-10-26T10:26:15Z Ryomaandres 8044 2237330 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Marcon|elevation_min_m=|mayor=Matteo Romanello|area_footnotes=|area_total_km2=25.58|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Marconesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Gaggio, San Liberale Località: Il Colmello, Praello, Zuccarello|elevation_m=4|saint=[[San Jorge]]|day=Abril 23|postal_code=30020|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.marcon.ve.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Marcon|shield_alt=|native_name=|image_skyline=San Bartolomeo (Gaggio, Marcon) 01.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Marcon-Stemma.gif|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|34|N|12|18|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Marcon''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], sa rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Naglalaman ito ng mga nayon ng Gaggio at San Liberale. Ito ay may hangganan sa [[Mogliano Veneto]], [[Quarto d'Altino]], at [[Lungsod ng Venecia|Venecia]]. == Kasaysayan == Walang nakitang katibayan ng presensiya ng mga Romano sa Marcon, gayunpaman tila halata na ang lugar ay naiimpluwensiyahan ng presensya ng kalapit na [[Altinum]]. Ang kasalukuyang mga kalsada ay lumilitaw na sumusunod sa sinaunang trellis. Noong nakaraan, ang lugar ay mayaman sa kakahuyan at tubig na bahagyang nakaimpluwensiya sa pag-unlad at kasaysayan nito. Walang gaanong interes ang mga Veneciano sa Marcon sa kabila ng pagkakaroon ng mga ari-arian, pinalitan ng mga maharlika tulad ng [[Priuli]] at Grimani o burges tulad ng mga pamilyang Negri at Valentini ang maliliit na ari-arian ng mga eklesyastiko. == Transportasyon == Mayroon itong estasyon ng riles.<ref>{{cite web|url=http://en.comuni-italiani.it/027/020/|title=Marcon - Italy: Information and Town Profile|website=Comuni-Italiani.it}}</ref> == Mga reserbang pangkalikasan == Ang lokal na reserbang pangkalikasan at pook pasyalan ng mga turista ay ang [[Riserva Naturale Gaggio Nord]].<ref>https://www.tripadvisor.co.uk/Attraction_Review-g1024750-d6403503-Reviews-Riserva_Naturale_Gaggio_Nord-Marcon_Veneto.html</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.marcon.ve.it/ Comune di Marcon] - Opisyal na Web Site (Italyano) {{Province of Venice}} q53bwbkgid7zwgpcrl7p8ms2j821r3a Martellago 0 129623 2237331 2038420 2026-10-26T10:27:04Z Ryomaandres 8044 2237331 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Martellago|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Veneto|Veneto]] (VE)|website={{official website|http://www.comune.martellago.ven/}}|area_code=041|postal_code=30030|day=Disyembre 26|saint=[[San Esteban]]|elevation_m=12|elevation_footnotes=|population_demonym=Martellacensi|population_footnotes=|area_total_km2=20|area_footnotes=|mayor=Andrea Saccarola|mayor_party=|frazioni=Maerne, Olmo|region=[[Veneto]]|official_name=Comune di Martellago|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|33|N|12|10|E|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Martellago-Stemma.gif|image_caption=Palazzo Civico, ang munisipyo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=|image=Palazzo municipale (Martellago) 03.JPG}} Ang '''Martellago''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], sa hilagang [[Italya]]nong rehiyon ng [[Veneto]]. Ito ay {{Convert|15|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Lungsod ng Venecia|Venecia]]. Matatagpuan sa labas ng [[Mestre]], ito ay bahagi ng distrito ng [[Miranese]], kasama ang mga kalapit na munisipalidad ng [[Mirano]], [[Spinea]], [[Salzano]], [[Scorzè]], [[Noale]], at [[Santa Maria di Sala]]. Ang teritoryo nito ay kabilang sa ULSS 3 Serenissima, sa distrito ng paaralan ng Mirano at sa nasasakupan ng Miranese. Mula sa pananaw ng simbahan, si Martellago ay kasama sa [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Treviso|diyosesis ng Treviso]] at sa bikaryato ng Mirano. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pinagmulan ng pangalan ng bayan ay hindi tiyak at dahil dito ay mayroong maraming mga teorya tungkol dito: may mga nagnanais na ang pangalan ay hango sa Martis lacus ("lawa ng Marte") bilang pagtukoy sa isang labanan sa latian na noong panahong iyon ay dominado ang tanawin ng lugar; ang iba, gaya ng mananalaysay na si F. S. Fapanni, ay nagmula sa pangalan mula sa pamilyang Marzia, at samakatuwid ang Martellago ay magiging katiwalian ng Martii pagus. Nakikita ng isa pang istoryador, si C. Agnoletti, sa pangalan ang sinaunang ugat na Mad, na nagpapahiwatig ng mga latiang lugar at matatagpuan sa mga pangalan ng iba pang lokalidad sa lugar, tulad ng Marteggia, Maerne (na ang sinaunang pangalan ay, sa katunayan, Maderne), Mirano (Midrane), at Meolo (Medulo). == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * Mapa ng kalye mula sa [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Martellago,%20Italy (Google Maps)] {{Province of Venice}} ej6tu2z9wfk02qy20ubad2gh98jxd14 Mirano 0 129624 2237332 2038423 2026-10-26T10:27:43Z Ryomaandres 8044 2237332 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune | name = Mirano | official_name = Comune di Mirano | image_skyline = Mirano.jpg | imagesize = | image_alt = | image_caption = Plaza | image_shield = Mirano-Stemma.png | shield_alt = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | coordinates = {{coord|45|30|N|12|6|E|region:IT_type:city(26322)|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | region = [[Veneto]] | metropolitan_city = [[Kalakhang Lungsdo ng Venecia|Venecia]] (VE) | frazioni = Ballò, Campocroce, Scaltenigo, [[Vetrego]], Zianigo | mayor_party = [[Democratic Party (Italy)|PD]] | mayor = Maria Rosa Pavanello | area_footnotes = | area_total_km2 = 45.62 | population_total = 27083 | population_as_of = 28 February 2011 | population_footnotes = <ref>Data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref> | population_demonym = Miranesi | elevation_footnotes = | elevation_m = 9 | saint = [[San Matero]] | day = Setyembre 21 | postal_code = 30035 | area_code = 041 | website = {{official website|http://www.comune.mirano.ve.it}} | footnotes = }} Ang '''Mirano''' ay isang bayan at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Italya]]. == Heograpiyang pisikal == Ang teritoryo ng Mirano ay patag (mula 6 hanggang 12 metro sa ibabaw ng antas ng dagat) at umaabot sa gitnang-kanlurang lugar ng [[Lalawigan ng Venecia]], sa isang estratehikong posisyon sa kanayunan ng Veneto: mga 18 km mula sa Venice, 22 mula sa [[Padua]], at 28 mula sa [[Treviso]]. 11 km din ito mula sa [[Mestre]]. == Kasaysayan == === Panahong Romano === Ang toponimo, na dating Miranum, ay nagmula sa mira na "speculum", "obserbatoryo" at nagbabahagi ng etimolohiya sa kalapit na [[Mira (VE)|Mira]]. Ang tinutukoy ay ang isang Romanong tore ng bantay, na inilagay upang pangalagaan ang ni-reclaim na teritoryo at pagkatapos ay minarkahan ng [[Senturyasyon ng pook ng Padua|gratikulo]] (31 BK) ng emperador na si [[Cesar Augusto|Augusto]]. Ang patotoo nito ay, bilang karagdagan sa kasalukuyang layout ng kalsada na sumusunod sa mga sinaunang heometriya, ang toponimo ng daang Desman na nagpapahiwatig ng sinaunang decumanus maximum, na sumasaklaw sa teritoryo ng munisipalidad ng Mirano (''frazione'' [[Zianigo]]) sa [[San Giorgio delle Pertiche]]. Mula sa isang pang-administratibong pananaw, ang Mirano ay kabilang sa Municipium ng Padua. == Mga mamamayan == * [[Luigi Brugnaro]] (ipinanganak noong 1961), politiko at kasalukuyang alkalde ng Venice (mula noong 2015) * [[Federica Pellegrini]] (ipinanganak noong 1988), Olimpikong manlalangoy, maraming gantimpalang pandaigdigang rekord at Olimpikong medalistang ginto. * [[Michele Campagnaro]] (ipinanganak 1993), Pandaigdigang manlalaro ng Rugby, Italya at Exeter Chiefs. * [[Alberto Mondi]] (ipinanganak noong 1984), kilala sa Korea == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} 5k8x6vtpfb7coax8osih33ulh72gn4m Noale 0 129626 2237333 2038425 2026-10-26T10:28:26Z Ryomaandres 8044 2237333 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Noale|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=25|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Noalesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=18|mayor_party=|saint=[[Madonna del Rosario]]|day=Oktubre 7|postal_code=30033|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.noale.ve.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=[[Briana (frazioni)|Briana]], [[Cappelletta]], [[Moniego]]|official_name=Comune di Noale|shield_alt=|native_name=|image_skyline=I-VE-Noale2.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Noale-Stemma.jpg|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|33|N|12|4|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027026}} Ang '''Noale''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Italya]]. Bahagi ito ng distrito ng Miranese, kasama ang mga kalapit na munisipalidad ng [[Mirano]], [[Santa Maria di Sala]], [[Salzano]], [[Scorzè]], [[Spinea]], at [[Martellago]]. == Pisikal na heograpiya == Ang teritoryo ng Noale ay ganap na patag, na may mga taas na mula 11 hanggang 18m. at ang lungsod ay tumataas sa gitna ng isang rural na pook. == Kasaysayan == Ang maraming mga arkeolohikong natuklasan ay nagpapatotoo na ang sibilisasyon ay naroroon na sa lugar noong mga panahong Preromano at Romano. Sa mga ito ay idinagdag ang iba't ibang mga toponimo ng malinaw na Latin na pinagmulan at ang pag-aayos ng mga kalsada at mga kanal na sumusunod sa regularidad ng senturyasyon. Higit pa rito, mayroong isang tradisyon na nagsasaad na ang komunidad ng Noale ay na-ebanghelyo ni [[Prosdocimo ng Padua|San Prosdocimo]], ang unang [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Padua|Obispo ng Padua]], noong unang siglo. Ang Novalis ay lumago sa kahalagahan pagkatapos ng 1000 nang ito ay pinatibay upang maging isang himpilang militar ng [[Treviso]], hindi kalayuan sa hangganan ng karibal na [[Padua]] (na kinakatawan ng ilog [[Musone (Veneto)|Musone]]). == Kapatid na lungsod == [[File:Coat_of_Arms_of_Dilijan.png|28x28px]] [[Dilijan]], [[Armenia]] (mula Hulyo 2011) == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{wikivoyage-inline|Noale}} {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] gi3r22c20rcwb5brq38an9k9j3lgxwi Noventa di Piave 0 129627 2237334 2057550 2026-10-26T10:29:31Z Ryomaandres 8044 2237334 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Noventa di Piave|elevation_min_m=|mayor=Claudio Marian|area_footnotes=|area_total_km2=18|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Noventani|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Ca' Memo, Romanziol, Santa Teresina|elevation_m=3|saint=[[San Mauro]]|day=Nobyembre 22|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comunenoventadipiave.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Noventa di Piave|shield_alt=|native_name=|image_skyline=NoventaPiave.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang ilog [[Piave (ilog)|Piave]] sa Ca' Memo, sa munisipalidad ng Noventa di Piave.|image_shield=Noventa di Piave-Stemma.png|image_map=|region=[[Veneto]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|40|N|12|32|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Noventa di Piave''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Nasa silangan ito ng kalsadang pamprobinsiya ng SP83, at may isang exit na malapit sa [[Autostrada A4 (Italya)|A4 motorway]]. == Heograpiyang pisikal == Matatagpuan sa ibabang kapatagan ng Veneto, sa lugar ng Basso Piave, ang Noventa di Piave ay nakatayo sa kaliwang pampang ng [[Ilog Piave]]. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Ilang arkeolohikong paghahanap ang nagpapatunay sa paninirahan sa Noventa mula noong ika-1 siglo BK. Ang teritoryo, sa katunayan, noong panahong iyon ay bahagi ng katimugang sentaurasyon na kanayunan ng Opitergium ([[Oderzo]]).<ref>Noventa Arte e Storia, ''L'agro centuriato opitergino di Noventa (I secolo a.C.)'' {{cita web|url=http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|titolo=Copia archiviata|accesso=27 novembre 2011|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|dataarchivio=20 settembre 2010|title=Archive copy|access-date=2022-01-16|archive-date=2010-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf |date=2010-09-20 }}</ref> === Medyebal na panahon === Matapos ang pagkawasak ng unang bahagi ng [[Gitnang Kapanahunan]], isang bagong paninirahan ang naitatag noong ika-10 siglo, salamat din sa pagkuha ng mga Veneciano ng awtorisasyon kay [[Oton III, Banal na Emperador Romano|Oton III]] (996) na magtayo ng daungan at pamilihan sa tabi ng bangko ng [[Piave]] sa terminal na punto ng nadadaanang daan ng ilog. == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ng [[Mauro ng Parentium|San Mauro Martir]] ({{Lang-it|Chiesa di San Mauro Martire}}) * Villa Da Mula Guardnieri * Villa Bortoluzzi Del Pra * Pook arkeolohikal ng San Mauro == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} ohgnv2xxjbll2l1moa8fh5qathuxee5 2237335 2237334 2026-10-26T10:29:50Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiyang pisikal */ 2237335 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Noventa di Piave|elevation_min_m=|mayor=Claudio Marian|area_footnotes=|area_total_km2=18|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Noventani|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Ca' Memo, Romanziol, Santa Teresina|elevation_m=3|saint=[[San Mauro]]|day=Nobyembre 22|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comunenoventadipiave.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Noventa di Piave|shield_alt=|native_name=|image_skyline=NoventaPiave.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang ilog [[Piave (ilog)|Piave]] sa Ca' Memo, sa munisipalidad ng Noventa di Piave.|image_shield=Noventa di Piave-Stemma.png|image_map=|region=[[Veneto]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|40|N|12|32|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Noventa di Piave''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Nasa silangan ito ng kalsadang pamprobinsiya ng SP83, at may isang exit na malapit sa [[Autostrada A4 (Italya)|A4 motorway]]. == Heograpiyang pisikal == Matatagpuan sa ibabang kapatagan ng Veneto, sa lugar ng [[Basso Piave]], ang Noventa di Piave ay nakatayo sa kaliwang pampang ng [[Ilog Piave]]. == Kasaysayan == === Sinaunang panahon === Ilang arkeolohikong paghahanap ang nagpapatunay sa paninirahan sa Noventa mula noong ika-1 siglo BK. Ang teritoryo, sa katunayan, noong panahong iyon ay bahagi ng katimugang sentaurasyon na kanayunan ng Opitergium ([[Oderzo]]).<ref>Noventa Arte e Storia, ''L'agro centuriato opitergino di Noventa (I secolo a.C.)'' {{cita web|url=http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|titolo=Copia archiviata|accesso=27 novembre 2011|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|dataarchivio=20 settembre 2010|title=Archive copy|access-date=2022-01-16|archive-date=2010-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100920095652/http://www.comune.noventadipiave.ve.it/arte_e_storia/documenti/totem1.pdf |date=2010-09-20 }}</ref> === Medyebal na panahon === Matapos ang pagkawasak ng unang bahagi ng [[Gitnang Kapanahunan]], isang bagong paninirahan ang naitatag noong ika-10 siglo, salamat din sa pagkuha ng mga Veneciano ng awtorisasyon kay [[Oton III, Banal na Emperador Romano|Oton III]] (996) na magtayo ng daungan at pamilihan sa tabi ng bangko ng [[Piave]] sa terminal na punto ng nadadaanang daan ng ilog. == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ng [[Mauro ng Parentium|San Mauro Martir]] ({{Lang-it|Chiesa di San Mauro Martire}}) * Villa Da Mula Guardnieri * Villa Bortoluzzi Del Pra * Pook arkeolohikal ng San Mauro == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2023}} 50vbizej61poveuttmzlti6p8qrw2t8 Portogruaro 0 129629 2237336 2038490 2026-10-26T10:30:31Z Ryomaandres 8044 2237336 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Portogruaro|frazioni=Giussago, Lison, Lugugnana, Portovecchio, Pradipozzo, Summaga|website={{official website|http://www.comune.portogruaro.ve.it}}|area_code=0421|postal_code=30026|day=Nobyembre 30|saint=[[San Andres]]|elevation_m=5|elevation_footnotes=|population_demonym=Portogruaresi|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=102.31|area_footnotes=|mayor=Maria Teresa Senatore|mayor_party=Centre-Right|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Portogruaro|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|47|N|12|50|E|region:IT_type:city(25198)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Portogruaro-Stemma.png|image_caption=''Piazza della Repubblica'', ang pangunahing plaza, kasama ang munisipyo.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Portogruaro_Piazza_della_Repubblica_01.JPG|footnotes=}} Ang '''Portogruaro''' ({{Lang-vec|Porto}}, [[Wikang Friulano|Friulano]]: ''Puarf'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ang lungsod ay ang sentro ng isang distrito, binubuo ng 11 komuna, na bumubuo ng Venezia Orientale kasama ang distrito [[San Donà di Piave]]. Ang mga gusali ng lungsod ay nasa tipikal na estilong Veneciano, pati na rin mayroong maraming mga kanal, tulay, at arkada na ginagawa itong parang isang [[Venecia]] ng kanayunan. Sa Portogruaro makikita ang mga sikat na gilingan sa [[Lemene]], ang munispyo na may katangiang kordong Gotiko, at ang pangatlo sa pinakakanakasandal na kampanilya sa Italya. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponym ay nagmula sa daungan, isang pangalan na itinayo pagkatapos ng 1140, at [[Gruaro]], ang pangalan ng isang kalapit na munisipalidad na dating kontrolado ang lugar, sa katunayan ay orihinal na Portogruaro ang daungan ng ilog ng Gruaro para sa kalakalan. Ito ay pinatunayan noong taong 1184 bilang ''Plebem de Portogruari'' at noong 1191 bilang ''sub Portogruario''.<ref name="utet">{{cita libro|titolo=Dizionario di toponomastica|editore=UTET|città=Torino|anno=1990|p=605|isbn=88-02-07228-0}}</ref> == Mga kambal-bayan == * {{Flagicon|FRA}} [[Marmande]], Pransiya, simula 1987 * {{Flagicon|ESP}} [[Ejea de los Caballeros]], [[Espanya|España]], simula 1987 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.portogruaro.ve.it/ Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20130111015023/http://www.comune.portogruaro.ve.it/portal/it/aiuto-navigazione/web-cam/piazza-repubblica Webcam sa ''Piazza della Repubblica''] * [https://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=portogruaro,+italy&layer=&ie=UTF8&z=12&ll=45.791946,12.837868&spn=0.095994,0.43396&t=k&om=1&iwloc=addr Imahe ng satellite] mula sa [[mapa ng Google|Google Maps]] * [https://web.archive.org/web/20081206093423/http://www.comune.portogruaro.ve.it/citta/storia/concordiese.html Museo Nazionale Concordiese sa Portogruaro] {{Province of Venice}} qbhxvzrupbybcoslb9n0roobzplyyvp 2237337 2237336 2026-10-26T10:30:41Z Ryomaandres 8044 /* Pinagmulan ng pangalan */ 2237337 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Portogruaro|frazioni=Giussago, Lison, Lugugnana, Portovecchio, Pradipozzo, Summaga|website={{official website|http://www.comune.portogruaro.ve.it}}|area_code=0421|postal_code=30026|day=Nobyembre 30|saint=[[San Andres]]|elevation_m=5|elevation_footnotes=|population_demonym=Portogruaresi|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|area_total_km2=102.31|area_footnotes=|mayor=Maria Teresa Senatore|mayor_party=Centre-Right|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Portogruaro|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|47|N|12|50|E|region:IT_type:city(25198)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Portogruaro-Stemma.png|image_caption=''Piazza della Repubblica'', ang pangunahing plaza, kasama ang munisipyo.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Portogruaro_Piazza_della_Repubblica_01.JPG|footnotes=}} Ang '''Portogruaro''' ({{Lang-vec|Porto}}, [[Wikang Friulano|Friulano]]: ''Puarf'') ay isang bayan at [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ang lungsod ay ang sentro ng isang distrito, binubuo ng 11 komuna, na bumubuo ng Venezia Orientale kasama ang distrito [[San Donà di Piave]]. Ang mga gusali ng lungsod ay nasa tipikal na estilong Veneciano, pati na rin mayroong maraming mga kanal, tulay, at arkada na ginagawa itong parang isang [[Venecia]] ng kanayunan. Sa Portogruaro makikita ang mga sikat na gilingan sa [[Lemene]], ang munispyo na may katangiang kordong Gotiko, at ang pangatlo sa pinakakanakasandal na kampanilya sa Italya. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay nagmula sa daungan, isang pangalan na itinayo pagkatapos ng 1140, at [[Gruaro]], ang pangalan ng isang kalapit na munisipalidad na dating kontrolado ang lugar, sa katunayan ay orihinal na Portogruaro ang daungan ng ilog ng Gruaro para sa kalakalan. Ito ay pinatunayan noong taong 1184 bilang ''Plebem de Portogruari'' at noong 1191 bilang ''sub Portogruario''.<ref name="utet">{{cita libro|titolo=Dizionario di toponomastica|editore=UTET|città=Torino|anno=1990|p=605|isbn=88-02-07228-0}}</ref> == Mga kakambal-bayan == * {{Flagicon|FRA}} [[Marmande]], Pransiya, simula 1987 * {{Flagicon|ESP}} [[Ejea de los Caballeros]], [[Espanya|España]], simula 1987 == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.portogruaro.ve.it/ Opisyal na website] * [https://web.archive.org/web/20130111015023/http://www.comune.portogruaro.ve.it/portal/it/aiuto-navigazione/web-cam/piazza-repubblica Webcam sa ''Piazza della Repubblica''] * [https://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=portogruaro,+italy&layer=&ie=UTF8&z=12&ll=45.791946,12.837868&spn=0.095994,0.43396&t=k&om=1&iwloc=addr Imahe ng satellite] mula sa [[mapa ng Google|Google Maps]] * [https://web.archive.org/web/20081206093423/http://www.comune.portogruaro.ve.it/citta/storia/concordiese.html Museo Nazionale Concordiese sa Portogruaro] {{Province of Venice}} ff2e26s852olpkqvqvz8nkmpr96c62e Pramaggiore 0 129630 2237338 2038491 2026-10-26T10:33:59Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237338 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pramaggiore|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=24|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Pramaggioresi o Pramaggiorensi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.pramaggiore.ve.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Blessaglia, Belfiore, Salvarolo|official_name=Comune di Pramaggiore|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=Villa Dalla Pasqua|image_shield=|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|49|N|12|44|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027030|image=Pramaggiore 14.jpg}} Ang '''Pramaggiore''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Nasa hilaga ito ng SR53. == Kasaysayan == [[File:Chiesa_di_Santa_Maria_Assunta_(Blessaglia,_Pramaggiore).jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Chiesa_di_Santa_Maria_Assunta_(Blessaglia,_Pramaggiore).jpg|left|thumb|Simbahang parokya ng Blessaglia]] Ang mga pinakasinaunang makasaysayang ebidensiya ay mga nahanap na litiko at seramiko na mula noong 1600-1300 BK, gayunpaman ang unang pagbanggit ng Pramaggiore ay nagsimula noong 1225, nang ito ay kumakatawan sa isang tinitirhang sentro na kasama sa [[Patria del Friuli|patriyarkal na estado ng Aquileia]]. Noong unang panahon, ang teritoryo ng [[villa]] ng Pramaggiore ay hindi tumutugma sa kasalukuyang munisipalidad, dahil ang mga distrito ng Salvarolo at Blessaglia ay bumubuo ng isang hiwalay na komunidad. Mayroon silang mas sinaunang kasaysayan kaysa kabesera: ang pag-unlad ng Salvarolo ay nakaugnay sa isang kastilyo na itinayo ng homonimo na pamilya ng mga piyudal na panginoon sa pagtatapos ng ika-10 siglo, habang ang Blessaglia ay nabanggit na noong ika-9 na siglo. Nang maipasa ang Friuli sa [[Republika ng Venecia|Serenissima]] (1420), nagkaroon ng pagbabawas ng kapangyarihang piyudal; sa pagkakataong ito, ibinigay ng mga Salvarolo ang kastilyo sa mga [[Altan (pamilya)|Altan]] na nagbigay dito ng bagong prestihiyo, at pagkatapos ay muling iniwan ito (ngayon ay tiyak na nawala ito). Noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] sa munisipal na lugar, sa nayon ng [[Masaker sa Blessaglia|Blessaglia]], isang paghihiganti ang ginawa ng isang departamento ng [[Schutzstaffel]] na humantong sa pagbitay sa 8 partisan ng Brigada Ippolito Nievo B. == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Pramaggiore,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] b3zfl4ob8orsb5nkxh9mml1kkr279mt Quarto d'Altino 0 129631 2237339 2038492 2026-10-26T10:35:17Z Ryomaandres 8044 2237339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Quarto d'Altino|elevation_min_m=|mayor=Claudio Grosso|area_footnotes=|area_total_km2=28.33|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Altinati|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=[[Altinum|Altino]], [[Portegrandi]] Località: Le Crete, San Michele Vecchio, Trepalade, Trezze|elevation_m=4|saint=[[Arkanghel Miguel|San Michele Arcangelo]]|day=|postal_code=30020|area_code=0422|website={{official website|http://www.comune.quartodaltino.ve.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di Quarto d'Altino|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Quarto_d%27Altino.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Quartod'Altino.gif|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|35|N|12|22|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Quarto d'Altino''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Ang daang pamprobinsiya SP41 ay bumabagtas dito. Ang pangalang "Quarto D'Altino" ay binubuo ng unlaping "Quarto" sapagkat ang bayan ay sangkapat ng isang milya mula sa [[Imperyong Romano|Romanong]] lungsod na [[Altinum]]. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng bayan ay hindi mapaghihiwalay na nauugnay sa lungsod ng [[Altinum]], isang sinaunang pamayanan ng Paleoveneto at kalaunan ay isang ''[[municipium]]'' ng Roma. Noong [[panahong Romano]] ang teritoryo ng Quarto d'Altino ay tinawid ng isang mahalagang [[daang Romano]], ang ''[[Via Gallica]]''. Ang Quarto d'Altino, sa partikular, ay apat na [[milya]] mula sa Altino, kaya ang [[Wikang Latin|Latin]] na pangalan ng bayan (''Ad Quartum''), ay umiral na sa makasaysayang panahong ito. Sa pagitan ng ikalabinsiyam at ikadalawampung siglo, ang mahalagang sentro ng munisipalidad ay lumipat pa sa silangan, kung saan ito ay hanggang ngayon. Ang lugar na ito ay talagang tinirhan na salamat sa reklamasyon ng lupa, ngunit ang urbanong pagpapaunlad ay napaboran din sa pamamagitan ng pagpasa ng [[Daambakal Venecia-Trieste]] at ang pagtatayo ng tulay sa ibabaw ng Sile. Ang simbahan ng parokya ay muling itinayo sa lugar na ito. Ang sinaunang nayon ng San Michele, na ngayon ay isang marginal na lokasyon, ay tumanggap ng palayaw na "Luma" upang makilala ito mula sa bagong bayan. == Ekonomiya == Ang agrikultura ay gumaganap ng isang pangunahing papel, lalo na pagkatapos ng malawak na mga reklamasyon. Ang mga aktibidad sa paggawa, maliliit at katamtamang laki ng mga industriya ay napakalaki rin. == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Quarto_d'Altino,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} l6qzpzfkfqfdzohhpbdsq79bpgh6rxy Vigonovo 0 129633 2237348 2057551 2026-10-26T10:48:39Z Ryomaandres 8044 2237348 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vigonovo|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=12.79|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Vigonovesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=15|mayor_party=M5S|saint=[[Pag-aakyat sa Langit kay Maria|Pag-aakyat kay Maria]]|day=Agosto 15|postal_code=30030|area_code=049|website={{official website|https://www.comune.vigonovo.ve.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Andrea Danieletto|frazioni=Celeseo, Galta, Tombelle Località: Baita, Giudecca, Pava|official_name=Comune di Vigonovo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Piazza Marconi Vigonovo 4.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Piazza Marconi, ang pangunahing plaza ng bayan|image_shield=CoA Vigonovo.svg|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|23|N|12|3|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027043}} Ang '''Vigonovo''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa timog ito ng SR11. == Pinagmulan ng pangalan == Noong sinaunang panahon ang bayan ay tinawag na Sarmazza (o Sermazza) dahil ito ang lugar ng pamayanan ng mga [[Mga Sarmata|Sarmata]]. Sa medyebal na panahon lamang ang pangalan ay mababago sa Vicus Novus, iyon ay bagong nayon. Ang kasalukuyang toponimo ay malinaw na isang direktang pinagkuhanan sa huling pangalan. == Pisikal na heograpiya == Matatagpuan ang Vigonovo sa pinakasukdulang punto ng [[Riviera del Brenta]]. Ang munisipalidad ay matatagpuan sa tawiran na lugar sa pagitan ng kurso ng [[Brenta]] at ng [[Naviglio del Brenta|Naviglio]], sa hangganan ng [[lalawigan ng Padua]]. Sa mga ''[[frazione]]'' nito ng Galta, Tombelle at Celeseo, ang Vigonovo ay umaabot ng humigit-kumulang 13&nbsp;km² sa kanluran ng Naviglio sa patag na lupain. == Kasaysayan == Ang unang pamayanan sa lugar ay dapat na matatagpuan sa kasalukuyang lokalidad ng Sarmazza, bilang ebidensiya ng pagkatuklas ng isang [[Mga Veneto|Paleovenecianong]] [[nekropolis]] na maaaring ipetsa sa ikatlong siglo BK. Hindi nagtagal pagkatapos, sa pagdating ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]], ang [[Via Annia]] ay natunton na nag-uugnay sa [[Padua]] sa [[Aquileia]], na dumaan din sa kasalukuyang Tombelle at Sarmazza.<ref name="comune">[https://www.comune.vigonovo.ve.it/it/page/storia-15e30320-1c55-4019-9b7d-5ee4b015cd95 Storia]</ref> == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Vigonovo,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] 2l1tayculol6i10d8wn1j0p3yye333s Torre di Mosto 0 129634 2237347 2029492 2026-10-26T10:48:02Z Ryomaandres 8044 2237347 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torre di Mosto|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=38|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Torresani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=2|mayor_party=|saint=[[San Martin ng Tours]]|day=Nobyembre 11|postal_code=30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.torredimosto.ve.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Sant'Anna di Boccafossa, Staffolo Località: Sant'Elena, Senzielli, Tezze|official_name=Comune di Torre di Mosto|shield_alt=|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Torre di Mosto-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|43|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|istat=027041|image=IT-VE-Torre di Mosto01.jpg}} Ang '''Torre di Mosto''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Naa timog ito ng SP18. == Kasaysayan == === Panahong Romano === Noong panahon ng mga Romano ang teritoryo ng Torre di Mosto ay halos ganap na latian, dahil ang isang sistema ng mga latian ay pinalawak doon, na nag-uugnay sa mga laguna ng [[Laguna ng Venecia|Venecia]] at [[Laguna ng Caorle|Caorle]]. Sa gilid ng mga laguna ay dumaan ang daang konsular sa ''[[via Annia]]'', na itinayo noong 131 BK upang ikonekta ang [[Roma]] sa [[Aquileia|Aquilea]]. Sa paligid ng ika-5 siglo, sa panahon ng mga [[Panahon ng migrasyon|pagsalakay ng mga barbaro]], isang toreng pansalag ang itinayo sa kahabaan ng [[Livenza]], kung saan kinuha ng bayan ang pangalan nito. === Medyebal === Ang mismong pagsalakay ng mga [[Lombardo]] ang naging dahilan upang tumakas ang mga naninirahan sa [[Oderzo]] patungo sa mas ligtas na mga lawa. Sa panahong ito, itinatag ang [[Heraclia]] (malapit sa kasalukuyang [[Cittanova (Veneto)|Cittanova]] di [[Eraclea]]), isa sa pinakamahalagang sentro ng sinaunang [[Dukado ng Venecia]]. Pagkalipas ng ilang siglo, nagsimulang humina ang Heraclia, dahil sa patuloy na pagbaha ng mga [[Ilog Piave]] at [[Livenza]] at sa pag-usbong ng bagong Venecia. Sa panahong ito, nabuo ang Torre, isang maliit na nayon ng pagsasaka malapit sa kuta ng mga Romano kung saan mayroon nang isang sinaunang kapilya na inialay kay San [[Martin ng Tours]]. Noong 1411, ang nayon at tore ay nawasak noong pagsalakay ng mga Unggaro. Gayunpaman, muling itinayo ang mga ito sa inisyatiba ng mga [[Venecianong maharlika|patrisyo ng Mosto]], kung saan kinuha ang pangalan ng bayan. == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Torre_di_Mosto,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] hfkkmn6f2ym3srr9gxacza8a03be42x Teglio Veneto 0 129635 2237346 2029518 2026-10-26T10:43:53Z Ryomaandres 8044 2237346 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Teglio Veneto|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=11.52|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Tegliesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=9|mayor_party=|saint=|day=|postal_code=30025|area_code=0421|website={{official website|http://www.teglioveneto.provincia.venezia.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Andrea Tamai|frazioni=Cintello, Suzzolins|official_name=Comune di Teglio Veneto|shield_size=100px|native_name=|image_skyline=Campanili Teglio Veneto.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Dalawang kampanaryo ng Teglio Veneto|image_shield=Teglio_Veneto-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|49|N|12|53|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|istat=027040}} Ang '''Teglio Veneto''' ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa timog ito ng SP18. Ang pangalan ay nagmula sa puno ng ''[[Si Tilia|Tilia]]'', na dating laganap sa lugar. Ang bayan ay unang nabanggit sa isang 1187 na dokumento. == Kasaysayan == Ang etimolohiya ng pangalan ay nagmula sa puno ng [[tilia]], isang punong dating laganap sa lugar. May mga hindi pagkakatugma na opinyon mula sa mga iskolar sa makasaysayang pinagmulan nito. Itinuturing ng ilan na ito ang tahanan ng mga manggagawa sa kahoy, habang para sa iba ang teritoryo ay matatagpuan sa isang [[senturyasyon]], ibig sabihin ay isang pagkakahati sa mga kapirasong lupa na ibibigay sa mga sundalong Romano sa pagtatapos ng kanilang karera. == Impraestruktura at transportasyon == Sa lugar ng Teglio Veneto, bukod pa sa iba't ibang kalsadang panlalawigan, ang [[Kalsadang Estatal 463 del Tagliamento]] ay dumadaan malapit sa [[Frazione|''frazione'']] ng [[Cintello]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Teglio_Veneto,%20Italy mapa mula Google] {{Province of Venice}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] ewe2x9r0tpqaetwhtgkzem8jse5j6fr Stra 0 129636 2237345 2038503 2026-10-26T10:42:18Z Ryomaandres 8044 2237345 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Stra|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website=|area_code=049|postal_code=30039|day=|saint=|elevation_m=9|elevation_footnotes=|population_demonym=Stratesi o Stratensi|population_footnotes=|area_total_km2=8.78|area_footnotes=|mayor=Caterina Cacciavillani|mayor_party=[[Centre-left]]|frazioni=Paluello, San Pietro<ref name="statuto">[http://autonomie.interno.it/include/download.php?cAppl=statuti&cDocum=/statuti/statuti/stra.pdf Statuto comunale]</ref>|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|official_name=Comune di Stra|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45.410|12.005|region:IT_type:city(7,247)|format=dec|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Stra-Stemma.gif|image_caption=[[Villa Pisani]]|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Città di Stra - Villa Pisani - Facciata 45.407738,12.013244.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Stra''' ay isang bayan at [[komuna|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa timog ito ng SR11. Ito ang lokasyon ng sikat na [[Villa Pisani]] matatagpuan sa [[Brenta (ilog)|kanal Brenta]]. == Pisikal na heograpiya == Sinasaklaw ng Stra ang isang lugar na 8.78&nbsp;km² at binubuo ng tatlong may nakatirang sentro: Stra (kabesera), San Pietro, at Paluello. Ang teritoryo ng munisipalidad ay umaabot sa karamihan (San Pietro at Paluello) kasama ang kanang pampang ng [[Naviglio del Brenta]], isang maliit na bahagi lamang―ang kabesera―ang matatagpuan sa kaliwang pampang. Ang mga hangganan ng munisipalidad, na bahagyang hindi regular, ay bahagyang sumusunod sa sinaunang daanan ng ilog Brenta bago ito inilihis noong 1857. Kaya kaagad sa kanluran ng pangunahing plaza ay matatagpuan ang [[Noventa Padovana]] (at partikular na ang lokalidad ng Oltrebrenta), ang [[Vigonovo]] ay nakakabit sa pagitan ng Stra at San Pietro, habang ang [[Fiesso d'Artico]] ay lumalampas sa hilagang-silangang hangganan ng parke ng Villa Pisani. == Kasaysayan == Noong Hunyo 14, 1934, ang Stra ay ang yugto ng unang pagpupulong sa kasaysayan sa pagitan ng [[Pasismo|pasistang]] lider na si [[Benito Mussolini]] at ng pinuno ng [[partidong Nazi]] ng Alemanya na si [[Adolf Hitler]], na nangyari sa Villa Pisani.<ref>{{cita libro |volume=tomo 1 |p=496 |citazione=Ad organizzare l'incontro fu l'allora vicecancelliere del [[Terzo Reich]], [[Franz von Papen]] (il vice di Hitler). Motivo dell'incontro, avvenuto a Villa Pisani, fu la difficile situazione politica nell-Austria pre-[[Anschluss]]. I due dittatori ebbero un colloquio di un paio d'ore senza la presenza di un traduttore, l'atmosfera fu molto tesa e non si giunse a niente di concreto. Mussolini non fu ben impressionato dalla personalità del [[Führer]]. |autore=R. De Felice |titolo=Mussolini il duce}}</ref><ref>{{cita libro |pp=92-93 |citazione=L'atmosfera del colloquio fu molto tesa anche a causa delle differenti concezioni politiche dei due paesi: la [[Germania]] hitleriana aspirava (come avvenne poi il 12 marzo 1938 con il famoso "Anschluss") ad annettere al proprio territorio lo stato austriaco per ricostituire la "[[Grande Germania]]", l'Italia al contrario si opponeva a questa soluzione per evitare una pericolosa ingerenza tedesca lungo i confini nazionali del [[Passo del Brennero|Brennero]], all'epoca del colloquio ancora condivisi con l'autonomo stato austriaco. Il [[partito fascista]] finanziava incessantemente nel frattempo esponenti del governo austriaco quali il cancelliere cristiano-sociale [[Engelbert Dollfuss|Dollfuss]] ed il principe [[Ernst Rüdiger Starhemberg]], strenui oppositori del nazional-socialismo tedesco, dei comunisti e simpatizzanti l'ideologia fascista. |autore=A.A. Rota |titolo=La diplomazia del ventennio. Storia di una politica estera}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Google maps|url=https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Stra,%20Italy|title=Stra, Italy|access-date=1 April 2019}} {{Province of Venice}} pmox3m1r64gc1ur222kc2d5yx581h2i Spinea 0 129637 2237344 2038502 2026-10-26T10:40:58Z Ryomaandres 8044 2237344 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spinea|elevation_m=6|area_total_km2=14.96|population_footnotes=|population_demonym=Spinetense(i)|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|saint=[[Frances ng Roma]]|mayor=Martina Vesnaver|day=Marso 9|postal_code=30038|area_code=041|website={{official website|http://www.comune.spinea.ve.it/}}|footnotes=|istat=027038|area_footnotes=<ref>https://www.tuttitalia.it/veneto/53-spinea/</ref>|mayor_party=[[Lega Nord]]|official_name=Comune di Spinea|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Spinea - municipio di Spinea.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|image_shield=Spinea-Stemma.png|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|30|N|12|9|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|frazioni=Costituzione, Crea, Fornase, Fornase Sud, Fossa, Graspo D'Uva, Luneo, Olmo, Spinea-Orgnano, Taglio, Villafranca, Zigaraga}} Ang '''Spinea''' ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], [[Italya]]. Nasa loob ito ng [[Kalakhang pook|sinturon]] ng [[Mestre]], at tinawid ng kalsada ng probinsiya ng SP32. Ito ay bahagi ng distrito ng [[Miranese]], na kinabibilangan ng kabuuang pitong munisipalidad (bilang karagdagan sa Spinea, [[Mirano]], [[Santa Maria di Sala]], [[Noale]], [[Salzano]], [[Martellago]], at [[Scorzè]]). == Pisikal na heograpiya == Ang teritoryo ng Spinea ay umaabot sa kanluran ng [[kalupaang Veneciano]], isang maikling distansya mula sa [[Laguna ng Venecia|laguna]] at [[Porto Marghera]]. Ito ay isang ganap na patag na lugar, na may mga taas na mula 3 hanggang 8 m. mula timog-silangan hanggang hilagang-kanluran. Walang mga daluyan ng tubig na may partikular na kahalagahan. Mula hilaga hanggang timog, mayroong Rio Dosa, ang Rio [[Cimetto]] (paleoalveo del [[Musone (Veneto)|Muson]]), ang hukay ng Parauro-Cimetto di Spinea, ang hukay ng Cimetto at ang kanal Menegon-Cime-kanal Tron. == Kasaysayan == === Medyebal === Bagaman napapailalim sa parokya, ang bawat nayon ay nagtamasa ng sarili nitong awtonomiya, na bumubuo ng isang panuntunan. Ito ay pinangangasiwaan ng isang meriga na itinalaga sa panahon ng pagpupulong ng mga pinuno ng pamilya, na may mga gawaing administratibo, piskal at kaayusan ng publiko. == Mga kambal bayan == Ang spinea ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa: * {{Flagicon|Italy}} [[Veroli]], Italya, simula 2008 == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Spinea,%20Italy (Mapa ng Google)] [[:en:Spinea#cite ref-1|↑]] https://www.tuttitalia.it/veneto/53-spinea/ [[:en:Spinea#cite ref-wikidata-6c4193b2686f905553042f4ae1ae4934aea078c8-v3 2-0|↑]] [http://demo.istat.it/pop2018/index3.html "Popolazione Residente al 1° Gennaio 2018"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190630220127/http://demo.istat.it/pop2018/index3.html |date=2019-06-30 }}<references />{{Province of Venice}} 3w5fb6703w1idm8wej9kxe7z0bab56u Scorzè 0 129638 2237343 2038501 2026-10-26T10:39:41Z Ryomaandres 8044 2237343 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Scorzè|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{official website|http://www.comune.scorze.ve.it}}|area_code=041|postal_code=30037|saint=San [[Benedicto ng Nursia|Benedicto]]|elevation_m=16|elevation_footnotes=|population_demonym=Scorzetani|population_footnotes=|area_total_km2=33|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Cappella, Gardigiano, Peseggia, Rio San Martino|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|official_name=|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|34|19|N|12|6|32|E|region:IT_type:city(18864)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=I-VE-Scorze1.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Scorzè''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], sa [[Veneto|Italyanong]] rehiyon ng Veneto, na matatagpuan mga {{Convert|25|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Lungsod ng Venecia|Venecia]]. Ang munisipalidad ay matatagpuan humigit-kumulang 25 km hilaga-kanluran ng kabesera ng Kalakhang Lungsod na [[Venecia]], sa hangganan ng mga Lalawigan ng [[Lalawigan ng Padua|Padua]] at [[Lalawigan ng Treviso|Treviso]], ay bahagi ng lugar ng [[Miranese]] at, kasama ang apat na nayon nito, ay ang ikasampu sa pinakamataong sentro sa lalawigan. Kung tungkol sa Serbisyong Pangkalusugan, ito ay kasama sa ASL 3 "Serenissima". Ang bayan ay may hangganan sa [[Zero Branco]], [[Trebaseleghe]], [[Lungsod ng Venecia|Venezia]], [[Noale]], at [[Salzano]]. Ang munisipalidad ng Scorzè ay naglalaman ng maraming mga nayon kabilang ang: [[Rio San Martino]], [[Peseggia]], Cappella, at [[Gardigiano]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo ay maaaring nagmula sa aktibidad ng mga tanner ng katad (scorzeri sa Venetian), na laganap sa lugar, lalo na sa kahabaan ng ilog Dese, noong Gitnang Kapanahunan.<ref>Si potrebbe anche ipotizzare che il toponimo derivi dalla pratica di ''scorzar gli alberi'', sistema utilizzato sin dall'antichità per ottenere legname più denso e adatto alle costruzioni edili e navali.</ref> == Kasaysayan == Pagkatapos ng digmaan, naranasan ng Scorzè ang isang maunlad na panahon ng ekonomiya na nakakita ng paglago nito sa industriyal at demograpiko. == Mga pinagkuhanan == * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Scorzè,%20Italy (Mapa ng Google)] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Venice}} 2zovwvitz06q6g3fiqa79rmlkn04djy Santo Stino di Livenza 0 129639 2237342 2038498 2026-10-26T10:38:25Z Ryomaandres 8044 2237342 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Stino di Livenza|elevation_min_m=|mayor=Matteo Cappelletto|area_footnotes=|area_total_km2=68.09|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanstinesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Biverone, Corbolone, La Salute di Livenza|elevation_m=6|saint=|day=|postal_code=30029, 30020|area_code=0421|website={{official website|http://www.sanstino.it/}}|mayor_party=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|official_name=Comune di San Stino di Livenza|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Brückenbau über d.Livenza bei S.Stino 11.1.18. (BildID 15613648).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|44|N|12|41|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''San Stino di Livenza''' ([[Wikang Veneto|Veneto]]: ''San Stin'') ay isang bayan sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ito ay konektado sa pamamagitan ng kalsada sa probinsiya ng SP61 at ng daanan ng motor A4. Ang pangunahing plaza ([[Plaza|piazza]]) ay ang Piazza Aldo Moro. == Heograpiya == Ang bayan ay nasa pagitan ng ilog Livenza at ng kanal Malgher. == Kasaysayan == === Panahong Romano === Ang mga unang palatandaan ng mga tinatahanang pamayanan na natagpuan sa munisipalidad ng San Stino ay nagsimula noong [[Sinaunang Roma|panahon ng mga Romano]], nang ang teritoryo ay hindi mapagpatuloy dahil ito ay natatakpan ng mga kagubatan sa hilaga at ang mga lagoon ay nabuo sa timog. == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang San Stino ay mayroong pagtatanim ng mga baging, sa katunayan ang lungsod ay bahagi ng proyekto ng turista na ruta ng alak ng Lison-Pramaggiore para sa paggawa ng mga alak ng [[Denominazione di origine controllata|DOC]]. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika ng Disyembre 13, 1964.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3219|titolo=Santo Stino di Livenza|accesso=2024-01-10|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} * [https://maps.google.com/maphp?hl=en&ned=us&tab=nl&q=Santo_Stino_di_Livenza,%20Italy (Mapa ng Google)] {{Province of Venice}} kr49dtyxva1xg6yypfyyw435mlh75ff San Michele al Tagliamento 0 129641 2237341 2038497 2026-10-26T10:36:56Z Ryomaandres 8044 2237341 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Michele al Tagliamento|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=112.3|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Sanmichelini|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=7|mayor_party=|istat=|saint=Madonna della Salute|day=Nobyembre 21|postal_code=30028|area_code=0431|website={{official website|http://www.comunesanmichele.it/}}|mayor=Pasqualino Codognotto|frazioni=Bevazzana, [[Bibione]], Cesarolo, Pozzi, San Giorgio al Tagliamento, III Bacino, Villanova-Malafesta Località: Marinella, San Filippo|official_name=Comune di San Michele al Tagliamento|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Námestie_Piazza_Fontana.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Michele al Tagliamento-Stemma.svg|image_map=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|45|49|N|12|59|43|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=VEN}}|footnotes=}} Ang '''San Michele al Tagliamento''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) ng Italya na may 11,930 naninirahan<ref>{{Cite web|url=http://dati.istat.it/|title=The National Institute of Statistics (Istat)|last=|first=|date=2016|website=|publisher=|access-date=}}</ref> sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Italya]]. Ang SS14, isa sa pangunahing mga [[Highway ng Estado (Italya)]], ay dumadaan sa komuna, na ang ''[[frazione]]'' ng [[Bibione]] ay isang tanyag na resort pangturista. Ang mga katabing na [[munisipalidad]] nito ay ang [[Caorle]], [[Fossalta di Portogruaro]], [[Latisana]], [[Lignano Sabbiadoro]], [[Morsano al Tagambrao]], [[Portogruaro]], [[Ronchis]], at [[Varmo]]. == Kasaysayan == Sa sandaling umasa sa [[Latisana]], ang San Michele al Tagliamento ay naging isang independiyenteng munisipalidad na may isang atas ng Napoleonikong [[Kaharian ng Italya (1805-1814)|Kaharian ng Italya]] na may petsang Disyembre 7, 1807. Idinagdag sa Italya kasunod ng [[Ikatlong Italyanong Digmaan ng Kalayaan|Ikatlong Digmaan ng Kalayaan]] noong 1866, noong 1867 ang munisipalidad ng San Michele ay kinuha ang pangalan ng "San Michele al Tagliamento"<ref>Regio Decreto nº 3827 del 21 luglio 1867, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia [http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=22&mese=08&anno=1867 nº 229 del 22 agosto 1867]</ref> upang makilala ang sarili nito mula sa ibang mga munisipalidad ng Italya na tinatawag na San Michele. == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.sanmichelealtagliamento.it lahat tungkol sa San Michele al Tagambrao] portal na may lahat ng uri ng impormasyon tungkol sa San Michele al Tagambrao * [http://www.bibione.com Bibione - impormasyon sa turista] {{Province of Venice}} 43si6ce46krg867tmm62mqal85l11gs San Donà di Piave 0 129642 2237340 2057552 2026-10-26T10:35:54Z Ryomaandres 8044 2237340 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Donà di Piave|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{official website|http://www.sandonadipiave.net/}}|area_code=0421|postal_code=30027|day=Unang Lunes ng Oktubre|saint=[[Mahal na Ina ng Rosario]]|elevation_m=3|elevation_footnotes=|population_demonym=Sandonatesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=78.73|area_footnotes=|mayor=Andrea Cereser|mayor_party=|frazioni=Calvecchia, Chiesanuova, Cittanova, Fiorentina, Fossà, Grassaga, Isiata, Mussetta di Sopra, Palazzetto, Passarella, Santa Maria di Piave|region=[[Veneto]]|official_name=Città di San Donà di Piave|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|38|N|12|34|E|region:IT-VX_type:city(270000)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San_Donà_di_Piave-Stemma.png|image_caption=Makasaysayang sentro.Corso Silvio Trentin|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Donà corso Trentin 2013.jpeg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Donà di Piave''' (bigkas sa Italyano: [san doˈna ddi ˈpjaːve]; {{Lang-vec|San Donà}} [saŋ doˈna] ) ay isang [[lungsod]] at [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ito ay isa sa makasaysayang pangunahing mga bayan sa teritoryo ng ''Silangan Veneto'', ngunit ito ay ganap na muling itinayo noong unang bahagi ng 1920s matapos na napinsala nang labis sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ng San Donà di Piave, na umaabot sa 78.73&nbsp;km²,<ref name="template divisione amministrativa-superficie"/> ay tumataas sa mababang kapatagang Veneciano, sa hilaga ng [[Laguna ng Venecia]]. Orihinal na ang lugar na ito ay ganap na pinalawak sa kahabaan ng kaliwang pampang ng [[Piave]].<ref name=":10">[http://5.249.146.228/sandona/download/risorse/24 Relazione agronomica |editore=Comune di San Donà di Piav]</ref> Ang mga idroliko na interbensyon na ipinatupad ng [[Republika ng Venecia]] simula noong ika-labing-anim na siglo, ang pinakahuli ay ang paglihis ng takbo ng ilog noong 1664,<ref name=":11">[http://www.passarella.it/storia/ Storia]</ref> hinati ang lugar sa dalawang sektor na pinaghihiwalay ng Piave Nuovo.<ref>{{cita|Pavan|p. 54.|pavan l}}</ref> Ang opisyal na altitud ng munisipalidad, na tumutugma sa punto kung saan nakatayo ang munisipal na luklukan, ay 3 m sa itaas ng antas ng dagat.<ref name="template divisione amministrativa-superficie"/> Ang pagkakaiba sa pagitan ng pinakamababang altitud (-1 m.) at ang pinakamataas na punto (12 m.) ay naglalagay sa teritoryo ng Sandonatese sa ikatlong puwesto sa mga munisipalidad na may pinakamalaking hanay ng altitud sa Kalakhang Lungsod ng Venecia.<ref>[http://www.comuni-italiani.it/027/033/statistiche/ San Donà di Piave - statistiche]</ref> == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|FRA}} [[Villeneuve-sur-Lot]], [[Pransiya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|colwidth=30em}} == Mga pinagkuhanan == * {{cite book|first1=Laura|last1=Pavan|title=Lands of Eastern Veneto. Tourism and Cultural Guide|publisher=Edicilio Editore|location=Portogruaro|year=2007}}  == Mga panlabas na link == * [http://en.turismovenezia.it/ Ang site ng impormasyon ng turista ng Metropolitan City ng Venice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210809064504/http://en.turismovenezia.it/ |date=2021-08-09 }} {{Province of Venice}} nw6fbv5uqt1tqeds33fx6awrk7a73a3 2237349 2237340 2026-10-26T10:49:25Z Ryomaandres 8044 2237349 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Donà di Piave|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Venecia|Venecia]] (VE)|website={{official website|http://www.sandonadipiave.net/}}|area_code=0421|postal_code=30027|day=Unang Lunes ng Oktubre|saint=[[Mahal na Ina ng Rosario]]|elevation_m=3|elevation_footnotes=|population_demonym=Sandonatesi|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|area_total_km2=78.73|area_footnotes=|mayor=Andrea Cereser|mayor_party=|frazioni=Calvecchia, Chiesanuova, Cittanova, Fiorentina, Fossà, Grassaga, Isiata, Mussetta di Sopra, Palazzetto, Passarella, Santa Maria di Piave|region=[[Veneto]]|official_name=Città di San Donà di Piave|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|38|N|12|34|E|region:IT-VX_type:city(270000)|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=San_Donà_di_Piave-Stemma.png|image_caption=Makasaysayang sentro.Corso Silvio Trentin|image_alt=|imagesize=|image_skyline=San Donà corso Trentin 2013.jpeg|native_name=|footnotes=}} Ang '''San Donà di Piave''' (bigkas sa Italyano: [san doˈna ddi ˈpjaːve]; {{Lang-vec|San Donà}} [saŋ doˈna] ) ay isang [[lungsod]] at [[komuna]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Venecia]], [[Veneto]], hilagang [[Italya]]. Ito ay isa sa makasaysayang pangunahing mga bayan sa teritoryo ng ''Silangan Veneto'', ngunit ito ay ganap na muling itinayo noong unang bahagi ng dekada '20 matapos na napinsala nang labis sa [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. == Heograpiyang pisikal == === Teritoryo === Ang teritoryo ng San Donà di Piave, na umaabot sa 78.73&nbsp;km²,<ref name="template divisione amministrativa-superficie"/> ay tumataas sa mababang kapatagang Veneciano, sa hilaga ng [[Laguna ng Venecia]]. Orihinal na ang lugar na ito ay ganap na pinalawak sa kahabaan ng kaliwang pampang ng [[Piave]].<ref name=":10">[http://5.249.146.228/sandona/download/risorse/24 Relazione agronomica |editore=Comune di San Donà di Piav]</ref> Ang mga idroliko na interbensyon na ipinatupad ng [[Republika ng Venecia]] simula noong ika-labing-anim na siglo, ang pinakahuli ay ang paglihis ng takbo ng ilog noong 1664,<ref name=":11">[http://www.passarella.it/storia/ Storia]</ref> hinati ang lugar sa dalawang sektor na pinaghihiwalay ng Piave Nuovo.<ref>{{cita|Pavan|p. 54.|pavan l}}</ref> Ang opisyal na altitud ng munisipalidad, na tumutugma sa punto kung saan nakatayo ang munisipal na luklukan, ay 3 m sa itaas ng antas ng dagat.<ref name="template divisione amministrativa-superficie"/> Ang pagkakaiba sa pagitan ng pinakamababang altitud (-1 m.) at ang pinakamataas na punto (12 m.) ay naglalagay sa teritoryo ng Sandonatese sa ikatlong puwesto sa mga munisipalidad na may pinakamalaking hanay ng altitud sa Kalakhang Lungsod ng Venecia.<ref>[http://www.comuni-italiani.it/027/033/statistiche/ San Donà di Piave - statistiche]</ref> == Mga kambal bayan == * {{Flagicon|FRA}} [[Villeneuve-sur-Lot]], [[Pransiya]] == Mga sanggunian == {{Reflist|colwidth=30em}} == Mga pinagkuhanan == * {{cite book|first1=Laura|last1=Pavan|title=Lands of Eastern Veneto. Tourism and Cultural Guide|publisher=Edicilio Editore|location=Portogruaro|year=2007}}  == Mga panlabas na link == * [http://en.turismovenezia.it/ Ang site ng impormasyon ng turista ng Metropolitan City ng Venice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210809064504/http://en.turismovenezia.it/ |date=2021-08-09 }} {{Province of Venice}} 7bih2jfzcwx7335z6l7bqxsbxv94xmm Sospirolo 0 129875 2237090 2232404 2026-10-25T20:43:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237090 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sospirolo|official_name=Comune di Sospirolo|native_name=|image=Valle_del_Mis_inverno_2009.jpg|imagesize=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|8|N|12|5|E|type:city(3,212)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Renato Moro|area_footnotes=|area_total_km2=66.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Sospirolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=32037|area_code=0437|website=http://www.comune.sospirolo.bl.it|footnotes=}} [[File:Eglise_patronale_des_Saints_Pietro_e_Paolo.jpg|left|thumb|300x300px| Simbahang parokya ng Santi Pietro e Paolo.]] Ang '''Sospirolo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} kanluran ng [[Belluno]]. Ang Sospirolo ay may lawak na 65.86&nbsp;km² na lawak at densidad ng populasyon na 46.64 bawat km² na may taunang pagbabago ng populasyon na -0.40% (2011-2023).<ref>{{Cite web |title=Sospirolo (Belluno, Veneto, Italy) - Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information |url=https://www.citypopulation.de/en/italy/veneto/belluno/025056__sospirolo/ |access-date=2024-02-06 |website=www.citypopulation.de}}</ref> == Pinagmulan ng pangalan == Ang Sospirolo ay nauugnay sa pangalan ng nakapatong na [[Monte Sperone]], kaya ang toponimo ay nangangahulugang "sa ilalim ng Sperone". Ang hulaping -oi ng bersiyon sa Veneciano ay, ayon kay [[Giovan Battista Pellegrini]], ang diyalektong adaptasyon ng pangmaramihang pagtatapos na -oni, kaya ang Sospiroi ay orihinal na tumutukoy sa "mga naninirahan sa mga nayon sa ilalim ng Sperone".<ref name="dizionario">{{cita libro |p=746|AA.|VV.|Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani|2006|UTET|Torino}}</ref> == Mga monumento at tanawin == === Mga Venecianong villa === Ang munisipalidad ay tahanan ng maraming [[Venecianong villa]], tulad ng Villa Sandi Zasso, na matatagpuan sa Moldoi di Maras (ika-18 siglo), Villa Buzzatti Ferrante, sa Gron (ika-19 na siglo), Villa Agosti Bacchetti, sa Belvedere di Gron (ika-17 siglo), at Villa Agosti Miari, sa Susin (ika-18 siglo), na ang mahalagang parke ay karapat-dapat banggitin.<ref>{{collegamento interrotto|[http://catalogo.irvv.net/pdf?48873.PDF Scheda di villa Agosti, Miari]|data=aprile 2018|bot=InternetArchiveBot}} dal sito dell'[[IRVV]].</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas, na ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekretong maharlika noong Mayo 8, 1927,<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1930|titolo=Sospirolo|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=2 luglio 2023}}</ref> ay kulay asul, na may isang langaylangayan na nakadapo sa tuktok ng isang berdeng bundok na umaangat mula sa isang pilak na ilog. == Galeriya == <gallery> Talaksan:Valle del Mis inverno 2009.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Valle_del_Mis_inverno_2009.jpg| {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<div align="center">Lago del Mis</div> Talaksan:Monte Sperone.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Monte_Sperone.jpg| {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<div align="center">Monte Sperone na tinatanaw mula sa bayan ng Sospirolo</div> Talaksan:Villa Sandi Zasso.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Villa_Sandi_Zasso.jpg| {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<div align="center">Villa Sandi Zasso</div> </gallery> == Tingnan din == * [[Lawa ng Vedana]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1fim6d1gp514avtflbexju1c3ms1wnv Sovramonte 0 129883 2237092 2232383 2026-10-25T20:49:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237092 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sovramonte|official_name=Comune di Sovramonte|native_name=|image=Sorriva.JPG|imagesize=|caption=|image_shield=|shield_alt=|shield_size=px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|4|N|11|47|E|type:city(1,659)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Sorriva, Zorzoi, Servo, Faller, Aune, Salzen, Croce d’Aune, Moline, Gorna|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=50.8|population_footnotes=|population_demonym=Sovramontini|elevation_footnotes=|elevation_m=600|saint=San Zeno|day=|postal_code=32030|area_code=0439|website=|footnotes=}}Ang '''Sovramonte''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Belluno]] . Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,659 at may lawak na {{Convert|50.8|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Sovramonte ay binubuo ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at baryo) Sorriva, Zorzoi, Servo, Faller, Aune, Salzen, Croce d'Aune, Moline, at Gorna. May hangganan ang Sovramonte sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canal San Bovo]], [[Feltre]], [[Fonzaso]], [[Imer, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Imer]], [[Lamon]], [[Mezzano]], at [[Pedavena]]. == Arkeolohiya == Sa lugar ng Supramonti, natagpuan ang libing ng isang sinaunang tao mula sa Mataas na Paleolitiko noong 1988: siya ay isang mangangaso, inilibing kasama ng mga kagamitan sa libing at natatakpan ng mga batong pininturahan ng okre. Ang pagkakatuklas ay naganap sa lugar ng [[Mangangaso ng Val Rosna|Val Rosna]] ([[Val Schener]]).<ref>{{Cita web|url=https://spazioinwind.libero.it/specolino/pre/preist2.htm|titolo=La sepoltura Epigravettiana di Rosna}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250125145625/https://spazioinwind.libero.it/specolino/pre/preist2.htm |date=2025-01-25 }}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3569|1881|3585|1901|3666|1911|4225|1921|4308|1931|3460|1936|3102|1951|3438|1961|2904|1971|2150|1981|1981|1991|1818|2001|1697|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 3epniij8d6h27g8rv6oq4h32rbm72g1 Zenson di Piave 0 130359 2237290 2233635 2026-10-26T05:52:50Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237290 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Zenson di Piave|official_name=Comune di Zenson di Piave|native_name=|image=|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|12|30|E|type:city(1,771)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Treviso]] (TV)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=31050|area_code=0421|website={{official website|http://www.comune.zensondipiave.tv.it}}|footnotes=|image_skyline=Zenson di Piave.jpg}}Ang '''Zenson di Piave''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Treviso]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} silangan ng [[Treviso]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,771 at may lawak na {{Convert|9.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Zenson di Piave ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Fossalta di Piave]], [[Monastier di Treviso]], [[Noventa di Piave]], [[Salgareda]], at [[San Biagio di Callalta]]. == Kasaysayan == Napakatanda na ng mga pinagmulan ng Zenson: ang mga natuklasang kagamitan at labi ng mga armas ay nagpapakita na ang unang pamayanan ay nabuo na noong ikalawang milenyo BK. Walang alinlangang ang kabihasnan ay pinapaboran ng lokasyong heograpikal ng lokalidad, na nagbigay-daan sa pagkontrol ng trapiko sa kahabaan ng Piave.<ref name="comune">{{cita web|url=http://www.comune.zensondipiave.tv.it/web/zenson/vivere/cenni-storici?selVert=menu-contestuale_6e5f6e46-6140-4f38-a388-134b41d20f8a|titolo=Cenni Storici|accesso=4 ottobre 2012|editore=Comune di Zenson di Piave|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20140204033136/http://www.comune.zensondipiave.tv.it/web/zenson/vivere/cenni-storici?selVert=menu-contestuale_6e5f6e46-6140-4f38-a388-134b41d20f8a|dataarchivio=4 febbraio 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140204033136/http://www.comune.zensondipiave.tv.it/web/zenson/vivere/cenni-storici?selVert=menu-contestuale_6e5f6e46-6140-4f38-a388-134b41d20f8a |date=2014-02-04 }}</ref> == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Zenson di Piave ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Disyembre 10, 2014.<ref name="DPR">{{cita web|titolo=Zenson di Piave (Treviso) D.P.R. 10.12.2014 concessione di stemma e gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2014/COMUNI%202014/Zenson_di_Piave.html|accesso=5 agosto 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260129023643/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2014/COMUNI%202014/Zenson_di_Piave.html |date=29 Enero 2026 }}</ref> == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1666|1881|1714|1901|1753|1911|2076|1921|2282|1931|2430|1936|2453|1951|2427|1961|1884|1971|1626|1981|1572|1991|1568|2001|1694|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.zensondipiave.tv.it www.comune.zensondipiave.tv.it] {{Province of Treviso}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] naf2fdqpcm9nnmaniyl4j2kesozvp8r Adria 0 131105 2237012 1718900 2026-10-25T12:19:29Z Ryomaandres 8044 2237012 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Adria | official_name = Comune di Adria | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Adria''' ay isang [[comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasasyayan == Sa hilagang-silangan ng bayan, sa lugar ng Amolaretta, isang paghuhukay noong 2010-2011 ang nagbunyag ng isang lugar mula sa Gitnang Panahon ng Tanso, na tinitirhan nang walang pagkaantala sa loob ng tatlong siklo, mula sa istruktura sa isang kahoy na plantsa sa isang hindi gumagalaw na kapaligiran hanggang sa kubo na itinayo sa lupa; ang mga radiometric dating ay nasa pagitan ng ika-16 at ika-12 siglo BK at ang mga materyales ay inilalagay sa pagitan ng mga abot-tanaw ng Terramare at Sub-Apeninos, nang walang anumang etnikong pag-uugnay na iminungkahi. Nabaon ng mga deposito ng alluvial, ang lugar ay bumalik upang gamitin kalaunan bilang isang nekropolis ng mga panahon ng Elenistiko at Romano.<ref name="Balista2015">{{Cita libro |volume=2 |pp=721-727 |autore=Claudio Balista |autore2=Fiorenza Bortolami |autore3=Fiorenzo Fuolega |autore4=Giovanna Gambacurta |autore5=Marco Marchesini |autore6=Erika Valli |capitolo=Il sito dell'Età del bronzo medio-recente corrispondente all'antica Adria (Rovigo) in località Amolaretta |titolo=Preistoria e Protostoria del Veneto |opera=Studi di Preistoria e Protostoria |editore=Istituto Italiano di Preistoria e Protostoria |città=Firenze |anno=2015}}</ref> Noong panahon ng mga [[pagsalakay ng mga barbaro]], ang daungan ng Adria ay nawalan na ng malaking kahalagahan nito, ngunit ginampanan nito ang bagong papel bilang isang mahalagang balwarte ng militar, na ipinagtatanggol ng laguna at ng mga ilog [[Ilog Adigio|Adigio]] at Po, sa loob ng mga teritoryong pinangangasiwaan ng Simbahan ng [[Roma]]. Ang tiyak na pagbagsak ng daungan ng Adria ay naganap kasunod ng [[baha sa Cucca]] noong 589, na sumira sa buong idrograpiya ng nakapalibot na teritoryo, na naghiwalay sa Adria sa mga hindi malusog na latian. Maging ang network ng mga kalsadang Romano ay agad na nawala; ang tanging nakaligtas ay ang [[Via Popilia]], na agad na pinalitan ng pangalang Romea dahil ginamit ito ng mga peregrino na patungo sa Roma.<ref name="adria">{{Cita web|url=http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|titolo=Storia della città di Adria|accesso=31 gennaio 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171226182555/http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|dataarchivio=26 dicembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> Ang panahon ni Napoleon ay nagpakilala rin ng mahahalaga at positibong mga inobasyon sa Adria: mga libreng pampublikong paaralan, pagsugpo sa mga institusyong pangrelihiyon na binabayaran ng pampublikong badyet, pagpapatibay ng mga probisyong makatao at pangkalinisan, at pagpapakilala ng bagong kodigo sibil.<ref name="adria2">{{Cita web|url=http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|titolo=Storia della città di Adria|accesso=31 gennaio 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171226182555/http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|dataarchivio=26 dicembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} 47cel38ne6ca9otxi24dnutfhcpldki 2237015 2237012 2026-10-25T12:20:18Z Ryomaandres 8044 2237015 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Adria | official_name = Comune di Adria | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Adria_Italy.jpg}} Ang '''Adria''' ay isang [[comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasasyayan == Sa hilagang-silangan ng bayan, sa lugar ng Amolaretta, isang paghuhukay noong 2010-2011 ang nagbunyag ng isang lugar mula sa Gitnang Panahon ng Tanso, na tinitirhan nang walang pagkaantala sa loob ng tatlong siklo, mula sa istruktura sa isang kahoy na plantsa sa isang hindi gumagalaw na kapaligiran hanggang sa kubo na itinayo sa lupa; ang mga radiometric dating ay nasa pagitan ng ika-16 at ika-12 siglo BK at ang mga materyales ay inilalagay sa pagitan ng mga abot-tanaw ng Terramare at Sub-Apeninos, nang walang anumang etnikong pag-uugnay na iminungkahi. Nabaon ng mga deposito ng alluvial, ang lugar ay bumalik upang gamitin kalaunan bilang isang nekropolis ng mga panahon ng Elenistiko at Romano.<ref name="Balista2015">{{Cita libro |volume=2 |pp=721-727 |autore=Claudio Balista |autore2=Fiorenza Bortolami |autore3=Fiorenzo Fuolega |autore4=Giovanna Gambacurta |autore5=Marco Marchesini |autore6=Erika Valli |capitolo=Il sito dell'Età del bronzo medio-recente corrispondente all'antica Adria (Rovigo) in località Amolaretta |titolo=Preistoria e Protostoria del Veneto |opera=Studi di Preistoria e Protostoria |editore=Istituto Italiano di Preistoria e Protostoria |città=Firenze |anno=2015}}</ref> Noong panahon ng mga [[pagsalakay ng mga barbaro]], ang daungan ng Adria ay nawalan na ng malaking kahalagahan nito, ngunit ginampanan nito ang bagong papel bilang isang mahalagang balwarte ng militar, na ipinagtatanggol ng laguna at ng mga ilog [[Ilog Adigio|Adigio]] at Po, sa loob ng mga teritoryong pinangangasiwaan ng Simbahan ng [[Roma]]. Ang tiyak na pagbagsak ng daungan ng Adria ay naganap kasunod ng [[baha sa Cucca]] noong 589, na sumira sa buong idrograpiya ng nakapalibot na teritoryo, na naghiwalay sa Adria sa mga hindi malusog na latian. Maging ang network ng mga kalsadang Romano ay agad na nawala; ang tanging nakaligtas ay ang [[Via Popilia]], na agad na pinalitan ng pangalang Romea dahil ginamit ito ng mga peregrino na patungo sa Roma.<ref name="adria">{{Cita web|url=http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|titolo=Storia della città di Adria|accesso=31 gennaio 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171226182555/http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|dataarchivio=26 dicembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> Ang panahon ni Napoleon ay nagpakilala rin ng mahahalaga at positibong mga inobasyon sa Adria: mga libreng pampublikong paaralan, pagsugpo sa mga institusyong pangrelihiyon na binabayaran ng pampublikong badyet, pagpapatibay ng mga probisyong makatao at pangkalinisan, at pagpapakilala ng bagong kodigo sibil.<ref name="adria2">{{Cita web|url=http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|titolo=Storia della città di Adria|accesso=31 gennaio 2020|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20171226182555/http://www.comune.adria.ro.it/web/adria/vivere/vivere-interna?p_p_id=ALFRESCO_MYPORTAL_CONTENT_PROXY_WAR_myportalportlet_INSTANCE_nc6A&p_p_lifecycle=1&p_p_state=normal&p_p_mode=view&template=%2Fregioneveneto%2Fmyportal%2Fhtml-generico-detail&uuid=d418ccef-88dc-41db-9c18-7080d908b7dd&contentArea=_Adria_vivere-interna_Body1_&selVert=menu-contestuale_01878a67-a5cc-45f0-9ae8-70f37de4845f|dataarchivio=26 dicembre 2017|urlmorto=sì}}</ref> == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} 5051hc8igz5zfzquy9lvfu47ty54dhf Ariano nel Polesine 0 131107 2237013 2145627 2026-10-25T12:19:48Z Ryomaandres 8044 2237013 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine <br> | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[comune]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] sa bansang [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} 9su9iwrizdvsek7zi66taoen4109l5r 2237014 2237013 2026-10-25T12:20:00Z Ryomaandres 8044 2237014 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine <br> | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image=Ariano nel Polesine e Ariano Ferrarese.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[comune]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] sa bansang [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} o6lkd59ziy9zujjni3dyyqp00b5nhkd 2237016 2237014 2026-10-25T12:22:44Z Ryomaandres 8044 2237016 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine <br> | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image=Ariano nel Polesine e Ariano Ferrarese.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[comune]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] sa bansang [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang siglo-mahabang panahon ng pamumuno ng mga [[Este]] ay kinakitaan ng isang administrasyong pinamamahalaan kasama, ngunit kadalasan ay sumasalungat, sa kapangyarihang ginagamit ng obispo ng Adria na kumakatawan sa [[Estado ng Papa]].<ref>Ferrara e tutti i territori facenti capo a essa (sino all'Adige) erano feudo pontificio.</ref> Mula sa pananaw ng mga karaniwang tao, ang awtoridad ng obispo, na ginagamit din sa pamamagitan ng malawakang pamamahagi ng mga parokya, ang siyang nag-organisa at namamahala sa pang-araw-araw na buhay. Walang umiiral na kinatawan ng imperyo sa mga teritoryong ito; ang sa pamilyang Este ay pangunahing maiuugnay sa mga opisyal na itinalaga sa pangongolekta at pagpapataw ng mga buwis o sa ilang dumadaang tropa. Dalawang malalaking gusali, ang isa ay orihinal na ginamit bilang bodega ng pamilyang Este at ang isa naman ay inspirasyon ng arkitektura nito, ang nakapalibot sa plaza sa gitna ng kabesera. Noong ika-16 na siglo, ang [[Serenissima]], sa tugatog ng kapangyarihan nito, ay permanenteng sumakop lamang sa isang bahagi ng teritoryo; ang pinakamalaking sentro ng populasyon ng munisipalidad ay nanatiling nasa ilalim ng kontrol ng [[Ferrara]]. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} 3zm5wn9a5eqd8giu7p1zp2c1xsikjxr 2237017 2237016 2026-10-25T12:23:07Z Ryomaandres 8044 2237017 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine <br> | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image=Ariano nel Polesine e Ariano Ferrarese.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang siglo-mahabang panahon ng pamumuno ng mga [[Este]] ay kinakitaan ng isang administrasyong pinamamahalaan kasama, ngunit kadalasan ay sumasalungat, sa kapangyarihang ginagamit ng obispo ng Adria na kumakatawan sa [[Estado ng Papa]].<ref>Ferrara e tutti i territori facenti capo a essa (sino all'Adige) erano feudo pontificio.</ref> Mula sa pananaw ng mga karaniwang tao, ang awtoridad ng obispo, na ginagamit din sa pamamagitan ng malawakang pamamahagi ng mga parokya, ang siyang nag-organisa at namamahala sa pang-araw-araw na buhay. Walang umiiral na kinatawan ng imperyo sa mga teritoryong ito; ang sa pamilyang Este ay pangunahing maiuugnay sa mga opisyal na itinalaga sa pangongolekta at pagpapataw ng mga buwis o sa ilang dumadaang tropa. Dalawang malalaking gusali, ang isa ay orihinal na ginamit bilang bodega ng pamilyang Este at ang isa naman ay inspirasyon ng arkitektura nito, ang nakapalibot sa plaza sa gitna ng kabesera. Noong ika-16 na siglo, ang [[Serenissima]], sa tugatog ng kapangyarihan nito, ay permanenteng sumakop lamang sa isang bahagi ng teritoryo; ang pinakamalaking sentro ng populasyon ng munisipalidad ay nanatiling nasa ilalim ng kontrol ng [[Ferrara]]. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} 0n5uhpkh044ql5bbdm5qwm7r7nfykl9 Arquà Polesine 0 131108 2237026 1929445 2026-10-25T13:48:19Z Ryomaandres 8044 2237026 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Castello Estense, detalye ng patyong panloob|image_skyline=Castello Estense, settembre 2022 (Arquà Polesine) 05.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} pax0pbtwgzp1usrh3oruqynetepn0s4 2237027 2237026 2026-10-25T13:53:17Z Ryomaandres 8044 2237027 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Castello Estense, detalye ng patyong panloob|image_skyline=Castello Estense, settembre 2022 (Arquà Polesine) 05.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Makikita ang mga makasaysayang gusali sa munisipalidad, tulad ng mga labi ng kastilyong medyebal (ang tanging nakaligtas sa isang sinaunang network ng mga kuta na nagbabantay sa lugar ng Polesine), isang lodge sa pangangaso sa Este noong ika-14 na siglo, ang simbahang parokya na Baroko na inialay sa Sant'Andrea, at maraming oratoryo sa mga nayon ng bayan. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan sa lugar ng Polesine, 9.8 kilometro sa timog ng Rovigo. Napapaligiran ito ng Rovigo sa hilaga, [[Bosaro]] sa silangan, [[Polesella]] at [[Frassinelle Polesine]] sa timog, [[Villamarzana]] sa kanluran, at [[Costa di Rovigo]] sa hilagang-kanluran. Binubuo ng munisipalidad ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng Corné at Granze, na may kabuuang lawak na 19.93 km². == Kasaysayan == [[File:Estimo_del_1708,_Ritratti_di_qua_del_Canal_Castagnaro,_Il_Castello_(di_Arquà_Polesine)_Accademia_dei_Concordi,_Rovigo.jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Estimo_del_1708,_Ritratti_di_qua_del_Canal_Castagnaro,_Il_Castello_(di_Arqu%C3%A0_Polesine)_Accademia_dei_Concordi,_Rovigo.jpg|left|thumb|Survey noong 1708, mga Larawan sa panig na ito ng Kanal ng Castagnaro, ang Kastilyo (itinago sa [[Accademia dei Concordi]], [[Rovigo]]).]] Noong nakaraan, ang Arquà ay tinatawag na Arcunda, Arquata, at Arquadum. Maraming mga artepakto na natuklasan sa lugar, kabilang ang maraming lapida, ang nagpapatotoo sa pagkakaroon ng isang pamayanan noon pang panahon ng mga Romano. Ang pangalan ay tumutukoy sa daloy ng isang ilog o kalsada na dating bumubuo ng isang matalim na kurba dito. Ang teritoryo ng Arquà ay tila ibinigay ng lokal na panginoong pyudal, si Markes Almerico, sa Simbahan ng Adria. Noong 938, ito ay ipinasa sa ilalim ng pamamahala ni [[Adelardi]] ng [[Ferrara]], kung saan ito ay naipasa sa pamilya [[Este]] noong 1194, na sa ilalim ng kanilang pamamahala ay nanatili ito, maliban sa maikling panahon, hanggang 1482. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} a47v3p34jxo89if2fkvp9z8cyxvr2qy 2237028 2237027 2026-10-25T13:54:12Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237028 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Castello Estense, detalye ng patyong panloob|image_skyline=Castello Estense, settembre 2022 (Arquà Polesine) 05.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Makikita ang mga makasaysayang gusali sa munisipalidad, tulad ng mga labi ng kastilyong medyebal (ang tanging nakaligtas sa isang sinaunang network ng mga kuta na nagbabantay sa lugar ng Polesine), isang lodge sa pangangaso sa Este noong ika-14 na siglo, ang simbahang parokya na Baroko na inialay sa Sant'Andrea, at maraming oratoryo sa mga nayon ng bayan. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan sa lugar ng Polesine, 9.8 kilometro sa timog ng Rovigo. Napapaligiran ito ng Rovigo sa hilaga, [[Bosaro]] sa silangan, [[Polesella]] at [[Frassinelle Polesine]] sa timog, [[Villamarzana]] sa kanluran, at [[Costa di Rovigo]] sa hilagang-kanluran. Binubuo ng munisipalidad ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng Corné at Granze, na may kabuuang lawak na 19.93 km². == Kasaysayan == [[File:Estimo_del_1708,_Ritratti_di_qua_del_Canal_Castagnaro,_Il_Castello_(di_Arquà_Polesine)_Accademia_dei_Concordi,_Rovigo.jpg|left|thumb|Survey noong 1708, mga Larawan sa panig na ito ng Kanal ng Castagnaro, ang Kastilyo (itinago sa [[Accademia dei Concordi]], [[Rovigo]]).]] Noong nakaraan, ang Arquà ay tinatawag na Arcunda, Arquata, at Arquadum. Maraming mga artepakto na natuklasan sa lugar, kabilang ang maraming lapida, ang nagpapatotoo sa pagkakaroon ng isang pamayanan noon pang panahon ng mga Romano. Ang pangalan ay tumutukoy sa daloy ng isang ilog o kalsada na dating bumubuo ng isang matalim na kurba dito. Ang teritoryo ng Arquà ay tila ibinigay ng lokal na panginoong pyudal, si Markes Almerico, sa Simbahan ng Adria. Noong 938, ito ay ipinasa sa ilalim ng pamamahala ni [[Adelardi]] ng [[Ferrara]], kung saan ito ay naipasa sa pamilya [[Este]] noong 1194, na sa ilalim ng kanilang pamamahala ay nanatili ito, maliban sa maikling panahon, hanggang 1482. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} smw5is5e4n2sp9vjug6hduu31v4s45s 2237066 2237028 2026-10-25T15:23:24Z Ryomaandres 8044 2237066 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Arquà Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Castello Estense, detalye ng patyong panloob|image_skyline=Castello Estense, settembre 2022 (Arquà Polesine) 05.jpg}} Ang '''Arquà Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Makikita ang mga makasaysayang gusali sa munisipalidad, tulad ng mga labi ng kastilyong medyebal (ang tanging nakaligtas sa isang sinaunang network ng mga kuta na nagbabantay sa lugar ng Polesine), isang lodge sa pangangaso sa Este noong ika-14 na siglo, ang simbahang parokya na Baroko na inialay sa Sant'Andrea, at maraming oratoryo sa mga nayon ng bayan. == Heograpiya == Ito ay matatagpuan sa lugar ng Polesine, 9.8 kilometro sa timog ng Rovigo. Napapaligiran ito ng Rovigo sa hilaga, [[Bosaro]] sa silangan, [[Polesella]] at [[Frassinelle Polesine]] sa timog, [[Villamarzana]] sa kanluran, at [[Costa di Rovigo]] sa hilagang-kanluran. Binubuo ng munisipalidad ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng Corné at Granze, na may kabuuang lawak na 19.93 km². == Kasaysayan == [[File:Estimo_del_1708,_Ritratti_di_qua_del_Canal_Castagnaro,_Il_Castello_(di_Arquà_Polesine)_Accademia_dei_Concordi,_Rovigo.jpg|left|thumb|Survey noong 1708, mga Larawan sa panig na ito ng Kanal ng Castagnaro, ang Kastilyo (itinago sa [[Accademia dei Concordi]], [[Rovigo]]).]] Noong nakaraan, ang Arquà ay tinatawag na Arcunda, Arquata, at Arquadum. Maraming mga artepakto na natuklasan sa lugar, kabilang ang maraming lapida, ang nagpapatotoo sa pagkakaroon ng isang pamayanan noon pang panahon ng mga Romano. Ang pangalan ay tumutukoy sa daloy ng isang ilog o kalsada na dating bumubuo ng isang matalim na kurba dito. Ang teritoryo ng Arquà ay tila ibinigay ng lokal na panginoong pyudal, si Markes Almerico, sa Simbahan ng Adria. Noong 938, ito ay ipinasa sa ilalim ng pamamahala ni [[Adelardi]] ng [[Ferrara]], kung saan ito ay naipasa sa pamilya [[Este]] noong 1194, na sa ilalim ng kanilang pamamahala ay nanatili ito, maliban sa maikling panahon, hanggang 1482. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kategorya:Veneto]] {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} ohdjdqnhpgkle00l3hs8ga5ik0v7slu Bergantino 0 131111 2237029 1929466 2026-10-25T13:55:00Z Ryomaandres 8044 2237029 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 7huchqivtagw5t88x5u6b1ctsq197bj 2237030 2237029 2026-10-25T13:57:28Z Ryomaandres 8044 2237030 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] etv9gvfpjfocnz00o89gk6ldg2wi4wc 2237031 2237030 2026-10-25T14:07:26Z Ryomaandres 8044 2237031 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong ikalawang kalahati ng dekada 1900, inatasan ng Munisipalidad si Maestro [[Adriano Franceschini]] na kumuha ng mga mapagkakatiwalaang makasaysayang sanggunian mula sa panahong medyebal patungkol sa mga lokal na kaganapan. Ito ang nagtulak sa iskolar ng Ferrarese na simulan ang makabuluhang pananaliksik sa populasyon ng magsasakang Altopolesano sa mga sinupan at aklatan ng buong lugar, na nagresulta, bukod sa iba pang mga akda, sa aklat na: ''Hurisdiksiyong Episkopal at mga Pamayanang Rural ng Altopolesano: Bergantino, Melara, Bariano, Trecenta.'' == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] iptzkhptdmt615zwp6nwos4fmv8igkw 2237032 2237031 2026-10-25T14:07:55Z Ryomaandres 8044 2237032 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa Arcipretale di San Giorgio - Bergantino - Rovigo - Italia.jpg|image_caption=Simbahan ng San Giorgio}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong ikalawang kalahati ng dekada 1900, inatasan ng Munisipalidad si Maestro [[Adriano Franceschini]] na kumuha ng mga mapagkakatiwalaang makasaysayang sanggunian mula sa panahong medyebal patungkol sa mga lokal na kaganapan. Ito ang nagtulak sa iskolar ng Ferrarese na simulan ang makabuluhang pananaliksik sa populasyon ng magsasakang Altopolesano sa mga sinupan at aklatan ng buong lugar, na nagresulta, bukod sa iba pang mga akda, sa aklat na: ''Hurisdiksiyong Episkopal at mga Pamayanang Rural ng Altopolesano: Bergantino, Melara, Bariano, Trecenta.'' == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 48xe9lfdnnjdqcxesn1fc2zz594caln 2237033 2237032 2026-10-25T14:08:40Z Ryomaandres 8044 /* Mga monumento at tanawin */ 2237033 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa Arcipretale di San Giorgio - Bergantino - Rovigo - Italia.jpg|image_caption=Simbahan ng San Giorgio}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong ikalawang kalahati ng dekada 1900, inatasan ng Munisipalidad si Maestro [[Adriano Franceschini]] na kumuha ng mga mapagkakatiwalaang makasaysayang sanggunian mula sa panahong medyebal patungkol sa mga lokal na kaganapan. Ito ang nagtulak sa iskolar ng Ferrarese na simulan ang makabuluhang pananaliksik sa populasyon ng magsasakang Altopolesano sa mga sinupan at aklatan ng buong lugar, na nagresulta, bukod sa iba pang mga akda, sa aklat na: ''Hurisdiksiyong Episkopal at mga Pamayanang Rural ng Altopolesano: Bergantino, Melara, Bariano, Trecenta.'' == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga simbolo == Kinilala ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Bergantino sa pamamagitan ng Dekreto ng Punong Ministro noong Pebrero 10, 1955.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?461|titolo=Bergantino|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=8 luglio 2022}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://patrimonioacs.cultura.gov.it/patrimonio/4c1e4ceb-37a1-483e-9044-d92c084430ab/191-bergantino|titolo=Bozzetto dello stemma del Comune di Bergantino|accesso=15 ottobre 2024|sito=ACS, Raccolta dei disegni degli stemmi di comuni e città}}</ref> == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] gevqqty9wmge5tun0sh805ub25qjzzg 2237036 2237033 2026-10-25T14:13:40Z Ryomaandres 8044 2237036 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa Arcipretale di San Giorgio - Bergantino - Rovigo - Italia.jpg|image_caption=Simbahan ng San Giorgio}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 2,324 na naninirahan dito. Ang bayan ay matatagpuan sa agarang paligid ng kaliwang pampang ng [[Ilog Po]], kahilera ng pinakakapansin-pansing [[meandro]] ng daluyan ng tubig. Sa kabila ng 15 m lamang sa ibabaw ng antas ng dagat, ang Bergantino ang pinakamataas na munisipalidad sa lalawigan ng Rovigo.<ref>{{Cita web|url=https://www.tuttitalia.it/veneto/provincia-di-rovigo/50-comuni/altitudine/|titolo=Comuni in provincia di Rovigo per altitudine|sito=Tuttitalia|accesso=4 dicembre 2024}}</ref> == Kasaysayan == Noong ikalawang kalahati ng dekada 1900, inatasan ng Munisipalidad si Maestro [[Adriano Franceschini]] na kumuha ng mga mapagkakatiwalaang makasaysayang sanggunian mula sa panahong medyebal patungkol sa mga lokal na kaganapan. Ito ang nagtulak sa iskolar ng Ferrarese na simulan ang makabuluhang pananaliksik sa populasyon ng magsasakang Altopolesano sa mga sinupan at aklatan ng buong lugar, na nagresulta, bukod sa iba pang mga akda, sa aklat na: ''Hurisdiksiyong Episkopal at mga Pamayanang Rural ng Altopolesano: Bergantino, Melara, Bariano, Trecenta.'' == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga simbolo == Kinilala ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Bergantino sa pamamagitan ng Dekreto ng Punong Ministro noong Pebrero 10, 1955.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?461|titolo=Bergantino|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=8 luglio 2022}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://patrimonioacs.cultura.gov.it/patrimonio/4c1e4ceb-37a1-483e-9044-d92c084430ab/191-bergantino|titolo=Bozzetto dello stemma del Comune di Bergantino|accesso=15 ottobre 2024|sito=ACS, Raccolta dei disegni degli stemmi di comuni e città}}</ref> == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] mbm0molbf0fhmdkh8mca3cog7whzq5v 2237064 2237036 2026-10-25T15:22:56Z Ryomaandres 8044 2237064 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Bergantino | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa Arcipretale di San Giorgio - Bergantino - Rovigo - Italia.jpg|image_caption=Simbahan ng San Giorgio}} Ang '''Bergantino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 2,324 na naninirahan dito. Ang bayan ay matatagpuan sa agarang paligid ng kaliwang pampang ng [[Ilog Po]], kahilera ng pinakakapansin-pansing [[meandro]] ng daluyan ng tubig. Sa kabila ng 15 m lamang sa ibabaw ng antas ng dagat, ang Bergantino ang pinakamataas na munisipalidad sa lalawigan ng Rovigo.<ref>{{Cita web|url=https://www.tuttitalia.it/veneto/provincia-di-rovigo/50-comuni/altitudine/|titolo=Comuni in provincia di Rovigo per altitudine|sito=Tuttitalia|accesso=4 dicembre 2024}}</ref> == Kasaysayan == Noong ikalawang kalahati ng dekada 1900, inatasan ng Munisipalidad si Maestro [[Adriano Franceschini]] na kumuha ng mga mapagkakatiwalaang makasaysayang sanggunian mula sa panahong medyebal patungkol sa mga lokal na kaganapan. Ito ang nagtulak sa iskolar ng Ferrarese na simulan ang makabuluhang pananaliksik sa populasyon ng magsasakang Altopolesano sa mga sinupan at aklatan ng buong lugar, na nagresulta, bukod sa iba pang mga akda, sa aklat na: ''Hurisdiksiyong Episkopal at mga Pamayanang Rural ng Altopolesano: Bergantino, Melara, Bariano, Trecenta.'' == Mga monumento at tanawin == Ang makasaysayan at artistikong pamana ng bayan ay limitado sa Via Vittorio Emanuele at Piazza Matteotti, kung saan nakatayo ang simbahang parokya at ang mga palasyo ng Diani at Strozzi. == Mga simbolo == Kinilala ang eskudo de armas ng munisipalidad ng Bergantino sa pamamagitan ng Dekreto ng Punong Ministro noong Pebrero 10, 1955.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?461|titolo=Bergantino|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=8 luglio 2022}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://patrimonioacs.cultura.gov.it/patrimonio/4c1e4ceb-37a1-483e-9044-d92c084430ab/191-bergantino|titolo=Bozzetto dello stemma del Comune di Bergantino|accesso=15 ottobre 2024|sito=ACS, Raccolta dei disegni degli stemmi di comuni e città}}</ref> == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] bsg3oxn7uz5ce56cyz6ee5gmxzsgjw8 Calto 0 131113 2237037 1685727 2026-10-25T14:14:22Z Ryomaandres 8044 2237037 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Calto | official_name = Calto | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] e79hn7tn60yilktxvmfozisubs34x6b 2237038 2237037 2026-10-25T14:14:36Z Ryomaandres 8044 2237038 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Calto | official_name = Calto | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 3osl783dwen3ktu9xgfqoroiokuxb8s 2237042 2237038 2026-10-25T14:58:38Z Ryomaandres 8044 2237042 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Calto | official_name = Calto | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Palazzo Riminaldi (Calto).JPG|image_caption=Palazzo Riminaldi, ang luklukang munisipal}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Walang mga tiyak na dokumentaryong sanggunian, ngunit maaaring paniwalaan na ang pagpasok ng mga Lombardo sa lugar ng Calto ay nagsimula noong ika-7 siglo AD. Ito ay pinatutunayan ng mga pangalan ng lugar tulad ng "Malborghetto, Volte, bindoli..." at ng pag-uugnay ng lokalidad ng Calto sa terminong arimanna, isang salitang Lombardo na ginagamit upang ipahiwatig ang parehong malaya at armadong mga naninirahan at isang hangganan. Sa katunayan, ang mga Lombardo, sa ilalim ng Aistulf, pagkatapos masakop ang Padua, Monselice, Brescello, at Mantua, noong 751 ay sinakop din, kasama ang iba pang mga lupain ng Eksarkado, ang mga teritoryo ng [[Ferrara]], na noong panahong iyon ay wala pa sa pangunahing kalsada at mga sangandaan ng ilog na pinaghihiwalay ng Po ng Venecia (Liber Pontificalis, Codex Carolinus). Kaya naman, pagsapit ng 754, ang Calto ay isa nang pinagsamang nayon na may estratehikong kahalagahan sa teritoryo, na binanggit sa imbentaryo ng Promissio Carisiaca ng Quierzy, kung saan ipinangako ni [[Pepin ang Maikli]], hari ng mga Franco, kay Papa [[Esteban II]] ang pagsasauli ng mga teritoryo ng Eksarkado. Noong 757, isinama ang mga ito sa "Res Publica Romana." Sa pagtatapos ng unang milenyo ng panahon ng Kristiyanismo, nagsimula ang paglusob ng mga Canosiano kina Siegfried at Adalbert Atto, na nagpatuloy kay Matilda. Ang estratehiya ay binubuo ng pagtatayo ng mga kastilyo o pagtatatag ng mga monasteryo na konektado sa Cluny, at sa gayon ay sa pamilyang Canosiano, sa mga pangunahing kalsada at sangandaan ng ilog. Sa teritoryo ng Calto, na tinawid ng isang kalsada na nagdurugtong sa Ilog Po sa monasteryong Benedictino ng Vangadizza (Badia Polesine), isang maliit na monasteryo ang itinayo sa lokalidad ng Frattina, na tinutukoy sa mga dokumento bilang "Schola." (Ang gusali ay nawasak noong 1945 ng isang bomba ng mga Alyado.) == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 524o8nclz70s2xpnxg89uv6xq16h7gv 2237065 2237042 2026-10-25T15:23:08Z Ryomaandres 8044 2237065 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Calto | official_name = Calto | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Palazzo Riminaldi (Calto).JPG|image_caption=Palazzo Riminaldi, ang luklukang munisipal}} Ang '''Calto''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Walang mga tiyak na dokumentaryong sanggunian, ngunit maaaring paniwalaan na ang pagpasok ng mga Lombardo sa lugar ng Calto ay nagsimula noong ika-7 siglo AD. Ito ay pinatutunayan ng mga pangalan ng lugar tulad ng "Malborghetto, Volte, bindoli..." at ng pag-uugnay ng lokalidad ng Calto sa terminong arimanna, isang salitang Lombardo na ginagamit upang ipahiwatig ang parehong malaya at armadong mga naninirahan at isang hangganan. Sa katunayan, ang mga Lombardo, sa ilalim ng Aistulf, pagkatapos masakop ang Padua, Monselice, Brescello, at Mantua, noong 751 ay sinakop din, kasama ang iba pang mga lupain ng Eksarkado, ang mga teritoryo ng [[Ferrara]], na noong panahong iyon ay wala pa sa pangunahing kalsada at mga sangandaan ng ilog na pinaghihiwalay ng Po ng Venecia (Liber Pontificalis, Codex Carolinus). Kaya naman, pagsapit ng 754, ang Calto ay isa nang pinagsamang nayon na may estratehikong kahalagahan sa teritoryo, na binanggit sa imbentaryo ng Promissio Carisiaca ng Quierzy, kung saan ipinangako ni [[Pepin ang Maikli]], hari ng mga Franco, kay Papa [[Esteban II]] ang pagsasauli ng mga teritoryo ng Eksarkado. Noong 757, isinama ang mga ito sa "Res Publica Romana." Sa pagtatapos ng unang milenyo ng panahon ng Kristiyanismo, nagsimula ang paglusob ng mga Canosiano kina Siegfried at Adalbert Atto, na nagpatuloy kay Matilda. Ang estratehiya ay binubuo ng pagtatayo ng mga kastilyo o pagtatatag ng mga monasteryo na konektado sa Cluny, at sa gayon ay sa pamilyang Canosiano, sa mga pangunahing kalsada at sangandaan ng ilog. Sa teritoryo ng Calto, na tinawid ng isang kalsada na nagdurugtong sa Ilog Po sa monasteryong Benedictino ng Vangadizza (Badia Polesine), isang maliit na monasteryo ang itinayo sa lokalidad ng Frattina, na tinutukoy sa mga dokumento bilang "Schola." (Ang gusali ay nawasak noong 1945 ng isang bomba ng mga Alyado.) == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] edhcc9obicvlz1d7cdpgb7794s5jqg9 Castelnovo Bariano 0 131118 2237046 1929484 2026-10-25T15:00:16Z Ryomaandres 8044 2237046 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] l94gip545waqb4p3dep14lqjxarl4u1 2237049 2237046 2026-10-25T15:05:16Z Ryomaandres 8044 2237049 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hk525e74yl7deuitzenv572cku6sie2 2237053 2237049 2026-10-25T15:08:00Z Ryomaandres 8044 2237053 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Piazza Municipale (Castelnovo Bariano).JPG}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Sa pagsasanib nito sa [[Kaharian ng Italya]] noong 1866, ang toponimong Bariano ay idinagdag sa Castelnovo, marahil dahil sa ilang omonimo sa buong bansa. == Kasaysayan == Ang lugar ay tinitirhan na simula pa noong [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]], at ang natuklasang mga tumpok sa Canàr ay isa sa pinakamahalaga sa itaas na bahagi ng Polesine.<ref>{{Cita web|lingua=it-IT|autore=admin|url=https://www.onemorexperience.org/palafitte-di-canar/|titolo=Palafitte di Canar|sito=One More Experience|data=2021-10-29|accesso=2025-12-30}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.iris.unimore.it/handle/11380/607048|titolo=L'insediamento palafitticolo di Canar-Rovigo 6,80-7,00 m s.l.m. (Antica Età del Bronzo). Conclusioni.|accesso=30/12/2025}}</ref> Noong panahon ng mga Romano, sa puntong humihiwalay ang kanal ng Filistina mula sa Ilog Po, mayroong isang linya sa kalsada sa pagitan ng [[Aquilea]] at [[Bolonia]]. Dati itong bahagi ng mga lupain ng monasteryo ng [[Nonantola]], noong nabubuhay pa ang maharlikang si Matilda ng Canossa ay nagpatayo ng kastilyo doon at noong 1109 ay ibinigay niya ito sa obispo ng Ferrara, Landolfo, kasama ang buong lupain ng Bathrignano. == Sport == Ang tugatog ng tagumpay sa palakasan ay kinakatawan ng Unione Sportiva Sampietrese, isang koponan ng futbol mula sa [[Frazione|''frazione'']] ng San Pietro sa Polesine, na itinatag noong 1964, na naglaro ng tatlong magkakasunod na kampeonato sa Serie D sa pagitan ng 1974 at 1977. Ang pagkababa sa liga sa pagtatapos ng season ng 1976-77 ang nagmarka sa simula ng pagbagsak ng itim at puting koponan, na noong 2001 ay sumanib sa koponan ng Castelmassa, na bumuo ng S.C. Altopolesine. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] lynxtue538u955yosvpi98lmn2wm4io 2237063 2237053 2026-10-25T15:22:43Z Ryomaandres 8044 2237063 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Castelnovo Bariano | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Piazza Municipale (Castelnovo Bariano).JPG}} Ang '''Castelnovo Bariano''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Sa pagsasanib nito sa [[Kaharian ng Italya]] noong 1866, ang toponimong Bariano ay idinagdag sa Castelnovo, marahil dahil sa ilang omonimo sa buong bansa. == Kasaysayan == Ang lugar ay tinitirhan na simula pa noong [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]], at ang natuklasang mga tumpok sa Canàr ay isa sa pinakamahalaga sa itaas na bahagi ng Polesine.<ref>{{Cita web|lingua=it-IT|autore=admin|url=https://www.onemorexperience.org/palafitte-di-canar/|titolo=Palafitte di Canar|sito=One More Experience|data=2021-10-29|accesso=2025-12-30}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.iris.unimore.it/handle/11380/607048|titolo=L'insediamento palafitticolo di Canar-Rovigo 6,80-7,00 m s.l.m. (Antica Età del Bronzo). Conclusioni.|accesso=30/12/2025}}</ref> Noong panahon ng mga Romano, sa puntong humihiwalay ang kanal ng Filistina mula sa Ilog Po, mayroong isang linya sa kalsada sa pagitan ng [[Aquilea]] at [[Bolonia]]. Dati itong bahagi ng mga lupain ng monasteryo ng [[Nonantola]], noong nabubuhay pa ang maharlikang si Matilda ng Canossa ay nagpatayo ng kastilyo doon at noong 1109 ay ibinigay niya ito sa obispo ng Ferrara, Landolfo, kasama ang buong lupain ng Bathrignano. == Sport == Ang tugatog ng tagumpay sa palakasan ay kinakatawan ng Unione Sportiva Sampietrese, isang koponan ng futbol mula sa [[Frazione|''frazione'']] ng San Pietro sa Polesine, na itinatag noong 1964, na naglaro ng tatlong magkakasunod na kampeonato sa Serie D sa pagitan ng 1974 at 1977. Ang pagkababa sa liga sa pagtatapos ng season ng 1976-77 ang nagmarka sa simula ng pagbagsak ng itim at puting koponan, na noong 2001 ay sumanib sa koponan ng Castelmassa, na bumuo ng S.C. Altopolesine. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 5b4wxyxribtu1t5mcoifjh16clxnljr Ceneselli 0 131119 2237045 1929485 2026-10-25T15:00:12Z Ryomaandres 8044 2237045 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] l94gip545waqb4p3dep14lqjxarl4u1 2237050 2237045 2026-10-25T15:05:40Z Ryomaandres 8044 2237050 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hdoqaf9o47qmbflgpkcj6rx7o94h93m 2237054 2237050 2026-10-25T15:10:53Z Ryomaandres 8044 2237054 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Ceneselli.jpg}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang Ceneselli ay isa sa mga bayan sa lugar ng [[Polesine]] kung saan sinasalita ang isang diyalekto na katulad ng sa [[Ferrara]], dahil natagpuan ito sa lugar ng [[Este]] at malakas na naimpluwensiyahan nito. == Kasaysayan == Noong 1893, itinatag ang [[Partido Sosyalista ng Italya]] (PSI) sa Ceneselli. Ang ama ng sosyalismo sa Rovigo ay si [[Nicola Badaloni]], sa pakikipagtulungan ni [[Gino Piva]]. Ang sigasig ni Piva sa politika at unyon ng mga manggagawa ay lubhang nakakahawa kaya ang unang welga noong 1894 ay hindi malilimutan ng mga manggagawang bukid ng Polesine, na naalala pa nga sa isang sikat na kanta noong panahong iyon: ''Evviva Gino Piva / che col suo bel parlare / tutta la provincia / ha fatto ribellare.'' (Mabuhay si Gino Piva / na sa kaniyang mahusay na pananalita / ay nagparebelde sa buong lalawigan.) == Mga monumento at tanawin == === Arkitetkurang relihiyoso === '''Simbahang parokya ng Annunciazione di Maria Santissima''' {{Pangunahin|Simbahan ng Annunciazione di Maria Santissima (Ceneselli)}} Ang kasalukuyang estruktura ay nagmula pa noong ikalawang kalahati ng ika-18 siglo. Malaking interesante sa kasaysayan ang estatwa ng Mahal na Birheng Maria, malamang mula sa paaralan ng Ferrara. May alamat na bumabalot sa estatwang ito, na nagsasabing ito ay mahimalang natagpuan sa isang kanal sa parokya ng Ceneselli. Upang gunitain ang pangyayaring ito, isang serbisyong pangrelihiyon ang isinasagwa tuwing tatlong taon (na may kasamang prusisyon patungo sa lugar ng umano'y pagkakatuklas nito), isang pangyayaring lubos na dinamdam sa parokya ng Polesine. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 4j9opmdgas7btccpmnd3ik5i74f1atd 2237062 2237054 2026-10-25T15:22:30Z Ryomaandres 8044 2237062 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ceneselli | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Ceneselli.jpg}} Ang '''Ceneselli''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang Ceneselli ay isa sa mga bayan sa lugar ng [[Polesine]] kung saan sinasalita ang isang diyalekto na katulad ng sa [[Ferrara]], dahil natagpuan ito sa lugar ng [[Este]] at malakas na naimpluwensiyahan nito. == Kasaysayan == Noong 1893, itinatag ang [[Partido Sosyalista ng Italya]] (PSI) sa Ceneselli. Ang ama ng sosyalismo sa Rovigo ay si [[Nicola Badaloni]], sa pakikipagtulungan ni [[Gino Piva]]. Ang sigasig ni Piva sa politika at unyon ng mga manggagawa ay lubhang nakakahawa kaya ang unang welga noong 1894 ay hindi malilimutan ng mga manggagawang bukid ng Polesine, na naalala pa nga sa isang sikat na kanta noong panahong iyon: ''Evviva Gino Piva / che col suo bel parlare / tutta la provincia / ha fatto ribellare.'' (Mabuhay si Gino Piva / na sa kaniyang mahusay na pananalita / ay nagparebelde sa buong lalawigan.) == Mga monumento at tanawin == === Arkitetkurang relihiyoso === '''Simbahang parokya ng Annunciazione di Maria Santissima''' {{Pangunahin|Simbahan ng Annunciazione di Maria Santissima (Ceneselli)}} Ang kasalukuyang estruktura ay nagmula pa noong ikalawang kalahati ng ika-18 siglo. Malaking interesante sa kasaysayan ang estatwa ng Mahal na Birheng Maria, malamang mula sa paaralan ng Ferrara. May alamat na bumabalot sa estatwang ito, na nagsasabing ito ay mahimalang natagpuan sa isang kanal sa parokya ng Ceneselli. Upang gunitain ang pangyayaring ito, isang serbisyong pangrelihiyon ang isinasagwa tuwing tatlong taon (na may kasamang prusisyon patungo sa lugar ng umano'y pagkakatuklas nito), isang pangyayaring lubos na dinamdam sa parokya ng Polesine. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] eh6d76fh3m65oi9exy4jkepcxz3r79s Corbola 0 131120 2237044 1929492 2026-10-25T15:00:06Z Ryomaandres 8044 2237044 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] l94gip545waqb4p3dep14lqjxarl4u1 2237051 2237044 2026-10-25T15:05:42Z Ryomaandres 8044 2237051 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hdoqaf9o47qmbflgpkcj6rx7o94h93m 2237055 2237051 2026-10-25T15:12:45Z Ryomaandres 8044 2237055 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa, Corbola, Giovanni Battista Barbieri, architetto.jpg|image_caption=Simbahan ng Santa Maria Maddalena}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Nabuo ang Corbola sa lagunang "Adriana", na nilikha gamit ang lupang dinala ng [[Ilog Po]], sa delta na may parehong pangalan. Ang pangalan ay nagmula sa Còrbula, Corbicola, na nangangahulugang "mais" o "buslo," na isang sukatan ng butil ngunit isang sukatan din ng lupang kailangan upang maghasik ng mais. Ang toponimo ay unang lumitaw noong 1054 bilang isang pag-aari ng pamilyang Este. Ang sinaunang pamayanan, na matatagpuan sa mas hilaga kaysa sa kasalukuyan, ay nawasak noong ika-12 siglo ng mga baha sa Po (Rotta di Ficarolo). Ang bayan ay muling isinilang noong ika-14 na siglo sa ilalim ng pamumuno ni [[Nicolas III de Este]].<ref>{{cita web|titolo=Comune di Corbola|url=http://siusa.archivi.beniculturali.it/cgi-bin/pagina.pl?TipoPag=prodente&Chiave=11323}}</ref> == Ekonomiya == Ang lingguhang pamilihan ay isinasagawa tuwing Huwebes sa kabesera. Ang mga tindahang hindi pagkain ay sarado nang kalahating araw tuwing Lunes ng umaga. Ang mga grocery store ay nagsasara tuwing Miyerkules ng hapon. Ang mga takeaway pizza restaurant sa sentro ng lungsod ay nagsasara tuwing Martes. Ang mga tindahan ng hardware ay maaaring pumili sa pagitan ng Lunes ng umaga at Sabado ng hapon. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] oc64re29on1joaylwlfor673j7n7wsi 2237061 2237055 2026-10-25T15:22:02Z Ryomaandres 8044 2237061 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Corbola | official_name = Comune di Corbola | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Chiesa, Corbola, Giovanni Battista Barbieri, architetto.jpg|image_caption=Simbahan ng Santa Maria Maddalena}} Ang '''Corbola''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Nabuo ang Corbola sa lagunang "Adriana", na nilikha gamit ang lupang dinala ng [[Ilog Po]], sa delta na may parehong pangalan. Ang pangalan ay nagmula sa Còrbula, Corbicola, na nangangahulugang "mais" o "buslo," na isang sukatan ng butil ngunit isang sukatan din ng lupang kailangan upang maghasik ng mais. Ang toponimo ay unang lumitaw noong 1054 bilang isang pag-aari ng pamilyang Este. Ang sinaunang pamayanan, na matatagpuan sa mas hilaga kaysa sa kasalukuyan, ay nawasak noong ika-12 siglo ng mga baha sa Po (Rotta di Ficarolo). Ang bayan ay muling isinilang noong ika-14 na siglo sa ilalim ng pamumuno ni [[Nicolas III de Este]].<ref>{{cita web|titolo=Comune di Corbola|url=http://siusa.archivi.beniculturali.it/cgi-bin/pagina.pl?TipoPag=prodente&Chiave=11323}}</ref> == Ekonomiya == Ang lingguhang pamilihan ay isinasagawa tuwing Huwebes sa kabesera. Ang mga tindahang hindi pagkain ay sarado nang kalahating araw tuwing Lunes ng umaga. Ang mga grocery store ay nagsasara tuwing Miyerkules ng hapon. Ang mga takeaway pizza restaurant sa sentro ng lungsod ay nagsasara tuwing Martes. Ang mga tindahan ng hardware ay maaaring pumili sa pagitan ng Lunes ng umaga at Sabado ng hapon. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 77vigectl8z8ighsbc7mjijhotp54l2 Ceregnano 0 131121 2237047 1970639 2026-10-25T15:02:00Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375463151|Ceregnano]]" 2237047 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ceregnano|official_name=Comune di Ceregnano|native_name={{lang|vec|Zernian}}|image=Palazzo Municipale (Ceregnano).jpg|image_size=|caption=Munisipyo|image_shield=Ceregnano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|2|N|11|52|E|type:city(3,951)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Aserile, Borgo Costato, Buso-Braga, Canale, Lama Polesine, Pezzoli, Palà|mayor_party=|mayor=Nadia Lucia Ferrarese|area_footnotes=|area_total_km2=30.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45010|area_code=0425|website={{official website|https://www.comune.ceregnano.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Ceregnano''' ({{Langx|vec|Zernian}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]] na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,951 at may lawak na {{Convert|30.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Ceregnano ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Adria]], [[Crespino]], [[Gavello]], [[Rovigo]], at [[Villadose]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3792|1881|3976|1901|3743|1911|4384|1921|4845|1931|5591|1936|6017|1951|6461|1961|4730|1971|4133|1981|4142|1991|4085|2001|3942|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|GER}}[[Seeheim-Jugenheim]], [[Alemanya]], mula noong 2008 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] dsn92e0lb3mxftq5zullr3nrubil4d2 2237048 2237047 2026-10-25T15:04:17Z Ryomaandres 8044 2237048 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ceregnano|official_name=Comune di Ceregnano|native_name={{lang|vec|Zernian}}|image=Palazzo Municipale (Ceregnano).jpg|image_size=|caption=Munisipyo|image_shield=Ceregnano-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|2|N|11|52|E|type:city(3,951)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Aserile, Borgo Costato, Buso-Braga, Canale, Lama Polesine, Pezzoli, Palà|mayor_party=|mayor=Nadia Lucia Ferrarese|area_footnotes=|area_total_km2=30.0|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45010|area_code=0425|website={{official website|https://www.comune.ceregnano.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Ceregnano''' ({{Langx|vec|Zernian}}) ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]] na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,951 at may lawak na {{Convert|30.0|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang Ceregnano ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Adria]], [[Crespino]], [[Gavello]], [[Rovigo]], at [[Villadose]]. == Kasaysayan == Tila tinirhan na ang lugar ng Ceregnano simula pa noong panahon ng mga Romano, ngunit ang nayon ay nagsimulang mabuo noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang]] [[Gitnang Kapanahunan|Kapanahunan]]. Noong 1438, ang lugar ay tuluyang nalubog sa tubig kasunod ng [[Pagbaha sa Malopera|pagbaha]] ng [[Ilog Adigio]] sa [[Malopera]] at [[Castagnaro]]. Sa pagtatapos ng parehong siglo, ang munisipalidad ay nawasak ng isang sunog, na sinundan pagkalipas ng ilang taon ng isa pang baha. Pagkatapos, sa pag-angat ng Venecia noong ika-16 na siglo, ang lugar ay nagtamasa hindi lamang ng katatagan sa politika kundi pati na rin ng katatagan ng tubig, salamat sa mga gawaing pangkalupkop na isinagawa ng unang konsorsiyo ng reklamasyon ng lupa. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3792|1881|3976|1901|3743|1911|4384|1921|4845|1931|5591|1936|6017|1951|6461|1961|4730|1971|4133|1981|4142|1991|4085|2001|3942|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|GER}} [[Seeheim-Jugenheim]], [[Alemanya]], mula noong 2008 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hqssbhm3agsv564klb0l6wf9l33vexw Costa di Rovigo 0 131122 2237043 1929493 2026-10-25T15:00:04Z Ryomaandres 8044 2237043 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] l94gip545waqb4p3dep14lqjxarl4u1 2237052 2237043 2026-10-25T15:05:45Z Ryomaandres 8044 2237052 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hdoqaf9o47qmbflgpkcj6rx7o94h93m 2237056 2237052 2026-10-25T15:17:17Z Ryomaandres 8044 2237056 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Piazza San Rocco, vista da via Martiri della Resistenza (Costa di Rovigo).jpg|image_caption=Piazza San Rocco, ang gitnang plaza ng bayan ng Polesano Tanawin patungo sa Simbahan ng San Giovanni Battista.}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Sa pagitan ng 1163 at 1167,<ref name="Storia, Costa">{{cita web|autore=|url=http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index-storia.shtm|titolo=La storia|accesso=23 settembre 2010|editore=http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index.shtm|sito=Comune di Costa di Rovigo|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100922061606/http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index-storia.shtm}}</ref> salamat sa mga [[pahunos]] na ipinagkaloob sa mga [[Mga Benedictino|Benedictino]] ng noo'y [[Diyosesis ng Adria-Rovigo|obispo ng Adria]], ang [[Vitale Milanese]] (o Vitale ng Milan), isang simbahang inialay kay San Juan Bautista ang itinayo.<ref name="Bonechi">Veneto paese per paese, volume 2.</ref> Sinundan ng teritoryo ang ebolusyon at kapalaran ng [[Republikang Veneciano]] hanggang sa pagbagsak nito. Sa kabila ng idineklarang neutralidad nito noong kampanyang Italyano na pinamunuan ng rebolusyonaryong Pransiya, ang Republika ay sinalakay ng mga tropang Pranses ni [[Napoleon Bonaparte]] (1797), na sumakop sa kalupaan, na umabot sa mga gilid ng lagoon. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Abril 27, 1995. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na [[Agrikultura|pang-agrikultura]] at mga [[industriya ng pagkain]], [[Materyales na pangtayo|materyales sa pagtatayo]], at paggawa ng metal. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ce0dl1hzxm5e3n4ssoes08x2w8q13zv 2237060 2237056 2026-10-25T15:21:43Z Ryomaandres 8044 2237060 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Costa di Rovigo | official_name = Comune di Costa di Rovigo | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Piazza San Rocco, vista da via Martiri della Resistenza (Costa di Rovigo).jpg|image_caption=Piazza San Rocco, ang gitnang plaza ng bayan ng Polesano Tanawin patungo sa Simbahan ng San Giovanni Battista.}} Ang '''Costa di Rovigo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Sa pagitan ng 1163 at 1167,<ref name="Storia, Costa">{{cita web|autore=|url=http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index-storia.shtm|titolo=La storia|accesso=23 settembre 2010|editore=http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index.shtm|sito=Comune di Costa di Rovigo|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100922061606/http://www.comune.costadirovigo.ro.it/index-storia.shtm}}</ref> salamat sa mga [[pahunos]] na ipinagkaloob sa mga [[Mga Benedictino|Benedictino]] ng noo'y [[Diyosesis ng Adria-Rovigo|obispo ng Adria]], ang [[Vitale Milanese]] (o Vitale ng Milan), isang simbahang inialay kay San Juan Bautista ang itinayo.<ref name="Bonechi">Veneto paese per paese, volume 2.</ref> Sinundan ng teritoryo ang ebolusyon at kapalaran ng [[Republikang Veneciano]] hanggang sa pagbagsak nito. Sa kabila ng idineklarang neutralidad nito noong kampanyang Italyano na pinamunuan ng rebolusyonaryong Pransiya, ang Republika ay sinalakay ng mga tropang Pranses ni [[Napoleon Bonaparte]] (1797), na sumakop sa kalupaan, na umabot sa mga gilid ng lagoon. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang watawat ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Abril 27, 1995. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ay nakabatay sa mga pananim na [[Agrikultura|pang-agrikultura]] at mga [[industriya ng pagkain]], [[Materyales na pangtayo|materyales sa pagtatayo]], at paggawa ng metal. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] h3zj1lic4tr5r0f2xc41jb7sj0zeigl Fiesso Umbertiano 0 131125 2237057 1929506 2026-10-25T15:17:53Z Ryomaandres 8044 2237057 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hk525e74yl7deuitzenv572cku6sie2 2237058 2237057 2026-10-25T15:20:38Z Ryomaandres 8044 2237058 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Natività della Beata Vergine Maria (3) (Fiesso Umbertiano) 20-06-2011 06-27-00.JPG|image_caption=[[Simbahan ng Natività della Beata Vergine Maria (Fiesso Umbertiano)|Simbahan ng Natività della Beata Vergine Maria]]}} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong Nobyembre 14, 1951, habang [[Baha sa Polesine noong Nobyembre 1951|baha sa Polesine]], isang trak na may sakay na mga lumikas ang tumaob sa Frassinelle Polesine at tinangay ng tubig, at umabot sa Fiesso Umbertiano, na siyang bayan na, nagkataon, ay "nagbayad" ng pinakamataas na halaga, at sa gayon ay nagluksa sa 84 na biktima, mula sa 101 na opisyal na naitala na pagkamatay noong baha.<ref>{{Cita web|url=https://www.varesenews.it/2021/11/70-anni-lalluvione-del-polesine-storia-dolore-emigrazione-riscatto/1395980/|titolo=14 novembre 1951, l'alluvione del Polesine. Una storia di dolore, emigrazione e riscatto|autore=Roberto Morandi|sito=VareseNews|data=2021-11-12|lingua=it|accesso=2024-09-18}}</ref> == Mga monumento at tanawin == * Oratoryo ng Pagdalaw ng Mahal na Birheng Maria, sa bayan ng Rezzo: itinayo ng marangal na pamilyang [[Tassoni]] ng [[Este]] noong bandang 1580, naglalaman ito ng ilang kawili-wiling likhang sining mula sa unang bahagi ng ika-17 siglo, kabilang ang isang ipinintang larawan na naglalarawan ng Pagdalaw ng Birhen kay Santa Isabel. Ito ay kilala bilang "oratoryo ng Manà," isang diyalektong pagtukoy sa mga "bigkis" ng trigo. Ang araw ng kapistahan nito ay Mayo 31. * Oratoryo ng Mahal na Birhen ng Kalusugan sa bayan ng Capitello: itinayo noong 1621 pagkatapos ng [[salot]] upang pasalamatan ang Madonna sa pag-iwas sa panganib, ito ay muling itinayo noong 1884 ni [[Giovanni Bononi]]. Ito ay ipinanumbalik noong 2000 at kalaunan ay pinaganda ng lokal na artistang si Mario Davì. Ang patron ay taimtim na ipinagdiriwang doon tuwing Nobyembre 21, na may misa, prosesyon, at isang katutubong pagdiriwang. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] tr2lfxi5cg7lkj4y973einv6z32468c 2237059 2237058 2026-10-25T15:21:01Z Ryomaandres 8044 2237059 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Fiesso Umbertiano | official_name = Comune di Fiesso Umbertiano | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Natività della Beata Vergine Maria (3) (Fiesso Umbertiano) 20-06-2011 06-27-00.JPG|image_caption=[[Simbahan ng Natività della Beata Vergine Maria (Fiesso Umbertiano)|Simbahan ng Natività della Beata Vergine Maria]]}} Ang '''Fiesso Umbertiano''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong Nobyembre 14, 1951, habang [[Baha sa Polesine noong Nobyembre 1951|baha sa Polesine]], isang trak na may sakay na mga lumikas ang tumaob sa Frassinelle Polesine at tinangay ng tubig, at umabot sa Fiesso Umbertiano, na siyang bayan na, nagkataon, ay "nagbayad" ng pinakamataas na halaga, at sa gayon ay nagluksa sa 84 na biktima, mula sa 101 na opisyal na naitala na pagkamatay noong baha.<ref>{{Cita web|url=https://www.varesenews.it/2021/11/70-anni-lalluvione-del-polesine-storia-dolore-emigrazione-riscatto/1395980/|titolo=14 novembre 1951, l'alluvione del Polesine. Una storia di dolore, emigrazione e riscatto|autore=Roberto Morandi|sito=VareseNews|data=2021-11-12|lingua=it|accesso=2024-09-18}}</ref> == Mga monumento at tanawin == * Oratoryo ng Pagdalaw ng Mahal na Birheng Maria, sa bayan ng Rezzo: itinayo ng marangal na pamilyang [[Tassoni]] ng [[Este]] noong bandang 1580, naglalaman ito ng ilang kawili-wiling likhang sining mula sa unang bahagi ng ika-17 siglo, kabilang ang isang ipinintang larawan na naglalarawan ng Pagdalaw ng Birhen kay Santa Isabel. Ito ay kilala bilang "oratoryo ng Manà," isang diyalektong pagtukoy sa mga "bigkis" ng trigo. Ang araw ng kapistahan nito ay Mayo 31. * Oratoryo ng Mahal na Birhen ng Kalusugan sa bayan ng Capitello: itinayo noong 1621 pagkatapos ng [[salot]] upang pasalamatan ang Madonna sa pag-iwas sa panganib, ito ay muling itinayo noong 1884 ni [[Giovanni Bononi]]. Ito ay ipinanumbalik noong 2000 at kalaunan ay pinaganda ng lokal na artistang si Mario Davì. Ang patron ay taimtim na ipinagdiriwang doon tuwing Nobyembre 21, na may misa, prosesyon, at isang katutubong pagdiriwang. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 9rjm5wgymklxgpjpk28f7ocm7v10npy Frassinelle Polesine 0 131126 2237123 1929512 2026-10-26T00:03:52Z Ryomaandres 8044 2237123 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hk525e74yl7deuitzenv572cku6sie2 2237124 2237123 2026-10-26T00:04:25Z Ryomaandres 8044 2237124 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Frassinelle Polesine ''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ggo5lmtuxfxk44eu46kg51qmyx6ertp 2237125 2237124 2026-10-26T00:04:41Z Ryomaandres 8044 2237125 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Frassinelle Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] nq4q7dxh9reuh4zlr5z1evj6slhi6gd 2237148 2237125 2026-10-26T00:11:11Z Ryomaandres 8044 2237148 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Frassinelle Polesine | official_name = Frassinelle Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Town_hall_(Frassinelle_Polesine).jpg|image_caption=Munisipyo}} Ang '''Frassinelle Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang sibil === * Ca' Pesaro, na ngayon ay Mioni (ika-16 na siglo). Isang rural complex na binubuo ng isang bahay manor, oratoryo, at isang siyam na arko na gusali, na ang petsa ay mahirap matukoy dahil sa mga kasunod na renobasyon. Ito ay pagmamay-ari ng mga pamilyang Dolfin at pagkatapos ay Pesaro hanggang sa unang bahagi ng ika-19 na siglo, nang ito ay bilhin ng pamilyang Gradenigo. Kalaunan ay naipasa ito, noong unang bahagi ng ika-20 siglo, sa mga Konde Nani Mocenigo at sa huli ay sa pamilyang Mioni. * Munisipyo (ika-19 na siglo). Isang gusaling tinatanaw ang Piazza del Popolo, na binago at pinalawak nang ilang beses hanggang sa maabot ang kasalukuyang anyo nito, na ngayon ay munisipyo. * Casa del Popolo (ika-20 siglo). Itinayo sa pagitan ng 1925 at 1930 sa inisyatiba ng mga mamamayan, ito ang naging punong-himpilan ng [[Pambansang Partido Pasista]] hanggang sa pagbagsak ng rehimen at ginamit din bilang teatro, sinehan, at bulwagang pansayaw. Pagkatapos ng konserbatibong pagpapanumbalik noong 2011, ito ay muling binuksan sa publiko. * Monumento ni Virgilio Milani na inialay sa sakuna na kumitil ng 84 katao noong baha sa Po noong 1951, na kilala bilang "Truck ng Kamatayan," sa lugar ng Chiesa. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 8wm278jyybpbk8vknqzcxwdvovu3064 Fratta Polesine 0 131127 2237126 1929513 2026-10-26T00:04:54Z Ryomaandres 8044 2237126 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 3eb41oxb5i4tsdx9pejoz1gejw69cjz 2237149 2237126 2026-10-26T00:11:40Z Ryomaandres 8044 2237149 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Fratta Polesine | official_name = Comune di Fratta Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Fratta Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] symh4viut2p2ymke2ok5n8aem983aog 2237150 2237149 2026-10-26T00:21:36Z Ryomaandres 8044 2237150 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Fratta Polesine | official_name = Comune di Fratta Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Villa Badoer Fratta Polesine facciata by Marcok 2009-08-16 n13.jpg|image_caption=[[Villa Badoer]]}} Ang '''Fratta Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong 2005, sa panahon ng mga gawaing pangkonsorsiyo para sa "Pagkompleto ng idroliko na reorganisasyon ng palangganang Valdentro", maraming natuklasan na maiuugnay sa isang malawak na [[nekropolis]] mula ika-11 hanggang ika-9 na siglo BK ang nabunyag sa lugar ng Narde. Noong Mayo 19, 1797, ang munisipalidad ng Fratta, kasama ang Ramedello at Gognano, ay itinatag, at naging bahagi ng Polesine di Rovigo e Adria sa Kagawaran ng Padua. Noong 1801, kasabay ng pagsilang ng [[Republika Cisalpina]], ang munisipalidad ng Fratta ay isinama sa ika-10 Kagawaran ng Mababang Po, na ang kabisera ay nasa [[Ferrara]], na binubuo ng mga distrito ng Ferrara, Comacchio, at Rovigo. Kasabay ng pagsasanib ng Veneto sa bagong tatag na Kaharian ng Italya, na itinatag noong Marso 17, 1861, ang Fratta ay naging Italyano rin noong Nobyembre 4, 1866 sa pamamagitan ng maharlikang atas bilang 3300 kasunod ng [[plebisito]] na isinagawa sa Fratta noong Oktubre 21, kung saan 762 botante ang nagkakaisang nagpahayag ng kanilang suporta para sa pagsasanib. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hh7o95wxcmz4vnjtekshhwco7idpkmp Gaiba 0 131128 2237127 1929516 2026-10-26T00:05:04Z Ryomaandres 8044 2237127 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 3eb41oxb5i4tsdx9pejoz1gejw69cjz 2237151 2237127 2026-10-26T00:22:00Z Ryomaandres 8044 2237151 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Gaiba | official_name = Comune di Gaiba | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Gaiba''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] i6qv4ex1r7jle1mod6gqnnm6api5vse 2237152 2237151 2026-10-26T00:26:34Z Ryomaandres 8044 2237152 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Gaiba | official_name = Comune di Gaiba | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Piazza San Giuseppe, chiesa di San Giuseppe (Gaiba).jpg|image_caption=Ang gitnang Piazza San Giuseppe kasama ang monumento at ang simbahang parokya ng San Giuseppe.}} Ang '''Gaiba''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 939 na naninirahan dito. == Kasaysayan == Isang lugar na dinadaanan noong mga [[pagsalakay ng mga Barbaro]], nakakuha ito ng isang tiyak na pandaigdigang na katanyagan salamat sa pagkakatuklas, noong 1991, ng mga [[kagamitang panglibing ng Ginang ng Chiunsano]], isang bagay na panglibing na nagpalamuti sa mga labi ng isang mataas na ranggong babaeng [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]], na malamang ay namatay at inilibing malapit sa Gaiba dahil siya ay naglalakbay lamang sa mga lugar na iyon. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay inaprubahan sa pamamagitan ng resolusyon ng konseho munisipal bilang 19 ng Mayo 22, 1979 at ipinagkaloob sa pamamagitan ng AtDekretoas ng Pangulo noong Setyembre 29, 1979.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4369|titolo=Gaiba|accesso=13 settembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang krusyero ay kumakatawan sa hurisdiksiyon sa lupain ng Gaiba ng mga [[Arkidiyosesis ng Ravenna-Cervia|Arsobispo ng Ravenna]] una at pagkatapos ay ng mga [[Diyosesis ng Ferrara-Comacchio|obispo ng Ferrara]] at malapit na nauugnay sa kasaysayan ng monasteryong Benedictino ng San Lorenzo alle Caselle. Ang asul na banda ay kumakatawan sa [[Ilog Po]] na dumadaloy malapit sa sentro ng bayan. Ang mga uhay ng mais ay nagpapaalala sa mga bukirin ng trigo na umiiral sa lugar at sumisimbolo sa ekonomiya ng agrikultura habang ang cogwheel ay kumakatawan sa lokal na pagkakagawa at industriya.<ref>{{Cita web|url=https://www.comune.gaiba.ro.it/vivere-il-comune/territorio/stemma/|titolo=Stemma|accesso=13 settembre 2025|sito=Comune di Gaiba}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] itz24lix0kfuq6hfjgaus4fybmxrfqw Gavello 0 131129 2237128 1929517 2026-10-26T00:05:12Z Ryomaandres 8044 2237128 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Ariano nel Polesine | official_name = Comune di Ariano nel Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Ariano nel Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 3eb41oxb5i4tsdx9pejoz1gejw69cjz 2237153 2237128 2026-10-26T00:27:32Z Ryomaandres 8044 2237153 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Gavello | official_name = Comune di Gavello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Ang Palasyo ng Grimani, na ngayon ay ang munispyo|image_skyline=Palazzo Grimani (Gavello).jpg}} Ang '''Gavello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ra5dx33r8bioutgph523xx15g4khtz3 2237154 2237153 2026-10-26T00:28:11Z Ryomaandres 8044 2237154 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Gavello | official_name = Comune di Gavello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Ang Palasyo ng Grimani, na ngayon ay ang munispyo|image_skyline=Palazzo Grimani (Gavello).jpg}} Ang '''Gavello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang bayan ng Gavello ay matatagpuan humigit-kumulang sa gitna ng teritoryo ng munisipyo, sa gitnang-silangang bahagi ng lugar ng [[Polesine]], at may kaparehong katangiang heograpiko: patag na lupang ginagamit para sa agrikultura at mayaman sa mga daluyan ng tubig, karamihan ay artipisyal, na kinakailangan para sa regulasyon ng maruming tubig. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ksafhvak2owna37e5g8bxjfixev8blo 2237155 2237154 2026-10-26T00:29:31Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237155 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Gavello | official_name = Comune di Gavello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Ang Palasyo ng Grimani, na ngayon ay ang munispyo|image_skyline=Palazzo Grimani (Gavello).jpg}} Ang '''Gavello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang bayan ng Gavello ay matatagpuan humigit-kumulang sa gitna ng teritoryo ng munisipyo, sa gitnang-silangang bahagi ng lugar ng [[Polesine]], at may kaparehong katangiang heograpiko: patag na lupang ginagamit para sa agrikultura at mayaman sa mga daluyan ng tubig, karamihan ay artipisyal, na kinakailangan para sa regulasyon ng maruming tubig. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang Sibil === * Palazzo Gradenigo Mocenigo (huling bahagi ng ika-16-ika-17 siglo). Tinatanaw ang tinatawag ngayong Via Giacomo Matteotti, binubuo ito ng isang tatlong-palapag na gitnang bahagi na nasa ibabaw ng isang timpano, kasama ang dalawang ibabang pakpak na nahahati sa ground floor, ang [[piano nobile]], at mga kamalig. Ang kaliwang bahagi na may portiko ay tinatanaw ang tinatawag ngayong Piazza XX Settembre at kasalukuyang naglalaman ng isang tindahan, na nagbibigay ng daan patungo sa panloob na patyo. * Dating Munisipyo ng Grimani (ika-18 siglo). Ang kasalukuyang gusali, ang town hall, ay nagmula sa dating Palasyo Grimani, na malawakang binago, kung saan ilan na lamang ang natitirang bahagi. Ang patsada nito ay nagtatampok ng isang gitnang terasa, kung saan sa itaas ay isang mataas na relyebe na naglalarawan sa munisipal na eskudo de armas. Sa mga gilid ay may isang pares ng mga plake: ang mas luma sa kaliwa ay iniaalay sa lokal na makabayang si Alessio Beltrame, at ang mas bago sa kanan, na napapaderan upang gunitain ang sentenaryo ng kapanganakan ni [[Ugo Zagato]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] f9zbtndv94oyj1sewugpjpmgh4d9edj 2237156 2237155 2026-10-26T00:29:41Z Ryomaandres 8044 /* Mga monumento at tanawin */ 2237156 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Gavello | official_name = Comune di Gavello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Ang Palasyo ng Grimani, na ngayon ay ang munispyo|image_skyline=Palazzo Grimani (Gavello).jpg}} Ang '''Gavello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang bayan ng Gavello ay matatagpuan humigit-kumulang sa gitna ng teritoryo ng munisipyo, sa gitnang-silangang bahagi ng lugar ng [[Polesine]], at may kaparehong katangiang heograpiko: patag na lupang ginagamit para sa agrikultura at mayaman sa mga daluyan ng tubig, karamihan ay artipisyal, na kinakailangan para sa regulasyon ng maruming tubig. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang sibil === * Palazzo Gradenigo Mocenigo (huling bahagi ng ika-16-ika-17 siglo). Tinatanaw ang tinatawag ngayong Via Giacomo Matteotti, binubuo ito ng isang tatlong-palapag na gitnang bahagi na nasa ibabaw ng isang timpano, kasama ang dalawang ibabang pakpak na nahahati sa ground floor, ang [[piano nobile]], at mga kamalig. Ang kaliwang bahagi na may portiko ay tinatanaw ang tinatawag ngayong Piazza XX Settembre at kasalukuyang naglalaman ng isang tindahan, na nagbibigay ng daan patungo sa panloob na patyo. * Dating Munisipyo ng Grimani (ika-18 siglo). Ang kasalukuyang gusali, ang town hall, ay nagmula sa dating Palasyo Grimani, na malawakang binago, kung saan ilan na lamang ang natitirang bahagi. Ang patsada nito ay nagtatampok ng isang gitnang terasa, kung saan sa itaas ay isang mataas na relyebe na naglalarawan sa munisipal na eskudo de armas. Sa mga gilid ay may isang pares ng mga plake: ang mas luma sa kaliwa ay iniaalay sa lokal na makabayang si Alessio Beltrame, at ang mas bago sa kanan, na napapaderan upang gunitain ang sentenaryo ng kapanganakan ni [[Ugo Zagato]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] qslwm59opgp5j18cmr19i1vdd4fvcd9 Giacciano con Baruchella 0 131130 2237129 1295305 2026-10-26T00:05:19Z Ryomaandres 8044 2237129 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Giacciano con Baruchella | official_name = Comune di Giacciano con Baruchella | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Giacciano con Baruchella''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 0ui0euwlrwanckd1zm4zt12l663omgt 2237157 2237129 2026-10-26T00:32:40Z Ryomaandres 8044 2237157 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Giacciano con Baruchella | official_name = Comune di Giacciano con Baruchella | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Baruchella,_Via_Oriano_Scavazza_e_palazzina_municipale_(Giacciano_con_Baruchella).JPG|image_caption=Baruchella, tanggapan ng munisipalidad: Via Oriano Scavazza at gusali ng munisipyo}} Ang '''Giacciano con Baruchella''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Giacciano, tulad ng iba pang katulad na pangalan, ay maaaring masubaybayan pabalik sa "ghiaccio" na nangangahulugang [[yelo]]; ito ay nagmula sa katotohanan na, malapit sa mga daluyan ng tubig, sa panahon ng taglamig ay maaaring tumawid sa nagyeyelong ilog gamit ang mga simpleng sled. Ang pangalang Baruchella ay maaaring masubaybayan pabalik sa pamilyang Cisamini della Fratta, na kilala bilang Baruchello, na nakalista bilang mga lokal na may-ari ng lupa sa mga pinakaunang natitirang dokumento; gayumpaman, hindi malinaw kung ibinigay ng pamilya ang pangalan nito sa bayan o, kabaligtaran, kung kinuha ng pamilya ang pangalan nito mula sa bayan. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang Sibil === * Villa Bentivoglio d'Aragona, kalaunan ay Fiocco, Furini, at Roveroni, ngayon ay Milan. Gusaling residensiyal ng mga Markes Bentivoglio d'Aragona, isang Venecianong pamilya na nanirahan sa lugar. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] nd5erk7j9r2zz5vqzz01hrkuub7mf5w 2237158 2237157 2026-10-26T00:32:48Z Ryomaandres 8044 /* Mga monumento at tanawin */ 2237158 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Giacciano con Baruchella | official_name = Comune di Giacciano con Baruchella | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Baruchella,_Via_Oriano_Scavazza_e_palazzina_municipale_(Giacciano_con_Baruchella).JPG|image_caption=Baruchella, tanggapan ng munisipalidad: Via Oriano Scavazza at gusali ng munisipyo}} Ang '''Giacciano con Baruchella''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang pangalang Giacciano, tulad ng iba pang katulad na pangalan, ay maaaring masubaybayan pabalik sa "ghiaccio" na nangangahulugang [[yelo]]; ito ay nagmula sa katotohanan na, malapit sa mga daluyan ng tubig, sa panahon ng taglamig ay maaaring tumawid sa nagyeyelong ilog gamit ang mga simpleng sled. Ang pangalang Baruchella ay maaaring masubaybayan pabalik sa pamilyang Cisamini della Fratta, na kilala bilang Baruchello, na nakalista bilang mga lokal na may-ari ng lupa sa mga pinakaunang natitirang dokumento; gayumpaman, hindi malinaw kung ibinigay ng pamilya ang pangalan nito sa bayan o, kabaligtaran, kung kinuha ng pamilya ang pangalan nito mula sa bayan. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang sibil === * Villa Bentivoglio d'Aragona, kalaunan ay Fiocco, Furini, at Roveroni, ngayon ay Milan. Gusaling residensiyal ng mga Markes Bentivoglio d'Aragona, isang Venecianong pamilya na nanirahan sa lugar. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 7pwxpp97ar6oaaftzcknlyz29zib841 Guarda Veneta 0 131131 2237205 1973085 2026-10-26T01:53:04Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375137080|Guarda Veneta]]" 2237205 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Guarda Veneta|official_name=Comune di Guarda Veneta|native_name=|image=Guarda Veneta Town Hall.jpg|image_size=|caption=Munisipyo ng Guarda Veneta|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|11|48|E|type:city(1,151)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Erminio Colò|area_footnotes=|area_total_km2=17.21|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Guardensi|elevation_footnotes=|elevation_m=5|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Guarda Veneta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Guarda Veneta ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Bosaro]], [[Crespino]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} * {{Official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] d6v9jd3574gtuvr3yqr3u580j4ey8wh 2237208 2237205 2026-10-26T01:58:49Z Ryomaandres 8044 2237208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Guarda Veneta|official_name=Comune di Guarda Veneta|native_name=|image=Guarda Veneta Town Hall.jpg|image_size=|caption=Munisipyo ng Guarda Veneta|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|11|48|E|type:city(1,151)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Erminio Colò|area_footnotes=|area_total_km2=17.21|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Guardensi|elevation_footnotes=|elevation_m=5|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Guarda Veneta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Guarda Veneta ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Bosaro]], [[Crespino]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Atas ng Pangulo noong Mayo 10, 1967.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3694|titolo=Guarda Veneta|accesso=14 settembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang eskudo de armas ay naglalarawan sa isang pulang likuran ng isang kastilyo na may gitnang pilak na tore, na may almenahe sa estilong Guelfo, itinatag sa isang bundok na may matulis na base, at nasa tuktok ng isang pilak na may sanga na pennant na may pulang krus. Ang gonfalon ay isang bandila na nahahati sa puti at pula. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} * {{Official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rm382263ll1v9tnzgot4r2lqap71j3s 2237209 2237208 2026-10-26T02:00:19Z Ryomaandres 8044 2237209 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Guarda Veneta|official_name=Comune di Guarda Veneta|native_name=|image=Guarda Veneta Town Hall.jpg|image_size=|caption=Munisipyo ng Guarda Veneta|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|11|48|E|type:city(1,151)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Erminio Colò|area_footnotes=|area_total_km2=17.21|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Guardensi|elevation_footnotes=|elevation_m=5|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Guarda Veneta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|9|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Guarda Veneta ay may hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Bosaro]], [[Crespino]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Kasaysayan == Ang [[toponimo]] ay nagmula sa salitang [[Mga wikang Hermaniko|Hermaniko]] na Warda, na nangangahulugang "mataas na lugar," dahil ang teritoryo ay matatagpuan mas mataas kaysa sa mga nakapalibot na lugar; gayumpaman, hindi malinaw kung ang pinagmulan nito ay [[Lombardo]] o [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]]. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang gonfalon ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Atas ng Pangulo noong Mayo 10, 1967.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3694|titolo=Guarda Veneta|accesso=14 settembre 2025|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> Ang eskudo de armas ay naglalarawan sa isang pulang likuran ng isang kastilyo na may gitnang pilak na tore, na may almenahe sa estilong Guelfo, itinatag sa isang bundok na may matulis na base, at nasa tuktok ng isang pilak na may sanga na pennant na may pulang krus. Ang gonfalon ay isang bandila na nahahati sa puti at pula. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} * {{Official website|http://www.comune.guardaveneta.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ds7w7zdphncofvkrbs4z3793fi6uo7o Lendinara 0 131132 2237130 1295307 2026-10-26T00:05:33Z Ryomaandres 8044 2237130 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Lendinara | official_name = Comune di Lendinara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Lendinara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] q6mksvic7z8ho0ht2djwr660nsxf0nz 2237160 2237130 2026-10-26T00:35:19Z Ryomaandres 8044 2237160 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Lendinara | official_name = Comune di Lendinara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=piazza_risorgimento.JPG}} Ang '''Lendinara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == === Mga ''frazione'', lokalidad, at pamayanan === Mga ''[[frazione]]'': Barbuglio, Campomarzo, Molinella, Rasa, Ramodipalo, Saguedo, Treponti. Mga lokalidad at pamayanan: Arzarello I, Arzarello II, Arzarello III, Arzarello V, Barbuglio, Boaria Rosine, Ca' Mignola Bassa, Campomarzo, Canton, Capitello Rasa, Capitello Rasa I, Capitello Rasa II, Capitello Valdentro, Caselle Provinciale, Cavazzana-Santa Lucia, Crosara, Crosara I Ramodipalo Rasa, Rosa-Lendinara, Sabbioni Alti I, Sabbioni Alti II, Sabbioni Centro, Saguedo, San Lazzaro, San Lazzaro Provinciale, Treponti, Viazza, Villanova del Ghebbo-Valdentro.<ref>{{Cita web|http://www.tuttitalia.it/veneto/34-lendinara/|Tuttitalia.it - Lendinara}}</ref> == Kasaysayan == Maraming mga natuklasang arkeolohiko, tulad ng mga urna sa sineriya, mga lapida, mga barya, salamin, at maging ang mga bakas ng mga gawaing kalsada at idroliko, ang nagpapakita na ang isang sinaunang pamayanan ay umiral noon pang [[panahong Romano]]. Marahil ay mayroon pang mga mas lumang pamayanan, dahil ang ilang mga natuklasan ay tila nagmula sa [[Gitnang Silangan]]. Matapos ipagbili sa mga taga-Venecia, ang ika-15 siglo ang naging ginintuang panahon ng kultura ng Lendinara, kung saan maraming kumbento sa bayan ang nagpreserba at nagpapalaganap nito. Lumitaw din ang dakilang paaralan ng mga karpintero na Canozi (o Canozio), kung saan si [[Lorenzo Canozi]] ay mahusay, na lumikha ng mga gawang estilong Gotiko na pangunahing umunlad sa sining ng kalupkop at pagpipinta. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] m0jxb2qyagn354hnplmvdkaz6j4ziuk Loreo, Veneto 0 131133 2237241 1295306 2026-10-26T04:23:00Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375143367|Loreo, Veneto]]" 2237241 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Loreo|official_name=Comune di Loreo|native_name=|image=Loreo (RO) Panoramica (01).JPG|image_size=|caption=Loreo: ang lagusan ng Loreo (Canale di Loreo) at, sa kanan, ang sibikong toreng orasan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|4|N|12|12|E|type:city(3,873)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, Tornova|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=39.6|population_footnotes=|population_demonym=Loredani|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45017|area_code=0426|website=|footnotes=}}Ang '''Loreo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,873 at may lawak na {{Convert|39.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Loreo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, at Tornova. Ang Loreo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Adria]], [[Cavarzere]], [[Chioggia]], [[Porto Viro]], [[Rosolina]], at [[Taglio di Po]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3603|1881|4020|1901|4602|1911|5480|1921|6176|1931|6070|1936|6333|1951|6714|1961|4604|1971|3729|1981|3626|1991|3785|2001|3718|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}}<templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline|Loreo}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6ax1laeycw3x7oqvp3pqq90mkv7fshl 2237251 2237241 2026-10-26T04:35:32Z Ryomaandres 8044 2237251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Loreo|official_name=Comune di Loreo|native_name=|image=Loreo (RO) Panoramica (01).JPG|image_size=|caption=Loreo: ang lagusan ng Loreo (Canale di Loreo) at, sa kanan, ang sibikong toreng orasan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|4|N|12|12|E|type:city(3,873)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, Tornova|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=39.6|population_footnotes=|population_demonym=Loredani|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45017|area_code=0426|website=|footnotes=}}Ang '''Loreo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,873 at may lawak na {{Convert|39.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Loreo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, at Tornova. Ang Loreo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Adria]], [[Cavarzere]], [[Chioggia]], [[Porto Viro]], [[Rosolina]], at [[Taglio di Po]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng [[Republikang Veneciano]], naabot ng Loreo ang tugatog nito; lahat ng kalakalan sa Emilia at [[Lombardia]] ay isinagawa sa pamamagitan ng Kanal ng Naviglio, na bahagyang ang kasalukuyang [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|Canal Bianco]], na may mga tanggapan ng adwana sa Cavanella Po at Loreo. Ang alaala ng malayong panahong ito ng Venecia ay nabubuhay pa rin sa lokal na populasyon; kailangan lamang alalahanin ang diyalektong sinasalita, na halos kapareho ng sa Veneto at ganap na naiiba sa mga diyalektong sinasalita kahit ilang kilometro lamang ang layo, tulad ng Porto Viro, na "parang" Ferrares. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3603|1881|4020|1901|4602|1911|5480|1921|6176|1931|6070|1936|6333|1951|6714|1961|4604|1971|3729|1981|3626|1991|3785|2001|3718|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}}<templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline|Loreo}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] toodki394fh1itlfc8b0hq4z6m3r7to 2237252 2237251 2026-10-26T04:35:44Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Loreo, Italy]] sa [[Loreo, Veneto]] 2237251 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Loreo|official_name=Comune di Loreo|native_name=|image=Loreo (RO) Panoramica (01).JPG|image_size=|caption=Loreo: ang lagusan ng Loreo (Canale di Loreo) at, sa kanan, ang sibikong toreng orasan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|4|N|12|12|E|type:city(3,873)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, Tornova|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=39.6|population_footnotes=|population_demonym=Loredani|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45017|area_code=0426|website=|footnotes=}}Ang '''Loreo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,873 at may lawak na {{Convert|39.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Loreo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Ca'Negra, Canalvecchio, Cavanella Po, Pilastro, Retinella, Sostegno, at Tornova. Ang Loreo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Adria]], [[Cavarzere]], [[Chioggia]], [[Porto Viro]], [[Rosolina]], at [[Taglio di Po]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng [[Republikang Veneciano]], naabot ng Loreo ang tugatog nito; lahat ng kalakalan sa Emilia at [[Lombardia]] ay isinagawa sa pamamagitan ng Kanal ng Naviglio, na bahagyang ang kasalukuyang [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|Canal Bianco]], na may mga tanggapan ng adwana sa Cavanella Po at Loreo. Ang alaala ng malayong panahong ito ng Venecia ay nabubuhay pa rin sa lokal na populasyon; kailangan lamang alalahanin ang diyalektong sinasalita, na halos kapareho ng sa Veneto at ganap na naiiba sa mga diyalektong sinasalita kahit ilang kilometro lamang ang layo, tulad ng Porto Viro, na "parang" Ferrares. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3603|1881|4020|1901|4602|1911|5480|1921|6176|1931|6070|1936|6333|1951|6714|1961|4604|1971|3729|1981|3626|1991|3785|2001|3718|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}}<templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline|Loreo}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] toodki394fh1itlfc8b0hq4z6m3r7to Melara 0 131135 2237132 1295308 2026-10-26T00:05:48Z Ryomaandres 8044 2237132 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Melara | official_name = Comune di Melara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Melara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] riwh5jzo6cc5z3xz71py8u1pccd8tu9 2237165 2237132 2026-10-26T00:44:42Z Ryomaandres 8044 2237165 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Melara | official_name = Comune di Melara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Melara (RO) Chiesa Arcipretale di San Materno.JPG|image_caption=Pangunahing simbahan ng San Materno}} Ang '''Melara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ang teritoryong munisipal nito ay ang pinakakanluran sa lugar ng [[Polesine]] at matatagpuan sa lugar kung saan nagtatagpo ang mga lalawigan ng [[Lalawigan ng Mantua|Mantua]], [[Lalawigan ng Verona|Verona]] at Rovigo. == Kasaysayan == Noong panahon ng mga Romano, ang lungsod, na pinagpala ng [[Ilog Po]] na tumatawid dito, ay nagkaroon ng malaking kahalagahan para sa pagpaparami ng mga bubuyog (ang toponimo mismo ay nagmula sa 'pulot'), gaya ng makikita pa rin sa eskudo ng lungsod.<ref>{{Cita pubblicazione|autore=K. Kristensen|anno=2007|titolo=L'apicoltura in età romana. Economia, produzione, simbolismo|editore=Estratto da tesi di laurea|città=Cagliari-Milano|pp=4-5|url=https://www.academia.edu/38293464/Apicoltura_e_Miele_in_epoca_romana}}</ref> Ang toponym ay tila nagmula pa noong panahon ng mga Romano kung saan maaaring tukuyin ng "melara" ang teritoryo bilang isang lugar ng produksiyon ng [[pulot-pukyutan]].<ref name="prov.Rovigo.p.2252">''Rovigo e la sua provincia'', p. 225.</ref> Kamakailan lamang, ang mga gawaing [[Pagpapaunlad ng lupa|paglilinang]] ng lupa na isinagawa ng mga mongheng Benedictino bago at, pagkatapos makuha ang teritoryo, ng pamilyang Este ay nagpabuti sa mga kondisyon ng pamumuhay. Ang huli, salamat sa estratehikong kahalagahan na ibinigay ng posibilidad na kontrolin ang natural na hangganan ng Po, ay nagtayo ng isang kastilyo, isang kuta at iba pang mga kuta na ngayon ay nawala na.<ref name="prov.Rovigo.p.225">''Rovigo e la sua provincia'', p. 225.</ref> Hanggang sa [[Kongreso ng Vienna]], ang sentro ay nasa ilalim ng soberanya ng mga [[Estadong Papal]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 8lyiheh8vncn61eftogy9tvc0vy8ome Occhiobello 0 131136 2237133 1295310 2026-10-26T00:05:58Z Ryomaandres 8044 2237133 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Occhiobello | official_name = Comune di Occhiobello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Occhiobello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 0xvm9qclautluf5auiek3p6rjluxqhy 2237166 2237133 2026-10-26T00:48:48Z Ryomaandres 8044 2237166 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Occhiobello | official_name = Comune di Occhiobello | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Occhiobello panorama.JPG|image_caption=Piazza Matteotti kasama ang Simbahan ng San Lorenzo, Diyakono at Martir sa likuran}} Ang '''Occhiobello''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 12,026 na naninirahan dito. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang bayan ay matatagpuan sa kaliwang pampang ng Po sa kahabaan ng Kalsadang Pangrehiyon 6 at ang teritoryong munisipal nito ay ganap na patag. == Kasaysayan == === Mga pinagmulan === Ang kasaysayan ng lugar ng Occhiobello ay nagsimula pa noong maraming siglo. Ipinapakita ng mga natuklasang arkeolohiko na ang mga unang anyo ng buhay panlipunan ay umiiral sa lugar ng Occhiobello noon pang sinaunang panahon, na matatagpuan sa hilaga ng kasalukuyang lugar ng Occhiobello, malapit sa Piacentina. Sa loob ng libo-libong taon, ang lugar ng Occhiobello ay sumailalim sa mga makabuluhang pagbabago, kapuwa natural (lahat ng uri ng mga sakuna) at historiko-politiko, kasunod ng patuloy na pagsalakay ng iba't ibang kabihasnan, kabilang ang mga [[Mga Selta|Selta]], [[Etrusko]], [[Gallo]], at iba pa. === Kontemporaneo === Pagkatapos ng digmaan, nagpatuloy ang muling pagtatayo ng bayan, isang muling pagtatayo na lalong pinabagal ng [[Pagbaha sa Polesine noong Nobyembre 1951|pagbaha ng Ilog Po noong Nobyembre 14, 1951]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 0ls92eynb82g4b19zuly4fx0n1oldek Papozze 0 131137 2237134 1295309 2026-10-26T00:06:05Z Ryomaandres 8044 2237134 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Papozze | official_name = Comune di Papozze | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Papozze''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 502idxe1mkow3cy1wut3x9hi752peue 2237167 2237134 2026-10-26T00:51:12Z Ryomaandres 8044 2237167 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Papozze | official_name = Comune di Papozze | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Papozze municipal house.jpg|image_caption=Ang plaza sa harapan ng gusali ng munisipyo}} Ang '''Papozze''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang Papozze ay matatagpuan sa silangang bahagi ng lalawigan ng Rovigo, sa puso ng Delta ng Po, ilang kilometro mula sa pangunahing daluyan ng [[Ilog Po]]. Ang munisipalidad ay sumasaklaw sa isang patag na lugar, na nailalarawan sa pamamagitan ng napakababang elevation, karaniwan sa mga lupang reklamado sa lugar ng [[Polesine]]. Ang tanawin ay pangunahing agrikultural, na may malalaking sakahan na sinanib na may mga kanal ng paagusan at mga estrukturang idroliko na kumokontrol sa maselang balanse sa pagitan ng lupa at tubig. Ang pagkakaroon ng maraming mas maliliit na daluyan ng tubig at mga basang lupa ay nakakatulong sa kayamanan ng kapaligiran ng lugar. Ang Papozze ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Adria]], [[Corbola]], [[Ariano nel Polesine]], at [[Porto Viro]]. Ang bayan ay matatagpuan sa mga mahahalagang lokal na ruta na nagdurugtong sa gitna at ibabang mga lugar ng Polesine sa lugar ng delta. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ae265j4ttln8tv0x2zsmoyk6tbrn2m2 Pettorazza Grimani 0 131138 2237201 2180282 2026-10-26T01:43:29Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375291965|Pettorazza Grimani]]" 2237201 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pettorazza Grimani|official_name=Comune di Pettorazza Grimani|native_name=|image=Municipio di Pettorazza Grimani.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Pettorazza_Grimani-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|8|N|12|3|E|type:city(1,714)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Boscofasani, Boscofondi, Bufali, Fasana Polesine, Fattoria Vecchia, Madonnina, Munega, Palazzetto, Stoppacine|mayor_party=|mayor=Maurizio Tinello|area_footnotes=|area_total_km2=21.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=3|saint=|day=|postal_code=45010|area_code=0426|website={{official website|http://www.comune.pettorazza.it/}}|footnotes=}}Ang '''Pettorazza Grimani''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Rovigo]]. Ang Pettorazza Grimani ay may hangganan ng mga sumusunod na [[munisipalidad]] : [[Adria]], [[Cavarzere]], at [[San Martino di Venezze]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 4itylowr7sz82peli9kvf5dww1aydim 2237203 2237201 2026-10-26T01:46:20Z Ryomaandres 8044 2237203 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Pettorazza Grimani|official_name=Comune di Pettorazza Grimani|native_name=|image=Municipio di Pettorazza Grimani.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Pettorazza_Grimani-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|8|N|12|3|E|type:city(1,714)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Boscofasani, Boscofondi, Bufali, Fasana Polesine, Fattoria Vecchia, Madonnina, Munega, Palazzetto, Stoppacine|mayor_party=|mayor=Maurizio Tinello|area_footnotes=|area_total_km2=21.5|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=3|saint=|day=|postal_code=45010|area_code=0426|website={{official website|http://www.comune.pettorazza.it/}}|footnotes=}}Ang '''Pettorazza Grimani''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Rovigo]]. Ang Pettorazza Grimani ay may hangganan ng mga sumusunod na [[munisipalidad]] : [[Adria]], [[Cavarzere]], at [[San Martino di Venezze]]. == Kasaysayan == Ang kasaysayan ng Pettorazza Grimani, tulad ng iba pang mga bayan na umusbong sa kanang pampang ng [[Adigio]], ay hindi mapaghihiwalay sa magulong kasaysayan ng ilog na ito, na sa loob ng libu-libong taon ay humubog at pagkatapos ay agad na nabura, sa tulong ng hindi mapigilang pag-agos ng mga baha nito, ang patuloy na nagbabagong mga hangganan at tanawin. Ang Munisipalidad ng Pettorazza Grimani ay nagpapakita ng isang hindi pangkaraniwang katangian para sa mga bayan na may ganitong kaliit na sukat: ito ay nahahati sa dalawang [[parokya]]. Ang paghahating ito ay nagpapaalala sa sinaunang paghahati ng teritoryo ng munisipyo sa pamamagitan ng ilog, na bumuo ng isang malaking kurba malapit sa [[Pettorazza]]. Ang teritoryo na ngayon ay nasa ilalim ng hurisdiksiyon ng parokya ng Pettorazza Papafava ay napapaligiran ng napakalaking kurba at matatagpuan sa kaliwa ng ilog, na nasa ilalim ng hurisdiksiyon ng Padua, habang ang mga lupain sa labas ng kurba ay pagmamay-ari ng mga taga-Venecia, partikular ang pamilyang [[Grimani]], na nagbigay ng pangalan sa munisipalidad. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 15mwxcbpsrggn0g4ic278qj0qy2o3ty Pincara 0 131139 2237135 1295302 2026-10-26T00:06:18Z Ryomaandres 8044 2237135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pincara | official_name = Comune di Pincara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Pincara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] tlaiw0edjhil5xrqamoroz5gdiqg4ga 2237168 2237135 2026-10-26T00:51:42Z Ryomaandres 8044 2237168 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pincara | official_name = Comune di Pincara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Palazzina_municipale_(Pincara).jpg|image_caption=Gusali ng munisipyo}} Ang '''Pincara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 546zphsdiqppiu4k9zwatnmldwzfs5x 2237169 2237168 2026-10-26T00:54:18Z Ryomaandres 8044 2237169 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pincara | official_name = Comune di Pincara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Palazzina_municipale_(Pincara).jpg|image_caption=Gusali ng munisipyo}} Ang '''Pincara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng bayan ay dahil sa mga gawaing reklamasyon na isinagawa pagkatapos ng pagbaha sa [[Ilog Po|Po]] noong 1471, nang umapaw ang tubig nito mula sa [[kawse]] sa [[Bariano]], na nagpalala sa nakompromiso nang idroheolohikong sitwasyon ng lugar, isang [[Latian|latiang]] lugar. Ang [[Duke ng Ferrara]] na si [[Ercole I d'Este]] noon ay nagbigay, sa pamamagitan ng imbestidura, sa kaniyang tagapayo na si Guglielmo Pincaro ng Parma upang kontrolin ang lugar, isang gawain na pormal na ginawa sa pamamagitan ng atas ng investiture bilang isang peyudo na nilagdaan noong 10 Abril 1473 na naglaan ng mga pribilehiyo at mga eksepsiyon sa buwis. Ang toponimo samakatuwid ay nagmula sa villa ng maharlikang si Pincaro na itinayo sa batuhan, isang ari-arian na gayunpaman ay nagawa niyang pangasiwaan sa loob ng maikling panahon dahil siya mismo ay namatay sa [[Ferrara]] noong 1476.<ref name="Bonechi 4p157">{{cita|Il Veneto paese per paese, IV volume|p. 157|Bonechi}}.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] smxgo7eefpk5nf7xj1sd46zypa77lw6 2237170 2237169 2026-10-26T00:56:40Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237170 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pincara | official_name = Comune di Pincara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Palazzina_municipale_(Pincara).jpg|image_caption=Gusali ng munisipyo}} Ang '''Pincara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng bayan ay dahil sa mga gawaing reklamasyon na isinagawa pagkatapos ng pagbaha sa [[Ilog Po|Po]] noong 1471, nang umapaw ang tubig nito mula sa [[kawse]] sa [[Bariano]], na nagpalala sa nakompromiso nang idroheolohikong sitwasyon ng lugar, isang [[Latian|latiang]] lugar. Ang [[Duke ng Ferrara]] na si [[Ercole I d'Este]] noon ay nagbigay, sa pamamagitan ng imbestidura, sa kaniyang tagapayo na si Guglielmo Pincaro ng Parma upang kontrolin ang lugar, isang gawain na pormal na ginawa sa pamamagitan ng atas ng investiture bilang isang peyudo na nilagdaan noong 10 Abril 1473 na naglaan ng mga pribilehiyo at mga eksepsiyon sa buwis. Ang toponimo samakatuwid ay nagmula sa villa ng maharlikang si Pincaro na itinayo sa batuhan, isang ari-arian na gayunpaman ay nagawa niyang pangasiwaan sa loob ng maikling panahon dahil siya mismo ay namatay sa [[Ferrara]] noong 1476.<ref name="Bonechi 4p157">{{cita|Il Veneto paese per paese, IV volume|p. 157|Bonechi}}.</ref> == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang pangrelihiyon === [[Simbahan ng San Giovanni Battista (Pincara)|Simbahan ng San Giovanni Battista]], na orihinal na itinayo noong ika-17 siglo at muling itinayo noong ika-19 na siglo === Arkitekturang sibil === Ang Museong Negosyo ng Antiche Distillerie Mantovani, na nagmula sa makasaysayang produksiyon ng mga [[liqueur]] at [[liquor]] na sinimulan noong ika-19 na siglo ng pamilyang Mantovani, na namamahala pa rin sa koleksiyon ng mga kagamitang ginagamit sa sining ng distilasyon, bukas sa publiko ng mga mahilig at mausisa. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] rwtle9321ju1y97ffvh6h6ms97rllc8 Polesella 0 131140 2237136 1295370 2026-10-26T00:06:25Z Ryomaandres 8044 2237136 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Polesella | official_name = Comune di Polesella | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Polesella''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] kwtpun1fq3datc6ii3gcn5jyoykakib 2237171 2237136 2026-10-26T00:58:45Z Ryomaandres 8044 2237171 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Polesella | official_name = Comune di Polesella | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Polesella_City_Hall.jpg|caption=Munisipyo ng Polesella}} Ang '''Polesella''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 3,702 naninirahan dito. == Kasaysayan == Ang kahalagahan ng Fossa ay pinatutunayan mula sa mga pinakaunang dokumento, dahil pinayagan nito, sa pamamagitan ng paglalayag pataas sa kurso nito, ang isang bangka upang makatawid mula sa [[Po (ilog)|Po]] patungo sa Canal Bianco, kung saan maaari ring marating ng iba pang mga daluyan ng tubig ang [[Adigio]]. Ang teritoryo sa kanan ng Fossa ay tinawag na Lavigia o Litigia, habang ang teritoryo sa kaliwa ay tinawag na Policella o Pelosella. Ang pagkakaroon ng isang parokya ng Santa Maria di Litiga sa teritoryo ng Litigia ay naitala, na itinatag kasabay ng parokya ng Santa Margherita di Orcano. Ang magkakasunod na pagbaha noong ika-15 siglo ay nagpalipat sa pangunahing daloy ng Po patimog, kung saan ito nananatili hanggang ngayon. Nagsimulang humina ang Raccano, at unti-unting lumipat ang mga naninirahan dito sa mga bagong pampang ng malaking ilog, na pinag-isa ang dalawang maliliit na dati nang nayon sa magkabilang panig ng Fossa tungo sa iisang pamayanan ng Polesella. Ang sentro ng bayan ay lumitaw at lumaki mismo sa pilapil, na noong panahong iyon ay mas maliit kaysa sa ngayon. Ang mga mapanlikhang estrukturang masoneriya ay inilagay upang mabilis na maitayo ang isang nakataas na plataporma na gawa sa kahoy at mga sako ng buhangin upang maiwasan ang pag-apaw ng Po sa plaza sa ibaba sa mga panahon ng mataas na tubig. Matagumpay na napigilan ng mga estrukturang ito ang mga pagbaha ng Po sa loob ng ilang siglo, hanggang sa pagbuwag nito noong 1957. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 38s280idodoed2j8d08x4lo3cmzo0ch Pontecchio Polesine 0 131141 2237137 2124643 2026-10-26T00:06:49Z Ryomaandres 8044 2237137 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pontecchio Polesine | official_name = Comune di Pontecchio Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Pontecchio Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Noong Enero 1, 2019, mayroon itong populasyon na 2,191 at may lawak na 11.5 kilometro kuwadrado (4.4&nbsp;sq&nbsp;mi).<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] oezwhwwt5zn8avwe55nrzvdd08b9fsa 2237173 2237137 2026-10-26T00:59:56Z Ryomaandres 8044 2237173 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pontecchio Polesine | official_name = Comune di Pontecchio Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Pontecchio polesine fraccon.jpg}} Ang '''Pontecchio Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Noong Enero 1, 2019, mayroon itong populasyon na 2,191 at may lawak na 11.5 kilometro kuwadrado (4.4&nbsp;sq&nbsp;mi).<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Pontecchio Polesine ay matatagpuan sa puso ng lugar ng [[Polesine]], 7.4 km sa timog ng [[Rovigo]], na sumasaklaw sa isang lawak na 11.53 km². Napapaligiran ito ng munisipalidad ng Rovigo sa hilagang-silangan, [[Crespino]] sa silangan, [[Guarda Veneta]] sa timog, at [[Bosaro]] sa kanluran. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] cayfuza34qdca1aqjqw2hbygp0gjicj 2237174 2237173 2026-10-26T01:01:48Z Ryomaandres 8044 2237174 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pontecchio Polesine | official_name = Comune di Pontecchio Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Pontecchio polesine fraccon.jpg}} Ang '''Pontecchio Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Noong Enero 1, 2019, mayroon itong populasyon na 2,191 at may lawak na 11.5 kilometro kuwadrado (4.4&nbsp;sq&nbsp;mi).<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Pontecchio Polesine ay matatagpuan sa puso ng lugar ng [[Polesine]], 7.4 km sa timog ng [[Rovigo]], na sumasaklaw sa isang lawak na 11.53 km². Napapaligiran ito ng munisipalidad ng Rovigo sa hilagang-silangan, [[Crespino]] sa silangan, [[Guarda Veneta]] sa timog, at [[Bosaro]] sa kanluran. == Kasaysayan == Noong 753, binanggit ni [[Girolamo Tiraboschi]] ang bayan ng Ponticulo sa isang dokumento tungkol sa donasyon ng ari-arian sa monasteryo ng [[Nonantola]] ng Lombardo [[Astolfo]]: "... et campum formigosum inter Ponticulum, et lacum fatuum cum ipso Ponticulo, et omnes lacoras usque ad Grumum, sue Sylvam et Lacorianum... " Sa Bulang Papa [[Martin II]] ng 944, pinangangalagaan ng papa ang pag-aari ng Simbahan ng [[Adria]], kabilang ang Fundum Pontecli. Ang isang pondo ay isang malaki, nabawi na ari-arian. Ang pinagmulan ng pangalang Pontecchio ay tiyak na Latin: Ponticulus o Ponteclus. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Veneto}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 6oxoj0xl2wq7a3n4gt3mmqyoro8jtg2 2237175 2237174 2026-10-26T01:02:08Z Ryomaandres 8044 2237175 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pontecchio Polesine | official_name = Comune di Pontecchio Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Pontecchio polesine fraccon.jpg}} Ang '''Pontecchio Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Noong Enero 1, 2019, mayroon itong populasyon na 2,191 at may lawak na 11.5 kilometro kuwadrado (4.4&nbsp;sq&nbsp;mi).<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Pontecchio Polesine ay matatagpuan sa puso ng lugar ng [[Polesine]], 7.4 km sa timog ng [[Rovigo]], na sumasaklaw sa isang lawak na 11.53 km². Napapaligiran ito ng munisipalidad ng Rovigo sa hilagang-silangan, [[Crespino]] sa silangan, [[Guarda Veneta]] sa timog, at [[Bosaro]] sa kanluran. == Kasaysayan == Noong 753, binanggit ni [[Girolamo Tiraboschi]] ang bayan ng Ponticulo sa isang dokumento tungkol sa donasyon ng ari-arian sa monasteryo ng [[Nonantola]] ng Lombardo [[Astolfo]]: "... et campum formigosum inter Ponticulum, et lacum fatuum cum ipso Ponticulo, et omnes lacoras usque ad Grumum, sue Sylvam et Lacorianum... " Sa Bulang Papa [[Martin II]] ng 944, pinangangalagaan ng papa ang pag-aari ng Simbahan ng [[Adria]], kabilang ang Fundum Pontecli. Ang isang pondo ay isang malaki, nabawi na ari-arian. Ang pinagmulan ng pangalang Pontecchio ay tiyak na Latin: Ponticulus o Ponteclus. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 3z2e0yug9k7rswm4sjxxuvdiu87pswe 2237176 2237175 2026-10-26T01:02:29Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237176 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Pontecchio Polesine | official_name = Comune di Pontecchio Polesine | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Pontecchio polesine fraccon.jpg}} Ang '''Pontecchio Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Noong Enero 1, 2019, mayroon itong populasyon na 2,191 at may lawak na 11.5 kilometro kuwadrado (4.4&nbsp;sq&nbsp;mi).<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Pontecchio Polesine ay matatagpuan sa puso ng lugar ng [[Polesine]], 7.4 km sa timog ng [[Rovigo]], na sumasaklaw sa isang lawak na 11.53 km². Napapaligiran ito ng munisipalidad ng Rovigo sa hilagang-silangan, [[Crespino]] sa silangan, [[Guarda Veneta]] sa timog, at [[Bosaro]] sa kanluran. == Kasaysayan == Noong 753, binanggit ni [[Girolamo Tiraboschi]] ang bayan ng Ponticulo sa isang dokumento tungkol sa donasyon ng ari-arian sa monasteryo ng [[Nonantola]] ng Lombardo [[Astolfo]]: "... et campum formigosum inter Ponticulum, et lacum fatuum cum ipso Ponticulo, et omnes lacoras usque ad Grumum, sue Sylvam et Lacorianum... " Sa Bulang Papa [[Martin II]] ng 944, itinakdang pinangangalagaan ng papa ang pag-aari ng Simbahan ng [[Adria]], kabilang ang Fundum Pontecli. Ang isang pondo ay isang malaki, nabawi na ari-arian. Ang pinagmulan ng pangalang Pontecchio ay tiyak na Latin: Ponticulus o Ponteclus. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 1l4vfmsoyi6yqzmflo3ammxzc7z1ppm Porto Tolle 0 131142 2237138 1295358 2026-10-26T00:07:03Z Ryomaandres 8044 2237138 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Porto Tolle | official_name = Comune di Porto Tolle | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Porto Tolle''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 9l705j79e9u2eu56gfkms0y9cv6chmy 2237177 2237138 2026-10-26T01:04:42Z Ryomaandres 8044 2237177 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Porto Tolle | official_name = Comune di Porto Tolle | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Munisipyo ng Bayan (dating kuwartel ng mga Austriano sa ''[[frazione]]'' ng [[Ca' Tiepolo]])|image_skyline=Porto Tolle town hall.jpg}} Ang '''Porto Tolle''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong Abril 22, 1867, nagpasya ang konseho ng munisipyo na dapat baguhin ang pangalan ng munisipyo mula San Nicolò patungong Porto Tolle. == Ekonomiya == Ang [[Scardovari]] ay tahanan ng Consorzio Cooperative Pescatori del Polesine, isang nangungunang kompanya sa pagsasaka ng lamang-dagat, na nasa lahat ng pangunahing pamilihan ng Italya at Europa na may kumpletong hanay ng mga produkto. Sa mga nakaraang taon, namuhunan at nagtrabaho ito upang matiyak ang patuloy na pagpapabuti ng kalidad ng shellfish nito sa ilalim ng tatak na "Scardovari". Sa anim na pamilihan ng isda sa rehiyon, kalahati ay nasa lalawigan ng Rovigo, at dalawa ay nasa munisipalidad: Pila, na dalubhasa sa pangingisda, lalo na ang bluefish, na may kita na €14.5 milyon, at Scardovari, na pangunahing nangangalakal sa mga katubigan sa loob ng bansa, na may kita na humigit-kumulang €1 milyon. Simula noong 2023, ang ekonomiya, na halos ganap na nakabatay sa pagsasaka ng isda, ay dumanas ng isang pag-urong dahil sa paglaganap ng [[bughaw na alimango]], kung saan ang Consorzio Cooperative Pescatori del Polesine ay nawalan ng mahigit 600 miyembro dahil sa pagkawala ng kabibe, na nilamon ng alimango. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] tqdul0it609bzdx4wlsiqpcefn4m3jo 2237178 2237177 2026-10-26T01:05:23Z Ryomaandres 8044 2237178 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Porto Tolle | official_name = Comune di Porto Tolle | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Munisipyo ng Bayan (dating kuwartel ng mga Austriako sa ''[[frazione]]'' ng [[Ca' Tiepolo]])|image_skyline=Porto Tolle town hall.jpg}} Ang '''Porto Tolle''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong Abril 22, 1867, nagpasya ang konseho ng munisipyo na dapat baguhin ang pangalan ng munisipyo mula San Nicolò patungong Porto Tolle. == Ekonomiya == Ang [[Scardovari]] ay tahanan ng Consorzio Cooperative Pescatori del Polesine, isang nangungunang kompanya sa pagsasaka ng lamang-dagat, na nasa lahat ng pangunahing pamilihan ng Italya at Europa na may kumpletong hanay ng mga produkto. Sa mga nakaraang taon, namuhunan at nagtrabaho ito upang matiyak ang patuloy na pagpapabuti ng kalidad ng shellfish nito sa ilalim ng tatak na "Scardovari". Sa anim na pamilihan ng isda sa rehiyon, kalahati ay nasa lalawigan ng Rovigo, at dalawa ay nasa munisipalidad: Pila, na dalubhasa sa pangingisda, lalo na ang bluefish, na may kita na €14.5 milyon, at Scardovari, na pangunahing nangangalakal sa mga katubigan sa loob ng bansa, na may kita na humigit-kumulang €1 milyon. Simula noong 2023, ang ekonomiya, na halos ganap na nakabatay sa pagsasaka ng isda, ay dumanas ng isang pag-urong dahil sa paglaganap ng [[bughaw na alimango]], kung saan ang Consorzio Cooperative Pescatori del Polesine ay nawalan ng mahigit 600 miyembro dahil sa pagkawala ng kabibe, na nilamon ng alimango. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 86byarr8z40v21ix5sb8os5y354sagm Porto Viro 0 131143 2237139 1295359 2026-10-26T00:07:10Z Ryomaandres 8044 2237139 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Porto Viro | official_name = Comune di Porto Viro | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Porto Viro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] c6t9v7ynyncgo8oihpj3z3p12ib19dn 2237179 2237139 2026-10-26T01:08:27Z Ryomaandres 8044 2237179 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Porto Viro | official_name = Comune di Porto Viro | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image=Palazzo Municipale.(Porto Viro) 03.JPG|image_caption=Munisipyo}} Ang '''Porto Viro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Porto Viro ay matatagpuan sa [[delta]] ng [[Ilog Po]], na napapalibutan ng pangunahing sanga ng Po di Venezia, ng Po di Maistra, isang sanga ng [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|Po di Levante]], at ng [[Dagat Adriatico]]. Ang teritoryo ng munisipalidad ay bahagyang nasa ilalim ng antas ng dagat at kinabibilangan ng ilang mga dalampasigan at malawak na matabang kanayunan na alluvial, mga lambak na malubog, mga lawa, at mga pormasyon na tinatawag na "scanni" (mga mabuhanging isla na nilikha ng deposito ng mga labi ng ilog). === Klima === Ang munisipalidad ay bahagi ng sona ng klima E. === Idrograpya === Ang silangang bahagi ng munisipalidad ay halos buong malubog at bumubuo ng halos kalahati ng lugar ng munisipalidad. == Kasaysayan == Ang munisipalidad, na opisyal na itinatag noong 1995 lamang, ay hango sa pangalan nito mula sa lokasyon kung saan pinutol ang Ilog Po, sa bukana ng Gaurus, isa sa maraming kanal na dumadaloy sa lugar. Ang toponimong Porto Viro ay nagmula sa terminong viero, na nangangahulugang "isang malaking buslo na yari sa yari sa sulihiya na, kapag inilubog sa tubig, ay nagpapanatiling buhay sa mga isda, lalo na sa mga igat, para sa pagkonsumo." Ang termino ay nagmula sa isang maliit na nayon ng pangingisda sa tabi ng lawa (na umiiral na sa kasalukuyang nayon ng "Vallina" ng Taglio di Po), na ginamit din bilang palaisdaan ng kalapit na komunidad ng Loreo, bago pinutol ang Porto Viro noong 1604 ng [[Republikang Veneciano]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 864oxuh8fetlqlk7pu5tjk5mo66te8i Rosolina 0 131144 2237140 1295360 2026-10-26T00:07:16Z Ryomaandres 8044 2237140 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Rosolina | official_name = Comune di Rosolina | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Rosolina''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] k1ts2lyylgsxt4d1y9hcha8rmwkkecx 2237182 2237140 2026-10-26T01:10:26Z Ryomaandres 8044 2237182 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Rosolina | official_name = Comune di Rosolina | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Simbahan ng San Rocco at San Antonio ng Padua|image_skyline=San Rocco e Sant'Antonio da Padova (Rosolina).jpg}} Ang '''Rosolina''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == === Teritoryo === Ito ay matatagpuan sa Delta ng [[Po (ilog)|Po]], 40 km mula sa Rovigo, 65 km mula sa [[Venecia]], at 55 km mula sa [[Padua]]. Ang Rosolina, kabilang ang Rosolina Mare at Albarella, ay binubuo ng 72 km2 na lugar sa hilagang dalisdis ng Liwasan ng Delta ng Po. Ipinagmamalaki nito ang 10 km na haba ng dalampasigan, na napapaligiran ng Dagat Adriatico at ng Laguna ng Caleri, isang 200-ektaryang laguna ng tubig-alat, at isang 150-ektaryang kagubatan ng pino kasama ang Harding Botaniko ng Litoraneo del Vento. Ang resort na panturista ay nag-aalok ng maayos at pinagsamang mga akomodasyon na nakapaloob sa loob ng ilang siglo nang malamig na kagubatan ng pino, kabilang ang mga apartment, hotel, bungalow, at campsite, na nag-aalok ng mahigit 23,000 kama, isang golf course, at mga pasilidad sa palakasan. Ito ay matatagpuan sa loob ng Liwasan ng Delta ng Po, isang pambihirang likas na tirahan na nailalarawan sa pamamagitan ng pagpapalit-palit ng lupa at tubig, na may malalaking lupang sinasaka, mga kalsada, mga landas, mga pilapil, mga lambak ng pangingisda at pagkatapos ay mga lawa, mga latian na alat, makakapal na kama ng tambo, hanggang sa mga panlabas na dalampasigan ng mga pampang ng buhangin, isang kayamanan ng kalikasan at kulturang kanayunan na ibinabahagi ng tao sa dose-dosenang mga uri ng ibon. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] pacl0xqnqv50y5qmxkeeont36o0lces Salara 0 131145 2237141 1295361 2026-10-26T00:07:23Z Ryomaandres 8044 2237141 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Salara | official_name = Comune di Salara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Salara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 4k3z6ra1rwlv5g90hii5vespudyy4hr 2237183 2237141 2026-10-26T01:11:03Z Ryomaandres 8044 2237183 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Salara | official_name = Comune di Salara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=San Valentino e Via Roma (Salara, comune, Italy).JPG|image_caption=Ang plaza sa harapan ng simbahang parokya ng San Valentino na nasa hangganan ng pangunahing Via Roma (Kalsadang Panlalawigan 1).}} Ang '''Salara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 7xj9x4uwkp8sjbw4on1o6oioa5zn8qy 2237184 2237183 2026-10-26T01:13:51Z Ryomaandres 8044 2237184 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Salara | official_name = Comune di Salara | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=San Valentino e Via Roma (Salara, comune, Italy).JPG|image_caption=Ang plaza sa harapan ng simbahang parokya ng San Valentino na nasa hangganan ng pangunahing Via Roma (Kalsadang Panlalawigan 1).}} Ang '''Salara''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ito ay nasa taas na 7 metro mula sa antas ng dagat at ang [[Frazione|''frazione'']] nito ay ang [[Veratica]]. Ang mga pangunahing nayon nito ay ang Croce, Coati, Magherino, Priore, Sabbioni, at Caselle. Ang mga kalapit na munisipalidad ay ang [[Bagnolo di Po,]] [[Calto]], [[Ceneselli]], [[Sermide]], at [[Felonica]] ([[Lalawigan ng Mantua]]), [[Ficarolo]], at [[Trecenta]]. Sa timog ng bayan ay matatagpuan ang Ilog Po, kasama ang pilapil nito na umaabot sa mahabang bahagi ng daanan ng bisikleta sa Kaliwang Ilog Po. Sarado ito sa mga de-motor na sasakyan tuwing mga buwan ng tag-araw (mga pista opisyal at mga araw bago ang mga pista opisyal) upang mapaunlakan ang mga turistang nagbibisikleta. Ang patron ng Salara ay si [[San Valentino]], kung saan iniaalay ang simbahan ng parokya. == Kultura == === Mga pangyayari === Ang Pista ng Presas sa Mayo ay isang pangunahing kaganapang panlalawigan na nagdiriwang ng mga lokal na itinanim na [[presas]] sa pamamagitan ng isang kompetisyon na nagtatampok ng pagtikim ng karaniwang produkto, mga tindahan ng pagkain, at mga pagtitipon sa komunidad. Ang tradisyonal na perya ng [[Ina ng Niyebe|Madonna della Neve]] ay isinasagawa sa [[Frazione|''frazione'']] ng Veratica. Ang Pista ng Asno ay isinasagawa rin sa kalagitnaan ng Setyembre. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ii10vc5udxncpth3b35n0l34wludspm San Bellino 0 131146 2237142 1295362 2026-10-26T00:07:30Z Ryomaandres 8044 2237142 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = San Bellino | official_name = Comune di San Bellino | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''San Bellino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] fup02j2pv394ckqxgnptpirul21jn3p 2237186 2237142 2026-10-26T01:19:19Z Ryomaandres 8044 2237186 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = San Bellino | official_name = Comune di San Bellino | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=MunicipioSanBellino.jpg|image_caption=Munisipyo}} Ang '''San Bellino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Noong 1054, ang teritoryo ay itinalaga ni Emperador [[Enrique III, Emperador ng Banal na Imperyong Romano|Enrique III]] sa Obispo ng [[Diyosesis ng Adria-Rovigo|Adria]]. Noong 1098, ito ay ipinagkaloob sa Abadia ng Vangadizza. Noong ika-13 siglo, ito ay pag-aari ng pamilyang [[Este]]; kasunod nito, sa pangkalahatan ay naranasan nito ang parehong mga makasaysayang pangyayari gaya ng kay Lendinara.<ref>''Luoghi storici d'Italia'', pubblicazione a cura della rivista ''Storia Illustrata'', p. 1093, Arnoldo Mondadori editore, 1972.</ref> == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang relihiyoso === [[Talaksan:San_Bellino,_vescovo_e_martire_(3)_(San_Bellino).jpg|left|thumb|Patsada ng basilika ng San Bellino]] ==== Basilika ng San Bellino ==== {{Pangunahin|Basilika ng San Bellino}} Ang urbano-arkitektonikong complex na binubuo ng simbahan, kampanaryo, at katabing plasa ay nakatayo sa gitna ng nayon. Ang kasalukuyang simbahan, na itinayo noong 1649, ay muling itinayo ni punong pari Don Cesare Graziadei sa pamamagitan ng mga ambag pinansiyal mula sa populasyon. Ang [[kampanaryo]], na itinayo sa huling bahagi ng estilong Romaniko, ay itinayo gamit ang nakalantad na bato noong unang bahagi ng ika-16 na siglo. Noong 1843, mayroong apat na kampana, na lahat ay binasbasan, ngunit noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], tatlo ang inalis, naiwan lamang ang pinakamalaki (malamang na hinulma ni Canciani Veneti) sa loob ng kampana, dahil sa laki nito. Ang mga hiniling na kampana ay ibinalik sa kanilang orihinal na lokasyon noong 1947, sa okasyon ng ikawalong sentenaryo ng pagkamatay ni San Bellino, matapos ibalik ng pandayan ng Colbachini ng Padua. == Mga simbolo == Ang eskudo at bandila ng Munisipalidad ng San Bellino ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng atas ng Pangulo ng Republika noong Abril 14, 1992.<ref>{{cita web|titolo=San Bellino, DPR 1992-04-14, concessione di stemma e gonfalone|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?3740|sito=Archivio centrale dello Stato, Ufficio araldico, Fascicoli comunali|accesso=26 febbraio 2021}}</ref><ref>{{cita web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/san-bellino/|titolo=Comune di San Bellino – (RO)|accesso=26 febbraio 2021}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ewqe8imcxm3owwgqya796gjba24su3m San Martino di Venezze 0 131147 2237143 1295363 2026-10-26T00:07:39Z Ryomaandres 8044 2237143 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = San Martino di Venezze | official_name = Comune di San Martino di Venezze | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''San Martino di Venezze''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 7795irpay08g593fcyob2p0u4ai2ejb 2237187 2237143 2026-10-26T01:21:46Z Ryomaandres 8044 2237187 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = San Martino di Venezze | official_name = Comune di San Martino di Venezze | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Palazzo Mangili-Valmarana, ang luklukan ng munisipalidad|image=Palazzo Mangili-Valmarana (San Martino di Venezze).jpg}} Ang '''San Martino di Venezze''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 3,821 naninirahan. == Heograpiya == === Teritoryo === Matatagpuan sa hilagang-silangan ng Rovigo, ang teritoryo ay ganap na patag. Sa hilaga, ang munisipalidad ay napapaligiran ng [[Ilog Adigio]] at konektado sa [[Anguillara Veneta]] sa pamamagitan ng isang tulay na tumatawid sa ilog. == Ekonomiya == Mula sa isang bayan na pangunahing agrikultural hanggang dekada '70, ang San Martino di Venezze ay unti-unting nagbago tungo sa isang bayan na may malakas na bokasyon sa paggawa ng mga kagamitang artesanal (konstruksiyon, paggawa ng damit, niniting na damit, paggawa ng bakal, at paghakot sa kalsada) at maliliit na gawaing industriyal (mga instalasyong elektrikal, paggawa ng plastik, produksiyon ng packaging, pag-iimprenta, paggawa ng plorera na terakota, at produksiyon ng sariwang pasta). Maraming mga negosyong pangserbisyo, mga propesyonal, at mga restawran at mga tindahan ng pagkain at inumin. Sa mga nakaraang taon, lumitaw ang mga bagong negosyong nauugnay sa turismo sa kalikasan: agritourismo, mga sentro ng pagsakay sa kabayo, at mga organikong sakahan. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] r8ksxawi7fc0ax5x15ptsvybrbnang9 2237188 2237187 2026-10-26T01:22:52Z Ryomaandres 8044 /* Ekonomiya */ 2237188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = San Martino di Venezze | official_name = Comune di San Martino di Venezze | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Palazzo Mangili-Valmarana, ang luklukan ng munisipalidad|image=Palazzo Mangili-Valmarana (San Martino di Venezze).jpg}} Ang '''San Martino di Venezze''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 3,821 naninirahan. == Heograpiya == === Teritoryo === Matatagpuan sa hilagang-silangan ng Rovigo, ang teritoryo ay ganap na patag. Sa hilaga, ang munisipalidad ay napapaligiran ng [[Ilog Adigio]] at konektado sa [[Anguillara Veneta]] sa pamamagitan ng isang tulay na tumatawid sa ilog. == Ekonomiya == Mula sa isang bayan na pangunahing agrikultural hanggang dekada '70, ang San Martino di Venezze ay unti-unting nagbago tungo sa isang bayan na may malakas na bokasyon sa paggawa ng mga kagamitang artesanal (konstruksiyon, paggawa ng damit, niniting na damit, paggawa ng bakal, at paghakot sa kalsada) at maliliit na gawaing industriyal (mga instalasyong elektrikal, paggawa ng plastik, produksiyon ng packaging, pag-iimprenta, paggawa ng plorera na terakota, at produksiyon ng sariwang pasta). Maraming mga negosyong pangserbisyo, mga propesyonal, at mga restawran at mga tindahan ng pagkain at inumin. Sa mga nakaraang taon, lumitaw ang mga bagong negosyong nauugnay sa turismo sa kalikasan: agritourismo, mga sentro ng pagsakay sa kabayo, at mga organikong sakahan. == Mga simbolo == Sa pamamagitan ng Dekretong maharlika noong Agosto 24, 1928,<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?1976|titolo=San Martino di Venezze|accesso=2026-01-20|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> isang asul na eskudo de armas ang ipinagkaloob sa kastilyo na may tatlong toreng pilak na may mga almenahe, ang gitna ang pinakamataas, bukas, may mga bintana at dingding na itim, at isang bandila na gawa sa asul na tela.<ref>{{Cita web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/San-Martino-di-Venezze/|titolo=Comune di San Martino di Venezze – (RO)|data=2026-01-20}}</ref> Ang eskudo de armas na ginamit ng Munisipalidad ay kinakatawan ni San Martin na nakasakay sa kabayo at pinuputol ang kanyang balabal upang ialay ito sa hubad na lalaki, habang ang bandilang ginagamit ay isang tela na hinati sa dilaw at mapusyaw na asul.<ref>{{cita testo|autore=Comune di San Martino di Venezze|titolo=Statuto|url=https://dait.interno.gov.it/documenti/statuti/statuto-comune-ro-san-martino-di-venezze.pdf|posizione=Art. 4 - ''Stemma e Gonfalone''}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 7nl80vpjw62pzjzh2z3w5zahhl8ocb6 Stienta 0 131148 2237144 1295364 2026-10-26T00:07:46Z Ryomaandres 8044 2237144 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Stienta | official_name = Comune di Stienta | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Stienta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] qccqnutlvje07tmtbo4rve34aaday70 2237190 2237144 2026-10-26T01:26:24Z Ryomaandres 8044 2237190 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Stienta | official_name = Comune di Stienta | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Tanawin ng Piazza S. Stefano kasama ang simbahang parokya|image=Parrocchia SStefano Stienta.jpg}} Ang '''Stienta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 3,029 na naninirahan dito. Matatagpuan sa pampang ng Ilog Po, tampok dito ang Simbahan ni Santo Stefano noong ika-18 siglo at mga maringal na gusali. Kilala ito sa tradisyonal na Sagra di San Giacomo at sa mga ruta ng pagbibisikleta nito sa tabi ng ilog.<ref>{{Cite web |title=Stienta (RO) |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/56-stienta/ |access-date=2026-10-26 |website=Tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Heograpiya == Ang bayan ay matatagpuan sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]] sa kahabaan ngKalsadang Rehiyonal 6 at ang teritoryong munisipal nito ay ganap na patag. == Kultura == === Mga pangyayari === Simula noong 1989, isang seremonya ang ginaganap malapit sa Simbahan ng Madonna di San Genesio bilang pag-alaala sa mga namatay nang hindi nabigyan ng maayos na libing. Ang seremonya, na inisponsoran ng Padua-Rovigo Alpine Section at inorganisa ng lokal na Pangkat Alpino Rovigo, ay karaniwang isinasagawa sa unang Sabado ng Hunyo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] hfcbxp3cgqtqat8q65p2h0yeyuep0lo 2237195 2237190 2026-10-26T01:34:16Z Ryomaandres 8044 2237195 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Stienta | official_name = Comune di Stienta | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Tanawin ng Piazza S. Stefano kasama ang simbahang parokya|image=Parrocchia SStefano Stienta.jpg}} Ang '''Stienta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Mayroong 3,029 na naninirahan dito. Matatagpuan sa pampang ng Ilog Po, tampok dito ang Simbahan ni Santo Stefano noong ika-18 siglo at mga maringal na gusali. Kilala ito sa tradisyonal na Sagra di San Giacomo at sa mga ruta ng pagbibisikleta nito sa tabi ng ilog.<ref>{{Cite web |title=Stienta (RO) |url=https://www.tuttitalia.it/veneto/56-stienta/ |access-date=2026-10-26 |website=Tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Heograpiya == Ang bayan ay matatagpuan sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]] sa kahabaan ngKalsadang Rehiyonal 6 at ang teritoryong munisipal nito ay ganap na patag. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng munisipalidad ay nagsimula pa noong ika-10 siglo, nang ang buong lugar ay pinangasiwaan ng Simbahan ng Ravenna. Ang pangalan nito ay malamang na nagmula sa pagpapaikli ng terminong Septignenta sa Stienta. Ito ay inihiwalay mula sa [[Ferrara]] noong 1152, ngunit pinanatili ang diyalekto at mga kaugalian nito hanggang sa pamamahala ni [[Napoleon]]. Noong 1799, ang simbahan ng punong pati, na ngayon ay Parokya ni Santo Stefano Papa e Martire, ay pinasinayaan, na itinayo malayo sa lumang tore ng kampanaryo. Ang huli ay giniba noong 1945 at itinayo muli noong 1966, pinanatili ang orihinal nitong posisyon, malayo sa simbahan. Noong 1951, isang baha ang lumubog sa lugar sa ilalim ng 6 na metro ng tubig. Sa mga nakaraang taon, ang Stienta ay nakaranas ng kapansin-pansing pag-unlad ng lungsod at ekonomiya, kasama ang paglikha ng isang artesanal na distrito at ang patuloy na paglago ng mga pamayanang pang-industriya at pagpapalawak ng sentro ng bayan. Noong Setyembre, isinagawa ang Palio gastronomico, na nag-aalok sa mga bisita ng mga tipikal na lokal na lutuin, na inihanda ayon sa mga sinaunang recipe.<ref>{{Cite web |title=Stienta (Rovigo) |url=https://bur.regione.veneto.it/BurvServices/pubblica/burvGalleryDettaglio.aspx?id=1623}}</ref> == Kultura == === Mga pangyayari === Simula noong 1989, isang seremonya ang ginaganap malapit sa Simbahan ng Madonna di San Genesio bilang pag-alaala sa mga namatay nang hindi nabigyan ng maayos na libing. Ang seremonya, na inisponsoran ng Padua-Rovigo Alpine Section at inorganisa ng lokal na Pangkat Alpino Rovigo, ay karaniwang isinasagawa sa unang Sabado ng Hunyo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 2z24bd61lvbaob2f4dwuxier9l9c1kt Taglio di Po 0 131149 2237206 2190803 2026-10-26T01:53:06Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375312025|Taglio di Po]]" 2237206 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Taglio di Po|official_name=Comune di Taglio di Po|native_name=|image=Ca' Zen, Taglio di Po.jpg|image_size=|caption=Ca' Zen.|image_shield=Taglio_di_Po-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|0|N|12|13|E|type:city(8,394)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Mazzorno Destro, Zona Marina|mayor_party=|mayor=Francesco Siviero|area_footnotes=|area_total_km2=79.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Tagliolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=-2|saint=|day=|postal_code=45019|area_code=0426|website={{official website|http://www.comune.tagliodipo.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Taglio di Po''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Rovigo]], sa ibabang [[Polesine]]. May hangganan ang Taglio di Po sa mga munisipalidad ng [[Adria]], [[Ariano nel Polesine]], [[Corbola]], [[Loreo, Italy|Loreo]], [[Porto Tolle]], at [[Porto Viro]]. == Mga kakambal na bayan == Ang Taglio di Po ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Croatia}}[[Omišalj]], Kroasya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{Official website|http://www.comune.tagliodipo.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9h0qyohn54bh4wthws3lmtpzk2576v3 2237210 2237206 2026-10-26T02:01:55Z Ryomaandres 8044 2237210 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Taglio di Po|official_name=Comune di Taglio di Po|native_name=|image=Ca' Zen, Taglio di Po.jpg|image_size=|caption=Ca' Zen.|image_shield=Taglio_di_Po-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|0|N|12|13|E|type:city(8,394)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Mazzorno Destro, Zona Marina|mayor_party=|mayor=Francesco Siviero|area_footnotes=|area_total_km2=79.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Tagliolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=-2|saint=|day=|postal_code=45019|area_code=0426|website={{official website|http://www.comune.tagliodipo.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Taglio di Po''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} timog ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} silangan ng [[Rovigo]], sa ibabang [[Polesine]]. May hangganan ang Taglio di Po sa mga munisipalidad ng [[Adria]], [[Ariano nel Polesine]], [[Corbola]], [[Loreo, Italy|Loreo]], [[Porto Tolle]], at [[Porto Viro]]. == Kasaysayan == [[File:Torre_campanaria_(Taglio_di_Po)_01.JPG|left|thumb|Ang kampanaryo, isa sa mga pinakamatandang gusali sa bayan, ay itinayo noong 1882.]] Ang kasaysayan ng munisipalidad ay naitala lamang mula noong ika-16 na siglo. Noong sinaunang panahon, mayroong ilang mga buhanginan sa baybayin, ang pinakabago ay umabot sa humigit-kumulang kung saan matatagpuan ang kasalukuyang kapitbahayan ng "Montesecco". Ang mga unang pamayanan sa kasalukuyang sentro ng bayan ay naganap noong bandang 1550, sa lugar sa ilalim ng pilapil ng kasalukuyang distrito ng "Vallina". Noong 1800, itinatag ang Parokya ng Taglio di Po, na hiwalay sa Contarina at Donada (sa katunayan, bago ang petsang iyon, ang mga binyag, kasal, at pagkamatay ay pantay na hinati sa mga sinupan ng parokya ng dalawang bayan). Gayumpaman, ang Marina Area ay umaasa pa rin sa Parokya ng Donzella (Porto Tolle). == Mga kakambal na bayan == Ang Taglio di Po ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|Croatia}}[[Omišalj]], Kroasya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * {{Official website|http://www.comune.tagliodipo.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ic71r3dyyrfu6smovf4a19altwyt2sq Trecenta 0 131150 2237145 1295465 2026-10-26T00:08:03Z Ryomaandres 8044 2237145 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Trecenta | official_name = Comune di Trecenta | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Trecenta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 5yfq4okcdgjxsuyjpyl140sxojhh2xl 2237191 2237145 2026-10-26T01:29:53Z Ryomaandres 8044 2237191 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Trecenta | official_name = Comune di Trecenta | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=La_Torre_(2)_(Trecenta).jpg|image_caption=Toreng sibiko}} Ang '''Trecenta''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay may 2,610 naninirahan. == Kasaysayan == Ang Trecenta ay nagmula pa noong panahon ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]], nang agawin ito ng mga Romano mula sa mga [[Etrusko]] noong 163 BK upang magtatag ng isang kampo militar doon, na tinatawag na Annejanum, 130 milyang Romano (Centum Triginta) mula sa [[Rimini]]. Dahil sa estratehikong lokasyon nito, sinakop ng mga pangunahing tribong barbaro ang Trecenta sa pagitan ng 263 at 774, nang ito ay mapailalim sa [[Estadong papal|Papa]]. Noong 1928, isinama ng munisipalidad ang bahagi ng inalis na munisipalidad ng [[Crocetta (Badia Polesine)|Crocetta]] sa teritoryo nito. Noong Mayo 20, 1948, habang nagwewelga, napatay ng mga [[Carabinieri]] ang [[Komunismo|komunistang]] manggagawang bukid na si [[Evelino Tosarello]], habang dalawa pang nagpoprotesta ang malubhang nasugatan. == Ekonomiya == Ang ekonomiya ng munisipalidad ay palaging agrikultural. Sa kasalukuyan, dito matatagpuan ang mahalagang ospital na "San Luca", na bunga ng pagsasara ng apat na dating maliliit na ospital sa lugar ng Alto Polesine (Badia Polesine, Lendinara, Castelmassa, at Trecenta), na pinagsama-sama sa mas malaki at mas modernong ospital na ito, na itinayo noong pagtatapos ng ika-20 siglo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] qoj8i9bwrvdt2avht6rfvq6iw0f6m5a Villadose 0 131151 2237131 1295464 2026-10-26T00:05:39Z Ryomaandres 8044 2237131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Lusia | official_name = Comune di Lusia | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Lusia''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] r9qegeup90bnj3h56ujb8ojhwdhgd74 2237162 2237131 2026-10-26T00:37:34Z Ryomaandres 8044 2237162 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villadose | official_name = Comune di Villadose | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Villadose''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 6b6rns3omj1zanitkyw8u7csnbpn3nr 2237163 2237162 2026-10-26T00:41:03Z Ryomaandres 8044 2237163 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villadose | official_name = Comune di Villadose | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Via_Umberto_I_Villadose.jpg}} Ang '''Villadose''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Villadose ay matatagpuan sa gitnang lugar ng [[Polesine]], 10 km sa silangan ng kabesera ng probinsiya na [[Rovigo]], at tinatawid ito ng Ilog [[Naviglio Adigetto|Adigetto]], na naghahati dito sa dalawang sektor. Bukod sa Adigetto, ang teritoryo ay tinatawid din ng daluyan ng tubig ng Bresega sa hilaga at ng daluyan ng tubig ng Valdentro sa timog. == Kasaysayan == Ang pagtatapos ng [[Imperyong Romano]] ay sinundan ng isang panahon ng matinding kawalang-tatag ng idroliko at depopulation. Si Gino Braggion, sa kanyang aklat na … At… Villadose Nabuhay Muli… mula sa Secular Tribulations, ay natuklasan ang mga unang dokumento mula sa unang bahagi ng ika-13 siglo kung saan ang pangalan ng munisipalidad ay unang lumitaw bilang "Villa Ducis." Ang tanda ng dominasyon ng [[Este]] ay makikita sa munisipyo, na tinatawag na Ca' Patella, kung saan ang mga bintana sa unang palapag ay estilong Ferrares at ang mga nasa itaas na palapag ay estilong Veneciano. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] mmsyo4vdbjn5z155abq7zba48o6nrmh 2237202 2237163 2026-10-26T01:44:20Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375144126|Lusia, Veneto]]" 2237202 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lusia|official_name=Comune di Lusia|native_name=|image=Town_hall_(Lusia).jpg|image_size=|caption=Munisipyo ng Lusia|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|6|N|11|40|E|type:city(3,623)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Alberone, Arzaron, Bornio, Ca'Morosini, Cavazzana, Ceresolo-Santa Lucia, Contra' Nova, Garzare, Giare, Marasso, Pioppello, Saline|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=17.7|population_footnotes=|population_demonym=Lusiani|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45020|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Lusia''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,623 at may lawak na {{Convert|17.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Lusia ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Alberone, Arzaron, Bornio, Ca'Morosini, Cavazzana, Ceresolo-Santa Lucia, Contra' Nova, Garzare, Giare, Marasso, Pioppello, at Saline. Ang Lusia ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barbona]], [[Lendinara]], [[Rovigo]], [[Sant'Urbano]], at [[Villanova del Ghebbo]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2752|1881|2834|1901|2768|1911|3332|1921|3655|1931|3928|1936|4356|1951|4534|1961|3679|1971|3579|1981|3519|1991|3584|2001|3587|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] i552fqj4nknq46ojfgex9zc8lb6oqhw 2237204 2237202 2026-10-26T01:47:30Z Ryomaandres 8044 2237204 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Lusia|official_name=Comune di Lusia|native_name=|image=Town_hall_(Lusia).jpg|image_size=|caption=Munisipyo ng Lusia|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|6|N|11|40|E|type:city(3,623)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Alberone, Arzaron, Bornio, Ca'Morosini, Cavazzana, Ceresolo-Santa Lucia, Contra' Nova, Garzare, Giare, Marasso, Pioppello, Saline|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=17.7|population_footnotes=|population_demonym=Lusiani|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45020|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Lusia''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} hilagang-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 3,623 at may lawak na {{Convert|17.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Lusia ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Alberone, Arzaron, Bornio, Ca'Morosini, Cavazzana, Ceresolo-Santa Lucia, Contra' Nova, Garzare, Giare, Marasso, Pioppello, at Saline. Ang Lusia ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Barbona]], [[Lendinara]], [[Rovigo]], [[Sant'Urbano]], at [[Villanova del Ghebbo]]. == Kasaysayan == Kasabay ng pagtatapos ng [[Imperyong Romano]], sumunod ang isang panahon ng matinding kawalang-tatag ng idroliko at depopulasyon. Ang tanda ng dominasyon ng [[Este]] ay makikita sa munisipyo, na tinatawag na Ca' Patella, kung saan ang mga bintana sa ground floor ay estilong Ferrares at ang mga nasa itaas na palapag ay estilong Veneciano. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|2752|1881|2834|1901|2768|1911|3332|1921|3655|1931|3928|1936|4356|1951|4534|1961|3679|1971|3579|1981|3519|1991|3584|2001|3587|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 6lz8mjr41bllggwkyog48rbol5cgnuf Villamarzana 0 131152 2237207 1954103 2026-10-26T01:55:17Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375475730|Villamarzana]]" 2237207 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Villamarzana|official_name=Comune di Villamarzana|native_name=|image=Municipio, Villamarzana.jpg|image_size=|alt=|caption=Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|1|N|11|41|E|type:city(1,176)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Bastion, Boaria, Fondo Cuore, Gambero, Gognano, I Maggio, Preguerre, Stongarde|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=14.1|population_footnotes=|population_total=1176|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Villamarzana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,176 at may lawak na {{Convert|14.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Villamarzana ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) Bastion, Boaria, Fondo Cuore, Gambero, Gognano, I Maggio, Preguerre, at Stongarde. Ang Villamarzana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arquà Polesine]], [[Costa di Rovigo]], [[Frassinelle Polesine]], [[Fratta Polesine]], at [[Pincara]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1556|1881|1717|1901|1678|1911|1905|1921|2054|1931|2278|1936|2430|1951|2529|1961|1733|1971|1436|1981|1279|1991|1197|2001|1213|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] huis7hd16sddqnn1rjjp3weixi5vmhg 2237211 2237207 2026-10-26T02:03:43Z Ryomaandres 8044 2237211 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Villamarzana|official_name=Comune di Villamarzana|native_name=|image=Municipio, Villamarzana.jpg|image_size=|alt=|caption=Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|1|N|11|41|E|type:city(1,176)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Bastion, Boaria, Fondo Cuore, Gambero, Gognano, I Maggio, Preguerre, Stongarde|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=14.1|population_footnotes=|population_total=1176|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Villamarzana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|70|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|10|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,176 at may lawak na {{Convert|14.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Villamarzana ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) Bastion, Boaria, Fondo Cuore, Gambero, Gognano, I Maggio, Preguerre, at Stongarde. Ang Villamarzana ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arquà Polesine]], [[Costa di Rovigo]], [[Frassinelle Polesine]], [[Fratta Polesine]], at [[Pincara]]. == Kasaysayan == Ang pinagmulan ng paninirahan ay nagsimula pa noong protohistorikong panahon ng huling [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]], na sinusuportahan ng mga natuklasan sa iba't ibang artepakto na natuklasan sa pagitan ng dekada '70 at unang bahagi ng dekada 1990 sa panahon ng isang kampanya ng paghuhukay sa lugar ng Michela, na ngayon ay napanatili sa [[Pambansang Museo Arkeolohiko ng Fratta Polesine]] at sa [[Museo ng mga Dakilang Ilog]] ng [[Rovigo]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1556|1881|1717|1901|1678|1911|1905|1921|2054|1931|2278|1936|2430|1951|2529|1961|1733|1971|1436|1981|1279|1991|1197|2001|1213|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jguf87cdmj6hab3teud36gfxdsbrw7c Villanova Marchesana 0 131153 2237147 1295462 2026-10-26T00:08:22Z Ryomaandres 8044 2237147 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova Marchesana | official_name = Comune di Villanova Marchesana | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Villanova Marchesana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] io6cguwk6aq09rhst3zjvzcyyvnlo1r 2237196 2237147 2026-10-26T01:35:32Z Ryomaandres 8044 2237196 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova Marchesana | official_name = Comune di Villanova Marchesana | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Villanova Marchesana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Villanova Marchsana ay matatagpuan 23 km timog-silangan ng kabesera ng probinsiya na Rovigo, sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]]. Nakapalibot ito sa [[Gavello]] sa hilaga, [[Adria]] at [[Papozze]] sa silangan, ang munisipalidad ng [[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] na [[Riva del Po]] sa timog, at [[Crespino]] sa kanluran. Binubuo ang munisipalidad ng [[Frazione|''frazione'']] ng Canalnovo, na may kabuuang lawak na 18.05 km². == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] q8vimnksuu5g3bvhn2k6exgn3pc6178 2237197 2237196 2026-10-26T01:35:46Z Ryomaandres 8044 2237197 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova Marchesana | official_name = Comune di Villanova Marchesana | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Villanova Marchesana Town Hall.jpg|caption=Munisipyo}} Ang '''Villanova Marchesana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Villanova Marchsana ay matatagpuan 23 km timog-silangan ng kabesera ng probinsiya na Rovigo, sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]]. Nakapalibot ito sa [[Gavello]] sa hilaga, [[Adria]] at [[Papozze]] sa silangan, ang munisipalidad ng [[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] na [[Riva del Po]] sa timog, at [[Crespino]] sa kanluran. Binubuo ang munisipalidad ng [[Frazione|''frazione'']] ng Canalnovo, na may kabuuang lawak na 18.05 km². == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 354baoi1n3au8a9ir7viaivgj5gggtm 2237198 2237197 2026-10-26T01:36:14Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237198 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova Marchesana | official_name = Comune di Villanova Marchesana | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Villanova Marchesana Town Hall.jpg|caption=Munisipyo}} Ang '''Villanova Marchesana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Villanova Marchsana ay matatagpuan 23 km timog-silangan ng kabesera ng probinsiya na Rovigo, sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]]. Nakapalibot ito sa [[Gavello]] sa hilaga, [[Adria]] at [[Papozze]] sa silangan, ang munisipalidad ng [[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] na [[Riva del Po]] sa timog, at [[Crespino]] sa kanluran. Binubuo ang munisipalidad ng [[Frazione|''frazione'']] ng Canalnovo, na may kabuuang lawak na 18.05 km². == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 23, 1970.<ref>{{cita web|titolo=Villanova Marchesana|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?3040|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato|accesso=10 aprile 2025}}</ref><ref>{{cita web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/villanova-marchesana/|titolo=Comune di Villanova Marchesana – (RO)|sito=Araldicacivica|accesso=10 aprile 2025}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] n5pb8j5zoisnac9j0zhc57o4xj44s09 2237199 2237198 2026-10-26T01:39:07Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237199 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova Marchesana | official_name = Comune di Villanova Marchesana | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_skyline=Villanova Marchesana Town Hall.jpg|caption=Munisipyo}} Ang '''Villanova Marchesana''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Heograpiya == Ang Villanova Marchsana ay matatagpuan 23 km timog-silangan ng kabesera ng probinsiya na Rovigo, sa kaliwang pampang ng [[Ilog Po]]. Nakapalibot ito sa [[Gavello]] sa hilaga, [[Adria]] at [[Papozze]] sa silangan, ang munisipalidad ng [[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] na [[Riva del Po]] sa timog, at [[Crespino]] sa kanluran. Binubuo ang munisipalidad ng [[Frazione|''frazione'']] ng Canalnovo, na may kabuuang lawak na 18.05 km². == Kasaysayan == Ang mga tunay na tagapagtaguyod ng reklamasyon ay ang mga monghe. Sa Gavello, mayroong isang abadia ng Benedictino, na halos tiyak na nagpalawak din ng kanilang kapangyarihan sa Villanova. Gayumpaman, binabanggit ng mga makasaysayang sanggunian ang interbensiyon sa lugar ng Villanova ng mga mongheng Cartuho. Kaugnay nito, itinakda ng kanilang pamamahala ang manu-manong paggawa bilang mandatory, alinsunod sa mithiing Benedictino na "[[ora et labora]]."<ref>{{Cite web |title=Villanova Marchesana e le origini dai monaci Certosini |url=https://www.italiani.it/villanova-marchesana-e-le-origini-dai-monaci-certosini/}}</ref> == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 23, 1970.<ref>{{cita web|titolo=Villanova Marchesana|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.detail.html?3040|sito=Ufficio araldico - Fascicoli comunali|editore=Archivio Centrale dello Stato|accesso=10 aprile 2025}}</ref><ref>{{cita web|url=https://www.araldicacivica.it/comune/villanova-marchesana/|titolo=Comune di Villanova Marchesana – (RO)|sito=Araldicacivica|accesso=10 aprile 2025}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] 9ikr0vlexsou10kl1bgtlzyq7jkm3n4 Villanova del Ghebbo 0 131154 2237146 1295461 2026-10-26T00:08:15Z Ryomaandres 8044 2237146 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova del Ghebbo | official_name = Comune di Villanova del Ghebbo | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) }} Ang '''Villanova del Ghebbo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] ntguik19eihuqvs6n1xavo16pfcywfy 2237192 2237146 2026-10-26T01:32:38Z Ryomaandres 8044 2237192 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = Villanova del Ghebbo | official_name = Comune di Villanova del Ghebbo | coordinates_type = region:IT_type:city(2415) | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=VEN}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=RO}} (RO) |image_caption=Ang Via Roma, na umaabot sa kaliwang pampang ng [[Adigetto]], kasama ang simbahang parokya ng San Michele sa likuran.|image_skyline=Via Roma (Villanova del Ghebbo).jpg}} Ang '''Villanova del Ghebbo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. == Kasaysayan == Ang Villanova del Ghebbo ay isang bayan na may 2,190 naninirahan sa lalawigan ng Rovigo. Ito ay matatagpuan sa kaliwang pampang ng Adigetto, isang daluyan ng tubig na naging mahalagang ilog sa loob ng maraming siglo, at nasa hangganan ng Lendinara, Lusia, Fratta Polesine, at Costa di Rovigo. Ang teritoryo ng munisipyo, na ganap na patag, ay nasa pangkaraniwang altitud na 9 metro mula sa antas ng dagat, na sumasaklaw sa isang lugar na humigit-kumulang 12 kilometro kuwadrado at napapalibutan ng mga ilog Adigetto, Rezzinella, at Scolo Ceresolo. Walang tiyak na impormasyon tungkol sa pinagmulan ng Villanova del Ghebbo, ngunit dahil sa kalapitan nito sa mga lugar (hal., Fratta Polesine) kung saan ang mga kamakailang pananaliksik sa arkeolohiya ay nakatuklas ng maraming labi ng [[Mga Veneto|Paleoveneto]], pati na rin ng mga Romano, posibleng hulaan na ang aming bayan ay mayroon ding malayong pinagmulan. == Mga monumento at tanawin == Ang mga Carbonari ng Fratta ang mga unang biktima ng pamamahala ng Austria sa [[Kaharian ng Lombardo-Veneto|Lombardo-Veneto]], at ang monumento na itinayo sa Fratta upang gunitain ang kanilang sakripisyo ang unang monumento sa Italya para sa mga makabayan ng [[Risorgimento]]. Isang plake sa loob ng munisipyo, na pinasinayaan noong ika-150 anibersaryo ng pag-iisa ng Italya, ay nagpapagunita kina Giovanni at Giacomo Monti, na ang mga talaan ng binyag, na nakaimbak sa mga archive ng parokya, ay nagdodokumento ng kanilang kapanganakan sa Villanova del Ghebbo. Makikita rin ang tomo na "Antonio Fortunato Oroboni and the Carbonari of Fratta" ni A.C. Bellettato, na inilathala ng Munisipalidad ng Fratta Polesine noong 1973. == Mga simbolo == Ang eskudo at bandila ng Munisipalidad ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Enero 20, 1998. == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} {{Stub|Italya}} {{Stub|Veneto}} [[Kaurian:Mga Communi ng Rovigo]] [[Kaurian:Veneto]] idv8tb6z9ssgsv1zs8owepwj8la0ny4 Ponte San Nicolò 0 131233 2237035 2233981 2026-10-25T14:13:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237035 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ponte San Nicolò|official_name=Comune di Ponte San Nicolò|native_name=|image=Ponte san Nicolò.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|22|N|11|56|E|type:city(12,656)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Padua|Padua]] (PD)|frazioni=Roncaglia, Roncajette, Rio|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=13.5|population_footnotes=|population_demonym=Sannicolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=San Nicolas|day=|postal_code=35020|area_code=049|website={{official website|http://www.comune.pontesannicolo.pd.it/}}|footnotes=}}Ang '''Ponte San Nicolò''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Treviso|Lalawigan ng Padua]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|mi}} kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Padua]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 12,656 at may lawak na {{Convert|13.5|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Ponte San Nicolò ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) Roncaglia, Roncajette, at Rio. Ang Ponte San Nicolò ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Albignasego]], [[Casalserugo]], [[Legnaro]], [[Padua]], at [[Polverara]]. Ang alkalde ay si Martino Schiavon, na nahalal noong 2019 kasama ang isang koalisyong gitna-kaliwa bilang kaniyang mga hinalinhan. Sa mga nakaraang dekada, nakaranas ito ng malaking paglaki ng populasyon, bagaman limitado ito kumpara sa mga plano sa pagpaplano ng lungsod noong dekada '80, dahil ang populasyon ay palaging nananatiling mababa sa 15,000 na naninirahan. == Kasaysayan == Ang makasaysayang impormasyon tungkol sa bayan,<ref>[http://www.comune.pontesannicolo.pd.it/dett.asp?id_doc=14518 Cenni storici] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240528140432/https://www.comune.pontesannicolo.pd.it/dett.asp?id_doc=14518 |date=2024-05-28 }} tratti dal sito del Comune</ref> na malamang ay tinitirhan na noong [[panahong Romano]], ay nagmula pa noong bandang taong 1000. Noong 918, nabanggit ang nayon ng Roncajette, na tinatawag na Roncaliutari noong panahong iyon,<ref>{{Cite web |url=https://docplayer.it/12398148-Comune-territorio-ponte-san-nicolo-festeggia-il-centenario-del-suo-ponte-notiziario-comunale.html |title=Sante Bortolami, ''Quando i comuni nascevano'', Notiziario del Comune di Ponte San Nicolò anno II n.1, 1985 |access-date=2026-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404210100/https://docplayer.it/12398148-Comune-territorio-ponte-san-nicolo-festeggia-il-centenario-del-suo-ponte-notiziario-comunale.html |archive-date=2023-04-04 |url-status=dead}}</ref> na nangangahulugang isang lugar ng mga tinik na binubunot gamit ang isang patibong. Sa panahong iyon, sa lugar sa kanang pampang ng ilog Retrone (sinaunang pangalan ng ilog Roncajette), mayroong isang malawak na kagubatan na tinatawag na "Ponteglese", habang noong 1130 ay nabanggit ang pag-iral ng kapilya ng San Fidenzio di Roncajette. Dito, sa pagitan ng kasalukuyang nayon at ng pangunahing bayan, may mga lumulutang na gilingan at isang daungan sa ilog kung saan dumadaong ang mga bangkang puno ng asin, linen, at mga palayok na terracotta. Noong 1130, isang unang kapilya na inialay kay San Nicolò, tagapagtanggol ng mga mandaragat, ang itinayo, na matatagpuan sa kabilang pampang ng ilog kung saan nakatayo ang simbahan na may parehong pangalan ngayon. Ang pamayanan ay konektado sa pamamagitan ng isang tulay na roble, na muling itinayo gamit ang bato na may tatlong arko (na ngayon ay naaalala sa eskudo ng armas ng munisipalidad) noong 1228. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1936|1881|2217|1901|2674|1911|3306|1921|3801|1931|4465|1936|4623|1951|5077|1961|5288|1971|6814|1981|8309|1991|10589|2001|12059|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} <templatestyles src="Module:Historical populations/styles.css" /> == Mga kakambal na bayan == Ang Ponte San Nicolò ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|France}}[[Crest, Drôme]], Pransiya * {{Flagicon|Poland}} [[Gmina Dobra, Police County]], Polonya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.pontesannicolo.pd.it/ www.comune.pontesannicolo.pd.it/] {{Province of Padua}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] rvk2gydchmjwlq7vwfsv0n806r1r5x1 Capannori 0 135958 2237360 2231287 2026-10-26T11:07:20Z Ryomaandres 8044 2237360 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Capannori|province=[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]] (LU)|website={{official website|http://www.comune.capannori.lu.it/}}|area_code=0583|postal_code=55012|day=|saint=|elevation_m=15|elevation_footnotes=|population_demonym=Capannoresi|population_footnotes=<ref name="istat">{{in lang|it}} [http://demo.istat.it/bil20111009/index.html Source] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161127113922/http://demo.istat.it/bil20111009/index.html |date=2016-11-27 }}: [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]] 2011</ref>|area_total_km2=155.96|area_footnotes=|mayor=Luca Menesini|mayor_party=|frazioni=see [[Capannori#Frazioni|list]]|region=[[Toscana]]|official_name=Comune di Capannori|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Pleban Chrch San Gennaro, Capannori, Italy.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=[[Pieve]] ng San Gennaro.|image_shield=capannori-Stemma.gif|shield_size=px|coordinates_footnotes=|image_map=Map of comune of Capannori (province of Lucca, region Tuscany, Italy).svg|map_alt=|map_caption=Capannori sa loob ng Lalawigan ng Lucca|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|51|N|10|34|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Capannori''' ({{IPA-it|kaˈpannori}}) ay isang bayan at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lucca|lalawigan ng Lucca]], sa hilagang rehiyon ng [[Toscana]], Italya. == Kasaysayan == Ang 40 nayon ng Capannori ay matatagpuan sa mga lupain na dating katumbas ng silangang teritoryo ng [[Republika ng Lucca]]. Karamihan sa mga nayon ay itinayo noong medyebal na panahon. Itinampok ang Colognora di Compito sa pelikulang ''[[Himala sa St. Anna|Miracle at St. Anna]]'' noong 2008. == Heograpiya == === Pangkalahatang-tanaw === Matatagpuan sa timog ng lalawigan nito, sa tabi ng mga lalawigan ng [[Pisa]] at [[Pistoia]], ang munisipalidad ay nasa hangganan ng [[Altopascio]], [[Bientina]], [[Borgo a Mozzano]], [[Buti]], [[Calci]], [[Lucca]], [[Montecarlo, Italy|Montecarlo]], [[Pescia]], [[Porcari]], [[San Giuliano Terme]], at [[Villa Basilica]]. === Mga ''frazione'' at distrito === Ang Capannori ay binubuo ng apatnapung bayan, ang dalawa sa pinakamataong bayan ay ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng [[Marlia]] at Lammari, na bawat isa ay may humigit-kumulang limang libong naninirahan. Ang kabesera ng munisipyo, ang "Capannori Centro," ay may humigit-kumulang apat na libong naninirahan. Ang dalawang pinakamaliit na bayan ay ang mga nayon sa tuktok ng burol ng Petrognano at San Pietro a Marcigliano, na bawat isa ay may humigit-kumulang isang daang naninirahan. == Mga kakambal na lungsod == * {{Flagicon|France}} [[La Gaude]], [[Pransiya]] * {{Flagicon|Germany}} [[Losheim am See]], [[Alemanya]] * {{Flagicon|Germany}} [[Pirna]], [[Alemanya]]<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/mVTHujvw-x8 Ghostarchive] and the {{Cite web |title=Capannori - Pirnas Tor zur Toskana |url=https://www.youtube.com/watch?v=mVTHujvw-x8 |website=[[YouTube]] |access-date=2022-04-19 |archive-date=2020-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802134222/https://www.youtube.com/watch?v=mVTHujvw-x8 |url-status=bot: unknown }}: {{Cite web |title=Capannori - Pirnas Tor zur Toskana |url=https://www.youtube.com/watch?v=mVTHujvw-x8 |website=[[YouTube]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Reflist}}{{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.capannori.lu.it/ Opisyal na website ng Capannori] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110122005/http://www.comune.capannori.lu.it/ |date=2008-01-10 }} {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20161003202209/http://en.capannori-terraditoscana.org/index.php Ang Portal ng Turismo ng Capannori] {{In lang|en}} {{Province of Lucca}}{{Authority control}} 6s6g03ou8zbyc5vbultfwv8175q69f1 Aci Catena 0 136153 2237352 2046383 2026-10-26T10:53:44Z Ryomaandres 8044 2237352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Aci Catena|elevation_m=170|population_footnotes=<ref>Datos ng populasyon mula sa [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_total=29662|population_as_of=30 Abril 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Catenoti|elevation_footnotes=|twin1=|area_footnotes=|twin1_country=|saint=Maria SS. della Catena|day=Agosto 15 at Enero 11|postal_code=95022|area_code=095|website={{official website|http://www.comune.acicatena.ct.it/}}|area_total_km2=8.53|mayor=Nello Oliveri|official_name=Comune di Aci Catena|map_alt=|native_name={{native name|scn|Jaci Catina}}|image_skyline=Acicatena hills.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_map=|map_caption=|mayor_party=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|37|36|N|15|08|E|region:IT_type:city(27695)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]] (CT)|frazioni=Aci San Filippo, Aci Santa Lucia, Eremo Sant'Anna, Nizzeti, Reitana, San Nicolò|footnotes=}} Ang '''Aci Catena''' (Sicilian: ''Jaci Catina'') ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Catania]], rehiyon ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang unang bahagi ng [[toponimo]], na kapareho ng ibang kalapit na munisipalidad, ay tumutukoy sa [[Ilog Aci]]. Ang pangalawa ay tumutukoy sa patron na si Madonna della Catena. == Kasaysayan == Ang Aci Catena at ang iba pang Aci ay sinasabing nagmula sa [[Xiphonia]], isang misteryosong lungsod ng Gresya na ngayon ay ganap na nawala. Ang mga makata na sina [[Virgilio]] at [[Ovidio]] ay nagbigay ng mito ng pundasyon mula sa kuwento ng pag-ibig sa pagitan ng isang nimfa na tinatawag na [[Galatea]] at isang pastol na lalaki na tinatawag na [[Acis]], at ang Siklope [[Polifemo]]. Noong panahon ng Griyego at Romano mayroong isang lungsod na tinatawag na Akis (Ἄκις), na lumahok sa mga Digmaang Puniko. Ang kasaysayan ng medyebal na Jachium at pagkatapos ng Arabeng Al-Yag ay malapit na tumutugma sa kasaysayan ng [[Kastilyo ng Aci]] kung saan ang isang magandang bahagi ng makasaysayang mga kaganapan ay maaaring makuha at kung saan kami ay sumangguni. Ang pundasyon ng [[Santuwaryo ng Maria Santissima di Valverde|Santuwaryo ng Valverde]] ay nagsimula noong panahong ito. == Mga kambal-bayan == * {{Flagicon|ESP}} [[Ceuta]], [[Espanya]] * {{Flagicon|ITA}} [[Catenanuova]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Campofiorito]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.acicatena.ct.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Catania}} 3mfiusbh07zunwkws4mfp3g5eh9tue3 Adrano 0 136157 2237354 2046385 2026-10-26T10:54:41Z Ryomaandres 8044 2237354 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Adrano|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]] (CT)|website={{official website|http://www.comune.adrano.ct.it/}}|area_code=095|postal_code=95031|day=Agosto 3|saint=Nicolò Politi<br />[[Vicente ng Saragossa]]|elevation_m=560|elevation_footnotes=|population_demonym=Adraniti|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=83.22|area_footnotes=|mayor=Angelo D'Agate|mayor_party=|frazioni=|region={{RegioneIT|sigla=SIC}}|official_name=Comune di Adrano|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|37|40|N|14|50|E|region:IT_type:city(36245)|display=inline}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Adrano-Stemma.png|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Adrano-Panorama.JPG|native_name=|footnotes=}} [[Talaksan:Adrano_normannisches_Kastell.jpg|thumb|250x250px| Normandong Kastilyo sa Adrano.]] Ang '''Adrano''' (Sicilian: ''Adranu''), sinaunang [[Adranon]], ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Catania]] sa silangang baybayin ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]. Matatagpuan ito mga {{Convert|41|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Lungsod ng Catania|Catania]], na kabesera rin ng [[Catania|lalawigang]] kung saan kabilang ang Adrano. Matatagpuan ito malapit sa paanan ng [[Bundok Etna]], sa silid ng mga ilog ng [[Ilog ng Simeto|Simeto]] at [[Ilog ng Salso|Salso]]. Ito ang sentro ng komersiyo para sa isang rehiyon kung saan tinatanim ang mga [[olibo]] at prutas ng [[citrus]]. Kabilang sa mga karatig-bayan nito ang mga sumusunod: [[Biancavilla]], [[Bronte, Sicily|Bronte]], [[Paternò]], [[Randazzo]], [[Santa Maria di Licodia]], at [[Centuripe]]. Noong Disyembre 16, 2019, sa pamamagitan ng isang atas na nilagdaan ng Pangulo ng Republika, si [[Sergio Mattarella]], kinilala ang Adrano bilang isang lungsod dahil sa makasaysayan, masining, pansibiko, at pandemograpikong kalahagahan nito. == Heograpiya == === Klima === Ang Adrano ay may klimang Mediteraneo, ngunit nakabatay sa taas at distansiya mula sa dagat, na may malamig at mahalumigmig na taglamig at bahagyang mainit at maaraw na tag-araw.<ref>{{cita web|url=https://www.tuttitalia.it/sicilia/72-adrano/classificazione-climatica/|titolo=Classificazione climatica di Adrano|accesso=07-04-2019|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20190416110719/https://www.tuttitalia.it/sicilia/72-adrano/classificazione-climatica/|dataarchivio=16 aprile 2019|urlmorto=no}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Uncategorized|date=Disyembre 2020}} {{Lalawigan ng Catania}} 2z0ea7fohfsr8pzihiyukn0oyeqfojm Barcellona Pozzo di Gotto 0 136236 2237358 2225274 2026-10-26T11:03:08Z Ryomaandres 8044 2237358 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Barcellona Pozzo di Gotto|official_name=Comune di Barcellona Pozzo di Gotto|native_name={{llang|scn|Baccialona Pizzaottu}}|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanawin kasama ang simboryo ng [[Basilika menor ng San Sebastiano|katedral]] sa harapan, 2008|image_shield=Barcellona Pozzo di Gotto-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|38|9|N|15|13|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Sicilia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Mesina|Mesina]] (ME)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Roberto Materia|area_footnotes=|area_total_km2=59.14|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Barcellonesi|elevation_footnotes=|elevation_m=60|istat=|saint=San Sebastian|day=Enero 20|postal_code=98051|area_code=090|website={{official website|http://www.comune.barcellona-pozzo-di-gotto.me.it}}|footnotes=|image_skyline=Panorama Barcellona Pozzo di Gotto.jpg}}Ang '''Barcellona Pozzo di Gotto''' ({{IPA|it|bartʃelˈloːna ˈpottso di ˈɡɔtto|lang}}; {{Langx|scn|Baccialona Pizzaottu}}) ay isang bayan at {{Lang|it|[[comune]]}} (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Mesina]], sa awtonomong rehiyon ng [[Sicilia]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]], {{Convert|40|km|mi}} kanluran ng [[Mesina|Messina]] . Sa taong 2025, na may populasyon na 39,778, ito ang [[Talaan ng mga munisipalidad ng Kalakhang Lungsod ng Mesina|pangalawa sa pinakamalaking munisipalidad sa kalakhang lungsod]].<ref name="population"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> == Kasaysayan == === Sinaunang kasaysayan === Sa lugar na katumbas ng kasalukuyang munisipalidad, natukoy ang mga sumusunod na sinaunang pamayanan: * Pamayanan at nekropolis ng Panahon ng Bronse at Panahon ng Bakal, sa lokalidad ng Maloto. * Pamayanan at nekropolis, mula noong bandang ika-10 siglo BK, sa Pizzo Lando. * Paninirahan at nekropolis ng sinaunang panahon ng Griyego o Elenistiko, na itinalaga noong ika-8 siglo BK, sa lokalidad ng Oliveto. * Paninirahan at nekropolis na nagmula sa Sicani/Griyego, na mula pa noong ika-6 at ika-5 siglo BK, sa lokalidad ng Sant'Onofrio. === Mga pinagmulan at etimolohiya === [[File:Barcellona_Pozzo_di_Gotto_Il_Municipio.jpg|thumb| Palasyo ng Longano]] Ang Barcellona Pozzo di Gotto ay matatagpuan sa kapatagan na dumadausdos pahilaga malapit sa malalagong burol at sa hanay ng mga bundok ng [[Peloritani]], na tinatanaw ang Golpo ng [[Patti, Sicilia|Patti]] sa [[Dagat Tireno]] sa bahaging malapit sa [[Kapuluang Eolia]] sa isang bahagi ng baybayin sa pagitan ng tangway ng Milazzo sa silangan at sa kanlurang taluktok ng Tindari. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://www.comune.barcellona-pozzo-di-gotto.me.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * Mga Piling Rekord Sibil: [https://web.archive.org/web/20060912060632/http://sicilianfamilytree.com/BarcellonaPDGBirths.htm Mga Kapanganakan], [https://web.archive.org/web/20060925091414/http://sicilianfamilytree.com/BarcellonaPDGMarriages.htm Kasal], [https://web.archive.org/web/20060913025348/http://sicilianfamilytree.com/BarcellonaPDGDeaths.htm Pagkamatay] . {{Lalawigan ng Messina}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] sjt68pk7fqm30c99y7v8gpwh56lzeu5 Alcamo 0 136455 2237355 2095341 2026-10-26T10:55:27Z Ryomaandres 8044 2237355 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = {{BASEPAGENAME}} | official_name = Comune di {{BASEPAGENAME}} | image_shield = Alcamo-Stemma.png | shield_alt = Alcamo-Stemma.png | image_map = Trapani posizione.png | map_alt = | map_caption = Lokasyon ng {{BASEPAGENAME}} sa Lalawigan ng Trapani | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=SIC}} | province = [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Trapani|Trapani]] (TP) | frazioni = | mayor_party = | mayor = | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="istat">Ang lahat ng mga demograpiya at iba pang istadistkita: Italian statistical institute [[Istat]].</ref><ref>{{cite web |last= |first= |url=http://demo.istat.it/bilmens2006/index.html |title=Istat - Monthly demographic balance (January–December 2006) |publisher=Istituto Nazionale di Statistica. |accessdate=2006-07-05 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |date=2016-03-25 }}</ref> | population_total = - | population_as_of = Dec. 2004 |image_skyline=PanAlcamo2.jpg}} [[Talaksan:Chiesa Santa Maria Assunta (Alcamo) - Facciata.jpg|left|thumb|[[Basilika ng Santa Maria Assunta, Alcamo]]]] Ang '''{{BASEPAGENAME}}''' ay isang [[comune|komuna]] sa [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Trapani]], Sicilia, sa bansang [[Italya]]. Ito ang ikaapat na pinakamalaking bayan sa lalawigan, na may populasyon na 45,374. Nasa hangganan ito ng [[Metropolitanong Lungsod ng Palermo]] sa distansiya na halos 50 kilometro mula sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] at [[Trapani]]. Kalakip ngayon ang teritoryo ng bayan ang isang lugar na may 130.79 kilometro kuwadradro at ang pangalawang munisipalidad para sa densidad ng populasyon sa lalawigan ng Trapani, matapos ng [[Erice]].<ref name="com-it">[http://www.comuni-italiani.it/081/001/statistiche/ Comuni-Italiani.it]</ref> Ang Alcamo ay hinahangganan ng [[Dagat Tireno]] sa hilaga, [[Balestrate]] at [[Partinico]] sa silangan, [[Camporeale]] sa timog, at [[Calatafimi-Segesta]] at [[Castellammare del Golfo]] sa kanluran. Ang pinakamahalagang nayon nito ay ang [[Alcamo Marina]] na humigit-kumulang na 6 na kilometro mula sa sentro ng bayan. Kasama ang iba pang mga munisipalidad ay kalahok ito sa ''Associazione Città del Vino'', ang kilusang ''Patto dei Sindaci'', ''Progetto Città dei Bambini'', ''Rete dei Comuni Solidali'' <ref>[http://www.tuttitalia.it/sicilia/91-alcamo/ tuttitalia.it – Alcamo]</ref>, at ''Patto Territoriale Golfo di Castellammare''.<ref name="com-it2">[http://www.comuni-italiani.it/081/001/statistiche/ Comuni-Italiani.it]</ref> == Talababa == {{reflist}} == Ugnay Panlabas == * {{it icon}}[http://www.provincia.arezzo.it Punong Websayt] ; Institusyong Pampubliko * [http://www.istat.it/english/ Pambansang Tanggapan ng Estadistika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207102304/http://www.istat.it/english/ |date=2009-12-07 }} * [http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK ENIT Italian State Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327024845/http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK |date=2008-03-27 }} * [http://www.italiantourism.com/ ENIT Hilagang Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502153409/http://www.italiantourism.com/ |date=2017-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080418121932/http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National at Regional Parks] {{Sicily}} {{Lalawigan ng Trapani}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} [[Kaurian:Mga Communi ng Trapani ]] [[Kaurian:Sicilia]] jburfqnbzv09dmzmskv08f3e1m0l5pl Chieri 0 137340 2237363 2034888 2026-10-26T11:12:08Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237363 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Chieri|official_name=Comune di Chieri|native_name={{native name|pms|Cher}}|image_skyline=CentroChieri.jpg|imagesize=|image_alt=|image_flag=Flag of Chieri.png|image_caption=Panorama ng Chieri|image_shield=Chieri-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|00|45|N|07|49|30|E|type:city(34,312)_region:IT|display=it}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Pessione, Madonna della Scala|mayor_party=|mayor=Alessandro Sicchiero|area_footnotes=|area_total_km2=54.3|population_footnotes=|population_demonym=Chieresi|elevation_footnotes=|elevation_m=305|istat=|saint=Santa Maria delle Grazie|day=Setyembre 12|postal_code=10023|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.chieri.to.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Chieri''' (Italian: [[:en:Help:IPA/Italian|[ˈkjɛːri]]]; {{Lang-pms|Cher}}) ay isang bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|11|km|0}} sa timog-silangan ng [[Turin]], {{Convert|15|km|0}} sa pamamagitan ng tren at {{Convert|13|km|0}} sa kalsada. May hangganan ito sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Baldissero Torinese]], [[Pavarolo]], [[Montaldo Torinese]], [[Pino Torinese]], [[Arignano]], [[Andezeno]], [[Pecetto Torinese]], [[Riva presso Chieri]], [[Cambiano]], [[Santena]], at [[Poirino]]. == Kasaysayan == === Bago ang mga Romano === Sa pagitan ng [[Neolitiko]] at [[Panahon ng Bakal]], ang mga orihinal na naninirahan sa bahaging ito ng tangway ng Italya ay ang mga [[Mga Ligur|Ligur]].{{Fact|date=August 2014}}  Ang mga Ligur na naninirahan sa lugar na ito ng kapatagan ng ilog [[Ilog Po|Po]] ay partikular na kabilang sa tribong [[Taurini]]. Ang lokasyon ng Chieri ay nasa loob ng teritoryo ng tribong Taurini, sa sinturon ng mga burol na pumapalibot sa Turin. Ang orihinal na pamayanan ay malamang na itinatag nila, na nakalagay sa isang kilalang burol (kung saan kasalukuyang nakatayo ang [[San Giorgio, Chieri|simbahan ng San Giorgio]]) at lumalago upang maging heograpikal na pokus ng sentro ng lungsod. Ang orihinal na pangalan nito ay '''Karreum''' o isang variant nito (hal Karreo/Karrea/Carrea); ito ay batay sa salitang-ugat na ''kar'', na posibleng nangangahulugang "bato", na sumasalamin sa tipikal na pagkakaayos ng paninirahang Ligur ng isang batong edipisyo sa gitna ng isang grupo ng iba pang mga tirahan sa loob ng isang nayon, na malamang na ang orihinal na pagkakaayos ng Chieri. == Mga sanggunian == {{Reflist}} *  This article incorporates text from a publication now in the public domain: <nowiki><span class="mw-reference-text" id="mw-reference-text-cite_note-wikidata-16139ca327c50d72c40d8c5fd3abe706b989650e-v5-1">.mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:#d33}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:#d33}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#3a3;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}</span></nowiki>Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Chieri". Encyclopædia Britannica. Vol. 6 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 132. == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.chieri.to.it/ www.comune.chieri.to.it/] {{Lalawigan ng Turin}} 9ftim82q6u17erfp63wfcbqv3yyga6q Collegno 0 137353 2237370 2032104 2026-10-26T11:19:43Z Ryomaandres 8044 2237370 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Collegno|official_name=Comune di Collegno|native_name={{native name|pms|Colegn}}|image_skyline=Villaggio leumann collegno 01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang Pamayanang Leumann sa Collegno.|image_shield=Collegno-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|5|N|7|35|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|frazioni=Borgata Paradiso Di Collegno, Leumann, Regina Margherita, Savonera, Baricalla, Basse Dora, Bergera, Campo Sportivo, Gay, Provvidenza, Ricovero Provinciale<ref>{{Cite web|url=http://www.tuttitalia.it/piemonte/25-collegno/14-amministrazione/|title = Collegno (TO) - Sindaco e Amministrazione Comunale}}</ref>|mayor_party=|mayor=Francesco Casciano|area_footnotes=|area_total_km2=18.10|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_total=48491|population_as_of=Enero 31, 2022|pop_density_footnotes=|population_demonym=Collegnese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=302|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Lorenzo]]|day=Agosto 10|postal_code=10093|area_code=011|website={{official website|http://www.comune.collegno.gov.it}}|footnotes=}} Ang '''Collegno''' ({{IPA-it|kolˈleɲɲo}}; {{Lang-pms|Colegn}} {{IPA-pms|kʊˈlɛɲ||Pms-Colegn.oga}}) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|9|km|0}} sa kanluran ng [[Turin]]. Sinasakop nito ang isang [[kapatagang alubyal]] sa dulo ng [[Val di Susa]], sa pagitan ng [[Rivoli, Piamonte|Rivoli]] at Turin, sa paanan ng [[Monte Musinè]]. Ang terminal na kurso ng [[Dora Riparia]] ay dumadaloy sa teritoryo nito. == Heograpiya == Ang bahagi ng teritoryo ng munisipyo na pinakamakapal na tinitirhan ngayon ay itinayo sa modernong panahon sa axis ng Corso Francia, kung saan ngayon ay walang solusyon ng pagpapatuloy sa pagitan ng Collegno, [[Rivoli, Piamonte|Rivoli]], [[Grugliasco]], at Turin. == Kasaysayan == Nagmula ang Collegno bilang isang [[Sinaunang Roma|Romanong]] ''mansio'' {{Convert|5|mi|km|0}} mula sa Turin, na kilala bilang ''Quintum Collegium'' (kaya ang modernong pangalan). Ang mga sinaunang natuklasan mula sa lugar ay nasa Museum of Antiquities sa Turin. == Ugnayang pandaigdig == Ang Collegno ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: <ref>{{Cite web |title=Città gemellate |url=https://www.comune.collegno.gov.it/gemellaggi |access-date=2019-12-13 |website=comune.collegno.gov.it |publisher=Collegno |language=it |archive-date=2019-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184335/https://www.comune.collegno.gov.it/gemellaggi |url-status=dead }}</ref>  {{div col|colwidth=20em}} *{{flagicon|FRA}} [[Antony, Hauts-de-Seine|Antony]], Pransiya *{{flagicon|HUN}} [[Sárospatak]], Unggarya *{{flagicon|RUS}} [[Volzhsky, Volgograd Oblast|Volzhsky]], Rusya *{{flagicon|GER}} [[Neubrandenburg]], Alemanya *{{flagicon|ESP}} [[Cerdanyola del Vallès]], España *{{flagicon|ITA}} [[San Gregorio Magno]], Italya *{{flagicon|TUN}} [[Oueslatia]], Tunisia *{{flagicon|BIH}} [[Sarajevo]], Bosnia at Herzegovina *{{flagicon|CZE}} [[Havířov]], Czechia *{{flagicon|ITA}} [[Rocchetta Sant'Antonio]], Italya {{div col end}} == Tingnan din == * [[Kaso ng Bruneri-Canella]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline|Collegno}} * [http://www.comune.collegno.gov.it Opisyal na website]{{Dead link|date=Mayo 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Lalawigan ng Turin}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]] 66khxamvhzp3gpwobwiq5lm1n6yy4bs Spinete 0 138065 2237093 2235979 2026-10-25T20:51:53Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237093 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Spinete|province=[[lalawigan ng Campobasso|Campobasso]] (CB)|website={{official website|http://www.comune.spinete.cb.it}}|area_code=0874|postal_code=86020|day=Hunyo 24|saint=San Juan|elevation_m=600|elevation_footnotes=|population_demonym=Spinetesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=17.83|area_footnotes=|mayor=Andrea Romano|mayor_party=|frazioni=|region=[[Molise]]|official_name=Comune di Spinete|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|33|N|14|29|E|type:city(1,437)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Spinete.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Spinete''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Campobasso]] sa [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]]no rehiyon ng [[Molise]], matatagpuan tungkol sa {{Convert|15|km|mi|0}} kanluran ng [[Campobasso]]. Ang Spinete ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipyo: [[Baranello]], [[Bojano]], [[Busso]], [[Casalciprano]], [[Colle d'Anchise]], at [[Sant'Elena Sannita]]. Ang munisipalidad ay binubuo ng isang pangunahing bayan, isang [[Frazione|''frazione'']] (Piana), labintatlong nayon (Anniballi, Caccavelli, Colantuono, Gennaretto, Iacovantuono, Macchie, Monte, Pietroneri, Salera, San Giovanni, Santa Croce, Sebbioni at Vicenne) at labing-isang nakakalat na mga nukleo<ref name="sorgenti">{{Cita web|url=http://www.sorgentidelbiferno.gov.it/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=63|titolo=Sito Unione dei Comuni Sorgenti del Biferno|accesso=7 maggio 2013|dataarchivio=2 aprile 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150402114707/http://www.sorgentidelbiferno.gov.it/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=63|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402114707/http://www.sorgentidelbiferno.gov.it/index.php?option=com_content&view=article&id=54&Itemid=63 |date=2015-04-02 }}</ref> na nagkaroon ng kapansin-pansing paglawak pagkatapos ng paghahati ng mga lupang pag-aari ng estado, kasunod ng [[pag-iisa ng Italya]], at ang pagtatalaga sa mga pamilyang proletaryado. == Heograpiya == Ang teritoryo ng munisipyo, na sumasaklaw sa isang lugar na 17.40 km² at matatagpuan sa taas na 600 metro, ay walang anumang partikular na makabuluhang mga relyebe at binubuo ng isang salitan ng mga burol na mayaman sa kakahuyan at matabang lambak sa hilagang-silangan. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Medicina]], Italya == Mga sanggunian == {{reflist}} {{Lalawigan ng Campobasso}} 629zsjvq8y9h94zwmmwe6bf1rmcwb3b Dalmine 0 138921 2237374 2005486 2026-10-26T11:22:31Z Ryomaandres 8044 2237374 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Dalmine|province=[[Lalawigan ng Bergamo]] (BG)|website={{official website|http://www.comune.dalmine.bg.it/}}|area_code=035|postal_code=24044|day=|saint=|elevation_m=201|elevation_footnotes=|population_demonym=Dalminesi|population_footnotes=|area_total_km2=11.6|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Sforzatica S. Maria d'Oleno, Sforzatica S. Andrea, Mariano al Brembo, Brembo, Guzzanica, Sabbio|region=[[Lombardia]]|official_name=Città di Dalmine|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|39|N|9|36|E|type:city(22,326)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=|image_caption=Simbahang parokya ng San Giuseppe|image_alt=|imagesize=|image_skyline=|native_name=|footnotes=|image=St Joseph church dalmine.jpg}}Ang '''Dalmine''' ([[Bergamasco, Piedmont|Bergamasco]]: {{Lang|lmo|Dàlmen}}) Ay isang ''[[komuna]]'' (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Bergamo]] sa [[Italya|Italyanong]] rehiyon ng [[Lombardia]], na matatagpuan mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Milan]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Bergamo]]. Noong 31 Disyembre 2004, mayroon itong populasyon na 22,326 at isang nasasakupan na {{Convert|11.6|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == === Teritoryo === Ang munisipalidad ng Dalmine ay matatagpuan mga 8 kilometro sa timog-kanluran ng Bergamo, sa silangang pampang ng [[ilog Brembo]]. Ang Dalmine ay ang resulta ng urbanong pagsasanib ng pitong magkakaibang sentro: Dalmine, Brembo, [[Guzzanica]], Mariano, [[Sabbio Bergamasco|Sabbio]], Sforzatica Sant'Andrea, at Sforzatica Santa Maria d'Oleno. Ang munisipalidad ay itinatag noong 1927 sa pamamagitan ng pagsasama-sama ng mga dati nang umiiral na munisipalidad ng Sabbio Bergamasco, [[Mariano al Brembo]], at [[Sforzatica]], gayundin ang nayon ng Dalmine, na hindi isang luklukan sa munisipyo. Ang munisipalidad ng Dalmine ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga nayon o kabahayan) ng Sforzatica S. Maria d'Oleno, Sforzatica S. Andrea, Mariano al Brembo, Brembo, Guzzanica, at Sabbio. Ang Dalmine ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bonate Sotto]], [[Filago]], [[Lallio]], [[Levate]], [[Osio Sopra]], [[Stezzano]], at [[Treviolo]]. == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.dalmine.bg.it/ www.comune.dalmine.bg.it/] {{Lalawigan ng Bergamo}} kb8rynerjapxhx1h77b9f49dw0ipmlv Cantù 0 140516 2237359 2001177 2026-10-26T11:05:40Z Ryomaandres 8044 2237359 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Cantù|elevation_footnotes=|area_total_km2=23|population_footnotes=|population_total=39917|population_as_of=31 Marso 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Canturini|elevation_m=370|mayor=Alice Galbiati|twin1=|twin1_country=|saint=[[Santa Apollonia]]|day=Pebrero 9|postal_code=22063|area_code=031|website={{official website|http://www.comune.cantu.co.it}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Cantù|image_map=|native_name={{native name|lmo|Cantuu}}|image_skyline=Piazza garibaldi cantù.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cantù-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Vighizzolo, Fecchio, Mirabello, Cascina Amata, Asnago|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|44|N|09|08|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Como|Como]] (CO)|footnotes=}} Ang '''Cantù''' (bigkas sa Italyano: [kanˈtu]; [[Diyalektong Brianzöö|Brianzöö]]: {{Lang|lmo|Cantuu}} [kãˈtyː]) ay isang [[lungsod]] at ''[[komuna]]'' sa [[Lalawigan ng Como]], na matatagpuan sa gitna ng sona ng [[Brianza]] sa [[Lombardia]]. Ito ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Brianza. == Heograpiya == Ang Cantù ay matatagpuan sa lugar ng Alta Brianza Comasca at nailalarawan sa pamamagitan ng maburol na lupain na nagmula sa moreno. Ang pinakamababang antas nito ay 248 metro sa ibabaw ng antas ng dagat at ang pinakamataas nito ay 444 metro sa ibabaw ng antas ng dagat. == Kasaysayan == Ang pangalan ay maaaring magmula sa Canturigi, isang populasyon ng [[Insubria]] noong ika-6 na siglo BK. Isang nayon ay itinatag dito ng mga Galo noong sumunod na siglo, na sinakop ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] noong 196 BK. Sa Gitnang Kapanahunan ang Cantù ay pinaghidwaan sa pagitan ng mga lungsod ng [[Milan]] at [[Como (lungsod)|Como]]. Ang mga [[Pamilya Sforza|Sforza]] ng Milan ang permanenteng kumontrol noong ika-15 siglo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] gz21n8zxwbs7watrwkw7hqfmvxk6c8v Park Shin-hye 0 142180 2237117 2217005 2026-10-25T23:13:10Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 2237117 wikitext text/x-wiki {{Korean name|Park}} {{Infobox person | name = Park Shin-hye | image = ParkShinHye09122018.jpg | birth_date = {{birth date and age|1990|2|18|df=z}} | birth_place = [[Gwangju]], [[Timog Korea]] | occupation = {{flatlist| *[[aktres]] *[[mang-aawit]]}} | module = {{Infobox Korean name|child=yes|color=transparent| | hangul = 박신혜 | hanja = {{linktext|朴|信|惠}} | rr = Bak Sin-hye | mr = Pak Sinhye }} |years active=2001–kasalukuyan|native_name_lang=kor|image size=260px|agent=S.A.L.T Entertainment|image caption=Si Park noong Disyembre 2018|spouse={{marriage|[[:en:Choi Tae-joon|Choi Tae-joon]]|2022}}|children=1|alma mater=Chung-Ang University}} Si '''Park Shin-hye''' ({{ko-hhrm|박신혜|朴信惠}}, ipinanganak noong Pebrero 18, 1990) ay isang artista at mang-aawit sa [[Timog Korea]]. Nakakuha siya ng pagkilala sa paglabasa sa mga [[Koreanovela|Koreanovelang]] ''[[Stairway to Heaven]]'' (2003) at ''[[Tree of Heaven]]'' (2006). Tinuturing na isa sa mga pinaka-produktibong artista sa kanyang edad, natanggap ni Park ang karagdagang pagkilala sa kanyang mga ginampanan sa mga drama sa telebisyon na ''[[You're Beautiful]]'' (2009), ''The Heirs'' (2013), ''Pinocchio'' (2014-2015) at ''Doctors'' (2016).<ref>{{cite web|url=http://www.xportsnews.com/jenter/?ac=article_view&entry_id=961267&_REFERER=http%3A%2F%2Fentertain.naver.com%2Fseries%2Fread%3Fcid%3D1070595%26oid%3D311%26aid%3D0000841561|title=[★ 파헤치기] 박신혜, 톱배우가 된 최지우 아역|date=6 April 2018|website=Xports News|language=Koreano}}</ref> Noong 2015, nakaranggo si Park sa ika-33 puwesto sa listahan ng ''Forbes Korea Power Celebrity'', at ika-12 noong 2017.<ref name=forbes>{{cite web|url=http://news.joins.com/article/21315373|title=엑소 위에 박보검·송중기, 아이돌 천하 깬 드라마 스타|website=Xports News|date=27 February 2017|language=Koreano}}</ref> ==Kamusmusan at edukasyon== Ipinanganak si Park noong Pebrero 18, 1990, sa [[Gwangju]] at lumaki sa Distrito ng Songpa, [[Seoul]]. Mayroon siyang mas nakakatandang kapatid na lalaki, si Park Shin-won, na isang gitarista at kompositor.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201510131820118980449_2|title=Park Shin-hye’s brother is talented musician|date=13 Oktubre 2015|website=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> Unang lumabas si Park sa musikang bidyo na "Flower" ng mang-aawit na si Lee Seung-hwan,<ref>{{cite web|url=http://m.star.naver.com/ssinz/news/end?id=2035593|title='The Inheritors' Park Shin Hye, a very good example of growing up of child actress|website=Naver|date=13 Disyembre 2013|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=28 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328230903/https://m.star.naver.com/ssinz/news/end?id=2035593|url-status=dead}}</ref> pagkatapos ay sumailalim siya sa pormal na [[pagsasanay]] sa pagkanta, pagsayaw at pag-arte.<ref>{{cite web|url=http://m.star.naver.com/ssinz/news/end?id=2102028|title=[STARCAST] Park Shin Hye’s Life Graph "I hope to be someone who grows 1cm every year"|website=Naver|date=26 Setyembre 2013|language=ingles|access-date=2018-06-07|archive-date=2019-03-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328231345/https://m.star.naver.com/ssinz/news/end?id=2102028|url-status=dead}}</ref> Pagkatapos mag-hayskul sa ''Youngpa Girls 'High School'', pumasok si Park sa ''Chung-Ang University''. Nag-aral siya doon ng walong taon, pagkatapos ay nagtapos ng isang kurso sa Teatro noong Pebrero 2016.<ref>{{cite web|url=http://star.mt.co.kr/view/stview.php?no=2016021514330231788&type=1&outlink=1|title=박신혜·유리·수영, 중앙대 연극과 졸업..캠퍼스와 작별(종합)|website=Star News|date=15 Pebrero 2016|language=Koreano}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/03/688_197741.html|title=Park Shin-hye, Yuri, Sooyoung to graduate|date=11 Pebrero 2016|website=The Korea Times|language=Ingles}}</ref> Nakatanggap si Park ng isang serbisyong parangal sa seremonya ng pagtitipon para sa kanyang tagumpay bilang isang embahador ng artista para sa unibersidad.<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/park-shin-hye-girls-generation-kwon-yuri-and-choi-soo-young-to-receive-service-award-at-convocation-of-chung-ang-university-91306.html|title=Park Shin-hye, Girls' Generation Kwon Yuri and Choi Soo-young to receive Service Award at convocation of Chung-Ang University|date=11 Pebrero 2016|work=Hancinema|publisher=Star Money|language=Ingles}}</ref> ==Karera== ===2003-2008: Simula ng karera=== [[File:Park Shin-hye from acrofan.jpg|thumb|Si Park galing sa Acrofan noong 2008]] Dumating ang pambihirang tagumpay kay Park nang gumanap siya bilang ang nakakabatang bersyon ng karakter ni [[Choi Ji-woo]] sa sikat na [[Koreanovela]] na ''[[Stairway to Heaven]]'' noong 2003.<ref name=trace>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201711131645214497431_2&ACE_SEARCH=1|title=From horror to romance: Tracing Park Shin-hye’s career|date=13 Nobyembre 2017|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> Bumida din siya sa ''[[Tree of Heaven]]'' (2006) at tumanggap ng papuri mula sa mga kritiko para sa kanyang pagganap.<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/-tree-of-heaven--a-new-tryout-for-a-resurgence-of-korean-wave-5387.html|title='Tree of Heaven': a new tryout for a resurgence of Korean Wave|publisher=The Korea Herald|website=HanCinema|date=1 Marso 2006|accessdate=8 Oktubre 2013|language=Ingles}}</ref> Umere ang serye sa [[Hapon]] na nagbigay daan kay Park na makilala sa ibang bansa.<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/park-sin-hye-invited-to-photo-exhibition-for-korean-top-stars-6302.html|title=Park Shin-hye Invited to Photo Exhibition for Korean Top Stars|publisher=KBS Global|website=HanCinema|date=15 Hunyo 2006|accessdate=8 Oktubre 2013}}</ref> Unang lumabas sa pelikula si Park sa pelikulang ''Evil Twin'' (2007), isang [[pelikulang katatakutan]] kung saan gumanap siya ng dalawang pagganap: una ang pangunahing tauhan, at isa naman ay ang multo ng kapatid ng pangunahing tauhan, na minumulto ang kapatid pagkatapos mamatay nito.<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/10/141_3063.html|title=‘Evil Twin’: Return of Korean Horror|date=17 Mayo 2007|work=The Korea Times|language=Ingles}}</ref> Siya ay itinampok sa seryeng romansang komedya na ''Prince Hours'', isang ''spin-off'' ng ''[[Princess Hours]]'' (2006).<ref>{{cite web|url=http://www.nocutnews.co.kr/news/231619|title=''궁S'' 세븐을 둘러싼 두여인 허이재와 박신혜의 세븐의 추억|date=4 Enero 2007|website=Nocutnews|language=Koreano}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.segye.com/newsView/20070315000390|title=‘궁s’ 박신혜 "시청률 아픔 있었지만…"|date=13 Marso 2007|work=Segye|language=Koreano}}</ref> ===2009-2012: Tumataas na katanyagan=== [[File:120313 건축학개론 VIP 시사회 박신혜 직찍.jpg|thumb|Si Park noong 2012]] Nakakuha si Park ng higit pang pagkilala matapos gumanap bilang bidang nagsuot lalaki sa ''[[You're Beautiful]]'' (2009) kasama si Jang Keun-suk.<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009102823550137596|title=[INTERVIEW] Park Shin-hye (1)|website=10Asia|date=9 Oktubre 2009|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009102823545435668|title=[INTERVIEW] Park Shin-hye (2)|website=10Asia|date=9 Oktubre 2009|language=Ingles}}</ref> Ang serye ay nakakuha ng ''cult following'' o dedikadong mga sumusunod,<ref>{{cite web|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=3851058|title=‘미남이시네요’가 ‘아이리스’에 기죽지 않는 이유 - 일간스포츠|website=[[JoongAng Ilbo]]|date=30 Oktubre 2009|accessdate=29 Disyembre 2016|language=Koreano|archive-date=20 Hunyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170620154303/http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?Total_Id=3851058|url-status=dead}}</ref> at nakakuha ng mataas na ''rating'' o marka sa [[Hapon]].<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010080508424241476|title=Korean drama "Minamishineyo" scores top rating in Japan|website=10Asia|date=5 Agosto 2010|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/jang-geun-seok-you-re-beautiful-beats-winter-sonata-33223.html |title=Jang Geun-seok "You're Beautiful" beats "Winter Sonata"|website=HanCinema|publisher=Nate|date=14 Setyembre 2011 |accessdate=29 Disyembre 2016|language=Ingles}}</ref> Inilabas niya ang mga kanta na "Lovely Day" at "Without Words" para sa orihinal na ''soundtrack'' ng drama. Noong 2010, bumida si Park sa mababang badyet na romantikong komedyang pelikula na ''Cyrano Agency'', na kuwento tungkol sa ahensiya sa ''dating'' o ligawan na tinutulungan ang mga parokyano na makuha ang loob ng mga tao na kanilang napupusuan.<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010032516422760963|title=Park Shin-hye joins cast of new film "Cyrano Agency"|website=10Asia|date=25 Marso 2010|language=Ingles}}</ref> Ang inaakalag hindi papatok sa takilya ay naging isang kritikal at komersyal na tagumpay, na umaakit sa 2.7 milyong admisyon sa buong bansa, naging ika-8 na pinaka-mabentang pelikula ng taon.<ref>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.org/kfilm10.html|title=2010|website=Korean Film Biz Zone|date=20 Disyembre 2013|accessdate=8 Setyembre 2014|language=Ingles}}</ref> Nanalo si Park ng parangal para sa "Pinakasikat na Aktres" sa kategoryang pelikula sa ''Baeksang Arts Awards''.<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011052708214832711|title=Hyun Bin, Lee Byung-hun win top prizes at Paeksang|work=10Asia|date=27 Mayo 2011|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2010/10/16/2010101600278.html|title=Park Shin-hye Makes Another Splash|date=16 Oktubre 2010|website=The Chosun Ilbo|language=Ingles}}</ref> Nang naglaon, bumida si Park sa Koreanovela pangkabataan ng [[MBC]] na ''[[Heartstrings]]'' katambal si Jung Yong-hwa.<ref>{{cite web|author=|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011030909264277940|title=Park Shin-hye, Jung Yong-hwa cast as leads in new MBC drama|website=10Asia |date=9 Marso 2011|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|last=Kwon|first=Mee-yoo|title=Campus romance to pull at Heartstrings|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2011/06/201_89788.html|work=The Korea Times|accessdate=21 Pebrero 2014|date=28 Hunyo 2011}}</ref> Ang parehong taon, itinampok si Park sa kanyang unang drama sa [[Taiwan]], ang ''Hayate the Combat Butler'', batay sa [[manga na shōnen]] sa Hapon na may [[Hayate the Combat Butler|kaparehong pangalan]].<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011061309335596539|title=Park Shin-hye visits Taiwan to promote new drama|date=13 Hunyo 2011|work=Asiae|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/9138|title=Park Shin-hye’s Taiwanese TV series to air in Korea next month|date=16 Nobyembre 2011|work=10Asia|language=Ingles|access-date=2018-06-07|archive-date=2018-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064732/http://en.tenasia.com/archives/9138|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064732/http://en.tenasia.com/archives/9138 |date=2018-01-18 }}</ref> Noong 2012, napasama si Park sa ikatlong ''season'' ng espesyal na drama ng KBS na ''Don't Worry, I'm a Ghost'' na umere noong Hulyo 15.<ref>{{cite news|url=http://en.tenasia.com/archives/11245|title=Park Shin-hye cast to play ghost in KBS drama special|date=26 Hunyo 2012|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122410/http://en.tenasia.com/archives/11245|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122410/http://en.tenasia.com/archives/11245 |date=18 Enero 2018 }}</ref> Ang kanyang pagganap sa dramang iyon ay nagdulot ng pagkapanalo niya sa ''KBS Drama Awards'' bilang ang Pinakamahusay na Isahang-Arte ng Natatanging Artista.<ref>{{cite web|author=|url=http://mtvdaily.asiae.co.kr/article.php?aid=1356993600443511017|title='KBS 연기대상' 박신혜 “올 한 해 고민 많았는데..”|date=1 Enero 2013|work=TV Daily|language=Koreano|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064657/http://mtvdaily.asiae.co.kr/article.php?aid=1356993600443511017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064657/http://mtvdaily.asiae.co.kr/article.php?aid=1356993600443511017 |date=18 Enero 2018 }}</ref> ===2013–2015: Pambihirang tagumpay=== Noong 2013, bumida si Park sa ikatlong bahagi ng "''Flower Boy''" na serye ng tvN na pinamagatang ''Flower Boys Next Door'' kasama ang aktor na si Yoon Shi-yoon.<ref>{{cite web|last=Lee|first=Hye-ji|title=Park Shin-hye, Yoon Si-yoon to Pair Up in New Rom-com Drama|url = http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012103110482188820 |work=10Asia|accessdate=|date=31 Oktubre 2012|language=Ingles}}</ref> Pagkatapos ay itinanghal siya sa dramang pampamilya na ''Miracle in Cell No. 7''.<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/11010|title=Park Shin-hye to return to silver screen with new comedy|date=1 Hunyo 2012|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064725/http://en.tenasia.com/archives/11010|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064725/http://en.tenasia.com/archives/11010 |date=18 Enero 2018 }}</ref> Ang mga benta ng tiket ng pelikula ay umabot sa 12.32 milyon, na naging isa sa mga pinakamabentang pelikulang Koreano.<ref>{{cite web|title='Miracle in Cell No. 7' third most-viewed Korean film|url=http://english.yonhapnews.co.kr/culturesports/2013/03/15/27/0701000000AEN20130315007900315F.HTML|work=Yonhap News Agency|accessdate=20 Marso 2013|date=15 Marso 2013}}</ref> Nang naglaon, nanalo siya bilang ang "Pinakamahusay na Pang-suportang Aktres" sa ''33rd Korean Association of Film Critics Awards''.<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/search1/2603000000.html?cid=AEN20131118003400315 |title='Snowpiercer' picks up three Korean film critics' awards|work=Yonhap News Agency|date=9 Mayo 2013 |accessdate=6 Enero 2017}}</ref> Upang ipagdiwang ang kanyang ika-10 anibersaryo bilang isang artista, ginanap ang "''2013 Park Shin Hye Asia Tour: Kiss Of Angel''" na paglilibot ni Park sa apat na bansa sa [[Asya]], at naging unang artista lumibot sa ibayo ng Asya.<ref>{{cite news|title=Park Shin Hye to Hold Asia Tour to Meet Fans|url=http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151330_31486|accessdate=31 Enero 2014|website=enewsWorld|date=15 Marso 2013|language=Ingles|archive-date=2018-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122619/http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151330_31486|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122619/http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151330_31486 |date=18 Enero 2018 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2968123|title=Actress Park Shin-hye will embark on her first tour of Asia this month.|work=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref> Lumabas siya sa musikang bidyo ng "Eraser" ng artista at mang-aawit na si So Ji-sub para sa kanyang album na ''Two'clock ... Playground'', kasama ang dating batang aktor na si Yoo Seung-ho.<ref name=sjs>{{cite news|url=http://en.tenasia.com/archives/39574|title=So Ji-sub Casts Yoo Seung-ho, Park Shin-hye for His Music Video|date=8 Enero 2013|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064728/http://en.tenasia.com/archives/39574|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064728/http://en.tenasia.com/archives/39574 |date=18 Enero 2018 }}</ref> Sa parehong taon, lumabas si Park kasama si [[Lee Min-ho]] sa ''The Heirs'', isang dramang pang-kabataan na isinulat ni Kim Eun-sook.<ref>{{cite web|last=Lee|first=Sun-min|title=Park Shin-hye to star in SBS drama|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2969691|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=|date=6 Abril 2013|language=Ingles}}</ref> Ang ''The Heirs'' ay may napakalawak na katanyagan sa parehong lokal, na may pinakamataas na marka na 28.6%, at internasyunal, na mayroong higit sa isang bilyong pinagsamang manonood sa websayt na ''streaming'' sa Tsina na iQiyi.<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2984060|title=‘Cinderella’ programs enchant TV audiences|date=25 Enero 2014|website=Korea JoongAng Daily|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=20 Hulyo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720135725/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2984060|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Shin|first1=Kyun-jin|first2=Sung-hee|last2=Yang|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|website=Korea JoongAng Daily|date=14 Marso 2014|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=28 Mayo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=dead}}</ref> Nakaranas si Park ng pagtaas ng popularidad sa loob ng Korea at internasyonal, at naging bituin na [[Hallyu]].<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20151210001152|title=Actress Park Shin-hye sets Weibo record|website=The Korea Herald|date=10 Disyembre 2015|accessdate=27 Pebrero 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/culture/2016/05/201_203710.html |title=New age of hallyu goddesses emerges |website=The Korea Times |date=29 Abril 2016 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2014/01/04/2014010400376.html|title=Park Shin-hye Scales Acting Career High with New Series|date=4 Enero 2014|work=The Chosun Ilbo|language=Ingles}}</ref> Pinarangalan siya bilang ang "Popular na Banyagang Aktes" sa ''2013 Anhui TV Drama Awards''.<ref>{{cite web|title=''Heirs'' stars receive awards in China|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/people/2013/12/178_148244.html|work=The Korea Times|accessdate=2 Pebrero 2014|date=19 Disyembre 2013|language=Ingles}}</ref> Noong 2014, gumanap si Park bilang ang Reyna sa makasaysayang pelikula na ''The Royal Tailor''.<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20150107000890|title=Park Shin-hye spreads beauty of ‘hanbok’|website=The Korea Herald|date=7 Enero 2015|accessdate=27 Pebrero 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2982599|title=Park Shin-hye to play royalty in tailors’ tale |accessdate=7 Hulyo 2017|date=27 Disyembre 2013|work=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref> Sa parehong taon, bumida si Park sa ''Pinocchio'' katambal ang aktor na si [[Lee Jong-suk]], na gumanap bilang ang bida ng drama na may malubhang sintomas na tinatawag na "''Pinocchio complex''", na nagdudulot ng marahas na [[sinok|pagsinok]] kapag nagsasabi siya ng mga kasinungalingan. <ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140904000373|title=Park Shin-hye confirmed to star in ‘Pinocchio’|website=The Korea Herald|date=4 Setyembre 2014|accessdate=8 Setyembre 2014|language=Ingles}}</ref> Ang ''Pinocchio'' ay naging isang tagumpay,<ref>{{cite web|url=http://www.kpopherald.com/view.php?ud=201501231818234799398_2|title=‘Pinocchio’ continues making waves in China|date=23 Enero 2015|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> na tinatayang kumita ng [[Dolyar ng Estados Unidos|$]] 5.62 milyon para sa mga karapatan sa pagsasahimpapawid sa loob lamang ng isang taon.<ref>{{cite web|title=‘Pinocchio’ sells distribution rights to China for record price|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201411241750324868840_2|website=Kpop Herald|accessdate=24 Oktubre 2015|date=24 Nobyembre 2014}}</ref> Sa pagtatapos ng ''The Heirs'' noong 2013 at ''Pinocchio'' noong 2014, napasama siya sa tala ng ''Forbes'' Korea na ''Korea Power Celebrity'' kung saan siya ay nasa ika-33 puwesto.<ref>{{cite web|title=Korea Power Celebrity 40|url=http://news.joins.com/article/19626925|website=JoongAng Ilbo|date=25 Pebrero 2016|accessdate=6 Enero 2017}}</ref> Sa parehong taon, tinawag siya ng Section TV Entertainment Relay ng MBC bilang ang "Maliit na Kapatid na Babae ng Bansa."<ref>{{cite web|author=|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2014030916094903621|title='섹션TV' 박신혜, 新 '국민 여동생' 등극 |website=Star News |date=9 Marso 2014 |accessdate=31 Disyembre 2016|language=Koreano}}</ref> Tinanggap din ni Park ang Komendasyon ng Punong Ministro sa ''Korea Popular Culture Awards'' para sa kanyang kontribusyon sa Hallyu.<ref name=prime>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/culture/2015/10/135_189121.html |title=Will Park Shin-hye receive prime minister's award? |website=The Korea Times |date=21 Oktubre 2015 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201510301450476851255_2&ACE_SEARCH=1|title=Park Shin-hye, Lee Jong-suk awarded at 2015 KPCAA|date=30 Oktubre 2015|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> ===2016-kasalukuyan: Patuloy na tagumpay=== Noong 2016, bumalik si Park sa telebisyon at bumida sa medikal na drama na ''Doctors'' ng SBS, kung saan ginampanan niya ang isang nababagabag na tinedyer na kalaunan ay naging isang matagumpay na doktor.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201603301617200615075_2 |title=Park Shin-hye, Kim Rae-won to star in new drama |website=Kpop Herald |date=30 Marso 2016 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref> Ang drama ay isang tagumpay at nangunguna sa mga marka o ''rating'' ng manonood at mga tsart ng katanyagan sa loob ng 10 linggo na pag-ere nito.<ref>{{cite web|url=http://koreatimes.co.kr/www/news/nation/2016/07/398_209582.html|title=Park Sin-hye's 'girl-crush' character a big drawcard|website=The Korea Times|date=17 Hulyo 2016|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/search1/2603000000.html?cid=AEN20160823004900315 |title='Doctors' tops weekly TV popularity chart again|website=Yonhap News Agency |date=9 Mayo 2013 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref> Pagkatapos ay itinanghal siya sa komedya na ''My Annoying Brother'', kasama ang artista na si Jo Jung-suk at Do Kyung-soo ng [[Exo]].<ref name="brother">{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3010439|title=New film role for Park Shin-hye|date=19 Oktubre 2015|accessdate=7 Hulyo 2017|work=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=3737&mode=VIEW&returnUrl=&searchKeyword=PARK+Shin-hye+|title=JO Jung-suk, PARK Shin-hye and DOH Kyung-soo Wrap New Film|date=18 Enero 2016|work=Korean Film Biz Zone|language=Ingles}}</ref> Sa parehong taon, napili si Park bilang Pinakapaborang Koreanang Aktres ng mga tagahanga ng ''[[Korean wave|Korean Wave]]'' sa [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web|url=http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/park-shin-hye-lee-min-ho-top-korean-stars-in-the-us|title=Park Shin Hye, Lee Min Ho top Korean stars in the US|date=9 Marso 2017|work=The Straits Times|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Hunyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618064424/http://www.straitstimes.com/lifestyle/entertainment/park-shin-hye-lee-min-ho-top-korean-stars-in-the-us|url-status=dead}}</ref> Noong 2017, bumida si Park sa pelikulang ''crime thriller'' na ''Heart Blackened'', isang Koreanong ''remake'' ng pelikula sa [[Hong Kong]] na ''Silent Witness'', kasama si [[Choi Min-sik]].<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/search1/2603000000.html?cid=AEN20161025006800315 |title=Actress Park Shin-hye cast for crime thriller|website=Yonhap News Agency|date=9 Mayo 2013 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3022919|title=‘Silent Witness’ remake adds to A-list cast|last=Jin|first=Min-ji|date=23 Agosto 2016|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=26 Abril 2017|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3040045|title=The secret to Park Shin-hye’s success? Being bland|date=30 Oktubre 2017|website=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref> Noong 2018, bumida si Park sa dramang pantasya ng tvN na ''Memories of the Alhambra'' kasama si [[Hyun Bin]], na gumanap ng isang gitarista at may-ari ng hostel.<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201805081359433374976_2|title=Park Shin-hye to show ‘Memories of Alhambra’|date=8 Mayo 2018|website=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> ==Personal na buhay== Noong Marso 7, 2018, nakumpirma na si Park ay may relasyon sa aktor na si Choi Tae-joon mula noong huling bahagi 2017.<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/news/2018/03/07/0200000000AEN20180307006500315.html|title=Actors Park Shin-hye, Choi Tae-joon dating|date=7 Marso 2018|website=Yonhap News Agency|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201803071502137969399_2|title=Park Shin-hye, Choi Tae-joon confirm dating|date=7 Marso 2018|website=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/03/08/2018030801114.html|title=Park Shin-hye Dating Fellow Actor|date=8 Marso 2018|website=The Chosun Ilbo|language=Ingles}}</ref> Noong Nobyembre 23, 2021, inihayag na si Park ay buntis at naghahanda para sa kasal kasama si Choi.<ref>{{Cite web |last=기자 |first=정유진 |title='중대 절친 선후배' 박신혜·최태준, 공개 열애에서 임신·결혼 발표까지(종합2) |url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=421&aid=0005741403 |access-date=2023-06-11 |website=entertain.naver.com |language=ko}}</ref> Ikinasal sila noong Enero 22, 2022, sa presensya ng mga kaibigan at pamilya sa isang seremonya ng simbahan sa [[Seoul]].<ref>{{Cite web |last=기자 |first=윤성열 |title=[단독]'결혼' 박신혜♥최태준, 이홍기→이적 축가..부케는 절친 손에 [종합] |url=https://entertain.naver.com/read?oid=108&aid=0003023037 |access-date=2023-06-11 |website=entertain.naver.com |language=ko}}</ref> Ipinanganak niya ang kanilang unang anak, isang lalaki, noong Mayo 31, 2022.<ref>{{Cite web |title=박신혜♥최태준 오늘 득남 “산모·아기 건강” [공식] |url=https://entertain.naver.com/read?oid=382&aid=0000983444 |access-date=2023-06-11 |website=entertain.naver.com |language=ko}}</ref> ==Pilmograpiya== ===Pelikula=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! Taon ! Pamagat ! Ginampanan ! Mga tanda ! Sanggunian |- | 2006 | ''Love Phobia'' | Byeon-ja | | |- | 2007 | ''Evil Twin'' | So-yeon / Hyo-jin | |<ref>{{cite web|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/art/2008/10/141_3063.html|title=‘Evil Twin’: Return of Korean Horror|date=17 Mayo 2007|work=The Korea Times|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=2|2010 | ''Cyrano Agency'' | Min-yeong | |<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2010032516422760963|title=Park Shin-hye joins cast of new film "Cyrano Agency"|website=10Asia|date=25 Marso 2010|language=Ingles}}</ref> |- | ''Green Days: Dinosaur and I'' | Oh Yi-rang (voice) | |<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011051115542894999|title=Park Shin-hye, Song Chang-eui's animation flick to open next month|work=10Asia|date=11 Mayo 201|language=Ingles}}</ref> |- | 2012 | ''Waiting for Jang Joon-hwan'' | Shin-hye | Maikling pelikula |<ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/park-shin-hye-and-oh-jung-se-in-ryu-deok-hwan-s-debut-movie-39460.html|title=Park Shin-hye and Oh Jung-se in Ryu Deok-hwan's debut movie|date=1 Marso 2012|work=Hancinema|publisher=Nate|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=2|2013 | ''Miracle in Cell No. 7'' | Ye-seung (adult) | |<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/11010|title=Park Shin-hye to return to silver screen with new comedy|date=1 Hunyo 2012|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064725/http://en.tenasia.com/archives/11010|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064725/http://en.tenasia.com/archives/11010 |date=18 Enero 2018 }}</ref> |- | ''One Perfect Day'' | Eun-hee | Maikling pelikula |<ref>{{cite web|url=http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151734_31542|title=Park Shin Hye and Yoon Kye Sang Cast in Romantic Comedy|work=enewsWorld|accessdate=10 Hulyo 2017|language=Ingles|archive-date=2018-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122617/http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151734_31542|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122617/http://kakao.mnet.com/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201303151734_31542 |date=2018-01-18 }}</ref> |- | 2014 | ''The Royal Tailor'' | Queen | |<ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2982599|title=Park Shin-hye to play royalty in tailors’ tale |accessdate=7 July 2017|date=27 Disyembre 2013|work=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref> |- | 2015 | ''The Beauty Inside'' | Woo-jin | Kameyo |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506031722068328129_2|title=Park Shin-hye hits flirty man in film trailer|website=Kpop Herald |accessdate=8 Setyembre 2014|language=Ingles}}</ref> |- | 2016 | ''My Annoying Brother'' | Lee Soo-hyun | |<ref>{{cite web|url=http://www.koreanfilm.or.kr/jsp/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=3737&mode=VIEW&returnUrl=&searchKeyword=PARK+Shin-hye+|title=JO Jung-suk, PARK Shin-hye and DOH Kyung-soo Wrap New Film|date=18 Enero 2016|work=Korean Film Biz Zone|language=Ingles}}</ref> |- | 2017 | ''Heart Blackened'' | Choi Hee-jung | |<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/search1/2603000000.html?cid=AEN20161025006800315 |title=Actress Park Shin-hye cast for crime thriller|website=Yonhap News Agency|date=9 May 2013 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref> |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Ginampanan ! Himpilan ! class="unsortable" |Mga tanda ! class="unsortable" |Sanggunian |- | 2003 | ''[[Stairway To Heaven (serye sa telebisyon)|Stairway to Heaven]]'' | Han Jung-suh (bata) |[[Seoul Broadcasting System|SBS]] | |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201711131645214497431_2&ACE_SEARCH=1|title=From horror to romance: Tracing Park Shin-hye’s career|date=13 Nobyembre 2017|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=4|2004 |''Nonstop 4'' |Shin-hye |[[Munhwa Broadcasting Corporation|MBC]] |Kameyo, Kabanata 73 | |- | ''If Wait for the Next Train Again'' | Ran-ui (bata) | [[KBS2]] | Natatanging drama | |- | ''Not Alone'' | Ahn Shin-hye | SBS | | |- |''Very Merry Christmas'' | Si-eun | MBC |rowspan=2|Natatanging drama |<ref>{{cite web|url=http://www.imbc.com/broad/tv/drama/best/best_admin/counter/1435359_4731.html|title=베리 메리 크리스마스|website=iMBC|accessdate=2 Mayo 2018|language=Koreano}}</ref> |- | rowspan=4|2005 |''The New Dad is Twenty-Nine'' | Song Dae-in | KBS2 | <ref>{{cite web|url=http://news.donga.com/3/all/20050203/8156703/1|title=[설연휴 TV가이드]방송3사 특집극/‘새 아빠는 스물아홉’ 外|date=3 Pebrero 2005|website=The Donga Ilbo|language=Koreano}}</ref> |- | ''Cute or Crazy'' | Park Shin-hye | SBS | | |- | ''One Fine Day'' | Hee-kyung | MBC |rowspan=2|Natatanging drama | <ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201507261634199336428_2&ACE_SEARCH=1|title=Decades-old video of Park Shin-hye revealed|date=26 Hulyo 2015|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- |''Daddy Long Legs'' | Seo-kyung | rowspan=2|KBS2 |<ref>{{cite web|url=http://www.kbs.co.kr/drama/dramacity/view/1355700_1355.html|title=드라마시티 - 키다리 아저씨|website=KBS|language=Koreano|accessdate=2 Mayo 2018|archive-date=4 Abril 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100404075421/http://www.kbs.co.kr/drama/dramacity/view/1355700_1355.html|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=3|2006 | ''[[Seoul 1945]]'' | Choi Geum-hee |Bisita, Kabanata 2–4 | |- | ''Tree of Heaven'' | Hana | SBS | |<ref>{{cite web|url=http://www.hancinema.net/-tree-of-heaven--a-new-tryout-for-a-resurgence-of-korean-wave-5387.html|title='Tree of Heaven': a new tryout for a resurgence of Korean Wave|publisher=The Korea Herald|website=HanCinema|accessdate=8 Oktubre 2013|language=Ingles}}</ref> |- | ''Rainbow Romance'' | Shin-hye |rowspan=2| MBC | Kameyo, Kabanata 117 | <ref>{{cite web|url=http://news.joins.com/article/2248984|title=[단신.com]개그우먼 박수림, 매니저와 화촉|date=2 Abril 2006|website=JoongAng Ilbo|language=Koreano|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=6 Abril 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406162043/https://news.joins.com/article/2248984|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan=3|2007 | ''Prince Hours'' | Shin Sae-ryung | |<ref>{{cite web|url=http://www.nocutnews.co.kr/news/231619|title=''궁S'' 세븐을 둘러싼 두여인 허이재와 박신혜의 세븐의 추억|date=4 Enero 2007|website=Nocutnews|language=Koreano}}</ref> |- | ''Several Questions That Make Us Happy'' | Hyun-ji | KBS2 |Bahagi: ''Family'' |<ref>{{cite web|url=http://www.newsen.com/news_view.php?uid=200705300946271001|title=도네이션 드라마 ‘우리를 행복하게 하는 몇가지 질문’ 호평 쏟아져|date=31 Mayo 2007|website=Newsen|language=Koreano}}</ref> |- | ''[[Kimcheed Radish Cubes]]'' | Jang Sa-ya | MBC | |<ref>{{cite web|url=http://www.chosun.com/site/data/html_dir/2007/07/19/2007071900781.html|title=박신혜, 드라마 '깍두기' 짧은 머리 변신|date=19 Hulyo 2007|work=Chosun|language=Koreano}}</ref> |- |2008 | ''Bicheonmu'' | A Li Shui (Arisu) | rowspan=3|SBS | |<ref>{{cite web|url=http://hei.hankyung.com/news/app/newsview.php?aid=2008030719937|title='비천무' 박신혜 앳띤 모습 "귀엽네"|date=7 Marso 2008|work=Hankyung|language=Koreano}}</ref> |- | 2009 | ''[[You're Beautiful]]'' | Go Mi-nam / Go Mi-nyeo | | <ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009102823550137596|title=[INTERVIEW] Park Shin-hye (1)|website=10Asia|date=9 Oktubre 2009|language=Ingles}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009102823545435668|title=[INTERVIEW] Park Shin-hye (2)|website=10Asia|date=9 Oktubre 2009|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=2|2010 | ''[[My Girlfriend Is a Nine-Tailed Fox]]'' | Go Mi-nyeo | Kameyo, Kabanata 6 | <ref>{{cite web|url=http://news.hankyung.com/article/2010082737907|title=박신혜, '여친구'서 '고미녀'로 깜짝 출연…"신민아와 묘한 신경전"|date=27 Agosto 2010|work=Hankyung|language=Koreano|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064703/http://news.hankyung.com/article/2010082737907|url-status=dead}}</ref> |- | ''[[High Kick Through the Roof]]'' | future Hae-ri | rowspan=2|MBC | Kameyo, Kabanata 119 | <ref>{{cite web|url=http://news.nate.com/view/20100306n00912?mid=e0102|title=박신혜 ‘지붕킥’ 카메오 출연, 엔딩과 연관있나?|date=6 Marso 2010|work=Nate|language=Koreano}}</ref> |- | rowspan=2|2011 | ''Heartstrings'' | Lee Gyu-won | |<ref>{{cite web|author=|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011030909264277940|title=Park Shin-hye, Jung Yong-hwa cast as leads in new MBC drama|website=10Asia |date=9 Marso 2011|language=Ingles}}</ref> |- | ''[[Hayate the Combat Butler]]'' | Xiao Zhi / Sanqianyuan Zhi | FTV | Natatanging drama |<ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2011061309335596539|title=Park Shin-hye visits Taiwan to promote new drama|date=13 Hunyo 2011|work=Asiae|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=2|2012 | ''Don't Worry, I'm a Ghost'' | Yeon-hwa | KBS2 | Natatanging drama |<ref>{{cite news|url=http://en.tenasia.com/archives/11245|title=Park Shin-hye cast to play ghost in KBS drama special|date=26 Hunyo 2012|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122410/http://en.tenasia.com/archives/11245|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122410/http://en.tenasia.com/archives/11245 |date=18 Enero 2018 }}</ref> |- | ''The King of Dramas'' | Pangunahing Aktres ng ''Graceful Revenge'' | SBS | Kameyo, Kabanata 1 |<ref>{{cite news|url=http://en.tenasia.com/archives/12524|title=Park Shin-hye to Keep Her Faith with “You’re Beautiful” Producer|date=26 Oktubre 2012|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064721/http://en.tenasia.com/archives/12524|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118064721/http://en.tenasia.com/archives/12524 |date=18 Enero 2018 }}</ref> |- | rowspan=3|2013 | ''Flower Boys Next Door'' | Go Dok-mi | tvN | |<ref>{{cite web|last=Lee|first=Hye-ji|title=Park Shin-hye, Yoon Si-yoon to Pair Up in New Rom-com Drama|url = http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012103110482188820 |work=10Asia|accessdate=|date=31 Oktubre 2012|language=Ingles}}</ref> |- | ''Fabulous Boys'' | Go Mi-nyeo | FTV / GTV | Kameyo, Kabanata 1 | <ref>{{cite news|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2962080|title=Park Shin-hye to make cameo in Taiwanese ‘You’re Beautiful’|date=9 Nobyembre 2012|work=Korea JoongAng Daily|language=Ingles}}</ref> |- | ''The Heirs'' | Cha Eun-sang | rowspan=3|SBS | |<ref>{{cite web|last=Lee|first=Sun-min|title=Park Shin-hye to star in SBS drama|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2969691|work=Korea JoongAng Daily|accessdate=|date=6 Abril 2013|language=Ingles}}</ref> |- | 2014–2015 | ''Pinocchio'' | Choi In-ha | |<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140904000373|title=Park Shin-hye confirmed to star in ‘Pinocchio’|website=The Korea Herald|date=4 Setyembre 2014|accessdate=8 Setyembre 2014|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=3|2016 | ''Entertainer'' |''Assistant Manager'' Park | Kameyo, Kabanata 3 |<ref>{{cite web|url=http://www.kpopherald.com/view.php?ud=201604191555507426906_2|title=Park Shin-hye’s cameo in drama ‘Entertainer’|date=19 Abril 2016|website=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- |''Gogh, The Starry Night'' | Kahera sa tindahan | Sohu / SBS | Kameyo, Kabanata 8 |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201604141124174051818_2|title=Park Shin-hye to make cameo appearance in Web drama|website=Kpop Herald|access-date=29 Abril 2016|language=Ingles}}</ref> |- | ''Doctors'' | rowspan=2|Yoo Hye-jung | rowspan=2|SBS | |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201603301617200615075_2 |title=Park Shin-hye, Kim Rae-won to star in new drama |website=Kpop Herald |date=30 Marso 2016 |accessdate=6 Enero 2017|language=Ingles}}</ref> |- | 2017 | ''Temperature of Love'' | Kameyo, Kabanata 21 | <ref>{{cite news|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201710111749082124991_2&ACE_SEARCH=1|title= Park Shin-hye to appear on ‘Temperature of Love’|date=11 Oktubre 2017|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- |2018 | ''Memories of the Alhambra'' | Jung Hee-joo | tvN | |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201805081359433374976_2|title=Park Shin-hye to show ‘Memories of Alhambra’|date=8 Mayo 2018|website=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- | 2018 |''Little Cabin in the Woods'' | | tvN | Gumanap kasama si So Ji-sub |<ref>{{cite web|url=http://english.yonhapnews.co.kr/kwave/2018/04/04/3001000000AEN20180404009400315.html|title=Snail-paced new reality show documents stars' journey for happiness|date=4 Abril 2018|website=Yonhap News Agency|language=Ingles}}</ref> |} ===Dokumentaryo=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Himpilan ! class="unsortable" |Mga tanda ! class="unsortable" |Sanggunian |- | 2009 | ''It City Park Shin Hye in New Caledonia: Take It Paradise'' | O'live TV | | |- | 2011 | ''STOP HUNGER'' | MBC | Kawanggawa sa [[Ghana]] | |- | 2012 | ''It City Park Shin Hye Healing Trip to Hong Kong'' | O'live TV | | |- | 2013 | ''Photo Camping Log'' | OnStyle | kasama si Park Se-young | <ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/64972|title=Park Shin-hye to Go Camping This Saturday|date=16 Hulyo 2013|work=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122423/http://en.tenasia.com/archives/64972|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122423/http://en.tenasia.com/archives/64972 |date=18 Enero 2018 }}</ref> |} ===Pag-''host''=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Himpilan ! class="unsortable" |Mga tanda ! class="unsortable" |Sanggunian |- |2007–2008 | ''Fantastic Partner'' | MBC | | |- | rowspan="2" |2009 | ''Melon Music Awards'' | {{n/a}} | kasama si Jang Keun-suk | <!--2009-12-16--> |- | ''SBS Gayo Daejeon'' | SBS | kasama sina Jung Yong-hwa & [[Kim Heechul]] | <!--2009-12-29--><ref>{{cite web|url=http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2009122918022955607|title=[PHOTO] Hosts prep for "SBS Music Festival"|date=29 Disyembre 2009|work=Asiae|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan="2" |2011 | ''Hallyu Dream Concert'' | {{n/a}} | kasama sina Ok Taecyeon & Choi Minho | <!--2011-10-03--> |- | ''Melon Music Awards'' | MBC Every 1 | kasama sina [[Leeteuk]] & Yoon Doo-joon | <!--2011-11-24--><ref>{{cite web|url=https://www.hancinema.net/leeteuk-park-shin-hye-yoon-doo-joon-to-host-2011-melon-music-awards-35140.html|title=Leeteuk, Park Shin-hye, Yoon Doo-joon To Host 2011 Melon Music Awards|date=10 Nobyembre 2011|work=Hancinema|publisher=KBS World|language=Ingles}}</ref> |-|language=Ingles |2012 | ''Kpop Collection Okinawa'' | {{n/a}} | kasama si [[Lee Seung-gi]] | <!--2012-10-18--><ref>{{cite web|url=https://sg.style.yahoo.com/news/k-pop-fashion-show-in-okinawa-ft-lee-054010958.html|title=K-Pop Fashion Show in Okinawa Ft. Lee Seung Gi, 2NE1, Kara, After School, IU, MBLAQ, and More to Air on SBS|date=24 Oktubre 2012|work=enewsWorld|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=18 Enero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118064743/https://sg.style.yahoo.com/news/k-pop-fashion-show-in-okinawa-ft-lee-054010958.html|url-status=dead}}</ref> |- |2014 | '' SBS Drama Awards'' | SBS | kasama sina [[Lee Hwi-jae]] at Park Seo-joon |<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/82847/park-shin-hye-chosen-as-host-of-sbs-drama-awards|title=Park Shin Hye Chosen as Host of ′SBS Drama Awards′|website=enewsWorld|date=10 Disyembre 2014|accessdate=4 Enero 2015|language=Ingles|archive-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20141210221606/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/82847/park-shin-hye-chosen-as-host-of-sbs-drama-awards|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141210221606/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/82847/park-shin-hye-chosen-as-host-of-sbs-drama-awards |date=10 Disyembre 2014 }}</ref> |- |} ==Diskograpiya== ===Mga ''single''=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat / Subaybayan ! Album ! class="unsortable" |Mga tanda ! class="unsortable" |Sanggunian |- | 2006 | "Love Rain" |''Tree of Heaven'' OST | | |- | 2007 | "Jingle Ha-Day" | ''Jingle Ha-Day'' | tinatampok si Lee Seung-hwan | |- | rowspan=2|2009 | "Lovely Day" | rowspan=2|''You're Beautiful'' OST | | |- | "Without a Word" | | |- | 2010 | "It Was You" |''Cyrano Agency'' OST | kasama si Lee Min-jung | |- |rowspan=3|2011 | "우주에서" | ''Green Days: Dinosaur and I'' OST | kasama si [[Song Chang-eui]] | |- | "The Day We Fall In Love" | rowspan=2|''Heartstrings'' OST | |<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/7687|title=Soundtrack to MBC drama “Heartstrings” to be released tomorrow|date=28 Hunyo 2011|website=10Asia|language=Ingles|access-date=7 Hunyo 2018|archive-date=1 Pebrero 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201075559/http://en.tenasia.com/archives/7687|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180201075559/http://en.tenasia.com/archives/7687 |date=1 Pebrero 2018 }}</ref> |- | "I Will Forget You" | bersyon niya ng awit ng CN Blue na may kaparehong pangalan na mula sa album na ''Bluetory'' | |- | rowspan=2|2012 | "I Think of You" | ''Music and Lyrics'' OST | with Yoon Gun | <ref>{{cite web|url=https://web.archive.org/en/web/20170308220324/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/4411/park-shin-hye-on-music-and-lyrics|title=Park Shin Hye Wins Over New Fans with ′Music and Lyrics′|date=16 Marso 2012|work=enewsWorld|language=Ingles}}</ref> |- | "Memories" | ''Don’t Worry, I’m a Ghost'' OST | | <ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/84201/kbs-drama-special-to-release-ost-album-including-song-by-park-shin-hye|title=KBS ‘Drama Special’ to Release OST Album Including Song by Park Shin Hye|accessdate=4 Enero 2014|website=enewsWorld|date=31 Disyembre 2014|language=Ingles|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304072240/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/84201/kbs-drama-special-to-release-ost-album-including-song-by-park-shin-hye|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304072240/http://mwave.interest.me/enewsworld/en/article/84201/kbs-drama-special-to-release-ost-album-including-song-by-park-shin-hye |date=4 Marso 2016 }}</ref> |- | rowspan=3|2013 | "Pitch Black" |''Flower Boys Next Door'' OST | | |- | "Story" |''The Heirs'' OST | |<ref>{{cite web|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/50010/park-shin-hye-releases-ost-for-her-drama-the-heirs|title=Park Shin Hye′s OST for ‘The Heirs’ to be Released Today (11.07)|work=enewsWorld|date=7 Nobyembre 2013|accessdate=10 Hulyo 2017|language=Ingles}}{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | "Break Up For You,<br> Not Yet For Me" | ''Break Up For You,<br> Not Yet For Me'' | tinatampok si Hwasa ng Mamamoo; ''remake'' ng Standing Egg |<ref>{{cite web|url=http://en.tenasia.com/archives/75290|title=Park Shin-hye to Remake Sad R&B Song|date=14 Nobyembre 2013|work=10Asia|language=Ingles|access-date=2018-06-07|archive-date=2018-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180118122414/http://en.tenasia.com/archives/75290|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118122414/http://en.tenasia.com/archives/75290 |date=2018-01-18 }}</ref> |- | rowspan=3|2014 | "Arm Pillow" | ''Arm Pillow'' | | <ref>{{cite web|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2987244|title=‘Heirs’ actress releases surprise single|accessdate=5 Agosto 2014|website=Korea JoongAng Daily|date=2 Abril 2014|language=Ingles}}</ref> |- | "My Dear" | ''My Dear'' | kasama siYong Jun-hyung<br> | <ref name=mydear>{{cite news|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20140611001240&ACE_SEARCH=1|title=Park Shin-hye debuts as singer with brother’s song|date=11 Hunyo 2014|work=The Korea Herald|language=Ingles}}</ref> |- | "Love Is Like Snow" | rowspan=2|''Pinocchio'' OST | | <ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201412101214343746349_2&ACE_SEARCH=1|title=Park Shin-hye sings ‘Pinocchio’ OST|date=10 Disyembre 2014|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |- | rowspan=2|2015 | "Dreaming a Dream" | | |- | "Perfect" | ''Perfect'' | SALTNPAPER tinatampok si Park Shin-hye | <ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201502031456019135438_2&ACE_SEARCH=1|title=Park Shin-hye featured in new Saltnpaper song|date=3 Pebrero 2015|work=Kpop Herald|language=Ingles}}</ref> |} ===Musikang bidyo=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pangalan ng kanta ! Artist ! class="unsortable" |Sanggunian |- | 2003 | "Flower" | rowspan=3|Lee Seung-hwan |<ref name=trace /> |- | rowspan=2|2004 | "I Ask Myself" | |- | "Fake Love Song" | |- | 2006 | "Letter" | Kim Jong-kook | |- | 2008 | "Saechimtteki" | 45RPM | |- | rowspan=2|2009 | "Call Me" | rowspan=2|[[Taegoon]] | |- | "Super Star" | |- | rowspan=2|2012 | "Alone in Love" | rowspan=2|[[Lee Seung-gi]] | |- | "Aren’t We Friends" | |- | 2013 | "Eraser" | So Ji-sub | <ref name=sjs /> |- | rowspan=2|2014 | "My Dear" | Kanyang sarili | <ref name=mydear /> |- | "You Are So Beautiful" | Kanyang sariali kasama sina [[Super Junior]], [[EXO (banda)|EXO]], atbp. | <ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201506051734485966262_2|title=Park Shin-hye, Super Junior to star in short film by Lotte Duty Free|accessdate=8 Setyembre 2014|website=Kpop Herald|date=5 Hunyo 2015|language=Ingles}}</ref> |- | 2015 | "Insensible" | Lee Hong-gi | <ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201511061129469738311_2|title=Park Shin-hye to star in Lee Hong-gi’s music video.|accessdate=18 Nobyembre 2015|website=Kpop Herald|date=18 Enero 2015|language=Ingles}}</ref> |- |2017 | “Wish” |Jung Joon-il |<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201703061358383506690_2|title=Park Shin-hye to feature in Jung Joon-il’s MV|website=Kpop Herald|date=6 Marso 2017|language=Ingles}}</ref> |} ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} ==Mga panlabas na link== {{commons category|Park Shin-hye}} * [http://www.parkshinhye.jp/ Opisyal na Websayt na Hapones] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210316155524/http://www.parkshinhye.jp/ |date=2021-03-16 }} {{ja icon}} * [http://www.saltent.co.kr/artist/park-shin-hye/ Opisyal na Websayt na Koreano] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170509085318/http://www.saltent.co.kr/artist/park-shin-hye/ |date=2017-05-09 }} {{ko icon}} [[Kategorya:Mga artista mula sa Timog Korea]] p2ot3urnuy26vmw4kbqtll3ura5wj7v Bregano 0 142685 2237269 1934807 2026-10-26T05:38:14Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Lalawigan ng Varese]] to [[Bardello con Malgesso e Bregano]] 2237269 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Bardello con Malgesso e Bregano]] lyz7oy3ugf11rwkgwn5i6jajf1a7n54 Cassano Magnago 0 142706 2237361 2114179 2026-10-26T11:08:27Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237361 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Cassano Magnago|official_name=Comune di Cassano Magnago|native_name=|image_skyline=Cassano8.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Cassano Magnago-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|41|N|8|50|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Varese|Varese]] (VA)|frazioni=|mayor_party=[[The People of Freedom|PdL]]|mayor=Nicola Poliseno|area_footnotes=|area_total_km2=12|population_footnotes=|population_total=20754|population_as_of=Disyembre 31, 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cassanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=261|twin1=|twin1_country=|saint=San Mauricio|day=Setyembre 22|postal_code=21012|area_code=0331|website={{official website|https://web.archive.org/web/20060806024141/http://www.comune.cassano-magnago.varese.it:80/}}|footnotes=}} Ang '''Cassano Magnago''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Varese]], rehiyon ng [[Lombardia]], Hilagang [[Italya]]. == Kasaysayan == Ipinapalagay na ang Cassano ay pinaninirahan mula pa noong sinaunang panahon, isang hinuha na sinusuportahan ng pagkatuklas ng isang arkeolohikong paghahanap, isang sineraryong urna na mula noong panahon sa pagitan ng 600 at 450 BK, na nauugnay sa kultura ng Golasecca (mula 1000 hanggang 500 BK). Sa sumunod na mga siglo, dumating sa bayan ang mga bagong migrasyon ng mga tao. Ang lugar sa pagitan ng Ticino at Adda ay inookupahan ng Insubre at tila ang pangalan ng Cassano Magnago ay nagmula sa sinaunang populasyong Selta na ito. Ang mga nahanap mula sa panahon ng mga Romano ay kinabibilangan ng iba't ibang uri ng mga libing, tansong barya, atbp. Ang tunay na simbolo ng Cassano Magnago ay ang tore ng San Maurizio: ang mga arkeologo ay naghihinuha, sa katunayan, ang pagtatayo nito sa huling bahagi ng panahon ng Romano, ginamit bilang isang signaling na tore, sa kalaunan ay itinayong muli bilang kampanilya ng simbahan na may parehong pangalan, pagkatapos ay giniba sa sa unang bahagi ng ikadalawampu siglo, habang ang kampanilya ay naibalik noong dekada '70 upang maiwasan ang pagbagsak nito. Marahil ay itinayo noong mga panahon bago ang Romano, gaya ng iminumungkahi ng isang mahabang paggiling sa paanan ng burol na umaabot hanggang sa pampang ng sapa ng Rile, na nakabuo ng isang patayong pader na ang taas ay nag-iiba mula tatlo hanggang apat na metro, na ginagawa ang kabuuang harap na hindi mapupuntahan sa timog ng burol. Kung ang artipisyal na kalikasan ay nakumpirma, ito ay magmumungkahi ng pagkakaroon ng isang estruktura na itinayo ng mga Selta at ginamit ng mga Romano pagkatapos ng pananakop ng teritoryo, upang maglagay ng isang himpilan upang masubaybayan ang teritoryo. == Mga kilalang mamamayan == * [[Ivan Basso|Ivan Basso (b 1977)]], kampeon sa [[Karera ng bisikleta sa kalsada|pagbibisikleta sa kalsada]] * [[Umberto Bossi]] (b 1941), politikong ipinanganak dito * [[Lea Del Bo Rossi]] (1903–1978), medikal na mananaliksik na ipinanganak dito == Mga sanggunian == <references />{{Lalawigan ng Varese}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] ch2bdklz6ilm11anrsifp7yqh1yyuvi Comune 0 153143 2237292 2209987 2026-10-26T05:54:49Z Ryomaandres 8044 2237292 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Italy_-_Regions,_provinces_and_municipalities.svg|thumb| '''[[Italya|Mga pampangasiwaang pagkakahati ng Italya]]''':- Mga rehiyon (itim na hangganan)<br />- Mga Lalawigan (madilim na kulay abong mga hangganan)<br />- {{Lang|it|Comuni}} (mapusyaw na kulay abong mga hangganan)]] {{#invoke:Italic title|main}}Ang '''{{Lang|it|comune}}''' o '''komuna''' ({{IPA-it|koˈmuːne}}; maramihan: {{Lang|it|comuni}}&nbsp;[koˈmuːni]) ay isang lokal na [[pagkakahating pampangasiwaan]] ng [[Italya]], halos katumbas ng isang [[kabayanan|township]] o [[munisipalidad]].<ref>{{cite web |title=Italian communes ordered alphabetically |url=https://www.italyheritage.com/regions/italian-communes/ |access-date=3 May 2022}}</ref> Ito ang ikatlong antas na pagkakahating pampangasiwaan ng Italya, pagkatapos ng mga rehiyon (''[[Mga rehiyon ng Italya|regioni]]'') at mga lalawigan (''[[Mga lalawigan ng Italya|province]]''). Ang {{Lang|it|comune}} maaari ding magkaroon ng pamagat ng {{Lang|it|città}} ('[[lungsod]]').<ref name="camera">{{Cite web |title=Testo unico delle leggi sull'ordinamento degli enti locali |url=https://web.camera.it/parlam/leggi/deleghe/testi/00267dl.htm |access-date=4 May 2022 |language=it}}</ref> Nabuo ang ''[[praeter legem]]'' ayon sa mga prinsipyong pinagsama-sama sa mga [[medyebal na komuna]],<ref>{{Cite web |title=CONSUETUDINE |url=https://www.treccani.it/enciclopedia/consuetudine_%28Enciclopedia-Italiana%29/ |access-date=6 May 2022 |language=it}}</ref> ang {{Lang|it|comune}} ay ibinibigay ng artikulo 114 ng [[Saligang Batas ng Italya|Saligang Batas ng Republika ng Italya]].<ref>{{Cite web |title=La Costituzione - Articolo 114 |url=https://www.senato.it/istituzione/la-costituzione/parte-ii/titolo-v/articolo-114 |access-date=6 May 2022 |language=it}}</ref> Maaari itong hatiin sa mga ''[[frazione]]'', na maaaring may limitadong kapangyarihan dahil sa mga espesyal na hinahalal na kapulungan.<ref>{{Cite web |title=DECRETO N. 15 DEL 14/11/2019 |url=https://www.comune.sondalo.so.it/sites/default/files/2019-11/dec_00015_14-11-2019%20-%20elezioni%20comm_frazioni.pdf |access-date=6 May 2022 |language=it |archive-date=14 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514112403/https://www.comune.sondalo.so.it/sites/default/files/2019-11/dec_00015_14-11-2019%20-%20elezioni%20comm_frazioni.pdf |url-status=dead }}</ref> Sa nagsasariling rehiyon ng [[Lambak Aosta]], opisyal na tinatawag na ''commune'' ang isang ''comune'' sa Pranses. == Pangkalahatang-tanaw == Ang {{Lang|it|comune}} ay nagbibigay ng mahahalagang serbisyong pampubliko: [[Sibikong pagpapatala|pagpapatala]] ng mga kapanganakan at pagkamatay, [[pagpapatala ng mga kasulatan]], at pagpapanatili ng mga lokal na kalsada at mga pampublikong gawain.<ref>{{Cite web |title=Gli adempimenti degli uffici Anagrafe |url=https://www.diritto.it/gli-adempimenti-degli-uffici-anagrafe/#:~:text=Specifico%20compito%20dell'ufficiale%20di,la%20tenuta%20degli%20atti%20anagrafici. |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Poteri e compiti degli enti proprietari delle strade |url=https://www.brocardi.it/codice-della-strada/titolo-ii/capo-i/art14.html |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Settore Lavori pubblici e manutenzione della città |url=https://www.comune.modena.it/amministrazione/aree-amministrative/settore-lavori-pubblici-e-manutenzione-della-citta |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Maraming {{Lang|it|comuni}} ang may ''[[Munisipal na kapulisan (Italya)|Polizia Comunale]]'' (komunal na pulisya), na responsable para sa mga tungkulin sa kaayusan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=Cosa fa polizia locale |url=https://www.laleggepertutti.it/422229_cosa-fa-polizia-locale |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Ang {{Lang|it|comune}} ay humaharap din sa kahulugan at pagsunod sa {{Lang|it|piano regolatore generale}} (pangkalahatang plano ng pangangasiwa), isang dokumento na kumokontrol sa aktibidad ng gusali sa loob ng komunal na lugar.<ref>{{Cite web |title=Che cos'è un piano regolatore? |url=https://www.comune.pordenone.it/it/comune/comunicazione/pordenone-piu-facile/prgc/che-cose-un-piano-regolatore |access-date=6 May 2022 |language=it |archive-date=17 Septiyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917185449/https://www.comune.pordenone.it/it/comune/comunicazione/pordenone-piu-facile/prgc/che-cose-un-piano-regolatore/ |url-status=dead }}</ref> Ang lahat ng mga estrukturang pangkomunidad o mga paaralan, mga estrukturang pampalakasan at pangkultura tulad ng mga komunal na aklatan, mga teatro, atbp. ay pinamamahalaan ng {{Lang|it|comuni}} .<ref>{{Cite web |title=Cultura |url=https://www.comune.lissone.mb.it/Ufficio-Cultura |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=18 Mayo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518025336/https://www.comune.lissone.mb.it/Ufficio-Cultura |url-status=dead }}</ref> Ang mga komuna dapat magkaroon ng sariling batas ng komunidad at magkaroon ng klasipikasyon ng klima at seismiko ng kanilang teritoryo para sa layunin ng pag-iwas sa sakuna at sa [[proteksiyong sibil]].<ref>{{Cite web |title=Protezione Civile del Comune di Prato |url=https://protezionecivile.comune.prato.it/ |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Ang ''comune'' rin ang makikitungo sa pamamahala ng [[Pamamahala ng basura|basura]].<ref>{{Cite web |title=I Comuni, per i rifiuti prodotti nel proprio territorio, a quali vincoli normativi sono soggetti in merito a raccolta e trasporto? |url=https://www.tuttoambiente.it/commenti-premium/i-comuni-per-i-rifiuti-prodotti-nel-proprio-territorio-a-quali-vincoli-normativi-sono-soggetti-in-merito-a-raccolta-e-trasporto/ |access-date=6 May 2022 |language=it}}</ref> Ito ay pinamumunuan ng isang [[alkalde]] ({{Lang|it|sindaco}} o {{Lang|it|sindaca}}) na tinutulungan ng isang kinatawang lehislatibo, ang {{Lang|it|consiglio comunale}} (konsehong komunal), at isang kinatawang ehekutibo, ang {{Lang|it|giunta comunale}} (komite ng komunidad).<ref>{{Cite web |title=Funzioni e competenze del consiglio comunale |url=https://www.comune.vicenza.it/amministrazione/trasparente.php/organizzazione/organi_di_indirizzo_politico-amministrativo/consiglieri_comunali/funzioni_e_competenze_del_consiglio_comunale#:~:text=In%20linea%20generale%2C%20mentre%20al,di%20controllo%20e%20di%20verifica. |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=26 Agosto 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220826170233/https://www.comune.vicenza.it/amministrazione/trasparente.php/organizzazione/organi_di_indirizzo_politico-amministrativo/consiglieri_comunali/funzioni_e_competenze_del_consiglio_comunale#:~:text=In%20linea%20generale%2C%20mentre%20al,di%20controllo%20e%20di%20verifica. |url-status=dead }}</ref> Ang alkalde at mga miyembro ng {{Lang|it|consiglio comunale}} ay sama-samang inihalal ng mga residenteng mamamayan: ang koalisyon ng halal na alkalde (na nangangailangan ng kalakhang mayorya o ganap na mayorya sa una o ikalawang beses ng pagboto, depende sa populasyon) ay nakakakuha ng tatlong ikalimang bahagi ng {{Lang|it|consiglio}} ang mga luklukan.<ref>{{Cite web |title=SISTEMA ELETTORALE COMUNI |url=https://scienzepolitiche.unical.it/bacheca/archivio/materiale/766/politica,%20legittimit%C3%A0,%20consenso/politica,%20legittimit%C3%A08.ppt |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Ang {{Lang|it|giunta comunale}} ay pinamumunuan ng alkalde, na nagtatalaga ng iba pang miyembro, na tinatawag na {{Lang|it|[[assessor (Italy)|assessori]]}}, isa sa kanila ay nagsisilbing ikalawang alkalde ({{Lang|it|vicesindaco}}).<ref>{{Cite web |title=Funzioni della Giunta |url=https://governo.comune.prato.it/it/giunta/funzioni-giunta/pagina47.html |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=26 Hunyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626104632/https://governo.comune.prato.it/it/giunta/funzioni-giunta/pagina47.html |url-status=dead }}</ref> Ang mga tanggapan ng {{Lang|it|comune}} ay matatagpuan sa isang gusali na karaniwang tinatawag na {{Lang|it|municipio}} , o {{Lang|it|palazzo comunale}} ("[[munisipyo]]").<ref>{{cite web |title=Municipio |url=https://www.treccani.it/vocabolario/municipio_%28Sinonimi-e-Contrari%29/#:~:text=%5Bpalazzo%20in%20cui%20hanno%20sede,o%20di%20citt%C3%A0%20o%20municipale).&text=munic%C3%ACpio%20s.%20m.%20%5Bdal%20lat.,di%20cap%C4%95re%20%C2%ABassumere%C2%BB%5D. |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Noong Enero 2021, mayroong 7,904 na ''comune'' sa Italya;<ref name="comuni">{{Cite news |title=Regioni italiane |language=it |url=http://www.tuttitalia.it/regioni/ |access-date=30 April 2022}}</ref> malaki ang pagkakaiba-iba nila sa laki at populasyon. Halimbawa, ang {{Lang|it|comune}} ng [[Roma|Rome]], sa [[Lazio]], ay may lawak na {{Convert|1,287.36|km2|sqmi}} at may populasyon na 2,758,454 na naninirahan, at pareho na pinakamalaki at pinakamatao.<ref>{{Cite web |title=Alcune curiosità sui comuni italiani |url=https://www.globalgeografia.com/italia/curiosita_comuni_italiani.htm |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=26 Hunyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626162952/https://www.globalgeografia.com/italia/curiosita_comuni_italiani.htm |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:Corona_di_comune.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Corona_di_comune.svg/220px-Corona_di_comune.svg.png|thumb|[[Koronang mural]] para sa titulo ng {{Lang|it|comune}}. Ito ay matatagpuan sa itaas na bahagi ng eskudo de armas ng {{Lang|it|comune}}.]] Ang [[Atrani]] sa [[lalawigan ng Salerno]] ([[Campania]]) ay ang pinakamaliit na {{Lang|it|comune}} ayon sa lugar, na mayroon lamang {{Convert|0.1206|km2|sqmi}},<ref>{{Cite web |title=Atrani: le tante facce del più piccolo comune italiano |url=https://storienapoli.it/2021/03/15/atrani-piu-piccolo-comune-italiano/ |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=8 Pebrero 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208163132/https://storienapoli.it/2021/03/15/atrani-piu-piccolo-comune-italiano/ |url-status=dead }}</ref> at [[Morterone]] ([[Lombardia]]) ang pinakamaliit ayon sa populasyon.<ref>{{Cite web |title=Comune che "vince" non si cambia: 29 abitanti, Morterone è ancora il più piccolo d'Italia |url=https://www.leccotoday.it/notizie/morterone-abitanti-2021.html#:~:text=In%20questi%20termini%2C%20il%20comune,diffusi%20oggi%2C%20marted%C3%AC%2015%20dicembre. |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref> Maraming mga kasalukuyang {{Lang|it|comuni}} ang bumabakas ang kanilang mga ugat sa mga panahong sumasaklaw sa mga siglo at minsan millennia.<ref>{{Cite web |title=I comuni nel Medioevo: nascita e sviluppo tra 1200 e 1300 |url=https://www.studenti.it/eta-dei-comuni-nascita-e-sviluppo-tra-1200-e-1300.html |access-date=3 May 2022 |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |title=Il modello cittadino in epoca romana |url=https://www.capitolivm.it/architettura-romana/il-modello-cittadino-in-epoca-romana/ |access-date=3 May 2022 |language=it |archive-date=2 Hulyo 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702042624/https://www.capitolivm.it/architettura-romana/il-modello-cittadino-in-epoca-romana/ |url-status=dead }}</ref> Ang pinakahilagang {{Lang|it|comune}} ay [[Prettau|Predoi]], ang pinakatimog ay [[Lampedusa e Linosa]], ang pinakakanluran ay [[Bardonecchia]], at ang pinakasilanga ay [[Otranto]].<ref>{{Cite web |title=Luoghi d'Italia da primato |url=https://www.lastampa.it/viaggi/italia/2017/11/27/news/luoghi-d-italia-da-primato-1.34392369/ |access-date=6 May 2022 |language=it}}</ref> Ang {{Lang|it|comune}} na may pinakamahabang pangalan ay [[San Valentino in Abruzzo Citeriore|San Valentino sa Abruzzo Citeriore]],<ref>{{Cite web |title=Comuni con i nomi più lunghi |url=http://www.comuni-italiani.it/nomi/lunghi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190412051710/http://www.comuni-italiani.it/nomi/lunghi/ |archive-date=12 April 2019 |access-date=1 April 2020}}</ref> habang ang {{Lang|it|comuni}} na may pinakamaikling pangalan ay [[Lu, Piamonte|Lu]], [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]], [[Ne, Liguria|Ne]], [[Re, Piamonte|Re]], at [[Vo']]<ref>{{Cite web |title=Curiosità e nomi particolari |url=http://www.comuniweb.it/dati/curiosita.htm#:~:text=Il%20Comune%20con%20il%20nome,e%20Vo%20(in%20Veneto). |access-date=6 May 2022 |language=it}}</ref> == Tingnan din == {{Portada|Politics|Italy}} * [[Mga rehiyon ng Italya]] * [[Mga kalakhang lungsod ng Italya]] * [[Mga lalawigan ng Italya]] * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] * [[Talaan ng binagong pangalan ng mga munisipalidad sa Italya]] * [[Alpabetikong talaan ng mga munisipalidad ng Italya]] * [[Pag-iisa ng mga munisipalidad ng Italya]] * [[Mga munisipalidad ng Suwisa]] – ang mga nasa mga [[Italyanong Suwisa|lugar na nagsasalita ng Italyano sa bansa]] ay tinatawag na {{Lang|it|comuni}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.anci.it/ Associazione Nazionale Comuni Italiani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210316173111/http://www.anci.it/ |date=2021-03-16 }} (sa Italyano). * {{Commons category-inline|Municipalities in Italy}} * {{Wiktionary-inline}} {{Italy topics}}{{Articles on third-level administrative divisions of countries}}{{Types of administrative country subdivision}} [[Kategorya:Mga uri ng subdibisyong pambansa]] [[Kategorya:Mga comune ng Italya]] m2h9jqoau6n281dy7x6mvon7ehfywdp Bellano 0 154634 2237295 2098119 2026-10-26T05:57:36Z Ryomaandres 8044 2237295 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bellano|official_name=Comune di Bellano|native_name={{native name|lmo|Belàan}}|image_skyline=Bellano0001.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Nazaro at San Celso|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|3|N|9|18|E|type:city(3,405)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] (LC)|frazioni=Biosio, Bonzeno, Costa, Gora, Grabbia, Lezzeno, Ombriaco, Oro, Pegnino, Pendaglio, Pennaso, Pernice, Ponte Oro, Pradello, Rivalba, Valletta, Verginate|mayor_party=|mayor=Antonio Rusconi|area_footnotes=|area_total_km2=10.23|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bellanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=202|saint=San Nazario at San Celsus|day=Hulyo 28|postal_code=23822|area_code=0341|website={{official website|http://www.comune.bellano.lc.it/}}|footnotes=}} [[Talaksan:Orrido_di_Bellano_(LC).jpg|thumb| Orrido di Bellano.]] Ang '''Bellano''' ([[Diyalektong Comasco|Comasco]]: {{Lang|lmo|Belàan}} [beˈlãː]) ay isang maliit na bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa silangang baybayin ng [[Lawa ng Como]] sa [[Lalawigan ng Lecco]], rehiyon ng [[Lombardia|Lombardy]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan sa hilagang labasan ng [[Valsassina]]. Ang pangunahing tanawin ng bayan ay ang ''[[wiktionary:orrido|Orrido]]'' ("[[Sabak|bangin]]" o maliit na kanyon) na nabuo sa pamamagitan ng pagguho ng ilog [[Pioverna]]. Nagsimula ang pagguho 15 milyong taon na ang nakalilipas. Ang simbahan sa lungsod ay tinatawag na Santi Nazario e Celso (itinayo noong 1348) at nasa estilong [[Arkitekturang Gotiko|Gotiko]]. Isa ito sa [[I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Lombardia |url=https://borghipiubelliditalia.it/lombardia/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> Ang Bellano ay ang lokasyon ng karamihan sa mga nobela ng lokal na manunulat na si [[Andrea Vitali]] at ang lugar ng kapanganakan ng ika-17 siglong manunulat at makata na si [[Sigismondo Boldoni]]. == Kasaysayan == Mula 1533 hanggang 1788, ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng kaharian ng [[Sfondrati]] sa Riviera, sa kabila ng pagdurusa sa mahihirap na pagsubok tulad ng mga salot noong 1576-1577 at 1630 at ang mga pagnanakaw sa Montalto (1629) at Rhoan (1634). Sa pagkamatay ng huling Sfondrati, noong 1788, ang Bellano ay bumalik sa pagiging pag-aari ng estado ng [[Dukado ng Milan]].<ref name=":062">{{cita|Borghese|pp. 93-95}}.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.bellano.lc.it/}} * [https://web.archive.org/web/20150408155126/http://www.larioorientale.eu/bellano/?lang=en Bellano - LarioOrientale.eu] {{Lago di Como}} {{Lalawigan ng Lecco}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] jsef9x22w0mcfz0myf24bhqy9dof9zg 2237321 2237295 2026-10-26T10:15:20Z Ryomaandres 8044 2237321 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bellano|official_name=Comune di Bellano|native_name={{native name|lmo|Belàan}}|image_skyline=Bellano0001.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahan ng San Nazaro at San Celso|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|3|N|9|18|E|type:city(3,405)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] (LC)|frazioni=Biosio, Bonzeno, Costa, Gora, Grabbia, Lezzeno, Ombriaco, Oro, Pegnino, Pendaglio, Pennaso, Pernice, Ponte Oro, Pradello, Rivalba, Valletta, Verginate|mayor_party=|mayor=Antonio Rusconi|area_footnotes=|area_total_km2=10.23|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bellanesi|elevation_footnotes=|elevation_m=202|saint=San Nazario at San Celsus|day=Hulyo 28|postal_code=23822|area_code=0341|website={{official website|http://www.comune.bellano.lc.it/}}|footnotes=}} [[Talaksan:Orrido_di_Bellano_(LC).jpg|thumb| Orrido di Bellano.]] Ang '''Bellano''' ([[Diyalektong Comasco|Comasco]]: {{Lang|lmo|Belàan}} [beˈlãː]) ay isang maliit na bayan at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa silangang baybayin ng [[Lawa ng Como]] sa [[Lalawigan ng Lecco]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan sa hilagang labasan ng [[Valsassina]]. Ang pangunahing tanawin ng bayan ay ang ''[[wiktionary:orrido|Orrido]]'' ("[[Sabak|bangin]]" o maliit na kanyon) na nabuo sa pamamagitan ng pagguho ng ilog [[Pioverna]]. Nagsimula ang pagguho 15 milyong taon na ang nakalilipas. Ang simbahan sa lungsod ay tinatawag na Santi Nazario e Celso (itinayo noong 1348) at nasa estilong [[Arkitekturang Gotiko|Gotiko]]. Isa ito sa [[I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Lombardia |url=https://borghipiubelliditalia.it/lombardia/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> Ang Bellano ay ang lokasyon ng karamihan sa mga nobela ng lokal na manunulat na si [[Andrea Vitali]] at ang lugar ng kapanganakan ng ika-17 siglong manunulat at makata na si [[Sigismondo Boldoni]]. == Kasaysayan == Mula 1533 hanggang 1788, ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng kaharian ng [[Sfondrati]] sa Riviera, sa kabila ng pagdurusa sa mahihirap na pagsubok tulad ng mga salot noong 1576-1577 at 1630 at ang mga pagnanakaw sa Montalto (1629) at Rhoan (1634). Sa pagkamatay ng huling Sfondrati, noong 1788, ang Bellano ay bumalik sa pagiging pag-aari ng estado ng [[Dukado ng Milan]].<ref name=":062">{{cita|Borghese|pp. 93-95}}.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.bellano.lc.it/}} * [https://web.archive.org/web/20150408155126/http://www.larioorientale.eu/bellano/?lang=en Bellano - LarioOrientale.eu] {{Lago di Como}} {{Lalawigan ng Lecco}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 9zhglp9dglq5hrro6x8sbcxlxp24202 Paternopoli 0 155284 2237020 2233920 2026-10-25T12:37:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237020 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Paternopoli|elevation_min_m=|mayor=Salvatore Cogliano|area_footnotes=|area_total_km2=18.43|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/5/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=Paternesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=480|saint=San Nicolas|day=Disyembre 6|postal_code=83052|area_code=0827|website={{official website|http://www.comune.paternopoli.av.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AV}} (AV)|official_name=Comune di Paternopoli|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Panorama (Paternopoli) 30 07 2023 01.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|58|N|15|2|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Paternopoli''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Avellino]], [[Campania]], [[Katimugang Italya|katimugang]] [[Italya]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang mga tinitirhang pook ay umunlad sa mga burol ng gitnang [[Irpinia]], sa gitnang lambak ng ilog [[Calore Irpino|Calore]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimo na Paternopoli ay nagmula sa kombinasyon ng mga salitang-ugat na [[Wikang Latin|Latin]] at [[Wikang Griyego|Griyego]]. Ang unang bahagi, ang Paternum, ay nagmula sa Latin na pater ("ama"), habang ang pangalawa, ang -poli, ay nagmula sa Griyegong pòlis (πόλις), na nangangahulugang "lungsod." Samakatuwid, ang pangalan ay maaaring bigyang-kahulugan bilang "lungsod ng ama." Ang interpretasyon ng "ama" ay paksa ng iba't ibang mga ipotesis. Isang malawakang teorya ang nag-uugnay dito sa pagkakaroon ng mga ermitanyo sa lugar, na kadalasang tinatawag na pater, na nakaimpluwensya sa pangalan ng lugar. Ang ipotesis na ito ay sinusuportahan ng tradisyon na ang lugar ay naging isang kanlungan para sa mga ermitanyo mula pa noong panahon ng mga Romano.<ref>{{Cita web|url=https://sistemairpinia.provincia.avellino.it/it/comuni/paternopoli|titolo=Paternopoli|sito=Sistema Irpinia|data=2023-09-23|accesso=2025-01-07}}</ref><ref>{{Cita web|url=http://www.comune.paternopoli.av.it/index.php?action=index&p=76#contentBody|titolo=Storia|sito=Comune di Paternopoli|accesso=2025-01-07}}</ref> Hanggang Enero 29, 1864, ang nayon ay kilala lamang bilang "Paterno",<ref>{{Cita legge italiana|tipo=RD|anno=1863|mese=12|giorno=13|numero=1616|titolo=Decreto che autorizza varii Comuni ad assumere una nuova denominazione.|originale=sì}}</ref> kung saan nagmula ang diyalektong terminong "Patierno". Sa petsang iyon, idinagdag ang hulaping -poli upang mabuo ang kasalukuyang pangalang Paternopoli. ==Mga sanggunian== {{Reflist}}{{Lalawigan ng Avellino}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] p031k7p3fhydxbqynci4t3few0nsc6f Vallata 0 155326 2237219 2233588 2026-10-26T03:33:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237219 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vallata|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=47.67|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/5/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=870|mayor_party=|saint=[[San Bartolome]]o|day=Agosto 24|postal_code=83059|area_code=0827|website={{official website|http://www.comune.vallata.av.it}}|footnotes=|mayor=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AV}} (AV)|official_name=Comune di Vallata|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Южно-итальянские пейзажи-3 - panoramio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|2|N|15|15|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|istat=064114}} Ang '''Vallata''' ([[Diyalektong Irpino|Irpino]]: {{Lang|nap|Vaddàta}} ) ay isang bayan at [[komuna]] sa [[lalawigan ng Avellino]], [[Campania]], [[Katimugang Italya|katimugang]] [[Italya]]. Matatagpuan sa mga [[Kabundukang Apenino|Apenino]] pagitan ng Lambak [[Ufita]] at [[Kabundukang Dauno]], ang bayan ay bahagi ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Ariano Irpino-Lacedonia]]. Ang teritoryo nito ay hangganan ng mga munisipalidad ng [[Bisaccia]], [[Carife]], [[Guardia Lombardi]], [[Scampitella]], at [[Trevico]]. == Heograpiyang pisikal == Tungkol sa toponimo ng bayan, mayroong dalawang ipotesis: ang una ay tungkol sa lokasyong heograpiko ng bayan, na umuunlad sa isang burol sa pagitan ng dalawang lambak;<ref>{{Cita web|url=https://www.vallata.org/notiziestoriche/rassegna_storica_civile/prima_ipotesi.php|titolo=Prima ipotesi - vallata.org}}</ref> ayon sa isa pang ipotesis, ang pangalan ng bayan ay nagmula sa lokasyon ng mga unang pamayanan, na umuunlad sa ibabang bahagi ng kasalukuyang bayan.<ref>{{Cita web|url=https://www.vallata.org/notiziestoriche/rassegna_storica_civile/seconda_ipotesi.php|titolo=Seconda ipotesi - vallata.org}}</ref> == Kasaysayan == Ang ilang talaan ng isang pamayanan na tinatawag na Vallata ay nagmula pa noong Gitnang Kapanahunan: ang mga dokumento ay natagpuan na tumutukoy sa isang "Ruggero da Vallata" noong 1111. Ang mga labi ng mga pader ng lungsod ay nagpapatunay sa sinaunang pundasyon ng pamayanan. Gayunpaman, ang ilang mga natuklasan mula sa mga kamakailang paghuhukay ay nagpapatunay sa pagkakaroon ng isang pamayanan noong mga panahong prehistoriko. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Avellino}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] kb3lhfrvq99lngjppryjtlm80alzurf Vallesaccarda 0 155328 2237222 2233591 2026-10-26T03:39:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237222 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vallesaccarda|elevation_min_m=|mayor=Francesco Pagliarulo|area_footnotes=|area_total_km2=14|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/5/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=Vallesaccardesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Coccaro, Mattine, San Giuseppe, Serro D'annunzio, Cotugno|elevation_m=650|saint=|day=|postal_code=83050|area_code=0827|website={{official website|http://vallesaccarda.asmenet.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AV}} (AV)|official_name=Comune di Vallesaccarda|shield_alt=|native_name=|image_skyline=View of Vallesaccarda.jpeg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Vallesaccarda-Stemma.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|4|N|15|15|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Vallesaccarda''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Avellino]], [[Campania]], [[Katimugang Italya|katimugang]] [[Italya]]. Matatagpuan sa mga [[Kabundukang Apenino|Apenino]] pagitan ng Lambak [[Ufita]] at [[Kabundukang Dauno]], ang bayan ay bahagi ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Ariano Irpino-Lacedonia]]. Ang teritoryo nito ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Anzano di Puglia]], [[San Sossio Baronia]], [[Scampitella]], at [[Trevico]]. == Kasaysayan == Mula sa pinagmulan nito, ang nayon ay palaging sinusubaybayan ang mga makasaysayan at piyudal na pangyayari ng Trevico, kung saan ito umaasa sa administratibo hanggang 1958, ang taon ng pag-angat nito sa isang awtonomong munisipalidad. Ang Vallesaccarda ay isang mahalagang bahagi ng [[Baronia (Italia)|Baronia]], isang panloob na lugar ng [[Irpinia]] na napapalibutan ng tatlong mahahalagang natural na ruta ng komunikasyon: ang sapa ng [[Fiumarella (sapa)|Fiumarella]], ang ilog [[Ufita]], at ang ilog o sapa ng [[Calaggio]]. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo noong Disyembre 19, 1988.<ref>{{Cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?4901|titolo=Vallesaccarda|accesso=2024-02-22|sito=Archivio Centrale dello Stato}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Avellino}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] o48bc0qm83jyok4um0vl1haphoa207t Ponte, Campania 0 155385 2237034 2234186 2026-10-25T14:11:52Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237034 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ponte|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=17.79|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/5/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=Pontesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=147|mayor_party=|saint=[[San Giovanni Nepomuceno]]|day=Mayo 16|postal_code=82030|area_code=0824|website={{official website|http://www.comunediponte.it/}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=|frazioni=Canale, Colli, Ferrarisi, Monte, Piana, Puglia, Staglio|official_name=Comune di Ponte|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Panorama di Ponte.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=Map - IT - Benevento - Ponte.svg|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=BN}} (BN)|map_alt=|map_caption=Ponte sa loob ng lalawigan ng Benevento|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|13|N|14|42|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|istat=062053}} Ang '''Ponte''' ay ang pangalan ng isang bayan at [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Benevento]] sa rehiyon ng [[Campania]] ng [[Italya]]. Ito ay miyembro ng [[Titerno]] "Pangkat Lokal na Aksiyon" ( ''GAL'' ) at ang pangalan nito ay nangangahulugang ''[[tulay]]'' sa [[wikang Italyano]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan ilang kilometro sa hialgang-kanluran ng [[Benevento]] at may hangganan sa [[Casalduni]], [[Fragneto Monforte]], [[Paupisi]], [[San Lorenzo Maggiore]], [[San Lupo]], at [[Torrecuso]]. Naglalaman ito ng 7 [[frazione]]: Canale, Colli, Ferrarisi, Monte, Piana, Puglia and Staglio. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pinagmulan ng toponimo na Ponte ay karaniwang sinusubaybayan pabalik sa pagkakaroon ng isang sinaunang tulay na gawa sa bato ng mga Romano na nagpapahintulot sa [[Via Latina]] na tumawid sa batis ng Alenta. Ang pangalan ng bayan, na nabuo sa agarang paligid ng mahalagang sangandaan ng kalsada, ay nagmula sa estrukturang ito. Ang mga labi ng tulay ay nakikita pa rin sa kahabaan ng batis at bumubuo ng isa sa mga pangunahing arkeolohikong testimonya ng lugar.<ref name="comune.ponte.bn.it">{{Cita web|url=https://comune.ponte.bn.it/vivere_il_comune/luoghi/luogo_4.html|titolo=Resti del ponte di pietra|sito=Comune di Ponte|accesso=29 luglio 2026}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.comune.ponte.bn.it/vivere_il_comune/territorio/territorio_1.html|titolo=Cenni storici|sito=Comune di Ponte|accesso=29 luglio 2026}}</ref> == Kasaysayan == Ang pamayanang medyebal ay umusbong noong bandang taong 1000, na umunlad sa paligid ng isang kastilyo na idinisenyo upang kontrolin ang teritoryo at ang mga pangunahing ruta ng komunikasyon ng Lambak ng Calore. == Demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.7) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:460 height:380 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:3000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 bar:2011 text:2011 bar:2020 text:2021 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from:0 till:471 bar:1871 from:0 till:540 bar:1881 from:0 till:554 bar:1901 from:0 till:1569 bar:1911 from:0 till:1836 bar:1921 from:0 till:1707 bar:1931 from:0 till:2045 bar:1936 from:0 till:2151 bar:1951 from:0 till:2392 bar:1961 from:0 till:2333 bar:1971 from:0 till:2441 bar:1981 from:0 till:2499 bar:1991 from:0 till:2546 bar:2001 from:0 till:2572 bar:2011 from:0 till:2661 bar:2020 from:0 till:2492 PlotData= bar:1861 at: 471 fontsize:S text:471 shift:(-8,5) bar:1871 at: 540 fontsize:S text:540 shift:(-10,5) bar:1881 at: 554 fontsize:S text:554 shift:(-10,5) bar:1901 at: 1569 fontsize:S text:1,569 shift:(-10,5) bar:1911 at: 1836 fontsize:S text:1,836 shift:(-10,5) bar:1921 at: 1707 fontsize:S text:1,707 shift:(-10,5) bar:1931 at: 2045 fontsize:S text:2,045 shift:(-10,5) bar:1936 at: 2151 fontsize:S text:2,151 shift:(-10,5) bar:1951 at: 2392 fontsize:S text:2,392 shift:(-10,5) bar:1961 at: 2333 fontsize:S text:2,333 shift:(-10,5) bar:1971 at: 2441 fontsize:S text:2,441 shift:(-10,5) bar:1981 at: 2499 fontsize:S text:2,499 shift:(-10,5) bar:1991 at: 2546 fontsize:S text:2,546 shift:(-10,5) bar:2001 at: 2572 fontsize:S text:2,572 shift:(-10,5) bar:2011 at: 2661 fontsize:S text:2,659 shift:(-10,5) bar:2020 at: 2492 fontsize:S text:2,659 shift:(-10,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Datos mula sa ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline|Ponte (Italy)}} * {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20101018045722/http://www.comunediponte.it/ Ponte official website] * {{In lang|it}} [https://web.archive.org/web/20050316191722/http://www.ponte.galtiterno.it/ Ponte on "GAL Titerno" website] {{Lalawigan ng Benevento}} [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fractions]] [[Kategorya:Pages using infobox Italian comune with unknown parameters|fiscal code]] [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 6r9afcrbdztthg21jmurquk5vi7qr0n Valle di Maddaloni 0 155512 2237221 2232991 2026-10-26T03:38:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237221 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valle di Maddaloni|province=[[lalawigan ng Caserta|Caserta]] (CE)|website={{official website|http://www.comune.valledimaddaloni.ce.it/}}|area_code=0823|postal_code=81020|day=|saint=|elevation_m=156|elevation_footnotes=|population_demonym=Vallesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=10.8|area_footnotes=|mayor=Buzzo Francesco|mayor_party=|frazioni=|region=[[Campania]]|official_name=Comune di Valle di Maddaloni|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|41|4|44|N|14|24|53|E|type:city(2,711)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Valle di Maddaloni-Stemma.gif|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Vanvitelli aqueduct.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Valle di Maddaloni''' ay isang [[komuna]] (munisipyo) ng 2,661 na naninirahan sa [[Caserta|Lalawigan ng Caserta]] sa rehiyon ng [[Campania]] ng [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Napoles]] at humigit-kumulang {{Convert|7|km|mi|0}} silangan ng [[Caserta]]. Sa komunal na teritoryo ay ang [[Acquedotto Carolino|Akweduktong Carolino]], na itinayo ng arkitektong si [[Luigi Vanvitelli]] upang magdala ng tubig mula sa [[Monte Taburno]] hanggang sa [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]]. == Heograpiyang pisikal == Ang konpormasyon ng lupa ay pangunahing kalkarea sa mas matataas na lugar, na may mga deposito ng alubyal at bulkan sa mga lugar ng lambak, na siyang dahilan kung bakit partikular na mataba ang lupa para sa pagtatanim ng prutas.<ref>{{Cita web|url=https://www.isprambiente.gov.it/it/pubblicazioni/periodici-tecnici/i-quaderni-serie-iii-del-servizio-geologico-d-italia/note-illustrative-della-carta-geologica-ditalia-alla-scala-1-50-000|titolo=Note illustrative della Carta Geologica d'Italia - Foglio 430 Caserta|sito=ISPRA|accesso=23 marzo 2026}} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Idrograpiya === Ang daluyan sa ibabaw ay pangunahing binubuo ng mga daluyan ng paagusan at maliliit na malakas na sapa na nangongolekta ng tubig-ulan mula sa mga nakapalibot na burol at dumadaloy patungo sa kapatagan sa ibaba. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay may malinaw na pinagmulan: ito ay nagmula sa Latin na vallis (lambak). Ang tiyak na pangalang [[Maddaloni]] ang siyang tumutukoy sa lugar. ==Mga sanggunian== {{reflist}}{{Lalawigan ng Caserta}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] fsbb8wdff2aqgephztsnuvb1z1bn8mt Bacoli 0 155764 2237357 2226179 2026-10-26T11:01:27Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237357 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bacoli|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Napoles]] (NA)|website={{official website|http://www.comune.bacoli.na.it/}}|area_code=081|postal_code=80070|day=Hulyo 26|saint=Santa Ana|elevation_m=30|elevation_footnotes=|population_demonym=Bacolesi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|area_total_km2=13.3|area_footnotes=|mayor=Commissar|mayor_party=|frazioni=[[Baiae|Baia]], [[Cape Miseno|Capo Miseno]], Cappella, [[Cumae|Cuma (partial)]], Faro, Fusaro, Miliscola, Miseno, Scalandrone, Torregaveta|region=[[Campania]]|official_name=|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|48|N|14|5|E|type:city(27,402)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map=Italy Campania#Italy|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Bacoli-Stemma.svg|image_caption=Bacoli|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Bacoliravvic3018TAW.JPG|native_name={{native name|nap|Vacule}}|footnotes=}}Ang '''Bacoli''' (bigkas sa Italyano:&nbsp;[ˈBaːkoli] ; {{Lang-la|Bauli}})<ref>{{Barrington|44 & notes}}</ref> ay isang ''[[comune]]'' (komuna.o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Napoles]] sa rehiyon ng [[Campania]], [[Katimugang Italya|Katimugang]] [[Italya]] na matatagpuan mga {{Convert|15|km|mi}} kanluran ng [[Napoles]]. == Heograpiya == Ang Bacoli ay may hangganan sa mga munisipalidad ng [[Monte di Procida]] at [[Pozzuoli]]. Ang teritoryo nito, na nagmula sa bulkan, ay bahagi ng [[Kaparangang Flegreo]]. Ang bulkan ng [[Cabo Miseno]] at ang daungan ng Miseno ay nagmula c. 35,000-10,500 taon na ang nakakaraan. == Kasaysayan == Kasunod ng pagbagsak ng Imperyong Romano, ang lungsod ng Bacoli ay humina din dahil sa ilang mga heolohikong phenomena tulad ng [[Bradisismong Flegreo|bradisismo]] at pagguho ng lupa. Noong ika-17 siglo ang lungsod ay muling isinilang at naging isa sa mga paboritong destinasyon para sa mga Europeo. == Lipunan == === Wika at diyalekto === Sa Bacoli, isang diyalekto ng Campanian ang sinasalita na may sariling mga partikularidad, tulad ng iba pang mga diyalekto sa lugar ng Kaparangang Flegreo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bacoli.na.it/ Opisyal na website] {{Kalakhang Lungsod ng Napoles}} e45s6px5h2v1x9cjrevvnvj7cxi2izg Salvitelle 0 156044 2237076 2230312 2026-10-25T17:29:08Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237076 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Salvitelle|elevation_min_m=|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_total=609|population_as_of=1 Disyembre 2009|pop_density_footnotes=|population_demonym=Salvitellesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|area_footnotes=|elevation_m=630|saint=[[San Sebastian]]o|day=Enero 20 at huling Linggo ng Agosto|postal_code=84020|area_code=0975|website={{official website|http://www.comune.salvitelle.sa.it}}|footnotes=|area_total_km2=9|mayor=|official_name=Comune di Salvitelle|image_map=Salvitelle pos SA.gif|native_name=|image_skyline=Salvitelle - panorama.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Salvitelle-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|mayor_party=|map_caption=Salvitelle sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|36|N|15|28|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|istat=065117}}Ang '''Salvitelle''' ([[Wikang Napolitano|Campanp]]: {{Lang|nap|Salvtell}}) ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay may hangganan sa [[Auletta]], [[Buccino]], [[Caggiano]], [[Romagnano al Monte]], at [[Vietri di Potenza]] ([[Lalawigan ng Potenza|PZ]]). == Kasaysayan == Mula 1811 hanggang 1860, ito ay bahagi ng [[Mga administratibong dibisyon ng Kaharian ng Dalawang Sicilia|sirkondaryo]] ng Caggiano, na kabilang sa [[Distrito ng Sala]] ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]]. Mula 1860 hanggang 1927, noong panahon ng [[Kaharian ng Italya]], ito ay bahagi ng [[Mandamento (distrito)|mandamento]] ng Caggiano, na kabilang sa [[Sirkondaryo ng Sala Consilina]]. == Mga monumento at tanawin == * Kapilya ng San Sebastiano (1557-1558) * Simbahan ng Kabanal-banalang Rosaryo (1740) * Simbahan ng Espiritu Santo (1800) * Palasyong Baronial * Palasyong Grassibelli (1730) * Palasyong Mucci * Palasyong Romanzi * Palasyong Briganti-Bonavoglia == Lipunan == Noong Enero 1, 2018, 8 dayuhang mamamayan ang naninirahan sa Salvitelle, katumbas ng 1.5% ng populasyon<ref>{{Cita web|http://demo.istat.it/str2018/|Dati Istat}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Salvitelle}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] teyyisb1n84lhn2048uc4wn4rz0gmhz Santomenna 0 156060 2237081 2230328 2026-10-25T18:45:41Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Santomenna|elevation_min_m=|mayor=Gerardo Venutolo|area_footnotes=|area_total_km2=8.92|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=Sammennesi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=|elevation_m=540|saint=Sto. Menna|day=|postal_code=84020|area_code=0828|website={{official website|http://www.comune.santomenna.sa.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Santomenna|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Santomenna.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|48|N|15|19|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Santomenna''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa rehiyon ng [[Campania]] sa [[katimugang Italya]]. == Pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ng bayan dati, na ipinagpatuloy kahit matapos ang [[pag-iisa ng Italya]] ay Santa Menna.{{fact}} Ayon sa lokal na tradisyon, ang pangalang ito ay nagmula sa ermitanyong si [[Menas ng Ehipto|Menna]] na nagtayo ng [[monasteryo]] noong ika-6 na siglo.{{fact}} == Kasaysayan == Ang pagkakatatag nito ay nagsimula pa noong 554 AD, ang taon kung kailan dumating si Heneral Narses, na nangunguna sa isang puwersang Bisantino, sa lugar na ito at nagkampo doon bago ang Labanan sa Compsa, na siyang magiging dahilan ng pagkatalo ng kumander ng Godo na si Ragnari. Nagtayo siya ng isang simbahan upang humingi ng pabor sa kapalaran at inialay ito sa tagapagtanggol ng mga Bisantino: si San Menna ng Ehipto.<ref>{{cita libro |url=http://books.google.it/books?id=OVkvAAAAYAAJ&pg=PA139&dq=vescovo+conza+menna&hl=it&ei=xaprTID-OcK5jAeCqvnSAQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDkQ6AEwAw#v=onepage&q=vescovo%20conza%20menna&f=false |p=139 |cognome=Moltedo |nome=Achille |titolo=Dizionario geografico--storico--statistico de' comuni del regno delle Due Sicilie |anno=1858 |editore=stab. tip. del cav. G. Nobile |città=Napoli}}</ref> Nabanggit si Santomenna sa dalawang napakahalagang dokumento. Si Donatanonio Castellano sa "Cronista Conzana" (1691), isang aklat na napreserba sa diyosesis ng Sant'Angelo dei Lombardi, ay tumutukoy sa isang orihinal na instrumentong pergamino ng pagbili ng teritoryo ng San Mennaio na ginawa para kay Don Giovanni, Abad ng monasteryo ng San Mennaio, noong taong 893;<ref>{{Cita libro |titolo=NOTIZIE STORICHE SU CASTELNUOVO DI CONZA Francesco Di Geronimo}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] b4udry9pv7u06xiehfzp3deaea0lxhl Serramezzana 0 156068 2237088 2233603 2026-10-25T19:34:51Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237088 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Serramezzana|elevation_max_m=|area_footnotes=|area_total_km2=7.23|population_footnotes=<ref name="istat">[http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html All demographics and other statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }} from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Serramezzanesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_m=520|mayor_party=|saint=[[Filippo Apostolo|San Filippo Apostolo]]|day=Mayo 3|postal_code=84,070|area_code=0,974|website={{official website|http://serramezzana.asmenet.it}}|footnotes=<!-- These are currently unused -->|mayor=Anna Acquaviva Materazzi|frazioni=Capograssi, San Teodoro|official_name=Comune di Serramezzana|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Serramezzana.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Serramezzana-Stemma.png|image_map=Serramezzana pos SA.gif|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|map_alt=|map_caption=Serramezzana sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|15|N|15|1|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|istat=065139}} Ang '''Serramezzana''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa rehiyon ng [[Campania]] sa [[katimugang Italya]] == Heograpiya == Matatagpuan ang Serramezzana sa [[Cilento]] at nasa hangganan ng [[Montecorice]], [[Perdifumo]], [[San Mauro Cilento]], at [[Sessa Cilento]]. Ang munisipalidad ay nagbibilang ng dalawang nayon (mga ''[[frazione]]''): Caporgrassi at San Teodoro. == Pinagmulan ng pangalan == Ang toponimong "Serramezzana" ay nagmula sa mga salitang serra at medianus, na nangangahulugang gitnang burol o tagaytay ng bundok.<ref name="autogenerato12">{{Cita web|url=http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Serramezzana|accesso=31 dicembre 2009|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100626103343/http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76|dataarchivio=26 giugno 2010|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626103343/http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76 |date=2010-06-26 }}</ref> == Kasaysayan == Ang mga bakas ng isang maagang paninirahan ay mula pa noong 1073, ngunit ang toponimo na Serramezzana ay ginamit simula noong 1254. Noong 1410, ito ay naging isang piyudo ng pamilyang Capograsso, noong 1574 ay naipasa ito sa pamilyang Frezza, pagkatapos ay sa pamilyang Piccolonimi, at sa huli ay sa pamilyang [[Caracciolo (pamilya)|Caracciolo]]. Noong 1694 ay naipasa ito sa pamilyang Materazzi, na humawak dito hanggang sa pagbuwag ng piyudalismo.<ref name="autogenerato1">{{Cita web|url=http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76|titolo=Storia - Comune di Serramezzana|accesso=31 dicembre 2009|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20100626103343/http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76|dataarchivio=26 giugno 2010|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626103343/http://www.comune.serramezzana.sa.it/index.php?action=index&p=76 |date=2010-06-26 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Serramezzana}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 0ozc1p0oqgkh9lgsbjhc4hm6kedg5do Stella Cilento 0 156073 2237095 2230346 2026-10-25T21:01:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237095 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Stella Cilento|elevation_min_m=|mayor=Francesco Massanova|area_footnotes=|area_total_km2=14.52|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|population_demonym=Stellani|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Amalafede, Droro, Guarrazzano, San Giovanni|elevation_m=386|saint=[[San Nicolas ng Bari|San Nicolas]]|day=Ikalawang Linggo ng Agsoto|postal_code=84070|area_code=0974|website={{official website|http://www.comune.stellacilento.sa.it}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|official_name=Comune di Stella Cilento|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Stella Cilento.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Stella_Cilento-Stemma.jpg|image_map=Stella Cilento pos SA.gif|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|map_alt=|map_caption=Stella Cilento sa loob ng Lalawigan ng Salerno|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|40|14|N|15|6|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Stella Cilento''' ([[Wikang Cilentano|Cilentano]]: ''Stella Ciliendo'') ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. Ang ibig sabihin ng pangalan nito ay ''Bituin ng Cilento'' sa [[wikang Italyano]]. == Heograpiya == Ang Stella, na ipinangalan sa [[Monte Stella (Cilento)|kalapit na bundok]], ay matatagpuan sa gitna ng [[Cilento]]. Ito ay nasa hangganan ng mga munisipalidad ng [[Casal Velino]], [[Omignano]], [[Pollica]], at [[Sessa Cilento]]. Binibilang nito ang mga ''[[frazione]]'' ng Amalafede, Droro, Guarrazzano, at San Giovanni. == Kasaysayan == [[File:Montestella_casalvelino_ascea.jpg|left|thumb|Panorama na tanaw mula sa [[Monte Stella (Cilento)|Monte Stella]]]] Ang sentro ng lungsod ay nagmula noong bandang ika-13 siglo kasunod ng paglipat ng ilang naninirahan mula sa kalapit na Torricelle. Ito ay tinawag na "Porcili" hanggang sa katapusan ng ika-19 na siglo; dahil ang pangalang ito ay nagbigay ng hindi kanais-nais na imahen ng lugar, binago ito ng administrasyon sa Stella Cilento, na tumutukoy sa kalapit na bundok: Monte Stella. Ang partikular na Cilento ang tumutukoy sa lugar. Ang kasalukuyang mga nayon nito, ang San Giovanni at Guarrazzano, sa katotohanan, ay mas matanda na. Ang simbahan ng San Pietro sa Guarrazzano ay nasira na noong taong 1009, marahil dahil sa madalas na pagsalakay ng mga Saraseni, habang ang unang pagpapatunay ng San Giovanni ay mula pa noong 1047, na kinilala bilang sors (quota). Ito ay unang nabanggit bilang isang pamayanan noong 1392.<ref>{{Cita libro |autore=A. La Greca, A. Capano, D. Chieffallo, F. La Greca, A. Migliorino |titolo=Tracce di storia su Stella Cilento e le sue frazioni |annooriginale=2009 |editore=Centro di Promozione Culturale per il Cilento}}</ref> == Tingnan din == * [[Monte Stella (Cilento)|Monte Stella]] * [[Cilento at Vallo di Diano National Park|Pambansang Liwasan ng Cilento at Vallo di Diano]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Stella Cilento}} {{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] 6mrgtpsd1edkhkbsepr1j6h07fwx4tu Torchiara 0 156076 2237189 2229647 2026-10-26T01:25:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237189 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torchiara|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=SA}} (SA)|website={{official website|http://www.comune.torchiara.sa.it/}}|area_code=0974|postal_code=84076|day=Agosto 6|saint=[[Santissimo Salvatore]]|elevation_m=360|elevation_footnotes=|population_demonym=Torchiaresi|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]); [http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html Dati - Popolazione residente all'1/4/2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120110924/http://www.demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html |date=2010-01-20 }}</ref>|area_total_km2=8|area_footnotes=|mayor=|mayor_party=|frazioni=Copersito|region={{RegioneIT|sigla=CAM}}|official_name=Comune di Torchiara|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|40|19|N|15|3|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=Torchiara sa loob ng Lalawigan ng Salerno|map_alt=|image_map=Torchiara pos SA.gif|shield_alt=|image_shield=|image_caption=|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Torchiara_Palazzo_Torre.jpg|native_name=|footnotes=}} Ang '''Torchiara''' ay isang [[komuna]] sa [[lalawigan ng Salerno]] sa [[Campania|rehiyon ng Campania]] sa timog-kanlurang [[Italya]]. == Heograpiya == Ang munisipyo ay may hangganan sa [[Agropoli]], [[Laureana Cilento]], [[Lustra, Campania|Lustra]], [[Prignano Cilento]], at [[Rutino]]. Binibilang nito ang ''[[frazione]]'' ng Copersito. == Kasaysayan == Marahil ay nakuha ng Torchiara ang pangalan nito mula sa turcula, iyon ay, mula sa presensiya sa lugar ng isang pigaan para sa pagpipiga sa mga ubas.<ref>{{Cita web|url=https://www.cilentomania.it/listings/torchiara/|titolo=Torchiara, in cima domina la costa agropolese|sito=Cilentomania - Associazione Turistica|lingua=it-IT|accesso=2020-07-11}}</ref> Ang isa pang ipotesis ay nagsasabi na ang toponimo na Trocclara, na binanggit sa ikatlong insert ng act of concord (taong 1100) sa pagitan ni Obispo Alfano ng [[Paestum]] at Abad Pietro da Salerno, ay nagmula sa isang lokal na tore ("Quasi Turris clara", malinaw para sa mga Tore nito).<ref>{{Cita web|url=http://www.cilentontheroad.it/it/borgo/150/torchiara|titolo=Cilento on the Road {{!}} TORCHIARA|accesso=2020-07-11}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251002122555/https://cilentontheroad.it/it/borgo/150/torchiara |date=2025-10-02 }}</ref> Ang kasaysayan ng maliit na pamayanan ng Torchiara ay bahagi ng tipolohiya ng mga pangyayaring kinasasangkutan ng buong Baroniya ng Cilento sa madalas na paglilipat ng pagmamay-ari mula sa isang piyudal na panginoon patungo sa isa pa. Noong 1535 ang huling prinsipe ng [[Salerno]], si [[Ferrante Sanseverino]], ay ibinenta ang [[piyudo]] na ito para sa 5500 ducat kay Francesco De Ruggiero ng Salerno. Ang teritoryo ay nanatili sa pamilya De Ruggiero, sa pamamagitan ng kanilang mga inapo, hanggang 1598 nang, kasama ang kalapit na isa ng Copersito, ito ay ibinenta kay Marfisia del Vecchio, asawa ni Alessandro De Conciliis: nanatili ito sa pag-aari ng mga baron ng De Conciliis sa mga sumunod na siglo hanggang sa simula ng 1800s. == Tingnan din == * [[Cilento]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{commons category-inline|Torchiara}}{{Lalawigan ng Salerno}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod ng Campania]] mzdd6b5d9iqod6ebci78tukqqp90m0a Torrebruna 0 159421 2237194 2235096 2026-10-26T01:33:08Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237194 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Torrebruna|elevation_min_m=|mayor=Angela Cristina Lella|area_footnotes=|area_total_km2=23.29|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Torresi|elevation_footnotes=|elevation_max_m=|frazioni=Guardiabruna|elevation_m=857|saint=[[San Placido]]|day=Oktubre 5|postal_code=66050|area_code=0873|website={{official website|http://www.comune.torrebruna.ch.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=CH}} (CH)|official_name=Comune di Torrebruna|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Nuvoleguardiabruna.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Guardiabruna|image_shield=STEMMA TORREBRUNA.png|image_map=|region={{RegioneIT|sigla=ABR}}|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|52|N|14|32|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Torrebruna''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) at [[bayan]] sa Lalawigan ng [[Chieti]] sa rehiyon ng [[Abruzzo]] ng [[Italya]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Hindi alam ang eksaktong mga dahilan sa likod ng pangalan ng bayan. Ayon sa alamat, ang pangalang Torrebruna ay nagmula sa isang sinaunang tore na matatagpuan sa pinakamataas na punto ng bayan, na pinadilim ng panahon. May isa pang bersiyon, na nasa alamat pa rin: sinasabing ang tore ay tinirhan ng isang maharlikang babae na nagngangalang Bruna, kung kaya tinawag itong "Torre di Bruna" at pagkatapos, unti-unting, naging Torrebruna. Bukod pa rito, sinasabing ang ilang naninirahan sa kalapit na Guardiabruna noong panahong iyon ay nagbabantay sa nabanggit na babae, at sa gayon ang tirahang iyon ang bumuo sa Guardia di Bruna, at sa gayon, sa paglipas ng panahon, lumitaw ang pangalang Guardiabruna.<ref>{{Cita web|url=http://www.torrebruna.eu/StoriaeLeggenda.htm|titolo=Etimologia|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20120305232357/http://www.torrebruna.eu/StoriaeLeggenda.htm|dataarchivio=5 marzo 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120305232357/http://www.torrebruna.eu/StoriaeLeggenda.htm |date=2012-03-05 }}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * Partipikadong boro ng Torrebruna (ika-13 at ika-18 siglo). Ito ay may konsentrikal na plano kung saan ang simbahan ng parokya sa gitna. * Portipikadong boro ng Guardiabruna (ika-16 at ika-18 siglo) * Simbahan ng ''Trasfigurazione di Nostro Signore Gesù Cristo'' (ika-17 siglo) == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Chieti}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Abruzzo]] 6mllc0dpcrs548h345b4enih4n8repx Rocca Pia 0 159592 2237067 2236552 2026-10-25T16:21:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237067 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rocca Pia|official_name=Comune di Rocca Pia|native_name=|image=Rocca Pia Aq Italy 2015 (119178549).jpeg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|41|56|4|N|13|58|40|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=ABR}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AQ}} (AQ)|mayor_party=|mayor=Mauro Leone|area_footnotes=|area_total_km2=44.96|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Roccolani|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=1050|saint=|day=Marso 19|postal_code=67030|area_code=0864|website={{official website|http://www.comune.roccapia.aq.it/}}|footnotes=|istat=066083|frazioni=[[Pescocostanzo]], [[Pettorano sul Gizio]], [[Rivisondoli]], [[Scanno, Abruzzo|Scanno]]}}Ang '''Rocca Pia''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng L'Aquila]], rehiyon ng [[Abruzos]], [[Gitnang Italya|gitnang]]-[[Katimugang Italya|timog]] [[Italya]]. Ang teritoryo nito ay umabot hanggang sa antas ng Kapatagan ng Cinquemiglia.<ref>{{Cite web |url=http://www.comune.roccapia.aq.it/index.php?option=com_content&view=article&id=30&Itemid=94 |title="Comune di Rocca Pia" |access-date=2026-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120403100118/http://www.comune.roccapia.aq.it/index.php?option=com_content&view=article&id=30&Itemid=94 |archive-date=2012-04-03 |url-status=dead}}</ref> == Kasaysayan == Sa okasyon ng ika-150 anibersaryo ng [[Pag-iisa ng Italya]], isang delegasyon ng mga monarko na nangangalaga sa mga labi ng maharlikang Saboya sa [[Panteon]] sa [[Roma]] ang nagnais na magtayo ng isang batong pang-alaala bilang parangal kay [[Victor Manuel II]], na dumaan sa Via degli Abruzzi. == Mga monumento at tanawin == === Arkitekturang relihiyoso === ==== Simbahang parokya ng Santa Maria Maggiore ==== Ang orihinal na simbahan ay itinayo noong ika-13 siglo at binago noong ika-16 na siglo. Nawasak noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig noong Bisperas ng Pasko ng 1943, ang simbahan ay muling itinayo. Mayroon itong hugis-parihaba na pagkakalatag, na may Gotikong patsada na pinalamutian ng rosas na bintana at isang portdadang Renasimyento. Ang likurang bahagi ay nagtatampok ng isang pahiwatig ng isang apse, ngunit naputol ng mga bahay na nakapalibot sa gusali. Ang kampana ay hugis-kwadrado. Ang loob, na may iisang nabe, ay nagtatampok ng mga simpleng dekorasyong Baroko at isang pagpipinta ng Asunsiyon. ==== Simbahan ng San Rocco ==== Itinayo noong ika-17 siglo at matatagpuan sa ibabang bahagi ng nayon sa pasukan. ==== Simbahan ng Madonna delle Grazie ==== Itinayo noong ika-16 na siglo at matatagpuan sa itaas na bahagi ng nayon. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20130509225140/http://www.comune.roccapia.aq.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng L'Aquila}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Abruzzo]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] k9kjxo7l6vd8r21p0a501cshk87gd26 Sante Marie 0 159605 2237080 2236438 2026-10-25T18:43:09Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237080 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sante Marie|official_name=Comune di Sante Marie|native_name=|image=Sante Marie8857133.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Sante Marie-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|42|6|16|N|13|12|5|E|region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Abruzzo]]|province=[[lalawigan ng L'Aquila|L'Aquila]] (AQ)|frazioni=Castelvecchio, San Giovanni, [[Santo Stefano di Sante Marie|Santo Stefano]], [[Scanzano, Sante Marie|Scanzano]], Tubione, Valle dei Varri|mayor_party=|mayor=Lorenzo Berardinetti|area_footnotes=|area_total_km2=40.82|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Santemariani|elevation_footnotes=|elevation_m=850|saint=[[San Quirico]], [[Santa Julita]], [[San Nicolas|San Nicola]], [[Philomena|Santa Filomena]]|day=Hulyo 14|postal_code=67067|area_code=0863|website={{official website|http://www.comunesantemarie.aq.it}}|footnotes=}}Ang '''Sante Marie''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng L'Aquila]], rehiyon ng [[Abruzos]], [[Gitnang Italya|gitnang]]-timog [[Italya]]. Ito ay pinaglilingkuran ng isang estasyon sa riles ng tren ng [[Roma]]-[[Pescara]]. == Kasaysayan == Noong panahon ng pananakop ng [[Pamilya Colonna|Colonna]], ang mga lupain ng Sante Marie, na kasama sa [[Dukado ng Tagliacozzo]], ay nasa ilalim ng pamamahala ng España. Noong 1743, nang pumasok ang mga Austriako sa [[Kaharian ng Napoles]], naitala rin ang kanilang presensiya sa Sante Marie. Sa mga sumunod na taon, nagkaroon ng taggutom (1764) at matinding tagtuyot (1779). Noong Enero 20, 1944, bandang alas-10 ng gabi, labindalawang Amerikanong fighter-bomber ang sumalakay sa makasaysayang sentro na noong panahong iyon, dahil sa mga lumikas mula sa [[Avezzano]], isang lungsod na ilang beses nang [[Pambobomba sa Avezzano|binomba]], ay mayroong mahigit 2,000 residente. Nang makita nila ang labindalawang eroplano, hindi na nag-abalang sumilong ang mga mamamayan dahil ilang beses nang dumaan ang mga eroplano upang bombahin ang ibang mas malalaking lungsod, ngunit iba ang oras na iyon. Halos walang oras ang mga dismayadong residente na sumilong sa kanilang mga tahanan. Ang mga biktima ay 28 sa kabuuan.<ref>{{cita web|url=http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2013/01/17/news/sante-marie-ricorda-il-bombardamento-del-20-gennaio-1944-1.6368101|titolo=Sante Marie ricorda il bombardamento del 20 gennaio 1944|editore=Il Centro|accesso=|dataarchivio=8 dicembre 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20151208132830/http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2013/01/17/news/sante-marie-ricorda-il-bombardamento-del-20-gennaio-1944-1.6368101|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208132830/http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2013/01/17/news/sante-marie-ricorda-il-bombardamento-del-20-gennaio-1944-1.6368101 |date=2015-12-08 }}</ref> Mabilis ang aksiyon at tumagal nang wala pang sampung minuto, isang panahon kung saan bumagsak ang mga bomba sa gusali ni Serafino Rossi sa Casata, gumuho ang isang palapag ng gusali sa sulok sa pagitan ng Via delle Tre Cannelle at Via Roma at winasak ang isang buong kumpol ng mga bahay sa lugar ng Palatera, eksakto sa Via Como, isang lugar na pinalitan ng pangalang "Lo Spallato" upang alalahanin ang pagkawasak ng mga bomba. Maraming bomba ang hindi agad sumabog kundi sa gabi lamang, na nagdulot ng malaking pinsala sa plaza na kalaunan ay pinangalanang "Largo 20 gennaio".<ref>{{cita web|url=http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2015/01/20/news/quel-bombardamento-di-71-anni-fa-1.10707378|titolo=Ricordo della strage del 1944|editore=Il Centro|accesso=18 luglio 2015|dataarchivio=22 luglio 2015|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20150722012435/http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2015/01/20/news/quel-bombardamento-di-71-anni-fa-1.10707378|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150722012435/http://ilcentro.gelocal.it/laquila/cronaca/2015/01/20/news/quel-bombardamento-di-71-anni-fa-1.10707378 |date=2015-07-22 }}</ref><ref>{{cita web|url=http://www.parrocchiasantemarie.it/bombardamento/|titolo=Il bombardamento, per non dimenticare|editore=Parrocchia Sante Marie|urlmorto=sì|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160304113632/http://www.parrocchiasantemarie.it/bombardamento/|dataarchivio=4 marzo 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304113632/http://www.parrocchiasantemarie.it/bombardamento/ |date=2016-03-04 }}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng L'Aquila}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fybxy6seu5xnojuxxdvr3kmrnjvqsww Villavallelonga 0 159619 2237228 2236422 2026-10-26T04:04:52Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237228 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Villavallelonga|official_name=Comune di Villavallelonga|image=Villavallelonga pan Marsica abruzzo.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|41|52|21|N|13|37|20|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Abruzzo]]|province=[[lalawigan ng L'Aquila|L'Aquila]] (AQ)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Leonardo Lippa|area_footnotes=|area_total_km2=73.28|population_footnotes=<ref>Demographic data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonym=Villavallelonghesi|elevation_footnotes=|elevation_m=1005|saint=San Leucio|day=Setyembre 2|postal_code=67050|area_code=0863|website={{official website|http://www.comune.villavallelonga.aq.it/}}|footnotes=}}Ang '''Villavallelonga''' (lokal na tinatawag na ''La Vìlla'') ay isang nayon at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng L'Aquila]], rehiyon ng [[Abruzos]], [[Gitnang Italya|gitnang]]-timog [[Italya]]. Bahagi ng tradisyonal na lugar ng [[Marsica]], kasama ito sa [[Liwasang Pambansa ng Abruzos, Lacio, and Molise|Liwasang Pambansa ng Abruzos, Lacio, at Molise]]. == Kasaysayan == Ayon sa ilang ebidensiyang arkeolohiko, ang mga unang nanirahan sa lugar ng Villavalleonga ay ilang pastol na dumating noong bandang 1600 BK at naging bahagi ng mga [[Mga Italiko|Italiko]] na [[Mga Marso|Marso]].<ref name="PNALM">{{cita web|url=http://www.parcoabruzzo.it/paesi.scheda.php?id=66106|titolo=I paesi del parco: Villavallelonga|editore=Parco nazionale d'Abruzzo, Lazio e Molise|accesso=12 novembre 2019}}</ref> == Kultura == === Mga tradisyon === Noong Enero 17, sa okasyon ng kapistahan ni [[San Antonio Abad]], ang sinaunang seremonya ng [[Panarda]] ay ipinagdiriwang.<ref>{{cita web|url=http://ilcentro.gelocal.it/tempo-libero/2015/01/16/news/la-panarda-il-rito-del-cibo-e-del-fuoco-per-sant-antonio-1.10682745|titolo=La Panarda, il rito del cibo e del fuoco per Sant'Antonio|editore=Il Centro|accesso=14 gennaio 2018|dataarchivio=12 marzo 2016|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20160312103641/http://ilcentro.gelocal.it/tempo-libero/2015/01/16/news/la-panarda-il-rito-del-cibo-e-del-fuoco-per-sant-antonio-1.10682745|urlmorto=sì}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312103641/http://ilcentro.gelocal.it/tempo-libero/2015/01/16/news/la-panarda-il-rito-del-cibo-e-del-fuoco-per-sant-antonio-1.10682745 |date=2016-03-12 }}</ref> == Sport == === Futbol === Ang A.S.D. Vallelonga, na nagmula sa pagsasanib ng Folgore Collelongo at Villavallelonga Calcio, ay naglalaro sa mga torneong amateur ng Abruzzo.<ref>{{cita web|url=http://www.figcabruzzo.it/?p=84&id=930086|titolo=A.S.D. Vallelonga|editore=Figc Abruzzo|accesso=26 marzo 2019|dataarchivio=27 marzo 2019|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20190327091101/http://www.figcabruzzo.it/?p=84&id=930086|urlmorto=sì}}</ref> Ang club ng futbol ng Villavallelonga ay muling itinatag noong 2015; ang mga kulay ng club ay berde at itim.<ref>{{cita web|url=http://www.figcabruzzo.it/?p=84&id=943672|titolo=A.S.D. Villavallelonga|editore=Figc Abruzzo|accesso=26 marzo 2019}}</ref> == Mga pangunahing tanawin == * [[Giardino Botanico "Loreto Grande"]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng L'Aquila}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Abruzzo]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] pn01r23h189kvo6eb1hbykmjsyuz0vm Gressoney-La-Trinité 0 159773 2237286 2197984 2026-10-26T05:48:40Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237286 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Gressoney-La-Trinité|official_name=Comune di Gressoney-La-Trinité<br />Commune de Gressoney-La-Trinité<br />Gemeinde Gressoney-La-Trinité|native_name={{native name|wae|Greschòney Drifaltigkeit}}|image_skyline=GressoneyLT veduta.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Sentro ng bayan|image_shield=Blason ville It Gressoney-La-Trinité (AO).svg|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|07|50|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lambak Aosta]]|frazioni=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=65|population_footnotes=|population_total=322|population_as_of=Disyembre 31, 2022|pop_density_footnotes=|population_demonym=Gressonards|elevation_footnotes=|elevation_m=1635|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=11020|area_code=0125|website={{official website|http://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/}}|footnotes=}} Ang '''Gressoney-La-Trinité''' (Gressoney [[Wikang Walser|Walser]]: ''Greschòney Drifaltigkeit'' o {{Lang|wae|Creschnau Drifaltigkeit}}; Arpitano: ''Gressonèy-La-Trinità'') ay isang [[bayan]] at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) na may kilalang alpinong resort sa paanan ng [[Monte Rosa]] sa Val de Gressoney, na bahagi ng rehiyon ng [[Lambak Aosta]] sa hilagang-kanlurang [[Italya]]. Nagtatampok ito ng isa sa pinakamagagandang alpinong [[Ski Resort|ski resort]] sa Lambak Aosta. == Heograpiya == Matatagpuan ang '''Gressoney-La-Trinité''' sa isang gilid na lambak ng rehiyon ng Lambak Aosta sa hilagang-kanluran ng Italya. Sa 1,627 metro (5,338&nbsp;ft) sa [[Taas mula sa antas ng dagat|ibabaw ng antas ng dagat]], ito ang may pinakamataas na elebasyon ng anumang lungsod sa Lambak Gressoney. == Kasaysayan == [[Talaksan:Greschoneititsch.jpg|left|thumb| Inskripsiyon sa Walser Aleman na inialay kay Henrich Welf, isang katutubong ng Gressoney-La-Trinité, presidente ng ''Walser Kulturzentrum.'']] [[Talaksan:GresTrinFeuerwehr.jpg|left|thumb| Pintuan ng garahe ng lokal na serbisyo ng bumbero sa La-Trinité. Ang pinto ay tinukoy sa tatlong opisyal na wika: Aleman, Italyano, at Pranses.]] Ang mga Hermaniko, na kilala bilang Walser ''',''' ay nanirahan sa itaas na Lambak Lys Valley mula ika-12 siglo pataas.<ref>{{URL|https://www.visitmonterosa.com/en/news-en/historical-and-cultural-identities-in-gressoney/}}</ref> Sa kasaysayan, ang Gressoney-Saint-Jean at Gressoney-La-Trinité ay naging dalawang magkahiwalay na ''[[comune]]''.<ref>{{Cite web |title=History - Municipality of Gressoney-La-Trinité |url=https://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/en-us/Vivere-il-comune/storia |access-date=2021-03-23 |website=www.comune.gressoneylatrinite.ao.it}}</ref> Mula 1928 hanggang 1946, ang dalawang commune ay pinag-isa at opisyal na pinangalanang [[Gressoney, Lambak Aosta|Gressoney]]. Mula 1939 hanggang 1946, ang pangalan ay [[Italyanisasyon|ginawang Italyano]] sa ''Gressonei''. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang dalawang dating ''comune'' ay muling binuo nang magkahiwalay.<ref>{{Cite web |title=History - Municipality of Gressoney-La-Trinité |url=https://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/en-us/Vivere-il-comune/storia |access-date=2021-03-23 |website=www.comune.gressoneylatrinite.ao.it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.gressoneyonline.it Opisyal na impormasyon sa turismo para sa Gressoney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071108214453/http://www.gressoneyonline.it/ |date=2007-11-08 }} * [https://www.lovevda.it/en/search/heritage-62/gressoney-la-trinite/391?pagetitle=Gressoney-La-Trinit%C3%A9 Opisyal na impormasyon ng turista para sa Aosta Valley] {{Comuni of Aosta Valley}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 03dnzzkg7j58v20qwc6bsogq3phz06d 2237287 2237286 2026-10-26T05:48:53Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237287 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Gressoney-La-Trinité|official_name=Comune di Gressoney-La-Trinité<br />Commune de Gressoney-La-Trinité<br />Gemeinde Gressoney-La-Trinité|native_name={{native name|wae|Greschòney Drifaltigkeit}}|image_skyline=GressoneyLT veduta.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Sentro ng bayan|image_shield=Blason ville It Gressoney-La-Trinité (AO).svg|shield_size=75px|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|N|07|50|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lambak Aosta]]|frazioni=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=65|population_footnotes=|population_total=322|population_as_of=Disyembre 31, 2022|pop_density_footnotes=|population_demonym=Gressonards|elevation_footnotes=|elevation_m=1635|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=11020|area_code=0125|website={{official website|http://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/}}|footnotes=}} Ang '''Gressoney-La-Trinité''' (Gressoney [[Wikang Walser|Walser]]: ''Greschòney Drifaltigkeit'' o {{Lang|wae|Creschnau Drifaltigkeit}}; Arpitano: ''Gressonèy-La-Trinità'') ay isang [[bayan]] at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) na may kilalang alpinong resort sa paanan ng [[Monte Rosa]] sa Val de Gressoney, na bahagi ng rehiyon ng [[Lambak Aosta]] sa hilagang-kanlurang [[Italya]]. Nagtatampok ito ng isa sa pinakamagagandang alpinong [[Ski Resort|ski resort]] sa Lambak Aosta. == Heograpiya == Matatagpuan ang '''Gressoney-La-Trinité''' sa isang gilid na lambak ng rehiyon ng Lambak Aosta sa hilagang-kanluran ng Italya. Sa 1,627 metro (5,338&nbsp;ft) sa [[Taas mula sa antas ng dagat|ibabaw ng antas ng dagat]], ito ang may pinakamataas na elebasyon ng anumang lungsod sa Lambak Gressoney. == Kasaysayan == [[Talaksan:Greschoneititsch.jpg|left|thumb| Inskripsiyon sa Walser Aleman na inialay kay Henrich Welf, isang katutubong ng Gressoney-La-Trinité, presidente ng ''Walser Kulturzentrum.'']] [[Talaksan:GresTrinFeuerwehr.jpg|left|thumb| Pintuan ng garahe ng lokal na serbisyo ng bumbero sa La-Trinité. Ang pinto ay tinukoy sa tatlong opisyal na wika: Aleman, Italyano, at Pranses.]] Ang mga Hermaniko, na kilala bilang Walser ''',''' ay nanirahan sa itaas na Lambak Lys Valley mula ika-12 siglo pataas.<ref>{{URL|https://www.visitmonterosa.com/en/news-en/historical-and-cultural-identities-in-gressoney/}}</ref> Sa kasaysayan, ang [[Gressoney-Saint-Jean]] at Gressoney-La-Trinité ay naging dalawang magkahiwalay na ''[[comune]]''.<ref>{{Cite web |title=History - Municipality of Gressoney-La-Trinité |url=https://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/en-us/Vivere-il-comune/storia |access-date=2021-03-23 |website=www.comune.gressoneylatrinite.ao.it}}</ref> Mula 1928 hanggang 1946, ang dalawang commune ay pinag-isa at opisyal na pinangalanang [[Gressoney, Lambak Aosta|Gressoney]]. Mula 1939 hanggang 1946, ang pangalan ay [[Italyanisasyon|ginawang Italyano]] sa ''Gressonei''. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ang dalawang dating ''comune'' ay muling binuo nang magkahiwalay.<ref>{{Cite web |title=History - Municipality of Gressoney-La-Trinité |url=https://www.comune.gressoneylatrinite.ao.it/en-us/Vivere-il-comune/storia |access-date=2021-03-23 |website=www.comune.gressoneylatrinite.ao.it}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.gressoneyonline.it Opisyal na impormasyon sa turismo para sa Gressoney] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071108214453/http://www.gressoneyonline.it/ |date=2007-11-08 }} * [https://www.lovevda.it/en/search/heritage-62/gressoney-la-trinite/391?pagetitle=Gressoney-La-Trinit%C3%A9 Opisyal na impormasyon ng turista para sa Aosta Valley] {{Comuni of Aosta Valley}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] jfs6mhotumxvma77s21tspyqoxemj9a Usapang Wikipedia:Talaan ng mga artikulong kailangang mayroon ang bawat Wikipedia 5 165385 2237089 2235592 2026-10-25T20:25:00Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2237089 wikitext text/x-wiki == New real time list of missing articles == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> I suggest that you give a look to the [[m:Mix'n'match|Mix'n'match]] tool by Magnus Manske, and that you recommend it from this page. Thanks to Wikidata, it's able to tell you in real time what articles you're missing out of several reliable lists of relevant persons. --[[m:user:Nemo_bis|Nemo]] 17:06, 10 Oktubre 2014 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Talk:Mix%27n%27match&oldid=10158766 --> :Ha? [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 12:39, 18 Agosto 2025 (UTC) ::''Automatic message delivery'' ito kaya parang walang ''sense''. Tingnan mo ang orihinal na ''message delivery'' [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia:Talaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&oldid=1445796 dito]. Ipinadala ang mensahe na 'yan para i-''suggest'' na puwede gumawa ng tala tulad nung nasa baba. [https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Usapang_Wikipedia%3ATalaan_ng_mga_artikulong_kailangang_mayroon_ang_bawat_Wikipedia&diff=1670548&oldid=1445796 Si Bluemask ang gumawa ng talang 'yan], siya 'yun isa pang aktibong admin dito sa Wikipediang Tagalog. ''Hope'' na naliwanagan ka. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:04, 23 Oktubre 2025 (UTC) :::Ah, pero bakit may kulang? Ano ba nangyari sa Q6 hanggang Q14 at bakit nawala ang Q47, at kung na delete lang sila bakit wala ang Q613? Pero di ko man iyata magagamit ito, pero salamat nalang! [[Tagagamit:OmegaAndromedae|OmegaAndromedae]] ([[Usapang tagagamit:OmegaAndromedae|kausapin]]) 04:37, 23 Oktubre 2025 (UTC) == Wikidata list == {{Wikidata list|sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P5008 wd:Q5460604. } |columns=number:bilang,item:aytem,label/en:artikulo,label,P18 |section= |min_section=3 |sort=label |links=red |thumb=128 |autolist=fallback }} {| class='wikitable sortable' ! bilang ! aytem ! artikulo ! label ! larawan |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q9181|Q9181]] | Abraham | [[Abraham]] | [[Talaksan:PikiWiki Israel 47514 Samaritan museum on mount Grizim - Left.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q91|Q91]] | Abraham Lincoln | [[Abraham Lincoln]] | [[Talaksan:Abraham Lincoln O-77 matte collodion print.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q5670|Q5670]] | Abu Nuwas | [[Abu Nuwas]] | [[Talaksan:Abu Nuwas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q9381|Q9381]] | Adam Smith | [[Adam Smith]] | [[Talaksan:AdamSmith.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q12029|Q12029]] | addiction | [[adiksiyon]] | [[Talaksan:Alcoholism is a Prision.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q352|Q352]] | Adolf Hitler | [[Adolf Hitler]] | [[Talaksan:Adolf Hitler cropped restored 3x4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q889|Q889]] | Afghanistan | [[Apganistan|Afghanistan]] | [[Talaksan:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q336|Q336]] | science | [[agham]] | [[Talaksan:Stylised atom with three Bohr model orbits and stylised nucleus (encircled).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q11451|Q11451]] | agriculture | [[agrikultura]] | [[Talaksan:Unload wheat by the combine Claas Lexion 584.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q8018|Q8018]] | Augustine of Hippo | [[Agustin ng Hipona]] | [[Talaksan:Saint Augustine by Philippe de Champaigne.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q2102|Q2102]] | snake | [[ahas]] | [[Talaksan:Natrix natrix (Marek Szczepanek).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q718|Q718]] | chess | [[ahedres]] | [[Talaksan:Opening chess position from black side.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q12199|Q12199]] | HIV/AIDS | [[AIDS]] | [[Talaksan:Human Immunodeficency Virus - stylized rendering.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q8597|Q8597]] | Akbar | [[Akbar ang Dakila]] | [[Talaksan:Contemporary seated portrait of Akbar, 1605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q8006|Q8006]] | Akira Kurosawa | [[Akira Kurosawa]] | [[Talaksan:Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q571|Q571]] | book | [[aklat]] | [[Talaksan:Americanstudbookvolume2open.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q7075|Q7075]] | library | [[aklatan]] | [[Talaksan:Austria - Göttweig Abbey - 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q282|Q282]] | wine | [[alak]] | [[Talaksan:Red and white wine 12-2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q7251|Q7251]] | Alan Turing | [[Alan Turing]] | [[Talaksan:Alan Turing (1951) (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q937|Q937]] | Albert Einstein | [[Albert Einstein]] | [[Talaksan:Albert Einstein Head cleaned.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q5580|Q5580]] | Albrecht Dürer | [[Albrecht Dürer]] | [[Talaksan:Dürer Alte Pinakothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q188|Q188]] | German | [[Wikang Aleman|Aleman]] | [[Talaksan:Legal status of German in the world.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q183|Q183]] | Germany | [[Alemanya]] | [[Talaksan:Aerial view of Berlin (32881394137).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q7318|Q7318]] | Nazi Germany | [[Alemanyang Nazi]] | |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q7374|Q7374]] | Alfred Hitchcock | [[Alfred Hitchcock]] | [[Talaksan:Hitchcock, Alfred 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q37868|Q37868]] | algae | [[Alga]] | [[Talaksan:Wlas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q262|Q262]] | Algeria | [[Algeria]] | [[Talaksan:Algeria - Location Map (2013) - DZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q8366|Q8366]] | algorithm | [[algoritmo]] | [[Talaksan:Flowchart procedural programming.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q3968|Q3968]] | algebra | [[alhebra]] | [[Talaksan:Quadratic formula.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q8669|Q8669]] | Arab–Israeli conflict | [[Alitang Arabe–Israeli]] | [[Talaksan:Arab-Israeli Map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q156|Q156]] | alcohols | [[alkohol]] | [[Talaksan:Lukastest etoh tbutoh.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q8216|Q8216]] | Greek alphabet | [[alpabetong Griyego]] | [[Talaksan:Richtungsschild auf der Insel Ikaria, 2005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q8229|Q8229]] | Latin script | [[Sulat Latin|alpabetong Latin]] | [[Talaksan:Abecedarium.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q8209|Q8209]] | Cyrillic script | [[alpabetong Siriliko]] | [[Talaksan:Cyrillic alternates.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q1286|Q1286]] | Alps | [[Alpes]] | [[Talaksan:Alps 2007-03-13 10.10UTC 1px-250m.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q663|Q663]] | aluminium | [[aluminyo]] | [[Talaksan:Aluminium-4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q10908|Q10908]] | Amphibia | [[Amphibia]] | [[Talaksan:Fire salamander (Salamandra Salamandra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q727|Q727]] | Amsterdam | [[Amsterdam]] | [[Talaksan:Amsterdam airphoto.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q6199|Q6199]] | anarchism | [[anarkismo]] | [[Talaksan:Graffiti "No Gods, No Masters" and anarchy symbol at central bus station ZOB in Munich, Germany.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q514|Q514]] | anatomy | [[anatomiya]] | [[Talaksan:Leonardo da vinci, Drawing of a Woman's Torso.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q5456|Q5456]] | Andes | [[Andes]] | [[Talaksan:Andes 70.30345W 42.99203S.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q5603|Q5603]] | Andy Warhol | [[Andy Warhol]] | [[Talaksan:Andy Warhol at the Jewish Museum (by Bernard Gotfryd) – LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q8258|Q8258]] | One Thousand and One Nights | [[Ang Isang Libo't Isang Gabi|Ang Isanglibo't Isang mga Gabi]] | [[Talaksan:Sughrat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 44 | [[:d:Q8269|Q8269]] | The Tale of Genji | [[Ang Kuwento ni Genji]] | [[Talaksan:Genji emaki 01003 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[:d:Q8251|Q8251]] | The Art of War | [[Sining ng Pakikidigma|Ang Sining ng Pakikidigma]] | [[Talaksan:Bamboo book - closed - UCR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 46 | [[:d:Q11352|Q11352]] | angle | [[anggulo]] | [[Talaksan:Coord Angle.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[:d:Q12117|Q12117]] | cereal | [[angkak]] | [[Talaksan:Various grains edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[:d:Q43473|Q43473]] | Angkor Wat | [[Angkor Wat]] | [[Talaksan:Angkor wat temple.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 49 | [[:d:Q11425|Q11425]] | animation | [[animasyon]] | [[Talaksan:Animated GIF from the 1919 Feline folies by Pat Sullivan.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[:d:Q51|Q51]] | Antarctica | [[Antartika|Antarctica]] | [[Talaksan:Antarctica 6400px from Blue Marble.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 51 | [[:d:Q12187|Q12187]] | antibiotic | [[antibiyotiko]] | [[Talaksan:How do different antibiotics work?.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[:d:Q5685|Q5685]] | Anton Chekhov | [[Anton Chekhov]] | [[Talaksan:Anton Chekhov with bow-tie sepia image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 53 | [[:d:Q1340|Q1340]] | Antonio Vivaldi | [[Antonio Vivaldi]] | [[Talaksan:Onbekend - Antonio Vivaldi - Bologna Museo Internationale e biblioteca della musica di bologna 28-04-2012 9-21-050.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[:d:Q7298|Q7298]] | Antonín Dvořák | [[Antonín Dvořák]] | [[Talaksan:Dvorak.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[:d:Q3196|Q3196]] | fire | [[apoy]] | [[Talaksan:FIRE 01.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[:d:Q15|Q15]] | Africa | [[Aprika]] | [[Talaksan:Africa satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[:d:Q1357|Q1357]] | Spider | [[Gagamba|Araneae]] | [[Talaksan:Spiders Diversity.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[:d:Q11376|Q11376]] | acceleration | [[arangkada]] | |- | style='text-align:right'| 59 | [[:d:Q11464|Q11464]] | plough | [[araro]] | [[Talaksan:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[:d:Q525|Q525]] | Sun | [[Araw (astronomiya)|Araw]] | [[Talaksan:The Sun in white light.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[:d:Q573|Q573]] | day | [[Araw (panahon)|araw]] | [[Talaksan:GreenwUhrWelt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[:d:Q8739|Q8739]] | Archimedes | [[Arkimedes|Archimedes]] | [[Talaksan:Retrato de un erudito (¿Arquímedes?), por Domenico Fetti.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 63 | [[:d:Q11500|Q11500]] | area | [[Sukat|area]] | |- | style='text-align:right'| 64 | [[:d:Q414|Q414]] | Argentina | [[Arhentina]] | |- | style='text-align:right'| 65 | [[:d:Q868|Q868]] | Aristotle | [[Aristoteles]] | [[Talaksan:Aristotle Altemps Inv8575.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[:d:Q11205|Q11205]] | arithmetic | [[aritmetika]] | [[Talaksan:Basic arithmetic operators.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 67 | [[:d:Q10872|Q10872]] | Archaea | [[Arkeya]] | [[Talaksan:Archaea.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[:d:Q12271|Q12271]] | architecture | [[arkitektura]] | [[Talaksan:Ray and Maria Stata Center (MIT).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[:d:Q12277|Q12277]] | arch | [[arko]] | [[Talaksan:Arch (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[:d:Q1360|Q1360]] | arthropod | [[Arthropoda]] | [[Talaksan:Asian forest scorpion in Khao Yai National Park.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[:d:Q11660|Q11660]] | artificial intelligence | [[artipisyal na katalinuhan]] | [[Talaksan:Dall-e 3 (jan '24) artificial intelligence icon.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[:d:Q11427|Q11427]] | steel | [[asero]] | [[Talaksan:Kaltbandcoils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[:d:Q11158|Q11158]] | acid | [[asido]] | |- | style='text-align:right'| 74 | [[:d:Q11254|Q11254]] | table salt | [[asin]] | [[Talaksan:Salt shaker on white background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[:d:Q12370|Q12370]] | salt | [[Asin (kimika)|asin]] | [[Talaksan:Ammonium-cerium(IV)-sulfate-sample.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[:d:Q144|Q144]] | dog | [[aso]] | [[Talaksan:Greenland 467 (35130903436) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 77 | [[:d:Q3863|Q3863]] | asteroid | [[asteroyd]] | [[Talaksan:Asteroidsscale.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[:d:Q333|Q333]] | astronomy | [[astronomiya]] | [[Talaksan:Laser Towards Milky Ways Centre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[:d:Q11002|Q11002]] | sugar | [[asukal]] | [[Talaksan:Sugar 2xmacro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[:d:Q48|Q48]] | Asia | [[Asya]] | [[Talaksan:Asia satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[:d:Q12152|Q12152]] | myocardial infarction | [[atake sa puso]] | [[Talaksan:Heart attack diagram.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 82 | [[:d:Q9368|Q9368]] | liver | [[atay]] | [[Talaksan:Leber Schaf.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[:d:Q7066|Q7066]] | atheism | [[ateismo]] | [[Talaksan:Ephesians 2,12 - Greek atheos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[:d:Q1524|Q1524]] | Athens | [[Atenas]] | [[Talaksan:Akropolis 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[:d:Q542|Q542]] | athletics | [[Atletiks|atletika]] | [[Talaksan:Naisten 400 m aidat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[:d:Q9121|Q9121]] | atom | [[atomo]] | [[Talaksan:Helium atom QM.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[:d:Q408|Q408]] | Australia | [[Australya]] | [[Talaksan:Australia satellite plane.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 88 | [[:d:Q40|Q40]] | Austria | [[Austria]] | [[Talaksan:Austria - Location Map (2019) - AUT - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[:d:Q8011|Q8011]] | Avicenna | [[Avicenna]] | [[Talaksan:Pursina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[:d:Q12542|Q12542]] | Aztec | [[Aztec]] | [[Talaksan:Reconstruction of Tenochtitlan2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[:d:Q467|Q467]] | woman | [[babae]] | [[Talaksan:Woman.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[:d:Q787|Q787]] | pig | [[baboy]] | [[Talaksan:Sow with piglet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[:d:Q11411|Q11411]] | backgammon | [[Bakgamon|backgammon]] | [[Talaksan:Backgammon lg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[:d:Q10876|Q10876]] | Bacteria | [[Bakterya|bacteria]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[:d:Q1530|Q1530]] | Baghdad | [[Baghdad]] | |- | style='text-align:right'| 96 | [[:d:Q8092|Q8092]] | tropical cyclone | [[bagyo]] | [[Talaksan:Dramatic Views of Hurricane Florence from the International Space Station From 9 12 (42828603210) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[:d:Q8068|Q8068]] | flood | [[baha]] | [[Talaksan:KatrinaNewOrleansFlooded edit2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[:d:Q7343|Q7343]] | Great Barrier Reef | [[Bahura ng Gran Barrera]] | [[Talaksan:GreatBarrierReef-EO.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[:d:Q830|Q830]] | cattle | [[baka]] | [[Talaksan:Cow female black white.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[:d:Q677|Q677]] | iron | [[bakal]] | [[Talaksan:Iron electrolytic and 1cm3 cube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[:d:Q8091|Q8091]] | grammar | [[balarila]] | |- | style='text-align:right'| 102 | [[:d:Q1074|Q1074]] | skin | [[Balat (anatomiya)|balat]] | [[Talaksan:Komodo dragon skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[:d:Q321|Q321]] | Milky Way | [[Ariwanas|Balatas]] | [[Talaksan:Artist’s impression of the Milky Way.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[:d:Q12548|Q12548]] | Holy Roman Empire | [[Banal na Imperyong Romano]] | |- | style='text-align:right'| 105 | [[:d:Q1861|Q1861]] | Bangkok | [[Bangkok]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[:d:Q7164|Q7164]] | World Bank | [[Bangkong Pandaigdig]] | [[Talaksan:World Bank building at Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[:d:Q9610|Q9610]] | Bangla | [[Wikang Bengali|Bangla]] | [[Talaksan:Bengali letters.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[:d:Q902|Q902]] | Bangladesh | [[Bangladesh]] | |- | style='text-align:right'| 109 | [[:d:Q11446|Q11446]] | ship | [[barko]] | [[Talaksan:DANA 2004 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[:d:Q11193|Q11193]] | base | [[base]] | [[Talaksan:Sodium hydroxide solution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 111 | [[:d:Q12512|Q12512]] | St. Peter's Basilica | [[Basilika ni San Pedro]] | [[Talaksan:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[:d:Q5372|Q5372]] | basketball | [[basketbol]] | [[Talaksan:Dream Team at the 1992 Summer Olympics.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[:d:Q11475|Q11475]] | vacuum | [[basyo]] | [[Talaksan:Kolbenluftpumpe hg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[:d:Q7569|Q7569]] | child | [[bata]] | [[Talaksan:Little girl of Don Som.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[:d:Q12111|Q12111]] | Sorghum | [[batad]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor - geograph.org.uk - 1070429.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[:d:Q7748|Q7748]] | law | [[batas]] | [[Talaksan:JMR-Memphis1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[:d:Q8063|Q8063]] | rock | [[Bato (heolohiya)|bato]] | [[Talaksan:Balanced Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[:d:Q11421|Q11421]] | magnet | [[batubalani]] | [[Talaksan:Bar magnet crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[:d:Q956|Q956]] | Beijing | [[Beijing]] | [[Talaksan:Skyline of Beijing CBD with B-5906 approaching (20211016171955).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[:d:Q11465|Q11465]] | velocity | [[Tulin|belosidad]] | [[Talaksan:Vector snelheid-Plain.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[:d:Q313|Q313]] | Venus | [[Benus (planeta)|Benus]] | [[Talaksan:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[:d:Q64|Q64]] | Berlin | [[Berlin]] | [[Talaksan:Cityscape Berlin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[:d:Q5369|Q5369]] | baseball | [[beysbol]] | [[Talaksan:Zack Greinke on July 29, 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[:d:Q11563|Q11563]] | number | [[bilang]] | [[Talaksan:Numbers grid in NY.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 125 | [[:d:Q2111|Q2111]] | speed of light in vacuum | [[bilis ng liwanag]] | |- | style='text-align:right'| 126 | [[:d:Q11442|Q11442]] | bicycle | [[bisikleta]] | [[Talaksan:00 8327 Historisches Fahrrad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 127 | [[:d:Q523|Q523]] | star | [[bituin]] | [[Talaksan:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[:d:Q7094|Q7094]] | biochemistry | [[biyokimika]] | [[Talaksan:Fat triglyceride shorthand formula.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[:d:Q290|Q290]] | sex | [[biyolohikal na kasarian]] | [[Talaksan:Cromosomas X-Y y gametos.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[:d:Q420|Q420]] | biology | [[biyolohiya]] | [[Talaksan:Biology-0001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[:d:Q7108|Q7108]] | biotechnology | [[biyoteknolohiya]] | [[Talaksan:Biotecnologia Fase3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[:d:Q8355|Q8355]] | violin | [[biyulin]] | [[Talaksan:Violin VL100.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[:d:Q9759|Q9759]] | blues | [[Blues]] | [[Talaksan:B.B. King, 2006-06-26.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[:d:Q2841|Q2841]] | Bogotá | [[Bogotá|Bogota]] | [[Talaksan:Centro internacional.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[:d:Q441|Q441]] | botany | [[botanika]] | [[Talaksan:Diversity of plants image version q.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[:d:Q202943|Q202943]] | Brahmagupta | [[Brahmagupta]] | [[Talaksan:Hindu astronomer, 19th-century illustration.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[:d:Q155|Q155]] | Brazil | [[Brasil|Brazil]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[:d:Q8680|Q8680]] | British Empire | [[Imperyong Britaniko|Britanikong Imperyo]] | |- | style='text-align:right'| 139 | [[:d:Q7391|Q7391]] | bee | [[bubuyog]] | [[Talaksan:(MHNT) Apis mellifera (female) - on viburnum tinus flowers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[:d:Q748|Q748]] | Buddhism | [[Budismo|Buddadarma]] | [[Talaksan:Large Gautama Buddha statue in Buddha Park of Ravangla, Sikkim.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[:d:Q8081|Q8081]] | tornado | [[buhawi]] | [[Talaksan:F5 tornado Elie Manitoba 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[:d:Q3|Q3]] | life | [[buhay]] | [[Talaksan:HumanNewborn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[:d:Q11457|Q11457]] | cotton | [[bulak]] | [[Talaksan:Cotton - പരുത്തി 03.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[:d:Q506|Q506]] | flower | [[bulaklak]] | [[Talaksan:Flores.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[:d:Q8072|Q8072]] | volcano | [[bulkan]] | [[Talaksan:Mount St. Helens erupting blue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[:d:Q12214|Q12214]] | smallpox | [[bulutong]] | [[Talaksan:Child with Smallpox Bangladesh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[:d:Q8502|Q8502]] | mountain | [[bundok]] | [[Talaksan:Himalayas, Ama Dablam, Nepal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[:d:Q513|Q513]] | Mount Everest | [[Bundok Everest]] | [[Talaksan:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[:d:Q1364|Q1364]] | fruit | [[bunga]] | [[Talaksan:(MHNT) Geum urbanum - Fruit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[:d:Q405|Q405]] | Moon | [[Buwan (astronomiya)|Buwan]] | [[Talaksan:FullMoon2010.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[:d:Q8161|Q8161]] | tax | [[buwis]] | [[Talaksan:Pieter Brueghel the Younger, 'Paying the Tax (The Tax Collector)' oil on panel, 1620-1640. USC Fisher Museum of Art.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[:d:Q85|Q85]] | Cairo | [[Cairo]] | [[Talaksan:Cairo Skyline (2020).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[:d:Q16|Q16]] | Canada | [[Canada]] | [[Talaksan:Canada - Location Map (2013) - CAN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[:d:Q12284|Q12284]] | canal | [[Kanal|canal]] | [[Talaksan:0283 Ribeauvillé (Haut-Rhin - Elsass).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[:d:Q5465|Q5465]] | Cape Town | [[Lungsod ng Cabo|Cape Town]] | [[Talaksan:Ciudad del Cabo desde Cabeza de León, Sudáfrica, 2018-07-22, DD 34.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[:d:Q11358|Q11358]] | carbohydrate | [[Karbohidrata|carbohydrate]] | [[Talaksan:Carbohydrates.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[:d:Q6722|Q6722]] | Carl Friedrich Gauss | [[Carl Friedrich Gauss]] | [[Talaksan:Carl Friedrich Gauss.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[:d:Q1043|Q1043]] | | [[Carl Linnaeus]] | [[Talaksan:Carl von Linné.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[:d:Q3044|Q3044]] | Charlemagne | [[Carlomagno]] | [[Talaksan:Charlemagne denier Mayence 812 814.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[:d:Q1405|Q1405]] | Augustus | [[Cesar Augusto]] | [[Talaksan:Augustus of Prima Porta (inv. 2290).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[:d:Q160|Q160]] | Cetacea | [[Cetacea]] | [[Talaksan:Graywhale MMC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[:d:Q9045|Q9045]] | Chanakya | [[Chanakya]] | [[Talaksan:Chanakya artistic depiction.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[:d:Q1035|Q1035]] | Charles Darwin | [[Charles Darwin]] | [[Talaksan:Charles Darwin portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[:d:Q2042|Q2042]] | Charles de Gaulle | [[Charles de Gaulle]] | [[Talaksan:General Charles de Gaulle in 1945.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[:d:Q5686|Q5686]] | Charles Dickens | [[Charles Dickens]] | [[Talaksan:Dickens Gurney head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[:d:Q882|Q882]] | Charlie Chaplin | [[Charlie Chaplin]] | [[Talaksan:Charlie Chaplin portrait Getty 1739411952.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[:d:Q5809|Q5809]] | Che Guevara | [[Che Guevara]] | [[Talaksan:Che Guevara - Guerrillero Heroico by Alberto Korda.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[:d:Q8201|Q8201]] | Chinese characters | [[Mga Tsinong karakter|Chinese characters]] | [[Talaksan:Hanzi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[:d:Q7322|Q7322]] | Christopher Columbus | [[Christopher Columbus]] | [[Talaksan:Ridolfo del Ghirlandaio - Ritratto di Cristoforo Colombo (1520).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[:d:Q8423|Q8423]] | Cyrus the Great | [[Dakilang Ciro|Ciro ang Dakila]] | [[Talaksan:Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[:d:Q81513|Q81513]] | Citrus | [[Citrus]] | [[Talaksan:Mandarin tree closeup.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 172 | [[:d:Q8683|Q8683]] | Cold War | [[Digmaang Malamig|Cold War]] | [[Talaksan:US Army tanks face off against Soviet tanks, Berlin 1961.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[:d:Q739|Q739]] | Colombia | [[Colombia]] | |- | style='text-align:right'| 174 | [[:d:Q4604|Q4604]] | Confucius | [[Confucio|Confucius]] | [[Talaksan:Confucius, fresco from a Western Han tomb of Dongping County, Shandong province, China.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[:d:Q11382|Q11382]] | conservation of energy | [[Konserbasyon ng enerhiya|conservation of energy]] | [[Talaksan:Blocked-pendulum-strobe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[:d:Q8413|Q8413]] | Constantine the Great | [[Dakilang Constantino|Constantino I]] | [[Talaksan:0 Constantinus I - Palazzo dei Conservatori (2).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[:d:Q753|Q753]] | copper | [[Tanso (elemento)|copper]] | [[Talaksan:Cuivre Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[:d:Q241|Q241]] | Cuba | [[Cuba]] | [[Talaksan:Santa Clara (Cuba).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[:d:Q165|Q165]] | sea | [[dagat]] | [[Talaksan:Paracas National Reserve, Ica, Peru-3April2011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[:d:Q545|Q545]] | Baltic Sea | [[Dagat Baltiko]] | [[Talaksan:SvetlogorskRauschen 05-2017 img11 beach.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[:d:Q5484|Q5484]] | Caspian Sea | [[Dagat Kaspiyo|Dagat Caspian]] | [[Talaksan:Caspian Sea from orbit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[:d:Q1693|Q1693]] | North Sea | [[Dagat Hilaga]] | [[Talaksan:North Sea 02 ubt.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[:d:Q166|Q166]] | Black Sea | [[Dagat Itim]] | [[Talaksan:Black Sea Nasa May 25 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[:d:Q1247|Q1247]] | Caribbean Sea | [[Dagat Karibe]] | [[Talaksan:50 Shades Of Blue (187611681).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[:d:Q37660|Q37660]] | South China Sea | [[Dagat Timog Tsina|Dagat Luzon]] | [[Talaksan:Mar de China Meridional - BM WMS 2004.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[:d:Q4918|Q4918]] | Mediterranean Sea | [[Dagat Mediteraneo]] | [[Talaksan:Mediterranean Sea political map-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[:d:Q2|Q2]] | Earth | [[Daigdig]] | [[Talaksan:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[:d:Q8409|Q8409]] | Alexander the Great | [[Alejandrong Dakila|Dakilang Aleksander]] | [[Talaksan:Alexander the Great mosaic (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[:d:Q8698|Q8698]] | Great Depression | [[Malawakang Depresyon|Dakilang Depresyon]] | [[Talaksan:Lange-MigrantMother02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[:d:Q11652|Q11652]] | frequency | [[dalasan]] | [[Talaksan:FrequencyAnimation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[:d:Q11651|Q11651]] | electric current | [[daloy ng kuryente]] | [[Talaksan:Magnetic field of a steady current.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[:d:Q12323|Q12323]] | dam | [[Prinsa|dam]] | [[Talaksan:RappbodeLufts.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[:d:Q3766|Q3766]] | Damascus | [[Damasco|Damascus]] | [[Talaksan:Damascus coll.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[:d:Q9415|Q9415]] | emotion | [[damdamin]] | [[Talaksan:Plutchik-wheel in arabic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[:d:Q1067|Q1067]] | Dante Alighieri | [[Dante Alighieri]] | [[Talaksan:Portrait de Dante.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[:d:Q1653|Q1653]] | Danube | [[Danubio]] | [[Talaksan:Budapest from Gellert Hill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[:d:Q41585|Q41585]] | David Hilbert | [[David Hilbert]] | [[Talaksan:Hilbert.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[:d:Q1353|Q1353]] | Delhi | [[Delhi]] | [[Talaksan:Red Fort in Delhi 03-2016 img3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[:d:Q7174|Q7174]] | democracy | [[demokrasya]] | [[Talaksan:Election MG 3455.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[:d:Q974|Q974]] | Democratic Republic of the Congo | [[Demokratikong Republika ng Congo]] | |- | style='text-align:right'| 201 | [[:d:Q8514|Q8514]] | desert | [[desyerto]] | [[Talaksan:Libya 4608 Idehan Ubari Dunes Luca Galuzzi 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 202 | [[:d:Q1354|Q1354]] | Dhaka | [[Dhaka]] | [[Talaksan:Dhaka skyline1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[:d:Q297|Q297]] | Diego Velázquez | [[Diego Velázquez]] | [[Talaksan:Diego Velázquez Autorretrato 45 x 38 cm - Colección Real Academia de Bellas Artes de San Carlos - Museo de Bellas Artes de Valencia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 204 | [[:d:Q198|Q198]] | war | [[digmaan]] | [[Talaksan:Thure de Thulstrup - L. Prang and Co. - Battle of Gettysburg - Restoration by Adam Cuerden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[:d:Q2487|Q2487]] | Thirty Years' War | [[Tatlumpung Taong Digmaan|Digmaan ng Tatlumpung Taon]] | [[Talaksan:Magdeburg 1631.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[:d:Q8740|Q8740]] | Vietnam War | [[Digmaang Biyetnam]] | [[Talaksan:VietnamMural.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[:d:Q12551|Q12551]] | Hundred Years' War | [[Digmaang Daang Taon]] | [[Talaksan:Battle of crecy froissart.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[:d:Q8465|Q8465]] | civil war | [[Digmaang sibil|digmaang patanì]] | [[Talaksan:Battle of Gettysburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[:d:Q8676|Q8676]] | American Civil War | [[Digmaang Sibil ng Amerika|Digmaang Sibil ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:CivilWarUSAColl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[:d:Q317|Q317]] | dictatorship | [[diktadura]] | [[Talaksan:Hitler Nürnberg 1935.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[:d:Q9106|Q9106]] | Dmitri Mendeleev | [[Dimitri Mendeleyev]] | [[Talaksan:Dmitri Mendeleev.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[:d:Q12536|Q12536]] | Abbasid Caliphate | [[Kalipatong Abasida|Dinastiyang Abasida]] | [[Talaksan:Abbasid Caliphate-ar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[:d:Q7209|Q7209]] | Han dynasty | [[Dinastiyang Han]] | [[Talaksan:Summer Vacation 2007, 263, Watchtower In The Morning Light, Dunhuang, Gansu Province.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[:d:Q9903|Q9903]] | Ming dynasty | [[Dinastiyang Ming]] | [[Talaksan:Ming Empire cca 1580 (en).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[:d:Q8733|Q8733]] | Qing dynasty | [[Dinastiyang Qing]] | |- | style='text-align:right'| 216 | [[:d:Q9683|Q9683]] | Tang dynasty | [[Dinastiyang Tang]] | [[Talaksan:Tang Dynasty circa 700 CE.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[:d:Q430|Q430]] | dinosaur | [[dinosauro]] | [[Talaksan:Various dinosaurs2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[:d:Q11656|Q11656]] | diode | [[Diodo|diode]] | [[Talaksan:Diode-closeup.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 219 | [[:d:Q1889|Q1889]] | diplomacy | [[diplomasya]] | [[Talaksan:2024-11-18-Headquarters of the United Nations-0605.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 220 | [[:d:Q4439|Q4439]] | hard disk | [[Hard disk drive|diskong matigas]] | [[Talaksan:Western Digital WD2500BB Hard Disk A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[:d:Q12206|Q12206]] | diabetes | [[diyabetes]] | [[Talaksan:Blue circle for diabetes.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[:d:Q9453|Q9453]] | dialectic | [[Diyalektika]] | [[Talaksan:Georg Pencz, Dialectic, NGA 33130.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[:d:Q5283|Q5283]] | diamond | [[diyamante]] | [[Talaksan:Rough Diamond.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[:d:Q190|Q190]] | God | [[Diyos]] | [[Talaksan:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 001.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[:d:Q7430|Q7430]] | deoxyribonucleic acid | [[DNA]] | [[Talaksan:DNA animation.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 226 | [[:d:Q4917|Q4917]] | United States dollar | [[dolyar ng Estados Unidos]] | [[Talaksan:USDnotes.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 227 | [[:d:Q11395|Q11395]] | domestication | [[domestikasyon]] | [[Talaksan:Domestication Timeline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[:d:Q612|Q612]] | Dubai | [[Dubai]] | [[Talaksan:Dubai Skyline mit Burj Khalifa (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[:d:Q7873|Q7873]] | blood | [[dugo]] | [[Talaksan:Blood Test (15575812743).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[:d:Q7953|Q7953]] | Zen | [[Zen|Dzen]] | [[Talaksan:Eiheiji gate.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[:d:Q1063|Q1063]] | evolution | [[ebolusyon]] | [[Talaksan:L'origine de l'évolution.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[:d:Q8434|Q8434]] | education | [[edukasyon]] | [[Talaksan:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 233 | [[:d:Q79|Q79]] | Egypt | [[Ehipto]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[:d:Q7150|Q7150]] | ecology | [[ekolohiya]] | [[Talaksan:Grib skov.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[:d:Q8134|Q8134]] | economics | [[ekonomika]] | [[Talaksan:Economics circular flow cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[:d:Q11214|Q11214]] | differential equation | [[ekwasyong diperensiyal]] | [[Talaksan:Exemple d'eqüacion diferenciala.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[:d:Q7939|Q7939]] | El Niño | [[El Niño]] | [[Talaksan:ENSO - El Niño.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[:d:Q849919|Q849919]] | electromagnetic interaction | [[electromagnetic interaction]] | [[Talaksan:Feynmann Diagram Coulomb.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[:d:Q9778|Q9778]] | electronic music | [[Musikang elektronika|electronic music]] | [[Talaksan:1st commercial Moog synthesizer (1964, commissioned by the Alwin Nikolai Dance Theater of NY) @ Stearns Collection (Stearns 2035), University of Michigan.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[:d:Q12725|Q12725]] | electricity | [[elektrisidad]] | [[Talaksan:Lightning simulator questacon04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[:d:Q11650|Q11650]] | electronics | [[elektronika]] | [[Talaksan:Arduino ftdi chip-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[:d:Q11344|Q11344]] | chemical element | [[Elemento (kimika)|elemento]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[:d:Q7207|Q7207]] | Elizabeth I of England | [[Elizabeth I ng Inglatera]] | [[Talaksan:Elizabeth1England.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 244 | [[:d:Q303|Q303]] | Elvis Presley | [[Elvis Presley]] | [[Talaksan:Elvis Presley Publicity Photo for The Trouble with Girls 1968.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[:d:Q613|Q613]] | Emirate of Dubai | [[Emirato ng Dubai]] | [[Talaksan:UAE Dubai Marina img1 asv2018-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 246 | [[:d:Q11379|Q11379]] | energy | [[enerhiya]] | [[Talaksan:Electric power transmission.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[:d:Q12739|Q12739]] | nuclear power | [[Enerhiyang nukleyar|enerhiyang nuklear]] | [[Talaksan:Nuclear Power Plant Cattenom.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[:d:Q8753|Q8753]] | Enrico Fermi | [[Enrico Fermi]] | [[Talaksan:Enrico Fermi 1943-49.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[:d:Q5292|Q5292]] | encyclopedia | [[ensiklopedya]] | [[Talaksan:Bertelsmann Lexikothek.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[:d:Q8047|Q8047]] | enzyme | [[ensima]] | [[Talaksan:Enzyme inhibition.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[:d:Q8272|Q8272]] | Epic of Gilgamesh | [[Epiko ni Gilgamesh]] | [[Talaksan:GilgameshTablet.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[:d:Q41571|Q41571]] | epilepsy | [[epilepsiya]] | [[Talaksan:Spike-waves.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 253 | [[:d:Q9471|Q9471]] | epistemology | [[epistemolohiya]] | [[Talaksan:4 Pramanas, epistemology according to ancient Nyayasutras.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[:d:Q9123|Q9123]] | Ernest Rutherford | [[Ernest Rutherford]] | [[Talaksan:Ernest Rutherford LOC.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[:d:Q9130|Q9130]] | Erwin Schrödinger | [[Erwin Schrödinger]] | [[Talaksan:Erwin Schrödinger - Narodowe Archiwum Cyfrowe (1-E-939).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[:d:Q29|Q29]] | Spain | [[Espanya]] | [[Talaksan:Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[:d:Q143|Q143]] | Esperanto | [[Esperanto]] | [[Talaksan:Flag of Esperanto (NCS).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[:d:Q42527|Q42527]] | spice | [[Pampalasa|espesya]] | [[Talaksan:Spices1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[:d:Q11455|Q11455]] | special relativity | [[Teorya ng natatanging relatibidad|espesyal na teoriya ng relatibidad]] | [[Talaksan:Gedankenexperiment Zeitdilitation.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[:d:Q7432|Q7432]] | species | [[espesye]] | [[Talaksan:Heliconius mimicry.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[:d:Q12483|Q12483]] | statistics | [[estadistika]] | [[Talaksan:Standard Normal Distribution-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[:d:Q7275|Q7275]] | state | [[estado]] | [[Talaksan:Leviathan frontispiece cropped British Library.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[:d:Q30|Q30]] | United States | [[Estados Unidos|Estados Unidos ng Amerika]] | [[Talaksan:United States - Location Map (2013) - USA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[:d:Q9202|Q9202]] | Statue of Liberty | [[Estatwa ng Kalayaan]] | [[Talaksan:Statue of Liberty and a sightseeing boat, Liberty Island, New York.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[:d:Q153|Q153]] | ethanol | [[etanol]] | [[Talaksan:Sample of Absolute Ethanol.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 266 | [[:d:Q115|Q115]] | Ethiopia | [[Ethiopia]] | [[Talaksan:Ethiopia in its region.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[:d:Q9465|Q9465]] | ethics | [[etika]] | [[Talaksan:Rage-and-anger-fresco.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 268 | [[:d:Q8747|Q8747]] | Euclid | [[Euclides|Euclid]] | [[Talaksan:Euklid2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 269 | [[:d:Q4916|Q4916]] | Euro | [[Euro]] | [[Talaksan:Euro Series Banknotes (2019) - centered.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 270 | [[:d:Q46|Q46]] | Europe | [[Europa]] | [[Talaksan:Europe satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[:d:Q7371|Q7371]] | Federico Fellini | [[Federico Fellini]] | [[Talaksan:Federico Fellini NYWTS 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 272 | [[:d:Q1496|Q1496]] | Ferdinand Magellan | [[Fernando de Magallanes]] | [[Talaksan:Retrato de Hernando de Magallanes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[:d:Q9764|Q9764]] | flamenco | [[flamenco]] | [[Talaksan:Sargent John Singer Spanish Dancer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[:d:Q12748|Q12748]] | fossil fuel | [[Gasolinang posil|fossil fuel]] | [[Talaksan:Combustibles fossiles.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[:d:Q5432|Q5432]] | Francisco Goya | [[Francisco de Goya]] | [[Talaksan:Vicente López Portaña - el pintor Francisco de Goya.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[:d:Q5604|Q5604]] | Frank Lloyd Wright | [[Frank Lloyd Wright]] | [[Talaksan:Frank Lloyd Wright LC-USZ62-36384.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[:d:Q8007|Q8007]] | Franklin Delano Roosevelt | [[Franklin D. Roosevelt]] | [[Talaksan:FDR 1944 Color Portrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 278 | [[:d:Q142|Q142]] | France | [[Pransiya|Fransiya]] | [[Talaksan:Paris from the Arc de Triomphe, 17 October 2019.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[:d:Q905|Q905]] | Franz Kafka | [[Franz Kafka]] | [[Talaksan:Franz Kafka, 1923.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[:d:Q7312|Q7312]] | Franz Schubert | [[Franz Schubert]] | [[Talaksan:Franz Schubert by Wilhelm August Rieder 1875 larger version.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 281 | [[:d:Q1268|Q1268]] | Frédéric Chopin | [[Frederic Francois Chopin]] | [[Talaksan:Frederic Chopin photo.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[:d:Q5588|Q5588]] | Frida Kahlo | [[Frida Kahlo]] | [[Talaksan:Frida Kahlo, by Guillermo Kahlo (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[:d:Q9358|Q9358]] | Friedrich Nietzsche | [[Friedrich Nietzsche]] | [[Talaksan:Nietzsche187a.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[:d:Q764|Q764]] | fungi | [[Halamang-singaw|Fungus]] | [[Talaksan:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[:d:Q2736|Q2736]] | association football | [[futbol]] | [[Talaksan:Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[:d:Q991|Q991]] | Fyodor Dostoyevsky | [[Feodor Dostoyevsky|Fëdor Dostoevskij]] | [[Talaksan:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[:d:Q5878|Q5878]] | Gabriel García Márquez | [[Gabriel García Márquez]] | [[Talaksan:Gabriel Garcia Marquez.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[:d:Q318|Q318]] | galaxy | [[Galaksiya|galaxy]] | [[Talaksan:NGC 4414 (NASA-med).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 289 | [[:d:Q8778|Q8778]] | Galen | [[Galen]] | [[Talaksan:Galenus.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[:d:Q307|Q307]] | Galileo Galilei | [[Galileo Galilei]] | [[Talaksan:Galileo.arp.300pix.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[:d:Q7191|Q7191]] | Nobel Prize | [[Gantimpalang Nobel]] | [[Talaksan:Marie Skłodowska-Curie's Nobel Prize in Chemistry 1911.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 292 | [[:d:Q11432|Q11432]] | gas | [[gas]] | [[Talaksan:Kinetic theory of gases.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[:d:Q156103|Q156103]] | gastroenteritis | [[gastroenteritis]] | [[Talaksan:Gastroenteritis viruses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[:d:Q8495|Q8495]] | milk | [[gatas]] | [[Talaksan:Glass of Milk (33657535532).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[:d:Q720|Q720]] | Genghis Khan | [[Genghis Khan]] | [[Talaksan:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[:d:Q5683|Q5683]] | Geoffrey Chaucer | [[Geoffrey Chaucer]] | [[Talaksan:Portrait of Geoffrey Chaucer (4671380) (cropped) 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[:d:Q9235|Q9235]] | Georg Wilhelm Friedrich Hegel | [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] | [[Talaksan:Jakob Schlesinger - Hegel 1831.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 298 | [[:d:Q5679|Q5679]] | Lord Byron | [[George Byron, Ika-6 na Barong Byron]] | [[Talaksan:Byron 1813 by Phillips.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[:d:Q7302|Q7302]] | George Frideric Handel | [[George Frideric Handel]] | [[Talaksan:George Frideric Handel by Balthasar Denner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 300 | [[:d:Q23|Q23]] | George Washington | [[George Washington]] | [[Talaksan:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[:d:Q7311|Q7311]] | Giacomo Puccini | [[Giacomo Puccini]] | [[Talaksan:GiacomoPuccini.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[:d:Q897|Q897]] | gold | [[ginto]] | [[Talaksan:Gold-crystals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 303 | [[:d:Q179277|Q179277]] | Giovanni Pierluigi da Palestrina | [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]] | [[Talaksan:Giovanni Pierluigi da Palestrina.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[:d:Q6607|Q6607]] | guitar | [[gitara]] | [[Talaksan:Classical Guitar two views.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 305 | [[:d:Q12554|Q12554]] | Middle Ages | [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]] | [[Talaksan:Friedrich-barbarossa-und-soehne-welfenchronik 1-1000x1540.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[:d:Q7204|Q7204]] | Middle East | [[Gitnang Silangan]] | [[Talaksan:Colorful shaded map of Middle East.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[:d:Q7317|Q7317]] | Giuseppe Verdi | [[Giuseppe Verdi]] | [[Talaksan:Giuseppi Verdi by Ferdinand Mulnier c1870.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[:d:Q7181|Q7181]] | globalization | [[globalisasyon]] | |- | style='text-align:right'| 309 | [[:d:Q11413|Q11413]] | go | [[Go (laro)|go]] | [[Talaksan:Go board.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[:d:Q5377|Q5377]] | golf | [[golf]] | [[Talaksan:Golfer swing.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[:d:Q9047|Q9047]] | Gottfried Wilhelm Leibniz | [[Gottfried Leibniz]] | [[Talaksan:Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[:d:Q11412|Q11412]] | gravity | [[grabedad]] | [[Talaksan:Solar sys.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 313 | [[:d:Q7347|Q7347]] | Great Lakes | [[Mga Malalaking Lawa|Gran Lagos]] | [[Talaksan:ISS-43 the Great Lakes of North America.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 314 | [[:d:Q4421|Q4421]] | forest | [[gubat]] | [[Talaksan:Brussels Zonienwoud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[:d:Q11004|Q11004]] | vegetable | [[gulay]] | [[Talaksan:Kleinmarkthalle Frankfurt Gemüsestand.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[:d:Q446|Q446]] | wheel | [[gulong]] | [[Talaksan:Hub (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[:d:Q9188|Q9188]] | Empire State Building | [[Gusaling Empire State]] | [[Talaksan:Empire State Building (aerial view).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[:d:Q7304|Q7304]] | Gustav Mahler | [[Gustav Mahler]] | [[Talaksan:Photo of Gustav Mahler by Moritz Nähr 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[:d:Q6240|Q6240]] | Hafez | [[Hafez]] | [[Talaksan:Anselm Feuerbach Hafis vor der Schenke (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[:d:Q12506|Q12506]] | Hagia Sophia | [[Hagia Sophia]] | [[Talaksan:Hagia Sophia Mars 2013.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[:d:Q9232|Q9232]] | Jainism | [[Hainismo]] | [[Talaksan:Shravanbelgola Gomateshvara feet prayer1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[:d:Q756|Q756]] | plant | [[halaman]] | [[Talaksan:Thanh Long ở Ninh Thuận.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 323 | [[:d:Q8094|Q8094]] | wind | [[hangin]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-1990-0206-324, Berlin, Passanten im Wind.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[:d:Q8222|Q8222]] | Hangul | [[Hangul]] | [[Talaksan:Hangeul-basic.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[:d:Q5673|Q5673]] | Hans Christian Andersen | [[Hans Christian Andersen]] | [[Talaksan:Hans Christian Andersen by Thora Hallager 1869.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[:d:Q17|Q17]] | Japan | [[Hapon]] | [[Talaksan:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 327 | [[:d:Q5287|Q5287]] | Japanese | [[Wikang Hapones|Hapones]] | [[Talaksan:Nihongo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 328 | [[:d:Q729|Q729]] | animal | [[hayop]] | [[Talaksan:Animal diversity.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[:d:Q5589|Q5589]] | Henri Matisse | [[Henri Matisse]] | [[Talaksan:Portrait of Henri Matisse 1933 May 20.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 330 | [[:d:Q8768|Q8768]] | Henry Ford | [[Henry Ford]] | [[Talaksan:Henry ford 1919.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[:d:Q1071|Q1071]] | geography | [[heograpiya]] | [[Talaksan:OrteliusWorldMap.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[:d:Q1069|Q1069]] | geology | [[heolohiya]] | [[Talaksan:Mapa litológico de Genicera.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[:d:Q8087|Q8087]] | geometry | [[heometriya]] | [[Talaksan:Westerner and Arab practicing geometry 15th century manuscript.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 334 | [[:d:Q7326|Q7326]] | Hernán Cortés | [[Hernán Cortés]] | [[Talaksan:Retrato de Hernán Cortés.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[:d:Q1218|Q1218]] | Jerusalem | [[Herusalem]] | [[Talaksan:Dome of the Rock seen from the Mount of Olives (12395649153) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[:d:Q302|Q302]] | Jesus Christ | [[Hesus]] | [[Talaksan:Spas vsederzhitel sinay (cropped1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[:d:Q556|Q556]] | hydrogen | [[Idrohino|hidroheno]] | [[Talaksan:Hydrogen discharge tube.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[:d:Q49|Q49]] | North America | [[Hilagang Amerika]] | [[Talaksan:North America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 339 | [[:d:Q934|Q934]] | North Pole | [[Hilagang Polo]] | [[Talaksan:Noaa3-2006-0602-1206 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 340 | [[:d:Q8690|Q8690]] | Cultural Revolution | [[Himagsikang Pangkalinangan|Himagsikan sa Kultura]] | [[Talaksan:1967-02 1967年的红卫兵.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[:d:Q6534|Q6534]] | French Revolution | [[Himagsikang Pranses]] | [[Talaksan:LouisXVIExecutionBig.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 342 | [[:d:Q8729|Q8729]] | Russian Revolution | [[Himagsikang Ruso (1917)|Himagsikang Ruso noong 1917]] | [[Talaksan:Revolución-marzo-rusia--russianbolshevik00rossuoft.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[:d:Q5451|Q5451]] | Himalayas | [[Himalaya]] | [[Talaksan:Himalayas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 344 | [[:d:Q2763|Q2763]] | The Holocaust | [[Holokausto|Holocaust]] | [[Talaksan:Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[:d:Q6691|Q6691]] | Homer | [[Homer]] | [[Talaksan:Homer bust, Farnese collection (Naples).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[:d:Q8646|Q8646]] | Hong Kong | [[Hong Kong]] | [[Talaksan:Hong Kong from Victoria Peak1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[:d:Q11364|Q11364]] | hormone | [[hormona]] | |- | style='text-align:right'| 348 | [[:d:Q9268|Q9268]] | Judaism | [[Hudaismo]] | [[Talaksan:Menorah 0307.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[:d:Q11420|Q11420]] | judo | [[Judo|hudo]] | [[Talaksan:KOCIS Korea Judo Kim Jaebum London 36 (7696361164).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[:d:Q8473|Q8473]] | military | [[hukbo]] | [[Talaksan:Composite images — Military - animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[:d:Q319|Q319]] | Jupiter | [[Hupiter (planeta)|Hupiter]] | [[Talaksan:Jupiter OPAL 2024.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[:d:Q7331|Q7331]] | Ibn Battuta | [[Ibn Battuta]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Battuta at Ibn Battuta museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 353 | [[:d:Q9294|Q9294]] | Ibn Khaldun | [[Ibn Khaldun]] | [[Talaksan:Bust of Ibn Khaldun (Casbah of Bejaia, Algeria).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 354 | [[:d:Q5113|Q5113]] | bird | [[ibon]] | [[Talaksan:Bird Diversity 2011.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[:d:Q7257|Q7257]] | ideology | [[ideolohiya]] | [[Talaksan:War2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[:d:Q7314|Q7314]] | Igor Stravinsky | [[Igor Stravinsky]] | [[Talaksan:Igor Stravinsky LOC 32392u.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[:d:Q362|Q362]] | World War II | [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:Infobox collage for WWII.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[:d:Q8275|Q8275]] | Iliad | [[Iliada]] | [[Talaksan:P. Oxy. 221.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 359 | [[:d:Q4022|Q4022]] | river | [[ilog]] | [[Talaksan:White Nile Fishermen (18156464842).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[:d:Q3783|Q3783]] | Amazon River | [[Ilog Amasona]] | [[Talaksan:Amazon CIAT (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[:d:Q7355|Q7355]] | Yellow River | [[Ilog Dilaw]] | [[Talaksan:Yellow River - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[:d:Q5089|Q5089]] | Ganges | [[Ilog Ganges]] | [[Talaksan:View of Ghats across the Ganges, Varanasi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[:d:Q7348|Q7348]] | Indus River | [[Ilog Indo]] | [[Talaksan:Indus near Skardu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[:d:Q3503|Q3503]] | River Congo | [[Ilog Congo|Ilog Konggo]] | [[Talaksan:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[:d:Q1497|Q1497]] | Mississippi River | [[Ilog Mississippi]] | [[Talaksan:Efmo View from Fire Point.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 366 | [[:d:Q3542|Q3542]] | Niger River | [[Ilog Niger]] | [[Talaksan:Niger River View, Djenne (6861797).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[:d:Q3392|Q3392]] | Nile | [[Ilog Nilo]] | [[Talaksan:Cairo skyline, Panoramic view, Egypt.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[:d:Q584|Q584]] | Rhine | [[Ilog Rin]] | [[Talaksan:Loreleyblick Maria Ruh 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[:d:Q626|Q626]] | Volga | [[Ilog Volga]] | [[Talaksan:Вид на Кинешемский мост из села Воздвиженье.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[:d:Q5413|Q5413]] | Yangtze River | [[Ilog Yangtze]] | [[Talaksan:Qutang Gorge on Changjiang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 371 | [[:d:Q7363|Q7363]] | nose | [[ilong]] | [[Talaksan:Dog nose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[:d:Q9312|Q9312]] | Immanuel Kant | [[Immanuel Kant]] | [[Talaksan:Immanuel Kant - Gemaelde 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[:d:Q7260|Q7260]] | imperialism | [[imperyalismo]] | [[Talaksan:China imperialism cartoon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 374 | [[:d:Q11774|Q11774]] | Gupta Empire | [[Imperyong Gupta]] | |- | style='text-align:right'| 375 | [[:d:Q28573|Q28573]] | Inca Empire | [[Imperyong Inka|Imperyong Incaico]] | [[Talaksan:80 - Machu Picchu - Juin 2009 - edit.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 376 | [[:d:Q184536|Q184536]] | Mali Empire | [[Imperyong Mali]] | [[Talaksan:Catalan Atlas BNF Sheet 6 Western Sahara.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[:d:Q12557|Q12557]] | Mongol Empire | [[Imperyong Monggol]] | |- | style='text-align:right'| 378 | [[:d:Q12560|Q12560]] | Ottoman Empire | [[Imperyong Otomano]] | [[Talaksan:Rise of Ottoman empire.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 379 | [[:d:Q2277|Q2277]] | Roman Empire | [[Imperyong Romano]] | [[Talaksan:Inscription Theatre Leptis Magna Libya.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[:d:Q11028|Q11028]] | information | [[impormasyon]] | [[Talaksan:Structure of the Universe.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[:d:Q5325|Q5325]] | inductor | [[Panawit|indaktor]] | [[Talaksan:Electronic component inductors.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 382 | [[:d:Q668|Q668]] | India | [[Indiya|India]] | [[Talaksan:India-locator-map-blank.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[:d:Q252|Q252]] | Indonesia | [[Indonesya|Indonesia]] | [[Talaksan:Indonesian Culture.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[:d:Q11051|Q11051]] | Hindustani | [[Indostaniko]] | [[Talaksan:Hindustani.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[:d:Q8148|Q8148]] | industry | [[industriya]] | [[Talaksan:Valero Three Rivers Refinery Texas 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[:d:Q11388|Q11388]] | infrared radiation | [[infrared]] | [[Talaksan:Ir girl.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[:d:Q1860|Q1860]] | English | [[Wikang Ingles|Ingles]] | [[Talaksan:William Shakespeare - Sonnet XXX - Rapenburg 30, Leiden (cropped).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[:d:Q7546|Q7546]] | Ingmar Bergman | [[Ingmar Bergman]] | [[Talaksan:Ingmar Bergman (1966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[:d:Q11023|Q11023]] | engineering | [[inhenyeriya]] | [[Talaksan:PIA19664-MarsInSightLander-Assembly-20150430.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[:d:Q11418|Q11418]] | weak interaction | [[interaksiyong mahina]] | [[Talaksan:PiPlus muon decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 391 | [[:d:Q11415|Q11415]] | strong interaction | [[interaksiyong malakas]] | [[Talaksan:Nuclear Force anim smaller.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 392 | [[:d:Q12757|Q12757]] | internal combustion engine | [[internal combustion engine]] | [[Talaksan:Diesel Engine (4 cycle running).gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[:d:Q7801|Q7801]] | International Court of Justice | [[Pandaigdigang Hukumang Pangkatarungan|Internasyonal na Hukuman ng Katarungan]] | [[Talaksan:Friedenspalast Den Haag (100MP).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[:d:Q75|Q75]] | Internet | [[Internet]] | [[Talaksan:Internet users per 100 and GDP per capita.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[:d:Q794|Q794]] | Iran | [[Iran]] | [[Talaksan:Iran - Location Map (2013) - IRN - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 396 | [[:d:Q796|Q796]] | Iraq | [[Iraq]] | [[Talaksan:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 397 | [[:d:Q935|Q935]] | Isaac Newton | [[Isaac Newton]] | [[Talaksan:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[:d:Q152|Q152]] | fish | [[isda]] | [[Talaksan:Fish-coll002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[:d:Q450|Q450]] | mind | [[Isip]] | [[Talaksan:RobertFuddBewusstsein17Jh.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[:d:Q432|Q432]] | Islam | [[Islam]] | [[Talaksan:Mosque.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[:d:Q801|Q801]] | Israel | [[Israel]] | [[Talaksan:Часовая башня султана Абдул Хамида II - panoramio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 402 | [[:d:Q406|Q406]] | Istanbul | [[Istanbul]] | [[Talaksan:Istanbul Montage 2016.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[:d:Q38|Q38]] | Italy | [[Italya]] | [[Talaksan:Satellite image of Italy in March 2003.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[:d:Q589|Q589]] | black hole | [[itim na butas]] | [[Talaksan:Black hole - Messier 87 crop max res.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[:d:Q7321|Q7321]] | Jacques Cartier | [[Jacques Cartier]] | [[Talaksan:Jacques Cartier 1851-1852.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[:d:Q3630|Q3630]] | Jakarta | [[Jakarta]] | [[Talaksan:Jakarta.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[:d:Q9095|Q9095]] | James Clerk Maxwell | [[James Clerk Maxwell]] | [[Talaksan:James-Clerk-Maxwell-1831-1879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[:d:Q7324|Q7324]] | James Cook | [[James Cook]] | [[Talaksan:Captainjamescookportrait.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[:d:Q6882|Q6882]] | James Joyce | [[James Joyce]] | [[Talaksan:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[:d:Q8962|Q8962]] | James Prescott Joule | [[James Prescott Joule]] | [[Talaksan:SS-joule.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 411 | [[:d:Q9041|Q9041]] | James Watt | [[James Watt]] | [[Talaksan:James Watt by Henry Howard.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 412 | [[:d:Q36322|Q36322]] | Jane Austen | [[Jane Austen]] | [[Talaksan:CassandraAusten-JaneAusten(c.1810) hires.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[:d:Q1047|Q1047]] | Jawaharlal Nehru | [[Jawaharlal Nehru]] | [[Talaksan:Jawaharlal Nehru, circa 1925.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[:d:Q8341|Q8341]] | jazz | [[jazz]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[:d:Q6527|Q6527]] | Jean-Jacques Rousseau | [[Jean-Jacques Rousseau]] | [[Talaksan:Jean-Jacques Rousseau (painted portrait).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 416 | [[:d:Q9364|Q9364]] | Jean-Paul Sartre | [[Jean-Paul Sartre]] | [[Talaksan:Flickr - Government Press Office (GPO) - Jean Paul Sartre and Simone De Beauvoir welcomed by Avraham Shlonsky and Leah Goldberg (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[:d:Q1339|Q1339]] | Johann Sebastian Bach | [[Johann Sebastian Bach]] | [[Talaksan:Johann Sebastian Bach.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[:d:Q5879|Q5879]] | Johann Wolfgang von Goethe | [[Johann Wolfgang von Goethe]] | [[Talaksan:Goethe (Stieler 1828).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[:d:Q7294|Q7294]] | Johannes Brahms | [[Johannes Brahms]] | [[Talaksan:JohannesBrahms.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[:d:Q8958|Q8958]] | Johannes Gutenberg | [[Johannes Gutenberg]] | [[Talaksan:Gutenberg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 421 | [[:d:Q8963|Q8963]] | Johannes Kepler | [[Johannes Kepler]] | [[Talaksan:Johannes Kepler by Hans von Aachen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[:d:Q9353|Q9353]] | John Locke | [[John Locke]] | [[Talaksan:JohnLocke.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[:d:Q9317|Q9317]] | John Maynard Keynes | [[John Maynard Keynes]] | [[Talaksan:Keynes 1933.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[:d:Q909|Q909]] | Jorge Luis Borges | [[Jorge Luis Borges]] | [[Talaksan:Jorge Luis Borges 1951, by Grete Stern (full).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[:d:Q7349|Q7349]] | Joseph Haydn | [[Joseph Haydn]] | [[Talaksan:Joseph Haydn, målning av Thomas Hardy från 1792.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[:d:Q855|Q855]] | Joseph Stalin | [[Joseph Stalin]] | [[Talaksan:StalinCropped1943.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[:d:Q7226|Q7226]] | Joan of Arc | [[Juana ng Arko]] | [[Talaksan:Contemporaine afb jeanne d arc.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 428 | [[:d:Q1048|Q1048]] | Julius Caesar | [[Julio Cesar]] | [[Talaksan:Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[:d:Q9081|Q9081]] | knowledge | [[kaalaman]] | [[Talaksan:Tetradrachm Athens 480-420BC MBA Lyon.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[:d:Q726|Q726]] | horse | [[kabayo]] | [[Talaksan:Biandintz eta zaldiak - modified2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[:d:Q8432|Q8432]] | civilization | [[Kabihasnan]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[:d:Q28567|Q28567]] | Maya civilization | [[Kabihasnang Maya]] | [[Talaksan:El Castillo, Chichén Itzá.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[:d:Q7242|Q7242]] | beauty | [[Kagandahan]] | [[Talaksan:A Japanese Beauty (OAW).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[:d:Q9089|Q9089]] | Hinduism | [[Hinduismo|Kahinduhan]] | [[Talaksan:A Hindu wedding ritual in progress b.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[:d:Q10294|Q10294]] | poverty | [[Kahirapan]] | [[Talaksan:Thomas Benjamin Kennington - Orphans.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[:d:Q287|Q287]] | wood | [[kahoy]] | [[Talaksan:Arquitectura en madera.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[:d:Q601401|Q601401]] | trade | [[Kalakalan]] | [[Talaksan:Fredmeyer edit 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[:d:Q500|Q500]] | Citrus × limon | [[Lemon|kalamansî (punò)]] | [[Talaksan:Citrus x limon - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-041.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[:d:Q7881|Q7881]] | skeleton | [[Kalansay]] | [[Talaksan:Skeletons.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[:d:Q10856|Q10856]] | Columbidae | [[Kalapati]] | [[Talaksan:2019-03-17 Columba oenas, Jesmond Dene 8.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 441 | [[:d:Q12132|Q12132]] | calendar system | [[kalendaryo]] | [[Talaksan:Revolution kalendar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[:d:Q12138|Q12138]] | Gregorian calendar | [[Kalendaryong Gregoryano]] | [[Talaksan:Ewiger Kalender gregorianisch.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[:d:Q7011|Q7011]] | Kalidasa | [[Kalidasa]] | [[Talaksan:Kalidas.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[:d:Q12681|Q12681]] | calligraphy | [[kaligrapiya]] | [[Talaksan:Calligraphy word.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[:d:Q7860|Q7860]] | nature | [[kalikasan]] | [[Talaksan:Desert Electric.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[:d:Q9165|Q9165]] | soul | [[kaluluwa]] | [[Talaksan:Meister von Heiligenkreuz 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[:d:Q12147|Q12147]] | health | [[Kalusugan]] | [[Talaksan:Star of life2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[:d:Q4|Q4]] | death | [[kamatayan]] | [[Talaksan:Dead dog in Ulaanbaatar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[:d:Q7375|Q7375]] | Kamelyo | [[Kamelyo]] | [[Talaksan:Chameau de bactriane.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[:d:Q7350|Q7350]] | Panama Canal | [[Kanal ng Panama|Kanal Panama]] | [[Talaksan:Panama Canal Gatun Locks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[:d:Q899|Q899]] | Suez Canal | [[Kanal ng Suez|Kanal Suez]] | [[Talaksan:Suez Canal, Egypt (31596166706).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 452 | [[:d:Q12078|Q12078]] | cancer | [[kanser]] | [[Talaksan:Breast cancer cell (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[:d:Q7366|Q7366]] | song | [[Awitin|kanta]] | [[Talaksan:Ademareuil1.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 454 | [[:d:Q12131|Q12131]] | disability | [[Kapansanan]] | [[Talaksan:MUTCD D9-6.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 455 | [[:d:Q5322|Q5322]] | capacitor | [[Kapasitor]] | [[Talaksan:Capacitors (7189597135).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 456 | [[:d:Q454|Q454]] | peace | [[Kapayapaan]] | [[Talaksan:Peace dove.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 457 | [[:d:Q8486|Q8486]] | coffee | [[kape]] | [[Talaksan:A small cup of coffee.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[:d:Q6206|Q6206]] | capitalism | [[Kapitalismo]] | [[Talaksan:Anti-capitalism color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[:d:Q8660|Q8660]] | Karachi | [[Karachi]] | [[Talaksan:Karachi from above.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[:d:Q9430|Q9430]] | ocean | [[karagatan]] | [[Talaksan:Ocean beach at low tide against the sun.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[:d:Q788|Q788]] | Arctic Ocean | [[Karagatang Artiko]] | [[Talaksan:Arctic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[:d:Q97|Q97]] | Atlantic Ocean | [[Karagatang Atlantiko]] | [[Talaksan:Atlantic Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[:d:Q1239|Q1239]] | Indian Ocean | [[Karagatang Indiyo|Karagatang Indiyano]] | [[Talaksan:Indian Ocean-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 464 | [[:d:Q98|Q98]] | Pacific Ocean | [[Karagatang Pasipiko]] | [[Talaksan:Pacific Ocean.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[:d:Q12136|Q12136]] | disease | [[Sakit|karamdaman]] | [[Talaksan:Mycobacterium tuberculosis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[:d:Q12125|Q12125]] | common cold | [[Karaniwang sipon]] | [[Talaksan:Rhinovirus isosurface.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[:d:Q8458|Q8458]] | human rights | [[Karapatang pantao]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[:d:Q11419|Q11419]] | karate | [[Karatedo|Karate]] | [[Talaksan:WKF-Karate-World-Championships 2012 Paris 263.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[:d:Q623|Q623]] | carbon | [[Karbon]] | [[Talaksan:Coal anthracite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[:d:Q9061|Q9061]] | Karl Marx | [[Karl Marx]] | [[Talaksan:Karl Marx 001 restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[:d:Q10990|Q10990]] | meat | [[karne]] | [[Talaksan:FoodMeat.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[:d:Q309|Q309]] | history | [[kasaysayan]] | [[Talaksan:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 473 | [[:d:Q1321|Q1321]] | Spanish | [[Wikang Kastila|Kastila]] | [[Talaksan:Eñe on keyboard - grey.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 474 | [[:d:Q12453|Q12453]] | measurement | [[Kasukatan]] | [[Talaksan:Taking measurements.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[:d:Q11460|Q11460]] | clothing | [[kasuotan]] | [[Talaksan:Clothes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 476 | [[:d:Q12174|Q12174]] | obesity | [[Labis na katabaan|Katabaan]] | [[Talaksan:Obesity-waist circumference.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[:d:Q8492|Q8492]] | juice | [[Katas (inumin)|katas]] | [[Talaksan:Juicing the lemons (6027988479).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 478 | [[:d:Q8253|Q8253]] | fiction | [[kathang-isip]] | [[Talaksan:Alice par John Tenniel 30.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 479 | [[:d:Q7354|Q7354]] | Southern Ocean | [[Katimugang Karagatan]] | [[Talaksan:Location Southern Ocean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[:d:Q7949|Q7949]] | truth | [[Katotohanan]] | |- | style='text-align:right'| 481 | [[:d:Q5586|Q5586]] | Katsushika Hokusai | [[Hokusai|Katsushika Hokusai]] | [[Talaksan:Hokusai as an old man.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 482 | [[:d:Q205|Q205]] | infinity | [[Kawalang-hanggan|Kawalang hangganan]] | [[Talaksan:Infinite.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 483 | [[:d:Q10943|Q10943]] | cheese | [[keso]] | [[Talaksan:Hartkaese HardCheeses.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[:d:Q7296|Q7296]] | Mount Kilimanjaro | [[Kilimanjaro]] | [[Talaksan:Mt. Kilimanjaro 12.2006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 485 | [[:d:Q11570|Q11570]] | kilogram | [[kilogramo]] | [[Talaksan:CGKilogram.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[:d:Q7178|Q7178]] | International Red Cross and Red Crescent Movement | [[Kilusang Pandaigdig ng Krus na Pula at Gasuklay na Pula]] | [[Talaksan:Medilunaroja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[:d:Q2329|Q2329]] | chemistry | [[kimika]] | [[Talaksan:Chemicals in flasks.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 488 | [[:d:Q11165|Q11165]] | inorganic chemistry | [[kimikang inorganiko]] | |- | style='text-align:right'| 489 | [[:d:Q11372|Q11372]] | physical chemistry | [[kimikang makapisika]] | [[Talaksan:Lomonosov Chymiae Physicae 1752.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[:d:Q11351|Q11351]] | organic chemistry | [[kimikang organiko]] | [[Talaksan:Organic synthesis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 491 | [[:d:Q3838|Q3838]] | Kinshasa | [[Kinshasa]] | [[Talaksan:Vue Kinshasa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 492 | [[:d:Q11397|Q11397]] | classical mechanics | [[Klasikong mekanika|klasikong mekaniks]] | [[Talaksan:Newtons cradle animation book.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[:d:Q7937|Q7937]] | climate | [[klima]] | [[Talaksan:Köppen-Geiger Climate Classification Map (1980–2016) no borders.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 494 | [[:d:Q10285|Q10285]] | Colosseum | [[Koliseo]] | [[Talaksan:Colosseo 2020.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[:d:Q1348|Q1348]] | Kolkata | [[Kolkata]] | [[Talaksan:Ketan donate4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[:d:Q7167|Q7167]] | colonialism | [[kolonyalismo]] | [[Talaksan:RomanEmpire 117.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[:d:Q3559|Q3559]] | comet | [[kometa]] | [[Talaksan:C2022 E3 (ZTF)- Alessandro Bianconi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[:d:Q1004|Q1004]] | comic | [[komiks]] | [[Talaksan:Krazy Kat 1918-09-07.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[:d:Q11173|Q11173]] | chemical compound | [[Kompuwestong pangkimika|kompuwesto]] | |- | style='text-align:right'| 500 | [[:d:Q68|Q68]] | computer | [[kompyuter]] | [[Talaksan:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[:d:Q11024|Q11024]] | communication | [[Pakikipagtalastasan|Komunikasyon]] | |- | style='text-align:right'| 502 | [[:d:Q6186|Q6186]] | communism | [[Komunismo]] | [[Talaksan:Comunismo.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 503 | [[:d:Q9581|Q9581]] | Confucianism | [[Confucianismo|Konpusyanismo]] | [[Talaksan:Jiangyin wenmiao dachengdian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[:d:Q7169|Q7169]] | conservatism | [[Konserbatismo]] | [[Talaksan:Conservatism - K. LCCN2011647256 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[:d:Q5107|Q5107]] | continent | [[kontinente]] | [[Talaksan:Continentes Wikipedia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[:d:Q9176|Q9176]] | Korean | [[Wikang Koreano|Koreano]] | [[Talaksan:Hangugeo-Chosonmal.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 507 | [[:d:Q1420|Q1420]] | car | [[kotse]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 183-J0711-0001-003, Warnemünde, Stau.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[:d:Q5375|Q5375]] | cricket | [[Kriket]] | [[Talaksan:Muralitharan bowling to Adam Gilchrist.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[:d:Q5043|Q5043]] | Christianity | [[Kristiyanismo]] | [[Talaksan:Jerusalem Holy-Sepulchre Jesus-Detail-01.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 510 | [[:d:Q12546|Q12546]] | Crusades | [[Mga Krusada|Krusada]] | [[Talaksan:Combat deuxième croisade.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[:d:Q1075|Q1075]] | color | [[kulay]] | [[Talaksan:Colouring pencils.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 512 | [[:d:Q1390|Q1390]] | insect | [[Insekto|Kulisap]] | [[Talaksan:Insekter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[:d:Q11042|Q11042]] | culture | [[kultura]] | [[Talaksan:Fastnachtsumzug, Rottweil, Süddeutschland.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[:d:Q8620|Q8620]] | Kwame Nkrumah | [[Kwame Nkrumah]] | [[Talaksan:Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 515 | [[:d:Q11402|Q11402]] | force | [[Puwersa|lakas]] | [[Talaksan:Force examples.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[:d:Q8441|Q8441]] | man | [[lalaki]] | [[Talaksan:Pioneer plaque line-drawing of a human male.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[:d:Q7367|Q7367]] | mosquito | [[Lamok]] | [[Talaksan:Mosquito on human skin.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 518 | [[:d:Q7386|Q7386]] | Formicidae | [[langgam]] | [[Talaksan:Meat eater ant feeding on honey02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[:d:Q9333|Q9333]] | Laozi | [[Lao-Tse|Laozi]] | [[Talaksan:Zhang Lu-Laozi Riding an Ox (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[:d:Q11410|Q11410]] | game | [[laro]] | [[Talaksan:Les joueurs de cartes de P. Cézanne (Fondation Vuitton, Paris) (33568651718).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[:d:Q11422|Q11422]] | toy | [[Laruan]] | [[Talaksan:Child playing with a toy cart and horse. -front- (9726037522).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[:d:Q41670|Q41670]] | Latin alphabet | [[Latin alphabet]] | |- | style='text-align:right'| 523 | [[:d:Q5513|Q5513]] | Lake Baikal | [[Lawa ng Baikal]] | [[Talaksan:Olkhon Island and Lake Baikal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[:d:Q5511|Q5511]] | Lake Tanganyika | [[Lawa ng Tanganyika]] | [[Talaksan:Lake Tanganyika.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[:d:Q5505|Q5505]] | Lake Victoria | [[Lawa ng Victoria]] | [[Talaksan:Getting out to fish at dusk.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 526 | [[:d:Q4724|Q4724]] | Le Corbusier | [[Le Corbusier]] | [[Talaksan:Le Corbusier (1964).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 527 | [[:d:Q7243|Q7243]] | Leo Tolstoy | [[Leo Tolstoy]] | [[Talaksan:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 528 | [[:d:Q762|Q762]] | Leonardo da Vinci | [[Leonardo da Vinci]] | [[Talaksan:Francesco Melzi - Portrait of Leonardo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[:d:Q7604|Q7604]] | Leonhard Euler | [[Leonhard Euler]] | [[Talaksan:Leonhard Euler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[:d:Q7071|Q7071]] | Li Bai | [[Li Bai]] | [[Talaksan:李白.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[:d:Q6216|Q6216]] | liberalism | [[liberalismo]] | [[Talaksan:Declaration of the Rights of Man and of the Citizen in 1789.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[:d:Q7172|Q7172]] | Arab League | [[Ligang Arabe|Ligang Arabo]] | [[Talaksan:Arab Leage HQ 977.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[:d:Q8065|Q8065]] | natural disaster | [[Likas na sakuna]] | [[Talaksan:Pinatubo91eruption plume.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[:d:Q11435|Q11435]] | liquid | [[likido]] | [[Talaksan:Water drop 001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 535 | [[:d:Q7944|Q7944]] | earthquake | [[Lindol]] | [[Talaksan:Valdivia after earthquake, 1960.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[:d:Q82571|Q82571]] | linear algebra | [[Alhebrang linyar|linear algebra]] | |- | style='text-align:right'| 537 | [[:d:Q8162|Q8162]] | linguistics | [[lingguwistika]] | |- | style='text-align:right'| 538 | [[:d:Q11367|Q11367]] | lipid | [[Lipido|Lipid]] | |- | style='text-align:right'| 539 | [[:d:Q8425|Q8425]] | society | [[Lipunan]] | [[Talaksan:Каменный век (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 540 | [[:d:Q8236|Q8236]] | literacy | [[Literasi]] | |- | style='text-align:right'| 541 | [[:d:Q11582|Q11582]] | litre | [[litro]] | [[Talaksan:CubeLitre.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[:d:Q9128|Q9128]] | light | [[liwanag]] | [[Talaksan:Emanation.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[:d:Q11197|Q11197]] | logarithm | [[logaritmo]] | [[Talaksan:Mplwp log2e10.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[:d:Q8078|Q8078]] | logic | [[lohika]] | [[Talaksan:Discourse-into-the-night.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[:d:Q84|Q84]] | London | [[Londres]] | [[Talaksan:London Skyline (125508655).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[:d:Q65|Q65]] | Los Angeles | [[Los Angeles]] | [[Talaksan:Los Angeles with Mount Baldy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 547 | [[:d:Q1779|Q1779]] | Louis Armstrong | [[Louis Armstrong]] | [[Talaksan:Louis Armstrong restored.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[:d:Q529|Q529]] | Louis Pasteur | [[Louis Pasteur]] | [[Talaksan:Louis Pasteur (1822 - 1895), microbiologist and chemist Wellcome V0026980.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[:d:Q7742|Q7742]] | Louis XIV of France | [[Luis XIV ng Pransiya|Louis XIV ng Pransya]] | [[Talaksan:Louis XIV of France.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 550 | [[:d:Q255|Q255]] | Ludwig van Beethoven | [[Ludwig van Beethoven]] | [[Talaksan:Beethoven.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[:d:Q9391|Q9391]] | Ludwig Wittgenstein | [[Ludwig Wittgenstein]] | [[Talaksan:Ludwig Wittgenstein.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 552 | [[:d:Q12493|Q12493]] | dome | [[Lungaw]] | [[Talaksan:Spb 06-2017 img07 Trinity Cathedral.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[:d:Q515|Q515]] | city | [[lungsod]] | [[Talaksan:NYC wideangle south from Top of the Rock.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 554 | [[:d:Q237|Q237]] | Vatican City | [[Lungsod ng Vaticano|Lungsod ng Batikano]] | [[Talaksan:0 Basilique Saint-Pierre - Rome (1).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 555 | [[:d:Q239|Q239]] | Brussels | [[Bruselas|Lungsod ng Bruselas]] | [[Talaksan:Brussels view from Mont des Arts, Brussels, Belgium (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[:d:Q1486|Q1486]] | Buenos Aires | [[Lungsod ng Buenos Aires]] | [[Talaksan:Vista aérea de la Plaza del Congreso 10.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[:d:Q8673|Q8673]] | Lagos | [[Lagos|Lungsod ng Lagos]] | [[Talaksan:Skywater.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 558 | [[:d:Q1489|Q1489]] | Mexico City | [[Lungsod ng Mehiko]] | [[Talaksan:Sobrevuelos CDMX HJ2A5091 (40386338731).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[:d:Q60|Q60]] | New York City | [[Lungsod ng New York]] | [[Talaksan:NYC Downtown Manhattan Skyline seen from Paulus Hook 2019-12-20 IMG 7347 FRD (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[:d:Q2807|Q2807]] | Madrid | [[Madrid]] | [[Talaksan:Madrid (38624991251).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[:d:Q8436|Q8436]] | family | [[Pamilya|mag-anak]] | [[Talaksan:Inupiat Family from Noatak, Alaska, 1929, Edward S. Curtis (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 562 | [[:d:Q11408|Q11408]] | magnetic field | [[Larangang magnetiko|magnetic field]] | [[Talaksan:DipolMagnet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[:d:Q12501|Q12501]] | Great Wall of China | [[Mahabang Muog ng Tsina]] | [[Talaksan:The Great Wall of China at Jinshanling-edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[:d:Q8276|Q8276]] | Mahabharata | [[Mahabharata]] | [[Talaksan:Kurukshetra.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 565 | [[:d:Q1001|Q1001]] | Mahatma Gandhi | [[Mahatma Gandhi]] | [[Talaksan:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 566 | [[:d:Q11575|Q11575]] | maize | [[Mais]] | [[Talaksan:Corn ready to produce.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 567 | [[:d:Q11019|Q11019]] | machine | [[Makina]] | [[Talaksan:Bonsack machine.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 568 | [[:d:Q12760|Q12760]] | steam engine | [[Makinang pinasisingawan]] | [[Talaksan:Горизонтальная стационарная паровая машина.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 569 | [[:d:Q11083|Q11083]] | large intestine | [[Malaking bituka]] | [[Talaksan:Blausen 0603 LargeIntestine Anatomy.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[:d:Q323|Q323]] | Big Bang | [[Big Bang|Malaking Pagsabog]] | [[Talaksan:CMB Timeline300 no WMAP.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[:d:Q12156|Q12156]] | malaria | [[malarya]] | [[Talaksan:Histopathology of malaria exoerythrocytic forms in liver 07G0024 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 572 | [[:d:Q9476|Q9476]] | free will | [[Malayang kalooban]] | [[Talaksan:FreeWillTaxonomy4.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 573 | [[:d:Q11090|Q11090]] | small intestine | [[Maliit na bituka]] | [[Talaksan:Tractus intestinalis intestinum tenue.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[:d:Q12167|Q12167]] | malnutrition | [[Malnutrisyon]] | [[Talaksan:Kwashiorkor 6180.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 575 | [[:d:Q7377|Q7377]] | mammal | [[Mamalya]] | |- | style='text-align:right'| 576 | [[:d:Q382441|Q382441]] | marine mammal | [[Mamalyang pandagat]] | [[Talaksan:Ursus maritimus 4 1996-08-04.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 577 | [[:d:Q11009|Q11009]] | nut | [[Nuwes|mani]] | [[Talaksan:Fancy raw mixed nuts macro.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[:d:Q780|Q780]] | chicken | [[Manok]] | [[Talaksan:Kruppert Cubalaya cropped.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[:d:Q89|Q89]] | apple | [[mansanas]] | [[Talaksan:Honeycrisp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[:d:Q5816|Q5816]] | Mao Zedong | [[Mao Zedong]] | [[Talaksan:Mao Tse Tung.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[:d:Q2346|Q2346]] | analytical chemistry | [[Mapanuring kimika]] | [[Talaksan:Gas Chromatography Laboratory.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[:d:Q7199|Q7199]] | Marcel Proust | [[Marcel Proust]] | [[Talaksan:Marcel Proust 1895.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[:d:Q6101|Q6101]] | Marco Polo | [[Marco Polo]] | [[Talaksan:Marco Polo Mosaic from Palazzo Tursi.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 584 | [[:d:Q7186|Q7186]] | Marie Curie | [[Marie Curie]] | [[Talaksan:Marie Curie (1900) (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 585 | [[:d:Q4616|Q4616]] | Marilyn Monroe | [[Marilyn Monroe]] | [[Talaksan:Marilyn Monroe in How to Marry a Millionaire.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[:d:Q7245|Q7245]] | Mark Twain | [[Mark Twain]] | [[Talaksan:Mark Twain by AF Bradley.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 587 | [[:d:Q4612|Q4612]] | Marlene Dietrich | [[Marlene Dietrich]] | [[Talaksan:Marlene Dietrich Ross-Verlag 0875(crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[:d:Q111|Q111]] | Mars | [[Marte]] | [[Talaksan:Mars - August 30 2021 - Flickr - Kevin M. Gill.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[:d:Q48301|Q48301]] | Martin Heidegger | [[Martin Heidegger]] | [[Talaksan:Heidegger 2 (1960).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[:d:Q9554|Q9554]] | Martin Luther | [[Martin Luther]] | [[Talaksan:Lucas Cranach d.Ä. - Martin Luther, 1528 (Veste Coburg).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[:d:Q8027|Q8027]] | Martin Luther King Jr. | [[Martin Luther King, Jr.]] | [[Talaksan:The Rev. Dr. Martin Luther King Jr. Color Portrait (high quality).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[:d:Q7264|Q7264]] | Marxism | [[Marxismo]] | [[Talaksan:Marx and Engels.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 593 | [[:d:Q11423|Q11423]] | mass | [[Masa]] | [[Talaksan:2kg Gewicht freigeschnitten.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[:d:Q11567|Q11567]] | complex number | [[Komplikadong bilang|masalimuot na bilang]] | |- | style='text-align:right'| 595 | [[:d:Q7365|Q7365]] | muscle | [[Kalamnan|Masel]] | [[Talaksan:Skeletal muscle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 596 | [[:d:Q12800|Q12800]] | machine gun | [[Masinggan]] | [[Talaksan:De Mitrailleur 7.62mm MAG geplaatst op een grondaffuit (2009 D050713-X1083).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 597 | [[:d:Q7364|Q7364]] | eye | [[Mata]] | [[Talaksan:201405 eye.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[:d:Q395|Q395]] | mathematic | [[matematika]] | [[Talaksan:Mathematics.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 599 | [[:d:Q7081|Q7081]] | materialism | [[materyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 600 | [[:d:Q5676|Q5676]] | Matsuo Bashō | [[Matsuo Bashō]] | [[Talaksan:Basho by Buson.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[:d:Q9021|Q9021]] | Max Planck | [[Max Planck]] | [[Talaksan:Max Planck.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[:d:Q9387|Q9387]] | Max Weber | [[Max Weber]] | [[Talaksan:Max Weber in 1918.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[:d:Q12140|Q12140]] | medication | [[Medikasyon]] | [[Talaksan:VariousPills.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[:d:Q11190|Q11190]] | medicine | [[medisina]] | [[Talaksan:Physical examination.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[:d:Q96|Q96]] | Mexico | [[Mehiko]] | [[Talaksan:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[:d:Q5806|Q5806]] | Mecca | [[Meka]] | [[Talaksan:Makkah Montage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 607 | [[:d:Q944|Q944]] | quantum mechanics | [[Mekanikang quantum|mekaniks na kwantum]] | [[Talaksan:Ondaparticula.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 608 | [[:d:Q308|Q308]] | Mercury | [[Merkuryo (planeta)|Merkuryo]] | [[Talaksan:Mercury in color - Prockter07 centered.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 609 | [[:d:Q11767|Q11767]] | Mesopotamia | [[Mesopotamya|Mesopotamia]] | [[Talaksan:Statue Gudea Met 59.2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[:d:Q1057|Q1057]] | metabolism | [[Metabolismo]] | [[Talaksan:Metabolism-en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[:d:Q11426|Q11426]] | metal | [[metal]] | [[Talaksan:Métal Hurlant (84368201).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[:d:Q11467|Q11467]] | metallurgy | [[Metalurhiya]] | [[Talaksan:VysokePece1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[:d:Q11573|Q11573]] | metre | [[metro]] | [[Talaksan:Platinum-Iridium meter bar.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[:d:Q1065|Q1065]] | United Nations | [[Nagkakaisang Bansa|Mga Nagkakaisang Bansa]] | [[Talaksan:Secretary Kerry Addresses Delegates Before Signing the COP21 Climate Change Agreement on Earth Day in New York (26514585581).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 615 | [[:d:Q8750|Q8750]] | Michael Faraday | [[Michael Faraday]] | [[Talaksan:M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[:d:Q2831|Q2831]] | Michael Jackson | [[Michael Jackson]] | [[Talaksan:Michael Jackson 1983 (3x4 cropped) (contrast).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 617 | [[:d:Q5592|Q5592]] | Michelangelo | [[Michelangelo Buonarroti]] | [[Talaksan:Michelangelo Daniele da Volterra (dettaglio).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 618 | [[:d:Q5682|Q5682]] | Miguel de Cervantes | [[Miguel de Cervantes]] | [[Talaksan:Cervantes Jáuregui.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[:d:Q5600|Q5600]] | Mimar Sinan | [[Mimar Sinan]] | [[Talaksan:Mimar Sinan, architecte de Soliman le Magnifique.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[:d:Q7946|Q7946]] | mineral | [[mineral]] | [[Talaksan:Amethyst sceptre2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[:d:Q9134|Q9134]] | mythology | [[mitolohiya]] | [[Talaksan:Michel Corneille the Younger - Iris and Jupiter.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 622 | [[:d:Q12684|Q12684]] | fashion | [[moda]] | [[Talaksan:E1266601 (5398889640).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[:d:Q9458|Q9458]] | Muhammad | [[Muhammad|Mohëmmëd]] | [[Talaksan:Mohammed.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[:d:Q9077|Q9077]] | Moses | [[Moises]] | [[Talaksan:Michelangelo's Moses in San Pietro in Vincoli.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 625 | [[:d:Q11369|Q11369]] | molecule | [[Molekula]] | |- | style='text-align:right'| 626 | [[:d:Q687|Q687]] | Molière | [[Molière]] | [[Talaksan:Pierre Mignard - Portrait de Jean-Baptiste Poquelin dit Molière (1622-1673) - Google Art Project (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 627 | [[:d:Q25326|Q25326]] | Mollusca | [[Mollusca]] | [[Talaksan:Mollusca.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[:d:Q7269|Q7269]] | monarchy | [[monarkiya]] | [[Talaksan:Heraldic Royal Crown (Common).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[:d:Q9159|Q9159]] | monotheism | [[monoteismo]] | |- | style='text-align:right'| 630 | [[:d:Q649|Q649]] | Moscow | [[Mosku]] | [[Talaksan:Saint Basil's Cathedral and the Red Square.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[:d:Q9038|Q9038]] | Muḥammad ibn Musa al-Khwarizmi | [[Muhammad ibn Mūsā al-Khwārizmī]] | [[Talaksan:Madrid - Ciudad Universitaria, Monumento a Muhammad al-Juarismi (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 632 | [[:d:Q1156|Q1156]] | Mumbai | [[Mumbai]] | [[Talaksan:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[:d:Q11401|Q11401]] | hip-hop | [[Musikang hip hop]] | [[Talaksan:Afrika Bambaataa and DJ Yutaka (2004).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[:d:Q9730|Q9730]] | classical music | [[musikang klasiko]] | |- | style='text-align:right'| 635 | [[:d:Q11399|Q11399]] | rock music | [[Musikang rock]] | [[Talaksan:Beatles ad 1965 just the beatles crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[:d:Q5152|Q5152]] | Mustafa Kemal Atatürk | [[Mustafa Kemal Atatürk]] | [[Talaksan:Atatürk Kemal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[:d:Q12705|Q12705]] | renewable energy | [[Nababagong enerhiya]] | |- | style='text-align:right'| 638 | [[:d:Q7176|Q7176]] | Naguib Mahfouz | [[Naguib Mahfouz]] | [[Talaksan:Naguib Mahfouz HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 639 | [[:d:Q171195|Q171195]] | Nagarjuna | [[Nagarjuna|Nagëddzunë]] | [[Talaksan:Nagarjuna at Samye Ling Monastery.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 640 | [[:d:Q3870|Q3870]] | Nairobi | [[Nairobi]] | [[Talaksan:Nairobi, view from KICC.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 641 | [[:d:Q11394|Q11394]] | endangered species | [[Espesyeng nanganganib|nanganganib na mga uri]] | [[Talaksan:Ostafrikanisches Spitzmaulnashorn.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[:d:Q11468|Q11468]] | nanotechnology | [[Nanoteknolohiya]] | [[Talaksan:Fullerene Nanogears - GPN-2000-001535.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 643 | [[:d:Q517|Q517]] | Napoleon | [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon I ng Pransya]] | [[Talaksan:Jacques-Louis David - The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 644 | [[:d:Q7184|Q7184]] | NATO | [[Organisasyon ng Tratado ng Hilagang Atlantiko|NATO]] | [[Talaksan:НАТО Самит 2021 NATO Summit 2021 -14.06.2021- (51245988182).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[:d:Q1615|Q1615]] | Neil Armstrong | [[Neil Armstrong]] | [[Talaksan:Neil Armstrong pose.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[:d:Q13217298|Q13217298]] | Giza Necropolis | [[Nekropolis ng Giza]] | [[Talaksan:All Gizah Pyramids.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 647 | [[:d:Q8023|Q8023]] | Nelson Mandela | [[Nelson Mandela]] | [[Talaksan:Nelson Mandela 1994.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[:d:Q5185|Q5185]] | Nematoda | [[Nematode]] | [[Talaksan:Soybean cyst nematode and egg SEM.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[:d:Q332|Q332]] | Neptune | [[Neptuno]] | [[Talaksan:Neptune Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[:d:Q9620|Q9620]] | nerve | [[Nerbiyo]] | [[Talaksan:Nerves of the left upper extremity.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 651 | [[:d:Q55|Q55]] | Netherlands | [[Netherlands]] | |- | style='text-align:right'| 652 | [[:d:Q1399|Q1399]] | Niccolò Machiavelli | [[Niccolò Machiavelli]] | [[Talaksan:Portrait of Niccolò Machiavelli by Santi di Tito.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[:d:Q619|Q619]] | Nicolaus Copernicus | [[Nicolaus Copernicus]] | [[Talaksan:Nikolaus Kopernikus MOT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[:d:Q1033|Q1033]] | Nigeria | [[Nigeria]] | [[Talaksan:The City Gate of Abuja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[:d:Q9036|Q9036]] | Nikola Tesla | [[Nikola Tesla]] | [[Talaksan:Tesla circa 1890.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[:d:Q627|Q627]] | nitrogen | [[Nitroheno]] | [[Talaksan:Fluessiger Stickstoff.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[:d:Q7561|Q7561]] | snow | [[Niyebe]] | [[Talaksan:Düsseldorf Hofgarten 2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[:d:Q9049|Q9049]] | Noam Chomsky | [[Noam Chomsky]] | [[Talaksan:Noam Chomsky portrait 2015.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 659 | [[:d:Q8261|Q8261]] | novel | [[nobela]] | |- | style='text-align:right'| 660 | [[:d:Q83201|Q83201]] | Non-Aligned Movement | [[Non-Aligned Movement]] | [[Talaksan:2019-10-25 Non-Aligned Movement in Baku 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 661 | [[:d:Q11216|Q11216]] | numerical analysis | [[Pagsusuring pambilang|numerikal na analisis]] | |- | style='text-align:right'| 662 | [[:d:Q12104|Q12104]] | Avena sativa | [[Obena]] | [[Talaksan:Avena sativa L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 663 | [[:d:Q629|Q629]] | oxygen | [[Oksiheno]] | [[Talaksan:Liquid oxygen in a beaker 4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 664 | [[:d:Q8467|Q8467]] | Umar ibn Al-Khattāb | [[Umar|Omar]] | [[Talaksan:Rashidun Caliphs Umar ibn Al-Khattāb - عُمر بن الخطّاب ثاني الخلفاء الراشدين.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[:d:Q1344|Q1344]] | opera | [[Opera]] | [[Talaksan:Giovanni Paolo Pannini - Fête musicale - 1747.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 666 | [[:d:Q9135|Q9135]] | operating system | [[operating system]] | |- | style='text-align:right'| 667 | [[:d:Q11471|Q11471]] | time | [[oras]] | [[Talaksan:MontreGousset001.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[:d:Q376|Q376]] | clock | [[orasan]] | [[Talaksan:Pendulum clock by Jacob Kock, antique furniture photography, IMG 0931 edit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 669 | [[:d:Q7795|Q7795]] | Organization of the Petroleum Exporting Countries | [[Organisasyon ng mga Bansang Nagluluwas ng Langis]] | [[Talaksan:Wien - OPEC-Zentrale (a).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 670 | [[:d:Q7825|Q7825]] | World Trade Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal|Organisasyon ng Pandaigdigang Pangangalakal]] | [[Talaksan:Fourth Global Review of Aid for Trade 1691 (9237986689).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[:d:Q7239|Q7239]] | organism | [[organismo]] | [[Talaksan:E. coli Bacteria (7316101966).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[:d:Q55643|Q55643]] | Oceania | [[Oseaniya]] | [[Talaksan:Oceania satellite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[:d:Q8442|Q8442]] | Otto von Bismarck | [[Otto von Bismarck]] | [[Talaksan:Bundesarchiv Bild 146-2005-0057, Otto von Bismarck.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[:d:Q7198|Q7198]] | Ovid | [[Ovidio|Ovid]] | [[Talaksan:Ovid by an anonymous sculptor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[:d:Q5593|Q5593]] | Pablo Picasso | [[Pablo Picasso]] | [[Talaksan:1973 Dokfilm Picasso de Lucien Clergue Condor Films.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 676 | [[:d:Q8445|Q8445]] | marriage | [[pag-aasawa]] | [[Talaksan:Marriage symbol.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[:d:Q316|Q316]] | love | [[pag-ibig]] | [[Talaksan:Frank Bernard Dicksee - Romeo and Juliet, 1884.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[:d:Q9420|Q9420]] | thought | [[pag-iisip]] | [[Talaksan:Herkulaneischer Meister 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 679 | [[:d:Q11034|Q11034]] | printing | [[Paglilimbag|Pag-imprenta]] | [[Talaksan:Close up of Block Printing at Halasur village, Karnataka.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 680 | [[:d:Q7942|Q7942]] | global warming | [[Pag-init ng daigdig]] | [[Talaksan:Change in Average Temperature With Fahrenheit.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 681 | [[:d:Q11398|Q11398]] | biological classification | [[Pag-uuring pambiyolohiya]] | |- | style='text-align:right'| 682 | [[:d:Q11995|Q11995]] | pregnancy | [[Pagdadalantao|Pagdadalangtao]] | [[Talaksan:ONE PREGNANCY 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 683 | [[:d:Q12128|Q12128]] | dentistry | [[Pagdedentista]] | [[Talaksan:Dental surgery aboard USS Eisenhower, January 1990.JPEG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[:d:Q7935|Q7935]] | avalanche | [[Pagguho ng yelo|Pagguho]] | [[Talaksan:Laviin MAL-Pamir 85 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[:d:Q9530|Q9530]] | breathing | [[Paghinga]] | [[Talaksan:Diaphragmatic breathing.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[:d:Q12133|Q12133]] | deafness | [[pagkabingi]] | [[Talaksan:Criança com problema auditivo.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[:d:Q10874|Q10874]] | blindness | [[pagkabulag]] | [[Talaksan:Blinde man zoekt zijn weg in de straten van de Joodse volkswijk, Bestanddeelnr 190-0054.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[:d:Q2095|Q2095]] | food | [[pagkain]] | [[Talaksan:Good Food Display - NCI Visuals Online.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[:d:Q6235|Q6235]] | nationalism | [[Pagkamakabansa]] | |- | style='text-align:right'| 690 | [[:d:Q5916|Q5916]] | spaceflight | [[Paglipad sa kalawakan]] | [[Talaksan:Sputnik asm.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 691 | [[:d:Q8452|Q8452]] | abortion | [[pagpapalaglag]] | [[Talaksan:23 674673M 001-detail.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[:d:Q11642|Q11642]] | pottery | [[pagpapalayok]] | [[Talaksan:Pottenbakkersschijf.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[:d:Q8707|Q8707]] | Meiji Restoration | [[Pagpapanumbalik ng Meiji]] | [[Talaksan:MeijiJoukyou.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[:d:Q11990|Q11990]] | reproduction | [[Pagpaparami]] | |- | style='text-align:right'| 695 | [[:d:Q10737|Q10737]] | suicide | [[pagpapatiwakal]] | [[Talaksan:Edouard Manet - Le Suicidé.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[:d:Q81041|Q81041]] | water cycle | [[Siklo ng tubig|pagpapaulit-ulit ng tubig]] | |- | style='text-align:right'| 697 | [[:d:Q11629|Q11629]] | painting | [[Pinta|pagpinta]] | [[Talaksan:Adriaen van Ostade 006.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[:d:Q7553|Q7553]] | translation | [[Pagsasalin|Pagsasalinwika]] | [[Talaksan:Rosetta Stone.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 699 | [[:d:Q7754|Q7754]] | mathematical analysis | [[pagsusuring matematikal]] | |- | style='text-align:right'| 700 | [[:d:Q169207|Q169207]] | discrimination | [[Pagtatangi]] | |- | style='text-align:right'| 701 | [[:d:Q11978|Q11978]] | digestion | [[Pagtunaw ng pagkain]] | [[Talaksan:Blausen 0316 DigestiveSystem.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[:d:Q11032|Q11032]] | newspaper | [[pahayagan]] | [[Talaksan:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 703 | [[:d:Q843|Q843]] | Pakistan | [[Pakistan]] | [[Talaksan:Blue Hour at Pakistan Monument.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 704 | [[:d:Q349|Q349]] | sport | [[palakasan]] | [[Talaksan:Youth-soccer-indiana.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 705 | [[:d:Q5389|Q5389]] | Olympic Games | [[Palarong Olimpiko]] | [[Talaksan:Olympic flag.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[:d:Q5090|Q5090]] | rice | [[palay]] | [[Talaksan:White, Brown, Red & Wild rice.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[:d:Q219060|Q219060]] | Palestine | [[Estado ng Palestina|Palestina]] | [[Talaksan:Palestine - 20190204-DSC 0007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[:d:Q9158|Q9158]] | email | [[palihamang elektroniko]] | |- | style='text-align:right'| 709 | [[:d:Q7188|Q7188]] | government | [[pamahalaan]] | [[Talaksan:De ministers die deel uitmaken van het derde kabinet Van Agt op de trappen van Paleis Huis ten Bosch in 's-Gravenhage. D - SFA001009248.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 710 | [[:d:Q11030|Q11030]] | journalism | [[pamamahayag]] | [[Talaksan:CBC journalists in Montreal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[:d:Q12870|Q12870]] | explosive chemicals | [[Pampasabog]] | [[Talaksan:C4 plastic explosive.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[:d:Q11663|Q11663]] | weather | [[panahon]] | [[Talaksan:Wikinews weather.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[:d:Q11764|Q11764]] | Iron Age | [[Panahong Bakal|Panahon ng Bakal]] | [[Talaksan:HMB Keltengrab Münsingen-Rain Grab 91.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 714 | [[:d:Q11759|Q11759]] | Stone Age | [[Panahong Bato|Panahon ng Bato]] | [[Talaksan:Ggantija Temples (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[:d:Q12539|Q12539]] | Age of Enlightenment | [[Panahon ng Kaliwanagan]] | |- | style='text-align:right'| 716 | [[:d:Q11761|Q11761]] | Bronze Age | [[Panahong Bronse|Panahon ng Tansong Pula]] | [[Talaksan:Minoan copper ingot from Zakros, Crete.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[:d:Q8142|Q8142]] | currency | [[Pananalapi (yunit ng palitan)|pananalapi]] | [[Talaksan:Billets de 5000.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[:d:Q7813|Q7813]] | Universal Declaration of Human Rights | [[Pandaigdig na Pagpapahayag ng Karapatang Pantao|Pandaigdig na Pagpapahayag ng mga Karapatan ng Tao]] | [[Talaksan:Eleanor Roosevelt UDHR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 719 | [[:d:Q7804|Q7804]] | International Monetary Fund | [[Pondo ng Monetaryong Pandaigdig|Pandaigdigang Pondong Pananalapi]] | [[Talaksan:IMF building HR.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[:d:Q12457|Q12457]] | International System of Units | [[Pandaigdigang Sistema ng mga Yunit]] | [[Talaksan:International prototype of the kilogram aka Le Grand K.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 721 | [[:d:Q12184|Q12184]] | pandemic | [[pandemya]] | [[Talaksan:The plague of Florence in 1348, as described in Boccaccio's Wellcome L0004057.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[:d:Q8463|Q8463]] | slavery | [[Pang-aalipin]] | [[Talaksan:Official medallion of the British Anti-Slavery Society (1795).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 723 | [[:d:Q11538|Q11538]] | mathematical proof | [[Patibay pangmatematika|Pang-matematikang patibay]] | |- | style='text-align:right'| 724 | [[:d:Q8265|Q8265]] | Dream of the Red Chamber | [[Pangarap ng Pulang Silid]] | [[Talaksan:Hongloumeng2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[:d:Q11033|Q11033]] | mass media | [[Midyang panlahat|pangmadlang media]] | [[Talaksan:Diarioeluniverso.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[:d:Q8242|Q8242]] | literature | [[panitikan]] | [[Talaksan:Old book bindings.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[:d:Q11634|Q11634]] | art of sculpture | [[Lilok|Panlililok]] | [[Talaksan:Discobolus in National Roman Museum Palazzo Massimo alle Terme.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[:d:Q8188|Q8188]] | syllable | [[pantig]] | |- | style='text-align:right'| 729 | [[:d:Q482|Q482]] | poetry | [[Panulaan]] | [[Talaksan:LeidenWallPoemYeats (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[:d:Q11472|Q11472]] | paper | [[papel]] | [[Talaksan:Paperball 2.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[:d:Q90|Q90]] | Paris | [[Paris]] | [[Talaksan:La Tour Eiffel vue de la Tour Saint-Jacques, Paris août 2014 (2).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[:d:Q10288|Q10288]] | Parthenon | [[Partenon|Parthenon]] | [[Talaksan:The Parthenon in Athens.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 733 | [[:d:Q7278|Q7278]] | political party | [[Partidong pampolitika|partidong politikal]] | [[Talaksan:Konwencja na Śląsku - zakończenie kampanii (14066373800).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 734 | [[:d:Q8454|Q8454]] | capital punishment | [[parusang kamatayan]] | [[Talaksan:ASC Leiden - F. van der Kraaij Collection - The Hanging of the Harper Seven, Liberia - 16 February 1979 - 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 735 | [[:d:Q6223|Q6223]] | fascism | [[Pasismo]] | [[Talaksan:Mussolini and Hitler 1940 (retouched).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[:d:Q10998|Q10998]] | potato | [[patatas]] | [[Talaksan:234 Solanum tuberosum L.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 737 | [[:d:Q7372|Q7372]] | shark | [[Pating]] | [[Talaksan:Great white shark south africa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[:d:Q11453|Q11453]] | agricultural irrigation | [[patubig]] | [[Talaksan:PivotIrrigationOnCotton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[:d:Q8479|Q8479]] | Peter the Great | [[Pedro ang Dakila ng Rusya]] | [[Talaksan:Inconnu d'après J.-M. Nattier, Portrait de Pierre Ier (musée de l’Ermitage).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[:d:Q11424|Q11424]] | film | [[Pelikula]] | [[Talaksan:Muybridge race horse animated.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[:d:Q7252|Q7252]] | feminism | [[Peminismo]] | [[Talaksan:Feminist Suffrage Parade in New York City, 1912.jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[:d:Q1368|Q1368]] | money | [[pera]] | [[Talaksan:Euro coins and banknotes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[:d:Q5599|Q5599]] | Peter Paul Rubens | [[Peter Paul Rubens]] | [[Talaksan:Sir Peter Paul Rubens - Portrait of the Artist - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 744 | [[:d:Q167|Q167]] | pi | [[Pi]] | [[Talaksan:Pi-unrolled-720.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 745 | [[:d:Q1090|Q1090]] | silver | [[pilak]] | [[Talaksan:Silver crystal.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 746 | [[:d:Q928|Q928]] | Philippines | [[Pilipinas]] | [[Talaksan:Manila Bay, Roxas Boulevard buildings with navy fleet (Ermita and Malate, Manila)(2017-12-31).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[:d:Q5891|Q5891]] | philosophy | [[pilosopiya]] | [[Talaksan:Hortus Deliciarum, Philosophy and the seven liberal arts (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[:d:Q12516|Q12516]] | pyramid | [[Piramide]] | [[Talaksan:Great Pyramid of Giza - Pyramid of Khufu.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[:d:Q413|Q413]] | physics | [[pisika]] | [[Talaksan:CollageFisica.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 750 | [[:d:Q11429|Q11429]] | nuclear fission | [[Pisyong nukleyar]] | [[Talaksan:Kernspaltung -- induced nuclear fission.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[:d:Q5994|Q5994]] | piano | [[Piyano]] | [[Talaksan:Steinway & Sons concert grand piano, model D-274, manufactured at Steinway's factory in Hamburg, Germany.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 752 | [[:d:Q634|Q634]] | planet | [[planeta]] | [[Talaksan:Montage of Our Solar System.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[:d:Q10251|Q10251]] | plasma | [[plasma]] | [[Talaksan:Plasma-lamp.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[:d:Q11474|Q11474]] | plastic | [[Plastik]] | [[Talaksan:Plastic objects.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 755 | [[:d:Q7950|Q7950]] | plate tectonics | [[Tektonikong plato|plate tectonics]] | [[Talaksan:Plates tect2 en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[:d:Q859|Q859]] | Plato | [[Platon|Plato]] | [[Talaksan:Plato Silanion Musei Capitolini MC1377.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[:d:Q11405|Q11405]] | flute | [[Bansi|plawta]] | [[Talaksan:Fluiers.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 758 | [[:d:Q9163|Q9163]] | polytheism | [[politeismo]] | [[Talaksan:Jacopo Zucchi - The Assembly of the Gods - WGA26036.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[:d:Q7163|Q7163]] | politics | [[politika]] | [[Talaksan:24.09.2024 - Abertura do Debate Geral da 79ª Sessão da Assembleia Geral das Nações Unidas (54018866744).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[:d:Q933|Q933]] | South Pole | [[Timog Polo|Polong Timog]] | [[Talaksan:Geographic Southpole crop.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 761 | [[:d:Q36|Q36]] | Poland | [[Polonya]] | [[Talaksan:Warsaw Old Town Market Square 10.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 762 | [[:d:Q12195|Q12195]] | poliomyelitis | [[Polio|Polyo]] | [[Talaksan:Polio sequelle.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[:d:Q8183|Q8183]] | phoneme | [[ponema]] | |- | style='text-align:right'| 764 | [[:d:Q45|Q45]] | Portugal | [[Portugal]] | [[Talaksan:Carte du Portugal.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 765 | [[:d:Q11633|Q11633]] | photography | [[potograpiya]] | [[Talaksan:Winterswijk (NL), Woold, Boven Slinge -- 2014 -- 3170.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[:d:Q11982|Q11982]] | photosynthesis | [[potosintesis]] | [[Talaksan:Leaves in iran برگ گلها و گیاهان ایرانی 32.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[:d:Q150|Q150]] | French | [[Wikang Pranses|Pranses]] | [[Talaksan:JO199411392.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 768 | [[:d:Q11756|Q11756]] | prehistory | [[Prehistorya|Prehistorikong kasaysayan]] | [[Talaksan:PSM V44 D647 Delineations on pieces of antler.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[:d:Q7380|Q7380]] | primate | [[Primates|Primate]] | [[Talaksan:Primates - some families.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 770 | [[:d:Q12514|Q12514]] | Three Gorges Dam | [[Prinsa ng Tatlong Bangin]] | [[Talaksan:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 771 | [[:d:Q9492|Q9492]] | probability | [[Probabilidad]] | [[Talaksan:Nuvola apps atlantik.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 772 | [[:d:Q7281|Q7281]] | propaganda | [[propaganda]] | [[Talaksan:Affiche émigration JP au BR-déb. XXe s..jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[:d:Q23540|Q23540]] | Protestantism | [[Protestantismo]] | [[Talaksan:Lutherbibel.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[:d:Q8054|Q8054]] | protein | [[protina]] | [[Talaksan:Estruturas de proteínas.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[:d:Q10892|Q10892]] | protist | [[Protista]] | [[Talaksan:DysnectesBrevis.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 776 | [[:d:Q8137|Q8137]] | capital | [[Kapital (ekonomika)|Puhunan]] | [[Talaksan:Cleveland Steel Mill.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 777 | [[:d:Q12861|Q12861]] | gunpowder | [[pulbura]] | [[Talaksan:2023 Czarny proch Vesuvit LC (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[:d:Q12192|Q12192]] | pneumonia | [[Pulmonya]] | [[Talaksan:Pneumonia, mixed patterns, lobar and bronchopneumonia (3679096639).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 779 | [[:d:Q10987|Q10987]] | honey | [[Pulot-pukyutan|pulot]] | [[Talaksan:Runny hunny.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[:d:Q9149|Q9149]] | fundamentalism | [[pundamentalismo]] | |- | style='text-align:right'| 781 | [[:d:Q10884|Q10884]] | tree | [[puno]] | [[Talaksan:Alnus glutinosa 011.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 782 | [[:d:Q11348|Q11348]] | function | [[Punsiyon (matematika)|punsiyon]] | [[Talaksan:Exp re.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[:d:Q146|Q146]] | cat | [[pusa]] | [[Talaksan:Cat grooming.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 784 | [[:d:Q1072|Q1072]] | heart | [[Puso (anatomiya)|puso]] | [[Talaksan:Heart numlabels.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 785 | [[:d:Q11518|Q11518]] | Pythagorean theorem | [[Teorema ni Pitagoras|Pythagorean theorem]] | [[Talaksan:Pythagorean.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[:d:Q7315|Q7315]] | Pyotr Ilyich Tchaikovsky | [[Peter Ilyich Tchaikovsky|Pëtr Čajkovskij]] | [[Talaksan:Porträt des Komponisten Pjotr I. Tschaikowski (1840-1893).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[:d:Q7241|Q7241]] | Rabindranath Tagore | [[Rabindranath Tagore]] | [[Talaksan:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[:d:Q11448|Q11448]] | radioactivity | [[radioactivity]] | [[Talaksan:Alpha Decay.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[:d:Q12969754|Q12969754]] | electromagnetic radiation | [[radyasyong elektromagnetiko]] | [[Talaksan:EM spectrumrevised.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[:d:Q872|Q872]] | radio | [[Radyo]] | [[Talaksan:Biblis RFE RL 01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[:d:Q5597|Q5597]] | Raphael | [[Rafael Sanzio]] | [[Talaksan:Raffaello Sanzio.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[:d:Q8461|Q8461]] | racism | [[rasismo]] | [[Talaksan:1943 Colored Waiting Room Sign.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 793 | [[:d:Q9510|Q9510]] | reality | [[reality]] | |- | style='text-align:right'| 794 | [[:d:Q2269|Q2269]] | Industrial Revolution | [[Rebolusyong Industriyal]] | [[Talaksan:Mémoires de la Société géologique de France (IA meymoiresdelaso00socig).pdf|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[:d:Q128593|Q128593]] | reincarnation | [[reengkarnasyon]] | [[Talaksan:Reincarnation AS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 796 | [[:d:Q9794|Q9794]] | reggae | [[reggae]] | [[Talaksan:Buju Banton.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 797 | [[:d:Q9174|Q9174]] | religion | [[relihiyon]] | [[Talaksan:16 religionist symbols.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 798 | [[:d:Q5598|Q5598]] | Rembrandt | [[Rembrandt]] | [[Talaksan:Rembrandt van Rijn - Self-Portrait - Google Art Project.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 799 | [[:d:Q4692|Q4692]] | Renaissance | [[Renasimiyento]] | [[Talaksan:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 800 | [[:d:Q9191|Q9191]] | René Descartes | [[René Descartes]] | [[Talaksan:Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[:d:Q12562|Q12562]] | Protestant Reformation | [[Repormang Protestante]] | [[Talaksan:95Thesen facsimile colour.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 802 | [[:d:Q10811|Q10811]] | Reptilia | [[Reptilya]] | [[Talaksan:Extant reptilia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 803 | [[:d:Q7270|Q7270]] | republic | [[Republika]] | [[Talaksan:Forms of government.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[:d:Q148|Q148]] | People's Republic of China | [[Tsina|Republikang Bayan ng Tsina]] | [[Talaksan:Badaling China Great-Wall-of-China-01.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 805 | [[:d:Q5321|Q5321]] | resistor | [[resistor]] | [[Talaksan:Electronic-Axial-Lead-Resistors-Array.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 806 | [[:d:Q472287|Q472287]] | respiration | [[Respirasyon]] | [[Talaksan:Bubble Blowing 15.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 807 | [[:d:Q1511|Q1511]] | Richard Wagner | [[Richard Wagner]] | [[Talaksan:RichardWagner.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 808 | [[:d:Q8678|Q8678]] | Rio de Janeiro | [[Rio de Janeiro]] | [[Talaksan:Cidade Maravilhosa.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 809 | [[:d:Q926|Q926]] | Roald Amundsen | [[Roald Amundsen]] | [[Talaksan:Amundsen in fur skins.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 810 | [[:d:Q11012|Q11012]] | robot | [[Robot]] | [[Talaksan:Artaic Mosaic Fabrication Robot.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[:d:Q5463|Q5463]] | Rocky Mountains | [[Bulubunduking Rocky|Rocky Mountains]] | [[Talaksan:Moraine Lake 17092005.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[:d:Q10850|Q10850]] | Rodent | [[Rodentia]] | [[Talaksan:Tamias striatus CT.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[:d:Q220|Q220]] | Rome | [[Roma]] | [[Talaksan:Rome Skyline (8012016319).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 814 | [[:d:Q12544|Q12544]] | Byzantine Empire | [[Silangang Imperyong Romano|Romanong Imperyo sa Silangan]] | |- | style='text-align:right'| 815 | [[:d:Q7231|Q7231]] | Rosa Luxemburg | [[Rosa Luxemburg]] | [[Talaksan:Rosa Luxemburg.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[:d:Q5378|Q5378]] | rugby | [[Rugbi]] | [[Talaksan:USO - Saracens - 20151213 - Maro Itoje attacking.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[:d:Q159|Q159]] | Russia | [[Rusya]] | [[Talaksan:Kremlin Moscow.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 818 | [[:d:Q503|Q503]] | banana | [[saging]] | [[Talaksan:Banana on whitebackground.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 819 | [[:d:Q6583|Q6583]] | Sahara | [[Sahara]] | [[Talaksan:Sahara real color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 820 | [[:d:Q11081|Q11081]] | Alzheimer's disease | [[Sakit na Alzheimer]] | [[Talaksan:Auguste D aus Marktbreit.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 821 | [[:d:Q12198|Q12198]] | sexually transmitted infection | [[sakit na naipapasa sa pakikipagtalik]] | [[Talaksan:Captain Condom and Lady Latex comic cover.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[:d:Q86|Q86]] | headache | [[sakit ng ulo]] | [[Talaksan:The Headache (caricature) RMG PW3879.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[:d:Q12135|Q12135]] | mental disorder | [[sakit sa pag-iisip]] | [[Talaksan:Gautier - Salpetriere.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[:d:Q8581|Q8581]] | Saladin | [[Saladin]] | [[Talaksan:Al-Nasir I Salah al-Din Yusuf (Saladin). AH 564-589 (1169-1193 CE) Æ Dirham (30.1mm, 13.28 g, 6h). Without mint-name. Dated AH 586 (AD 1190-91). Sultan sitting facing, cross-legged, on high-backed throne (obverse).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 825 | [[:d:Q11469|Q11469]] | glass | [[Salamin (materyales)|salamin]] | [[Talaksan:Drinkware.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 826 | [[:d:Q7755|Q7755]] | constitution | [[saligang batas]] | [[Talaksan:A Carta Constitucional e a família real.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 827 | [[:d:Q8171|Q8171]] | word | [[salita]] | [[Talaksan:Codex claromontanus latin (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXVIII).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 828 | [[:d:Q5577|Q5577]] | Salvador Dalí | [[Salvador Dalí]] | [[Talaksan:Salvador Dalí 1939.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[:d:Q7768|Q7768]] | ASEAN | [[Samahan ng mga Bansa sa Timog-Silangang Asya]] | [[Talaksan:ASEAN HQ 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[:d:Q7817|Q7817]] | World Health Organization | [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan|Samahan ng Pandaigdigang Kalusugan]] | [[Talaksan:World Health Organisation headquarters, Geneva, north and west sides 2007.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 831 | [[:d:Q11403|Q11403]] | samba | [[samba]] | [[Talaksan:Funchal, Cortejo Alegórico de Carnaval (2026) 07.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[:d:Q7785|Q7785]] | Commonwealth of Nations | [[Komonwelt ng mga Bansa|Sampamahalaan ng mga Bansa]] | [[Talaksan:Marlborough House.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[:d:Q656|Q656]] | Saint Petersburg | [[San Petersburgo]] | [[Talaksan:Peter & Paul fortress in SPB 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 834 | [[:d:Q728|Q728]] | weapon | [[sandata]] | [[Talaksan:Sabre bayonette carabine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 835 | [[:d:Q12802|Q12802]] | nuclear weapon | [[Sandatang nukleyar|Sandatang nuklear]] | [[Talaksan:Nagasakibomb.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 836 | [[:d:Q12796|Q12796]] | firearm | [[Sandatang pumuputok]] | [[Talaksan:Gun from upper west region.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 837 | [[:d:Q1|Q1]] | universe | [[Uniberso|sansinukob]] | [[Talaksan:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 838 | [[:d:Q12171|Q12171]] | menstruation | [[Regla|Sapanahon]] | [[Talaksan:MenstrualCycle2 es.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[:d:Q4605|Q4605]] | Sarah Bernhardt | [[Sarah Bernhardt]] | [[Talaksan:Face detail, Sarah Bernhardt as Doña Sol in Hernani (cropped).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 840 | [[:d:Q11436|Q11436]] | aircraft | [[Sasakyang panghimpapawid]] | [[Talaksan:Collection of military aircraft.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 841 | [[:d:Q193|Q193]] | Saturn | [[Saturno (planeta)|Saturno]] | [[Talaksan:8423 20181 1saturn2016.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[:d:Q8873|Q8873]] | Satyajit Ray | [[Satyajit Ray]] | [[Talaksan:Satyajit Ray in New York (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[:d:Q851|Q851]] | Saudi Arabia | [[Saudi Arabia]] | [[Talaksan:Saudi Arabia - Location Map (2013) - SAU - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[:d:Q11639|Q11639]] | dance | [[sayaw]] | [[Talaksan:Dance-At-Bougival.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[:d:Q11577|Q11577]] | Hordeum vulgare | [[Sebada]] | [[Talaksan:Champ d'Orge carrée (Hordeum vulgare).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[:d:Q12099|Q12099]] | Secale cereale | [[Secale cereale]] | [[Talaksan:Ear of rye.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[:d:Q11574|Q11574]] | second | [[segundo]] | |- | style='text-align:right'| 848 | [[:d:Q7868|Q7868]] | cell | [[Selula]] | [[Talaksan:Ventricaria ventricosa.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[:d:Q11456|Q11456]] | semiconductor | [[Semikonduktor]] | [[Talaksan:Capteurs CCD et CMOS.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[:d:Q5300|Q5300]] | central processing unit | [[CPU|sentral na nagpoprosesong unit]] | [[Talaksan:2023 Intel Core i7 12700KF (3).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 851 | [[:d:Q8684|Q8684]] | Seoul | [[Seoul]] | [[Talaksan:덕수궁의 가을.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[:d:Q44|Q44]] | beer | [[serbesa]] | [[Talaksan:NCI Visuals Food Beer.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[:d:Q8003|Q8003]] | Sergei Eisenstein | [[Sergei Eisenstein]] | [[Talaksan:Sergei Eisenstein 03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[:d:Q8686|Q8686]] | Shanghai | [[Shanghai]] | [[Talaksan:20191222陆家嘴.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[:d:Q7192|Q7192]] | Qin Shi Huang | [[Qin Shi Huang|Shih Huang Ti]] | [[Talaksan:Qinshihuang.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[:d:Q9585|Q9585]] | Shia Islam | [[Shiismo]] | |- | style='text-align:right'| 857 | [[:d:Q812767|Q812767]] | Shinto | [[Shinto]] | [[Talaksan:Hakone Shrine Haiden.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[:d:Q8279|Q8279]] | Shahnameh | [[Shāhnāmeh]] | [[Talaksan:The Court of Gayumars (Cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 859 | [[:d:Q9441|Q9441]] | The Buddha | [[Gautama Buddha|Siddharta Gautama Buddha]] | [[Talaksan:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[:d:Q9215|Q9215]] | Sigmund Freud | [[Sigmund Freud]] | [[Talaksan:Sigmund Freud, by Max Halberstadt (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[:d:Q9316|Q9316]] | Sikhism | [[Sikhismo]] | [[Talaksan:Sikh pilgrim at the Golden Temple (Harmandir Sahib) in Amritsar, India.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[:d:Q9418|Q9418]] | psychology | [[sikolohiya]] | [[Talaksan:Greek uc psi icon.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 863 | [[:d:Q9372|Q9372]] | Sima Qian | [[Sima Qian]] | [[Talaksan:Si maqian.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 864 | [[:d:Q9592|Q9592]] | Catholic Church | [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika Romana]] | [[Talaksan:Saint Peter's Basilica facade, Rome, Italy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[:d:Q12485|Q12485]] | symmetry | [[simetriya]] | [[Talaksan:Brügge-Liebfrauenkirche-Prunkgräber DSC0166.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[:d:Q7197|Q7197]] | Simone de Beauvoir | [[Simone de Beauvoir]] | [[Talaksan:Simone de Beauvoir2.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[:d:Q8605|Q8605]] | Simón Bolívar | [[Simón Bolívar]] | [[Talaksan:Simón Bolívar by Acevedo Bernal, 1922.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[:d:Q11768|Q11768]] | Ancient Egypt | [[Sinaunang Ehipto]] | [[Talaksan:Egypt.Giza.Sphinx.02 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 869 | [[:d:Q11772|Q11772]] | Ancient Greece | [[Sinaunang Gresya]] | [[Talaksan:Sicily Selinunte Temple E (Hera).JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 870 | [[:d:Q334|Q334]] | Singapore | [[Singapura|Singapore]] | [[Talaksan:Raffles Place.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[:d:Q735|Q735]] | art | [[sining]] | [[Talaksan:Sebastiano Ricci 002.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[:d:Q11417|Q11417]] | martial arts | [[sining pandigma]] | [[Talaksan:Martial arts - Fragrant Hills.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 873 | [[:d:Q11210|Q11210]] | coordinate system | [[sistema ng koordinado]] | [[Talaksan:Coordinate-system-in-mirror.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 874 | [[:d:Q8192|Q8192]] | writing system | [[Sistema ng pagsulat|sistema sa pagsulat]] | [[Talaksan:World alphabets & writing systems.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 875 | [[:d:Q11078|Q11078]] | endocrine system | [[Sistemang endokrina]] | [[Talaksan:Endocrine English.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 876 | [[:d:Q1059|Q1059]] | immune system | [[Sistemang inmune|sistemang immuno]] | |- | style='text-align:right'| 877 | [[:d:Q9404|Q9404]] | nervous system | [[Sistemang nerbiyos]] | [[Talaksan:Nervous System (PSF).png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 878 | [[:d:Q11101|Q11101]] | sensory nervous system | [[Sistemang pandama]] | |- | style='text-align:right'| 879 | [[:d:Q544|Q544]] | Solar System | [[Sistemang Solar|Sistemang Pang-araw]] | [[Talaksan:Solar System true color.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 880 | [[:d:Q124794|Q124794]] | taste | [[Lasa|sistemang panlasa]] | [[Talaksan:1402 The Tongue.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[:d:Q9649|Q9649]] | human digestive system | [[Sistemang panunaw]] | [[Talaksan:Digestive system diagram en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[:d:Q7895|Q7895]] | reproductive system | [[Sistemang reproduktibo]] | |- | style='text-align:right'| 883 | [[:d:Q7891|Q7891]] | respiratory system | [[Sistemang respiratoryo]] | [[Talaksan:Respiratory system complete en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 884 | [[:d:Q11068|Q11068]] | circulatory system | [[sistemang sirkulatoryo]] | [[Talaksan:Blutkreislauf.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[:d:Q681949|Q681949]] | SM Sultan | [[SM Sultan]] | |- | style='text-align:right'| 886 | [[:d:Q7397|Q7397]] | software | [[software]] | [[Talaksan:Kmail.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 887 | [[:d:Q913|Q913]] | Socrates | [[Sokrates]] | [[Talaksan:Socrates Louvre.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[:d:Q11438|Q11438]] | solid | [[solido]] | [[Talaksan:Different minerals.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[:d:Q12143|Q12143]] | time zone | [[sona ng oras]] | [[Talaksan:World Time Zones Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[:d:Q7235|Q7235]] | Sophocles | [[Sopokles]] | [[Talaksan:Ny Carlsberg Glyptothek - Sophokles.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[:d:Q332062|Q332062]] | Sorghum bicolor | [[Sorghum bicolor]] | [[Talaksan:Sorghum bicolor03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 892 | [[:d:Q9601|Q9601]] | Zoroastrianism | [[Zoroastrianismo|Soroastrismo]] | [[Talaksan:Faravahar.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[:d:Q7272|Q7272]] | socialism | [[sosyalismo]] | |- | style='text-align:right'| 894 | [[:d:Q2001|Q2001]] | Stanley Kubrick | [[Stanley Kubrick]] | [[Talaksan:Stanley Kubrick (1949 portrait by Phillip Harrington - cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[:d:Q11430|Q11430]] | state of matter | [[Estado ng materya|state of matter]] | [[Talaksan:Phase change - en.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[:d:Q8877|Q8877]] | Steven Spielberg | [[Steven Spielberg]] | [[Talaksan:Steven Spielberg 2025.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[:d:Q12202|Q12202]] | stroke | [[stroke]] | [[Talaksan:MCA-Stroke-Brain-Humn-2A.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 898 | [[:d:Q2811|Q2811]] | submarine | [[Submarino]] | [[Talaksan:Submarine dive.gif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[:d:Q1049|Q1049]] | Sudan | [[Sudan]] | [[Talaksan:Western Deffufa - Kerma.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[:d:Q9603|Q9603]] | Sufism | [[Sufismo]] | [[Talaksan:Tomb of Abdul Qadir Jilani, Baghdad.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[:d:Q11416|Q11416]] | gambling | [[sugal]] | [[Talaksan:Gambling image.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 902 | [[:d:Q8196|Q8196]] | Arabic alphabet | [[Alpabetong Arabe|sulat Arabo]] | [[Talaksan:Arabic-script.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[:d:Q1828555|Q1828555]] | Arabic script | [[sulat Ërëbi]] | [[Talaksan:Tawqi' script - Qur'anic verses - 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 904 | [[:d:Q8474|Q8474]] | Suleiman the Magnificent | [[Suleiman I]] | [[Talaksan:Suleiman I. Semailname (Millet Library, Ali Emîrî Collection, History, MS no. 1216).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[:d:Q35355|Q35355]] | Sumer | [[Sumerya|Sumeria]] | [[Talaksan:Orientmitja2300aC.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[:d:Q8573|Q8573]] | Sun Yat-sen | [[Sun Yat-sen|Sun Yat Sen]] | [[Talaksan:孙中山肖像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[:d:Q8070|Q8070]] | tsunami | [[Sunami]] | [[Talaksan:Tsunami by hokusai 19th century.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[:d:Q483654|Q483654]] | Sunni Islam | [[Sunismo]] | [[Talaksan:رسم تعبيري للفظ الجلالة ومن يجلهم أهل السنة.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 909 | [[:d:Q9103|Q9103]] | breast | [[Suso]] | [[Talaksan:Breasts close-up (4).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 910 | [[:d:Q39|Q39]] | Switzerland | [[Suwisa]] | |- | style='text-align:right'| 911 | [[:d:Q6388|Q6388]] | swimming | [[swimming]] | [[Talaksan:Two people swimming outdoors.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[:d:Q3130|Q3130]] | Sydney | [[Sidney|Sydney]] | [[Talaksan:00 3178 Sydney, Australia.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 913 | [[:d:Q9734|Q9734]] | symphony | [[symphony]] | [[Talaksan:Ninth Symphony original.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[:d:Q174|Q174]] | São Paulo | [[São Paulo]] | [[Talaksan:Sao Paulo Skyline in Brazil.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[:d:Q12791|Q12791]] | sword | [[tabak]] | [[Talaksan:Albion Hospitaller Medieval Sword 1 (6092737619) (II).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 916 | [[:d:Q1566|Q1566]] | tobacco | [[tabako]] | [[Talaksan:Tabak 9290019.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[:d:Q3947|Q3947]] | house | [[Bahay|tahanan]] | [[Talaksan:Ranch style home in Salinas, California.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 918 | [[:d:Q7362|Q7362]] | ear | [[tainga]] | [[Talaksan:Closeup of a human ear.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 919 | [[:d:Q10693|Q10693]] | periodic table | [[Talahanayang peryodiko|talaang peryodiko]] | [[Talaksan:Periodic table (32-col, enwiki), black and white.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[:d:Q199804|Q199804]] | chronic obstructive pulmonary disease | [[Talamak na nakakahawang sakit sa baga]] | [[Talaksan:Centrilobular emphysema 865 lores.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[:d:Q11404|Q11404]] | drum | [[Tambol]] | [[Talaksan:DrumMozartRegiment.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 922 | [[:d:Q11635|Q11635]] | theatre | [[tanghalan]] | [[Talaksan:Ana Maria Ventura como Altisidora en "La enamorada del rey" (1988).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[:d:Q12876|Q12876]] | tank | [[Tangke]] | [[Talaksan:Char T 34 noBG.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 924 | [[:d:Q924|Q924]] | Tanzania | [[Tanzania]] | [[Talaksan:Tanzania - Location Map (2013) - TZA - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 925 | [[:d:Q5|Q5]] | human | [[tao]] | [[Talaksan:Akha cropped hires.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 926 | [[:d:Q577|Q577]] | year | [[taon]] | [[Talaksan:Analemma fishburn.tif|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 927 | [[:d:Q9598|Q9598]] | Taoism | [[Taoismo|Tawismo]] | [[Talaksan:Taoist ceremony at Xiao ancestral temple in Chaoyang, Shantou, Guangdong (daoshi) (1).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[:d:Q3616|Q3616]] | Tehran | [[Teheran|Tehrān]] | [[Talaksan:North of tehran.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 929 | [[:d:Q11016|Q11016]] | technology | [[teknolohiya]] | [[Talaksan:Technologie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 930 | [[:d:Q11661|Q11661]] | information technology | [[Teknolohiyang pang-impormasyon]] | [[Talaksan:Papertape3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[:d:Q289|Q289]] | television | [[telebisyon]] | [[Talaksan:LG smart TV.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[:d:Q11035|Q11035]] | telephone | [[Telepono]] | [[Talaksan:Telefon BW 2012-02-18 13-44-32.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[:d:Q11466|Q11466]] | temperature | [[temperatura]] | [[Talaksan:Pakkanen.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[:d:Q847|Q847]] | tennis | [[Tennis|tenis]] | [[Talaksan:Roger Federer 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[:d:Q12479|Q12479]] | number theory | [[Teorya ng bilang|teoriya ng bilang]] | [[Talaksan:Euclid's Orchard (large).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[:d:Q12482|Q12482]] | set theory | [[Teorya ng pangkat|teoriya ng hanay]] | |- | style='text-align:right'| 937 | [[:d:Q11452|Q11452]] | general relativity | [[Teorya ng pangkalahatang relatibidad|teoriya ng pangkalahatang relatibidad]] | [[Talaksan:EinsteinLeiden4.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[:d:Q11473|Q11473]] | thermodynamics | [[termodinamika]] | [[Talaksan:Heat engine summary.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 939 | [[:d:Q7283|Q7283]] | terrorism | [[terorismo]] | [[Talaksan:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 940 | [[:d:Q869|Q869]] | Thailand | [[Taylandiya|Thailand]] | [[Talaksan:Temple of the Emerald of buddha or Wat Phra Kaew (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[:d:Q1299|Q1299]] | The Beatles | [[The Beatles]] | [[Talaksan:Beatles Trenter 1963.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 942 | [[:d:Q8743|Q8743]] | Thomas Edison | [[Thomas Edison]] | [[Talaksan:Thomas Edison2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 943 | [[:d:Q80|Q80]] | Tim Berners-Lee | [[Tim Berners-Lee]] | [[Talaksan:LS3 4919 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 944 | [[:d:Q18|Q18]] | South America | [[Timog Amerika]] | [[Talaksan:South America satellite orthographic.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 945 | [[:d:Q258|Q258]] | South Africa | [[Timog Aprika]] | [[Talaksan:South Africa - Location Map (2013) - ZAF - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 946 | [[:d:Q11409|Q11409]] | apartheid | [[Aparteid|Timog Aprika sa ilalim ng apartheid]] | [[Talaksan:DurbanSign1989.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 947 | [[:d:Q884|Q884]] | South Korea | [[Timog Korea]] | [[Talaksan:South Korea - Location Map (2013) - KOR - UNOCHA.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[:d:Q8462|Q8462]] | Timur | [[Tamerlan|Timur]] | [[Talaksan:Timur seated (earliest known portrait), Timurid genealogy, 1405-1409, Samarkand (TSMK, H2152).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 949 | [[:d:Q1096|Q1096]] | tin | [[Lata|tin]] | [[Talaksan:Cín.PNG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[:d:Q7802|Q7802]] | bread | [[tinapay]] | [[Talaksan:Assorted bread.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[:d:Q1490|Q1490]] | Tokyo | [[Tokyo]] | [[Talaksan:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 952 | [[:d:Q9438|Q9438]] | Thomas Aquinas | [[Tomas ng Aquino]] | [[Talaksan:St-thomas-aquinasFXD.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 953 | [[:d:Q12518|Q12518]] | tower | [[Tore]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 954 | [[:d:Q243|Q243]] | Eiffel Tower | [[Toreng Eiffel]] | [[Talaksan:Tour Eiffel Wikimedia Commons.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 955 | [[:d:Q11022|Q11022]] | screw | [[Tornilyo]] | [[Talaksan:Black wood screw with flat Phillips head.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[:d:Q2840|Q2840]] | influenza | [[trangkaso]] | [[Talaksan:H1N1 Influenza Virus Particles (8411599236).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 957 | [[:d:Q5339|Q5339]] | transistor | [[Transistor]] | [[Talaksan:Transistors.agr.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 958 | [[:d:Q11658|Q11658]] | transformer | [[transpormador]] | [[Talaksan:Philips N4422 without background.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 959 | [[:d:Q7590|Q7590]] | transport | [[Transportasyon]] | [[Talaksan:PL Mirandola Czem chciał zostać Janek mały 1925 page19.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[:d:Q8736|Q8736]] | Treaty of Versailles | [[Tratado sa Versalles (1919)|Tratado ng Versailles]] | [[Talaksan:Treaty of Versailles, English version.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 961 | [[:d:Q870|Q870]] | train | [[tren]] | [[Talaksan:UBTZ 2TE116UM-022 Cagaan Had - Sumangijn Zoo.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[:d:Q15645384|Q15645384]] | wheat | [[trigo]] | [[Talaksan:Wheat close-up.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 963 | [[:d:Q8084|Q8084]] | trigonometry | [[trigonometriya]] | [[Talaksan:Fotothek df tg 0000230 Geometrie ^ Trigonometrie.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 964 | [[:d:Q9595|Q9595]] | Trimurti | [[Trimurti]] | [[Talaksan:UgrataraTemple2 (cropped).jpeg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 965 | [[:d:Q8338|Q8338]] | trumpet | [[Trumpeta]] | [[Talaksan:Trumpet 1.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 966 | [[:d:Q6097|Q6097]] | tea | [[Tsaa]] | [[Talaksan:Tea in different grade of fermentation.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 967 | [[:d:Q195|Q195]] | chocolate | [[tsokolate]] | [[Talaksan:Cocoa Powder and Chocolate on Marble Background.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[:d:Q9397|Q9397]] | Zhu Xi | [[Zhu Xi|Tsʻang-chou-ping-sou,]] | [[Talaksan:唯一可靠的朱熹画像.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 969 | [[:d:Q12204|Q12204]] | tuberculosis | [[tuberkulosis]] | [[Talaksan:Tuberculosis-x-ray-1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 970 | [[:d:Q283|Q283]] | water | [[tubig]] | [[Talaksan:Ice water vapor.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 971 | [[:d:Q638|Q638]] | music | [[tugtugin]] | [[Talaksan:Op27 1 seg mov.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 972 | [[:d:Q12280|Q12280]] | bridge | [[tulay]] | [[Talaksan:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 973 | [[:d:Q676|Q676]] | prose | [[Tuluyan]] | [[Talaksan:Prose and Verse on one page.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 974 | [[:d:Q11345|Q11345]] | equation | [[Ekwasyon|tumbasan]] | [[Talaksan:First Equation Ever.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 975 | [[:d:Q11461|Q11461]] | sound | [[tunog]] | [[Talaksan:Utbredning av ljudvågor -- Onda sonora se propagando (mul).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[:d:Q7368|Q7368]] | sheep | [[tupa]] | [[Talaksan:Berå Tirehaline x Timhadite.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 977 | [[:d:Q43|Q43]] | Turkey | [[Turkiya]] | [[Talaksan:Historical peninsula and modern skyline of Istanbul.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[:d:Q9141|Q9141]] | Taj Mahal | [[Tāj Mahal]] | [[Talaksan:Taj Mahal, Agra, India edit3.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 979 | [[:d:Q10978|Q10978]] | grape | [[Ubas (prutas)|ubas]] | [[Talaksan:Wine grapes03.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 980 | [[:d:Q9332|Q9332]] | behavior | [[Ugali]] | [[Talaksan:Adams and Westlake (3092762993).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 981 | [[:d:Q212|Q212]] | Ukraine | [[Ukranya]] | [[Talaksan:Maidan Nezalezhnosti view.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 982 | [[:d:Q7925|Q7925]] | rain | [[Ulan]] | [[Talaksan:08152 Bukowsko (powiat sanocki).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 983 | [[:d:Q8074|Q8074]] | cloud | [[ulap]] | [[Talaksan:Cumulus cloud.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[:d:Q11391|Q11391]] | ultraviolet radiation | [[ultrabiyoleta]] | [[Talaksan:Ozone altitude UV graph.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 985 | [[:d:Q1110560|Q1110560]] | Umm Kulthum | [[Umm Kulthum]] | [[Talaksan:Umm Kulthum as Fatimah.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 986 | [[:d:Q361|Q361]] | World War I | [[Unang Digmaang Pandaigdig]] | [[Talaksan:WWImontage.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[:d:Q7809|Q7809]] | UNESCO | [[UNESCO]] | |- | style='text-align:right'| 988 | [[:d:Q145|Q145]] | United Kingdom | [[United Kingdom]] | [[Talaksan:Palace of Westminster from the dome on Methodist Central Hall.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[:d:Q7159|Q7159]] | African Union | [[Unyong Aprikano]] | |- | style='text-align:right'| 990 | [[:d:Q15180|Q15180]] | Soviet Union | [[Unyong Sobyetiko|Unyong Sobyet]] | |- | style='text-align:right'| 991 | [[:d:Q324|Q324]] | Uranus | [[Urano]] | [[Talaksan:Uranus Voyager2 color calibrated.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 992 | [[:d:Q1073|Q1073]] | brain | [[utak]] | [[Talaksan:Vertebrate-brain-regions small.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 993 | [[:d:Q11006|Q11006]] | soybean | [[Balatong|utaw]] | [[Talaksan:Soybean.USDA.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[:d:Q134808|Q134808]] | vaccine | [[vaccine]] | [[Talaksan:Smallpox vaccine.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 995 | [[:d:Q7328|Q7328]] | Vasco da Gama | [[Vasco da Gama]] | [[Talaksan:Ignoto portoghese, ritratto di un cavaliere dell'ordine di cristo, 1525-50 ca. 02.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 996 | [[:d:Q717|Q717]] | Venezuela | [[Venezuela]] | [[Talaksan:Embalse la Vueltosa 2022.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[:d:Q1398|Q1398]] | Virgil | [[Virgilio|Vergilius]] | [[Talaksan:Parco della Grotta di Posillipo5 (crop).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[:d:Q535|Q535]] | | [[Victor Hugo]] | [[Talaksan:Victor Hugo by Étienne Carjat 1876 - full.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 999 | [[:d:Q7889|Q7889]] | video game | [[Larong bidyo|video game]] | [[Talaksan:ArcadeGames.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1000 | [[:d:Q1741|Q1741]] | Vienna | [[Viena]] | [[Talaksan:Wien katedra sw Szczepana widok z wiezy 6.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1001 | [[:d:Q881|Q881]] | Vietnam | [[Vietnam]] | [[Talaksan:Hanoi Temple of Literature.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1002 | [[:d:Q12567|Q12567]] | Vikings | [[Mga Viking|Viking]] | |- | style='text-align:right'| 1003 | [[:d:Q5582|Q5582]] | Vincent van Gogh | [[Vincent van Gogh]] | [[Talaksan:Self-portrait - Vincent van Gogh.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[:d:Q808|Q808]] | virus | [[Birus|virus]] | [[Talaksan:Coronavirus. SARS-CoV-2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1005 | [[:d:Q1394|Q1394]] | Vladimir Lenin | [[Vladimir Lenin]] | [[Talaksan:Vladímir Lenin (fotografía coloreada).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1006 | [[:d:Q9068|Q9068]] | Voltaire | [[Voltaire]] | [[Talaksan:Nicolas de Largillière - Portrait de Voltaire (1694-1778) en 1718 - P208 - musée Carnavalet - 5 (cropped).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1007 | [[:d:Q8704|Q8704]] | Walt Disney | [[Walt Disney]] | [[Talaksan:Walt Disney 1946.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[:d:Q61|Q61]] | Washington, D.C. | [[Washington, D.C.]] | [[Talaksan:Aerial view of White House and downtown, Washington, D.C LCCN2010630891.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[:d:Q315|Q315]] | language | [[wika]] | [[Talaksan:Girls learning sign language.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[:d:Q13955|Q13955]] | Arabic | [[wikang Arabe]] | [[Talaksan:Learning Arabic calligraphy.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1011 | [[:d:Q9288|Q9288]] | Hebrew | [[Wikang Hebreo|Wikang Ebreo]] | [[Talaksan:1 QIsa example of damage col 12-13.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1012 | [[:d:Q9129|Q9129]] | Greek | [[Wikang Griyego]] | [[Talaksan:Pater noster in greek script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[:d:Q397|Q397]] | Latin | [[Wikang Latin]] | [[Talaksan:Arco Sisto V targa M.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[:d:Q9143|Q9143]] | programming language | [[wikang pamprograma]] | [[Talaksan:C Hello World Program.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[:d:Q9168|Q9168]] | Persian | [[Wikang Persa]] | [[Talaksan:Farsi.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[:d:Q5146|Q5146]] | Portuguese | [[Wikang Portuges]] | [[Talaksan:Breve discurso em que se contem a conquista do Reyno de Pegu na Índia Oriental, pelos portuguezes em tempo do Viso-Rey Ayres de Saldanha; sendo capitam Salvador Ribeiro de Souza, chamado Massinga, natural de Guimaraens. Rei do Pegu.JPG|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[:d:Q7737|Q7737]] | Russian | [[Wikang Ruso]] | [[Talaksan:Russian.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1018 | [[:d:Q11059|Q11059]] | Sanskrit | [[Wikang Sanskrito]] | [[Talaksan:Sanskrit in Siddham script.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1019 | [[:d:Q7838|Q7838]] | Swahili | [[Wikang Swahili]] | [[Talaksan:Manuscrit colonial kiswahili-Africa Museum.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[:d:Q7850|Q7850]] | Chinese | [[Wikang Tsino]] | [[Talaksan:Chineselanguage.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[:d:Q256|Q256]] | Turkish | [[Wikang Turko]] | [[Talaksan:Turkish alphabet.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[:d:Q692|Q692]] | William Shakespeare | [[William Shakespeare]] | [[Talaksan:Shakespeare.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[:d:Q8016|Q8016]] | Winston Churchill | [[Winston Churchill]] | [[Talaksan:Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[:d:Q254|Q254]] | Wolfgang Amadeus Mozart | [[Wolfgang Amadeus Mozart]] | [[Talaksan:Wolfgang-amadeus-mozart 1.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[:d:Q466|Q466]] | World Wide Web | [[World Wide Web]] | [[Talaksan:Alcalá de Henares (RPS 08-04-2017) Calle WWW, indicador.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[:d:Q8146|Q8146]] | yen | [[Yen ng Hapon]] | [[Talaksan:JPY coin3.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[:d:Q9350|Q9350]] | yoga | [[Yoga]] | [[Talaksan:Bharadwaja.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1028 | [[:d:Q7327|Q7327]] | Yuri Gagarin | [[Yuri Gagarin]] | [[Talaksan:Yuri Gagarin portrait.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1029 | [[:d:Q458|Q458]] | European Union | [[Unyong Europeo|Yuropeong Unyon]] | |- | style='text-align:right'| 1030 | [[:d:Q7333|Q7333]] | Zheng He | [[Zheng He]] | [[Talaksan:2016 Malakka, Stadhuys (09).jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1031 | [[:d:Q1631|Q1631]] | Édith Piaf | [[Édith Piaf]] | [[Talaksan:Piaf Harcourt 1946 2.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1032 | [[:d:Q9546|Q9546]] | Al-Ghazali | [[Al-Ghazali|Ëbuhamed Mohëmmëd Gëzali]] | [[Talaksan:Al-Ghazali by Khalil Gibran.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[:d:Q8589|Q8589]] | Ashoka | [[Ashoka|Ësokë]] | [[Talaksan:Ashoka's visit to the Ramagrama stupa Sanchi Stupa 1 Southern gateway.jpg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 1034 | [[:d:Q7200|Q7200]] | Alexander Pushkin | [[Alexander Pushkin]] | [[Talaksan:Kiprensky Pushkin.jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} fs1331hu3rvb34wyrnevv4c4neggdr1 Vinson Massif 0 170784 2237230 2208703 2026-10-26T04:08:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237230 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Infobox mountain | name = Vinson Massif | photo = Vinson-Massif.jpg | photo_caption = <small>Larawang ng Vinson Massif mula sa kalawakan na kinuha ng [[NASA]]</small> | elevation_m = 4892 | elevation_ref = <ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=12108 "Vinson Massif"] Peakbagger.com. Retrieved 2011-10-26.</ref> | prominence_m = 4892 | prominence_ref = <ref>[http://peaklist.org/WWlists/ultras/antarctica.html "Antartica - Ultra Prominences"] peaklist.org. Retrieved 2011-10-26.</ref><br /><small>[[List of peaks by prominence|Ikawalo]]</small> | listing = [[Seven summits]]<br />[[Ultra prominent peaks|Ultra]] | location = [[Antarctica]] | range = [[Ranggong Sentinel]] | map = Antarctica relief | map_caption = | label = | map_size = 350 | label_position = top | coordinates = {{coord|78|31|31.74|S|85|37|1.73|W|region:AQ}} | coordinates_ref = <ref name=wp/> | first_ascent = noong 1966 nina Nicholas Clinch at kasamahan | easiest_route = niyebe/pag-akyak sa yelo }} Ang '''Vinson Massif''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|v|ɪ|n|s|ən|_|m|æ|ˈ|s|iː|f}}) ay ang [[Extremes of Altitude|pinakamataas]] na [[bundok]] ng [[Antarctica]], na makikita sa [[Ranggong Sentinel]] ng [[Bulubunduking Ellsworth]], na nakatayo sa itaas ng [[Ronne Ice Shelf]] malapit sa base ng [[Tangway Antartiko]]. Ang [[massif]] ay makikita sa layong {{convert|1200|km|mi}} mula sa [[Timog Polo]] at mayroong {{convert|21|km|mi|abbr=on}} taas at {{convert|13|km|mi|abbr=on}} haba.<ref name=gnis/> Sa taas nitong {{convert|4892|m|ft|0}} na sinasabing pinakamtaas ay '''Bundok Vinson''', na ipinangalan kay [[Carl Vinson]] noong [[2006]], isang matagal na miyembro ng Kongreso ng Estados Unidos mula sa estado ng Georgia.<ref name=gnismtv/> Unang nakita ang Vinson Massif noong 1958 at unang naakyak noong 1966. Isang ekspedisyon noong 2001 ang unang umakyak sa bundok gamit ang ruta mula sa Silangan, at kinuha rin ang taas ng bundok sa pamamagitan ng pagsukat gamit ang GPS .<ref name=nova/> Noong 2010 Pebrero 700 tao na ang nakakaabot sa itaas ng Bundok Vinson.<ref name=gulfnews>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/suzanne-sets-a-towering-example-for-arab-women-1.585491|title=Suzanne sets a towering example for Arab women|publisher=Gulfnews.com}}</ref> == Tignan Din == {{Commons+cat}} * [[Vinson Plateau]] == Talababa == {{reflist|refs= <ref name=nova>{{cite web|publisher=[[WGBH-TV|WGBH]]|author=NOVA|title=Mountain of Ice|url=http://www.pbs.org/wgbh/nova/vinson/|accessdate=2004-12-28|authorlink=Nova (TV series)}}</ref> <ref name=wp>{{cite web|publisher=7 Summits|title=GPS waypoints for the Vinson Massif|url=http://7summits.com/vinson/waypoints.php|accessdate=2007-01-29|archive-date=2019-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190516190420/http://7summits.com/vinson/waypoints.php|url-status=dead}}</ref> <ref name=gnis>{{cite gnis|id=16082|type=antarid|name=Vinson Massif|accessdate=2008-09-20}}</ref> <ref name=gnismtv>{{cite gnis|id=18890|type=antarid|name=Mount Vinson|accessdate=2008-09-20}}</ref> }} *{{cite web|publisher=7 Summits|title=Mount Vinson, the summit of Antarctica|url=http://7summits.com/vinson/vinson.htm|year=2008|accessdate=2008-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081001222744/http://7summits.com/vinson/vinson.htm|archive-date=2008-10-01|url-status=dead}} *{{Cite journal|last=Gildea|first=Damien|last2=Splettstoesser|first2=John|journal=10th International Symposium on Antarctic Earth Sciences (ISAES), 2007|title=Craddock Massif and Vinson Massif remeasured|publication-date=2007-08-27|url=http://isaes.confex.com/isaes/2007/techprogram/P1166.HTM|accessdate=2008-09-20|postscript=<!--None-->|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303174116/http://isaes.confex.com/isaes/2007/techprogram/P1166.HTM|url-status=dead}} *{{cite web|author=ExplorersWeb Inc.|publisher=The Poles|title=Vinson Massif &amp; The Sentinel Range: New map - new names|url=http://www.thepoles.com/news.php?id=14995|accessdate=2008-09-20|archive-date=2009-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219234322/http://www.thepoles.com/news.php?id=14995|url-status=dead}} *{{cite web|url=http://usarc.usgs.gov/drgs/dir1/c78082s1.jpg|title=Vinson Massif|publisher=United States Geological Survey|access-date=2011-12-29|archive-date=2013-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130219184244/http://usarc.usgs.gov/drgs/dir1/c78082s1.jpg|url-status=dead}} {{Seven Summits}} [[Kategorya:Mga bundok ng Antarctica]] [[Kategorya:Seven Summits]] [[Kategorya:Ellsworth Mountains]] [[Kategorya:Filchner-Ronne Ice Shelf]] k7clpvdabikjvcafb32rvb9duo3n9tg Paulo Coelho 0 183989 2237021 2190469 2026-10-25T12:40:43Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237021 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = Paulo Coelho | image = Paulo Coelho nrkbeta.jpg | caption = Si Paulo Coelho noong 2008 | birth_date = {{Birth date and age|1947|8|24|mf=y}} | birth_place = [[Rio de Janeiro]], [[Brazil]] | occupation = Nonelista, liriko, musikero | language = [[Wikang Portuges|Portuges]] | nationality = [[Brazil|Brasilyano]] | Religious Views = [[Katoliko Romano]] | genre = [[Drama]], ''Self-help|Self-improvement'', [[Sikolohiya]] | influenced by= Bible, [[Quran]], Hesus | influences = [[Jorge Luis Borges]], [[William Blake]], [[Jorge Amado]], [[Henry Miller]] | notableworks = [[The Alchemist (nobela)|The Alchemist]] , [[Brida (nobela)|Brida]] }} Si '''Paulo Coelho''' ({{IPA-pt|ˈpawlu kuˈeʎu|lang}}; ipinanganak 24 Agosto 1947), ay isang Brasilyanong nobelista. Isa siya sa may maraming natamong mga gantimpala mula isa iba't ibang panig ng daigdig, kabilang dito ang ''Crystal Award'' ng ''World Economic Forum''. Ang kanyang pinakatanyag na nobela, ang ''The Alchemist'', ay naisalin sa 80 mga wika.<ref>{{cite web | url=http://www.gradesaver.com/the-alchemist-coelho/study-guide/about/ | title=The Alchemist (Coelho) Background | accessdate=16 November 2013}}</ref> The author has sold 165 million copies worldwide and is the all-time bestselling Portuguese language author. ==Mga sanggunian== {{Reflist|2}} ==Mga kawing na panlabas== {{wikiquote}} {{commons category|Paulo Coelho}} * [http://www.santjordi-asociados.com Sant Jordi Asociados, the literary agency that represents Paulo Coelho world wide] * [http://www.onbeing.org/program/paulo-coelho-the-alchemy-of-pilgrimage/6639 Paulo Coelho -- The Alchemy of Pilgrimage Interview On Being with Krista Tippett August 14, 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819083833/http://www.onbeing.org/program/paulo-coelho-the-alchemy-of-pilgrimage/6639 |date=Agosto 19, 2014 }} * [http://www.blogtalkradio.com/syndicatednews/2010/11/23/paolo-coelho-celebrates-the-20th-anniversary-of-th Paulo Coelho and Ruthie DiTucci interview on SyndicatedNews.NET November 10, 2010] * [http://paulocoelhoblog.com/pirate-books/English%20-%20An%20Interview%20with%20Paulo%20Coelho%20-%20The%20Coming%20of%20Age%20of%20a%20Brazilian%20Phenomenon.pdf Glauco Ortolano Interview, ''World Literature Today''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330093118/http://paulocoelhoblog.com/pirate-books/English%20-%20An%20Interview%20with%20Paulo%20Coelho%20-%20The%20Coming%20of%20Age%20of%20a%20Brazilian%20Phenomenon.pdf |date=2010-03-30 }} * {{worldcat id|id=lccn-n86-99875}} * {{IMDb name|168723|Paulo Coelho}} * [http://paulocoelhoblog.com Paulo Coelho official blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809093112/http://paulocoelhoblog.com/ |date=2013-08-09 }} * [http://www.warriorofthelight.com/engl/index.html Warrior of the Light Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029115417/http://www.warriorofthelight.com/engl/index.html |date=2012-10-29 }} * [http://www.forwardsyria.com/story/47 What's it like to be the alchemist? Interview with Forward Magazine, April 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110411140457/http://www.forwardsyria.com/story/47 |date=2011-04-11 }} * [http://www.bbc.co.uk/radio4/factual/desertislanddiscs_20050703.shtml Appearance on ''Desert Island Discs'', BBC-Radio July 4, 3 2005] * [http://www.opendemocracy.net/author/Paulo_Coelho.jsp Articles on openDemocracy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090724125815/http://www.opendemocracy.net/author/Paulo_Coelho.jsp |date=2009-07-24 }} * [http://www.sidneyrezende.com/sec_entrevistas_view.php?id=55 A 1988 video interview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070118162957/http://www.sidneyrezende.com/sec_entrevistas_view.php?id=55 |date=2007-01-18 }} * [http://www.thehimalayantimes.com/MostpopularNews.php?mostp=2&id=MjI1Nw==&catid= Paulo Coelho's Interview with The Himalayan Times, Nepal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110327135915/http://www.thehimalayantimes.com/MostpopularNews.php?mostp=2&id=MjI1Nw==&catid= |date=2011-03-27 }} * [http://www.goodreads.com/author/show/566.Paulo_Coelho Paulo Coelho on Goodreads] *[http://www.worldmind.com/Cannon/Culture/Interviews/coelho.html Stephen Capen Interview on Worldguide, Futurist Radio Hour – October 14, 1995] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806013552/http://www.worldmind.com/Cannon/Culture/Interviews/coelho.html |date=Agosto 6, 2012 }} *[https://web.archive.org/web/20111229091406/http://jovemnerd.ig.com.br/nerdcast/nerdcast-231-paulo-coelho-nerdcast-com-o-mago/ Interview given to the podcast 'Jovem Nerd' – October 15, 2010] {{BD|1947||Coelho, Paulo}} [[Kategorya:Mga manunulat mula sa Brazil]] 2tkktd6pv0zqmu2i40zqxkojv5mqwwk Pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas 0 201244 2237309 2227693 2026-10-26T08:04:35Z ~2026-57086-20 168024 /* */ 2237309 wikitext text/x-wiki Sumusubo si vonn sa [[Kasaysayan ng Pilipinas]] mula 2025 hanggang 2026, noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], kung kailan nilusob ng [[Imperyo ng Hapon]] ang [[Komonwelt ng Pilipinas|Pilipinas]] na dating pinangangasiwaan ng [[Estados Unidos]]. Habang nagaganap ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], pinasabog ng hukbo ng sundalong [[Hapon (bansa)|Hapones]] ang [[Pilipinas]] noong Disyembre 7, 1941. Naganap ito isang araw matapos pasabugin ng mga Hapones ang [[Pearl Harbor]], [[Hawaii]], at [[Estados Unidos]]. Pagkaraan ng ilang linggo, umatras sina [[Heneral]] [[Douglas McArthur]] na kasama ang [[Pamahalaan ng Pilipinas|pamahalaan]] ni [[Manuel L. Quezon]] na noon ay nanunungkulan bilang [[Pangulo ng Pilipinas]]. Pinasok ng militar ng Hapon ang Maynila noong Enero 2, 1942. Sumuko ang Bataan sa hukbo ng mga Hapones noong Abril 9, 1942. Ang mga bilanggo ng digmaan ay pinaglakad ng mga Hapones (ang tinatawag na [[Martsa ng Kamatayan]]) patungo sa isang moog ng konsentrasyon sa [[Capas, Tarlac|Capas]] sa lalawigan ng [[Tarlac]].<ref name=TPTP>Peplow, Evelyn. "The Coming of the Spaniards," THE PHILIPPINES Tropical Paradise, Passport Books, 1991, pp. 17.</ref> Pagkaraan ng pagbagsak ng Bataan sa kamay ng Hapon, nagtungo si MacArthur sa [[Australia]]. Pinalitan siya sa Corregidor ni Heneral [[Jonathan Wainwright]], upang ipagpatuloy ang pakikipaglaban, hanggang sa mapilitang sumuko ang mga Pilipino at Amerikano pagkalipas ng 27 mga araw. Nagtagal nang tatlong mga taon ang pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas. Nagtatag ang mga Hapones ng isang pamahalaang tau-tauhan lamang nila, na pinaglingkuran ni [[Jose P. Laurel]] bilang pangulo.<ref name=TPTP/> Noong Oktubre 1944, nagsimula ang digmaan ng pagpapalaya sa Pilipinas mula sa mga Hapones nang lumapag ang mga hukbo ni Douglas MacArthur sa [[Leyte]]. Natatag bilang ang bagong pangulo ng Pilipinas si [[Sergio Osmeña]] nang mamatay si Manuel Quezon. Malakas na napasabog ng mga sundalo ng Estados Unidos ang Maynila noong Pebrero 1945. Nasukol ng mga Amerikano ang mga kilusang militar ni Heneral Homma{{clarify}} sa [[Lalawigang Bulubundukin]] (Mountain Province), na napilitang sumuko noong mabigo ang mga ito sa tinatangka nilang pagtakas.<ref name=TPTP/> ==Pagtatapos ng pananakop== [[Talaksan:Sanji Iwabuchi.jpg|thumb|236x236px|Sinuway ni Admiral Sanji Iwabuchi ang utos ni Yamashita na tumigil na sa Maynila nang walang pakikipaglaban upang maiwasan ang pagkasira ng lungsod. Humantong ang kanyang pagsuway sa [[Labanan ng Maynila]] na nagdulot ng pagguho ng [[Intramuros]] at ng halos 400 taon nitong kasaysayan; at ng pagkitil sa mga mamamayan nito.]] Nang bumalik si Heneral MacArthur sa Pilipinas kasama ang kanyang hukbo noong 1944, marami na siyang alam; nasabi na nang bumalik siya ay batid na niya kung ano ang kinakain sa umagahan ng bawat lieutenant na Hapones at kung saan sila nagpapagupit. Subalit hindi naging madali ang pagbalik niya. Nagpasya ang Imperial General Staff ng Hapon na gawing ang Pilipinas ang huling hanay ng panangga na pamigil ng pag-usad ng mga Amerikano patungong Hapon. Pinadala nila ang bawat isang bakanteng sundalo, salimpapaw, at sasakyang pandagat sa pagsangga sa Pilipinas. Tuwirang nabuo ang kamikaze corps upang sanggahan ang pananakop ng mga Hapones sa Pilipinas. Nagtapos ang Labanan sa Look ng Leyte sa isang unos para sa mga Hapones at naging ang pinakamalawak na sagupaang pandagat noong Pangalawang Pandaigdigang Digmaan. Naging ito ang pinakamadugong adhikain sa Digmaan sa Pasipiko; ang adhikaing bigyan ng kasarinlan ang Pilipinas. Binuking ng mga pagpapabatid kay MacArthur ang balak ng Heneral na si Yamashita na ipatibong ang hukbo ni MacArthur, na humantong sa pagpapalaya ng mga sundalo patungo sa mga moog ng Hapones. Dumaong ang alyadong kapangyarihan ni MacArthur sa pulo ng Leyte noong Oktubre 20, 1944, kasama sina Osmeña, na sumunod sa pagkalagak sa pagkapangulo ng Komonwelt sa pagpanaw ni Quezon noong Agosto 1, 1944. Sumunod naman ang mga pagdaong sa pulo ng Mindoro at sa palibot ng Look ng Lingayen sa kanlurang bahagi ng Luzon, at binunsod ang pag-usad patungong Maynila. Humantong ito sa pagbabalik ng Komonwelt ng Pilipinas. Matindi ang labanan, lalo na sa bundok ng hilagang Luzon, kung saan lumikas ang mga hukbong Hapones; at sa Maynila, kung saan nakipaglaban ang mga Hapones sa huling mga sandali. Lumaban ang hukbo ng Komonwelt ng Pilipinas at ang mga kinilalang gerilya sa lahat ng pook para sa huling buga.<ref>{{cite book |title=The Oxford companion to American military history |last=Chambers |first=John Whiteclay |author2=Fred Anderson |year=1999 |publisher=Oxford University Press US |location=New York City |isbn=978-0-19-507198-6 |page=[https://archive.org/details/oxfordcompaniont00cham/page/547 547] |url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00cham |url-access=registration |quote=guerrilla Philippine liberation fighting Japanese. |access-date=7 Mayo 2011}}</ref> Malaki ang ambag ng mga Pilipinong gerilya sa pagpapalaya sa Pilipinas. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Kasaysayan ng Pilipinas}} [[Kategorya:Pilipinas sa ilalim ng Hapon]] [[Kategorya:Pananakop ng Hapon noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Pilipinas (1898–1946)]] hfprus05hsbgyg0p8h2wwvedegkkd9x Hanuman 0 213613 2237098 1321409 2026-10-25T22:01:04Z Rotondus 79846 Padron 2237098 wikitext text/x-wiki {{Hdeity infobox | <!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--> Name = Hanuman | Image = Maruti.JPG | Caption = Litograpo ni Hanuman habang may bitbit na isang bundok. Ang larawang ito ay iginuhit ni [[Raja Ram Mohan Roy]]. | Sanskrit_Transliteration = हनुमान् | Affiliation = Deboto ni [[Rama]] | God_of = Mga [[Vanara]] | Abode = Daigdig | Mantra = Pangalan ni Rama | Weapon = [[Tungkod (pamalo)|Gada]] (tungkod) }} {{Hinduism small}} Si '''Hanuman''' ([[Sanskrit]]: हनुमान्, [[International Phonetic Alphabet|IPA]]: hʌnʊˈmɑn) ay isang diyos sa [[Hinduismo]] na isang masugid na deboto ni [[Rama]] ayon sa [[mitolohiyang Hindu]] (mga alamat sa Hinduismo). Siya ang pangunahing tauhan sa [[epikong panulaan ng India|epiko ng India]] na ''[[Ramayana]]'' at ng [[Mga bersiyon ng Ramayana|sari-saring mga bersiyon]] nito. Nabanggit din siya sa iba pang mga teksto, kabilang na ang sa ''[[Mahabharata]]'', sa sari-saring mga [[Purana]] at ilang mga tekstong [[Jainismo|Jaino]]. Bilang isang isang ''[[varana]]'' (isang [[humanoid]] na kahawig ng [[bakulaw]] o [[unggoy]]), nakilahok si Hanuman sa pakikidigma ni Rama laban sa haring dimonyo na si [[Ravana]]. Si Hanuman ay ang anak na lalaki ni Panginoong [[Vayu]] at ang [[inkarnasyon]] ni Panginoong [[Shiva]]. {{HinduMythology}} {{usbong|Mitolohiya|Hinduismo}} [[Kategorya:Hinduismo]] [[Kategorya:Ramayana]] [[Kategorya:Panitikang Hindu]] 2o3c1e2dwjf7cr8tt71jnw3cp62kvl0 Katandaan 0 216209 2237264 2236628 2026-10-26T05:15:31Z Jojit fb 38 /* Mga kahulugan */ 2237264 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan. Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]]. Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad. Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] 0qs8fx97blk4w8wur0mwgwse5z67wmj 2237265 2237264 2026-10-26T05:20:18Z Jojit fb 38 /* Pilipinas */ 2237265 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan. Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]]. Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref>{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] mndnhdvlku338ryvwawjg8ciiwizowm 2237266 2237265 2026-10-26T05:25:05Z Jojit fb 38 /* Pilipinas */ 2237266 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan. Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]]. Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref name=":1">{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mas angkop pa na tawagin na "Ale" o "Mama", at nakakasakit naman ang mga katawagang "matanda", "hukluban" at "ulyanin".<ref name=":1" /> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] 7wbn2e2eh9q9r094j1rhq54v5qoyzht 2237305 2237266 2026-10-26T07:55:54Z Jojit fb 38 /* Kanluran */ 2237305 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan. Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga.<ref>{{Cite web |last=Wyland |first=Jessica |date=2024-09-23 |title=Cultural Perspectives on Aging: How the Experience of Aging Differs Around the World |url=https://distance.physiology.med.ufl.edu/about/articles/cultural-perspectives-on-aging-how-the-experience-of-aging-differs-around-the-world/ |access-date=2026-10-26 |website=UF Medical Sciences {{!}} |language=en}}</ref> Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]]. Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref name=":1">{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mas angkop pa na tawagin na "Ale" o "Mama", at nakakasakit naman ang mga katawagang "matanda", "hukluban" at "ulyanin".<ref name=":1" /> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] palldxhsrcdkvg5wpyy9g8ziwrz7ncu 2237306 2237305 2026-10-26T07:58:39Z Jojit fb 38 /* Pananaw */ 2237306 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Löckenhoff |first=Corinna E. |last2=De Fruyt |first2=Filip |last3=Terracciano |first3=Antonio |last4=McCrae |first4=Robert R. |last5=De Bolle |first5=Marleen |last6=Costa |first6=Paul T. |last7=Aguilar-Vafaie |first7=Maria E. |last8=Ahn |first8=Chang-kyu |last9=Ahn |first9=Hyun-nie |last10=Alcalay |first10=Lidia |last11=Allik |first11=Juri |date=Disyembre 2009 |title=Perceptions of aging across 26 cultures and their culture-level associates |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2933107/ |journal=Psychology and Aging |volume=24 |issue=4 |pages=941–954 |doi=10.1037/a0016901 |issn=1939-1498 |pmc=2933107 |pmid=20025408}}</ref> Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga.<ref>{{Cite web |last=Wyland |first=Jessica |date=2024-09-23 |title=Cultural Perspectives on Aging: How the Experience of Aging Differs Around the World |url=https://distance.physiology.med.ufl.edu/about/articles/cultural-perspectives-on-aging-how-the-experience-of-aging-differs-around-the-world/ |access-date=2026-10-26 |website=UF Medical Sciences {{!}} |language=en}}</ref> Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]]. Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref name=":1">{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mas angkop pa na tawagin na "Ale" o "Mama", at nakakasakit naman ang mga katawagang "matanda", "hukluban" at "ulyanin".<ref name=":1" /> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] crict4mlmjzdd49xhqfkre3svdfhg4n 2237307 2237306 2026-10-26T08:00:43Z Jojit fb 38 /* Silangan */ 2237307 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Löckenhoff |first=Corinna E. |last2=De Fruyt |first2=Filip |last3=Terracciano |first3=Antonio |last4=McCrae |first4=Robert R. |last5=De Bolle |first5=Marleen |last6=Costa |first6=Paul T. |last7=Aguilar-Vafaie |first7=Maria E. |last8=Ahn |first8=Chang-kyu |last9=Ahn |first9=Hyun-nie |last10=Alcalay |first10=Lidia |last11=Allik |first11=Juri |date=Disyembre 2009 |title=Perceptions of aging across 26 cultures and their culture-level associates |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2933107/ |journal=Psychology and Aging |volume=24 |issue=4 |pages=941–954 |doi=10.1037/a0016901 |issn=1939-1498 |pmc=2933107 |pmid=20025408}}</ref> Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga.<ref>{{Cite web |last=Wyland |first=Jessica |date=2024-09-23 |title=Cultural Perspectives on Aging: How the Experience of Aging Differs Around the World |url=https://distance.physiology.med.ufl.edu/about/articles/cultural-perspectives-on-aging-how-the-experience-of-aging-differs-around-the-world/ |access-date=2026-10-26 |website=UF Medical Sciences {{!}} |language=en}}</ref> Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]].<ref>{{Cite journal |last=Potamianou |first=Eirini |date=2024 |title=Inter-cultural perspectives on aging |url=https://wjarr.com/node/5891 |journal=World Journal of Advanced Research and Reviews |language=en |publisher=World Journal of Advanced Research and Reviews |volume=23 |issue=2 |pages=281–286 |doi=10.30574/wjarr.2024.23.2.2348 |issn=2581-9615}}</ref> Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref name=":1">{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mas angkop pa na tawagin na "Ale" o "Mama", at nakakasakit naman ang mga katawagang "matanda", "hukluban" at "ulyanin".<ref name=":1" /> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma. Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] gdehnezrkqts49qte1kcb57zj9j628r 2237308 2237307 2026-10-26T08:02:08Z Jojit fb 38 /* Pilipinas */ 2237308 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Whang-od tattooing.jpg|thumb|Ang mambabatok na sa [[Whang-od]] na nasa 99 taon sa litratong ito noong 2016, na isa mga pinakamatandang [[mga Pilipino|Pilipino]]. {{age|1917|2|17}} na siya ngayon.]] [[Talaksan:Bajouca, Portugal (105447344).jpg|thumb|Isang matandang babae]] Ang '''katandaan''' ay saklaw ng mga edad ng mga taong malapit na o lumampas na sa inaasahang haba ng buhay. Ang mga taong nasa katandaan ay tinatawag na '''mga matanda''', '''mga nakatatanda''', '''mga ''senior citizen''''' (o '''mamamayang seniyor'''), o '''mga nakatatandang nasa hustong gulang'''.<ref>''Publication Manual of the American Psychological Association, 6th edition'' (American Psychological Association, 2009) {{ISBN|1433805618}} (sa Ingles)</ref> Ang katandaan ay hindi isang tiyak na biyolohikal na yugto: ang kronolohikal na edad na tinutukoy bilang "katandaan" ay nagkakaiba ayon sa kultura at kasaysayan.<ref>{{cite book |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |title=Old age |publisher=Oxford Reference |year=2006 |isbn=978-0-19-856850-6 |doi=10.1093/acref/9780198568506.001.0001 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Pebrero 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225025557/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198568506.001.0001/acref-9780198568506-e-4834?rskey=7F4W2c&result=4834 |url-status=live |language=en}}</ref> Nakatuon ang ilang disiplina at larangan sa pagtanda at sa mga matatanda, gaya ng mga organikong proseso ng [[aging|pagtanda]] ([[senescence|senesensiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/senescence |title=Senescence – definition of senescence by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 8, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160408171134/http://www.thefreedictionary.com/senescence |url-status=live |language=en}}</ref> mga medikal na pag-aaral ng proseso ng pagtanda ([[gerontology|herontolohiya]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/gerontology |title=Gerontology – definition of gerontology by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331194413/http://web.archive.org/web/20160331194413/http://www.thefreedictionary.com/gerontology |url-status=live |language=en}}</ref> mga sakit na nakaaapekto sa mga nakatatanda ([[geriatrics|heriyatriko]]),<ref>{{cite web |url=http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |title=Geriatrics – definition of geriatrics by The Free Dictionary |website=Thefreedictionary.com |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 31, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331213056/http://www.thefreedictionary.com/geriatrics |url-status=live |language=en}}</ref> teknolohiyang sumusuporta sa tumatandang lipunan (herontenolohiya), at mga aktibidad sa paglilibang at palakasan na iniangkop para sa mga nakatatanda (gaya ng palakasang pang-seniyor).[[File:Carphoto2022 b (cropped) extra.jpg|thumb|Isang matandang lalaking nasa edad 70 pataas ]] Madalas na limitado ang kakayahan ng mga matatanda na makabawi mula sa mga pinsala at mas madaling kapitan ng sakit at pinsala kaysa sa mga nakababatang nasa hustong gulang. Nahaharap sila sa mga suliraning panlipunan na may kaugnayan sa pagreretiro, kalungkutan, at [[ageism|diskriminasyon batay sa edad]].<ref>{{cite news |date=Oktubre 18, 2013 |title=Jeremy Hunt highlights plight of 'chronically lonely' – BBC News |website=Bbc.co.uk |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Abril 5, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405234254/http://web.archive.org/web/20160405234254/http://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-24572231 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |date=Setyembre 30, 2021 |title=How can we reduce the toll of loneliness in older adults? |url=https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |journal=NIHR Evidence |type=Buod ng Simpleng Ingles |language=en |doi=10.3310/collection_47889 |access-date=Abril 20, 2022 |archive-date=Mayo 22, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522101432/https://evidence.nihr.ac.uk/collection/how-can-we-reduce-the-toll-of-loneliness-in-older-adults/ |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Sa Estados Unidos, natuklasan sa isang pambansang sarbey noong 2023 na humigit-kumulang 37% ng mga nakatatanda na may edad 50 hanggang 80 ang nakaranas ng [[kalungkutan]], at 34% ang nag-ulat na nakadarama ng pagkakahiwalay sa lipunan.<ref name="Malani2023">{{cite journal | author = Malani P; Singer D; Kirch M; Solway E; Roberts S; Smith E; Hutchens L; Kullgren J | title = Trends in Loneliness Among Older Adults from 2018–2023 | journal = University of Michigan National Poll on Healthy Aging| date = Marso 2023 | doi = 10.7302/7011 |language=en}}</ref> Bilang tugon sa kalungkutan ng mga nakatatanda, maraming organisasyong hindi pangkalakal sa [[Hilagang Amerika]] at Reyno Unido ang nagbibigay ng pakikipagkaibigan sa pamamagitan ng mga boluntaryong pagbisita sa tahanan, mga tawag sa [[telepono]], [[liham]], mga aktibidad ng grupo, at iba pang programa.<ref name="Stancu2025">{{Cite web |date=2024-02-29 |title=10 Best Charities That Support Lonely Elderly (Complete 2026 List) {{!}} Impactful Ninja |url=https://impactful.ninja/best-charities-for-lonely-elderly/ |access-date=2026-10-09 |language=en-US}}</ref> Noong 2011, iminungkahi ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] ang isang kasunduang pangkarapatang pantao upang protektahan ang mga matatanda.<ref>{{cite web|url=http://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|title=Human rights of older persons|website=OHCHR.org|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|access-date=Oktubre 24, 2016|archive-date=Abril 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210428121825/https://www.ohchr.org/EN/Issues/OlderPersons/Pages/OlderPersonsIndex.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> ==Mga kahulugan== [[Image:Maes Old Woman Dozing.jpg|thumb|upright|''Old Woman Dozing'' ni Nicolaes Maes (1656). ''Royal Museums of Fine Arts'' (Mga Museong Maharlika ng Pinong Sining), [[Brussels]]]]Kabilang sa kasalukuyang mga depinisyon ng katandaan ang mga opisyal na depinisyon, mga depinisyon batay sa mga pangkat, at ang sumusunod na apat na dimensiyon. ===Mga opisyal na kahulugan=== Karamihan sa mga mauunlad na bansa sa Kanluran ay nagtatakda ng edad ng pagreretiro sa humigit-kumulang 65; karaniwan din itong itinuturing na tanda ng paglipat mula sa katamtamang edad patungo sa katandaan. Ang pag-abot sa edad na ito ay karaniwang kinakailangan upang maging karapat-dapat sa mga programang panlipunan para sa mga nakatatanda.<ref>{{cite web|last=Barry|first=Patricia|title=Medicare Eligibility Requirements – How to Qualify for Medicare – AARP Everyw...|url=http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|access-date=Abril 13, 2016|website=AARP|archive-date=Abril 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413021321/http://www.aarp.org/health/medicare-insurance/info-04-2011/medicare-eligibility.html|url-status=live|language=en}}</ref> Walang pangkalahatang opisyal na kahulugan ng katandaan. Itinuturing ng [[United Nations|Mga Nagkakaisang Bansa]] na ang katandaan ay edad 60 pataas.<ref>{{cite web|last1=Scherbov|first1=Sergei|last2=Sanderson|first2=Warren|date=2019|title=New Measures of Population Ageing|url=https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|access-date=Disyembre 21, 2021|website=United Nations|archive-date=Disyembre 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211221231510/https://www.un.org/en/development/desa/population/events/pdf/expert/29/session1/EGM_25Feb2019_S1_SergeiScherbov.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Sa kabilang banda, itinakda ng isang magkasanib na ulat noong 2001 ng Pambansang Instituto sa Pagtanda ng [[Estados Unidos]] at Tanggapan Pangrehiyon para sa Aprika ng [[World Health Organization|WHO]] ang simula ng katandaan sa Aprikang Sub-Sahariyano sa edad na 50.<ref>{{cite web |last1=Kowal |first1=Paul |last2=Peachey |first2=Karen |title=Indicators for the Minimum Data Set Project on Ageing: A Critical Review in sub-Saharan Africa |url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |website=World Health Organization |access-date=Disyembre 1, 2021 |page=9 |date=Hunyo 2001 |type=ulat |archive-date=Disyembre 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208130034/https://www.who.int/healthinfo/survey/ageing_mds_report_en_daressalaam.pdf |url-status=live|language=en}}</ref> Pangunahing nagmumula ang mas mababang pamantayang ito sa ibang paraan ng pagtingin sa katandaan sa mga [[umuunlad na bansa]]. Hindi tulad sa mga [[mauunlad na bansa]], kung saan tinutukoy ng kronolohikal na edad ang pagreretiro, tinutukoy ng mga lipunan sa mga umuunlad na bansa ang katandaan batay sa kakayahan ng isang tao na aktibong mag-ambag sa lipunan.<ref>Gorman M. Development and the rights of older people. In: Randel J, et al., eds. The ageing and development report: poverty, independence and the world's older people. London, Earthscan Publications Ltd., 1999:3-21 (sa Ingles)</ref> Malaki rin ang epekto sa bilang na ito ng mas mababang inaasahang haba ng buhay sa buong umuunlad na mundo. Mula pa noong [[Middle Ages|Gitnang Panahon]] at bago nito, nag-iiba ang itinuturing na katandaan ng mga lipunang [[Europa|Europeo]] depende sa konteksto, subalit madalas na itinuturing ng mga tekstong pambatas at iba pang teksto na ang pagiging matanda ay nagsisimula sa edad na 60 pataas.<ref>{{Cite journal |last=Shahar |first=Shulamith |date=1993 |title=Who were Old in the Middle Ages? |journal=Social History of Medicine |language=en |volume=6 |issue=3 |pages=313–341 |doi=10.1093/shm/6.3.313|pmid=11639284 }}</ref> === Mga kahulugan batay sa mga pangkat === [[File:Estonia road sign 173b.svg|upright|thumb|Mga matatanda - karatula sa kalsada sa [[Estonya]]]] Kinilala ng mga [[Gerontology|herontologo]] na lubhang nagkakaiba ang mga kalagayang nararanasan ng mga tao habang papalapit sila sa katandaan. Sa mga mauunlad na bansa, marami sa mga taong nasa huling bahagi ng kanilang dekada 60 at dekada 70 (na madalas tawaging "maagang katandaan") ay malusog pa, aktibo, at kayang pangalagaan ang kanilang sarili.<ref name="Berk">{{cite book |last1=Berk |first1=Laura E. |title=Development Through the Lifespan |url=https://archive.org/details/developmentthrou0000berk_u1v4 |date=2010 |publisher=Allyn & Bacon |isbn=978-0-205-68793-0 |edition=5|language=en}}</ref>{{rp|607}} Pagkalipas ng edad na 80, karaniwan silang nagiging higit na mahina ang katawan, isang kondisyong nailalarawan ng malubhang paghina ng isip at katawan.<ref>{{cite journal|title=Frailty in Older Adults |url=https://archive.org/details/sim_jama_2006-11-08_296_18/page/2280 |journal=JAMA |volume=296 |issue=18 |page=2280 |doi=10.1001/jama.296.18.2280 |pmid = 17090776|year=2006 |last1=Torpy |first1=Janet M. |last2=Lynm |first2=Cassio |last3=Glass |first3=Richard M. |doi-access=free |language=en}}</ref> Gayunman, may ilan na tinatawag na "''superager''", na napapanatili ang kanilang sigla at pagganap sa pag-iisip nang mas matagal.<ref>{{Cite web |url=https://go.gale.com/ps/i.do?id=GALE%7CA475993729&sid=googleScholar&v=2.1&it=r&linkaccess=abs&issn=22699740 |access-date=Agosto 17, 2026 |website=go.gale.com|title=How to Become a 'Superager'|date=Disyembre 31, 2016|last=Barrett|first=Lisa Feldman|language=en}}</ref> Sa halip na pagsama-samahin ang lahat ng taong tinukoy bilang matatanda, kinilala ng ilang herontologo ang pagkakaiba-iba sa katandaan sa pamamagitan ng pagtukoy sa mga pangkat nito. Tinutukoy ng isang pag-aaral ang batang-matanda (60 hanggang 69), gitnang-matanda (70 hanggang 79), at napakatanda (80 pataas).<ref>{{cite journal |pmid=1727842|year=1992|last1=Forman|first1=D. E.|title=PTCA in the elderly: The "young-old" versus the "old-old"|url=https://archive.org/details/journal-of-the-american-geriatrics-society_1992-01_40_1/page/19|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=40|issue=1|pages=19–22|last2=Berman|first2=A. D.|last3=McCabe|first3=C. H.|last4=Baim|first4=D. S.|last5=Wei|first5=J. Y.|doi=10.1111/j.1532-5415.1992.tb01823.x|s2cid=10617191|language=en}}</ref> Ang isa pang pag-uuri ng mga pangkat ay batang-matanda (65 hanggang 74), gitnang-matanda (75 hanggang 84), at pinakamatandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite journal |doi=10.1093/gerona/gln045|pmid=19213852|title=Total Water Intakes of Community-Living Middle-Old and Oldest-Old Adults|journal=The Journals of Gerontology Series A: Biological Sciences and Medical Sciences|volume=64A|issue=4|pages=481–486|year=2009|last1=Zizza|first1=C. A.|last2=Ellison|first2=K. J.|last3=Wernette|first3=C. M.|pmc= 2657166|language=en}}</ref> Ang ikatlong pag-uuri ay batang-matanda (65 hanggang 74), matanda (75 hanggang 84), at matandang-matanda (85 pataas).<ref>{{cite web |url=http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |title=Demographics of Aging |website=Transgenerational.org |access-date=Abril 4, 2016 |archive-date=Marso 28, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328070334/http://transgenerational.org/aging/demographics.htm |url-status=live |language=en}}</ref> Ang paglalarawan sa mga pangkat sa populasyong may edad 65 pataas ay nagbibigay-daan sa mas tumpak na paglalarawan ng mahahalagang pagbabago sa buhay.<ref name="cicirelli">{{cite book |last1=Cicirelli |first1=Victor G. |title=Older Adults' Views on Death |url=https://archive.org/details/olderadultsviews0000cici |date=2002 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-7012-5|language=en}}</ref>{{rp|4}} Nagdagdag ang dalawang iskolar na Briton na sina Paul Higgs at Chris Gilleard ng pangkat na "ikaapat na edad". Sa Ingles Briton, ang "ikatlong edad" ay "ang yugto ng buhay ng aktibong pagreretiro na kasunod ng katamtamang edad".<ref>''Oxford English Dictionary'', s.v. "third age". (sa Ingles)</ref> Inilalarawan nina Higgs at Gilleard ang ikaapat na edad bilang "isang larangan ng hindi aktibo, hindi malusog, hindi produktibo, at sa huli ay hindi matagumpay na pagtanda".<ref>Paul Higgs at Chris Gilleard, ''Rethinking Old Age: Theorizing the Fourth Age'' (Palgrave Macmillan, 2015), vii, 119–120. (sa Ingles)</ref> ===Mga dimensiyon=== Inililista ng ''Key Concepts in Social [[Gerontology]]'' ang apat na dimensiyon: kronolohikal, [[Biyolohiya|biyolohikal]], [[Sikolohiya|sikolohikal]], at [[Lipunan|panlipunan]].<ref name="phillips">{{cite book |last1=Phillips |first1=Judith E. |title=Key Concepts in Social Gerontology |url=https://archive.org/details/keyconceptsinsoc0000phil |last2=Ajrouch |first2=Kristine J. |last3=Hillcoat-Nalletamby |first3=Sarah |date=2010 |publisher=SAGE |isbn=978-1-4129-2271-5|language=en}}</ref>{{rp|12–3}} Nagdagdag sina Wattis at Curran ng ikalimang dimensiyon: pangkaunlaran.<ref>John Wattis, Stephen Curran, ''Practical Psychiatry of Old Age'' (Radcliffe Publishing, 2006). 2. (sa Ingles)</ref> Maaaring malaki ang pagkakaiba ng kronolohikal na edad sa edad na batay sa kakayahang gumana ng isang tao. Karaniwang lumilitaw ang mga palatandaan ng katandaan sa lahat ng limang dimensiyon sa magkakaibang panahon at sa magkakaibang bilis para sa bawat tao.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url=http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |title=When Does Someone Attain Old Age? SS-101-96 |website=ohioline.osu.edu |access-date=Enero 15, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010319220229/http://ohioline.osu.edu/ss-fact/0101.html |archive-date=Marso 19, 2001 |language=en}}</ref> Bukod sa kronolohikal na edad, maaaring ituring na matanda ang mga tao dahil sa iba pang dimensiyon ng katandaan. Halimbawa, maaaring ituring na matanda ang mga tao kapag naging mga lolo o lola sila o kapag nagsimula silang gumawa ng mas kaunti o ibang uri ng trabaho matapos magretiro.<ref name="autogenerated4">{{cite web|title=WHO &#124; Definition of an older or elderly person|url=https://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|access-date=Abril 4, 2016|publisher=World Health Organization|archive-date=Abril 1, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401175950/http://www.who.int/healthinfo/survey/ageingdefnolder/en/|url-status=live|language=en}}</ref> ===''Senior citizen''=== Ang ''senior citizen'' ay isang karaniwang eupemismo para sa isang matandang tao na ginagamit sa [[Wikang Ingles|Ingles Amerikano]], at kung minsan sa Ingles Britaniko. Ipinahihiwatig nito na ang tinutukoy na tao ay nagretiro na.<ref>{{cite web |url=http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |title=Oxford Learner's Dictionaries &#124; Find the meanings, definitions, pictures, pronunciation of words at OxfordLearnersDictionaries.com |website=Oup.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2010-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100130211752/http://www.oup.com/oald-bin/web_getald7index1a.pl |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|title=Bartleby.com: Great Books Online – Quotes, Poems, Novels, Classics and hundreds more|access-date=12 Hunyo 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420174106/http://www.bartleby.com/61/36/S0263600.html|archive-date=20 Abril 2008|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|title=Chambersharrap.co.uk|website=Chambersharrap.co.uk|access-date=8 Marso 2022|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513021212/http://www.chambersharrap.co.uk/chambers/features/chref/chref.py/main?query=senior+citizen&title=21st|url-status=live|language=en}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |title=senior citizen Meaning in the Cambridge English Dictionary |website=Dictionary.cambridge.org |date=2016-03-30 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2009-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091225100322/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=71747&dict=CALD |language=en}}</ref> Karaniwan ding ipinahihiwatig nito na ang tao ay lampas na sa edad ng pagreretiro, na nagkakaiba ayon sa bansa. Kabilang sa mga sinonimo nito ang '''''old age pensioner''''' o '''''pensioner''''' sa Ingles Britaniko, at '''''retiree''''' at '''''senior''''' sa Ingles Amerikano. Inilalarawan ng ilang [[diksyunaryo]] ang malawakang paggamit ng "''senior citizen''" para sa mga taong mahigit 65 taong gulang.<ref>{{cite web |url=http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |title=senior citizen – Definition from Longman English Dictionary Online |website=Ldoceonline.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406171039/http://web.archive.org/web/20160406171039/http://www.ldoceonline.com/dictionary/senior-citizen |url-status=live |language=en}}</ref> Sa [[Pilipinas]], ginagamit din ang katawagang ''senior citizen'' na maaaring literal na isalin bilang '''mamamayang senyor''', '''matatandang mamamayan''' o '''mamamayang nakakatanda''', bagaman, sinasabing wala itong direktang salin sa [[Wikang Filipino|Filipino]] o [[Wikang Tagalog|Tagalog]].<ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Ramon M. |title=Ano ang senior citizen sa Filipino? |url=https://www.philstar.com/pang-masa/punto-mo/2016/12/11/1652327/ano-ang-senior-citizen-sa-filipino |access-date=2026-10-12 |website=Philstar.com|language=en}}</ref> Kapag binigyang-kahulugan sa kontekstong legal, ang ''senior citizen'' ay kadalasang ginagamit para sa mga layuning legal o may kaugnayan sa patakaran upang matukoy kung sino ang karapat-dapat sa ilang benepisyong makukuha ng pangkat na ito ayon sa edad. Sa pangkalahatang paggamit, ginagamit ito sa halip na mga tradisyonal na katawagan tulad ng "matanda", "matandang may pensyon", o "nakakatanda" bilang pagpapakita ng paggalang at upang ipahiwatig na nananatiling mahalaga at karapat-dapat sa paggalang ang pangkat ng populasyong ito bilang mga "[[mamamayan]]" ng lipunan na may mataas na "ranggo".<ref>{{cite book|last1=Waughfield|first1=Claire G.|last2=Burckhalter|first2=Teresa S.|title=Mental health concepts|date=2002|publisher=Delmar/Thomson Learning|location=Clifton Park, NY|isbn=978-0-7668-3830-7|page=[https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug/page/64 64]|edition=5|url=https://archive.org/details/mentalhealthconc0000waug|url-access=registration|access-date=4 Abril 2016|language=en}}</ref> Lumilitaw na nilikha ang termino noong 1938 sa panahon ng isang kampanyang pampolitika.<ref>{{cite web|url=http://www.theseniortimes.com/richler.htm|title=The Senior Times Online|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=6 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160306161123/http://www.theseniortimes.com/richler.htm|language=en}}</ref> Ilang ulit na sinabi ng tanyag na karikaturistang si Al Hirschfeld na ang kaniyang ama na si Isaac Hirschfeld ang lumikha ng terminong "''senior citizen''".<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=zIgT8dfbX1wC&q=al+hirschfeld+father+coined+senior+citizen&pg=PA10 | title=Hirschfeld: On Line | publisher=Applause Theatre & Cinema Books | page=10 | date=Pebrero 1, 2000| access-date=Disyembre 19, 2015| isbn=978-1-55783-356-3 |language=en}}</ref><ref>{{cite AV media| people = Al Hirschfeld| title = The Line King: The Al Hirschfeld Story | medium = VHS| publisher = Cabin Fever Entertainment| date = 1996 |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine | url=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html | title=That Old Feeling: The Fun in Al Hirschfeld | magazine=Time | first=Richard | last=Corliss | date=Enero 29, 2003 | access-date=Disyembre 19, 2015 | archive-date=Disyembre 22, 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151222163942/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,417721,00.html |language=en}}</ref> Malawak na itong ginagamit sa mga nakalipas na dekada sa batas, komersiyo, at pang-araw-araw na pananalita. Lalo na sa mga hindi pormal na konteksto, madalas itong dinadaglat bilang "''senior''", na ginagamit din bilang isang [[pang-uri]]. ====Mga kwalipikasyon ayon sa edad==== Matagal nang itinuturing ang edad na 65 bilang pamantayan para sa pagiging ''senior citizen'' sa maraming [[Bansa (pampulitika)|bansa]]. Nagmula ang kaugaliang ito sa pagpapakilala ni Kansiler [[Otto von Bismarck]] ng sistema ng pensiyon sa [[Alemanya]] noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon. Itinakda ng batas ni Bismarck ang edad ng pagreretiro sa 70, habang 65 ang edad kung kailan maaaring magsimulang tumanggap ng pensiyon ang mga tao. Unti-unting tinanggap ang pamantayang ito sa ibang mga bansa at mula noon ay malalim nang nakaugat sa kamalayan ng publiko.<ref>{{Cite web |title=What Age is Considered Senior Citizen - MGFS |url=https://www.myguideforseniors.com/what-age-is-considered-senior-citizen/ |access-date=2023-06-21 |website=My Guide For Seniors |language=en-US}}</ref> Malaki ang pagkakaiba ng edad na kinakailangan upang maituring na ''senior citizen''. Sa mga konteksto ng pamahalaan, karaniwan itong iniuugnay sa edad kung kailan nagiging makukuha ang pensiyon o mga benepisyong medikal para sa mga nakatatanda. Sa mga kontekstong pangkomersiyo, kung saan maaari itong gamitin bilang isang [[marketing|pagmemerkadong]] paraan upang makahikayat ng mga [[mamimili]], kadalasang mas mababa nang malaki ang itinakdang edad.<ref>{{cite web |first=Ahn |last=Shin-Hyun |url=http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |title=Economic Report |publisher=SERIWorld |date=2011-04-04 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416094031/http://www.seriworld.org/01/wldContVod.html?mn=A&mncd=0301&sort=A&gubun=00&p_page=65&natcd=KR&key=20110404000005 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa komersiyo, nag-aalok ang ilang negosyo ng "''senior discount''" o diskuwento para sa mga matatanda sa mga mamimiling nasa itinakdang edad. Nagkakaiba ang edad kung kailan maaaring makuha ang mga diskuwentong ito, mula 55, 60, 62, o 65 pataas, at maaari ring may iba pang pamantayang kailangang matugunan. Kung minsan, kailangang magpakita ng espesyal na "''senior discount card''" (kard para makadiskuwento ang mga senyor) o iba pang katibayan ng edad upang mapatunayan ang pagiging karapat-dapat. Sa [[Estados Unidos]], ang karaniwang edad ng pagreretiro ay kasalukuyang 66 (unti-unting itinataas sa 67).<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |title=Retirement Age Calculator |website=Ssa.gov |date=2014-09-03 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160417181217/https://web.archive.org/web/20160417181217/https://www.ssa.gov/planners/retire/ageincrease.html |url-status=live |language=en}}</ref> Pinapayagan ng AARP ang mga mag-asawang may isang asawang umabot na sa edad na 50 na sumali, anuman ang edad ng isa pang asawa. Sa [[Canada]], makukuha ang pensiyong ''Old Age Security'' (OAS) sa edad na 65 (binalak ng konserbatibong pamahalaan ni [[Stephen Harper]] na unti-unting itaas ang edad ng pagiging karapat-dapat sa 67, simula sa mga taong 2023–2029; sa halip, itinaas ng liberal na pamahalaan ni [[Justin Trudeau]] ang mga bayad para sa mga lampas 75 kumpara sa mga nasa edad 65–74),<ref>{{cite web |url=http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401232413/http://www.servicecanada.gc.ca/eng/isp/oas/changes/index.shtml |access-date=Nobyembre 25, 2014 |archive-date=2012-04-01 |title=Changes to Old Age Security |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Aziz |first1=Saba |title=Increased old age security pensions set to roll out. How much? |url=https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |website=Global News |access-date=27 Enero 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241028201041/https://globalnews.ca/news/10834467/old-age-security-payments-oct-2024/ |archive-date=28 Oktubre 2024|language=en}}</ref> at ang ''Canada Pension Plan'' (CPP) ay maaaring makuha simula sa edad na 60. Tinuturing ''senior citizen'' ang isang [[Mga Pilipino|Pilipino]] kapag siya ay nasa gulang na 60 pataas.<ref>{{Cite web |title=[ REPUBLIC ACT NO. 9994, February 15, 2010 ] |url=https://elibrary.judiciary.gov.ph/thebookshelf/showdocs/2/17035 |website=Supreme Court of the Philippines |language=en}}</ref> Nagtatakda ng karagdagang pribilehiyo at benipisyo para sa mga ''senior citizen'' ang [[Mga Batas Republika ng Pilipinas|Batas Republika]] Blg. 9994 na inamendiya ang Batas Republika Blg. 7432. Kabilang sa mga benipisyo na ito ang diskuwento sa mga pampublikong [[transportasyon]], [[otel]], [[Restoran|restawran]], [[sinehan]] at eksempsyon sa sa [[buwis]] na VAT.<ref>{{Cite web |last=portalncsc |date=2023-06-22 |title=What are the rights and privileges of Senior Citizens? |url=https://www.ncsc.gov.ph/post/what-are-the-rights-and-privileges-of-senior-citizens |access-date=2026-10-13 |website=NCSC |language=en}}</ref> == Pananaw == Ang karanasan at pagtingin sa pagtanda ng tao ay naiimpluwensiyahan ng kultura, [[tradisyon]], at kalagayang pang-ekonomiya ng isang lipunan.<ref>{{Cite journal |last=Löckenhoff |first=Corinna E. |last2=De Fruyt |first2=Filip |last3=Terracciano |first3=Antonio |last4=McCrae |first4=Robert R. |last5=De Bolle |first5=Marleen |last6=Costa |first6=Paul T. |last7=Aguilar-Vafaie |first7=Maria E. |last8=Ahn |first8=Chang-kyu |last9=Ahn |first9=Hyun-nie |last10=Alcalay |first10=Lidia |last11=Allik |first11=Juri |date=Disyembre 2009 |title=Perceptions of aging across 26 cultures and their culture-level associates |url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2933107/ |journal=Psychology and Aging |volume=24 |issue=4 |pages=941–954 |doi=10.1037/a0016901 |issn=1939-1498 |pmc=2933107 |pmid=20025408}}</ref> Bagaman may mga pagkakatulad sa pisikal at kognitibong senesensiya sa iba't ibang bansa, nagkakaiba ang mga panlipunang tugon sa mga nakatatanda ayon sa kultura at rehiyon. Ipinakikita ng mga pag-aaral tungkol sa pagtanda sa iba't ibang kultura na nakaaapekto ang mga pagkakaibang ito sa mga kaayusan sa pamumuhay, pananagutan sa pagitan ng mga [[henerasyon]], at pag-uugali at pag-iisip ng mga nakatatanda. === Kanluran === Sa mga [[Indibiduwalismo|indibiduwalistikong]] lipunang [[Mundong Kanluranin|Kanluranin]], karaniwang iniuugnay ang katayuang panlipunan sa pagiging produktibo sa ekonomiya, kalayaan sa pananalapi, at indibiduwal na awtonomiya. Dahil dito, ang pagreretiro at pisikal na paghina sa pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagbaba ng itinuturing na pagiging kapaki-pakinabang sa lipunan at sa mga anyo ng ''ageism'' o [[diskriminasyon]] batay sa gulang, kabilang ang diskriminasyon sa lugar ng trabaho. Karaniwang nakasentro ang mga pamilya sa nukleyar na pamilya, kaya mas bihira ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Mas pinipili ng maraming nakatatanda na magkaroon ng hiwalay na tahanan upang mapanatili ang kanilang kalayaan. Kapag nangangailangan sila ng tulong dahil sa pisikal o kognitibong paghina, maaaring lumipat ang pangangalaga sa mga propesyonal na serbisyo, komunidad para sa mga retirado, at mga pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga.<ref>{{Cite web |last=Wyland |first=Jessica |date=2024-09-23 |title=Cultural Perspectives on Aging: How the Experience of Aging Differs Around the World |url=https://distance.physiology.med.ufl.edu/about/articles/cultural-perspectives-on-aging-how-the-experience-of-aging-differs-around-the-world/ |access-date=2026-10-26 |website=UF Medical Sciences {{!}} |language=en}}</ref> Bagaman maaaring mapanatili nito ang kalayaan ng ibang miyembro ng pamilya, iniugnay rin ang ganitong kaayusan sa mas mataas na antas ng panlipunang paghihiwalay at kalungkutan sa mga nakatatanda. Sa mga klinikal na kapaligiran, naiulat din ang mga saloobing kumikilala sa mga nakatatanda bilang mapagmahal subalit hindi gaanong may kakayahan, na maaaring humantong sa paternalistikong pagtrato at pagbawas ng kanilang kalayaan. === Silangan === Sa maraming lipunang [[Mundong Silanganin|Silanganin]], ang pagtanda ay naiimpluwensiyahan ng mga [[Kolektibismo|kolektibistikong]] pagpapahalaga at mga tradisyong gaya ng paggalang sa mga magulang na nauugnay sa [[Confucianismo]].<ref>{{Cite journal |last=Potamianou |first=Eirini |date=2024 |title=Inter-cultural perspectives on aging |url=https://wjarr.com/node/5891 |journal=World Journal of Advanced Research and Reviews |language=en |publisher=World Journal of Advanced Research and Reviews |volume=23 |issue=2 |pages=281–286 |doi=10.30574/wjarr.2024.23.2.2348 |issn=2581-9615}}</ref> Sa ganitong mga lipunan, maaaring magkaroon ang mga nakatatanda ng mahahalagang papel bilang tagapag-ingat ng karunungan at tradisyon, tagapangalaga ng angkan, at kalahok sa mga pagpapasya ng pamilya at komunidad. Karaniwan sa ilang lipunan ang paninirahan ng maraming henerasyon sa iisang tahanan. Itinuturing din sa ilang kultura na mahalagang pananagutan ng mga anak na nasa hustong gulang ang pangangalaga sa kanilang tumatandang mga magulang. Iminumungkahi ng ilang pag-aaral sa nyurosiyensiyang kognitibo na maaaring maiugnay ang mga ganitong kultural na gawi sa mga pagkakaiba sa paraan ng pagproseso ng [[impormasyon]], kabilang ang higit na pagbibigay-halaga sa konteksto at mga ugnayan. Gayunman, nahaharap ang mga tradisyunal na kaayusang ito sa mga pagbabago sa [[demograpiya]], pagbaba ng bilang ng mga ipinapanganak, at [[urbanisasyon]]. Sa mga [[industriyalisado]] at mataong lungsod sa [[Asya]], maaaring maging pasanin sa mga pamilya ang pangangalaga sa matatandang magulang dahil sa mga gastos at limitadong espasyo sa tirahan. Ipinakikita ng ilang pag-aaral na nagkakaroon ng tensyon sa pagitan ng tradisyunal na mga pagpapahalaga tungkol sa mga nakatatanda at ng mga pagbabagong panlipunan at pang-ekonomiya. === Amerikang Latino === Sa [[Amerikang Latino]], ang mga pananaw sa pagtanda ay malapit na nauugnay sa ''familismo'', isang pagpapahalaga sa katapatan, pagiging malapit, at pagtutulungan sa loob ng malawak na pamilya. Sa ganitong mga komunidad, karaniwang itinuturing ang pagtanda bilang isang karanasang pinagdaraanan ng pamilya. Maaaring gampanan ng mga nakatatanda ang mahahalagang tungkulin sa pangangalaga sa mga bata, pagpapanatili ng kasaysayang pasalita, at pagpapatuloy ng mga gawaing [[panrelihiyon]]. Ipinakikita ng ilang panrehiyong sarbey na positibo ang pananaw ng maraming nasa hustong gulang sa Amerikang Latino tungkol sa pagtanda. Sa isang sarbey, 70% ng mga rumosponde ang nagsabing nagiging higit na makahulugan ang buhay pagsapit ng edad na 50. Karaniwang isinasagawa sa loob ng tahanan ang pangangalaga sa mga nakatatanda, at mas kaunti ang paggamit ng mga pormal na pasilidad para sa pangmatagalang pangangalaga. Ayon sa ilang pagtataya, nagbibigay ang mga pamilya ng hanggang 90% ng pangangalaga sa mga nakatatanda sa rehiyon. Ang ganitong gawain ay karaniwang napupunta sa mga babaeng kamag-anak, na nagdadala ng malaking bahagi ng pisikal at emosyonal na pasanin ng walang bayad na pangangalaga. Nahaharap ang sistemang ito sa mga pagbabago sa demograpiya at ekonomiya. Lumiliit ang laki ng mga [[pamilya]] at tumataas ang pakikilahok ng kababaihan sa lakas-paggawa, na maaaring magpababa sa bilang ng mga miyembro ng pamilya na maaaring magbigay ng pangangalaga sa tahanan. Nakadaragdag din sa mga hamon ang mga kakulangan sa pampublikong serbisyong pangkalusugan, mga espesyalista sa [[Heriyatriko|heriatriya]], at saklaw ng mga pormal na pensyon. === Pilipinas === Sa [[Pilipinas]], ang mga pagpapahalagang kolektibistiko ay may malaking papel sa pagtingin sa mga nakatatanda. Karaniwang itinuturing ang mga nakatatanda bilang mahahalagang miyembro ng pamilya at iginagalang sa pamamagitan ng mga gawi tulad ng [[pagmamano]] at paggamit ng "po" at "opo". Ginagamit din ang mga katawagang pampamilya gaya ng "Lolo" at "Lola" bilang anyo ng paggalang sa mga nakatatanda. Mayroon din gumagamit "Nanay" at "Tatay" subalit may mga matatanda na ayaw sa ganitong katawagan lalo na kung ang tatawag ay hindi naman papasa bilang anak dahil hindi gaano kalaki ang agwat ng edad.<ref name=":1">{{Cite web |last=Gusto |first=Esther Fe B. |date=2011-03-21 |title=Why I used to cringe at being called ‘Nanay’ |url=https://opinion.inquirer.net/4081/why-i-used-to-cringe-at-being-called-%e2%80%98nanay%e2%80%99 |access-date=2026-10-26 |website=INQUIRER.net |language=en}}</ref> Mas angkop pa na tawagin na "Ale" o "Mama", at nakakasakit naman ang mga katawagang "matanda", "hukluban" at "ulyanin".<ref name=":1" /> Ang [[utang na loob]] ay iniuugnay sa pananagutang moral ng mga anak na pangalagaan ang kanilang mga magulang. Dahil dito, karaniwan ang paninirahan ng mga nakatatanda kasama ang kanilang mga anak o iba pang [[kamag-anak]]. Maaari rin silang tumulong sa mga gawaing pantahanan at pangangalaga sa mga apo. Para sa mga pamilyang may mga miyembrong nagtatrabaho sa ibang bansa, maaaring gamitin ang mga padalang salapi ng mga [[Migranteng Manggagawang Pilipino]] o OFW upang suportahan ang mga tumatandang [[magulang]]. Gayunman, may mga suliraning pang-ekonomiya at pangkalusugan na kinakaharap ang mga nakatatanda sa Pilipinas. Ayon sa ''Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines'' (LSAHP, o Pahabang-panahong Pag-aaral sa Pagtanda at Kalusugan sa Pilipinas), kabilang sa mga karaniwang kondisyong pangkalusugan ng mga nakatatanda ang altapresyon, katarata, at rayuma.<ref>{{Cite web |last=DRDF |date=2018-01-19 |title=The Longitudinal Study of Ageing and Health in the Philippines |url=https://www.drdf.org.ph/longitudinal-study-of-ageing-and-health-in-the-philippines/ |access-date=2026-10-26 |website=Demographic Research and Development Foundation, Inc. |language=en-US}}</ref> Sa datos ng pag-aaral, 48% ng mga nakatatanda ang may altapresyon, 19% ang may katarata, at 18% ang may rayuma. Marami rin ang walang sapat na pensyon mula sa pormal na sektor. Ayon sa parehong pag-aaral, 58% ng mga nakatatanda ang umaasa sa tulong na pinansiyal mula sa kanilang mga anak, habang humigit-kumulang 26% ang patuloy na [[Hanapbuhay|nagtatrabaho]] lampas sa karaniwang edad ng pagreretiro. Ang pisikal at kognitibong paghina ay maaari ring magdulot ng karagdagang pasanin sa pamilya. Ayon sa LSAHP, 59% ng mga nakatatandang Pilipino ang nakaranas ng [[kahirapan]] sa pagtugon sa mga gastusin sa sambahayan at pangangalagang pangkalusugan. Sa parehong datos, 7% ang nag-ulat na nakaranas ng gutom. Sa kabila nito, ipinakikita ng ilang pag-aaral na mahalagang bahagi ng pagharap ng mga nakatatandang Pilipino sa mga hamon ng pagtanda ang relihiyon at [[Espiritwalidad|espirituwalidad]]. Sa kontekstong [[Mga Pilipino|Pilipino]], ang matagumpay na pagtanda ay maaaring maiugnay sa pagpapanatili ng pisikal at mental na kalayaan habang nananatiling bahagi ng pamilya at nakatatanggap ng suporta mula sa mga anak at iba pang kamag-anak. ==Mga palatandaan== {{See also|Pagtanda}} Ang mga natatanging katangian ng katandaan ay kapwa [[pisikal]] at [[Pag-iisip|mental]].<ref>{{cite journal |pmid=1891555|year=1991|last1=Salokangas|first1=R. K.|title=Physical and mental health changes in retirement age|journal=Psychotherapy and Psychosomatics|volume=55|issue=2–4|pages=100–107|last2=Joukamaa|first2=M|doi=10.1159/000288415|language=en}}</ref> Ang mga palatandaan ng katandaan ay lubhang naiiba sa mga palatandaan ng katamtamang edad kaya iminungkahi ng iskolar ng batas na si Richard Posner na kapag lumilipat ang isang indibidwal sa katandaan, maaaring ituring ang taong iyon bilang magkakaibang tao na "nagbabahaginan ng oras" sa iisang pagkakakilanlan.<ref name="posner">{{cite book |last1=Posner |first1=Richard A. |title=Aging and Old Age |url=https://archive.org/details/agingoldage00posn |date=1995 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-67566-4|language=en}}</ref>{{rp|86–7}} Ang mga palatandaang ito ay hindi lumilitaw sa iisang kronolohikal na edad para sa lahat. Nagkakaroon din ang mga ito sa magkakaibang bilis at pagkakasunod-sunod sa iba't ibang tao.<ref name="autogenerated2"/> Madaling magkaiba ang mga palatandaan ng katandaan sa mga taong magkakapareho ang kronolohikal na [[edad]].<ref>{{cite web |url=http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |title=Ageing: Myth and Reality |access-date=15 Enero 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216170927/http://www.communities.qld.gov.au/resources/communityservices/seniors/publications/ageing-myth-reality.pdf |archive-date=16 Disyembre 2013|language=en}}</ref> Ang isang pangunahing palatandaan ng katandaan na nakaaapekto kapwa sa katawan at isip ay ang "pagbagal ng kilos".<ref>{{cite journal |doi=10.1146/annurev.ps.46.020195.001553|pmid=7872732|title=Aging and Speed of Behavior: Possible Consequences for Psychological Functioning|url=https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_1995_46/page/329|journal=Annual Review of Psychology|volume=46|pages=329–353|year=1995|last1=Birren|first1=J E|last2=Fisher|first2=L M|language=en}}</ref> Inilalarawan ng termino ang ugnayan sa pagitan ng pagsulong ng edad at pagbagal ng reaksyon at pagganap sa mga pisikal at mental na gawain.<ref>Donald H. Kausler and Barry C. Kausler, ''The Graying of America: An Encyclopedia of Aging, Health, Mind, and Behavior'' (University of Illinois, 2001), 376–377. (sa Ingles)</ref> Gayunman, ipinakita ng mga pag-aaral mula sa Pamantasang Buffalo at [[Pamantasang Northwestern (Estados Unidos)|Pamantasang Northwestern]] na mas masaya ang mga nakatatanda kaysa sa kanilang mga mas batang katapat.<ref>{{cite web|url=https://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|title=Older people are happier than you. Why?|website=CNN|date=2015-04-24|access-date=4 Abril 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304205215/http://edition.cnn.com/2015/04/24/health/old-people-happy/|url-status=live|language=en}}</ref> ===Pisikal=== Kabilang sa mga pisikal na palatandaan ng katandaan ang mga sumusunod: * Mga problema sa [[Buto (anatomiya)|buto]] at [[Kasu-kasuan|kasukasuan]]: Ang matatandang buto ay nagkakaroon ng "pagkanipis at pagliit". Maaari itong magresulta sa pagbaba ng taas (humigit-kumulang dalawang pulgada (5 sentimetro) pagsapit ng edad na 80), pagyuko ng tindig ng maraming tao, at mas malaking posibilidad na magkaroon ng mga sakit sa buto at kasukasuan tulad ng osteoartritis at [[osteoporosis]].<ref name="wahsa.org">{{cite web|url=http://wahsa.org/agingprocess.pdf |title=The Normal Aging Process |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030211939/http://wahsa.org/agingprocess.pdf |archive-date=30 Oktubre 2014 |language=en}}</ref><ref name="documbase1">{{cite web |url=http://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |title=The Normal Aging Process |website=Documbase.com |date=2012-01-01 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Agosto 2020 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805110828/https://www.documbase.com/The-Normal-Aging-Process.pdf |language=en}}</ref> * Mga malalang sakit: Ang ilang nakatatanda ay may kahit isang malalang kondisyon at marami ang may maraming kondisyon. Noong 2007–2009, ang pinakamadalas na kondisyon sa mga nakatatanda sa Estados Unidos ay hindi makontrol na [[hypertension|altapresyon]] (34%), [[rayuma]] (50%), at [[sakit sa puso]] (32%).<ref name="autogenerated3">{{cite web|url=http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|title=Administration on Aging<!-- Bot generated title -->|access-date=5 Enero 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20131010053036/http://www.aoa.gov/Aging_Statistics/Profile/2011/docs/2011profile.pdf|archive-date=10 Oktubre 2013|language=en}}</ref> * Ang sobrang produksyon ng malapot na [[uhog]] (CMH), na binibigyang-kahulugan bilang "pag-ubo at paglabas ng plema", ay isang karaniwang sintomas sa paghinga sa mga nakatatanda.<ref>{{Cite journal|title=Determinants of prognosis of COPD in the elderly: mucus hypersecretion, infections, cardiovascular comorbidity |journal=European Respiratory Journal |volume=21 |pages=10s–14s |date=2003-05-01 |doi=10.1183/09031936.03.00403403 |last1=Pistelli |first1=R. |last2=Lange |first2=P. |last3=Miller |first3=D.L. |pmid=12762568 |doi-access=free |language=en|publisher=European Respiratory Society}}</ref> * Mga problema sa [[ngipin]]: Maaaring magkaroon ng mas kaunting laway ang mga nakatatanda at mabawasan ang kakayahang mapanatili ang [[oral hygiene|kalinisang pambibig]], kaya tumataas ang posibilidad ng [[Dental caries|pagkabulok at impeksiyon ng ngipin]].<ref>{{cite web |url=http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |title=Helping Your Elder with Grooming and Hygiene – For Dummies |website=Dummies.com |date=2008-11-07 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416121657/http://www.dummies.com/how-to/content/helping-your-elder-with-grooming-and-hygiene.html |url-status=live |language=en}}</ref> * Mga problema sa [[Sistemang panunaw|sistema ng pagtunaw]]: Humigit-kumulang 40% ng mga pagkakataon, ang katandaan ay minamarkahan ng mga karamdaman sa pagtunaw tulad ng hirap sa paglunok, kawalan ng kakayahang kumain nang sapat at sumipsip ng nutrisyon, pagtitibi, at pagdurugo. * ''Essential tremor'' (ET) o mahalagang panginginig: Isang hindi makontrol na panginginig sa isang bahagi ng itaas na katawan. Mas karaniwan ito sa mga nakatatanda at lumalala ang mga sintomas kasabay ng edad.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |title=Essential Tremor: Causes, Symptoms, Diagnosis, and Treatment |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=4 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404113927/http://www.webmd.com/brain/essential-tremor-basics |url-status=live |language=en}}</ref> * Paglala ng [[paningin]]: Maaaring magkaroon ng Presbyopia pagsapit ng edad na 50 at nahihirapan ang tao sa [[Pagbabasa (gawain)|pagbabasa]], lalo na ng maliliit na titik sa mahinang liwanag. Maaari ring bumagal ang bilis ng pagbabasa at humina ang kakayahang makahanap ng mga bagay.<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|title=Older Adults' Health and Age-Related Changes|access-date=12 Disyembre 2013|archive-date=20 Disyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220072713/http://www.apa.org/pi/aging/resources/guides/older.aspx|url-status=live|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 80, mahigit kalahati ng lahat ng Amerikano ay may [[katarata]] o sumailalim na sa [[Pag-oopera|pagtistis]] ng katarata.<ref name="NIH2009">{{cite web|title=Facts About Cataract|url=https://www.nei.nih.gov/learn-about-eye-health/eye-conditions-and-diseases/cataracts|access-date=14 Agosto 2016|date=Setyembre 2015|archive-date=24 Mayo 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150524095805/https://www.nei.nih.gov/health/cataract/cataract_facts|url-status=live|language=en}}</ref><ref>cf. Table 6 in: Harold A. Kahn, Howard M. Leibowitz, James P. Ganley, Mohandas M. Kini, Theodore Colton, Rita S. Nickerson, Thomas R. Dawber (1977). "The Framingham Eye Study I. Outline And Major Prevalence Findings". ''American Journal of Epidemiology'' Vol 106, No 1, pp. 17–32 (sa Ingles)</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FmlaIs9R2t8C&q=Presbyopia%20never%20occur&pg=PA156|title=Better Eyesight Without Glasses|last1=Bates|first2=W. H. Bates|last2=M.D|date=2008|publisher=Orient Paperbacks|via=Google Books|isbn=978-81-222-0449-0|language=en}}</ref> * Pagkahulog ng mga nakatatanda: Pinatataas ng katandaan ang panganib ng pinsala dahil sa pagkahulog.<ref>{{Cite web |date=2016-09-28 |title=Who Is At Risk for Falls? - American Bone Health |url=https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |access-date=27 Hunyo 2022 |website=americanbonehealth.org |language=en-US |archive-date=25 Marso 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230325061717/https://americanbonehealth.org/fall-prevention/who-is-at-risk-for-falls/ |url-status=live }}</ref> Bawat taon, humigit-kumulang isang-katlo ng mga 65 taong gulang at mahigit kalahati ng mga 80 taong gulang ang nahuhulog.<ref>{{cite web |url=http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |title=Falls and Injury Statistics for Seniors and Elderly |website=Learnnottofall.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402113140/http://www.learnnottofall.com/content/fall-facts/how-often.jsp |language=en}}</ref> Ang pagkahulog ang pangunahing sanhi ng pinsala at kamatayan sa mga matatanda.<ref>{{cite web |url=https://www.cdc.gov/homeandrecreationalsafety/Falls/adultfalls.html |title=Important Facts about Falls |website=Cdc.gov |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=26 Agosto 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210826220722/https://www.cdc.gov/HomeandRecreationalSafety/Falls/adultfalls.html |url-status=live |language=en|publisher=Home and Recreational Safety - CDC Injury Center}}</ref> * Pagbabago sa paglakad: Karaniwang nagbabago ang ilang aspeto ng paglakad sa katandaan. Bumabagal ang bilis matapos ang edad na 70. Tumataas ang oras na parehong nakalapat sa lupa ang dalawang paa. Kung minsan, kumikilos ang mga matatanda na parang maingat silang naglalakad sa yelo.<ref>{{cite web |last=Judge |first=James O. |url=http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |title=Gait Disorders in the Elderly – Geriatrics – Merck Manuals Professional Edition |website=Merckmanuals.com |date=25 Marso 2016 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=25 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325190146/http://www.merckmanuals.com/professional/geriatrics/gait-disorders-in-the-elderly/gait-disorders-in-the-elderly |url-status=live |language=en}}</ref> * Karaniwang pumupusyaw ang buhok at maaaring numipis.<ref name="webmd.com">{{cite web |url=http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |title=Healthy, Normal Aging: Physical Changes in Seniors |website=Webmd.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402024903/http://www.webmd.com/healthy-aging/tc/healthy-aging-normal-aging |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal|title=Selected Disorders of Skin Appendages—Acne, Alopecia, Hyperhidrosis|first=Jay C.|last=Vary|date=1 Nobyembre 2015|journal=Med. Clin. North Am.|volume=99|issue=6|pages=1195–1211|doi=10.1016/j.mcna.2015.07.003|pmid=26476248|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 50, humigit-kumulang 50% ng mga Europeo ay may 50% nang uban sa buhok.<ref>{{cite web|url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|title=Why does hair turn gray?|first=Laurence|last=Meyer|work=scientificamerican.com|access-date=20 Setyembre 2016|archive-date=14 Nobyembre 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131114132915/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=why-does-hair-turn-gray|url-status=live|language=en}}</ref> Maraming lalaki ang nakararanas ng [[pagkakalbo]]. * Pagkawala ng [[Pandinig na sistema|pandinig]]: Pagsapit ng edad na 75, 48% ng mga lalaki at 37% ng mga babae ang nawalan ng kahit kaunting makabuluhang pandinig. Sa 26.7 milyong taong mahigit 50 taong gulang na may kapansanan sa pandinig, isa sa pito ang gumagamit ng pantulong sa pandinig.<ref name="autogenerated1" /> Sa pangkat na may edad 70–79, tumataas sa 65% ang bahagyang [[hearing loss|pagkawala ng pandinig]] na nakaaapekto sa [[komunikasyon]], karamihan ay sa mga lalaking mababa ang kita.<ref name="Feder2015">{{cite journal |title=Prevalence of hearing loss among Canadians aged 20 to 79: Audiometric results from the 2012/2013 Canadian Health Measures Survey |year=2015 |last1=Feder |first1=K. |last2=Michaud |first2=D. |last3=Ramage-Morin |first3=P. |last4=McNamee |first4=J. |last5=Beauregard |first5=Y. |journal=Health Reports |volume=26 |issue=7 |pages=18–25 |pmid=26177043 |language=en}}</ref> * Tumataas ang masa ng kaliwang bentrikulo ng puso kasabay ng edad.<ref>{{Cite journal |last1=Stokar |first1=Joshua |last2=Leibowitz |first2=David |last3=Durst |first3=Ronen |last4=Shaham |first4=Dorith |last5=Zwas |first5=Donna R. |date=24 Oktubre 2019 |title=Echocardiography overestimates LV mass in the elderly as compared to cardiac CT |journal=PLOS ONE |language=en |volume=14 |issue=10 |article-number=e0224104 |doi=10.1371/journal.pone.0224104 |doi-access=free |issn=1932-6203 |pmc=6812823 |pmid=31648248 |bibcode=2019PLoSO..1424104S }}</ref> Maaaring maging hindi gaanong episyente ang [[Puso (anatomiya)|puso]] sa katandaan, na nagpapababa ng tibay. Maaaring sumikip ang daloy ng [[dugo]] dahil sa ateroesklerosis.<ref name="webmd.com" /><ref>{{cite web|url=https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|title=Heart Health|first=National Institute on|last=Aging|work=National Institute on Aging |date=12 Hulyo 2011|access-date=17 Setyembre 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090523/https://www.nia.nih.gov/health/publication/heart-health#changes|archive-date=18 Setyembre 2016|df=dmy-all|language=en}}</ref> * Pagbaba ng paggana ng [[sistemang inmune]] (inmunosenesensiya).<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |title=The Immune System in the Elderly |website=Medscape.com |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=19 Hunyo 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130619221724/http://www.medscape.com/viewarticle/780507_2 |url-status=live |language=en}}</ref> * Maaaring hindi gaanong mahusay na lumawak ang mga [[Baga (anatomiya)|baga]], kaya mas kaunting [[oksiheno]] ang naibibigay.<ref name="wahsa.org" /><ref>{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|title=Aging changes in the lungs: MedlinePlus Medical Encyclopedia|website=Medlineplus.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220307200030/https://medlineplus.gov/ency/article/004011.htm|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Kapansanan]] o pagkawala ng pagkilos: "Ang kapansanan sa pagkilos ay nakaaapekto sa 14% ng mga nasa edad 65 hanggang 74, [at] kalahati ng mga lampas 85."<ref>{{cite web|url=https://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|title=Department of Neurology – Department of Neurology|access-date=12 Hunyo 2016|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304185758/http://med.brown.edu/neurology/articles/jf13408.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng pagkilos sa mga matatanda at nagdudulot ito ng malulubhang "panlipunan, sikolohikal, at pisikal na epekto".<ref>{{cite web |first=Heidi |last=Godman |url=http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |title=Two questions can reveal mobility problems in seniors – Harvard Health Blog – Harvard Health Publications |website=Health.harvard.edu |date=18 Setyembre 2013 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=2 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402190552/http://www.health.harvard.edu/blog/two-questions-can-reveal-mobility-problems-in-seniors-201309186682 |url-status=live |language=en}}</ref> * [[Sakit]]: 25% ng mga ''senior citizen'' ang may malalang sakit, na tumataas kasabay ng edad, hanggang 80% sa mga nasa ''nursing home'' o tahanang ng pag-aaruga.<ref>{{cite journal |last=King |first=Steven A. |url=http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |title=The Challenge of Geriatric Pain |journal=Psychiatric Times |series=Psychiatric Times Vol 26 No 7 |date=6 Hulyo 2009 |volume=26 |issue=7 |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=16 Abril 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416074808/http://www.psychiatrictimes.com/articles/challenge-geriatric-pain |url-status=live |language=en}}</ref> Karamihan sa mga sakit ay [[Rheumatism|reumatolohikal]], may kaugnayan sa mga kalamnan at buto,<ref>{{Cite journal |pmid=38804322 |date=2024 |last1=Singh |first1=A. |last2=Akkala |first2=S. |last3=Nayak |first3=M. |last4=Kotlo |first4=A. |last5=Poondla |first5=N. |last6=Raza |first6=S. |last7=Stankovich |first7=J. |last8=Antony |first8=B. |title=Impact of Pain on Activities of Daily Living in Older Adults: A Cross-Sectional Analysis of Korean Longitudinal Study of Aging (KLoSA) |journal=Geriatrics |volume=9 |issue=3 |page=65 |doi=10.3390/geriatrics9030065 |doi-access=free |pmc=11130898 |language=en}}</ref> o ''malignant'' o lubhang mapagpahamak.<ref>Gary McCleane and Howard Smith, editors, ''Clinical Management of the Elderly Patient in Pain'' (CRC Press, 2006). 150. (sa Ingles)</ref> * Pagbaba ng seksuwal na pagnanasa sa kapwa mga lalaki at babae.<ref>{{cite web |author=Todd B. Nippoldt, M.D. |date=17 Marso 2015 |title=Loss of sex drive in men: Natural with aging? |url=http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |access-date=4 Abril 2016 |publisher=Mayo Clinic |archive-date=27 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131227203135/http://www.mayoclinic.com/health/loss-of-sex-drive/AN01431 |url-status=live |language=en}}</ref> Hinahamon ng dumaraming [[pananaliksik]] tungkol sa seksuwal na pag-uugali at pagnanasa sa huling bahagi ng buhay ang imaheng "walang [[Seksuwalidad ng tao|seksuwalidad]]" ng mga nakatatanda. Nakadarama ng sensuwalidad at seksuwal na kasiyahan ang mga taong may edad 75–102.<ref>{{cite journal |last1=Bretschneider |first1=Judy G. |year=1988 |title=Sexual interest and behavior in healthy 80- to 102-year-olds – Springer |url=https://archive.org/details/sim_archives-of-sexual-behavior_1988-04_17_2/page/109 |journal=Archives of Sexual Behavior |volume=17 |issue=2 |pages=109–129 |doi=10.1007/BF01542662 |pmid=3395224 |s2cid=24417179|language=en}}</ref> Nabubuo ang mga seksuwal na saloobin at pagkakakilanlan sa maagang pagtanda at bahagya lamang nagbabago.<ref>{{cite journal |first=Richard |last=Suzman |year=2009 |title=The National Social Life, Health, and Aging Project: An Introduction |journal=The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences |volume=64B |issue=Suppl 1 |pages=i5–i11 |doi=10.1093/geronb/gbp078 |pmc=2763520 |pmid=19837963|language=en}}</ref> Nanatiling mahalaga ang seksuwalidad sa buong buhay, at ang seksuwal na pagpapahayag ng "karaniwan, malulusog na nakatatandang tao ay isang paksang medyo napapabayaan sa pananaliksik".<ref name="Sexual Expression">{{cite journal|title=Sexual Expression in Later Life: A Review and Synthesis|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-sex-research_march-june-2012_49_2-3/page/125|first=John|last=DeLamater|date=1 Marso 2012|volume=49|issue=2–3|pages=125–141|doi=10.1080/00224499.2011.603168|pmid=22380585|journal=J Sex Res|s2cid=13919053|language=en}}</ref> Kabilang sa iba pang kilalang seksuwal na pag-uugali sa mga nakatatandang pangkat ng edad ang mga seksuwal na kaisipan, pantasya, at [[panaginip]];<ref>{{cite web|url=http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|title=Sex, romance, and relationships. AARP Survey of Midlife and Older adults|website=Assets.aarp.org|access-date=8 Marso 2022|archive-date=19 Marso 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319064838/http://assets.aarp.org/rgcenter/general/srr_09.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> [[Pagsasalsal|masturbasyon]]; [[Oral sex|oral na pakikipagtalik]]; at pang-ari at [[Pagtatalik na pambutas ng puwit|pampuwit na pakikipagtalik]].<ref name="Sexual Expression" /> * Nawawala ang elastisidad ng balat at nagiging mas tuyo, mas maraming guhit, at mas [[kulubot]].<ref name="webmd.com" /> * Mas matagal gumaling ang mga sugat at mas malamang na mag-iwan ng permanenteng peklat. * Ang hirap sa pagtulog at pagkaantok sa araw ay nakaaapekto sa mahigit kalahati ng mga ''senior citizen''.<ref>Jana R. Cooke, MD, "Sleep Disorders in the Elderly", ''Psychiatric Times'' 25.4 (2008). (sa Ingles)</ref> Sa isang pag-aaral ng 9,000 katao na may karaniwang edad na 74, 12% lamang ang nag-ulat na wala silang problema sa pagtulog.<ref>{{cite journal |pmid=15486596|pmc=427621|year=2004|last1=McCall|first1=W. V.|title=Sleep in the Elderly: Burden, Diagnosis, and Treatment|journal=Primary Care Companion to the Journal of Clinical Psychiatry|volume=6|issue=1|pages=9–20|doi=10.4088/pcc.v06n0104|language=en}}</ref> Pagsapit ng edad na 65, bumababa ang malalim na pagtulog sa humigit-kumulang 5% ng oras ng pagtulog.<ref>{{cite web|url=http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId%3D281474977424338 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131125230408/http://www.gather.com/viewArticle.action?articleId=281474977424338 |archive-date=25 Nobyembre 2013 |title=Aging and energy: Why energy levels go down as... |access-date=16 Disyembre 2013 |publisher=Gather|language=en}}</ref> * Ang mga [[Lasa|panlasa]] ay nababawasan nang hanggang kalahati pagsapit ng edad na 80. Hindi na gaanong nakaaakit ang pagkain at maaaring maapektuhan ang nutrisyon.<ref name="wahsa.org" /><ref name="documbase1" /> * Sa edad na lampas 85, bumababa ang pakiramdam ng uhaw, kaya 41% ng mga nakatatanda ay hindi sapat ang [[pag-inom]].<ref name="Volkert2005">{{cite journal|vauthors=Volkert D, Kreuel K, Stehle P | title=Fluid intake of community-living, independent elderly in Germany-a nationwide, representative study | journal=J Nutr Health Aging | year= 2005 | volume=9 | issue=5 | pages=305–309 | pmid=16222395 |language=en}}</ref> * Madalas na nangyayari ang kawalan ng kontrol sa [[Ihi|pag-ihi]] sa katandaan.<ref>{{cite journal |pmid=7039134|pmc=1273322|year=1981|last1=Ouslander|first1=J. G.|title=Urinary incontinence in the elderly|url=https://archive.org/details/sim_california-and-western-medicine_1981-12_135_6/page/482|journal=The Western Journal of Medicine|volume=135|issue=6|pages=482–491|language=en}}</ref> * Humihina ang mga ''vocal cord'' o bagtingan ng tinig at bumabagal ang pagyanig ng mga ito. Nagreresulta ito sa mahina at mahanging boses, "boses ng matanda".<ref>{{cite web |author=The Body Odd |url=https://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |title=The wavery, shaky 'old person's voice,' explained |date=25 Enero 2013 |publisher=NBC News |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=24 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324081029/http://www.nbcnews.com/health/wavery-shaky-old-persons-voice-explained-1C8119298 |url-status=live |language=en}}</ref> ===Mental=== Kabilang sa mga katangiang pangkaisipan at emosyonal na iniuugnay sa katandaan ang sumusunod: * Pagiging palatanggap: Sa kabila ng mga suliraning kaakibat ng katandaan, karaniwang ginagamit ang mga salitang "sumasang-ayon" at "palatanggap" upang ilarawan ang mga nakatatanda. Gayunman, sa ilang tao, ang pagdepende sa iba na kaakibat ng katandaan ay nagdudulot ng pakiramdam ng kawalan ng kakayahan at kawalang-halaga dahil kailangan nilang umasa sa iba sa iba't ibang pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay.<ref name="Berk"/>{{rp|608–9}} * Ang pagiging maingat ay madalas na kaakibat ng katandaan. Ang pag-ayaw na "sumubok ng [[panganib]]" ay kadalasang nagmumula sa paniniwalang mas kaunti ang maaaring makamit at mas marami ang maaaring mawala sa mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="posner"/>{{rp|112,116}} * Malungkot na kalagayan ng damdamin.<ref>Kennedy G.J. The epidemiology of late-life depression. In: Kennedy G. J, editor. ''Suicide and depression in late life: Critical issues in treatment, research and public policy''. New York: John Wiley and Sons; 1996. pp. 23–37. (sa Ingles)</ref> Ayon kina Cox, Abramson, Devine, at Hollon (2012), ang katandaan ay isang salik ng panganib para sa [[Depresyon|depresyong]] dulot ng pagtatangi. Kapag nagtatangi ang mga nakababata laban sa matatanda at sila mismo ay tumanda, naibabaling nila sa kanilang sarili ang pagtatanging ito, na nagdudulot ng depresyon. "Malamang na mas mataas ang antas ng depresyon sa pagtanda ng mga taong may mas negatibong mga estereotipo tungkol sa edad."<ref name="Cox et al. (2012)">{{cite journal |doi=10.1177/1745691612455204|title=Stereotypes, Prejudice, and Depression: The Integrated Perspective|journal=Perspectives on Psychological Science|volume=7|issue=5|pages=427–449|year=2012|last1=Cox|first1=W. T. L.|last2=Abramson|first2=L. Y.|last3=Devine|first3=P. G.|last4=Hollon|first4=S. D.|pmid=26168502|s2cid=1512121|language=en}}</ref> Dahil sa depresyon sa katandaan, ang mga taong may edad na 65 pataas ang may pinakamataas na antas ng [[pagpapakamatay]].<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Takot sa [[krimen]] sa katandaan, lalo na sa mga mahihina ang pangangatawan, na kung minsan ay mas matindi kaysa sa pag-aalala tungkol sa pananalapi o kalusugan at naglilimita sa kanilang mga gawain. Nananatili ang takot na ito sa kabila ng katotohanang mas bihirang maging biktima ng krimen ang mga nakatatanda kaysa sa mga nakababata.<ref name="Berk"/>{{rp|617}} * Tumitinding takot sa mga suliranin sa kalusugan. * Ayon sa mga pagtataya ng [[World Health Organization|Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nakaaapekto ang mga [[sakit sa pag-iisip]] sa humigit-kumulang 15% ng mga taong may edad na 60 pataas.<ref>{{cite web |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |title=WHO &#124; Mental health and older adults |website=Who.int |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160406110838/http://web.archive.org/web/20160406110838/http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs381/en/ |url-status=live |language=en}}</ref> Iniulat naman sa isa pang sarbey na isinagawa sa 15 bansa na higit na nakahahadlang sa pang-araw-araw na gawain ng mga nasa hustong gulang ang mga sakit sa pag-iisip kaysa sa mga suliraning pisikal.<ref name="Berk"/>{{rp|610}} * Pagbaba ng kakayahang pangkaisipan at pang-unawa:<ref>{{cite journal |doi=10.1016/j.neurobiolaging.2008.09.023|pmid=19231028|pmc=2683339|title=When does age-related cognitive decline begin?|url=https://archive.org/details/sim_neurobiology-of-aging_2009-04_30_4/page/507|journal=Neurobiology of Aging|volume=30|issue=4|pages=507–514|year=2009|last1=Salthouse|first1=Timothy A.|language=en}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=xE69BAAAQBAJ|title=Behavior Genetics of Cognition Across the Lifespan|first1=Deborah|last1=Finkel|first2=Chandra A.|last2=Reynolds|year=2013|publisher=Springer Science & Business Media|via=Google Books|isbn=978-1-4614-7447-0|language=en}}</ref> Karaniwan ang pagkawala ng alaala sa katandaan dahil humihina ang kakayahan ng utak na mag-encode, mag-imbak, at kumuha muli ng impormasyon. Mas matagal ding matutuhan ang kaparehong dami ng bagong impormasyon.<ref>{{cite web |url=http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |title=Memory loss: When to seek help |publisher=Mayo Clinic |date=2014-06-05 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2013-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131108172958/http://web.archive.org/web/20131108172958/http://www.mayoclinic.com/health/memory-loss/HQ00094 |url-status=live |language=en}}</ref> Tumataas ang paglaganap ng [[demensiya]] sa katandaan, mula sa humigit-kumulang 10% sa edad na 65 hanggang sa humigit-kumulang 50% sa mga lampas 85 taong gulang.<ref name="jacoby">{{cite book |last1=Jacoby |first1=Susan |title=Never Say Die: The Myth and Marketing of the New Old Age |url=https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3 |date=2011 |publisher=Pantheon Books |isbn=978-0-307-37794-4 |page=[https://archive.org/details/neversaydiemythm0000jaco_u0c3/page/12 12] |edition=1|language=en}}</ref> Ang [[sakit na Alzheimer]] ang sanhi ng 50 hanggang 80 porsiyento ng mga kaso ng demensiya. Kabilang sa mga pag-uugaling maaaring makita sa mga taong may demensiya ang pagala-gala, pisikal na pananalakay, pasigaw na pananalita, depresyon, at [[sikosis]].<ref>{{cite web|url=http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |title=Alzheimer's disease – Symptoms and causes |access-date=12 Disyembre 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131213071824/http://web.archive.org/web/20131213071824/http://www.mayoclinic.com/health/alzheimers-disease/DS00161 |archive-date=13 Disyembre 2013 |language=en}}</ref> * Katigasan ng ulo: Natuklasan sa isang pag-aaral sa mahigit 400 nakatatanda ang "pagkiling sa [[iskedyul|nakagawiang mga gawain]]".<ref>George P. Moschis, ''Marketing to Older Consumers'' (Praeger, 1992), 102. (sa Ingles)</ref><ref>Martin S. Lindauer, ''Aging, Creativity, and Art'' (Springer, 2003), 55–56. (sa Ingles)</ref> Kabilang sa mga paliwanag ang epekto ng katandaan sa "[[Intelihensiya|intelihensiyang]] pluido" at ang mga nakasanayang paraan ng pag-iisip at pagkilos ng mga nakatatanda na "mas malalim nang nakaugat".<ref name="posner"/>{{rp|116}} ===May kaugnayan sa kasanayan=== Natuklasan sa isang pag-aaral sa mga propesyonal at master na manlalaro ng tenpin bowling na bumaba nang wala pang 10% ang karaniwang puntos mula edad 20 hanggang edad 70.<ref name=AgeAgeing_20071016/> Ang pagbabang ito sa isang [[palakasan]] na nakatuon sa [[kasanayan]] at pamamaraan ay higit na maliit kaysa sa pagbaba sa mga larangang higit na nakasalalay sa lakas ng kalamnan, tibay ng [[Sistemang sirkulatoryo|sistemang kardyobaskular]], o [[liksi]], na kilalang bumababa nang humigit-kumulang 10% ''bawat dekada''.<ref name="AgeAgeing_20071016">{{cite journal |last1=DeVan |first1=Allison Elizabeth |last2=Tanaka |first2=Hirofuni |title=Declines in ten-pin bowling performance with advancing age Get access Arrow |journal=Age and Ageing |date=Oktubre 16, 2007 |volume=36 |issue=6 |pages=693–694 |doi=10.1093/ageing/afm129|pmid=17942434 |language=en}}</ref> ==Kahinaan ng pangangatawan== [[File:Blake London.jpg|thumb| Isang larawan ng isang matandang lalaki na ginagabayan ng isang batang paslit ang kasama sa tula ni William Blake na ''London'', mula sa kanyang ''Songs of Innocence and Experience''<ref>{{cite web| url =http://www.blakearchive.org/exist/blake/archive/object.xq?objectid=songsie.aa.illbk.46&java=yes | title = Songs of Innocence and of Experience, object 46 (Bentley 46, Erdman 46, Keynes 46) "LONDON" |editor-first1= Morris |editor-last1= Eaves |editor-first2=Robert N. |editor-last2=Essick |editor-first3=Joseph|editor-last3=Viscomi| publisher = William Blake Archive|access-date = 10 Hunyo 2014|language=en}}</ref>]] Karamihan sa mga taong nasa edad 65–79 (mga taon ng pagreretiro at unang yugto ng katandaan) ay nagtatamasa ng maraming posibilidad para sa isang ganap na buhay, subalit ang kalagayan ng kahinaan ng pangangatawan, na nailalarawan ng "pagkabigo ng katawan" at higit na pagdepende sa iba, ay lalong nagiging karaniwan mula sa edad na humigit-kumulang 80.<ref name="Tor Inge Romoren 2003">Tor Inge Romoren, ''Last Years of Long Lives: The Larvik Study'' (Routledge, 2003), 170. (sa Ingles)</ref> Sa Estados Unidos, ipinakita ng datos tungkol sa paglabas ng mga pasyente sa ospital mula 2003 hanggang 2011 na ang pinsala ang pinakakaraniwang dahilan ng pagpapaospital sa mga pasyenteng may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal | vauthors = Weiss AJ, Barrett ML, Andrews RM | title = Trends and Projections of U.S. Hospital Costs by Payer, 2003–2013 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=176 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Hulyo 2014 | url = http://hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | access-date = 2014-08-15 | archive-date = 2022-03-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220311211617/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb176-Hospital-Cost-Projections-by-Age-2013.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Napapansin ng mga [[Gerontology|gerontologo]] ang kakulangan ng pananaliksik tungkol sa kahinaan ng pangangatawan at ang hirap sa pagbibigay rito ng depinisyon. Gayunman, sinasabi rin nila na nakikilala ng mga doktor ang kahinaan ng pangangatawan kapag nakikita nila ito.<ref name="burbank">{{cite book |editor1-last=Burbank |editor1-first=Patricia M. |title=Vulnerable Older Adults: Health Care Needs and Interventions |date=2006 |publisher=Springer Pub |isbn=978-0-8261-0360-4|language=en}}</ref>{{rp|xxi, 4, 6}} Iminungkahi ng isang pangkat ng mga [[Geriatrics|heriyatrisyo]] ang pangkalahatang depinisyon ng kahinaan ng pangangatawan bilang "isang pisikal na kalagayan ng mas mataas na pagiging madaling maapektuhan ng mga salik ng stress<ref>{{cite web |url=http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |title=Stressors &#124; definition of stressors by Medical dictionary |website=Medical-dictionary.thefreedictionary.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416155855/http://medical-dictionary.thefreedictionary.com/stressors |url-status=live |language=en}}</ref> na nagmumula sa pagbawas ng mga reserba at disregulasyon<ref>{{cite web |url=http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |title=Dysregulation Medical Definition &#124; Merriam-Webster Medical Dictionary |website=Merriam-webster.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160323020746/http://web.archive.org/web/20160323020746/http://www.merriam-webster.com/medical/dysregulation |url-status=live |language=en}}</ref> sa maraming sistemang pisyolohikal".<ref name="burbank"/>{{rp|20}} Karaniwan ang kahinaan ng pangangatawan sa mga huling yugto ng katandaan, subalit dahil magkakaiba ang mga depinisyon nito, magkakaiba rin ang mga pagtataya sa paglaganap nito. Itinakda ng isang pag-aaral sa 10.7% ang insidente ng kahinaan ng pangangatawan sa mga taong may edad na 65 pataas.<ref>{{cite journal |doi=10.1111/j.1532-5415.2012.04054.x|pmid=22881367|title=Prevalence of Frailty in Community-Dwelling Older Persons: A Systematic Review|journal=Journal of the American Geriatrics Society|volume=60|issue=8|pages=1487–92|year=2012|last1=Collard|first1=Rose M.|last2=Boter|first2=Han|last3=Schoevers|first3=Robert A.|last4=Oude Voshaar|first4=Richard C.|s2cid=2689519|language=en}}</ref> Sa isa pang pag-aaral, tinatayang 22% ng mga babae at 15% ng mga lalaki na may edad na 65 pataas ang may kahinaan ng pangangatawan.<ref name="gillick">{{cite book |last1=Gillick |first1=Muriel R. |title=Choosing Medical Care in Old Age: What Kind, How Much, When to Stop |date=1996 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-12813-2 |edition=1|language=en}}</ref>{{rp|106}} Ipinakita ng isang pag-aaral sa [[Canada]] kung paano tumataas ang kahinaan ng pangangatawan kasabay ng edad at tinaya ang paglaganap nito sa 22.4% sa mga taong may edad na 65 pataas at 43.7% sa mga may edad na 85 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |title=Prevalence of Frailty Increases Throughout Adulthood |website=Medscape.com |access-date=2016-04-04 |archive-date=2017-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131959/http://web.archive.org/web/20170529131959/http://www.medscape.com/viewarticle/741960 |url-status=live |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pandaigdigang pag-aaral tungkol sa "mga huwaran ng kahinaan ng pangangatawan", batay sa datos mula sa 20 [[Bansa (pampulitika)|bansa]], ang (a) pare-parehong ugnayan sa pagitan ng kahinaan ng pangangatawan at edad, (b) mas mataas na dalas nito sa mga babae, at (c) mas mataas na antas ng kahinaan ng [[pangangatawan]] sa mas mayayamang bansa kung saan ang higit na suporta at pangangalagang medikal ay nagpapahaba ng buhay.<ref>{{cite journal |doi=10.1371/journal.pone.0075847|pmid=24204581|title=Patterns of Frailty in Older Adults: Comparing Results from Higher and Lower Income Countries Using the Survey of Health, Ageing and Retirement in Europe (SHARE) and the Study on Global AGEing and Adult Health (SAGE)|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|article-number=e75847|year=2013|last1=Harttgen|first1=Kenneth|last2=Kowal|first2=Paul|last3=Strulik|first3=Holger|last4=Chatterji|first4=Somnath|last5=Vollmer|first5=Sebastian|bibcode=2013PLoSO...875847H|pmc=3812225|doi-access=free|language=en}}</ref> Sa [[Noruwega]], natuklasan sa isang 20-taong longitudinal na pag-aaral sa 400 katao na naging karaniwan ang pagkabigo ng katawan at higit na pagdepende sa iba sa mga taong may edad na 80 pataas. Tinatawag ng pag-aaral ang mga taong ito na nasa "ikaapat na edad" o "katandaan sa tunay na kahulugan ng termino". Gayundin, sinuri ng "''Berlin Aging Study''" o Pag-aaral ng Pagtanda sa Berlin ang pangkalahatang kakayahang gumana sa apat na antas: mabuti, katamtaman, mahina, at napakahina. Karamihan sa mga taong nasa edad 70 ay inuri bilang may mabuting kakayahang gumana. Sa edad na 80–90, halos pantay ang pagkakahati ng apat na antas ng kakayahang gumana. Sa edad na 90–100, 60% ang maituturing na mahina dahil sa napakahinang kakayahang gumana at 5% lamang ang mayroon pa ring mabuting kakayahang gumana.<ref name="Tor Inge Romoren 2003"/> ===Mga palatandaan=== Tatlong natatanging palatandaan ng kahinaan ang iminungkahi: (a) pagkawala ng anumang paniniwala na hindi maaaring mapahamak, (b) pagkawala ng kakayahang gawin ang mga bagay na mahalaga sa sariling pangangalaga, at (c) pagkawala ng posibilidad na marating ang kasunod na yugto ng buhay.<ref>{{cite web |url=https://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |title=Nortin M. Hadler: Books, Biography, Blog, Audiobooks, Kindle |website=Amazon |access-date=4 Abril 2016 |archive-date=5 Marso 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305035336/http://www.amazon.com/Nortin-M.-Hadler/e/B001ITYO36 |url-status=live |language=en}}</ref> Ang mga umaabot hanggang sa katandaan ay karaniwang nakararanas ng paghina ng [[liksi]] mula sa mga unang taon ng kanilang pagreretiro (65–79) hanggang sa isang yugto ng kahinaan bago mamatay. Ang paghina na ito ay unti-unti para sa ilan at mabilis para sa iba. Ang pagiging mahina ay minamarkahan ng iba't ibang malalang suliraning pisikal at mental na nangangahulugang hindi maaaring ituring ang pagiging mahina bilang isang partikular na sakit. Ang mga suliraning ito, kasama ng pagtaas ng pagdepende sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa pansariling pangangalaga, ay nagdaragdag ng mga suliraning emosyonal: depresyon at [[pagkabalisa]].<ref>Muriel R. Gillick, ''Lifelines: Living Longer, Growing Frail, Taking Heart'' (Norton, 2001), x, xv–xvi, 5–6. (sa Ingles)</ref> Sa ilan, inilarawan ang pagiging mahina bilang isang pangkat ng "masasalimuot na [[suliranin]]", na magkakaiba subalit "magkakaugnay sa sanhi", na kadalasang kinabibilangan ng "mga kasabay na sakit",<ref>"mga sakit bukod sa pangunahing sakit"</ref> progresibong panghihina, istres, pagkapagod, at depresyon.<ref name="burbank"/>{{rp|25–6}} Ang malulusog na tao pagkatapos ng edad na 50 ay nakaiipon ng mga endoheniko na pagbali ng isa at dobleng hibla ng [[DNA]] sa [[Selula|selulang]] DNA sa isang lineyar na paraan.<ref name="Vlachogiannis2023">{{cite journal |vauthors=Vlachogiannis NI, Ntouros PA, Pappa M, Kravvariti E, Kostaki EG, Fragoulis GE, Papanikolaou C, Mavroeidi D, Bournia VK, Panopoulos S, Laskari K, Arida A, Gorgoulis VG, Tektonidou MG, Paraskevis D, Sfikakis PP, Souliotis VL |title=Chronological Age and DNA Damage Accumulation in Blood Mononuclear Cells: A Linear Association in Healthy Humans after 50 Years of Age |journal=Int J Mol Sci |volume=24 |issue=8 |date=Abril 2023 |page=7148 |pmid=37108309 |pmc=10138488 |doi=10.3390/ijms24087148 |doi-access=free |url=|language=en}}</ref> Tumataas din ang iba pang anyo ng pinsala sa DNA habang tumatanda.<ref name = Vlachogiannis2023/> Pagkatapos ng edad na 50, bumababa rin ang kakayahan sa pag-aayos ng DNA.<ref name = Vlachogiannis2023/> Ang mga natuklasang ito ay naaayon sa teorya na ang pinsala sa DNA ay isang pangunahing aspekto ng pagtanda sa matatandang tao.<ref>{{cite journal |vauthors=Gensler HL, Bernstein H |title=DNA damage as the primary cause of aging |journal=Q Rev Biol |volume=56 |issue=3 |pages=279–303 |date=Setyembre 1981 |pmid=7031747 |doi=10.1086/412317 |url=https://archive.org/details/sim_quarterly-review-of-biology_1981-09_56_3/page/279|language=en}}</ref> ===Pangangalaga at mga gastos=== [[File:Altenpflege 02.jpg|thumb|upright|Kamay ng isang matanda]] [[File:On Lok Senior Health Services day care program, 1970's.jpg|thumb|right|Mga babae sa programa ng pangangalaga sa araw ng ''On Lok Senior Health Services'' sa [[San Francisco]], [[Estados Unidos]] noong huling bahagi ng [[dekada 1970]]]] Nangangailangan ng mataas na antas ng pangangalaga ang mga taong mahina na ang pangangatawan. Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na pahabain nang ilang taon ang buhay ng mga tao sa katandaan o "ipagpaliban ang [[kamatayan]]". Gayunman, ang karagdagang panahong ito ay nagdudulot sa maraming taong mahina na ang [[pangangatawan]] ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, [[kirot]], at [[pagdurusa]]".<ref name="burbank"/>{{rp|9}} Ayon sa isang pag-aaral ng ''Agency for Healthcare Research and Quality'' (AHRQ, Ahensiya para sa Pananaliksik at Kalidad ng [[Pangangalagang pangkalusugan|Pangangalaga ng Kalusugan]]), palaging pinakamataas ang dalas ng pagpunta sa kagawaran ng emerhensiya sa mga pasyenteng edad 85 pataas sa Estados Unidos noong 2006–2011.<ref>{{cite journal | vauthors = Skiner HG, Blanchard J, Elixhauser A | title = Trends in Emergency Department Visits, 2006–2011 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=179 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Setyembre 2014 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | access-date = 2014-10-20 | archive-date = 2014-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141224224220/http://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb179-Emergency-Department-Trends.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Bukod dito, ang mga pasyenteng edad 65 pataas ang may pinakamataas na porsiyento ng mga pagpapaospital ng mga nasa hustong gulang na may maraming malalang sakit, ngunit pangalawa naman sa pinakamataas na porsiyento ng kabuuang gastos sa pagpapaospital noong 2003–2014.<ref>{{cite journal | vauthors = Steiner CA, Barett ML, Weiss AJ, Andrews RM | title = Trends and Projections in Hospital Stays for Adults With Multiple Chronic Conditions, 2003–2014 | journal =HCUP Statistical Brief |issue=183 | publisher = Agency for Healthcare Research and Quality | location = Rockville, MD | date = Nobyembre 2014 | pmid = 25558764 | url = https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | access-date = 2015-04-06 | archive-date = 2015-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150411221039/https://www.hcup-us.ahrq.gov/reports/statbriefs/sb183-Hospitalizations-Multiple-Chronic-Conditions-Projections-2014.jsp | url-status = live |language=en}}</ref> Malaki rin ang gastos sa mga huling taon ng buhay sa aspektong pang-[[ekonomiya]].<ref name="logue">{{cite book |last1=Logue |first1=Barbara |title=Last Rights: Death Control and the Elderly in America |date=1993 |publisher=Lexington Books |isbn=978-0-669-27370-0|language=en}}</ref>{{rp|17–8, 92}} Isa sa bawat apat na [[Dolyar ng Estados Unidos|dolyar]] mula sa Medicare ang ginagastos sa mga taong mahina na ang pangangatawan sa huling taon ng kanilang buhay sa pagtatangkang ipagpaliban ang kamatayan.<ref name="wang">{{cite web |first=Penelope |last=Wang |url=https://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |title=Cutting the High Cost of End-of-Life Care |website=Money.cnn.com |date=2012-12-12 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2014-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203150425/http://money.cnn.com/2012/12/11/pf/end-of-life-care-duplicate-2.moneymag/ |language=en}}</ref> Hindi lamang magastos sa ekonomiya ang mga paggamot sa medisina sa mga huling araw ng buhay, kundi kadalasan ay hindi rin kinakailangan o nakapipinsala pa ang mga ito.<ref name=wang/> Nagbabala si Nortin Hadler, M.D., laban sa tendensiyang ituring na mga kondisyong medikal ang lahat ng suliranin ng mga taong mahina na ang pangangatawan at bigyan sila ng labis na paggamot.<ref>Nortin M. Hadler, ''Rethinking Aging: Growing Old and Living Well in an Overtreated Society'' (University of North Carolina, 2011) 1, 3. (sa Ingles)</ref> Sa [[aklat]] niyang ''Choosing Medical Care in Old Age'', ipinangatwiran ni Michael R. Gillick, M.D., na hindi magkapareho ang angkop na paggamot sa medisina para sa mga taong mahina na ang pangangatawan at para sa mga taong malakas pa ang pangangatawan. Madaling lumala ang kalagayan ng mga taong mahina na ang pangangatawan kapag nalantad ang kanilang katawan sa anumang pisikal na istres, gaya ng dulot ng mga interbensiyong medikal.<ref name="gillick"/>{{rp|116, 189}} Bukod sa pang-araw-araw na pangangalaga, partikular na bulnerable sa mga likas na [[sakuna]] ang mga matatandang mahina na ang pangangatawan at ang iba pang taong may [[kapansanan]].<ref name=":0">{{Cite news|last=Rabin|first=Roni Caryn|date=2018-09-14|title=When You're Elderly and Ill and a Storm Is Coming (Published 2018)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|access-date=2020-10-12|issn=0362-4331|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924015113/https://www.nytimes.com/2018/09/14/well/live/elderly-disabled-hurricane-safety-advice.html|url-status=live}}</ref> Maaaring hindi nila kayang lumikas o ayaw nilang lumikas upang makaiwas sa [[bagyo]] o [[sunog sa kagubatan]].<ref name=":0" /> ===Kamatayan=== Magkaugnay ang katandaan, kamatayan, at pagiging mahina. Humigit-kumulang kalahati ng mga pagkamatay sa katandaan ay nauunahan ng ilang [[Buwan (panahon)|buwan]] o taon ng pagiging marupok.<ref name="burbank"/>{{rp|3, 19}} Ang pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' (Pananaw ng mga Matatanda sa Kamatayan) ay batay sa mga panayam sa 109 kataong nasa edad 70 hanggang 90, na may karaniwang nasa gulang na 80.7 taon. Halos 20% ng mga kalahok ang nagnanais na gumamit ng anumang [[paggamot]] na maaaring makapagpaliban sa kamatayan. Halos gayon din karami ang nagsabing pipiliin nila ang tinulungang pagpapakamatay kung magkaroon sila ng nakamamatay na sakit. Humigit-kumulang kalahati ang pumili na huwag nang gumawa ng anuman kundi mamuhay sa bawat araw hanggang sa natural na dumating ang kamatayan, nang walang interbensiyong medikal o iba pang hakbang na naglalayong pahabain ang buhay. Kaakibat ng pagpiling ito ang pagnanais na makatanggap ng pampaginhawang pangangalaga kung kinakailangan.<ref name="cicirelli"/>{{rp|6–7, 9, 12, 32}} Humigit-kumulang kalahati ng mga nakatatanda ang may maramihang karamdaman, na nangangahulugang mayroon silang tatlo o higit pang [[malalang sakit]].<ref>{{cite web |last1= Day |first1= Jo Ann |url= http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |title= Multimorbidity &#124; Johns Hopkins Geriatric Medicine and Gerontology |website= Hopkinsmedicine.org |date= 2011-06-24 |access-date= 2016-04-04 |archive-date= 2016-04-17 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160417030929/http://www.hopkinsmedicine.org/geriatric_medicine_gerontology/aging_research/health_services_research/multimorbidity.html |url-status= live |language=en}}</ref> Dahil sa mga pagsulong sa medisina, naging posible na "ipagpaliban ang kamatayan", subalit sa maraming pagkakataon, ang pagpapalibang ito ay nagdaragdag ng "matagal na pagkakasakit, pagdepende sa iba, kirot, at pagdurusa", na nagdudulot ng malaking gastos sa aspektong panlipunan, [[Sikolohiya|sikolohikal]], at pang-ekonomiya.<ref name="logue"/>{{rp|18, 72}} Sa mga panayam na isinagawa sa loob ng mahabang panahon sa 150 kataong edad 85 pataas, na binuod sa ''Life Beyond 85 Years'' (Buhay Lagpas ng 85 Taon), natuklasan ang "progresibong paghina bago ang kamatayan" sa taon bago mamatay: palagiang pagkapagod, mahabang oras ng pagtulog, paglayo sa mga tao, bagay, at gawain, at pagpapasimple ng pamumuhay. Karamihan sa mga kinapanayam ay hindi natatakot sa kamatayan; may ilan pa ngang malugod na tatanggap dito. Sinabi ng isang tao, "Purong paghihirap ang mabuhay nang ganito katagal." Gayunman, halos lahat ay natatakot sa matagal na proseso ng pagkamatay. May ilang nagnanais na mamatay habang [[natutulog]], samantalang ang iba ay nagnanais na mamatay nang "nakatayo sa sariling mga paa".<ref name="cjohnson">{{cite book |last1=Johnson |first1=Colleen L. |title=Life Beyond 85 Years |last2=Barer |first2=Barbara M. |date=2003 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-59102-088-2|language=en}}</ref>{{rp|202–7}} Natuklasan sa pag-aaral na ''Older Adults' Views on Death'' na habang higit na mahina ang pangangatawan ng mga tao at habang higit silang dumaranas ng "kirot, pagdurusa, at paghihirap", mas malamang na "tanggapin at malugod nilang salubungin" ang kamatayan bilang paglaya mula sa kanilang pagdurusa. Ang kinatatakutan nila sa proseso ng pagkamatay ay ang posibilidad na lalo lamang nitong patagalin ang kanilang paghihirap. Bukod sa pagtingin sa kamatayan bilang paglaya mula sa pagdurusa, itinuring ito ng ilan bilang pagkakataong muling makapiling ang mga namatay na mahal sa buhay. Para naman sa iba, paraan ito upang mapalaya ang kanilang mga tagapag-alaga mula sa pasanin ng pag-aalaga sa kanila.<ref name="cicirelli"/>{{rp|55, 270, 276}} ==Pagiging relihiyoso== Sa pangkalahatan, ang mga matatanda ay palaging mas relihiyoso kaysa sa mga [[kabataan]].<ref>{{cite journal|url=https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|journal=Ageing and Society|volume=18|date=1998|pages=101–110|publisher=[[Cambridge University Press]]|title=Progress Report: Religion and old age|first1=GRACE|last1=DAVIE|first2=JOHN|last2=VINCENT|doi=10.1017/S0144686X97006776|hdl=10036/57193|s2cid=53422264|access-date=8 Marso 2022|archive-date=24 Enero 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124221539/https://ore.exeter.ac.uk/repository/bitstream/handle/10036/57193/Davie%20Progress%20Report.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Gayunman, umiiral ang malalaking pagkakaiba sa [[kultura]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa Estados Unidos, 90% ng mga Hispaniko na matatanda ay itinuturing ang kanilang sarili na lubos, medyo, o kahit paano ay relihiyoso.<ref name="Melvin A. Kimble 1995">{{cite book |editor1-last=Kimble |editor1-first=Melvin A. |editor2-last=McFadden |editor2-first=Susan H. |editor3-last=Ellor |editor3-first=James W. |title=Aging, Spirituality, and Religion. Volume 1: A Handbook |date=1995 |publisher=Fortress Press |isbn=978-0-8006-3418-6|language=en}}</ref>{{rp|125}} Natuklasan sa pag-aaral ng ''Pew Research Center'' sa mga matatandang lahing itim at lahing puti na 62% ng mga nasa gulang na 65–74 at 70% ng mga nasa gulang na 75 pataas ang nagsabing ang [[relihiyon]] ay "napakahalaga" sa kanila. Sa lahat ng taong 65 pataas, mas maraming babae (76%) kaysa lalaki (53%) at mas maraming itim (87%) kaysa puti (63%) ang nagsasabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon. Maihahambing ito sa 54% ng mga nasa gulang na 30–49.<ref name="pewsocialtrends1">{{cite web |url=http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |title=Growing Old in America: Expectations vs. Reality |access-date=2013-12-29 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230235543/http://www.pewsocialtrends.org/files/2010/10/Getting-Old-in-America.pdf |date=Hunyo 29, 2009}}</ref> Sa isang 20-taong [[longhitudinal]] na pag-aaral sa [[Britanya (ngalan ng pook)|Britanya]], wala pang kalahati ng mga matatandang sinuri ang nagsabing "napakahalaga" sa kanila ng relihiyon, at isang-kapat ang nagsabing naging hindi na sila gaanong relihiyoso habang tumatanda.<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Mas malakas ang pagtaas ng pagiging relihiyoso sa huling yugto ng buhay sa [[Hapon]] kaysa sa Estados Unidos, subalit napakaliit ito sa [[Olandes]].<ref name="Berk"/>{{rp|608}} Sa pagsasagawa ng relihiyon, natuklasan sa isang pag-aaral sa mga taong 60 pataas na 25% ang nagbabasa ng [[Bibliya]] araw-araw at mahigit 40% ang nanonood ng relihiyosong [[telebisyon]].<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|12}} Natuklasan ng ''Pew Research'' na sa pangkat na 65 pataas, 75% ng mga puti at 87% ng mga itim ang araw-araw na [[nananalangin]].<ref name="pewsocialtrends1"/> Sa paghahambing ng pagiging relihiyoso, maaaring maging mas tumpak na panukat ang indibidwal na pagsasagawa ng relihiyon kaysa sa pakikilahok sa organisadong relihiyon. Sa organisadong relihiyon, maaaring madalas na mahadlangan ang pakikilahok dahil sa mga problema sa [[transportasyon]] o kalusugan.<ref name="Melvin A. Kimble 1995"/>{{rp|125}} ==Mga pagbabagong demograpiko== Sa mga [[industriyalisadong bansa]], patuloy na tumaas ang inaasahang haba ng buhay at, dahil dito, ang [[populasyon]] ng matatanda sa nakalipas na mga dekada.<ref name="cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|title=Talahanayan 26: Inaasahang haba ng buhay sa kapanganakan, sa edad na 65, at sa edad na 75 ayon sa lahi at kasarian: Estados Unidos, mga piling taon, 1900–2005|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|access-date=26 Agosto 2010|archive-date=19 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319102823/https://www.cdc.gov/nchs/data/hus/hus08.pdf#026|url-status=live|language=en}}</ref> Sa Estados Unidos, tumaas ang proporsiyon ng mga taong edad 65 pataas mula 4% noong 1900 tungo sa humigit-kumulang 12% noong 2000.<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|title=Census 2000 Brief, C2KBR/01-12, U.S.|publisher=Census Bureau|location=Washington, DC|access-date=2009-03-17|last=Meyer|first=Julie|year=2001|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325013453/http://www.census.gov/prod/2001pubs/c2kbr01-12.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong 1900, humigit-kumulang {{Nowrap|3 milyon}} lamang sa mga [[mamamayan]] ng bansa ang edad 65 pataas, mula sa kabuuang 76 milyong mamamayan ng Amerika. Pagsapit ng 2000, tumaas ang bilang ng mga nakatatanda sa humigit-kumulang 35 milyon, mula sa 280 milyong mamamayan ng Estados Unidos. Noong 2012, tinataya ng mga dalubhasa sa populasyon na mahigit {{Nowrap|50 milyon}} Amerikano, o humigit-kumulang 17 porsiyento ng populasyon, ang magiging edad 65 pataas pagsapit ng 2020.<ref>{{cite web |url=http://www.agingstats.gov/Main_Site/Data/2012_Documents/Population.aspx |title=Older Americans 2012: Key Indicators of Well-Being |website=Agingstats.gov |access-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313055028/http://agingstats.gov/main_site/data/2012_documents/population.aspx |archive-date=2016-03-13 |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, inaasahang hindi bababa sa 400,000 Amerikano ang magiging edad 100 pataas.<ref>{{cite web |url=http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |title=Living to 120 and Beyond: Americans' Views on Aging, Medical Advances and Radical Life Extension &#124; Pew Research Center |website=Pewforum.org |date=2013-08-06 |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918232422/http://www.pewforum.org/2013/08/06/living-to-120-and-beyond-americans-views-on-aging-medical-advances-and-radical-life-extension/ |url-status=live |language=en}}</ref> Lumalaki ang bilang ng matatanda sa buong mundo pangunahin dahil sa pagdami ng mga ipinanganak pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] at sa paglawak at pagbuti ng pagkakaloob at mga pamantayan ng pangangalagang pangkalusugan.<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |title=World Population Ageing |website=Un.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2018-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181023194531/http://www.un.org/esa/population/publications/worldageing19502050/ |url-status=live |language=en}}</ref> Pagsapit ng 2050, 33% ng populasyon ng maunlad na daigdig at halos 20% ng populasyon ng hindi gaanong maunlad na daigdig ay magiging mahigit 60 taong gulang.<ref>John Bond and others, editors, ''Ageing in Society'' (Sage, 2007 3rd ed), 1. (sa Ingles)</ref> Ang lumalaking bilang ng mga taong umaabot sa kanilang edad 80 at 90 sa maunlad na daigdig ay nagdulot ng malaking pasanin sa mga pampublikong sistema ng kapakanang panlipunan at nagresulta rin sa pagdami ng mga sakit tulad ng [[kanser]] at demensiya na bihirang makita bago ang [[makabagong panahon]]. Nang likhain ang programa ng Seguridad Panlipunan o ''Social Security'' ng Estados Unidos, humigit-kumulang 5% lamang ng populasyon ang higit sa 65 taong gulang at ang karaniwang inaasahang haba ng buhay ng isang 65-taong-gulang noong 1936 ay humigit-kumulang 5 taon, samantalang noong 2011, madalas itong umaabot mula 10 hanggang 20 taon. Kabilang sa iba pang mga suliraning maaaring lumitaw dahil sa lumalaking populasyon ang pagtaas ng pangangailangan para sa pangangalagang pangkalusugan at pagtaas ng pangangailangan para sa iba't ibang uri ng serbisyo.<ref>{{cite web |url=http://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |title=Social Security: A Program and Policy History |website=Ssa.gov |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414233144/https://www.ssa.gov/policy/docs/ssb/v66n1/v66n1p1.html |url-status=live |language=en}}</ref> Sa humigit-kumulang 150,000 katao na namamatay araw-araw sa buong mundo, halos dalawang-katlo, o 100,000 bawat araw, ang namamatay dahil sa mga sanhi na nauugnay sa pagtanda.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011">{{cite journal |doi=10.2202/1941-6008.1011|title=Life Span Extension Research and Public Debate: Societal Considerations|journal=Studies in Ethics, Law, and Technology|volume=1|year=2007|last1=De Grey|first1=Aubrey D.N.J|s2cid=201101995 |language=en}}</ref> Sa mga industriyalisadong bansa, higit na mataas ang [[proporsiyon]], na umaabot sa 90%.<ref name="doi10.2202/1941-6008.1011"/> ==Inaasahang haba ng buhay== Ang inaasahang haba ng buhay ayon sa bansa sa [[kapanganakan]] noong 2011 ay mula 48 taon hanggang 82 taon. Ang mabababang halaga ay dulot ng mataas na dami ng namamatay sa mga [[sanggol]] at [[bata]].<ref>{{cite web |url=http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |title=World Development Indicators &#124; The World Bank |website=Wdi.worldbank.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160404142610/http://wdi.worldbank.org/table/2.21 |url-status=live |language=en}}</ref> Sa halos lahat ng bansa, sa karaniwan, mas mahaba ang buhay ng mga babae kaysa sa mga lalaki. Nagkakaiba ang agwat mula 12 taon sa [[Rusya]] hanggang sa walang pagkakaiba o mas mataas na inaasahang haba ng buhay para sa mga lalaki sa mga bansang tulad ng [[Zimbabwe]] at [[Uganda]].<ref>de Blij, Harm. The power of place. Geography, Destiny, and Globalization's Rough Landscape. [[Oxford University Press]]. London:2009. p161ff (sa Ingles)</ref> Nagsimulang mabilis na dumami ang bilang ng matatanda sa buong mundo noong ikalawang kalahati ng [[ika-20 dantaon]]. Sa mga maunlad na bansa bago nito, lima o mas kaunti sa bawat 100 katao ang mahigit 65 taong gulang. Kaunti lamang ang nabubuhay nang lampas sa edad na 70, at ang mga umaabot sa matandang edad, tulad ng kanilang mga edad 80, ay sapat na pambihira upang ituring na mga pambihirang tao at igalang bilang matatalinong pantas. Noong 1960, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang sa buong mundo ay sangkatlo ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang. Pagsapit ng 2013, ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang ay naging kapantay ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang at inaasahang magiging doble ng populasyon ng mga wala pang 5 taong gulang pagsapit ng 2050.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|title=Global health and aging|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=16 Enero 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116063301/https://www.who.int/ageing/publications/global_health.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Bago mabilis na dumami ang populasyon ng mga mahigit 65 taong gulang, maraming tao ang namamatay dahil sa mga [[aksidente]] at sakit bago pa sila umabot sa katandaan, at ang mga suliraning pangkalusugan sa mga taong mahigit 65 taong gulang ay kadalasang humahantong sa mabilis na pagkamatay. Kung ang isang tao ay umaabot sa matandang edad, karaniwan itong dahil sa mga salik na [[Henetika|henetiko]] o sa isang medyo magaan na pamumuhay, sapagkat hindi pa magagamot ang mga sakit na dulot ng katandaan bago ang ika-20 dantaon.<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|title=The World Health Report 2004: Annex Table 2 Deaths by cause, sex and mortality stratum in WHO regions, a estimates for 2002|website=Who.int|access-date=8 Marso 2022|archive-date=7 Marso 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210307013416/https://www.who.int/whr/2004/annex/topic/en/annex_2_en.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> Noong Oktubre 2016, isang pangkat ng mga [[siyentista]] ang tumukoy sa pinakamataas na [[Ageing|haba ng buhay ng tao]] sa karaniwang edad na 115 taon, na may ganap na pinakamataas na hangganan na 125 taon.<ref name="NAT-20151005">{{cite journal|last1=Dong|first1=Xiao|last2=Milholland|first2=Brandon|last3=Vijg|first3=Jan|date=Oktubre 5, 2016|title=Evidence for a limit to human lifespan|url=https://archive.org/details/nature-uk_2016-10-13_538_7624/page/257|journal=Nature|volume=538|issue=7624|pages=257–259|bibcode=2016Natur.538..257D|doi=10.1038/nature19793|pmid=27706136|s2cid=3623127|pmc=11673931|language=en}}</ref> Gayunpaman, malawak pa ring pinagtatalunan sa pamayanang siyentipiko ang konsepto ng pinakamataas na haba ng buhay ng tao.<ref name="NYT-20161005">{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |title=What's the Longest Humans Can Live? 115 Years, New Study Says |url=https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |date=Oktubre 5, 2016 |work=[[New York Times]] |access-date=Oktubre 6, 2016 |archive-date=Abril 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420092847/https://web.archive.org/web/20190420092847/https://www.nytimes.com/2016/10/06/science/maximum-life-span-study.html |url-status=live |language=en}}</ref> ==Tulong== [[File:An Old Man by Rezowan.jpg|thumb|Isang matandang [[Bangladeshi|taga-Bangladesh]] na lalaki na may tungkod]] [[File:Altenpflege 04.jpg|thumb|Isang ''walker'' o pantulong sa paglalakad sa apartmento ng isang matandang babae]] Sa Estados Unidos noong 2008, 11 milyong taong edad 65 pataas ang namuhay nang mag-isa: 5 milyon o 22% ng mga edad 65–74, 4 milyon o 34% ng mga edad 75–84, at 2 milyon o 41% ng mga edad 85 pataas. Ang pagkakahati ayon sa kasarian noong 2007 para sa lahat ng taong edad 65 pataas ay 19% lalaki at 39% babae.<ref>{{Cite web |url=http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |title=NEW REALITIES of an OLDER AMERICA: Challenges, Changes and Questions |access-date=2013-12-30 |archive-date=2013-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131230233714/http://longevity3.stanford.edu/wp-content/uploads/2013/01/New-Realities-of-an-Older-America.pdf |date=2010}}</ref> Maraming bagong kagamitang pantulong na partikular na ginawa para sa [[tahanan]] ang nagbigay-daan sa mas maraming matatanda na pangalagaan ang kanilang sariling mga gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay. Kabilang sa ilang halimbawa ng mga kagamitan ang sistemang medikal na alerto at pangkaligtasan, upuan sa ''shower'' o [[Paliligo|paligo]] (upang hindi mapagod ang tao habang naliligo at mahulog), hawakan sa [[kama]] (nagbibigay ng suporta sa mga taong hindi matatag kapag bumabangon at humihiga sa kama), at ADL ''cuff'' o pambigkis (ginagamit kasama ng mga kagamitan sa pagkain para sa mga taong may [[pagkalumpo]] o panghihina ng [[kamay]]).<ref>{{cite web|url=http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |title=Elderly Health Service |access-date=Disyembre 30, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130831094556/http://www.info.gov.hk/elderly/english/healthinfo/elderly/assistivedevices-e.htm |archive-date=Agosto 31, 2013 |language=en}}</ref> Natuklasan sa isang pag-aaral sa [[Suwesya]] na sa edad na 76, 46% ng mga kalahok ang gumagamit ng mga kagamitang pantulong. Nang umabot sila sa edad na 86, 69% na ang gumagamit ng mga ito. Magkakaiba ang pananaw ng mga kalahok hinggil sa paggamit ng mga kagamitang pantulong: bilang mga "tagapagpadali" o mga "tagapagpahirap".<ref>{{cite journal|title=Use of assistive devices – a reality full of contradictions in elderly persons' everyday life|first1=Greta|last1=Häggblom-Kronlöf|first2=Ulla|last2=Sonn|date=1 Enero 2007|volume=2|issue=6|pages=335–345|doi=10.1080/17483100701701672|journal=Disability and Rehabilitation: Assistive Technology|pmid=19263564|s2cid=35215512|language=en}}</ref> Tinatanggap at ginagamit ng mga taong nakikitang nagbibigay ng higit na kasarinlan ang mga kagamitang pantulong ang mga ito, samantalang tinatanggihan ng mga taong nakikitang simbolo ng kapansanan ang mga kagamitang ito.<ref>{{cite web |url=http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |title=Home Modifications |website=Homemods.org |access-date=2016-04-04 |archive-date=2016-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160426143627/http://www.homemods.org/resources/pages/accept.shtml |url-status=live |language=en}}</ref> Gayunpaman, layunin ng mga [[organization|organisasyon]] tulad ng ''Love for the Elderly'' (Pagmamahal para sa mga Matatanda) na labanan ang gayong [[pagtatangi]] batay sa edad sa pamamagitan ng pagtuturo sa publiko tungkol sa kahalagahan ng pagpapahalaga sa pagtanda, habang nagbibigay rin ng mga serbisyong nagpapakita ng kabaitan sa mga matatanda sa mga tahanan para sa nakatatanda.<ref>{{cite web|url=http://lovefortheelderly.org/|title=Love for the Elderly|website=Lovefortheelderly.org|access-date=2017-02-16|archive-date=2017-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20170318055012/http://www.lovefortheelderly.org/|url-status=live|language=en}}</ref> Kahit may mga kagamitang pantulong, noong 2006 ay 8.5 milyong Amerikano ang nangangailangan ng personal na tulong dahil sa kapansanan sa mga pangunahing gawain sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa personal na pangangalaga o kapansanan sa mga gawaing instrumental sa pang-araw-araw na pamumuhay na kinakailangan para sa malayang pamumuhay. Tinatayang aabot ang bilang na ito sa 21 milyon pagsapit ng 2030, kung kailan mangangailangan ng tulong ang 40% ng mga Amerikanong mahigit 70 taong gulang.<ref name="burbank"/>{{rp|17}} Maraming pagpipilian para sa gayong pangmatagalang pangangalaga para sa mga nangangailangan nito.<ref>{{Cite journal |last=Scanlon |first=W. J. |date=Disyembre 1988 |title=A perspective on long-term care for the elderly |journal=Health Care Financing Review |volume=Spec No |issue=Suppl |pages=7–15 |issn=0195-8631 |pmc=4195126 |pmid=10312975|language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Sunkersing |first1=David |last2=Martin |first2=Finbarr C. |last3=Sullivan |first3=Paul |last4=Bell |first4=Derek |date=2022-12-09 |title=Care and support networks of community-dwelling frail individuals in North West London: a comparison of patient and healthcare workers' perceptions |journal=BMC Geriatrics |language=en |volume=22 |issue=1 |page=953 |doi=10.1186/s12877-022-03561-y |issn=1471-2318 |pmc=9737751 |pmid=36494627 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite web |title=What Is Long-Term Care? |url=https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care |access-date=2022-12-16 |website=National Institute on Aging |language=en |archive-date=2022-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216003008/https://www.nia.nih.gov/health/what-long-term-care }}</ref> Mayroong pangangalaga sa tahanan kung saan ang isang kapamilya, boluntaryo, o sinanay na propesyonal ay tutulong sa taong nangangailangan at tutulong sa mga pang-araw-araw na gawain. Ang isa pang opsiyon ay mga serbisyong pangkomunidad na maaaring magbigay sa tao ng transportasyon, mga plano sa [[pagkain]], o mga gawain sa mga sentro para sa nakatatanda. Ang ikatlong opsiyon ay tinutulungang pamumuhay, kung saan ibinibigay ang buong-panahong pagbabantay sa loob ng 24 na oras, kasama ang tulong sa pagkain, pagligo, pagbibihis, at iba pa. Ang huling opsiyon ay isang tahanan ng pangangalaga, na nagbibigay ng propesyonal na pangangalagang [[Narsing|nars]].<ref>{{cite web|url=http://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|title=CBO: Rising Demand for Long-Term Services and Supports for Elderly People|website=Cbo.gov|access-date=8 Marso 2022|archive-date=17 Marso 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317163117/https://www.cbo.gov/sites/default/files/cbofiles/attachments/44363-LTC.pdf|url-status=live|language=en}}</ref> == Tingnan din == * [[Matandang dalaga]] * [[Pagtanda]] == Mga sanggunian == {{reflist}} [[Kategorya:Katandaan| ]] giwgk3p5txchzl1qk2rqs6qjnpjcy8i Bundok Bulusan 0 216994 2237112 2158379 2026-10-25T23:08:33Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237112 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) {{Infobox mountain | name = Bundok Bulusan | other_name = Bulkang Bulusan | photo = A dormant Mt. Bulusan.jpg | photo_caption = Ang Bundok Bulusan habang tinatanaw mula sa kanluran. | elevation_m = 1565 | elevation_ref = <ref name=gvp>{{cite gvp|vn=0703-01=|title=Bulusan|accessdate=2006-06-12}}</ref> | prominence_m = 1547 | prominence_ref ={{fact|date=Pebrero 2011}} | listing = [[Ultra prominent peak|Ultra]] | location = [[Sorsogon]], [[Pilipinas]] | map = Philippines | map_size = 225 | label_position = left | coordinates = {{coord|12|46|12|N|124|03|00|E}} | coordinates_ref = <ref name=gvp/> | topo = | type = [[Istratobulkan]] | age = | last_eruption = 2011 | first_ascent = | easiest_route = }} Ang '''Bundok Bulusan''' o '''Bulkang Bulusan''' ay ang [[Mga bulkan sa Pilipinas|bulkan]] na nasa pinakatimog ng Pulo ng [[Luzon]] sa [[Republika ng Pilipinas]]. Nakalagak ito sa [[lalawigan ng Sorsogon]] sa [[rehiyon ng Bikol]], {{convert|70|km|mi|abbr=on}} sa katimugang-silangan ng [[Bulkang Mayon]] at tinatayang nasa {{convert|250|km|mi|abbr=on}} katimugang-silangan ng [[Maynila]], ang kabisera ng Pilipinas. Isa ito sa pinakamasiglang [[bulkan]] sa Pilipinas. == Mga sanggunian == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Bulusan}} [[Kategorya:Mga istratobulkan]] [[Kategorya:Mga bulkan sa Luzon]] [[Kategorya:Mga bulkan sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga masisiglang bulkan sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga masisiglang bulkan]] <!--- [[Category:Stratovolcanoes]] [[Category:Subduction volcanoes]] [[Category:Volcanoes of Luzon]] [[Category:Mountains of the Philippines]] [[Category:Active volcanoes of the Philippines]] [[Category:Active volcanoes]] ----> {{usbong|Heograpiya|Pilipinas}} oucc9dzn0epg4gjict80z0uw5zippm9 Estasyon ng Taft Avenue (MRT) 0 223977 2237310 2118884 2026-10-26T08:08:45Z B4sic4lly Phil 157072 Nalagyan Ang Layout ng Track 2237310 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = Taft Avenue | type = [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Manila MRT Line 3]] | image = MRT-3 Taft Avenue Station Platform 3.jpg | image_size = 300 | image_caption = Estasyong Taft Avenue | color = edcb28 | address = [[EDSA]], San Roque, [[Pasay]] | coordinates = {{Coord|14|32|15.06|N|121|00|05.06|E|type:railwaystation_region:PH_scale:10000|display=inline,title}} | line = [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|MRT-3]] | tracks = 2, 1 reserba | other = Paglipat sa Linyang Lunti sa pamamagitan ng taas na lakaran papuntang Estasyon ng [[Estasyon ng EDSA ng LRT|EDSA]]. | structure = Nasa lupa | platform = Pulong batalan | parking = | bicycle = | passengers = | baggage_check = Mayroon | pass_year = | pass_percent = | opened = Hulyo 20, 2000 | rebuilt = | services = | ADA = Mayroon | code = TA | owned = [[Kagawaran ng Transportasyon (Pilipinas)|Kagawaran ng Transportasyon]]<br>[[Metro Rail Transit Corporation]] | operator = [[Metro Rail Transit Corporation]] | zone = | map = {{Manila Metro Rail Transit System Line 3}} |map_state=collapsed |route_map={{Routemap | inline = 1 | title = Layout ng track | legend = track | map = uSTR!~MFADEg\uSTR!~MFADEg~~ ~~ ~~''{{BSsplit|papuntang [[Magallanes]]}}'' uSTRf\uSTRg \uSTR\uSHI2gl\uBS2c3 \uSTR\uSTR!~uSTR~L\uSTR~R \uSTR\uSTR!~uSTR~L\uSTR~R \uSTR\uSTR!~uSTR~L\uSTR~R \uSTR\uSHI2g+l\uBS2c4 uSTR\uSTR uKRWg+l\uKRWgr uSTR\uSTR uKRWgl\uKRWg+r uSTR\uSTR uPSTR(L)\uPSTR(R) uPSTR(L)\uPSTR(R) uPSTR(L)\uPSTR(R) uSTR\uSTR uENDEe\uENDEe~~ ~~ ~~''Terminus'' }} }} Ang '''Estasyong Taft Avenue''' o '''Himpilang Taft Avenue''', ay isang estasyon sa [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Linyang Dilaw]] (MRT-3). Ang himpilan ay isa sa dalawang himpilang nasa lupa. Nagsisilbi ang himpilan para sa [[Pasay]] at ipinangalan sa [[Abenida Taft]] kung saan nakaupo ang himpilan. Ipinangalan naman ang abenida kay [[William H. Taft]], isang sikat na Amerikano noong panahon ng pamamalagi ng mga Amerikano sa bansa. Ang himpilan ay ang timog na hangganan ng MRT-3 kung saan nagwawakas ang ruta ng mga treng MRT-3 mula sa [[Estasyong North Avenue (Ika-3 Linya)|Abenida North]]. Ito rin ang unang himpilan para sa mga tren na patungong Abenida North. Malapit ang himpilan sa [[Simbahan ng Baclaran]] at sa [[Paliparang Pandaigdig ng Ninoy Aquino]] kung saan dumatading at umaalis ang mga pangunahing biyahe papasok at palabas ng bansa. ==Mga kawing pangpanlalakbay== May mga sasakyang de-padyak, dyip, taksi, at mga bus na nagaabang ng mga pasahero sa isang himpilang pantransportasyon sa labas ng estasyon. Ang himpilang iyon ay matatagpuan sa Abenida Taft. May isang tulay rin na nagdudugtong sa Estasyong Abenida Taft ng Linyang Bughaw sa [[Estasyon ng EDSA ng LRT|Estasyong EDSA]] ng [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|Linyang Lunti]]. Pwedeng sumakay ang mga pasahero ng mga tren ng Linyang Lunti patungong [[Himpilang Baclaran ng LRT|Baclaran]] o [[Himpilang Monumento ng LRT|Monumento]] sa pagdaan sa tulay na ito. ==Pagkakaayos ng Estasyon== {|table border=0 cellspacing=0 cellpadding=3 |style="border-top:solid 1px gray;" valign=top width=50|'''L2''' |style="border-top:solid 1px gray;" valign=top width=100|Lipumpon |style="border-top:solid 1px gray;" valign=top width=500|Faregates, Bilihan ng Tiket, Sentro ng Estasyon, Tindahan, Tulay papuntang [[Estasyon ng EDSA ng LRT|Estasyon ng EDSA]] ng [[Unang Linya ng Sistema ng Light Rail Transit ng Maynila|LRT-1]], Tulay papuntang MetroPoint Mall |- |style="border-top:solid 1px gray;border-bottom:solid 1px gray;" valign=top rowspan=3|'''L1<br />Batalan''' |style="border-top:solid 1px gray;"|Batalan |style="border-top:solid 1px gray;"|← [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|'''Ika-3 Linya''']] papuntang [[Estasyon ng North Avenue ng MRT|North Avenue]] |- |style="border-top:solid 2px black;border-right:solid 2px black;border-left:solid 2px black;border-bottom:solid 2px black;" colspan=2 align=center|<small>[[Gilid ng batalan]], nagbubukas ang mga pintuan sa kanan o kaliwa</small> |- |style="border-bottom:solid 1px gray;"|Batalan |style="border-bottom:solid 1px gray;"|← [[Ikatlong Linya ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|'''Ika-3 Linya''']] papuntang [[Estasyon ng North Avenue ng MRT|North Avenue]] |} {{Ikatlong linya, Dilaw}} [[Kaurian:Mga estasyon ng Sistema ng Metro Rail Transit ng Maynila|Taft Avenue]] 43egxgi0pleevwqk7cw3oysalf6nnfk Rommel N. Angara 0 240445 2237069 2208059 2026-10-25T16:39:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237069 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = Rommel N. Angara | image = | caption = Si Angara noong Disyembre 2023 | birth_date = {{birth date and age|1980|8|20}} | birth_place = [[Baler, Aurora]], [[Pilipinas]] | death_date = | death_place = | occupation = {{hlist|[[Makata]]|[[mananaysay]]}} | genre = {{hlist|[[Tula]]ng liriko|[[tulang pasalaysay]]|tulang inspirasyonal|[[sanaysay]] na inspirasyonal}} | language = {{hlist|[[Wikang Tagalog|Tagalog]]|[[Wikang Ingles|Ingles]]}} | nationality = [[Mga Pilipino|Pilipino]] | alma_mater = Kolehiyong Mount Carmel ng Baler | spouses = | children = | signature = }} Si '''Rommel Nazareno Angara''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɒ|m|ʌ|l|_|n|æ|z|ʌ|ˈ|r|iː|n|oʊ|_|ə|ŋ|ˈ|ɡ|ɑː|r|ə}} {{respell|ROM|uhl na|zuh|REE|noh əng-GAH-rə}}; {{IPA-tl|rɔˈmel nazaˈrɛno aŋˈɡarɐ|lang}}; ipinanganak noong Agosto 20, 1980) ay isang [[mga Pilipino|Pilipino]]ng [[makata]]<ref>''Liwayway''. Muralla cor. Recolletos St., Intramuros, Manila: Manila Bulletin Publishing Corp. Mayo 16, 2011.</ref><ref>{{cite news |last=Roque |first=Nika |date=Nobyembre 8, 2018 |title=Diego Loyzaga in hospital for attempted suicide |url=https://www.manilatimes.net/2018/11/08/latest-stories/breakingnews/diego-loyzaga-in-hospital-for-attempted-suicide/464392 |newspaper=The Manila Times |location=2nd Flr. Sitio Grande Bldg., 409 A. Soriano Ave., Intramuros, Manila |access-date=Hunyo 2, 2021 |archive-date=Hunyo 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602220016/https://www.manilatimes.net/2018/11/08/latest-stories/breakingnews/diego-loyzaga-in-hospital-for-attempted-suicide/464392 |url-status=dead }}</ref> at mananaysay. Ang kaniyang mga [[tula]] ay nalathala sa ''[[Pambata (magasin)|Pambata]]'', isang [[magasin]] para sa mga [[bata]]ng Pilipino; ''[[Sipag Pinoy]]'', isang pahayagan ng [[Kagawaran ng Paggawa at Empleyo (Pilipinas)|Kagawaran ng Paggawa at Empleyo]]; at ''[[Liwayway]]'', ang pinakamatandang magasing [[Tagalog]] sa [[Pilipinas]]. Ang kaniyang mga [[sanaysay]] ay nalathala sa ''The Modern Teacher'', isang magasin para sa mga [[guro]]ng Pilipino. Kung minsan ay tinutukoy siya bilang "inspirasyonal na makata ng Aurora."<ref>{{cite web |url=https://newpsychologicals.wordpress.com/ |title=‘Aurora’s inspirational poet’ upclose |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Abril 30, 2023 |website=wordpress.com |publisher= |access-date=Mayo 1, 2023 |quote=}}</ref> ==Personal na buhay== Ipinanganak siya sa [[bayan (dibisyong pampangasiwaan)|bayan]] ng [[Baler, Aurora|Baler]] sa [[lalawigan]] ng [[Aurora]] sa Pilipinas. Pinakabata siya sa mga [[anak]] na [[lalaki]] nina Rodolfo R. Angara, Sr. ng Baler, Aurora at Milagros D. Nazareno ng [[Goa, Camarines Sur]]. Sa kaniyang pagkabata hanggang maagang [[adolesente|adolesensiya]], nasaksihan niya ang paminsan-minsang [[karahasan]] ng kaniyang [[ama]] sa kaniyang [[ina]], na sa bandang huli ay tumakas palayo sa kanilang [[tahanan|bahay]]. Sa kaniyang pagkabata hanggang maagang [[adulto|pagkaadulto]], nasaksihan din niya ang paminsan-minsang [[pagkalasing|kalasingan]] at palagiang [[paninigarilyo]] ng nauna. Sa kaniyang maagang pagkaadulto, nagtrabaho siya bilang klerk sa opisina, ''tutor'', at kasambahay. Sa huling bahagi ng Disyembre 2015, nasuri siyang may [[sakit na Ménière]]. ==Edukasyon== Nagtapos siyang balediktoryan sa [[mataas na paaralan]] noong 1997 at [[mag-aaral]] sa [[dalubhasaan|kolehiyo]] na may [[karangalan]] noong 2013 taglay ang digring Batsilyer ng [[edukasyong sekundarya|Sekundaryang Edukasyon]] mula sa Kolehiyong Mount Carmel ng Baler, ang pinakamatandang pangmisyong [[paaralan]]g [[Katoliko]] sa lalawigan ng Aurora.<ref>{{cite web |url=http://www.oocities.org/olagstories/reminiscense.htm |title=Reminiscence |last=Gonzales |first=Galo S. |date=2009 |website=www.oocities.org |publisher= |access-date=Hulyo 12, 2013 |quote=}}</ref> ==Karera sa pagsusulat== Nang mapabilang sa isang wasak na [[mag-anak|pamilya]] sa kaniyang maagang adolesensiya, bumaling siya sa [[pagsusulat]] ng mga [[panulaan|tula]] upang makasumpong ng [[tuwa|kaaliwan]]. Ang kaniyang unang tulang nalathala ay ang [[tulang pambata]] na “''Why Do They Cut Me, Lord?''” ("Bakit Nila Ako Pinuputol, Panginoon?") na lumitaw sa ''Pambata'' noong 1998. Sumulat siya ng ilang tula sa ''Sipag Pinoy'' mula 2000 hanggang 2002<ref>{{cite web |url=http://prezi.com/xefehlai_j8c/literature/ |title=Writers of Central Luzon and their literary works |last=Morre |first=Eiryl |date=Enero 18, 2013 |website=prezi.com |publisher= |access-date=Hulyo 12, 2013 |quote=}}</ref> at sa ''Liwayway'' mula 2011 hanggang 2012. Kabilang sa mga tulang isinulat niya sa ''Liwayway'' ang [[soneto]]ng "''En Su Incansable Labor''" ("Sa Kaniyang Walang-pagod na Paggawa")<ref>{{cite magazine |last1=Angara |first1=Rommel N. |date= |year= |title=''En su incansable labor'' |url= |url-access= |magazine=Liwayway |type= |series= |language= |edition= |location=Muralla cor. Recolletos St., Intramuros, Manila |publisher=Manila Bulletin Publishing Corp. |publication-date=Mayo 14, 2012 |volume= |issue= |page=2 |pages= |at= |no-pp= |doi= |isbn= |issn= |ssrn= |zbl= |id= |archive-url= |archive-date= |access-date= |quote= |postscript= |ref=}}</ref> na inilakip sa [[katalogo ng aklatan|katalogo]] ng [[Pambansang Aklatan ng Pilipinas]] noong 2012.<ref>{{cite web |url=https://sweetiekrizzie.wordpress.com/2014/12/27/en-su-incansable-labor-ni-rommel-n-angara/ |title=''En su incansable labor'' |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Disyembre 27, 2014 |website=wordpress.com |publisher= |access-date=Enero 1, 2015 |quote=}}</ref> Bilang makata, mayroon siyang matibay na [[prinsipyo|paniniwalang]] ang "sandaang [[isip|idea]] at sandaang [[damdamin|saloobin]]" ay maipapahayag "maging sa pamamagitan ng isang [[taludtod|linya ng tula]]."<ref>{{cite book |last=Angara |first=Rommel N. |editor-last=Amon |editor-first=Jay M. |title=Mask of zero positive: 20 positive inspiring stories amidst COVID-19 |publisher=John 14:14 Book Publishing Ctr. |date=Hulyo 23, 2020 |pages=71-73 |chapter=Transcend: Poetic insights |isbn=978-621-8208-36-0}}</ref> Sumulat siya ng ilang sanaysay sa ''The Modern Teacher'' noong 2005 at mula 2016 hanggang 2020. Kabilang sa mga sanaysay na isinulat niya sa ''The Modern Teacher'' ang "''Is It Time for You to Say 'I Do'?—An Open Letter to a Young Student in Love''" ("Panahon Na ba para Sabihin Mong 'Oo'?—Isang Bukás na Liham sa Batang Mag-aaral na Umiibig").<ref>{{cite magazine |last1=Angara |first1=Rommel N. |date= |year= |title=Is it time for you to say ‘I do’? (An open letter to a young student in love) |url= |url-access= |magazine=The Modern Teacher |type= |series= |language= |edition= |location=647 P. Paterno, Quiapo, 1001 Manila |publisher=In the Grade School, Inc. |publication-date=Pebrero 2017 |volume=65 |issue=09 |page= |pages=345-346 |at= |no-pp= |doi= |isbn= |issn=2094-8042 |ssrn= |zbl= |id= |archive-url= |archive-date= |access-date= |quote= |postscript= |ref=}}</ref><ref>{{cite web |url=https://tesiaofthevalley.wordpress.com/2017/03/10/is-it-time-for-you-to-say-i-do-an-open-letter-to-a-young-student-in-love-%E2%80%A2-rommel-n-angara/ |title=Is it time for you to say 'I do'? (An open letter to a young student in love) |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Marso 10, 2017 |website=wordpress.com |publisher= |access-date=Mayo 17, 2019 |quote=}}</ref> Ang kaniyang mga akda ay madalas na tumatalakay sa pagkakakilanlang Pilipino, edukasyon, at mga isyung panlipunan, gaya ng inilalarawan ng pamahalaang panlalawigan ng Aurora sa seksiyong ''Artists & Performers'' nito (Mayo 2026).<ref>{{cite web |title=History of Aurora |url=https://auroraprovince.gov.ph/history-of-aurora/ |website=Provincial Government of Aurora |access-date=Mayo 19, 2026}}</ref><ref>Provincial Government of Aurora. ''Artists & Performers: Rommel N. Angara''. Inarkibong sipi ng dokumento. Nakuha noong Mayo 19, 2026. Makikita sa: https://drive.google.com/file/d/1iSMjgMI4YeJL94J6wQo90cW5tMCiLngi/view</ref> ==Karangalan at pagkilala== Siya ang [[kampeon]] sa kategoryang [[Filipino]] ng ''National Chalk Dust Chronicles '' na [[patimpalak]] sa pagsulat ng tula na inorganisa ng Dreamer Publishing Services (DPS) noong Hulyo 2025, sa pamamagitan ng kaniyang tulang “AWRA: AWit ng PisaRA,”<ref>{{cite book |last=Angara |first=Rommel N. |editor-last= |editor-first= |title= Chalk dust chronicles: Educators’ collection of poems |publisher=Dreamer Publishing Services |date=Hulyo 10, 2025 |pages=62 |chapter=AWRA: AWit ng pisaRA |isbn=978-621-507-077-9}}</ref> na kalaunan ay inilakip sa ''Chalk Dust Chronicles: Educators’ Collection of Poems''. Makalipas ang mahigit isang buwan, noong Agosto 2025, kinilala siya ng Instabright International Guild of Researchers and Educators bilang resipyente ng [[gawad-parangal]] sa panulaan sa [[Ingles]]. Ang kaniyang tulang “''How Does the Filipino Tongue Pulse Through One Filipino Blood?''” ("Paano Tumitibok sa Iisang Dugong Pilipino ang Wikang Filipino?”) <ref>{{cite web |last=Angara |first=Rommel N. |title=How does the Filipino tongue pulse through one Filipino blood? |url=https://www.instabrightgazette.com/blog/how-does-the-filipino-tongue-pulse-through-one-filipino-blood?categoryId=584467 |website=Instabright Gazette |publisher=Instabright |date=August 2025 |access-date=Oktubre 20, 2025 |language=en |issn=2704-3010 |archive-url=https://drive.google.com/file/d/1kMV7q2IGiYV0yITXIPhkhyDOmV5CbHnD/view?usp=drive_link |archive-date=Oktubre 30, 2025}}</ref> ay nagwagi ng karangalang Inspirasyonal na Tula ng Taon sa kategoryang Ingles sa [[seremonya]] ng Ikaapat na Pambansang Gawad Pampanitikan ng Instabright, na idinaos sa Summit Ridge Hotel sa [[Tagaytay|Lungsod ng Tagaytay]] noong Agosto 30 ng parehong taon. ==Paglalarawan sa media== Ang [[salaysay|kuwento]] ng kaniyang [[buhay]] ay itinampok sa episodyong “Pasa” ng ''[[Maalaala Mo Kaya|Maalaala Mo Kaya?]]'' (''MMK'') na isinahimpapawid sa [[ABS–CBN Corporation|ABS-CBN]] noong Mayo 21, 2016,<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Batang lumaki sa isang ama at dalawang ina, tampok sa ''MMK'' |url=http://balita.net.ph/2016/05/21/batang-lumaki-sa-isang-ama-at-dalawang-ina-tampok-sa-mmk/ |newspaper=Balita News Tabloid |location=Muralla cor. Recolletos St., Intramuros, Manila |date=Mayo 21, 2016 |access-date=Agosto 7, 2016 |archive-date=Septiyembre 20, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160920224416/http://balita.net.ph/2016/05/21/batang-lumaki-sa-isang-ama-at-dalawang-ina-tampok-sa-mmk/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt5743208/?ref_=ttpl_pl_tt |title=''Maalaala Mo Kaya?'' May 21, 2016 episode ''Pasa'' |last= |first= |date=Mayo 21, 2016 |website=www.imdb.com |publisher= |access-date=Setyembre 15, 2017 |quote=}}</ref> kung saan gumanap na bida ang batang [[artista|aktor]] na si [[Raikko Mateo]] at ang aktor, modelo, at ''video jockey'' na si [[Diego Loyzaga]].<ref>{{cite news |last=Santiago |first=Ervin |date=Mayo 21, 2016 |title='1 ama, 2 ina' sa ''MMK'' episode ni Diego Loyzaga |url=http://bandera.inquirer.net/122475/1-ama-2-ina-sa-mmk-episode-ni-diego-loyzaga |newspaper=Bandera |location=MRP Bldg., Mola St. cor. Pasong Tirad St., Makati City |access-date=Disyembre 21, 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://attracttour.com/2016/05/mmk-episode-on-may-21-2016-features-raikko-matteo-diego-loyzaga-as-child-caught-between-two-mothers-video/ |title=''MMK'' episode on May 21, 2016 features Raikko Mateo & Diego Loyzaga as child caught between two mothers |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Mayo 19, 2016 |website=attracttour.com |publisher= |access-date=Disyembre 21, 2016 |quote= |archive-url=https://web.archive.org/web/20161221232806/http://attracttour.com/2016/05/mmk-episode-on-may-21-2016-features-raikko-matteo-diego-loyzaga-as-child-caught-between-two-mothers-video/ |archive-date=Disyembre 21, 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |last=Mateo |first=Pilar |date=Mayo 20, 2016 |title=Diego at Raikko, may dalawang ina |url=http://www.hatawtabloid.com/2016/05/20/diego-at-raikko-may-dalawang-ina/ |newspaper=Hataw! D’yaryo ng Bayan |location=Rm. 103, National Press Club Bldg., Magallanes Drive, Intramuros, Manila |access-date=Disyembre 21, 2016}}</ref> Nang maging paksang pinag-uusapan sa Pilipinas sa [[Twitter]] (na opisyal na tinawag na X mula Hulyo 2023) sa ranggong numero uno sa loob ng mahigit apat na oras bago maghatinggabi ng Mayo 21, 2016,<ref>{{Cite tweet |author=World News |author-link= |user=WorldTweetNews |date=Mayo 21, 2016 |number=734096637996470272 |title=Check trndrs http://theindiansubcontinent.com TwitterPH - Trends: #''MMKKakaibangPamilya'' is setting trend in Philippines at rank 1 for duration 4h…}}</ref><ref>{{Cite tweet |author=TrendiePH - Trends |author-link= |user=TrendiePH |date=Mayo 21, 2016 |number=734041232008196096 |title=Trending Philippines 11:20 PM PHT 1. #''MMKKakaibangPamilya'' 2. #PGT5FinalShowdown 3. #opmMega''Sabado'' 4. #FangirlProblems}}</ref><ref>{{Cite tweet |author=TrendiePH - Trends |author-link= |user=TrendiePH |date=Mayo 21, 2016 |number=734093920095850496 |title=#''MMKKakaibangPamilya'' was a trending topic in Philippines at rank 1 for duration 4h:16m.}}</ref> ang episodyo ng ''MMK'' ay nagtamo ng pambansang markang 30.2% kumpara sa mga markang 15.0% at 1.5% na nakuha ng episodyo ng ''[[Magpakailanman]]'' (''MPK'') ([[GMA Network|GMA 7]]) at episodyo ng ''Wattpad Presents'' ([[TV5 Network, Inc.|TV5]]).<ref>{{cite web |url=http://www.lionheartv.net/2016/05/may-21-22-2016-tv-ratings/ |title=''MMK'' scores more than double of ''Magpakailanman'' ratings |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |date=Mayo 24, 2016 |website=www.lionheartv.net |publisher= |access-date=Disyembre 21, 2016 |quote=}}</ref> Makalawang ini-''upload'' ng ABS-CBN sa [[YouTube]] ang buong episodyo ng ''MMK'', ang una noong Enero 19, 2023<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=Full episode ''MMK'' ''Pasa'' |url=https://www.youtube.com/watch?v=4zfgggWGpr4 |website=youtube.com |publisher=ABS Entertainment |language= |format=video |date=January 19, 2023}}</ref> at ang ikalawa noong Hunyo 9, 2024.<ref>{{cite web |last1= |first1= |title=''Pasa'' Diego Loyzaga ''MMK''|url=https://www.youtube.com/watch?v=qJgHVwsKI6g |website=youtube.com |publisher=ABS Entertainment |language= |format=video |date=Hunyo 9, 2024}}</ref> Sa huling linggo ng Oktubre 2024, ang unang ''upload'' ay may mahigit limang milyong ''view'', samantalang ang ikalawang ''upload'' ay may mahigit 131,000 ''view''. Ibinahagi rin ng mga ''netizen'' sa iba’t ibang ''social media platform'', tulad ng [[Facebook]], X (na dating tinatawag na Twitter), at [[TikTok]] ang mga ''clip'' mula sa episodyo. Ang ''MMK'' ang pinakamatagal na nagsahimpapawid na antolohiyang [[drama|dramang]] [[telebisyon|pantelebisyon]] sa Pilipinas<ref>{{cite web |url=https://cnnphilippines.com/life/entertainment/film/2016/09/09/lav-diaz-charo-santos-cover.html |title=Charo Santos and her triumphant return to film in Lav Diaz’s ''Ang Babaeng Humayo'' |last=Bolisay |first=Richard |date=Setyembre 9, 2016 |website=CNN Philippines |publisher= |access-date=Hunyo 2, 2021 |quote= |archive-date=Hunyo 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215713/https://cnnphilippines.com/life/entertainment/film/2016/09/09/lav-diaz-charo-santos-cover.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ust.edu.ph/charo-santos-concio-lectures-on-leadership-holds-external-launch-of-memoir/|title=Charo Santos-Concio lectures on leadership, holds external launch of memoir |last= |first= |date=Agosto 18, 2017 |website=www.ust.edu.ph |publisher=University of the Philippines |access-date=Hunyo 2, 2021 |quote=}}</ref><ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Major milestones for Charo Santos, Mike Enriquez air today |url=https://www.manilatimes.net/2020/11/28/lifestyle-entertainment/show-times/major-milestones-for-charo-santos-mike-enriquez-air-today/802131 |newspaper=The Manila Times |location=2nd Flr. Sitio Grande Bldg., 409 A. Soriano Ave., Intramuros, Manila |date=Nobyembre 28, 2020 |access-date=Hunyo 2, 2021 |archive-date=Hunyo 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215524/https://www.manilatimes.net/2020/11/28/lifestyle-entertainment/show-times/major-milestones-for-charo-santos-mike-enriquez-air-today/802131 |url-status=dead }}</ref> at sa [[Asya]],<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=25 years of ''Maalaala Mo Kaya?'' |url=http://www.newsflash.org/2004/02/sb/sb008263.htm |newspaper=Philippine Headline News Online |location=Manila |date=Hunyo 2, 2016 |access-date=Hunyo 2, 2021 |archive-date=Nobyembre 30, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201130223335/http://www.newsflash.org/2004/02/sb/sb008263.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://rodmagaru.com/2012/11/tv-gmas-magpakailanman-comeback-failed-beat-asias-longest-running-drama-anthology-maalaala-mo-kaya/ |title=(TV) GMA’s ''Magpakailanman'' comeback failed to beat Asia’s longest-running drama anthology ''Maalaala Mo Kaya?'' |last= |first= |date=2012 |website=rodmagaru.com |publisher= |access-date=Hunyo 2, 2021 |quote=}}</ref> mula Mayo 15, 1991 hanggang Disyembre 10, 2022,<ref>{{cite news |author=Dana Cruz<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=''MMK'' set to air final episode after 31 years |url=https://entertainment.inquirer.net/473339/mmk-set-to-air-final-episode-after-31-years|newspaper=Philippine Daily Inquirer |location=3rd Flr. Media Resource Plaza Bldg., 2530 Mola cor. Pasong Tirad Sts., La Paz, 1204 Makati City |date=Nobyembre 22, 2022|access-date=Oktubre 30, 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rappler.com/entertainment/series/maalaala-mo-kaya-mmk-ending-show-run-december-2022/ |title=End of an era: ''Maalaala Mo Kaya?'' to bid goodbye after 31 years |last= |first= |date= Nobyembre 22, 2022 |website=www.rappler.com |publisher= |access-date= Oktubre 30, 2024 |quote=}}</ref> na tuwing Sabado ay nagtatampok ng mga kuwentong inspirasyonal ng mga [[kilala]] at karaniwang [[tao]], kung saan [[salaysay|tagapagsalaysay]] na ''host'' ang ''media executive'', prodyuser ng [[pelikula]] at programang pantelebisyon, at aktres na si [[Charo Santos-Concio]]. ==Sanggunian== {{reflist}} {{BD|1980||Angara, Rommel N.}} [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga manunulat sa wikang Tagalog]] [[Kategorya:Mga makata sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga mananaysay sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Aurora]] 20bdh2wo3vzdx4u0eo8vtefa6h7l3kl Pilipinas v. Tsina 0 240481 2237025 2126356 2026-10-25T13:34:20Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237025 wikitext text/x-wiki {{Infobox court case |name = Republika ng Pilipinas v.<br> Republikang Bayan ng Tsina |court = [[Permanent Court of Arbitration]] |image = Permanent Court of Arbitration - Cour permanente d'arbitrage.svg |imagesize = 150px |imagelink = |imagealt = |caption = |full name = Arbitration between the Republic of the Philippines and the People’s Republic of China (Arbitrasyon sa pagitan ng Republika ng Pilipinas at ng Republikang Bayan ng Tsina) |date decided = |citations = |transcripts = |judges = '''Pangulo:'''<br />{{flagicon|GHA}} Thomas A. Mensah<br /> '''Mga Kasapi:'''<br />{{flagicon|FRA}} [[:en:Jean-Pierre Cot|Jean-Pierre Cot]]<br />{{flagicon|DEU}} [[:en:Rüdiger Wolfrum|Rüdiger Wolfrum]]<br />{{flagicon|NED}} Alfred H. Soons<br />{{flagicon|POL}} Stanislaw Pawlak |number of judges = 5 |decision by = |prior actions = |appealed from = |appealed to = |subsequent actions = |related actions = |opinions = |keywords = <!-- {{flatlist|}} --> |italic title = }} [[File:1947 Nanhai Zhudao.png|alt=Mapa ng Timong-silangang Tsina|thumb|200px|Ang inaangking [[siyam na gatlang na guhit]] ng [[Tsina]] sa [[Dagat Timog Tsina]]]] Ang '''''Pilipinas v. Tsina''''' ay ang hablang isinampa ng [[Pilipinas]] laban sa [[Republikang Bayan ng Tsina]] sa ilalim ng Annex VII ng [[United Nations Convention on the Law of the Sea]] (UNCLOS). Nilalaman ng hinaing ng Pilipinas ang mga batayang legal ng mga pag-aangkin nito pati na rin ang pagtalakay sa katangian ng mga anyong lupa sa [[Timog Dagat Tsina]].<ref name=AMTI>{{cite web|url = http://amti.csis.org/ArbitrationTL/index.html | title = Arbitration on the South China Sea: Rulings from The Hague | language = Ingles | accessdate = Disyembre 1, 2015 | publisher = Asia Maritime Transparency Initiative }}</ref> == Kaligiran == Nagsimula ang alitan sa teritoryo nang bitawan ng [[Japan]] ang pagmamay-ari nito sa [[Kapuluang Spratly]] at walang naitalagang bansang papalit rito na magmamay-ari ng kapuluan nang ratipikahan nito ang [[Tratado ng San Francisco]]. Dahil dito, naging bukás upang okupahin ang kapuluan sa bisa ng ''[[terra nullius]]''. Subalit sa ilalim ng isang tratado noong 1952 sa pagitan ng Japan at [[Republika ng Tsina]] (sa [[Taiwan]]), inilipat ng Japan ang pagmamay-ari ng Kapuluang Spratly sa Tsina.<ref name="taiwandocuments.org">{{cite web|ref = harv|year = 2013|url = http://www.taiwandocuments.org/sanfrancisco01.htm|title = Treaty of Peace with Japan|publisher = Taiwan Documents Project|accessdate = Nobyembre 19, 2013|last = |first = |quote = |archive-url = https://web.archive.org/web/20010221045459/http://www.taiwandocuments.org/sanfrancisco01.htm|archive-date = 2001-02-21|url-status = dead}}</ref> == Nilalaman ng habla == Nilalayon ng Pilipinas na magkaroon ng kapasiyahan na nagsasaad na ang mga pag-aangkin sa Timog Dagat Tsina ay kailangang tumalima sa UNCLOS nang sa gayon maisantabi ang [[siyam na gatlang na guhit]] na siyang batayan ng pag-aangkin ng Tsina; ituring ang mga lupaing sakop ng Tsina rito na mga batuhan, [[lupaing litaw-kapag-hibas]], o mga nakalubog na pampang, at hindi mga pulo; at kilalanin ang karapatan ng Pilipinas na makagana sa loob ng [[eksklusibong sonang ekonomiko]] at [[kalapagang kontinental]] nito gaya ng isinasaad sa UNCLOS nang hindi ginigipit ng Tsina.<ref name= AMTI /> == Hurisdiksiyon == Unang tinalakay ng hukuman, kung ito'y may hurisdiksiyon sa naturang kasong isinampa ng Pilipinas. Unang dininig ang petisyon ng Pilipinas noong Hulyo 7, 2015 sa pangunguna ng [[Taga-usig Panlahat ng Pilipinas|Taga-usig Panlahat]] [[Florin Hilbay]] at sinundan ni [[Kagawaran ng Ugnayang Panlabas (Pilipinas)|Kalihim ng Ugnayang Panlabas]] [[Albert Del Rosario]]. === Posisyon ng Tsina === Hindi pinansin at pinalagpas ng Tsina ang palugit na itinakda ng Hukuman upang ito'y tumugon sa isinampang kaso ng Pilipinas. Ngunit naglabas noong Disyembre 7, 2014—eksaktong isang linggo bago ang itinakdang petsa na Disyembre 15—ng posisyong papel ang Ministeryo Panlabas ng Tsina ukol sa hurisdiksiyon ng arbitrasyon sa Dagat Timog Tsina na isinampa ng Pilipinas. Ayon sa [[posisyong papel]], walang hurisdiksiyong ang Hukuman dahil sasaklawin nito ang pagdetermina ng soberanya ng mga teritoryo.<ref>{{cite web|title=China's position paper on South China Sea|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2014-12/07/content_19037946_2.htm|website=China Daily|publisher=China Daily|accessdate=9 Hulyo 2015}}</ref> === Pahayag ng Vietnam === Noong Disyembre 11, 2014, naghain sa Hukuman ng mga pahayag ang Vietnam na kumikilala sa hurisdiksiyon nito sa kaso, isang tahasang pagkontra sa posisyong inilabas ng Tsina.<ref name="rap1">{{cite web|last1=Esmaquel|first1=Paterno II|title=PH to tribunal: Vietnam boosts case vs China|url=http://www.rappler.com/nation/87240-philippines-vietnam-position-paper-china|website= [[Rappler]]|publisher= [[Rappler]]|accessdate=8 Hulyo 2015}}</ref> Hiniling din ng Vietnam na "isaalang-alang" ang legal na karapatan at interes nito sa Spratlys, at [[Kapuluang Paracel|Paracels]] at sa [[eksklusibong sonang ekonomiko]] at [[kalapagang kontinental]] nito sa pagpapasya ng merito ng kaso ng Pilipinas. Tahasan din nitong tinutulan ang siyam na gatlang guhit ng Tsina, bilang batayan ng pag-aangkin ng Timog Dagat Tsina, at sinabing "wala itong legal na batayan".<ref>{{cite web|last1=Zuraidah|first1=Ibrahim, et al|title=Beijing rejects Hanoi's legal challenge on Spratly, Paracel islands disputes|url=http://www.scmp.com/news/china/article/1661364/china-rejects-vietnam-claims-arbitration-submission-over-south-china-sea|publisher=South China Morning Post|accessdate=9 Hulyo 2015}}</ref> Ang paghahain ng mga pahayag sa Vietnam ay hindi paglahok sa naturang kaso, bagkus nais lamang nitong mabatid ang kanilang opinyon dahil posibleng makaapekto sa pag-aangkin nito ang maaaring maging desisyon ng Hukuman, isang hakbang upang maiwasang direktang kumprontahin ang Tsina.<ref name="dip1" /> Gaya ng inaasahan, tinutulan ng Tsina ang mga naging pahayag ng Vietnam at tinawag ang mga pag-aangkin ng Vietnam na "ilegal at walang batayan", at inulit na "(h)indi kailanman tatanggpin ng Tsina ang mga naturang pag-aangkin." Dagdag pa nito, hinikayat ng tagapagsalita ng Ministeryong Panlabas ng Tsina Hong Lei, na "kilalanin ng Vietnam ang soberanya nito at karapatang pandagat at lutasin kasama ng Tsina ang mga pagtatalo kaugnay sa Nansha batay sa pagrespeto ng katunayang pangkasaysayan at pandaigdigang batas upang magkasamang mapanatili ang kapayapaan at katatagan sa Dagat Timog Tsina."<ref name="dip1" /> Ani naman ni Charles Jose, tagapagsalita ng Kagawaran ng Ugnayang Panlabas ng Pilipinas, "(t)inuturing namin na labis na makakatulong ang mga naging pahayag ng Vietnam. Kinukumpirma lamang nito na may hurisdiksiyon ang tribunal at matatag ang kaso ng Pilipinas".<ref name="rap1" /> == Pagmasid == Hindi binuksan sa publiko ang mga pagdinig ng hukuman ngunit pinayagan nito na magmasid ang mga kinatawan ng pamahalaan ng [[Australia]],<ref name=USdenied>{{cite web| url = http://www.rappler.com/nation/114551-us-watch-philippines-china-hearing-hague | title = US barred from watching PH vs China hearing | first = Paterno II| last = Esmaquel | publisher = [[Rappler]]| language = Ingles| date = Disyembre 1, 2015 | accessdate = Disyembre 1, 2015}}</ref> [[Malaysia]], [[Indonesia]], [[Vietnam]], [[Thailand]] at [[Japan]].<ref name="dip1">{{cite web|last1=Parameswaran|first1=Prashanth|title=Does the Philippines’ South China Sea Case Against China Really Matter?|url=http://thediplomat.com/2015/07/does-the-philippines-south-china-sea-case-against-china-really-matter/|website=The Diplomat|publisher=The Diplomat|accessdate=8 Hulyo 2015}}</ref> Tinanggihan naman ng Hukuman ang kahilingan ng [[Estados Unidos]] na magmasid sa kaso, sa kadahilanang hindi ito partido sa Kumbensiyon.<ref name=USdenied /><ref>{{cite news|url = http://globalnation.inquirer.net/133103/us-request-to-send-observers-in-ph-case-vs-china-denied | title = US request to send observers in PH case vs China denied | language = Ingles | newspaper = [[Philippine Daily Inquirer]] | last =Calleja | first = Niña P. | date = Disyembre 1, 2015 | accessdate = Disyembre 1, 2015}}</ref> == Merito ng kaso == Matapos pagpasiyahan ng Hukuman na ito'y may hurisdiksiyon sa ilang hinaing na idinulog ng Pilipinas, itinakda ng Hukuman ang pagdinig ng mga merito ng kaso mula Nobyembre 24 hanggang Nobyembre 30, 2015.<ref>{{cite news | url = http://www.philstar.com/headlines/2015/11/11/1520792/philippines-vs-china-oral-hearing-set-november-24 | title = Philippines vs China oral hearing set on November 24 | last = Viray | first = Patricia Lourdes | date = Nobyembre 11, 2015 | accessdate = Disyembre 1, 2015| language = Ingles | newspaper = [[The Philippine Star]]}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist|2}} [[Kategorya:Dagat ng Timog Tsina]] [[Kategorya:Pamahalaan ng Tsina]] [[Kategorya:Pamahalaan ng Pilipinas]] [[Kategorya:2016 sa Pilipinas]] [[Kategorya:2013 sa Pilipinas]] pukqcf9swxrexc8qn6zw4nedtypnsdj Unibersidad ng Peking 0 251834 2237118 2176079 2026-10-25T23:13:28Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 2237118 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:PekingUniversityPic6.jpg|thumb|240x240px|Peking University West Gate, isa sa mga simbolo ng unibersidad campus]] <span>Ang</span>''' Unibersidad ng Peking'''<ref>Tinatawag ding Unibersidad ng Beijing ([[wikang Ingles|Ingles]]: ''Beijing University'').</ref> (dinadaglat bilang '''PKU''' at kolokyal na kilala sa [[Wikang Intsik|Tsino]] bilang '''Běidà''' {{Lang|zh|北大}}; Tsino: 北京大学, [[pinyin]]: Běijīng Dàxué; [[wikang Ingles|Ingles]]: ''Peking University''), ay isang pangunahing unibersidad sa pananaliksik ng Tsina na matatagpuan sa [[Beijing]] (Peking) at isang miyembro ng C9 League. Ito ay ang unang modernong pambansang unibersidad na itinatag sa China, na itinatag bilang ang '''Imperial University of Peking''' noong 1898 bilang kapalit ng sinaunang Taixue o Guozijian, o Imperial Academy.<ref>{{cite web|url=http://hi.baidu.com/yiyi/blog/item/ec385c60a0da9cde8db10d19.html|title=百度--您的访问出错了|publisher=|accessdate=14 April 2016}}</ref> Ito rin ay nagsilbi bilang ang pinakamataas na pangangasiwa para sa edukasyon (ministri ng edukasyon) sa Tsina sa simula ng pagtataguyod nito.<ref>{{cite web|url=http://english.pku.edu.cn/AboutPKU/History/|title=History_Peking University|publisher=|accessdate=15 July 2015|archive-date=16 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716021501/http://english.pku.edu.cn/AboutPKU/History/|url-status=dead}}</ref> Noong 1920, ito ay naging isang sentro para sa progresibong pag-iisip. Ang Unibersidad ay laging nairaranggo bilang ang nangungunang institusyon para sa mas mataas na pag-aaral sa kontinental na Tsina (mainland China).<ref name="chinaeducenter.com">{{cite web|author=www.chinaeducenter.com|url=http://www.chinaeducenter.com/en/universityranking1.php|title=University in China. China Education Center|publisher=Chinaeducenter.com|accessdate=2012-04-22}}</ref><ref name="china-university-ranking.com">{{cite web|url=http://www.china-university-ranking.com/|title=2009 China University Ranking|publisher=China-university-ranking.com|date=2008-12-24|accessdate=2012-04-22|archive-date=2012-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120213193804/http://www.china-university-ranking.com/|url-status=dead}}</ref><ref name="gse.sjtu.edu.cn">{{cite web|url=http://gse.sjtu.edu.cn/kxyj/articles/en/ELW2005003--Univ%20ranking%20in%20China%202005%20HEE_30_02%20p10.pdf|title=Univ ranking in China 200|format=PDF|accessdate=2012-04-22|archive-date=2008-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20080910083322/http://gse.sjtu.edu.cn/kxyj/articles/en/ELW2005003--Univ%20ranking%20in%20China%202005%20HEE_30_02%20p10.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/world-university-rankings/2014-15/world-ranking|title=World University Rankings 2014-15|work=Times Higher Education|accessdate=15 July 2015}}</ref><ref name="www.topuniversities.com">{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/|title=World University Rankings|work=Top Universities|accessdate=15 July 2015}}</ref> Bilang karagdagan sa reputasyong akademiko, ang unibersidad ay lalong kilala sa pisikal na kampus nito,<ref>{{cite web|url=http://lifestyle.ie.msn.com/student-special/gallery.aspx?cp-documentid=250739757|title=Most beautiful universities|publisher=[[MSN]]|author=Francis Whittaker|date=July 14, 2011|access-date=February 13, 2017|archive-date=October 4, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004225614/http://lifestyle.ie.msn.com/student-special/gallery.aspx?cp-documentid=250739757|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.travelandleisure.com/articles/worlds-most-beautiful-universities/6|title=World's Most Beautiful Universities|publisher=''[[Travel and Leisure]]''|author=Stirling Kelso|date=September 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2013/07/11/worlds-most-beautiful-universities_n_3578402.html|title=15 Of The World's Most Beautiful Universities Revealed|work=[[The Huffington Post UK]]|date=July 11, 2013}}</ref> at sa kagandahan ng mga tradisyonal na arkitekturang Tsino dito.<ref>{{cite web|url=http://bschool.nus.edu.sg/NUSPKUMBA/AboutPekingUniversity/Overview/tabid/412/Default.aspx|title=NUS PKU MBA - About Peking University - Overview|publisher=|accessdate=15 July 2015}}</ref> Sa buong kasaysayan ng pamantasan, ang unibersidad ay nag-eduka sa maraming prominenteng mga palaisip na Tsino sa modernong panahon, kabilang na sina: [[Mao Zedong]], [[Lu Xun]], Gu Hongming, Mao Dun, Li Dazhao, at Chen Duxiu.<ref name="pku.edu.cn">{{Cite web |title=Peking University - Mingren |url=http://www.pku.edu.cn/about/about/beida/mingren.htm |access-date=2017-02-13 |archive-date=2008-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080804210142/http://www.pku.edu.cn/about/about/beida/mingren.htm |url-status=dead }}</ref> Ang Unibersidad ay impluwensyal sa pagkakapanganak ng Bagong Kilusang Pangkultura sa Tsina, Kilusang Mayo 4, ang [[mga pagpoprotesta sa Liwasan ng Tiananmen noong 1989]] at maraming iba pang mga makabuluhang kaganapan.<ref name="br">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/449011/Peking-University#tab=active~checked%2Citems~checked&title=Peking%20University%20--%20Britannica%20Online%20Encyclopedia|title=Peking University|publisher=''[[Encyclopædia Britannica]]''|date=2008-08-21}}</ref> == Akademika == [[Talaksan:Weiming_lake_peking_university.jpg|thumb|240x240px|Ang Lawang Weiming, na matatagpuan sa gitang hilaga ng kampus]] [[Talaksan:Pku1.JPG|thumb|240x240px|Isa sa mga gusali ng pangasiwaan kasama ang ''huabiao'']] [[Talaksan:PekingUniversityPic2.jpg|thumb|240x240px|Unibersidad sa panahon ng tagsibol]] [[Talaksan:PekingUniversitycampus1.jpg|thumb|240x240px|Isang tulay na bato sa loob ng kampus]] Maraming mga pagraranggo sa loob ng bansa ang naglalagay sa Unibersidad ng Peking bilang isa sa mga nangungunang unibersidad sa Tsinang kontinental. Noong 2015, ang Chinese University Alumni Association sa pakikipagtulungan ng China Education Center ay itinuring ito bilang nangunguna ika-1 sa lahat ng mga pamantasang Tsino. == Kampus, sining at kultura == [[Talaksan:Pekinguniversitykunqu1.jpg|thumb|240x240px|Ang isang pagganap ng Kunqu sa Unibersidad ng Peking]] Noong 2008, niranggo ng ''THE-QS World University Rankings'' ang Unibersidad ng Peking bilang ang ika-23 pinakamahusay na unibersidad sa mundo sa [[sining]] at [[humanidades]]; ito rin ang pinakamataas na ranggong unibersidad mula sa [[Asya]] sa larangang ito.<ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/worlduniversityrankings/results/2008/subject_rankings/arts_humanities/|title=University rankings in the Arts and Humanities}}</ref> Ang Peking ay niraranggo bilang ika-18 (2007 ranggo),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=152|title=The world's top universities for arts and humanities 2007|publisher=''[[Times Higher Education]]''}}</ref> ika-10 (2006 ranggo),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=166|title=The world’s top arts and humanities universities 2006|publisher=''[[Times Higher Education]]''}}</ref> ika-6 (2005 ranggo),<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=180|title=The world’s top arts and humanities universities 2005|publisher=''[[Times Higher Education]]''}}</ref> at ika-7 (2004 ranggo)<ref>{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=151|title=The world’s top arts and humanities universities 2004|publisher=''[[Times Higher Education]]''}}</ref> pinakamahusay na pamantasan ng sining at humanidades sa mundo. == Mga sanggunian == {{reflist|2}} {{coord|format=dms|display=title}} [[Kategorya:Beijing]] [[Kategorya:Mga pamantasan sa Tsina]] ofyxekfhciv5byr840x9jqx2ipjje24 Robinsons Malls 0 252057 2237319 2213013 2026-10-26T10:13:12Z ~2026-56374-21 167860 2237319 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Robinsons Malls | logo = | image = | type = | industry = [[Shopping mall]] chain | area_served = [[Pilipinas]]<br>[[Tsina]] | key_people = Lance Gokongwei<br>(Chairman & CEO)<br>Robina Y. Gokongwei-Pe<br>(President) | parent = Robinsons Land Corporation | image_width = | foundation = Setyembre 9, 1997 | location = [[Galleria Corporate Center]], [[EDSA (road)|EDSA]] corner [[Ortigas Avenue]], [[Quezon City]] | homepage = [http://www.robinsonsmalls.com/ Robinsons Malls Official Website] }} Ang '''Robinsons Malls''' ay isa sa pinakamalaking ''shopping [[mall]]'' at ang mga [[retail]] sa [[Pilipinas]].<ref>[http://www.robinsonsmalls.com/aboutus.php Robinsons Malls: Introduction] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160704142845/http://www.robinsonsmalls.com/aboutus.php |date=2016-07-04 }} retrieved via www.robinsonsmall.com 9-13-2014</ref> Ito ay na[[inkorporada]] noong Setyembre 9, 1997 kay [[John Gokongwei|John Gokongwei, Jr.]], isang ''[[entrepreneur]]'' para sa pag-pa-''develop'', ''conduct'', magpaoperata, at ma-''maintain'' ang sentrong ''commercial shopping'' ng Robinson at ang mga kaugnayang mga ''business'', kagaya ng kaunting ''commercial space'' na may ''compound'' ng ''shopping centers''. Ang Robinsons Malls ay mayroon ding mga sangay sa Tsina sa ilalim ng pangalang ''Robinsons Galleria''.<ref>{{Cite news|url=http://business.inquirer.net/216779/exploring-the-middle-kingdom|title=Exploring the Middle Kingdom|newspaper=Philippine Daily Inquirer|language=en|access-date=July 3, 2017|archive-date=December 20, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220182805/https://business.inquirer.net/216779/exploring-the-middle-kingdom|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.pressreader.com/philippines/business-world/20151030/281517929985292|title=Why top PHL developers are expanding in China|work=BusinessWorld|language=en-US|access-date=March 29, 2017|via=PressReader|last=Montealegre|first=Krista|archive-date=March 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329031744/https://www.pressreader.com/philippines/business-world/20151030/281517929985292|url-status=live}}</ref> Noong Marso 2023, kinuha ni Lance—ang anak ni John Gokongwei Jr.—ang pamumuno sa Robinsons Malls.<ref name=":0"/> ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{stub|Pilipinas}} [[Kategorya:Mga mall]] 8dinpve0zrp02r84mne63sul8p4mo7s Unibersidad ng Ghana 0 252284 2237215 2091887 2026-10-26T02:45:47Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237215 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Department_of_Economics.JPG|thumb|370x370px|Kagawaran ng [[Ekonomika|Economiks]]]] [[Talaksan:Balme_Library.JPG|thumb|Aklatang Balme]] Ang '''Unibersidad ng Ghana''' ay ang pinakamatanda at pinakamalaki sa labintatlong mga unibersidad sa [[Ghana]]. Ito ay itinatag noong 1948<ref name="CIES">{{Cite web|author=Kwabena Dei Ofori-Attah|work=Comparative & International Education Newsletter: Number 142|title=Expansion of Higher Education in Ghana: Moving Beyond Tradition|url=http://www.cies.ws/newsletter/sept%2006/Ghana.htm|access-date=9 Marso 2007|publisher=CIES, Florida International University|archive-date=4 Oktubre 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061004065312/http://www.cies.ws/newsletter/sept%2006/Ghana.htm|url-status=dead}}</ref> bilang ang ''University College ng Gold Coast'', na noon ay orihinal afilyeyt na kolehiyo ng Unibersidad ng Londres (''University of London''),<ref name="Daniel">{{Cite web|author=G. F. Daniel|date=17 Abril 1998|work=Development of University Education in Ghana|title=THE UNIVERSITIES IN GHANA|url=http://www.users.globalnet.co.uk/~univghana/ghanahed.htm|access-date=10 Marso 2007|publisher=University of Ghana|archive-url=https://web.archive.org/web/20130702233108/http://www.users.globalnet.co.uk/~univghana/ghanahed.htm|archive-date=2 Hulyo 2013|url-status=dead}}</ref> na siyang tumitingin sa mga akademikong programa at naggagawad ng mga degree. Nakatanggap ito ng katayuang "unibersidad" noong 1961, at ngayon ay may halos 40,000 mga mag-aaral. Ang orihinal na pagbibigay-diin ng unibersidad ay sa liberal na mga sining, agham panlipunan, natural na agham, agrikultura, at panggagamot, ngunit (bahagyang bilang resulta ng isang pambansang repormang pang-edukasyon) ang kurikulum ay pinalawak upang magbigay ng pagsasanay sa mga kursong [[Teknolohiya|teknolohikal]] at bokasyonal, maging sa pagsasanay sa antas postgrado. Ang unibersidad ay nakabase sa bayan ng Legon, 12 kilometro sa hilagang-silangan ng sentro ng [[Accra]]. Ang paaralan ng medisina ay nasa Korle Bu, na may isang ospital sa pagtuturo at pangalawang campus sa lungsod ng Accra. Meron din itong gradwadong paaralan ng [[Pisikang nukleyar|nuklear]] at alyadong [[agham]] sa Ghana Atomic Energy Commission, kaya't maituturing ng unibersidad bilang ang isa sa kaunting bilang ng mga unibersidad sa kontinente ng [[Aprika]] na nag-aalok ng mga programa sa [[pisikang nukleyar]] at [[inhinyeriyang nukleyar]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{coord|format=dms|display=title}} {{Stub|Edukasyon}} [[Kategorya:Mga pamantasan]] kbcgmgtumz7evpinquz3zvlk6yg13sf Usapang kategorya:Mga Pilipino 15 280863 2237200 2235692 2026-10-26T01:42:04Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2237200 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | [[Talaksan:Rachel Grant full pose 2.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Titular Bishop of Valliposita]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Bishop of Romblon]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Ernie Chan at Super-Con 2009.JPG|center|128px]] | [[Ernie Chan]] | [[comics artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[ilustrador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[disenyador]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[alagad ng sining biswal]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Ernie_Chan|Ernie Chan]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo Evangelista at the Manila Cathedral 2026-06-29.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]] | [[Aubrey Miles]] | [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]] | | | | [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | [[Talaksan:The Declaration of St. Dominic Parish as Minor Basilica! 1-58 screenshot.jpg|center|128px]] | [[Gerard Francisco Timoner III]] | [[paring Katoliko]]<br/>[[friar]]<br/>[[teologo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Master General of Order of Friars Preachers]] | [[:en:Gerard_Francisco_Timoner_III|Gerard Francisco Timoner III]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} p73dzvylk3u8d73dw3tcn866lch5fxu 2237284 2237200 2026-10-26T05:47:28Z ListeriaBot 79921 Wikidata list updated [V2] 2237284 wikitext text/x-wiki == Wala pang artikulo sa wikang Tagalog == '''Ang sumusunod ay talaan ng mga mamamayan ng Pilipinas na mayroon nang artikulo sa ibang bersiyon ng Wikipedia ngunit hindi pa nagagawan ng artikulo sa Tagalog Wikipedia:''' {{Wikidata list|sparql= SELECT DISTINCT ?item ?article_en ?linkcount WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?item wdt:P27 wd:Q928. ?item wikibase:sitelinks ?linkcount . ?article_en schema:about ?item . ?article_en schema:inLanguage "en" . ?article_en schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> FILTER (?linkcount >= 1) . # only include items with 1 or more sitelinks FILTER NOT EXISTS { ?article schema:about ?item . ?article schema:inLanguage "tl" . ?article schema:isPartOf <https://tl.wikipedia.org/> } } GROUP BY ?item ?linkcount ?article_en ORDER BY DESC(?linkcount) LIMIT 100 |columns=P18,label:Article,P106,P793,P800,P39,?article_en |section= |min_section= |sort=?linkcount |links=red |thumb=128 |autolist= |references=all }} {| class='wikitable sortable' ! larawan ! Article ! hanapbuhay ! significant event ! magnum opus ! nahawakang pwesto ! ?article_en |- | [[Talaksan:Alodia Gosiengfiao 2013-07-04 (2) a.jpg|center|128px]] | [[Alodia Gosiengfiao]] | [[modelo]]<br/>[[cosplayer]] | | | | [[:en:Alodia_Gosiengfiao|Alodia Gosiengfiao]] |- | [[Talaksan:Lav Diaz at 81st Venice International Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Lav Diaz]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[editor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[artista]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_9dcd9960024412bee88cb9de0f5ddf9229d4c663ed2ba8b4910cc05c78097c3a">https://cs.isabart.org/person/122314</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[musiko]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref><br/>[[kritiko ng sine]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Lav_Diaz|Lav Diaz]] |- | [[Talaksan:Paul Mulders.jpg|center|128px]] | [[Paul Mulders]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Paul_Mulders|Paul Mulders]] |- | [[Talaksan:1960 Neile Adams.jpg|center|128px]] | [[Neile Adams]] | [[artista]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[mang-aawit]]<br/>[[artista sa telebisyon]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[artista sa teatro]] | | | | [[:en:Neile_Adams|Neile Adams]] |- | [[Talaksan:Angel Guirado azkals 2011.jpg|center|128px]] | [[Ángel Guirado]] | [[futbolista]]<ref name="ref_29e115b4d8673aa55ed93f170246260cdb6ce2dbf55e09a234ed0993291e067f">''[[:d:Q5715639|BDFutbol]]''</ref> | | | | [[:en:%C3%81ngel_Guirado|%C3%81ngel Guirado]] |- | | [[Junrey Balawing]] | | | | | [[:en:Junrey_Balawing|Junrey Balawing]] |- | [[Talaksan:James Younghusband Oct 2013.jpg|center|128px]] | [[James Younghusband]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:James_Younghusband|James Younghusband]] |- | [[Talaksan:Chris Greatwich.JPG|center|128px]] | [[Chris Greatwich]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Chris_Greatwich|Chris Greatwich]] |- | [[Talaksan:Adolfo Tito Yllana, September 2021 (GPOABF 0882) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adolfo Tito Yllana]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[titular archbishop]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Papua New Guinea]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Solomon Islands]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Pakistan]]<br/>[[Apostolic Nuncio to the Democratic Republic of the Congo]]<br/>[[apostolic nuncio to Israel]]<br/>[[Apostolic Delegate to Jerusalem and Palestine]]<br/>[[apostolic nuncio to Cyprus]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Australia]] | [[:en:Adolfo_Tito_Yllana|Adolfo Tito Yllana]] |- | [[Talaksan:Donnie Nietes.png|center|128px]] | [[Donnie Nietes]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Donnie_Nietes|Donnie Nietes]] |- | | [[Dioscoro S. Rabor]] | [[soologo]]<ref name="ref_c5b160c8d062942dc63fae4cd18b5000d2e4309511b37a3761c11480d808103a">''[[:d:Q56114183|In Memoriam: Dioscoro S. Rabor, 1911-1996]]''</ref><br/>[[scientific collector]]<ref name="ref_96103d1bdc4401a014da17bd3b27b7311f90c94b2d4009870bb4218001e27e27">''[[:d:Q64446405|Bionomia]]''</ref> | | | | [[:en:Dioscoro_S._Rabor|Dioscoro S. Rabor]] |- | [[Talaksan:Rachel Grant full pose 2.jpg|center|128px]] | [[Rachel Grant]] | [[artista]]<ref name="ref_829d37a31568b8478bf0c63a9a244a4d1f5285e71d8377ba0f75a6d875322f65">''[[:d:Q1204237|Deutsche Synchronkartei]]''</ref><br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[scuba diver]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Rachel_Grant|Rachel Grant]] |- | [[Talaksan:Andray Blatche.jpg|center|128px]] | [[Andray Blatche]] | [[basketbolista]]<ref name="ref_b316776bfd4d19b22b05d403d20bf7aa69dcd18a806d586c89f9100926aeab05">''[[:d:Q7300810|RealGM]]''</ref> | | | | [[:en:Andray_Blatche|Andray Blatche]] |- | | [[Oscar Cruz]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Oscar_Cruz|Oscar Cruz]] |- | [[Talaksan:Angelo Reyes.jpg|center|128px]] | [[Angelo Reyes]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | [[Kalihim ng Tanggulang Pambansa]]<br/>[[Kalihim ng Kapaligiran at Likas na Yaman]]<br/>[[Kalihim ng Enerhiya]]<br/>[[Kalihim ng Interyor at Pamahalaang Lokal]] | [[:en:Angelo_Reyes|Angelo Reyes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Angel Lagdameo.jpg|center|128px]] | [[Angel Lagdameo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[archbishop of Jaro]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Angel_Lagdameo|Angel Lagdameo]] |- | [[Talaksan:JfAniceto0456Pacianofvf 06.JPG|center|128px]] | [[Paciano Aniceto]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic archbishop]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]] | [[:en:Paciano_Aniceto|Paciano Aniceto]] |- | [[Talaksan:Cardinal Ricardo Vidal.jpg|center|128px]] | [[Ricardo Tito Jamin Vidal]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[titular bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Ricardo_Vidal|Ricardo Vidal]] |- | [[Talaksan:Orlando Quevedo 2016.jpg|center|128px]] | [[Orlando Beltran Quevedo]] | [[manunulat]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Orlando_Quevedo|Orlando Quevedo]] |- | | [[Angelito Lampon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Titular Bishop of Valliposita]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[vicar apostolic]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Angelito_Lampon|Angelito Lampon]] |- | [[Talaksan:Romulo Valles Balangiga bell turnover (cropped).jpg|center|128px]] | [[Romulo Valles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Catholic archbishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Romulo_Valles|Romulo Valles]] |- | | [[Antonio Ledesma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<br/>[[Arsobispo]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[Catholic theologian]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[coadjutor bishop]]<br/>[[bishop prelate]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Ledesma|Antonio Ledesma]] |- | [[Talaksan:JfTobias0431Bishopfvf 02.JPG|center|128px]] | [[Antonio Realubin Tobias]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Antonio_Tobias|Antonio Tobias]] |- | [[Talaksan:Albert del Rosario.jpg|center|128px]] | [[Albert del Rosario]] | [[diplomata]]<br/>[[politiko]]<br/>[[negosyante]] | | | [[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<br/>[[ambassador of the Philippines to the United States]] | [[:en:Albert_del_Rosario|Albert del Rosario]] |- | [[Talaksan:Arnel Pineda by Phey Palma.jpg|center|128px]] | [[Arnel Pineda]] | [[mang-aawit]]<br/>[[manunulat ng awitin]] | | | | [[:en:Arnel_Pineda|Arnel Pineda]] |- | [[Talaksan:Chadhugo (300dpi).jpg|center|128px]] | [[Chad Hugo]] | [[record producer]]<br/>[[manunulat ng awitin]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Chad_Hugo|Chad Hugo]] |- | [[Talaksan:Bishop.Arturo.Bastes.jpg|center|128px]] | [[Arturo M. Bastes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Bishop of Romblon]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[coadjutor bishop]] | [[:en:Arturo_Bastes|Arturo Bastes]] |- | [[Talaksan:Venus Raj.jpg|center|128px]] | [[Venus Raj]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Venus_Raj|Venus Raj]] |- | [[Talaksan:Brian Yuzna (2007 crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Yuzna]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Brian_Yuzna|Brian Yuzna]] |- | | [[Leonardo Legaspi]] | [[propesor ng unibersidad]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Roman Catholic Archbishop of Caceres]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Leonardo_Legaspi|Leonardo Legaspi]] |- | [[Talaksan:Brillante Mendoza at the 69th Venice International Film Festival, September 2012.jpg|center|128px]] | [[Brillante Mendoza]] | [[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[cinematographer]]<ref name="ref_833b0ecf39cfd9c634b88c55346640b8ff53e5ec78e177b604b7a78346be027c">http://asianwiki.com/Brillante_Mendoza</ref><br/>[[screenwriter]]<ref name="ref_89d32ec69eda3ae30901972a23ca4c45d7f2c401e64244cc1c33b72d8976e7fa">https://lilokpelikula.wordpress.com/2009/10/21/lola-brillante-mendoza-2009/</ref><ref name="ref_df976a5955ea21883692f260e6765daa529da60de09340ac0bd712c56bd8c1ba">http://www.timeout.com/london/film/captive-2012</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[prodyuser ng pelikula]]<ref name="ref_b2d7a45e5d3180f042276aa6e9408760514212ca319bc04a9eaae19b89f7c331">http://www.nytimes.com/movies/movie/457936/Kinatay/details</ref><ref name="ref_2cd4517100d2a9b21c471d3cc0520af58e84f86743a8b0f423ac62d628a710c6">''[[:d:Q105584|Rotten Tomatoes]]''</ref><br/>[[production designer]]<br/>[[direktor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Brillante_Mendoza|Brillante Mendoza]] |- | [[Talaksan:Pancho Villa BNF.jpeg|center|128px]] | [[Pancho Villa]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Pancho_Villa_(boxer)|Pancho Villa (boxer)]] |- | [[Talaksan:Bishop Broderick Pabillo at the Manila Cathedral 2023-10-29.jpg|center|128px]] | [[Broderick Soncuaco Pabillo]] | [[teologo]]<br/>[[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Broderick_Pabillo|Broderick Pabillo]] |- | [[Talaksan:Simeon Toribio.jpg|center|128px]] | [[Simeón Toribio]] | [[politiko]]<br/>[[atleta]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Simeon_Toribio|Simeon Toribio]] |- | [[Talaksan:Julio Rosales.jpg|center|128px]] | [[Julio Rosales]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Kardinal (Katolisismo)|Kardenal]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Julio_Rosales|Julio Rosales]] |- | [[Talaksan:Jerry Lucena.jpg|center|128px]] | [[Jerry Lucena]] | [[futbolista]]<br/>[[association football manager]] | | | | [[:en:Jerry_Lucena|Jerry Lucena]] |- | | [[David William Valencia Antonio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Nueva Segovia]] | [[:en:David_William_Antonio|David William Antonio]] |- | | [[Miguel White]] | [[atleta]] | | | | [[:en:Miguel_White|Miguel White]] |- | [[Talaksan:Fernando Capalla.jpg|center|128px]] | [[Fernando Capalla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[coadjutor archbishop]]<br/>[[territorial prelate]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Fernando_Capalla|Fernando Capalla]] |- | [[Talaksan:Rolando Santos CM.jpg|center|128px]] | [[Rolando Crisostomo Santos]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]] | [[:en:Rolando_Santos|Rolando Santos]] |- | [[Talaksan:Archbishop Gilbert Garcera 2024-06-29.jpg|center|128px]] | [[Gilbert Garcera]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Archbishop of Lipa]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gilbert_Garcera|Gilbert Garcera]] |- | | [[Meiling Melançon]] | [[artista]]<br/>[[modelo]]<br/>[[artista sa pelikula]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mei_Melan%C3%A7on|Mei Melan%C3%A7on]] |- | [[Talaksan:Archbishop John F. Du.png|center|128px]] | [[John F. Du]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:John_F._Du|John F. Du]] |- | [[Talaksan:Bishop Jose Romeo O. Lazo (2).jpg|center|128px]] | [[Jose Romeo Lazo]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Bishop of San Jose de Antique]]<br/>[[archbishop of Jaro]] | [[:en:Jose_Romeo_Lazo|Jose Romeo Lazo]] |- | | [[Jose S. Palma]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Bishop of Calbayog]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[Archbishop of Palo]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Jos%C3%A9_S._Palma|Jos%C3%A9 S. Palma]] |- | | [[Mark Javier]] | [[archer]] | | | | [[:en:Mark_Javier|Mark Javier]] |- | [[Talaksan:D LIM.jpg|center|128px]] | [[Danilo Lim]] | [[politiko]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Danilo_Lim|Danilo Lim]] |- | | [[Osvaldo Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[apostolic nuncio to Panama]]<br/>[[apostolic nuncio to Sri Lanka]]<br/>[[apostolic nuncio to Nigeria]]<br/>[[Apostolic Nuncio to Costa Rica]]<br/>[[apostolic nuncio to South Korea]]<br/>[[apostolic nuncio to Mongolia]] | [[:en:Osvaldo_Padilla|Osvaldo Padilla]] |- | [[Talaksan:Pablo Virgilio David in 2014 (Retouched).jpg|center|128px]] | [[Pablo Virgilio Siongco David]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]]<br/>[[cardinal priest]] | [[:en:Pablo_Virgilio_David|Pablo Virgilio David]] |- | | [[Rodolfo Tan Cardoso]] | [[ahedresista]] | | | | [[:en:Rodolfo_Tan_Cardoso|Rodolfo Tan Cardoso]] |- | | [[Leopoldo Serantes]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Leopoldo_Serantes|Leopoldo Serantes]] |- | [[Talaksan:Archbishop Ramon Argüelles.jpg|center|128px]] | [[Ramon Arguelles]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Archbishop of Lipa]]<br/>[[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]] | [[:en:Ramon_Arguelles|Ramon Arguelles]] |- | [[Talaksan:Bishop Reynaldo Evangelista at the Manila Cathedral 2026-06-29.jpg|center|128px]] | [[Reynaldo Evangelista]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[bishop of Imus]] | [[:en:Reynaldo_Evangelista|Reynaldo Evangelista]] |- | [[Talaksan:Dr Honoria Acosta-Sison.jpg|center|128px]] | [[Honoria Acosta-Sison]] | [[gynecologist]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[propesor ng unibersidad]]<ref name="ref_2e1dc5b7c6c2a86eb86a2122d9352ef1f3c7714a1143fe7c1b3fc067eab931f7">''[[:d:Q28721132|The Biographical Dictionary of Women in Science]]''</ref><br/>[[obstetrician]] | | | | [[:en:Honoria_Acosta-Sison|Honoria Acosta-Sison]] |- | | [[Sergio Utleg]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[diocesan bishop]] | [[:en:Sergio_Utleg|Sergio Utleg]] |- | [[Talaksan:Teófilo Yldefonso 1928.jpg|center|128px]] | [[Teófilo Yldefonso]] | [[manlalangoy]]<br/>[[military personnel]] | | | | [[:en:Te%C3%B3filo_Yldefonso|Te%C3%B3filo Yldefonso]] |- | | [[Gabriel Reyes]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[Catholic archbishop]]<br/>[[Arsobispo ng Maynila]]<br/>[[Archbishop of Cebu]]<br/>[[titular archbishop]]<br/>[[bishop of Cebu]]<br/>[[President of the Catholic Bishops' Conference of the Philippines]] | [[:en:Gabriel_Reyes|Gabriel Reyes]] |- | | [[Wenceslao Selga Padilla]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref> | | | [[titular bishop]]<br/>[[apostolic prefect]]<br/>[[superior]] | [[:en:Wenceslao_Padilla|Wenceslao Padilla]] |- | [[Talaksan:Melissa de la Cruz at LA Time Festival of Books 2013-cropped.jpg|center|128px]] | [[Melissa de la Cruz]] | [[manunulat]]<br/>[[children's writer]]<br/>[[nobelista]]<br/>[[editor]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[young adult author]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | [[Blue Bloods]] | | [[:en:Melissa_de_la_Cruz|Melissa de la Cruz]] |- | [[Talaksan:Shamcey Supsup on September 18, 2011.jpg|center|128px]] | [[Shamcey Supsup]] | [[modelo]]<br/>[[arkitekto]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]] | | | | [[:en:Shamcey_Supsup-Lee|Shamcey Supsup-Lee]] |- | [[Talaksan:Anthony Villanueva 2017 stamp of the Philippines.jpg|center|128px]] | [[Anthony Villanueva]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref><br/>[[artista]] | | | | [[:en:Anthony_Villanueva|Anthony Villanueva]] |- | | [[Roel Velasco]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Roel_Velasco|Roel Velasco]] |- | [[Talaksan:2013 AVN Awards - Mimi Miyagi (8396773441) (crop).jpg|center|128px]] | [[Mimi Miyagi]] | [[artistang pornograpiko]]<br/>[[modelo]]<br/>[[erotic photography model]]<br/>[[politiko]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]] | | | | [[:en:Mimi_Miyagi|Mimi Miyagi]] |- | | [[José Villanueva]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Jos%C3%A9_Villanueva_(boxer)|Jos%C3%A9 Villanueva (boxer)]] |- | [[Talaksan:Amin Nazari 20191102.jpg|center|128px]] | [[Amin Nazari]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Amin_Nazari|Amin Nazari]] |- | | [[Isnilon Hapilon]] | [[militant]]<ref name="ref_3a050fe4a1b5cdc123941a4d809de3e4cbdf86aca7a47d00e70fc73396c7692f">http://www.reuters.com/article/us-philippines-militants-idUSBRE93F09K20130416</ref><br/>[[military personnel]] | | | [[Emir]] | [[:en:Isnilon_Hapilon|Isnilon Hapilon]] |- | | [[Satoshi Otomo]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Satoshi_%C5%8Ctomo|Satoshi %C5%8Ctomo]] |- | [[Talaksan:Pedro Abad Santos.jpg|center|128px]] | [[Pedro Abad Santos]] | [[politiko]] | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Pedro_Abad_Santos|Pedro Abad Santos]] |- | [[Talaksan:Van Partible by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Van Partible]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Prodyuser sa telebisyon|produser sa telebisyon]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[direktor sa telebisyon]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref><br/>[[film screenwriter]]<ref name="ref_dc94c0369b0c0704b1297c5e5d6c30196103b012e010ca8d43a5cc6a1cbde10b">''[[:d:Q37312|Internet Movie Database]]''</ref> | | | | [[:en:Van_Partible|Van Partible]] |- | [[Talaksan:Satine Phoenix Porn Star Karaoke 2007-05-01 1.jpg|center|128px]] | [[Satine Phoenix]] | [[artista]]<br/>[[artistang pornograpiko]]<br/>[[pintor]]<br/>[[modelo]]<br/>[[online streamer]] | | | | [[:en:Satine_Phoenix|Satine Phoenix]] |- | [[Talaksan:Aubrey Miles.jpg|center|128px]] | [[Aubrey Miles]] | [[modelo]]<br/>[[mang-aawit]] | | | | [[:en:Aubrey_Miles|Aubrey Miles]] |- | [[Talaksan:Portrait of Rosalina Abejo.jpg|center|128px]] | [[Rosalina Abejo]] | [[Konduktor ng musika|konduktor]]<br/>[[kompositor]]<ref name="ref_115bb190520bffe7d3b11a69f9df49b7ce90dc74fcae0be2a25876d6fbd480ac">http://www.musicsack.com/personfmt_itempk.cfm?itempk=7</ref><ref name="ref_78ef1b4c4bfd98c1b57835278aa68bfb7a82f895c16dd08902a7241396b8dd66">http://philippinemusicregistry.com.ph/main/artist/view/8</ref> | | | | [[:en:Rosalina_Abejo|Rosalina Abejo]] |- | [[Talaksan:Carli de Murga 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Carlie de Murga]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Carli_de_Murga|Carli de Murga]] |- | | [[Gurdev Khush]] | [[henetista]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref><br/>[[agronomo]]<ref name="ref_fb1f64d34c5132f5694317071ca178ed1972feacbb7953a7f9690398b08c1731">''[[:d:Q13219454|Library of Congress Authorities]]''</ref> | | | | [[:en:Gurdev_Khush|Gurdev Khush]] |- | [[Talaksan:MisaghBahadoranGlobal.jpg|center|128px]] | [[Misagh Bahadoran]] | [[dentist]]<br/>[[futsal player]]<br/>[[modelo]]<br/>[[futbolista]] | | | | [[:en:Misagh_Bahadoran|Misagh Bahadoran]] |- | [[Talaksan:Philippines Foreign Secretary Yasay Addresses Reporters at a News Conference (28502880421) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Perfecto R. Yasay, Jr.]] | [[negosyante]]<br/>[[abogado]]<ref name="ref_5d9f0275a9a10a2540c3b54d54876fcc3ca330edb427fb3d32e3b7d6b2c4ce30">https://cairope.dfa.gov.ph/site-administrator/embassy-news/150-perfecto-r-yasay-jr-secretary-of-foreign-affairs</ref><br/>[[politiko]] | | | [[chairperson]]<ref name="ref_a95020c6c926990cc42cba9158f1ffa3651c92e7a72951390e120a8a21ca0969">https://news.mb.com.ph/2020/06/12/former-dfa-sec-yasay-dies-73/</ref><br/>[[Kalihim ng Ugnayang Panlabas]]<ref name="ref_7911ff1da716d452199d6d0b838df2f94f6168b660ff4836baf6ac4a4d662d24">https://newsinfo.inquirer.net/878680/ca-rejects-appointment-of-yasay</ref> | [[:en:Perfecto_Yasay_Jr.|Perfecto Yasay Jr.]] |- | [[Talaksan:Ronnie del Carmen.jpg|center|128px]] | [[Ronnie del Carmen]] | [[animator]]<br/>[[screenwriter]]<br/>[[Direktor sa pelikula|direktor ng pelikula]]<br/>[[ilustrador]]<br/>[[comics artist]]<br/>[[artista]]<br/>[[graphic artist]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref><br/>[[alagad ng sining]]<ref name="ref_6736ab989f2d8e2cd451d0d2b4069c27c6ecdc3b67423cd2d1d5f73148e6cd3f">''[[:d:Q36578|Gemeinsame Normdatei]]''</ref> | | | | [[:en:Ronnie_del_Carmen|Ronnie del Carmen]] |- | [[Talaksan:Álvaro Silva 20191101 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Álvaro Silva]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:%C3%81lvaro_Silva_(footballer)|%C3%81lvaro Silva (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ray Mendoza 20120329.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ray Mendoza Hansen]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ray_Mendoza|Kevin Ray Mendoza]] |- | | [[Natividad Almeda López]] | [[abogado]]<br/>[[hukom]] | | | | [[:en:Natividad_Almeda-L%C3%B3pez|Natividad Almeda-L%C3%B3pez]] |- | [[Talaksan:Geena Rocero for Chromat.jpg|center|128px]] | [[Geena Rocero]] | [[modelo]]<br/>[[LGBTQ rights activist]]<br/>[[Playmate]] | | | | [[:en:Geena_Rocero|Geena Rocero]] |- | [[Talaksan:Vicky Tauli-Corpuz in Kuala-Lumpur.jpg|center|128px]] | [[Victoria Tauli-Corpuz]] | [[indigenous rights activist]] | | | [[United Nations Special Rapporteur]] | [[:en:Victoria_Tauli-Corpuz|Victoria Tauli-Corpuz]] |- | [[Talaksan:Kiyomi Watanabe PH.jpg|center|128px]] | [[Kiyomi Watanabe]] | [[judoka]] | | | | [[:en:Kiyomi_Watanabe|Kiyomi Watanabe]] |- | [[Talaksan:Daisuke Sato After the Game - PHI vs AFG, September 12, 2023.png|center|128px]] | [[Daisuke Sato]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Daisuke_Sato_(footballer)|Daisuke Sato (footballer)]] |- | [[Talaksan:Kevin Ingresso.jpg|center|128px]] | [[Kevin Ingreso]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Kevin_Ingreso|Kevin Ingreso]] |- | | [[Oscar Jaime Llaneta Florencio]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[auxiliary bishop]]<br/>[[diocesan bishop]]<br/>[[titular bishop]]<br/>[[apostolic administrator]] | [[:en:Oscar_Jaime_Florencio|Oscar Jaime Florencio]] |- | [[Talaksan:Rep. Geraldine Roman (19th Congress).jpg|center|128px]] | [[Geraldine Roman]] | [[mamamahayag]]<br/>[[estadista]]<br/>[[politiko]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref> | | | [[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_d01d114b0423af7fdb7cb4885737a659fb2b6409f8acd63e037ff3f1958646bb">http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]]<ref name="ref_70993855ad08fbce4b2a13f5728ccf26f2ab52af081a59aa31f17fdd9af2f41d">http://congress.gov.ph/members/search.php?id=roman-g</ref><br/>[[miyembro ng Kapulungan ng mga Kinatawan ng Pilipinas]] | [[:en:Geraldine_Roman|Geraldine Roman]] |- | [[Talaksan:Kylie Verzosa 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kylie Verzosa]] | [[modelo]]<br/>[[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[artista]] | | | | [[:en:Kylie_Verzosa|Kylie Verzosa]] |- | | [[Tabinas Jefferson]] | [[futbolista]] | | | | [[:en:Jefferson_Tabinas|Jefferson Tabinas]] |- | [[Talaksan:Eumir felix marcial KL 2017.jpg|center|128px]] | [[Eumir Marcial]] | [[boksingero]]<ref name="ref_883810bbc71539bca4145280e9d6a38794e10ac97d471507d9610482d8ea5733">''[[:d:Q895505|BoxRec]]''</ref> | | | | [[:en:Eumir_Marcial|Eumir Marcial]] |- | [[Talaksan:Manny Jacinto at the 2018 Comic-Con International (42913094245) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Manny Jacinto]] | [[artista sa telebisyon]]<br/>[[mananayaw]]<br/>[[artista]]<ref name="ref_70c3bb41c04c4e74e29f145065397a2885b8cb7fefd98c8d87964095ff3cbd94">''[[:d:Q13550863|Národní autority České republiky]]''</ref> | | | | [[:en:Manny_Jacinto|Manny Jacinto]] |- | [[Talaksan:New Clark City Visit of Kayla Sanchez (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kayla Sanchez]] | [[manlalangoy]]<ref name="ref_71088fd3015a897b4edb05c490dbd362f030de19fdf8997617b2579e42df444f">''[[:d:Q23439984|swimrankings.net]]''</ref> | | | | [[:en:Kayla_Sanchez|Kayla Sanchez]] |- | [[Talaksan:Karen Ibasco Joins the UN Youth Climate Summit (2019) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Karen Ibasco]] | [[kalahok sa patimapalak pangkagandahan]]<br/>[[pisiko]] | | | | [[:en:Karen_Ibasco|Karen Ibasco]] |- | [[Talaksan:Sarina Bolden.png|center|128px]] | [[Sarina Bolden]] | [[futbolista]]<ref name="ref_a4daea7bcee446c1cbd0b6a142d0b95aeef218a10a1d147d8d274272a911d962">https://www.chicagotribune.com/sports/soccer/ct-world-cup-sarina-bolden-philippines-20230725-kihxntol2zb3nhmqhvhlgmqqci-story.html</ref> | | | | [[:en:Sarina_Bolden|Sarina Bolden]] |- | [[Talaksan:Margielyn Didal (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margielyn Didal]] | [[skateboarder]] | | | | [[:en:Margielyn_Didal|Margielyn Didal]] |- | | [[Rex Andrew Clement Alarcon]] | [[paring Katoliko]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Catholic deacon]]<ref name="ref_f848c7f702fe3fadf6a7ab43688ebe33df8018bfc2ef581889a83f945df2cc56">''[[:d:Q3892772|Catholic-Hierarchy.org]]''</ref><br/>[[Obispo (Simbahang Katolika)|obispo]] | | | [[diocesan bishop]]<br/>[[Roman Catholic Archbishop of Caceres]] | [[:en:Rex_Andrew_Alarcon|Rex Andrew Alarcon]] |- | [[Talaksan:Louise Mabulo UN Young Champion of the Earth Award Ceremony Speech 3 (50750541351).jpg|center|128px]] | [[Louise Emmanuelle Mabulo]] | [[cook]]<br/>[[environmentalist]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[magsasaka]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref><br/>[[entrepreneur]]<ref name="ref_ff80d94740b99d6f717b97d44e86b62139d1d5a7087ac7770ea96e91deb9b991">https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-02d9060e-15dc-426c-bfe0-86a6437e5234</ref> | | | | [[:en:Louise_Mabulo|Louise Mabulo]] |- | | [[Marinel Sumook Ubaldo]] | [[climate activist]] | | | | [[:en:Marinel_Sumook_Ubaldo|Marinel Sumook Ubaldo]] |- | [[Talaksan:Bianca Bustamante 2024.jpg|center|128px]] | [[Bianca Bustamante]] | [[racing driver]]<br/>[[racecar driver]] | | | | [[:en:Bianca_Bustamante|Bianca Bustamante]] |- | [[Talaksan:PIA Leyte - Aira Villegas interview (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aira Villegas]] | [[boksingero]] | | | | [[:en:Aira_Villegas|Aira Villegas]] |} {{Wikidata list end}} 9rrzwgjwghay8vpmb7rmnqr9ixxs4d8 Usapang tagagamit:Tagasalinero 3 287068 2237213 2235501 2026-10-26T02:05:30Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-44 */ bagong seksiyon 2237213 wikitext text/x-wiki Mabuhay! '''Mabuhay!''' Magandang araw, Tagasalinero, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:29, 25 Abril 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Kitniyot]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Kitniyot''' (Hebrew: קִטְנִיּוֹת‎, qitniyyot) is a Hebrew word meaning legumes. During the Passover holiday, however, the word kitniyot takes on a broader meaning to include grains and seeds such as rice, corn, sunflower seeds, sesame seeds, soybeans, peas, and lentils, in addition to legumes. According to Orthodox Ashkenazi and some Sephardic customs, Kitniyot may not be eaten during Passover. Although Reform and Conservative Ashkenazi Judaism currently allow for the consumption of Kitniyot during Passover, long-standing tradition in these and other communities is to abstain from their consumption. According to Torat Eretz Yisrael and Minhagei Eretz Yisrael, any Jew worldwide, regardless of origin, and despite the practice of their forefathers, may eat kitniyot on Passover, for it is a practice rejected as an unnecessary precaution by Halachic authorities as early as the time of its emergence. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 15 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=18973993 --> == Hiling ng pagsalin ng mga artikulo == Magandang araw {{ping|Tagasalinero}} ! Kung naaayon sa iyong skedyul, pakihanay ang mga sumusunod na artikulong hiniling ni [[:wikidata:User:A2D2]] sa [[:wikidata:User talk:JWilz12345|aking talkpage]] sa Wikidata: * [[:en:Baku TV Tower]] * [[:en:Telephone numbers in Azerbaijan]] * [[:en:Energy in Azerbaijan]] Paumanhin kung naaabala ko ang iyong isinasaling artikulo, pero dahil ang pokus ko ay sa mga [[Talaan ng mga lungsod sa Demokratikong Republika ng Congo|mga lungsod sa DR Congo]] (at sa susunod, ilan pang mga lungsod sa iba pang mga bansa, dagdag pa ang ginagawa kong pagaambag sa mga "road-related articles" dito. At isa pa, ang pagpalya ng "ContentTranslation" tool sa aking mobile browser, di-ko alam kung dahil sa pagbabawal ng mobile service provider ko o hindi sumusuporta sa mga phone browsers. Hindi naman kailangang imadali ang mga ito, total sinasabi parati ng mga admins na "walang deadline sa pag-eedit sa Wikipedia, sa anumang language versions." Muli, humihiling lang ako na ihanay o isama mo ang mga nasabing enwiki na artikulo sa mga isasalin mo. Gayunpaman, gusto kong gamitin ang oportunidad na bukas ka sa pag-iimprove sa ilang mga inambag kong mga artkulo. Maraming salamat! :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:25, 25 Abril 2019 (UTC) :Magandang araw {{ping|JWilz12345}} at maraming salamat sa pagtanggap sa akin! Isasama ko ang mga artikulo sa aking listahan. :-) [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 17:05, 25 Abril 2019 (UTC) ::Magandang araw ulit {{ping|JWilz12345}}! Sa wakas, natapos ko ang tatlong artikulo. :-) Narito ang mga kawing para sa iyong pagsusuri: ::*[[Tore ng Baku TV]] ::*[[Mga numero ng telepono sa Aserbayan]] ::*[[Enerhiya sa Aserbayan]] ::Disclaimer lang: hindi ko nailagay ang infobox sa ikalawang artikulo dahil wala pa ang format sa ating wiki, pero naisama naman ang mga ibang bahagi. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 07:43, 10 Mayo 2019 (UTC) :::{{ping|Tagasalinero}} Maraming salamat sa iyong tulong! Nawa'y patuloy ang iyong pag-aambag dito sa tlwiki. :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 13:07, 11 Mayo 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jaflong]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jaflong Sylhet.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Jaflong''' is a hill station and tourist destination in the Division of Sylhet, Bangladesh. It is located in Gowainghat Upazila of Sylhet District and situated at the border between Bangladesh and the Indian state of Meghalaya, overshadowed by subtropical mountains and rainforests. Jaflong is known for its stone collections and is home of the Khasi tribe </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 29 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Banana flour]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Starr-180106-1562-Prosopis pallida-Waianae Gold kiawe flour for banana muffins-Hawea Pl Olinda-Maui (40290422231).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Banana flour''' is a powder traditionally made of green bananas. Historically, banana flour has been used in Africa and Jamaica as a cheaper alternative to wheat flour. It is now often used as a gluten-free replacement for wheat flours or as a source of resistant starch, which has been promoted by certain dieting trends such as paleo and primal diets and by some recent nutritional research. Banana flour, due to the use of green bananas, has a very mild banana flavor raw, and when cooked, it has an earthy, nonbanana flavor; it also has a texture reminiscent of lighter wheat flours and requires about 25% less volume, making it a good replacement for white and white whole-wheat flour. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 6 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Old Sugar Mill of Koloa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Kauai-old-sugar-mill-Koloa-chimney.JPG|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Old Sugar Mill of Kōloa''' was part of the first commercially successful sugarcane plantation in Hawaiʻi, which was founded in Kōloa on the island of Kauai in 1835 by Ladd & Company. This was the beginning of what would become Hawaii's largest industry. The building was designated a National Historic Landmark on December 29, 1962. A stone chimney and foundations remain from 1840. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 13 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Helicopter 66]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:SH-3D Sea King of HS-4 recovers Apollo 11 astronaut on 24 July 1969.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Helicopter 66''' is a United States Navy Sikorsky Sea King helicopter used during the late 1960s for the water recovery of astronauts during the Apollo program. It has been called "one of the most famous, or at least most iconic, helicopters in history", was the subject of a 1969 song by Manuela and was made into a die-cast model by Dinky Toys. In addition to its work in support of NASA, Helicopter 66 also transported the Shah of Iran during his 1973 visit to the aircraft carrier USS Kitty Hawk. Helicopter 66 was delivered to the U.S. Navy in 1967 and formed part of the inventory of U.S. Navy Helicopter Anti-Submarine Squadron Four for the duration of its active life. Among its pilots during this period was Donald S. Jones, who would go on to command the United States Third Fleet. Later re-numbered Helicopter 740, the aircraft crashed in the Pacific Ocean in 1975 during a training exercise. At the time of its crash, it had logged more than 3,200 hours of service. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 20 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:O Que É Que A Baiana Tem?]]'''<br /><small>([[:pt:O Que É que a Baiana Tem?]]) </small></span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carmen Miranda, Banana da Terra 1939.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''O que é que a baiana tem?''''' is a song composed by Dorival Caymmi in 1939 and recorded by Carmen Miranda. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 3 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19123976 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Expedition to Lapland]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Expedition to Lapland''', the northernmost region in Sweden, by Carl Linnaeus in 1732 was an important part of his scientific career. Linnaeus departed from Uppsala and travelled clockwise around the coast of the Gulf of Bothnia over the course of six months, making major inland incursions from Umeå, Luleå and Tornio. His observations became the basis of his book Flora Lapponica (1737) in which Linnaeus’ ideas about nomenclature and classification were first used in a practical way.[2] Linnaeus kept a journal of his expedition which was first published posthumously as an English translation called Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland (1811). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:53, 10 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19138058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karin Bergöö Larsson]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Karin-Bergoo.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Karin Larsson, née Bergöö''', (3 October 1859 – 18 February 1928) was a Swedish artist and designer who collaborated with her husband, Carl Larsson, as well as being often depicted in his paintings. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 17 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:National Historic Sites of Canada]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''National Historic Sites of Canada''' (French: Lieux historiques nationaux du Canada) are places that have been designated by the federal Minister of the Environment on the advice of the Historic Sites and Monuments Board of Canada (HSMBC), as being of national historic significance </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 24 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Hewing]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Northeim 2005-09-17 Fachwerk-05.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> In woodworking, '''hewing''' is the process of converting a log from its rounded natural form into lumber (timber) with more or less flat surfaces using primarily an axe. It is an ancient method, and before the advent of the industrial-era type of sawmills, it was a standard way of squaring up wooden beams for timber framing. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 1 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Belgian government in exile]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hubert Pierlot and Robert Sturges.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Belgian government in London''' (French: Gouvernement belge à Londres, Dutch: Belgische regering in Londen), also known as the Pierlot IV Government, was the government in exile of Belgium between October 1940 and September 1944 during World War II. The government was tripartite, involving ministers from the Catholic, Liberal and Labour Parties. After the invasion of Belgium by Nazi Germany in May 1940, the Belgian government, under Prime Minister Hubert Pierlot, fled first to Bordeaux in France and then to London, where it established itself as the only legitimate representation of Belgium to the Allies. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:07, 8 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19187313 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Philippine space program]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:ABS-3 (Agila-2).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''space program of the Philippines''' is decentralized and is maintained by various agencies of the Department of Science and Technology (DOST). There is no dedicated space agency to oversee the country's space program and is funded through the National SPACE Development Program by the DOST. Early Philippine initiatives in space technology has been led by private firms although in the recent years the government has played a more active role. The Philippines has been involved in space technology since the 1960s, when the government built an Earth satellite receiving station by the administration of then-President Ferdinand Marcos. It was also during the latter part of this period that a Filipino private firm acquired the country's first satellite, Agila-1 which was launched as an Indonesian satellite. In the 1990s, Mabuhay had Agila 2 launched to space from China. In the 2010s, the Philippine government partnered with the Tohoku and Hokkaido Universities of Japan to launch the first satellite designed by Filipinos, Diwata-1. Diwata-1 is a microsatellite. The government was able to develop and send two more small-scale satellites, Diwata-2 and Maya-1. A centralized space agency has been proposed in the legislature to address funding and management issue faced by the country's space program. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]01:50, 15 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Free Solo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''''Free Solo''''' is a 2018 American documentary film about climbing El Capitan in Yosemite. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]02:19, 22 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sevastopol Naval Base]]'''</span><br /><small>''([[:ru:Севастопольская военно-морская база]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Aleksandrovets&Muromets2005Sevastopol.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sevastopol Naval Base''' (Russian: Севастопольская военно-морская база; Ukrainian: Севастопольська військово-морська база) is a naval base located in Sevastopol, on disputed Crimean peninsula. It is a base of the Russian Navy and the main base of the Black Sea Fleet. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 29 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Chugach State Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 77.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Chugach State Park''' covers 495,204 acres (2,004 square kilometers) immediately east of the Anchorage Bowl in south-central Alaska. Though primarily in the Municipality of Anchorage, a small portion of the park north of the Eklutna Lake area in the vicinity of Pioneer Peak lies within the Matanuska-Susitna Borough. Established by legislation signed into law on August 6, 1970, by Alaska Governor Keith Miller, this state park was created to provide recreational opportunities, protect the scenic value of the Chugach Mountains and other geographic features, and ensure the safety of the water supply for Anchorage. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:20, 5 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Visby City Wall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Visby ringmur östra delen norrut.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Visby City Wall''' (Swedish: Visby ringmur, sometimes Visby stadsmur) is a medieval defensive wall surrounding the Swedish town of Visby on the island of Gotland. As the strongest, most extensive, and best preserved medieval city wall in Scandinavia, the wall forms an important and integral part of Visby World Heritage Site. Built in two stages during the 13th and 14th century, approximately 3.44 km (2.14 mi) of its original 3.6 km (2.2 mi) still stands. Of the 29 large and 22 smaller towers, 27 large and 9 small remain. A number of houses that predate the wall were incorporated within it during one of the two phases of construction. During the 18th century, fortifications were added to the wall in several places and some of the towers rebuilt to accommodate cannons. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 12 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Duesenberg Model A]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:1923 Duesenberg Model A Rubay Touring p1.JPG|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Duesenberg Model A''' was the first automobile in series production to have hydraulic brakes and the first automobile in series production in the United States with a straight-eight engine. Officially known as the Duesenberg Straight Eight, the Model A was first shown in late 1920 in New York City. Production was delayed by substantial changes to the design of the car, including a change in the engine valvetrain from horizontal overhead valves to an overhead camshaft; also during this time, the company had moved its headquarters and factory from New Jersey to Indiana. The Model A was manufactured in Indianapolis, Indiana, from 1921 to 1925 by the Duesenberg Automobiles and Motors Company and from 1925 to 1926 at the same factory by the restructured Duesenberg Motor Company. The successors to the company began referring to the car as the Model A when the Model J was introduced. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 26 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Gladys Kalema-Zikusoka]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gladys Kalema Zikusoka.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Gladys Kalema-Zikusoka''' (born 8 January 1970) is a Ugandan veterinarian and founder of Conservation Through Public Health, an organisation dedicated to the coexistence of endangered mountain gorillas, other wildlife, humans, and livestock in Africa. She was Uganda's first wildlife veterinary officer and was the star of the BBC documentary, Gladys the African Vet. In 2009 she won the Whitley Gold Award for her conservation work. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 2 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 14:22, 6 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19352603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bat as food]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bats for eating in Laos.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Bats are a food''' source for humans in the Pacific Rim and Asia. Bats are consumed in various amounts in Indonesia, Thailand, Vietnam, Guam, and in other Asian and Pacific Rim countries and cultures. In Guam, Mariana fruit bats (Pteropus mariannus) are considered a delicacy, and a flying fox bat species was made endangered due to being hunted there. In addition to being hunted as a food source for humans, bats are also hunted for their skins. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:11, 9 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19346679 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:06, 20 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19395091 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sand-Covered Church]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Nordenskirker_Skagen(26).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sand-Covered Church''' (Danish: Den Tilsandede Kirke, also translated as The Buried Church, and also known as Old Skagen Church) is the name given to a late 14th-century church dedicated to Saint Lawrence of Rome. It was a brick church of considerable size, located 2 kilometres (1.2 mi) southwest of the town centre of Skagen, Denmark. During the last half of the 18th century the church was partially buried by sand from nearby dunes; the congregation had to dig out the entrance each time a service was to be held. The struggle to keep the church free of sand lasted until 1795, when it was abandoned </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 23 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19362143 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Penal system in China]]'''</span> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''penal system in China''' is mostly composed of an administrative detention system and a judicial incarceration system. As of mid 2015, it is reported prisoners held in prisons managed by Ministry of Justice is 1,649,804, result in a population rate of 118 per 100,000. Detainees in Ministry of Public Security facilities is 650,000 as of 2009, which combined would result in a population rate of 164 per 100,000. China also retained the use of death penalty with the approval right reserved to the Supreme People's Court, and have a system of death penalty with reprieve where the sentence is suspended unless the convicted commit another major crime within two years while detained. There are discussion urging increased use of community correction, and debate are ongoing to have Ministry of Justice oversee administrative detainees as well to prevent police from having too much power. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|32px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:01, 30 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19415526 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Christchurch Town Hall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Christchurch Town Hall of the Performing Arts, New Zealand.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Christchurch Town Hall''', since 2007 formally known as the Christchurch Town Hall of the Performing Arts, opened in 1972, is Christchurch, New Zealand's premier performing arts centre. It is located in the central city on the banks of the Avon River overlooking Victoria Square, opposite the former location of the demolished Christchurch Convention Centre. Due to significant damage sustained during the February 2011 Christchurch earthquake, it was closed until 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 14 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19441368 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garlic production in China]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:2005garlic.PNG|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Garlic production in China''' is significant to the worldwide garlic industry, as China provides 80% of the total world production and is the leading exporter. Following China, other significant garlic producers include India (5% of world production) and Bangladesh (1%). As of 2016, China produced 21 million tonnes annually. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 21 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19475547 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:115 Antioch earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''115 Antioch earthquake''' occurred on 13 December 115 AD. It had an estimated magnitude of 7.5 on the surface wave magnitude scale and an estimated maximum intensity of XI (Extreme) on the Mercalli intensity scale. Antioch and surrounding areas were devastated with a great loss of life and property. It triggered a local tsunami that badly damaged the harbour at Caesarea Maritima. The Roman Emperor Trajan was caught in the earthquake, as was his successor Hadrian. Although the consul Marcus Pedo Vergilianus was killed, they escaped with only slight injuries and later began a program to rebuild the city. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 28 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jigokudani Monkey Park]]'''</span><br /> <small>''([[:ja:地獄谷野猿公苑]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Jigokudani Monkey Park''' is located in Yamanouchi, Nagano Prefecture, Japan. It is part of the Joshinetsu Kogen National Park (locally known as Shigakogen), and is located in the valley of the Yokoyu-River, in the northern part of the prefecture. The name Jigokudani, meaning "Hell's Valley", is due to the steam and boiling water that bubbles out of small crevices in the frozen ground, surrounded by steep cliffs and formidably cold and hostile forests. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 4 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2019. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2019/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2019-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:41, 4 Nobyembre 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Blautopf]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Blaubeuren Blautopf 20180804 02.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''Blautopf''' (German for Blue pot; "blau" means blue, "Topf" means pot) is a spring that serves as the source of the river Blau in the karst landscape on the Swabian Jura's southern edge, in Southern Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:52, 11 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Quonset hut]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Quonset.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''Quonset hut''' is a lightweight prefabricated structure of corrugated galvanized steel having a semicircular cross-section. The design was developed in the United States, based on the Nissen hut introduced by the British during World War I. Hundreds of thousands were produced during World War II. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 18 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Electric match]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Exploding E match collage.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> An '''electric match''' is a device that uses an externally applied electric current to ignite a combustible compound. Electric matches can be used in any application where source of heat is needed at a precisely controlled point in time, typically to ignite a propellant or explosive. Examples include airbags, pyrotechnics, and military or commercial explosives. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 25 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Fetoscopy]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Intervention par foetoscopie1.png|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Fetoscopy''' is an endoscopic procedure during pregnancy to allow surgical access to the fetus, the amniotic cavity, the umbilical cord, and the fetal side of the placenta. A small incision is made in the abdomen, and an endoscope is inserted through the abdominal wall and uterus into the amniotic cavity. Fetoscopy allows for medical interventions such as a biopsy (tissue sample) or a laser occlusion of abnormal blood vessels (such as chorioangioma) or the treatment of spina bifid. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:36, 2 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:New Brighton Pier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:New Brighton Pier during the sunset, Christchurch, New Zealand.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> There have been two '''New Brighton Piers''' in New Brighton, New Zealand. The first pier, of wooden construction, opened on 18 January 1894 and was demolished on 12 October 1965. The current concrete pier was opened on 1 November 1997. It is one of the icons of Christchurch. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:57, 9 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Topi]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Topi (Damaliscus lunatus jimela) female.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''topi''' (''Damaliscus lunatus jimela'') is a highly social and fast antelope subspecies of the common tsessebe, a species which belongs to the genus Damaliscus. They are found in the savannas, semi-deserts, and floodplains of sub-Saharan Africa. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:11, 16 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19639518 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Niassodon]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Niassodon.tif|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Niassodon''''' is an extinct genus of kingoriid dicynodont therapsid known from the Late Permian of Niassa Province, northern Mozambique. It contains a single species, ''Niassodon mfumukasi''. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 23 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19644490 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:German Central Library for the Blind]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Leipzig Deutsche Zentralbuecherei fuer Blinde.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''German Central Library for the Blind''' (German: Deutsche Zentralbücherei für Blinde), abbreviated DZB, is a public library for the visually impaired located in the city of Leipzig, Saxony, Germany. Its collection of 72,300 titles is amongst the largest in the German speaking countries. The institution consists of a lending library, a publishing house, and a research center for barrier-free communication. It also has production facilities for braille books, audiobooks, and braille music. The DZB publishes about 250 new titles annually. Founded in 1894, the DZB is the oldest library for the blind in Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 30 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19663331 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:ru:Крымский мост (Москва)]]'''</span><br /> <small>''([[:en:Krymsky Bridge]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Moscow 05-2017 img13 Krymsky Bridge.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Krymsky Bridge''' or Crimean Bridge is a steel suspension bridge in Moscow. The bridge spans the Moskva River 1,800 metres south-west from the Kremlin and carries the Garden Ring across the river. The bridge links the Crimean Square to the north with Krymsky Val street to the south. The nearby Moscow Metro stations are Park Kultury and Oktyabrskaya. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:25, 6 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Genovese sauce]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Genovesesauce.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Genovese sauce''' is a rich, onion-based pasta sauce from the region of Campania, Italy. Likely introduced to Naples from the northern Italian city of Genoa during the Renaissance, it has since become famous in Campania and forgotten elsewhere. The sauce is unusual for the long preparation time used to soften and flavor the onions. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 13 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Patanga succincta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Patanga succincta (40890841064).jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Patanga succincta''''', the Bombay locust, is a species of locust found in India and southeast Asia. It is usually a solitary insect, and it is only in India that it has exhibited swarming behaviour. The last plague of this locust was in that country between 1901 and 1908 and there have not been any swarms since 1927. It is thought that the behaviour of the insects has altered because of changing practices in agricultural land use. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 20 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Flapper]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The flapper - glass slide - 1920.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''The Flapper''''' is a 1920 American silent comedy film starring Olive Thomas. Directed by Alan Crosland, the film was the first in the United States to portray the "flapper" lifestyle, which would become a cultural craze or fad in the 1920s. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:34, 2 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19803136 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Three Sisters (Alberta)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Three Sisters from Police Creek.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''The Three Sisters''' are a trio of peaks near Canmore, Alberta, Canada. They are known individually as Big Sister, Middle Sister and Little Sister. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 30 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19883477 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cloth facemask]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coronalijer (Rumag) protective mask, Oude Pekela (2020) 01.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''cloth facemask''' is a mask made of common textiles worn over the mouth and nose. Unlike surgical masks and respirators such as N95 masks, they are not subject to regulation, and there is currently little research or guidance on their effectiveness as a protective measure against infectious disease transmission or particulate air pollution. They were routinely used by healthcare workers from the mid 19th century until the mid 20th century. In the 1960s they fell out of use in the developed world in favor of modern surgical masks, but their use has persisted in developing countries. During the 2019–20 coronavirus pandemic, their use in developed countries was revived as a last resort due to shortages of surgical masks and respirators. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:24, 13 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19974415 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:As-Nas]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:گنجفه.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''As-Nas''' (آس ناس) is a card game or type of playing cards that were used in Persia. The design of the packs is simple, consisting of only five individual card designs, each with a distinctive background colour. As-Nas date back to the 17th century, and at that time a 25-card pack was used, with 5 suits, each suit having one court card and four numeral cards. Cards from the 19th century with the classic As-Nas designs can be found in various museum collections. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 20 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19978834 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Pour le piano]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Debussy - Sarabande from Pour le piano.ogg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Pour le piano''''' (For the piano), L. 95, is a suite for solo piano by Claude Debussy. It consists of three individually composed movements, Prélude, Sarabande and Toccata. The suite was completed and published in 1901. It was premiered on 11 January 1902 at the Salle Érard, played by Ricardo Viñes. Maurice Ravel orchestrated the middle movement </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:22, 27 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19999361 --> == Wikipedia PH Month: A Call for Collaboration == Hi! [[File:WIKIPEDIA PH Month.png|right|250px]] '''[[:meta:Wikipedia Philippine Month|Wikipedia Philippine Month]]''' or simply '''Wikipedia PH Month''' is a monthly online event inspired by [[:meta:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] that aims to promote Philippine content in Philippine Wikipedia editions and beyond. Each participating local community runs a monthly online edit-a-thon, which promotes the creation or improvement of the Wikipedia content about a particular group or [[:en:Ethnic groups in the Philippines|groups of people in the Philippines]] and the region they represent. The participating community is not limited to the Philippines. This activity also aims to encourage collaboration among Filipino contributors within the archipelago and in the diaspora and to create linkages among Filipino and non-Filipino contributors who support the main objective. If you have any thoughts about this project, kindly share it in the talk page. --[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 19:43, 27 Abril 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:F. Percy Smith]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Frank Percy Smith''' (12 January 1880–24 March 1945) was a British naturalist and early nature documentary pioneer working for Charles Urban, where he pioneered the use of time-lapse and microcinematography. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:26, 4 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bernwood Forest]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bernwood Forest - geograph.org.uk - 1730158.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Bernwood Forest''' was one of several forests of the ancient Kingdom of England and was a Royal hunting forest. It is thought to have been set aside as Royal hunting land when the Anglo-Saxon kings had a palace at Brill and church in Oakley, in the 10th century and was a particularly favoured place of Edward the Confessor, who was born in nearby Islip. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 11 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:June Almeida]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''June Dalziel Almeida''' (5 October 1930 – 1 December 2007) was a Scottish virologist, a pioneer in virus imaging, identification and diagnosis. Her skills in electron microscopy earned her an international reputation. (...) She succeeded in identifying viruses that were previously unknown, including—in 1966—a group of viruses that was later named coronavirus. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 18 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Siilinjärvi carbonatite]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Siilinjärvi Särkijärvi pit.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Siilinjärvi carbonatite''' complex is located in central Finland close to the city of Kuopio. It is named after the nearby village of Siilinjärvi, located approximately 5 km west of the southern extension of the complex. Siilinjärvi is the second largest carbonatite complex in Finland after the Sokli formation, and one of the oldest carbonatites on Earth at 2610±4 Ma. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:37, 25 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Castle of the Pico]]'''</span><br /><small>''([[:it:Castello dei Pico]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Castello Pico, Mirandola.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Castle of the Pico''' (in Italian Castello dei Pico) is a castle in the city center of Mirandola, in the province of Modena, Italy. Famous in Europe as a legendary impregnable fortress, it belonged to the House of Pico della Mirandola, who ruled over the city for four centuries (1311-1711) and who enriched it in the Renaissance period with important pieces of art. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:36, 1 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20128608 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garúa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Reserva Nacional Lomas de Lachay, Huaral, Lima, Perú 01.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Garúa''' is a Spanish word meaning drizzle or mist. Although used in other contexts in the Spanish-speaking world, garúa most importantly refers to the moist cold fog that blankets the coasts of Peru and northern Chile, especially during the southern hemisphere winter. Garúa is called Camanchaca in Chile. Garúa brings mild temperatures and high humidity to a tropical coastal desert. It also provides moisture from fog and mist to a nearly-rainless region and permits the existence of vegetated fog oases, called lomas. While fog and drizzle are common in many coastal areas around the world, the prevalence and persistence of garúa and its impact on climate and the environment make it unique </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:49, 8 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20134234 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Te Araroa Trail]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Te_Araroa_logo_sign.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Te Araroa''' (The Long Pathway) is New Zealand's long distance tramping route, stretching circa 3,000 kilometres (1,900 mi) along the length of the country's two main islands from Cape Reinga to Bluff. It is made up of a mixture of older tracks and walkways, new tracks, and link sections alongside roads. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:21, 15 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20170853 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Vessel (structure)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hudson Yards Plaza March 2019 18.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Vessel''' (TKA) is a structure and landmark which was built as part of the Hudson Yards Redevelopment Project in Manhattan, New York City, New York. Construction began in April 2017; it opened on March 15, 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:42, 22 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20199070 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Punt (boat)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Boats on the river Cam.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> A '''punt''' is a flat-bottomed boat with a square-cut bow, designed for use in small rivers or other shallow water. Punting is boating in a punt. The punter generally propels the punt by pushing against the river bed with a pole. A punt should not be confused with a gondola, a shallow draft vessel that is structurally different, and which is propelled by an oar rather than a pole. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:21, 29 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20201444 --> == WPWP Campaign == Maraming salamat sa paglahok sa WPWP Campaign. Pakatandaan na maaari ring gamitin ang mga larawang mula sa mga lahok sa Wiki Loves Earth, Wiki Loves Monuments at iba pang kahalintulad na mga patimpalak. -[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 13:33, 1 Hulyo 2020 (UTC) :Salamat sa paalala. Susubukan kong gumamit ng mga ganoong larawan. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 22:11, 1 Hulyo 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Cobbler]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ben Arthur, Arrochar Alps, Scotland 02.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''The Cobbler''' (Scottish Gaelic: Beinn Artair) is a mountain of 884 metres (2,900 ft) height located near the head of Loch Long in Scotland. Although only a Corbett, it is "one of the most impressive summits in the Southern Highlands" </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:06, 6 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20246150 --> == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:26, 6 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:33, 8 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Coraline Ada Ehmke]]'''</span><br /><small>''([[:fr:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:nl:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:zh:珂若蘭·愛達·安姆琪]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coraline Ada Ehmke.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Coraline Ada Ehmke''' is a software developer and open source advocate based in Chicago, Illinois. She began her career as a web developer in 1994 and has worked in a variety of industries, including engineering, consulting, education, advertising, healthcare, and software development infrastructure. She is known for her work in Ruby, and in 2016 earned the Ruby Hero award at RailsConf, a conference for Ruby on Rails developers. She is also known for her social justice work and activism, the creation of Contributor Covenant, and promoting the widespread adoption of codes of conduct for open source projects and communities. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 13 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20259959 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Amabie]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Higo Amabie.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Amabie''' (アマビエ) is a legendary Japanese mermaid or merman with three legs, who allegedly emerges from the sea and prophesies either an abundant harvest or an epidemic. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 20 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20275748 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News/2020/32 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:26, 31 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == rekomendasyon == Hello, kaibigan! Ako po ay baguhan pa lamang sa larangan nag pagsusulat dito. Ano po ba ang mga karampatang rekomendasyon ang iyong maibibigay para maisayos ko pa ang aking mga ambag? Maraming salamat po. — [[Natatangi:Mga ambag/77.96.40.169|77.96.40.169]] 19:36, 1 Agosto 2020 (UTC) :Hi kaibigan {{ping|77.96.40.169}}! Masaya ako na naging interesado ka sa pag-ambag sa Wikipediang Tagalog. Sana'y masiyahan ka rito. Sa tingin ko makatutulong itong mga artikulo: [[Wikipedia:Mga kumbensiyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] at [[Wikipedia:Mga gabay sa estilo sa paglalathala]] — pero una sa lahat, 'wag mahiyang [[Wikipedia:Maging mangahas|gumawa ng pagbabago]]. Padayon! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 21:08, 1 Agosto 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:28, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:24, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:HelloFresh]]'''</span><br /><small>''([[:es:HelloFresh]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''HelloFresh''' SE is an international publicly traded meal-kit company based in Berlin, Germany. It is the largest meal-kit provider in the United States, and also has operations in Canada, Western Europe (including Luxembourg, Germany, Belgium, France, and the Netherlands), New Zealand and Australia. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 10 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20351012 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2020 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:02, 15 Agosto 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:GRS 1915+105]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlin-GRS1915.gif|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''GRS 1915+105''' or V1487 Aquilae is an X-ray binary star system which features a regular star and a black hole. It was discovered on August 15, 1992 by the WATCH all-sky monitor aboard Granat. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 17 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20354098 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Trick film]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Le Chaudron infernal (1903).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> In the early history of cinema, '''trick films''' were short silent films designed to feature innovative special effects </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 31 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Margerie Glacier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Glaciar Margerie, Parque Nacional Bahía del Glaciar, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-19, DD 33.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Margerie Glacier''' is a 21 mi (34 km) long tidewater glacier in Glacier Bay, Alaska, United States within the boundaries of Glacier Bay National Park and Preserve. The glacier begins on the southern slopes of Mount Root, elevation 12,860 feet (3,920 m), on the Alaska–Canada border flowing southeast down the valley, then turning to the northeast toward its terminus in Tarr Inlet. Margerie Glacier is one of the most active and frequently-visited glaciers in Glacier Bay, which was declared a National Monument in 1925, a National Park and Preserve in 1980, a UNESCO World Biosphere Reserve in 1986 and a World Heritage Site in 1992. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 7 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 09:09, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cradleboard]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Cradleboard.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Cradleboards''' (Cheyenne: pâhoešestôtse, Northern Sami: gietkka, Skolt Sami: ǩiõtkâm) are traditional protective baby-carriers used by many indigenous cultures in North America and throughout northern Scandinavia amongst the Sámi. There are a variety of styles of cradleboard, reflecting the diverse artisan practises of indigenous cultures. Some indigenous communities in North America still use cradleboards. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20459445 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:17, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:42, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Arctic ice pack]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Une partie de l'hémisphère nord de la Terre avec la banquise, nuage, étoile et localisation de la station météo en Alert.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Arctic ice pack''' is the sea ice cover of the Arctic Ocean and its vicinity. The Arctic ice pack undergoes a regular seasonal cycle in which ice melts in spring and summer, reaches a minimum around mid-September, then increases during fall and winter. Summer ice cover in the Arctic is about 50% of winter cover </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 12 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20489711 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Layshaft]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gearbox (Autocar Handbook, 13th ed, 1935).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> A '''layshaft''' is an intermediate shaft within a gearbox that carries gears, but does not transfer the primary drive of the gearbox either in or out of the gearbox. Layshafts are best known through their use in car gearboxes, where they were a ubiquitous part of the rear-wheel drive layout. With the shift to front-wheel drive, the use of layshafts is now rarer. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 19 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Daisy (advertisement)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Daisy (1964).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> "'''Daisy'''", sometimes known as "Daisy Girl" or "Peace, Little Girl", was a controversial political advertisement aired on television during the 1964 United States presidential election by incumbent president Lyndon B. Johnson's campaign. Though only officially aired once by the campaign, it is considered to be an important factor in Johnson's landslide victory over Barry Goldwater and an important turning point in political and advertising history. It remains one of the most controversial political advertisements ever made </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:33, 26 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Panitik == I occasionaly encounter "panitik na XYZ". This seems to be a rarely used word that means more like the act of writing, so panitik na Burmes = Burmese writing, correct? Would it be safe to correct all of these instances to sulat? --[[Tagagamit:Glennznl|Glennznl]] ([[Usapang tagagamit:Glennznl|makipag-usap]]) 12:14, 1 Nobyembre 2020 (UTC) :Yes, {{ping|Glennznl}}, it would be safe and preferable. Thank you! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 18:16, 1 Nobyembre 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Central and Wan Chai Reclamation]]'''</span><br /> <small>''([[:zh:中環及灣仔填海計劃]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Central and Wan Chai Reclamation aerial view 2018.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Central and Wan Chai Reclamation''' is a project launched by the government of Hong Kong since the 1990s to reclaim land for different purposes. This includes transportation improvements such as the Hong Kong MTR Station, Airport Express Railway & Central-Wanchai Bypass, as well as public recreation space such as the Central Harbourfront Event Space, Tamar Park and the Hong Kong Observation Wheel. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 2 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20600348 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2020. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2020/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2020-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:14, 2 Nobyembre 2020 (UTC) ==Mabuhay== Kay Gat [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]], binabati po namin kayo. Wikipidista rin ako mula noong 2007, karamihan ang mga ginagawa ay pagsasalin. - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] :Magandang gabi {{ping|Delfindakila}} at mabuhay po tayo! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 14:19, 3 Nobyembre 2020 (UTC) ::Sana magkita-kita tayo. :) - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] == Wikipedia translation of the week: 2020-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:2001 Kunlun earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''2001 Kunlun earthquake''' also known as the 2001 Kokoxili earthquake, occurred on 14 November 2001 at 09:26 UTC (17:26 local time), with an epicenter near Kokoxili, close to the border between Qinghai and Xinjiang in a remote mountainous region. With a magnitude of 7.8 Mw it was the most powerful earthquake in China for 5 decades. No casualties were reported, presumably due to the very low population density and the lack of high-rise buildings. This earthquake was associated with the longest surface rupture ever recorded on land, ~450 km </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 9 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20607800 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:George C. Stoney]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''George Cashel Stoney''' (July 1, 1916 – July 12, 2012) was an American documentary filmmaker, an educator, and the "father of public-access television." Among his films were All My Babies (1953), How the Myth Was Made (1979) and The Uprising of '34 (1995). All My Babies was entered into the National Film Registry in 2002 </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 16 November 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Acids in wine]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:HomemadeTartaric.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''acids in wine''' are an important component in both winemaking and the finished product of wine. They are present in both grapes and wine, having direct influences on the color, balance and taste of the wine as well as the growth and vitality of yeast during fermentation and protecting the wine from bacteria. During the course of winemaking and in the finished wines, acetic, butyric, lactic and succinic acids can play significant roles. Most of the acids involved with wine are fixed acids with the notable exception of acetic acid, mostly found in vinegar, which is volatile and can contribute to the wine fault known as volatile acidity. Sometimes, additional acids, such as ascorbic, sorbic and sulfurous acids, are used in winemaking. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:03, 23 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Ludu Daw Amar]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ludu Daw Amar portrait.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Ludu Daw Amar''' (also Ludu Daw Ah Mar; Burmese: လူထုဒေါ်အမာ, pronounced [lùdṵ dɔ̀ ʔəmà]; 29 November 1915 – 7 April 2008) was a well known and respected leading dissident writer and journalist in Mandalay, Burma. She was married to fellow writer and journalist Ludu U Hla and was the mother of popular writer Nyi Pu Lay. She is best known for her outspoken anti-government views and radical left wing journalism besides her outstanding work on traditional Burmese arts, theatre, dance and music, and several works of translation from English, both fiction and non-fiction. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 30 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', natanggap ang anim na lahok mo sa patimpalak. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Gayundin, binabati kita dahil natanggap din ang apat na lahok mo sa subkompetisyon na [[:meta:WikiUral|WikiUral]]. Makakatanggap ka din ng postkard sa subkompetisyon na ito. Antabayan mo lamang ang mga ito. Kapag tila natatagalan ang mga punong tagapag-organisa ng mga patimpalak na ito, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa mga patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:54, 2 Disyembre 2020 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2020-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sistema Ox Bel Ha]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sistema Ox Bel Ha''' (from Mayan meaning "Three Paths of Water"; short Ox Bel Ha) is a cave system in Quintana Roo, Mexico. It is the longest explored underwater cave in the world and ranks fourth including dry caves. As of May 2017 the surveyed length is 270.2 kilometers (167.9 mi) of underwater passages. There are more than 140 cenotes in the system. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 7 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Merlion Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlion statue, Merlion Park, Singapore - 20110723.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Merlion Park''' is a Singaporean landmark and a major tourist attraction located in the Downtown Core district of Singapore, near its Central Business District (CBD). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 21 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20843458 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-53 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Azov-Syvash National Nature Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:О. Куюк-Тук - 1.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Azov-Syvash National Nature Park''' is a national park of Ukraine, located on Byriuchyi island in the northwestern Azov Sea. The park was created to protect the unique coastal environment of the northwestern Azov. It is particularly important as a stop on the flyway for migratory birds, with over a million birds visiting each year. It is located in Henichesk Raion of Kherson Oblast in Ukraine. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 28 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20898361 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Waimakariri River]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Waimakariri03 gobeirne.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Waimakariri River''' is one of the largest rivers in Canterbury, on the eastern coast of New Zealand's South Island. It flows for 151 kilometres (94 mi) in a generally southeastward direction from the Southern Alps across the Canterbury Plains to the Pacific Ocean. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:56, 4 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20917158 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Simon von Stampfer]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Simon Stampfer Litho.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Simon Ritter von Stampfer''' (26 October 1792 (according to other sources 1790)), in Windisch-Mattrai, Archbishopric of Salzburg today called Matrei in Osttirol, Tyrol – 10 November 1864 in Vienna) was an Austrian mathematician, surveyor and inventor. His most famous invention is that of the stroboscopic disk which has a claim to be the first device to show moving images. Almost simultaneously similar devices were produced independently in Belgium (the phenakistiskop), and Britain (the Dædaleum, years later to appear as the Zoetrope). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:44, 11 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20931094 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sophia Williams-De Bruyn]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sophia Theresa Williams-de Bruyn''' (born 1938) is a former South African anti-apartheid activist. She was the first recipient of the Women's Award for exceptional national service. She is the last living leader of the Women's March. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20974651 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Craigieburn Range]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:View from Foggy Peak to Craigieburn Range, New Zealand.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Craigieburn Range''' forms part of the Southern Alps in New Zealand's South Island. The range is located on the south banks of the Waimakariri River, south of Arthur's Pass and west of State Highway 73. The Craigieburn locality is adjacent to the Craigieburn Forest Park. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 25 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20980516 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karoly Grosz (illustrator)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Frankenstein (1931) by Karoly Grosz - detail from teaser poster.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Karoly Grosz''' (1896–after 1938) was a Hungarian–American illustrator of Classical Hollywood–era film posters. As art director at Universal Pictures for the bulk of the 1930s, Grosz oversaw the company's advertising campaigns and contributed hundreds of his own illustrations. He is especially recognized for his dramatic, colorful posters for classic horror films. Grosz's best-known posters advertised early Universal Classic Monsters films such as Dracula (1931), Frankenstein (1931), The Mummy (1932), The Invisible Man (1933), and Bride of Frankenstein (1935). Beyond the horror genre, his other notable designs include posters for the epic war film All Quiet on the Western Front (1930) and the screwball comedy My Man Godfrey (1936). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 1 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21032280 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 08:58, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Princes Road Synagogue]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The Synagogue of the Liverpool Old Hebrew Congregation - geograph.org.uk - 1703408 crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Princes Road Synagogue''', located in Toxteth, Liverpool in England, is the home of the Liverpool Old Hebrew Congregation. It was founded in the late 1860s, designed by William James Audsley and George Ashdown Audsley and consecrated on 2 September 1874. It is widely regarded as the finest example of the Moorish Revival style of synagogue architecture in Great Britain </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 22 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21110460 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jatindra Mohan Sengupta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bust Of Jatindra Mohan Sengupta in JM Sen hall crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Jatindra Mohan Sengupta''' (1885 – 1933) was an Indian revolutionary against the British rule. He studied law at Downing College, Cambridge, UK. In India, he started a legal practice. He also joined in Indian politics, becoming a member of the Indian National Congress and participating in the Non-Cooperation Movement. Eventually, he gave up his legal practice in favour of his political commitment. He was arrested several times by the British police. In 1933, he died in a prison in Ranchi, India. Because of his popularity and contribution to the Indian freedom movement, Jatindra Mohan Sengupta is affectionately remembered by people of Bengal with the honorific Deshpriya or Deshapriya, meaning "beloved of the country". In many criminal cases he defended the nationalist revolutionaries in the court and saved them from the gallows. In 1985, a postal stamp was issued by the Indian Government in memory of Sengupta and his wife, Nellie. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 1 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Eukaryotic translation]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Eukaryotic Translation Initiation.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Eukaryotic translation''' is the biological process by which messenger RNA is translated into proteins in eukaryotes. It consists of four phases: initiation, elongation, termination, and recycling. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 8 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hotel National, Moscow]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Hotel National Moscow.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Hotel National, Moscow''' (Russian: гости́ница «Националь») is a five-star hotel in Moscow, Russia, opened in 1903. It has 202 bedrooms and 56 suites and is located on Manege Square, directly across from The Kremlin. The hotel is managed by The Luxury Collection, a division of Marriott International. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 15 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21210312 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kefermarkt altarpiece]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Kefermarkt Kirche Flügelaltar Schrein 01.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kefermarkt altarpiece''' (German: Kefermarkter Flügelaltar) is an altarpiece in Late Gothic style in the parish church in Kefermarkt, Upper Austria. It was commissioned by the knight Christoph von Zellking and is estimated as finished in 1497. The richly decorated wooden altarpiece depicts the saints Peter, Wolfgang and Christopher in its central section. The side panels depict scenes from the life of Mary, and the altarpiece also has an intricate superstructure and two side figures showing saints George and Florian. The identity of its maker is unknown, but at least two skilled sculptors appear to have created the main statuary of the altarpiece. Throughout the centuries, the altarpiece has been altered and lost its original paint and gilding. A major restoration was made in the 19th century under the leadership of writer Adalbert Stifter. The altarpiece has been described as "one of the greatest achievements in late-medieval sculpture in the German-speaking area." <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 22 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21239074 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jharia coalfield]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Jharia coalfield, Jharkhand.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jharia coalfield''' is the largest coal reserve in India having an estimated reserve of 19.4 billion tonnes of coking coal. The field is located in the east of India in Jharia, Jharkhand. The fields have suffered a coal bed fire since at least 1916, resulting in 37 millions tons of coal consumed by the fire, and significant ground subsidence and water and air pollution in local communities including the city of Jharia. The resulting pollution has led to a government agency designated for moving local populations, however, little progress has been made in the relocation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21246220 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita muli na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap muli ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Kumusta == Magandang araw, Tagasalinero! Kumusta ka na (po)? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 09:43, 31 Oktubre 2025 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 14 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:02, 21 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 28 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:39, 5 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 12 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:15, 19 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 26 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> j6gpcqq6o4uem8fvzmp57m0asumifw6 Timbuktu 0 287487 2237180 2228268 2026-10-26T01:08:36Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237180 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Timbuktu <!-- at least one of the first two fields must be filled in -->|official_name=|native_name=Tinbuktu (ⵜⵉⵏⴱⵓⴽⵜⵓ) / Tombouctou<!-- if different from the English name -->|other_name=Timbuctoo|settlement_type=Lungsod<!--such as Town, Village, City, Borough etc.-->|translit_lang1=&nbsp;|translit_lang1_type=[[Koyra Chiini language|Koyra Chiini]]:|translit_lang1_info=Tumbutu|translit_lang1_info1=<!-- images and maps ----------->|image_skyline=Timbuktu Mosque Sankore.jpg|imagesize=250px|image_caption=[[Sankore Madrasah|Madrasang Sankore]] sa Timbuktu|image_flag=|image_seal=|image_shield=|nickname=|motto=|image_map=Niger saharan medieval trade routes.PNG|map_caption=Mapang nagpapakita ng pangunahing [[Trans-Sahara trade|trans-Saharang rutang karaban]] sirka 1400. Ipinapakita rin ang [[Imperyong Ghana]] (hanggang sa ika-13 siglo) at ika-13 – ika-15 siglong [[Imperyong Mali]]. Tandaan ang kanlurang ruta na bumabagtas mula sa [[Djenné]] sa pamamagitan ng Timbuktu patungo sa [[Sijilmassa]]. Kasalukuyang [[Niger]] sa dilaw.|pushpin_map=Mali <!-- name of a location map as per Template:Location_map -->|pushpin_label_position=<!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_mapsize=250|pushpin_map_caption=Location of Timbuktu within Mali <!-- Location ------------------>|coor_type=<!-- can be used to specify what the coordinates refer to -->|subdivision_type=Bansa|subdivision_name=[[Mali]]|subdivision_type1=Rehiyon|subdivision_name1=[[Tombouctou Region]]|subdivision_type2=Cercle|subdivision_name2=[[Timbuktu Cercle]]|established_title=Settled|established_date=Ika-5 siglo BK|founder=|named_for=|government_type=<!-- Politics ----------------->|government_footnotes=|leader_title=Alkalde|leader_name=Hallé Ousmane|unit_pref=<!--Enter: Imperial, to display imperial before metric-->|area_footnotes=<!-- Area --------------------->|area_magnitude=<!-- use only to set a special wikilink -->|area_total_km2=<!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion-->|area_land_km2=<!--See table @ Template:Infobox settlement for details on unit conversion-->|area_water_km2=|area_water_percent=<!-- Elevation -------------------------->|elevation_footnotes=<!--for references: use<ref> </ref> tags-->|elevation_m=261|elevation_max_m=|elevation_min_m=<!-- Population ----------------------->|population_footnotes=<ref name="population">{{citation | url=http://instat.gov.ml/documentation/tombouctou.pdf | publisher=République de Mali: Institut National de la Statistique | title=Resultats Provisoires RGPH 2009 (Région de Tombouctou) | access-date=2019-04-19 | archive-date=2013-03-17 | archive-url=https://www.webcitation.org/6FBLpTLbL?url=http://instat.gov.ml/documentation/tombouctou.pdf | url-status=dead }}</ref>|population_total=54453|population_as_of=2009|population_density_km2=auto|population_note=<!-- General information --------------->|timezone=|utc_offset=|timezone_DST=|utc_offset_DST=<!-- Area/postal codes & others -------->|postal_code_type=<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... -->|postal_code=|area_code=|blank_name=[[Köppen climate classification|Climate]]|blank_info=[[Desert climate#Hot desert climates|BWh]]|website=|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |ID = 119 |Year = 1988 |Danger = 1990-2005; 2012-kasalukuyan |Criteria = Cultural: ii, iv, v }}}} Ang '''Timbuktu''' ([[Mga wikang Berber]]: ⵜⵏⴱⴾⵜⵓ, ⵜⵉⵏⴱⵓⴽⵜⵓ; {{Lang-fr|Tombouctou}}; [[Wikang Koyra Chiini|Koyra Chiini]]: ''Tumbutu'') ay isang sinaunang lungsod sa [[Mali (bansa)|Mali]], na nakatayo sa 20 kilometro (12 milya) hilaga ng [[Ilog Niger]]. Ang bayang ito ay kabisera ng [[Timbuktu Region|Rehiyon ng Timbuktu]], isa sa walong [[Regions of Mali|administratibong rehiyon ng Mali]]. Ito ay may populasyon na 54,453 sa senso noong 2009. Nagsimula bilang isang pana-panahon na paninirahan, ang Timbuktu ay naging permanenteng paninirahan sa maagang ika-12 siglo. Pagkatapos ng paglilipat ng mga [[ruta ng kalakalan]], lumago ang Timbuktu mula sa kalakalan sa asin, ginto, garing at mga alipin. Naging bahagi ito ng [[Imperyong Mali]] noong unang bahagi ng ika-14 siglo. Sa unang kalahati ng ika-15 siglo, sandaling sinakop ng mga tribung [[Tuareg people|Tuareg]] ang lungsod hanggang nilupig ng lumalawak na [[Imperyong Songhai]] ang lungsod noong 1468. [[Battle of Tondibi|Tinalo]] ng isang hukbong [[Saadi dynasty|Morokano]] [[Battle of Tondibi|ang Songhai noong 1591]] at pinangalan ang Timbuktu, sa halip na [[Gao]] bilang kanilang kabisera. Nagtatag ang mga manlulupig ng bagong naghaharing uri, ang [[Arma people|Arma]], na pagkatapos ng 1612 ay naging halos malaya mula sa Moroko. Gayunpaman, natapos na ang ginintuang edad ng lungsod, na kung saan isang sentro ng kaalaman at kultura ito ng Imperyo ng Mali, pumasok ito sa mahabang panahon ng paghina. Pinamamahalaan ang iba't ibang mga tribo hanggang [[French Sudan|sinakop ito ng mga Pranses noong 1893]], isang sitwasyon na tumagal hanggang naging bahagi ito ng kasalukuyang [[Mali (bansa)|Republika ng Mali]] noong 1960. Sa kasalukuyan, mahirap ang Timbuktu at nagdudusa ito sa [[Desertification|desertipikasyon]]. Sa kanyang Ginintuang Edad, ang mararaming mga [[Islamic scholar|iskolar ng Islam]] at malalawak na kalakalan ng bayan ay naging sanhi ng mahalagang kalakalan sa aklat: kapiling ang mga kampus ng [[Sankore Madrasah|Madrasang Sankore]], isang [[Madrasa|Islamikong unibersidad]], itinatag ang Timbuktu bilang isang sentro ng mga iskolar sa Aprika. Inilarawan ng maraming tanyag na makasaysayang manunulat, tulad ni Shabeni at [[Leo Africanus]] ang Timbuktu. Dahil sa mga kwentong ito, lumakas ang mga haka-haka sa Europa, kung saan umiba ang reputasyon ng lungsod mula sa pagiging napakamayaman papunta sa pagiging mahiwaga. == Toponomiya == [[Talaksan:Caillie_1830_Timbuktu_view.jpg|thumb| Timbuktu naghararap sa kanluran, [[René Caillié]] (1830) ]] [[Talaksan:Barth_1858_Timbuktu_from_terrace.jpg|thumb| Tanawin ng Timbuktu, [[Heinrich Barth]] (1858) ]] Sa paglipas ng mga siglo, nagkaiba-iba ang pagbabaybay ng Timbuktu: mula sa ''Tenbuch'' sa [[Catalan Atlas|Atlas Catalano]] (1375), papunta sa ''Thambet'' mula sa manlalakbay na si [[Antonio Malfante]], na ginamit sa isang liham na isinulat niya noong 1447 at pinagtibay din ni [[Alvise Cadamosto]] sa kanyang ''Voyages of Cadamosto'', papunta sa ''Timbúktu'' ni [[Heinrich Barth]] at ''Timbu'ktu''. Madalas lumilitaw ang Pranses na pagbabaybay sa internasyonal na sanggunian bilang "Tombouctou". Bukod sa kanyang pagbabaybay, bukas pa rin sa talakayan ang [[Toponymy|toponomiya]] ng Timbuktu.<ref name="Pelizzo">"Timbuktu" – regardless of spelling, has long been used as a metaphor for "out in the middle of nowhere". E.g. "From here to Timbuktu and back." {{Cite journal|last=Pelizzo|first=Riccardo|title=Timbuktu: A Lesson in Underdevelopment|journal=Journal of World-Systems Research|volume=7|issue=2|pages=265–283|year=2001|url=http://jwsr.ucr.edu/archive/vol7/number2/pdf/jwsr-v7n2-pelizzo.pdf|accessdate=25 March 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100718075150/http://jwsr.ucr.edu/archive/vol7/number2/pdf/jwsr-v7n2-pelizzo.pdf|archivedate=18 July 2010|doi=10.5195/JWSR.2001.166}}</ref> Inilarawan ang hindi bababa sa apat na posibleng pinagmulan ng pangalan ng Timbuktu: * Pinagmulang Songhai: naniwala si [[Leo Africanus]] at Heinrich Barth na nagmula ang pangalan mula sa dalawang [[Songhay languages|salitang Songhai]]:<ref name="Pelizzo"/> Isininulat ni Leo Africanus na pinangalanan ang Kaharian ng Tombuto mula sa isang bayan na kapangalan, na itinatag noong 1213 o 1214 ni ''[[Mansa (title)|Mansa]]'' [[Suleyman]].{{sfn|Leo Africanus|1896|p=[https://archive.org/stream/historyanddescr02porygoog#page/n140/mode/1up 824 Vol. 3]}} Binubuo ang salita mismo ng dalawang bahagi: ''tin'' (pader) at ''butu'' (Pader ng Butu). Hindi ipinaliwanag ni Africanus ang kahulugan ng ''Butu''.<ref name="Pelizzo" /> Sinulat ni Heinrich Barth: "Ganoon ang itinawag sa bayan, sapagkat ito ay orihinal na binuo sa isang guwang o lukab sa mga burol ng buhangin. Ang Tùmbutu ay nangangahulugang butas o sinapupunan sa wikang Songhai: kung ito ay isang Temáshight ( [[Wikang Tamasheq|Tamasheq]]) na salita, Tinbuktu dapat ang pagsulat. Karaniwang binibigyang-kahulugan ang pangalan ng mga Europeo pati na ''rin'' ng Buktu (ang katumbas na salita sa [[Wikang Persyano|Persyano]] ay bâkhtàr باختر = kung saan lumulubog ang araw, Kanluran), ngunit walang kinalaman ang ''tin'' sa ''well''.{{sfn|Barth|1857|p=[https://books.google.com/books?id=l74ZAAAAYAAJ&vq=well&pg=PA284#v=onepage&q&f=false 284 footnote Vol. 3]}} * Pinagmulang Berber: Nagmumungkahi ang Malyanong mananalaysay na si Sekene Cissoko ng iba't ibang etimolohiya: nagbigay ang mga Tuareg na tagapagtatag ng lungsod ng isang [[Mga wikang Berber|pangalang Berber]] sa siyudad, isang salita na binubuo ng dalawang bahagi: ''tim'', ang pambabaeng anyo ng ''In'' (lugar ng) at ''bouctou'', isang maliit na burol ng buhangin. Dahil dito, nangangahulugang ang Timbuktu na "lugar na napapalibutan ng maliliit na burol ng buhangin".<ref name="cissoko">Cissoko, SM (1996). ''[https://books.google.com/books?id=CFXJZboYT30C&dq=%27%27Tombouctou+et+l%E2%80%99+Empire+Songhai%27%27&source=bl&ots=E9vnd8Lpbq&sig=RBio5CbETo7y6N35UinMWDsu7aw&hl=nl&ei=wLWrS_75D8mJ4Qb08bDrDw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBAQ6AEwAQToumbouctouet l'Empire Songhai]'' . Paris: L'Harmattan.</ref> * Naglahad si Abd al-Sadi ng ikatlong paliwanag sa kanyang ika-17 na siglo na ''[[Tarikh al-Sudan]]'': "Ginawa itong isang depot ng mga Tuareg para sa kanilang mga gamit at mga probisyon, at naging isang sangang daan ito para sa mga manlalakbay na parating at papunta. Ang nag-aasikaso sa kanilang pag-aari ay babaeng alipin na tinawag nilang Tinbuktu, na nangangahulugan sa kanilang wika na [ang may isang] 'bukol'. Ang pinagpalang lugar kung saan siya nagkampo ay ipinangalanan sa kanya."{{sfn|Hunwick|2003|p=29}} * Ibinahagi ng Pranses na [[Oriental studies|dalubhasa sa Silangan]] na si [[René Basset]] ng isa pang teorya: ang pangalan ay nagmumula sa ugat [[Zenaga language|Zenaga]] na ''bkt,'' na nangangahulugang "upang maging malayo" o "nakatago", at ang pambabaeng pananong na katagang ''lata.'' Maaaring tumutukoy ang kahulugang "nakatago" sa lokasyon ng lungsod sa isang bahagyang guwang.{{sfn|Hunwick|2003|p=29 note 4}} Nakasalalay ang katumpakan ng mga teoryang ito sa pagkakakilanlan ng mga orihinal na tagapagtatag ng lungsod: kamakailan lamang noong 2000, hindi natagpuan ng mga [[Arkeolohiya|pananaliksik-arkeolohikal]] ang mga labing pinepetsa mula sa ika-11/ika-12 siglo sa loob ng mga limitasyon ng modernong lunsod na nagpapahirap sa paghuhukay ng [[Desertification|mga metro ng buhangin]] na naglibing sa labi sa nakalipas na mga siglo.{{sfn|Insoll|2002|p=9}}{{sfn|Insoll|2004}} Nang walang [[Consensus|pinagkaisahan]], nananatiling hindi maliwanag ang etimolohiya ng Timbuktu. == Prehistorya == Tulad ng iba pang mga mahalagang medyebal na bayan sa Kanlurang Aprika tulad ng [[Djenné]] ([[Jenné-Jeno]]), [[Gao]], at [[Dia, Mali|Dia]], nadiskubre ang mga paninirahan mula sa [[Panahon ng Bakal]] malapit sa Timbuktu na nauna ang tradisyonal na petsang pagtatatag ng bayan. Kahit na hinadlang ng akumulasyon ng makakapal na buhangin ang arkeolohikong paghuhukay sa bayan mismo,{{sfn|Insoll|2002}}{{sfn|Insoll|2004}} umiimpis ang ilan sa mga nakapalibot na paysahe at naglalantad ng mga piraso ng palayukan sa ibabaw. Nagpakilala ang isang pagsisiyasat sa lugar nina Susan at Roderick McIntosh noong 1984 sa ilang mga lugar ng Panahong Bakal sa kahabaan ng el-Ahmar, isang sistemang wadi na nasa ilang kilometro sa silangan ng modernong bayan.{{sfn|McIntosh|McIntosh|1986}} Hinukay ang isang Panahong Bakal na ''[[Tell (archaeology)|tell]] complex'' na natagpuan 9 kilometrong (6 milya) timog-silangan ng Timbuktu malapit sa Wadi el-Ahmar noong pagitan ng 2008 at 2010&nbsp;ng mga arkeologo mula sa [[Pamantasang Yale]] at ng ''Mission Culturelle de Tombouctou''. Nagpapahiwatig ang mga resulta na unang inookupahan ang lugar sa panahon ng ika-5 siglo BK, lumago sa buong ikalawang kalahati ng ika-1 milyeno PK at sa huli ay bumagsak sa mga huli ng ika-10 o unang bahagi ng ika-11 siglo PK.{{sfn|Park|2010}}{{sfn|Park|2011}} == Kasaysayan == Naging isang rehiyonal na sentro ng kalakalan ang Timbuktu noong mga [[panahong medyebal]], kung saan nagkasalubong ang mga karaban upang makipagpalitan ng asin mula sa Ilang Sahara para sa ginto, garing, at mga alipin mula sa [[Sahel]], na maaaring naabutan sa pamamagitan ng malapit na Ilog Niger. Dumami ang populasyon (populasyon noong 2018: 32,460) mula sa 10,000 sa ika-13 siglo hanggang sa halos 50,000 sa ika-16 na siglo pagkatapos ng pagtatayo ng isang pangunahing unibersidad ng Islam, na umakit sa mga iskolar mula sa buong mundong Muslim. Noong siglong 1600, ang isang kombinasyon ng pagpurga ng isang monarkang inakusahan ang mga iskolar ng "pagtataksil" at paghina sa pangangalakal na dulot ng mas mataas na kumpetisyon mula sa mga bagong mga ruta sa paglayag sa Atlantiko ay naging sanhi ng dalisdis ng lungsod. Hindi dumating ang unang Europeong umabot sa Timbuktu, si [[Alexander Gordon Laing]], hanggang 1826, at noong dekada 1890 lamang isinama nang pormal ang Timbuktu sa kolonyang Pranses ng Mali. Ngayon, nananatili pa rin ang lungsod, ngunit hindi ganoong mahalaga sa heopolitikal na aspeto tulad ng dati. == Heograpiya == Ang Timbuktu ay matatagpuan sa timog gilid ng [[Sahara]] 15 kilometro (9 milya) sa hilaga ng pangunahing kanal ng Ilog Niger. Napapalibutan ang bayan ng burol ng buhangin at tinatakpan ang mga kalye ng buhangin. Ang daungan ng [[Kabara, Mali|Kabara]] ay 8 kilometro (5 milya) mula sa timog ng bayan at konektado sa isang braso ng ilog sa pamamagitan ng isang kanal na 3 kilometro (2 milya). Lubhang nabanlikan ang kanal ngunit noong 2007 dinagrahan ito bilang bahagi ng isang proyektong pinondohan ng Libyano.<ref name="retour">{{Citation|title=Développement régional: le fleuve est de rétour à Tombouctou|url=http://www.koulouba.pr.ml/spip.php?article1236|publisher=Présidence de la République du Mali|date=3 December 2007|accessdate=19 March 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111001095603/http://www.koulouba.pr.ml/spip.php?article1236|archivedate=1 October 2011}}</ref> Ang taunang baha ng Ilog Niger ay bunga ng mabigat na pag-uulan sa mga pinanggaling ng mga ilog Niger at [[Bani River|Bani]] sa [[Ginea]] at sa hilagang [[Côte d'Ivoire]]. Inaabot ang tugatog ng dami ng ulan sa mga lugar na ito sa Agosto ngunit nangangailangan ng oras ang tubig-baha upang makapasa sa sistema ng ilog at sa pamamagitan ng [[Inner Niger Delta|Panloob na Delta ng Niger]]. Sa [[Koulikoro]], 60 kilometro (37 milya) ilawod mula sa [[Bamako]], inaabot ang taluktok ng baha sa Setyembre,<ref>{{Citation|title=Composite Runoff Fields V 1.0: Koulikoro|url=http://www.compositerunoff.sr.unh.edu/html/Polygons/P1134100.html|publisher=University of New Hampshire/Global Runoff Data Center|accessdate=30 January 2011}}</ref> habang sa Timbuktu mas tumatagal ang baha at karaniwan ay umaabot sa rurok sa katapusan ng Disyembre.<ref>{{Citation|title=Composite Runoff Fields V 1.0: Diré|url=http://www.compositerunoff.sr.unh.edu/html/Polygons/P1134700.html|publisher=University of New Hampshire/Global Runoff Data Center|accessdate=30 January 2011}}. Diré is the nearest hydrometric station on the River Niger, {{Convert|70|km|0}} upstream of Timbuktu.</ref> Dati, mas malawak ang lugar na lubog sa tubig ng ilog at sa mga taon na may mataas na pag-ulan, umaabot ang tubig-baha sa kanluran ng labas ng Timbuktu mismo.{{sfn|Hacquard|1900|p=[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k103743p/f19.image 12]}} Ipinapakita ang isang maliit na sapa sa kanluran ng bayan sa mga mapa na inilathala ni [[Heinrich Barth]] noong 1857{{sfn|Barth|1857|p=[https://books.google.com/books?id=l74ZAAAAYAAJ&vq=well&pg=PA284#v=onepage&q&f=false 324]}} at [[Félix Dubois]] noong 1896.{{sfn|Dubois|1896|p=[https://archive.org/stream/timbuctoomysteri00duborich#page/196/mode/1up 196]}} Sa kalagitnaan ng 1917 at 1921, sa panahong kolonyal, ipinanghukay ng Pranses ang mga alipin sa paggawa ng makitid na kanal na nag-uugnay sa Timbuktu at Kabara.<ref>{{Citation|last=Jones|first=Jim|year=1999|title=Rapports Économiques du Cercle de Tombouctou, 1922–1945: Archives Nationales du Mali, Fonds Recents (Series 1Q362)|url=http://courses.wcupa.edu/jones/his311/archives/anm/1q362fr.htm|publisher=West Chester University, Pennsylvania|accessdate=26 March 2011|archive-date=27 Septiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927021503/http://courses.wcupa.edu/jones/his311/archives/anm/1q362fr.htm|url-status=dead}}</ref> Sa paglipas ng mga sumusunod na dekada, nabanlikan ito at napuno ng buhangin, ngunit noong 2007 bilang bahagi ng proyekto ng pagdraga, muling hinukay ang kanal upang maging konektado muli sa Kabara ang Timbuktu kapag bumaha ang Ilog Niger.<ref name="retour"/><ref name="lancement">{{Citation|title=Lancement des travaux du Canal de Tombouctou : la mamelle nourricière redonne vie et espoir à la 'Cité mystérieuse'|url=http://www.afribone.com/spip.php?article4208|publisher=Afribone|access-date=2019-04-19|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174821/http://www.afribone.com/spip.php?article4208|url-status=dead}}</ref> Ipinangako ng Malyanong gobyerno na matutugunan ang mga problema sa disenyo ng kanal dahil kulang sa kasalukuyan ang mga tulay at pinapahirapan ang pagpunta sa tubig ng matarik at di-matatag na pampang.<ref>{{Citation|last=Coulibaly|first=Be|title=Canal de Daye à Tombouctou: la sécurité des riverains|publisher=Primature: République du Mali|accessdate=26 March 2011|url=http://www.primature.gov.ml/index.php?option=com_content&view=article&id=6021:canal-de-daye-a-tombouctou-la-securite-des-riverains&catid=12|archive-date=24 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724200627/http://www.primature.gov.ml/index.php?option=com_content&view=article&id=6021:canal-de-daye-a-tombouctou-la-securite-des-riverains&catid=12|url-status=dead}}</ref> Maaari lamang gumana ang Kabara bilang isang daungan mula Disyembre hanggang Enero kung puno sa baha ang ilog. Kapag mas mababa ang lebel ng tubig, dumadaong ang mga bangka sa Korioumé na nakaugnay sa Timbuktu sa pamamagitan ng 18 kilometrong (11 milyang) kalsadang aspaltado. == Klima == Nagtatampok ang Timbuktu ng isang [[Hot desert climate|mainit na klimang disyerto]] ayon sa [[Köppen Climate Classification|Pag-uuri ng Klima ng Köppen]]. Napakainit ang panahon at tuyo halos buong taon. Mas mataas ang antas ng [[Diurnal temperature variation|pagkakaiba-iba ng temperaturang diurnal]] sa taglamig kaysa sa tag-init. Lumalampas sa {{Convert|40|°C|0}} ang karaniwang pinakamataas na temperaturang pang-araw-araw sa mga pinakamainit na buwan ng taon – Abril, Mayo at Hunyo. Nagaganap ang pinakamababang temperatura sa panahon ng taglamig ng [[Hilagang Emisperyo|Hilagang emisperyo]] – Disyembre, Enero at Pebrero. Gayunpaman, hindi bumaba ang karaniwang pinakamataas na temperatura sa {{Convert|30|°C|0}}. Nailalarawan ang mga buwan ng taglamig na ito bilang isang tuyo at maalikabok na [[Trade wind|hanging kalakalan]] mula sa [[Tibesti Region|Rehiyong Tibesti]] ng Sahara patungong timog sa [[Gulf of Guinea|Gulpo ng Ginea]]: kung saan kumuha ang mga ito ng tinga ng alikabok habang dumadaan, hinahadlang ng mga hanging ito ang kakayahang makakita na pinangalang '<nowiki/>''[[Harmattan]] Haze''<nowiki/>'.<ref>{{Cite journal|last=Adefolalu|first=D.O.|title=On bioclimatological aspects of Harmattan dust haze in Nigeria|journal=Meteorology and Atmospheric Physics|volume=33|issue=4|pages=387–404|date=25 December 1984|issn=|doi=10.1007/BF02274004}}</ref> Bukod pa rito, kapag nananatili sa lunsod ang alikabok, umiipon ang buhangin at nagkakaroon ng desertipikasyon.<ref name="benjaminsen">{{Cite journal|last=Benjaminsen|first=Tor A|title=Myths of Timbuktu: From African El Dorado to Desertification|journal=International Journal of Political Economy|volume=34|issue=1|pages=31–59|doi=10.1080/08911916.2004.11042915}}</ref> {{Weather box|location=Timbuktu (1950–2000, mga kaduluhan 1897–kasalukuyan)|metric first=yes|single line=yes|Jan record high C=41.6|Feb record high C=43.5|Mar record high C=46.1|Apr record high C=48.9|May record high C=49.0|Jun record high C=49.0|Jul record high C=46.0|Aug record high C=46.5|Sep record high C=45.0|Oct record high C=48.0|Nov record high C=42.5|Dec record high C=40.0|year record high C=49.0|Jan high C=30.0|Feb high C=33.2|Mar high C=36.6|Apr high C=40.0|May high C=42.2|Jun high C=41.6|Jul high C=38.5|Aug high C=36.5|Sep high C=38.3|Oct high C=39.1|Nov high C=35.2|Dec high C=30.4|year high C=36.8|Jan low C=13.0|Feb low C=15.2|Mar low C=18.5|Apr low C=22.5|May low C=26.0|Jun low C=27.3|Jul low C=25.8|Aug low C=24.8|Sep low C=24.8|Oct low C=22.7|Nov low C=17.7|Dec low C=13.5|year low C=21.0|Jan record low C=1.7|Feb record low C=7.5|Mar record low C=7.0|Apr record low C=8.0|May record low C=18.5|Jun record low C=17.4|Jul record low C=18.0|Aug record low C=20.0|Sep record low C=18.9|Oct record low C=13.0|Nov record low C=11.0|Dec record low C=3.5|year record low C=1.7|rain colour=green|Jan rain mm=0.6|Feb rain mm=0.1|Mar rain mm=0.1|Apr rain mm=1.0|May rain mm=4.0|Jun rain mm=16.4|Jul rain mm=53.5|Aug rain mm=73.6|Sep rain mm=29.4|Oct rain mm=3.8|Nov rain mm=0.1|Dec rain mm=0.2|year rain mm=182.8|unit rain days=0.1 mm|Jan rain days=0.1|Feb rain days=0.1|Mar rain days=0.1|Apr rain days=0.6|May rain days=0.9|Jun rain days=3.2|Jul rain days=6.6|Aug rain days=8.1|Sep rain days=4.7|Oct rain days=0.8|Nov rain days=0.0|Dec rain days=0.1|year rain days=25.3|Jan sun=263.9|Feb sun=249.6|Mar sun=269.9|Apr sun=254.6|May sun=275.3|Jun sun=234.7|Jul sun=248.6|Aug sun=255.3|Sep sun=248.9|Oct sun=273.0|Nov sun=274.0|Dec sun=258.7|year sun=3106.5|source 1=[[World Meteorological Organization]],<ref> {{cite web | url = http://www.worldweather.org/034/c00134.htm | title = World Weather Information Service – Tombouctou (1950–2000) | accessdate = 14 February 2011 | publisher = World Meteorological Organization}}</ref> NOAA (sun 1961–1990)<ref name = NOAA> {{cite web | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG__I/M1/61223.TXT | title = Tomb (Tombouctou) Climate Normals 1961–1990 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 12 October 2015}}</ref>|date=August 2010|source 2=Meteo Climat (record highs and lows)<ref name = meteoclimat>{{cite web | url = http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=682 | title = Station Tombouctou | publisher = Meteo Climat | language = French | accessdate = 10 June 2016 | archive-date = 9 Agosto 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200809173619/http://meteo-climat-bzh.dyndns.org/index.php?page=stati&id=682 | url-status = dead }}</ref>}} == Ekonomiya == === Pangangalakal ng asin === [[Talaksan:Bilma-Salzkarawane1.jpg|thumb|Karabang asin ng Azalai, kalagitnaan ng Disyembre 1985.]] Nakasalalay ang kayamanan at pag-iral ng Timbuktu sa posisyon nito bilang katimugang dulo ng isang mahalagang trans-Saharanong ruta ng kalakalan; sa kasalukuyan, ang tanging mga kalakal na karaniwang indinadaan sa disyerto ay mga tilad ng asing bato na dinala mula sa sentrong minahan ng [[Taoudenni]] sa kalagitnaang Sahara 664 kilometro (413 milya) hilaga ng Timbuktu. Hanggang sa ikalawang kalahati ng ika-20 siglo karamihan ng mga tilad ay idinala sa pamamagitan ng mga malalaking karaban ng asin o [[azalai]], na umaalis ng Timbuktu sa unang bahagi ng Nobyembre at ang iba pa sa mga katapusan ng Marso.{{sfn|Miner|1953|p=68 n27}} Umabot ng tatlong linggo ang mga karaban ng ilang libong mga kamelyo sa bawat daan, na nagdadala ng pagkain sa mga minero at nagbabalik na may apat o lima na 30 kilogramong (66 Ib) tilad ng asin sa bawat kamelyo. Halos kontrolado ang transportasyon ng asin ng mga taong pagala-gala sa ilang ng tribong Berabich (o Barabish) na nagsasalita ng Arabe.<ref>{{Citation|last=Meunier|first=D.|year=1980|title=Le commerce du sel de Taoudeni|journal=Journal des Africanistes|volume=50|issue=2|pages=133–144|doi=10.3406/jafr.1980.2010|language=French|url=http://www.persee.fr/doc/jafr_0399-0346_1980_num_50_2_2010}}</ref> Bagaman walang mga kalsada, kadalasang inihahatid mula sa Taoudenni ang mga tilad ng asin sa pamamagitan ng trak.<ref>{{Citation|last=Harding|first=Andrew|title=Timbuktu's ancient salt caravans under threat|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8393442.stm}}</ref> Mula sa Timbuktu inihahatid ang asin sa pamamagitan ng bangka patungo sa ibang mga bayan ng Mali. Sa kalagitnaan ng ika-12 at ika-14 na siglo, lumaki ang populasyon ng Timbuktu dahil sa pag-agos ng mga [[Tuareg people|Tuareg]], [[Fula people|Fulani]], at [[Songhai people|Songhai]] na naghahanap ng kalakalan, seguridad, o edukasyon. Noong 1300, naging 10,000 ang populasyon at tumaas nang tumaas ito hanggang sa inabutan nito ang halos 50,000 sa siglong 1500.<ref>{{Cite book|last1=Maynes|first1=Mary Jo|last2=Waltner|first2=Ann|title=The Family: A World History|url=https://archive.org/details/familyworldhisto0000mayn|date=2012|publisher=Oxford University Press, Inc|location=New York|isbn=9780195338140|page=[https://archive.org/details/familyworldhisto0000mayn/page/45 45]}}</ref> === Agrikultura === Hindi sapat ang pag-ulan sa rehiyon ng Timbuktu para sa agrikulturang nakadepende sa ulan at samakatuwid iniiriga ang mga pananim gamit ang tubig mula sa Ilog Niger. Bigas ang pangunahing pananim. Ayon sa kaugalian, itinatanim ang Aprikanong bigas na lumulutang (''[[Oryza glaberrima]]'') sa mga rehiyon na malapit sa ilog na nababaha sa panahon ng taunang baha. Naihahasik ang buto sa simula ng tag-ulan (Hunyo-Hulyo) upang nasa 30 hanggang 40 sentimentro (12 hanggang 16 na pulgada) na ang mga halaman kapag dumating ang tubig mula sa baha.<ref>{{Citation|last1=Thom|first1=Derrick J.|last2=Wells|first2=John C.|year=1987|title=Farming Systems in the Niger Inland Delta, Mali|journal=Geographical Review|volume=77|issue=3|pages=328–342|jstor=214124|doi=10.2307/214124}}</ref> Lumalaki ang mga halaman hanggang 3 metro (9.8 feet) habang tumataas ang antas ng tubig. Ipinang-ani ng bigas ang kanue sa Disyembre. Alanganin ang pamamaraan at mababa ang mga ani ngunit may kalamangan ang paraan sa liit na kinakailangang puhunan. Nakadepende ang matagumpay na pananim sa dami at oras ng pag-ulan sa tag-ulan at sa taas ng baha. Sa limitadong saklaw maaaring kontrolin ang pagdating ng tubig sa baha ng pagtatayo ng mga maliliit na dike na gawa sa putik na nagiging lubog habang tumataas ang antas ng tubig. Kahit na nilinang pa rin ang ''[[oryza glaberrima]]'' sa [[Timbuktu Cercle]], itinatanim ngayon ang karamihan ng bigas sa tatlong malalaking lugar na medyo irigado na patimog ng bayan: Daye (392 ha), Koriomé (550 ha) at Hamadja (623 ha).<ref name="schema">{{Citation|title=Schéma Directeur d'Urbanisme de la Ville de Tombouctou et Environs|year=2006|url=http://www.logements.gouv.ml/documentation/schema_directeur_tombouctou.pdf|publisher=Ministère de l'Habitat et de l'Urbanisme, République du Mali|place=Bamako, Mali|language=French|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110428074053/http://www.logements.gouv.ml/documentation/schema_directeur_tombouctou.pdf|archivedate=28 April 2011}}</ref> Iniigib ang tubig mula sa ilog gamit ang sampung malalaking [[Archimedes' screw|tornilyong Archimedes]] na kinabit noong dekada 1990. Pinapatakbo ang mga irigado na lugar bilang mga [[kooperatiba]] na may humigit-kumulang na 2,100 pamilya na nagsasaka ng maliliit na kapirasong lupa.<ref name="USAIDcircle">{{Citation|title=Synthèse des Plan de Securité Alimentaire des Communes du Circle de Tombouctou 2006–2010|publisher=Commissariat à la Sécurité Alimentaire, République du Mali, USAID-Mali|year=2006|url=http://www.aec.msu.edu/fs2/mali_fd_strtgy/plans/tombouctou/tombouctou/synthese_cercle_tombouctou.pdf|language=French|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110906163402/http://www.aec.msu.edu/fs2/mali_fd_strtgy/plans/tombouctou/tombouctou/synthese_cercle_tombouctou.pdf|archivedate=6 September 2011|deadurl=yes}}</ref> Kinakain ang halos lahat ng bigas na ginawa ng mga pamilya mismo. Medyo mababa pa rin ang mga ani at hinihikayat ang mga magsasaka na baguhin ang kanilang mga kasanayan sa agrikultura.<ref name="styger">{{Citation|year=2010|title=Introducing the System of Rice Intensification (SRI) to irrigated systems in Gao, Mopti, Timbuktu and to rainfed systems in Sikasso|publisher=USAID, Initiatives Intégrées pour la Croissance Économique au Mali, Abt Associates|place=Bamako, Mali|url=http://sri.ciifad.cornell.edu/countries/mali/Mali_IICEMStyger2009_2010.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827201737/http://sri.ciifad.cornell.edu/countries/mali/Mali_IICEMStyger2009_2010.pdf|access-date=2019-04-19|archive-date=2011-08-27|url-status=dead}}</ref> === Turismo === Binibisitahan ang Timbuktu ng karamihan ng mga turista sa gitna ng Nobyembre at Pebrero kung kailan mas mababa ang temperatura ng hangin. Noong dekada 1980, naglaan ng tuluyan para sa konting turista ang dalawang maliit na hotel: Hotel Bouctou at Hotel Azalaï.<ref name="desherence">{{Citation|last=Sayah|first=Moulaye|title=Tombouctou : le tourisme en desherence|url=http://www.essor.ml/regions/article/tombouctou-le-tourisme-en|publisher=L'Essor|date=3 October 2011|accessdate=28 November 2011|language=French}}</ref> Sa paglipas ng mga sumusunod na dekada tumaas ang mga numero ng turista kaya noong 2006 may pitong maliliit na hotel at bahay-panuluyan.<ref name="schema"/> Nakinabang ang bayan sa kita mula sa CFA 5000 na buwis sa turista,<ref name="schema" /> pamamagitan ng pagbebenta ng mga gamlang at sa pamamagitan ng pagtatrabaho para sa mga gabay. ==== Mga atake ==== Simula noong 2008, nagsimulang dumukot ang [[Al-Qaeda Organization in the Islamic Maghreb|Samahang Al-Qaeda sa Islamikong Magreb]] ng mga grupo ng mga turista sa rehiyong Sahel.<ref>{{Citation|title=Travelling and living abroad: Sahel|publisher=United Kingdom Foreign and Commonwealth Office|url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/your-trip/sahel|accessdate=1 January 2012}}</ref> Noong Enero 2009, apat na mga turista ang dinukot malapit sa hangganan ng Mali at Niger matapos silang dumalo sa kultural na pagdiriwang sa [[Anderamboukané|Anderamboukane]].<ref>{{Cite news|url=http://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKLM333916|title=Mali says Tuareg rebels abduct group of tourists|publisher=Reuters|accessdate=1 January 2012|archive-date=28 Septiyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928032442/https://uk.reuters.com/article/latestCrisis/idUKLM333916|url-status=dead}}</ref> Pinatay ang isa sa mga turista.<ref>{{Citation|title=Al-Qaeda 'kills British hostage'|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8080447.stm|publisher=BBC News|accessdate=1 January 2012}}</ref> Bilang resulta nito at iba't iba pang mga insidente, nagsimulang magpayo ang ilang mga estado kabilang ang Pransya,<ref>{{Citation|title=Mali: Securite|url=http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/conseils-aux-voyageurs/conseils-par-pays/mali-12287/|publisher=Ministère des affaires étrangères et européennes|accessdate=28 November 2011}}</ref> Bretanya <ref>{{Citation|publisher=United Kingdom Foreign and Commonwealth Office|title=Mali travel advice|url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/mali|accessdate=28 November 2011|archive-date=4 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091004045843/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/sub-saharan-africa/mali|url-status=dead}}</ref> at ang US,<ref>{{Citation|title=Travel Warning US Department of State, Bureau of Consular Affairs: Mali|url=https://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/tw/tw_5360.html|publisher=US Department of State|accessdate=28 November 2011|archive-date=26 Nobiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111126112805/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/tw/tw_5360.html|url-status=dead}}</ref> sa kanilang mga mamamayan na iwasan ang paglalakbay malayo sa Bamako. Bumaba bigla ang bilang ng mga turista na bumibisita sa Timbuktu mula sa 6000 sa 2009 hanggang naging 492 lamang sa unang apat na buwan ng 2011.<ref name="desherence"/> Dahil sa mga kinatatakutan sa seguridad, inilipat ng gobyernong Mali ang 2010 [[Festival au Désert|Pista sa Ilang]] mula sa [[Essakane]] papunta sa labas ng Timbuktu.<ref>{{Citation|last=Togola|first=Diakaridia|title=Festival sur le désert : Essakane a vibré au rythme de la 10ème édition|url=http://www.maliweb.net/category.php?NID=55243|language=French|publisher=Le Quotidien de Bamako|date=11 January 2010|accessdate=25 December 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120415085152/http://www.maliweb.net/category.php?NID=55243|archivedate=15 April 2012}}</ref><ref>{{Citation|title=Tombouctou: Le Festival du Désert aura bien lieu|publisher=Primature: Portail Officiel du Gouvernement Mali|url=http://www.primature.gov.ml/index.php?option=com_content&view=article&id=5562:tombouctou-le-festival-du-desert-aura-bien-lieu&catid=12|date=28 October 2010|accessdate=25 December 2011|language=French|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924082337/http://www.primature.gov.ml/index.php?option=com_content&view=article&id=5562%3Atombouctou-le-festival-du-desert-aura-bien-lieu&catid=12|archivedate=24 September 2015}}</ref> Noong Nobyembre 2011, sinalakay ng mga mamamaril ang mga turista na naninirahan sa isang otel sa Timbuktu, kung saan pinatay ang isa sa kanila at dinukot ang iba pang tatlo.<ref>{{Cite news|title=Mali kidnapping: One dead and three seized in Timbuktu|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-15895908|date=25 November 2011|publisher=BBC News|accessdate=28 November 2011}}</ref><ref>{{Citation|last=Sayad|first=Moulaye|title=Tombouctou : Sous le Choc|date=28 November 2011|publisher=L'Essor|url=http://www.essor.ml/regions/article/tombouctou-sous-le-choc|language=French|accessdate=1 January 2012}}</ref> Ito ang unang insidente ng terorista sa Timbuktu mismo. Noong Abril 1, 2012, isang araw pagkatapos ng pagbihag ng [[Gao]], nabihag ang Timbuktu mula sa militar ng Mali ng mga [[2012 Tuareg rebellion|rebeldeng Tuareg]] ng [[National Movement for the Liberation of Azawad|MNLA]] at [[Ansar Dine]].{{fact}} Pagkalipas ng limang araw, idineklara ng MNLA ang rehiyon na magkahiwalay sa Mali bilang bansa ng [[Azawad]].{{fact}} Hindi kinikilala ang ipinahayag na pampulitikang entidad ng anumang mga rehiyonal na nasyon o ng internasyonal na komunidad at bumagsak ito pagkatapos ng tatlong buwan sa Hulyo 12.{{fact}} Noong Enero 28, 2013, nagsimulang bawian ang Timbuktu ng mga kawal ng gobyerno ng Pransya at Mali mula sa mga rebeldeng Islamista.<ref>{{Citation|author=Diarra|url=https://www.reuters.com/article/2013/01/28/us-mali-rebels-idUSBRE90O0C720130128|title=French seal off Mali's Timbuktu, rebels torch library|publisher=Reuters|date=28 January 2013|access-date=19 April 2019|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924173558/http://www.reuters.com/article/2013/01/28/us-mali-rebels-idUSBRE90O0C720130128|url-status=dead}}</ref> Binawi ng puwersa ng 1,000 Pransyang sundalo na may kasamang 200 sundalong taga-Mali ang Timbuktu nang walang labanan. Tumakas na ang mga grupo ng Islamista sa hilaga nang ilang araw bago nito, habang sinunog ang [[Ahmed Baba Institute|Suriang Ahmed Baba]], na nagtataglay ng maraming mahahalagang manuskrito. Pinondohan ng Timog Aprika ang gusaling nagtaglay ng Suriang Ahmed Baba, at nagtaglay ng 30,000 manuskrito. IIniulat ng ''BBC World Service radio'' ''news'' noong ika-29&nbsp;ng Enero 2013 na inalis ang humigit-kumulang 28,000&nbsp;ng mga manuskrito para sa kaligtasan mula sa lugar bago ang pag-atake ng mga grupong Islamista, at hindi alam ang kinaroroonan ng mga 2,000 manuskrito.<ref>{{Cite news|author=Shamil|title=Timbuktu Manuscripts Project|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-21242689|accessdate=29 January 2013|publisher=BBC News|date=29 January 2013}} Also broadcast BBC World Service news on 29 January 2013.</ref> Nilayon ito upang maging mapagkukunan para sa pananaliksik sa Islam.<ref>{{Cite web|author=Staff|url=http://africajournalismtheworld.com/tag/timbuktu-library-burned/|title=Mali – Islamists Rebels Burn Manuscript Library as They Leave Timbuktu|publisher=Reuters (via Africa – News and Analysis)|date=28 January 2013|accessdate=31 January 2013}}</ref> Noong 30 Marso 2013, [[2nd Battle of Timbuktu|sumalingit]] ang mga rebeldeng jihadista sa Timbuktu siyam na araw bago ang isang [[Battle of Timbuktu|pagbombang pagpapatiwakal]] sa isang tsekpoint ng hukbong Mali sa internasyonal na paliparan na nagpatay sa isang kawal. Tumagal ang pakikipaglaban hanggang Abril 1, nang tulungan ng mga Pransyang eroplano ang mga pwersang lupa ng Mali sa paghahabol ng mga natitirang rebelde sa sentro ng lungsod. == Mga maagang salaysay == Tumulong ang mga kwento ng katangi-tanging kayamanan ng Timbuktu sa paggalaw ng Europang paggalugad sa kanlurang baybayin ng Aprika. Kabilang sa mga pinakasikat na paglalarawan ng Timbuktu ay ang mga paglalarawan ni [[Leo Africanus]] at Shabeni. === Leo Africanus === Marahil na ang pinakasikat sa mga salaysay na nakasulat tungkol sa Timbuktu ay ang ginawa ni [[Leo Africanus]]. Ipinanganak bilang si El Hasan ben Muhammed el-Wazzan-ez-Zayyati sa [[Lungsod ng Granada|Granada]] noong 1485, kabilang ang kanyang pamilya sa libu-libong Muslim na pinalayas ni Haring Ferdinand at Reyna Isabella matapos ang kanilang muling [[Granada War|pagsakop ng Espanya]] noong 1492. Nanirahan sila sa [[Morocco|Moroko]], kung saan nag-aral siya sa [[Fes]] at sinamahan ang kanyang tiyuhin sa diplomatikong misyon sa buong [[Hilagang Aprika]]. Sa mga paglalakbay na ito, binisita niya ang Timbuktu. Bilang isang kabataang lalaki, nahuli siya ng mga pirata at ipinakilala bilang isang napakatalisik na alipin kay [[Papa Leo X]], na nagpalaya sa kanya, [[Bautismo|bininyagan]] siya sa ilalim ng pangalang "Johannis Leo de Medici", at inatasan siya na magsulat, sa Italyano, isang detalyadong pagsuri ng Aprika. Nagbigay ang kayang mga salaysay ng karamihan ng [[European exploration of Africa|kaalaman ng mga taga-Europa tungkol sa kontinente]] sa ilan ng mga sumunod na siglo.{{sfn|Leo Africanus|1896}} Naglalarawan ng Timbuktu nang nasa taas ang [[Imperyong Songhai]], kinabibilangan sa Ingles na edisyon ng kanyang aklat ang paglalarawang: {{Quote|quote=''The rich king of Tombuto hath many plates and sceptres of gold, some whereof weigh 1300 pounds. ... He hath always 3000 horsemen ... (and) a great store of doctors, judges, priests, and other learned men, that are bountifully maintained at the king's cost and charges.'' [Mayroong mararaming gintong plato at setro ang mayamang hari ng Tombuto, iilan ay may timbang na 1300 libra. ...Palagi siyang mayroong 3000 na mangagabayo ... (at) labis na reserba ng doktor, hukom, pari, at iba pang dalubhasang tao, na saganang pinapanatili sa gastos at gulgol ng hari.]|source=[[Leo Africanus]], ''[[Description of Africa (1550 book)|Descrittione dell' Africa]]''{{sfn|Leo Africanus|1896|p=[https://archive.org/stream/historyanddescr02porygoog#page/n140/mode/1up 824 Vol. 3]}}|width=30%|align=right}} Ayon kay Leo Africanus, mayroong maraming panustos ng lokal na mais, baka, gatas at mantikilya, bagama't walang mga hardin ni mga lagwerta na pumalibot sa lungsod.<ref name="brians">{{Cite book|last=Brians|first=Paul|title=Reading About the World|publisher=Harcourt Brace College Publishing|year=1998|location=Fort Worth, TX, USA|pages=vol. II|url=http://www.wsu.edu:8080/~wldciv/world_civ_reader/world_civ_reader_2/leo_africanus.html}}</ref> Sa isa pang sipi na nakatuon sa paglalarawan ng kayamanan ng kapaligiran at ng hari, binanggit ni Africanus ang pagkapambihira ng isa sa mga kalakal ng Timbuktu: asin. {{Quote|quote=''The inhabitants are very rich, especially the strangers who have settled in the country [..] But salt is in very short supply because it is carried here from [[Tegaza]], some {{convert|500|mi|0|abbr=out}} from Timbuktu. I happened to be in this city at a time when a load of salt sold for eighty [[ducats]]. The king has a rich treasure of coins and [[ingot|gold ingots]].'' [Mayayaman ang mga nakatira, lalo na ang mga estranghero na tumira sa bansa [..] Ngunit napakakaunti ang panustos ng asin dahil binubuhat ito mula sa [[Tegaza]], mga 500 milya (805 km) mula sa Timbuktu. Nasa lungsod ako noong panahon na ibinebenta ang kargada ng asin para sa walumpung [[ducat]]. Mayroong kayamanan ng barya at [[gold ingots|ingot]] ang hari.]|source=[[Leo Africanus]], ''[[Description of Africa (1550 book)|Descrittione dell' Africa]]'' in Paul Brians' ''Reading About the World'', Volume 2<ref name=brians/>|width=30%|align=right}} Nag-akit ang mga paglalarawan at mga sipi ng mga taga-Europang manggagalugad. Gayunpaman, inilarawan din ng Africanus ang mas maraming mga makalupang aspeto ng lungsod, tulad ng "mga kubo na gawa sa [[Chalk|tisa]], at tinakpan ng [[Thatch|atip]]" – bagaman halos hindi pinansin ang mga ito.{{sfn|Insoll|2004}} === Shabeni === {{Quote box|quote=''The natives of the town of Timbuctoo may be computed at 40,000, exclusive of slaves and foreigners ... The natives are all blacks: almost every stranger marries a female of the town, who are so beautiful that travellers often fall in love with them at first sight.'' [Maaaring tayahin ang mga katutubo ng bayan ng Timbuctoo sa 40,000, hindi kasama ang mga alipin ang dayuhan ... Itim ang lahat ng katutubo: nagpakasal ang halos lahat ng mga estranghero sa isang babae ng bayan, na napakaganda na madalas mabighani ang mga manlalakbay sa kanila sa unang tingin.]|source=– Shabeni in {{Ill|James Grey Jackson|fr|lt=James Grey Jackson's}} ''An Account of Timbuctoo and Hausa'', 1820{{sfn|Jackson|1820|p=[https://books.google.com/books?id=BAtFAAAAIAAJ&pg=PA10#v=onepage&q&f=false 10]}}|width=30%|align=right}} Halos 250 taon pagkatapos ng pagbisita ni Leo Africanus sa Timbuktu, marami ang namuno sa lungsod. Sa katapusan ng ika-18 siglo humina ang mahigpit na pagkakahawak ng Morokanong pinuno sa lungsod, na nagbunga sa panahon ng mabuway na pamahalaan sa mabilis na pagbabago ng mga tribo. Sa panahon ng pamamahala ng isa sa mga tribo, ang [[Hausa people|Hausa]], sinamahan ng isang 14-taong-gulang na bata na nagngangalang Shabeni (o Shabeeny) mula sa [[Tetuan]] sa hilagang baybayin ng Morocco ang kanyang ama sa pagbisita sa Timbuktu.{{sfn|Jackson|1820}} Nanatili si Shabeni sa Timbuktu nang tatlong taon bago lumipat sa isang mahalagang lungsod na tinatawag na [[Housa]]<ref>[https://www.jstor.org/stable/221615 Ang isang papel] mula noong 1995 ay nagsasabing ito ay "tila isa sa mga bayan ng [[Maraka]] ". [https://books.google.fr/books?id=x_5ZDwAAQBAJ&pg=PA154&lpg=PA154&dq=housa+%22niger+River%22+-house&source=bl&ots=gGqQVINS4J&sig=kmYvmWvD_gVAjhb6otz-ER7sRUI&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiN6PPCjNvcAhUyzoUKHZXUB6YQ6AEwEHoECDsQAQ#v=onepage&q=housa%20%22niger%20River%22%20-house&f=false Isang libro] ng mga titik sa [[Thomas Jefferson]] mentions sa connexion sa isang sulat ng 1798 na explorer [[Mungo Park (explorer)|Mungo Park ay]] sinubukan unsuccessfully upang mahanap ang Housa at Timbuktu (1795-7). Sa isang ekspedisyon sa ibang pagkakataon ay nagpunta siya malapit sa Timbuktu habang bumababa ang [[Niger River]] . Pagkatapos ng maraming pag-atake ng mga Aprikano, siya ay nabuwal sa ilog.</ref> na ilang araw na paglalakbay sa timog-silangan. Pagkalipas ng dalawang taon, bumalik siya sa Timbuktu upang manirahan doon nang pitong taon pa – kung saan doble ang laki ng populasyon kaysa sa bayan ng ika-21 siglo, kahit na lumipas na ang iilang siglo pagkatapos ang tugatog at hindi kasama ang mga alipin. Noong 27 taong-gulang na si Shabeni, isang beteranong mangangalakal siya sa kanyang bayan ng Tetuan. Gumawa siya ng dalawang taong peregrinasyon sa [[Meka|Mecca]] at sa gayon ay naging isang [[hajji]], Asseed El Hage Abd Salam Shabeeny. Mula sa isang paglalayag sa kalakalan sa [[History of Hamburg|Hamburg]], nabihag siya ng isang barko na pinangangasiwaan ng mga Ingles ngunit naglayag sa ilalim ng bandilang Ruso, na nagpahayag ang kapitan na ang kanyang Imperyal na amo ([[Catherine II ng Rusya|Catherine ang Dakila]]) ay "nakikipagdigma sa lahat ng Muselmen" (tingnan ang [[Russo-Turkish War (1787–1792)|Digmaang Ruso-Turko (1787-1792)]]). Dinala siya at ang barkong pinaglayagan niya sa [[Ostend]] sa Belgium noong Disyembre 1789 ngunit nakakuha sa kanya ang konsul Briton at inilabas ang barko. Nagtungo siya muli sa parehong barko, ngunit ang kapitan, na nagpahayag na takot siya na mabihag muli ang kanyang barko, ay nagbaba sa kanya sa pampang sa [[Dover]]. Sa Inglatera naitala ang kanyang kwento. Ibinigay ni Shabeeni ang laki ng lungsod sa ikalawang kalahati ng ika-18 siglo. Sa isang naunang sapi, inilarawan niya ang isang magubat na kapaligiran, kumpara sa mga tuyong kapaligiran sa ngayon. == Sining at kultura == [[Talaksan:Timbuktu-139086.jpg|thumb|Pagmumuling-tatag ng Aklatang Ben Essayouti, Timbuktu]] === Mga pagdiriwang pang-kultura === Ang pinakakilalang pagdiriwang pang-kultura ay ang [[Festival au Désert]].<ref name="reiser" /> Nang matapos ang paghihimagsik ng Tuareg noong 1996 sa ilalim ng pamamahala ng Konaré, sinunog ang 3,000 armas sa isang seremonya na tinatawag na ''Flame of Peace'' (Apoy ng Kapayapaan) noong Marso 29, 2007 – upang gunitain ang seremonya, itinayo ang isang monumento.{{sfn|Jeppie|2008}} Upang ipagdiwang ang [[Peace treaty|kasunduang pangkapayapaan]], ginanap ang [[Festival au Désert]] tuwing Enero sa disyerto, 75&nbsp;km mula sa lungsod hanggang 2010.<ref name="reiser">{{Cite book|last=Reiser|first=Melissa Diane|title=Festival au Desert, Essakane, Mali: a postcolonial, postwar Tuareg experiment|publisher=University of Wisconsin – Madison|year=2007|location=Madison|url=https://books.google.com/books?id=47FfAAAAMAAJ}}</ref> === Pandaigdigang Pamanang Pook === Sa ikalabindalawang pagpupulong nito, noong Disyembre 1988, pumili ang ''[[World Heritage Committee]]'' (WHC) ng mga bahagi ng makasaysayang sentro ng Timbuktu para ilista sa kanyang [[List of World Heritage Sites in Africa|talaan ng Pandaigdigang Pamana]].<ref name="whsselection">{{Citation|title=Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage|publisher=UNESCO|url=http://whc.unesco.org/archive/repcom88.htm}}</ref> Batay sa tatlong [[Pandaigdigang Pamanang Pook|pamantayan]] ang pagpili:<ref name="ICOMOS">{{Cite web|last=[[ICOMOS]]|title=Advisory Body Evaluation of Timbuktu Nomination|publisher=UNESCO|date=14 May 1979|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/119.pdf|accessdate=22 February 2011}}</ref> * Pamantayan II: Naging mahalaga ang mga banal na lugar ng Timbuktu sa unang bahagi ng [[Islamization|Islamisasyon]] sa Aprika. * Pamantayan IV: Nagpapakita ang mga moske ng Timbuktu ng isang kultural at palaaral na [[Golden Age|Ginintuang Panahon]] noong [[Imperyong Songhai]]. * Pamantayan V: Nagpapakita ang pagtatayo ng mga moske, pa rin ang orihinal na orihinal, ng paggamit ng tradisyunal na mga pamamaraan sa pagtatayo. Lumagpak ang isang mas maagang nominasyon noong 1979 sa susunod na taon dahil kulang ito sa tamang hangganan <ref name="ICOMOS"/> isinama ng pamahalaang Mali ang kabuuan ng bayan ng Timbuktu sa kanais-nais na isama.<ref name="orignom">{{Cite web|last1=Mali Government|title=Nomination No. 119|publisher=UNESCO|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0003/000377/037756eb.pdf}}</ref> Pagkalipas ng halos isang dekada, tatlong moske at 16 [[Mausoleum|mosoliem]] o libingan ang pinili mula sa Lumang Bayan para sa [[Pandaigdigang Pamanang Pook|katayuan ng Pandaigdigang Pamana]]: dumating sa pagtatapos nito ang panawagan para sa proteksyon ng kondisyon ng mga gusali, ang pagbubukod ng mga bagong konstruksiyon malapit sa mga lugar at mga panukala laban sa [[Desertification|nanghihimasok na buhangin]]. Pagkatapos, inilagay ang mga bantayog sa [[List of World Heritage in Danger|Talaan ng Napapanganib na Pandaigdigang Pamana]] ng [[Politics of Mali|pamahalaang Mali]], ng komite sa pagpili sa panahon ng nominasyon.<ref name="whsselection"/> Tumagal ang unang panahon sa Talaang Panganib mula 1990 hanggang 2005, nang pinahintulutan ng mga panukala kasama ang trabahong pagpapanumbalik at ng pagtitipon ng isang imbentaryo "ang pagtanggal nito mula sa Talaang Panganib".<ref>{{Cite web|last1=Amelan|first1=Roni|title=Three Sites Withdrawn from UNESCO's List of World Heritage in Danger|publisher=UNESCO|url=http://whc.unesco.org/en/news/133/}}</ref> Noong 2008 inilagay ng WHC ang protektadong lugar sa ilalim ng masusing pagsisiyasat na tinatawag na "''reinforced monitoring''" (pinatibay na pagsubaybay), isang panukalang naging posible noong 2007, dahil hindi malinaw ang epekto ng naplanong konstruksiyon. Lalong ibinigay-pansin ang pagtatayo ng [[Cultural centre|sentro ng kultura]].<ref>{{Cite web|title=WHC Requests Close Surveillance of Bordeaux, Machu Picchu, Timbuktu and Samarkand|publisher=UNESCO|url=http://whc.unesco.org/en/news/454}}</ref> Noong isang sesyon noong Hunyo 2009, nagpasya ang [[UNESCO]] na itigil ang pagpapatibay ng programang pagsubaybay dahil ayon sa kanila, sapat ang nagawang pag-unlad upang matugunan ang mga paunang suliranin.<ref>{{Citation|title=Decision 33COM 7B.45 – Timbuktu (Mali)|series=Final Decisions of the 33rd Session of the WHC|place=Seville|year=2009|url=http://whc.unesco.org/en/decisions/1837}}</ref> Kasunod ng pagsakop ng Timbuktu ng MNLA at ng Islamistang pangkat na Ansar Dine, ibinalik ito sa Talaan ng Napapanganib na Pandaigdigang Pamana noong 2012.<ref name="TimbuktuDamageJune">{{Cite news|title=Timbuktu shrines damaged by Mali Ansar Dine Islamists|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-18657463}}</ref> ==== Paglusob ng mga pundamentalistang Muslim ==== Noong Mayo 2012, niwasak ng Ansar Dine ang isang dambana sa lungsod <ref name="TimbuktuDamageMay">{{Cite news|title=Mali Islamist militants 'destroy' Timbuktu saint's tomb|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-17973545|publisher=BBC News|accessdate=1 July 2012}}</ref> at noong Hunyo 2012, sa resulta ng [[Battle of Gao and Timbuktu|Laban ng Gao at Timbuktu]], nawasak ang iba pang mga dambana, kabilang ang mosoliem ng [[Sidi Mahmoud Ben Amar|Sidi Mahmoud]], noong inaatake gamit ang mga pala, at piko ng mga miyembro ng parehong pangkat.<ref name="TimbuktuDamageJune"/> Sinabi ng isang tagapagsalita ng Ansar Dine na pupuksain ang ''lahat'' ng mga dambana sa lungsod, kabilang ang 13 na natitirang mga Pandaigdigang Pamanang Pook, dahil itinuturing nila ang mga ito bilang mga halimbawa ng [[idolatriya]], isang [[Shirk (Islam)|kasalanan sa Islam]].<ref name="TimbuktuDamageJune" /><ref>Al Jazeera (Hunyo 1, 2012). ''[http://www.aljazeera.com/news/africa/2012/06/2012630101748795606.html Inilagay ng mga mandirigma ng Ansar Dine ang mga dambuhalang Timbuktu.]'' Nakuha noong Hulyo 1, 2012</ref> Inilarawan ang mga kilos na ito bilang mga krimen sa sangkatauhan at mga krimeng digmaan.<ref name="TimbuktuEndTimes">Guled Yusuf at Lucas Bento, ''The New York Times'' (Hulyo 31, 2012). ''[https://www.nytimes.com/2012/08/01/opinion/the-end-times-for-timbuktu.html Ang 'End Times' para sa Timbuktu?]'' Nakuha noong Hulyo 31, 2012</ref> Matapos ang pagkawasak ng mga libingan, bumuo ang UNESCO ng isang espesyal na pondo upang pangalagaan ang mga Pandaigdigang Pamanang Pook ng Mali, at nangako na isakatuparan ang mga proyektong pagmumuling-tatag at rehabilitasyon kapag pinayagan ng sitwasyon ng seguridad.<ref>{{Cite web|author=UNESCO World Heritage Centre|url=http://whc.unesco.org/en/news/913|title=UNESCO World Heritage Centre - Creation of a Special Fund for the Safeguarding of Mali's World Heritage sites|publisher=Whc.unesco.org|accessdate=2014-05-16}}</ref> == Edukasyon == {{quote box|width=20%|align=left|border=1px|quote=''If the University of Sankore ... had survived the ravages of foreign invasions, the academic and cultural history of Africa might have been different from what it is today.'' [Kung ang Pamantasang Sankore ... ay namalagi mula sa pagpinsala ng mga pagsasalakay ng mga banyaga, maaaring maiiba ang kasaysayan ng akademya at kultura ng Aprika sa ngayon.]|source=– [[Kwame Nkrumah]] at the [[University of Ghana]] inauguration, 1961{{sfn|Jeppie|2008}}}} === Sentro ng kaalaman === [[Talaksan:Timbuktu-manuscripts-astronomy-mathematics.jpg|thumb|250x250px| Ang mga [[Timbuktu Manuscripts|Manuskrito ng Timbuktu]] na nagpapakita ng [[matematika]] at pamana ng [[Astronomy in medieval Islam|astronomiya sa medyebal na Islam]]. ]] Naging sentro ang Timbuktu ng Islamikong pag-aaral mula ika-13 hanggang ika-17 siglo, lalo na sa ilalim ng Imperyong Mali at pamamahala ni Askia Mohammad I. Nagtatrabaho ang pamahalaang Mali at mga NGO upang talaan at maibalik ang mga labi nitong pamantayang isklor: Mga manuskrito ng Timbuktu.<ref name="Huddleston">{{Cite journal|last=Huddleston|first=Alexandra|title=Divine Learning: The Traditional Islamic Scholarship of Timbuktu|journal=Fourth Genre: Explorations in Non-Fiction|volume=11|issue=2|pages=129–135|date=1 September 2009|issn=1522-3868|doi=10.1353/fge.0.0080}}</ref> Umakit ang mabilis na paglago ng ekonomiya ng Timbuktu noong ika-13 at ika-14 na siglo sa maraming iskolar mula sa kalapit na [[Walata]] (ngayon sa [[Mauretania]]),{{sfn|Cleaveland|2008}} na nagtungo sa ginintuang edad ng lungsod sa ika-15 at ika-16 na siglo na nagpatunay na malagong lokasyon para sa karunungan ng mga relihiyon, sining at agham. Sa mga tao ng Timbuktu, ang kanulatan at mga aklat ay simbolo ng kayamanan, kapangyarihan, at mga pagpapala at ang pagtamo ng mga libro ay naging pangunahing tungkulin ng mga iskolar.<ref>{{Cite journal|last=Singleton|first=Brent D.|title=African Bibliophiles: Books and Libraries in Medieval Timbuktu|doi=10.1353/lac.2004.0019}}</ref> Humantong ang aktibong kalakalan sa mga aklat ng Timbuktu at iba pang bahagi ng [[Muslim history|Islamikong mundo]] at ang malakas na suporta ni emperador [[Askia Mohammed]] sa pagsulat ng libu-libong mga [[manuskrito]].<ref>{{Cite book|title=African Cultural Astronomy|last=Medupe|first=Rodney Thebe|last2=Warner|first2=Brian|last3=Jeppie|first3=Shamil|last4=Sanogo|first4=Salikou|last5=Maiga|first5=Mohammed|last6=Maiga|first6=Ahmed|last7=Dembele|first7=Mamadou|last8=Diakite|first8=Drissa|last9=Tembely|first9=Laya|year=2008|isbn=9781402066399|editor-last=Holbrook|editor-first=Jarita|series=Astrophysics and Space Science Proceedings|at=p. 179|chapter=The Timbuktu Astronomy Project|doi=10.1007/978-1-4020-6639-9_13}}</ref> Natipon ang kaalaman sa paraang katulad ng maaga't impormal na modelo ng [[Medieval university|Europeong Medyebal na unibersidad]].{{sfn|Cleaveland|2008}} Ipinahayag ang mga lektura sa pamamagitan ng tanghal ng mga impormal na institusyon na tinatawag na [[Madrasahs|madrasa]].<ref name="Makdisi Scholasticism">{{Citation|last=Makdisi|first=George|title=Scholasticism and Humanism in Classical Islam and the Christian West|doi=10.2307/604423}}</ref> Sa kasalukuyan kilala bilang [[University of Timbuktu|Pamantasan ng Timbuktu]], tatlong ''madrasa'' ang nangasiwa ng 25,000 mag-aaral: [[Djinguereber Mosque|Djinguereber]], [[Sidi Yahya Mosque|Sidi Yahya]] at [[Sankore Madrasah|Sankore]].<ref>[http://www.timbuktufoundation.org/university.html University of Timbuktu, Mali] {{Webarchive}} – Timbuktu Educational Foundation</ref> Tahasang relihiyoso ang mga institusyong ito, kumpara sa mas sekular na talaaralan ng moderno't Europong unibersidad at mas katulad sa modelong medyebal sa Europa. Gayunpaman, kung saan nagsimula ang mga Europeong unibersidad bilang mga kapisanan ng mga mag-aaral at mga guro, [[Patronage|itinangkilik]] ang Kanlurang-Aprikanong edukasyon ng mga pamilya o mga angkan, kasama ang mga pamilya ng Aqit at Bunu al-Qadi al-Hajj na dalawa sa pinakakilala sa Timbuktu – pinangasiwaan din ng mga pamilyang ito ang mga mag-aaral sa mga natabing kwarto sa kanilang pabahay.{{sfn|Hunwick|2003|pp=lvii}} Kahit na dinala sa Timbuktu ang batayan ng [[Sharia|batas-Islam]] at pagtuturo nito mula sa Hilagang Aprika noong pagkalat ng Islam, umunlad ang karunungan sa Kanlurang Aprika: itinuturing si [[Ahmad Baba al Massufi]] bilang pinakadakilang iskolar ng lungsod.<ref name="baba_the_greatest">{{Cite news|first=Lydia|last=Polgreen|title=Timbuktu Hopes Ancient Texts Spark a Revival|url=https://www.nytimes.com/2007/08/07/world/africa/07mali.html|work=[[The New York Times]]|date=7 August 2007|accessdate=4 March 2011}}</ref> Nagsilbi ang Timbuktu sa prosesong ito bilang sentro ng pamamahagi ng mga iskolar at karunungan. Nangahulugan ang dependensya nito sa kalakalan ng masinsinang pagkilos ng mga iskolar mula sa lungsod papunta sa malawak na kalambatan ng mga kasosyo sa kalakalan nito (at pabalik). Gayunpaman, noong 1468-1469, umalis ang maraming iskolar para sa Walata noong sinakop ng Imperyong Songhay ni [[Sunni Ali]] ang Timbuktu at muli noong 1591 sa Morokanong pananakop.{{sfn|Cleaveland|2008}} Nananatili ang sistema ng edukasyon nito hanggang sa huling bahagi ng ika-19 na siglo, samantala noong ika-18 siglo, nakaranas ang pagtatatag ng naglilibot na Quranikong paaralan bilang isang anyo ng unibersal na edukasyon, kung saan naglalakbay ang mga iskolar sa buong rehiyon kasama ang kanilang mga mag-aaral, nagpapalimos para sa pagkain sa isang bahagi ng araw.<ref name="Huddleston"/> Napailalim sa presyon ang Islamikong edukasyon pagkatapos ng pananakop ng Pranses, tagtuyot sa 70s at 80s at sa pamamagitan ng [[Tuareg Rebellion (1990–1995)|digmaang sibil ng Mali]] noong unang bahagi ng 90s.<ref name="Huddleston" /> === Mga manuskrito at mga aklatan === [[Talaksan:Kuntamarabut.jpg|right|thumb|232x232px| [[Moro]]ng [[marabout]] ng [[Kunta family|tribong Kuntua]], isang etnikong angkang [[Kounta]], kung saan nagmula ang pangalan ng koleksyon ng manuskrito ng Al Kounti. Pintetsahan 1898. ]] Daang-libo nang daang-libong mga manuskrito ang nakolekta sa Timbuktu sa paglipas ng mga siglo: isinulat ang ilan sa bayan mismo, ang iba pa – kabilang ang mga eksklusibong kopya ng [[Qur'an]] para sa mga pamilyang mayayaman – ay inangkat sa pamamagitan ng buhay na buhay na kalakalang aklat. Nakatago sa mga bodega o inilibing, itinago sa mga putik na pader ng moske at isinanggalang ng kanilang mga patrono, marami sa mga manuskrito ang natira sa pagbagsak ng lungsod. Bumubuo sila ngayon ng koleksyon ng ilang mga aklatan sa Timbuktu, na nag-aari ng hanggang 700,000 manuskrito:<ref name="ng">{{Cite web|last=Rainier|first=Chris|title=Reclaiming the Ancient Manuscripts of Timbuktu|work=National Geographic News|date=27 May 2003|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/05/0522_030527_timbuktu.html|accessdate=13 July 2010|archive-date=3 Agosto 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20030803023357/http://news.nationalgeographic.com/news/2003/05/0522_030527_timbuktu.html|url-status=dead}}</ref> noong huling bahagi ng Enero 2013 iniulat na sinira ng mga rebeldeng pwersa ang karamihan ng mga manuskrito bago umalis sa lungsod.<ref>{{Citation|last=Harding|first=Luke|date=28 January 2013|title=Timbuktu mayor: Mali rebels torched library of historic manuscripts|url=https://www.theguardian.com/world/2013/jan/28/mali-timbuktu-library-ancient-manuscripts|accessdate=27 February 2013}}</ref><ref>{{Citation|last=Diarra|first=Adama|date=28 January 2013|title=French, Malians retake Timbuktu, rebels torch library|url=http://uk.reuters.com/article/2013/01/28/uk-mali-rebels-idUKBRE90P0A120130128|accessdate=27 February 2013|archive-date=31 Enero 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130131091420/http://uk.reuters.com/article/2013/01/28/uk-mali-rebels-idUKBRE90P0A120130128|url-status=dead}}</ref> Gayunpaman, walang malisyosong pagkasira ng anumang aklatan o koleksyon dahil ligtas sa taguan ang karamihan sa mga manuskrito.<ref>{{Citation|title=Timbuktu update|date=30 January 2013|url=http://www.tombouctoumanuscripts.org/blog/entry/timbuktu_update/|accessdate=27 February 2013|archive-date=11 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130211052521/http://www.tombouctoumanuscripts.org/blog/entry/timbuktu_update/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Citation|last=Zanganeh|first=Lila Azam|date=29 January 2013|title=Has the great library of Timbuktu been lost?|url=http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2013/01/the-libraries-of-timbuktu.html|accessdate=27 February 2013}}</ref><ref>{{Citation|title=Precious history in Timbuktu library saved from fire|url=http://www.thehistoryblog.com/archives/23148|accessdate=27 February 2013}}</ref><ref>{{Citation|last=Hinshaw|first=Drew|date=1 February 2013|title=Historic Timbuktu Texts Saved From Burning|url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323926104578276003922396218|accessdate=27 February 2013}}</ref> Bumuo ang isang partikular na biblyotekaryo, si Abdel Kader Haidara upang magkaroon ng 350,000 mga manuskrito na medyebal na ipinuslit mula sa Timbuktu para sa kaligtasan.<ref>https://www.npr.org/2016/04/23/475420855/timbuktus-badass-librarians-checking-out-books-under-al-qaidas-nose</ref><ref>Hammer, J. (2016) "Ang Bad-Ass Librarians ng Timbuktu." Simon at Schuster.</ref> * [[Ahmed Baba Institute|Suriang Ahmed Baba]] * Aklatang Mamma Haidara * Fondo Kati * Aklatang [[Mohammed Bagayogo|Al-Wangari]] * Aklatang Mohamed Tahar * Aklatang Maigala * Koleksyong Boularaf * Mga Koleksyong [[Ahmad al-Bakkai al-Kunti|Al Kounti]] [[Talaksan:Timbuktu-139085.jpg|thumb|Mga manuskrito ng Sentrong Ahmed Baba]] Ang mga aklatang ito ay ang pinakamalaki sa hanggang sa 60 pribado o pampublikong aklatan na tinatayang umiiral sa Timbuktu ngayon, bagaman binubuo ang ilan ng isang hilera ng mga aklat sa isang salansanan o isang aklatang kaban.<ref>{{Citation|last=Grant|first=Simon|title=Beyond the Saharan Fringe|work=The Guardian|date=8 February 2007|url=https://www.theguardian.com/books/booksblog/2007/feb/08/beyondthesaharanfringe|accessdate=19 July 2010|location=London}}</ref> Sa ilalim ng mga sitwasyong ito, madaling masira at manakaw ang mga manuskrito, at madali ring masira dahil sa klimang pangmatagalan, sa kabila ng tuyong klima ng Timbuktu. Dalawang [[Timbuktu Manuscripts Project|Proyekto ng Manuskrito ng Timbuktu]] na pinondohan ng mga independiyenteng unibersidad ang naglalayong pangalagaan sila. Sa panahon ng okupasyon ng mga Islamikong ekstremista, nagsimula ang mga mamamayan ng lungsod ng isang proyekto upang iligtas ang mga "pinakamahusay na nakasulat na salaysay ng Kasaysayan ng Aprika." Kinapanayam ng ''The Times'' nagpahayag ang mga lokal na residente na pinrotektahan ang tatlong daang libong manuskrito ng ilang mga henerasyon. Itinago ang marami sa mga dokumentong ito ng mga lokal na residente na nag-aatubili na bigyan sila ng overs sa Ahmed Baba Institute na pinamumunuan ng pamahalaan na nasa isang modernong gusali ng digitalisasyon na itinayo ng pamahalaan ng South Africa noong 2009. Nagtataglay lamang ang institusyon ng 10% ng mga manuskrito.<ref>{{Cite news|url=http://world.time.com/2013/02/04/timbuktus-ancient-libraries-saved-by-locals-endangered-by-a-government/|title=Timbuktu’s Ancient Libraries: Saved by Locals, Endangered by a Government|last=Walt|first=Vivienne|work=Time|accessdate=2018-04-23|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717084901/http://world.time.com/2013/02/04/timbuktus-ancient-libraries-saved-by-locals-endangered-by-a-government/|url-status=dead}}</ref> Kasunod, kinumpirma ito ni Jean-Michel Djian sa New Yorker na "Nakatago ang karamihan sa mga manuskrito, mga limampung libo, sa tatlumpu't dalawang aklatang pamilya ng 'Lungsod ng 333 Santo'. Idinagdag niya, "Pinoprotektahan ang mga iyon hanggang ngayon." Idinagdag din niya na dahil sa napakalaking pagpupunyagi ng isang indibidwal, inihatid din sa kaligtasan ang dalawang daang libong pang manuskrito.<ref>{{Cite news|url=https://www.newyorker.com/news/news-desk/has-the-great-library-of-timbuktu-been-lost|title=Has the Great Library of Timbuktu Been Lost?|last=Zanganeh|first=Lila Azam|date=2013-01-29|work=The New Yorker|accessdate=2018-04-23}}</ref> == Wika == Kahit na Pranses ang [[opisyal na wika]] ng Mali, nagsasalita ang karamihan sa mga naninirahan sa Timbuktu ngayon ng [[Wikang Koyra Chiini|Koyra Chiini]], isang [[Songhay language|wikang Songhay]] na nagsisilbi rin bilang [[Lingua franca|karaniwang wika]]. Bago ang [[Tuareg Rebellion (1990-1995)|paghihimagsik ng Tuareg]] noong 1990-1994, kinakatawan ang Arabeng [[Hassaniya]] at [[Tuareg languages|Tamashek]] ng 10% bawat isa sa 80% na dominasyon ng wikang Koyra Chiini. Dahil sinasalita ang Tamashek ng [[Ikelan]]o at etnikong Tuaregs, humina ang paggamit nito ng pagpapatalsik ng maraming mga Tuareg kasunod ng paghihimagsik, na nagtataas ng pangingibabaw ng Koyra Chiini.{{sfn|Heath|1999|pp=4–5}} Ang [[Wikang Arabe]], na ipinakilala kasama ng Islam noong ika-11 siglo, ay higit sa lahat ang wika ng mga iskolar at relihiyon, katulad sa [[Wikang Latin|Latin]] sa [[Kristiyanismong Kanluranin]].<ref name="timeslibraries">{{Cite news|last=Forma|first=Aminatta|title=The Lost Libraries of Timbuktu|newspaper=The Sunday Times|location=London, UK|date=7 February 2009|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/tv_and_radio/article5675598.ece|accessdate=15 February 2011}}{{Dead link|date=Oktubre 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bagaman snasalitaa ng [[Wikang Bambara|Bambara]] ng grupong etniko na pinakamarami sa Mali, nakakulong ang mga [[Bambara people|taong Bambara]] sa timog ng bansa. Sa pamamagitan ng pagpapabuti ng suludkayarian na nagbibigay ng daan sa Timbuktu sa mas malalaking lungsod sa Timuging Mali, dumami ang paggamit ng Bambara sa lungsod hanggang sa kalayaan ng Azawad.{{sfn|Heath|1999|pp=4–5}} == Suludkayarian == Nang walang mga riles sa Mali bukod sa [[Dakar-Niger Railway|Daambakal ng Dakar-Niger]] hanggang sa [[Koulikoro]], ang daan sa Timbuktu ay sa pamamagitan ng kalsada, bangka o, mula noong 1961, sasakyang panghimpapawid.<ref>{{Citation|last=Rosberg|first=Carl Gustav|title=Political Parties and National Integration in Tropical Africa|publisher=University of California Press|year=1964|location=Berkeley, CA|page=222|url=https://books.google.com/books?id=JpNYxFmTjC4C&pg=PA222|isbn=9780520002531}}</ref> Tuwing nagkaroon ng mataas na lebel ng tubig sa Niger mula Agosto hanggang Disyembre, nagpapatakbo nang lingguhan ang mga lantsang pantawid ng ''Compagnie Malienne de Navigation'' (COMANAV) ng isang bahagi mula sa Koulikoro hanggang ilawod ng [[Gao]]. Kinakailangan din ang mataas na tubig ng mga ''pinasse'' (malaking motorisadong [[Pirogues|piraguwa]]), na [[Charter|nakatsarter]] o pampubliko, na maglakbay pataas at pababa sa ilog.<ref name="lpafrica">{{Cite book|last=Pitcher|first=Gemma|title=Africa|publisher=Lonely Planet Guides|year=2007|location=Melbourne|url=https://books.google.com/?id=pES7tpurfx0C&dq=timbuktu+lonely+planet|isbn=9781741044829}}</ref> Dumadating ang kapwang lantsang pantawid at ''pinasse'' sa Korioumé, daungan ng Timbuktu, na konektado sa sentro ng lungsod sa pamamagitan ng 18 kilometrong (11 milya) aspaltadong daan na bumabagtas sa Kabara. Noong 2007, naibalik sa dating kalagayan ang daan sa tradisyunal na daungan ng Timbuktu, Kabara, ng isang proyekto na pinondohan ng [[Libya]] na nagdraga ng 3 kilometrong (2 milya) mabanlikang kanal na kumukonekta sa Kabara at sa isang braso ng Ilog Niger. Nakakaabot na ngayon ang mga lantsang pantawid at ''pinasse'' ng COMANAV sa daungan kapag bumabaha ang ilog.<ref name="retour"/><ref name="autogenerated1">{{Citation|title=Lancement des travaux du Canal de Tombouctou : la mamelle nourricière redonne vie et espoir à la 'Cité mystérieuse'|date=14 August 2006|url=http://www.afribone.com/spip.php?article4208|publisher=Afribone|access-date=19 April 2019|archive-date=27 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174821/http://www.afribone.com/spip.php?article4208|url-status=dead}}</ref> Salat ang koneksyon ng Timbuktu sa kalambatang kalsada ng Mali kung saan kalsadang dumi lang ang mayroon sa mga kapitbahayan. Kahit na maaaring tawiran ang Ilog Niger sa pamamagitan ng lantsa sa Korioumé, hindi mas mabuti ang mga kalsada sa timog ng ilog. Gayunpaman, itinatayo ang isang bagong aspaltado na daan mula sa [[Niono]] patungo sa Timbuktu na tumatakbo sa hilaga ng [[Inland Niger Delta|Delta ng Panloob na Niger]]. Bumabagtas ang 565 kilometrong (353&nbsp;mi) daan sa [[Nampala]], [[Léré, Tombouctou Region|Léré]], [[Niafunké]], [[Tonka, Tombouctou Region|Tonka]], [[Diré]] at [[Goundam]].<ref name="essor2010">{{Citation|last=Coulibaly|first=Baye|title=Route Tombouctou-Goma Coura: un nouveau chantier titanesque est ouvert|publisher=L'Essor|url=http://www.essor.ml/actualite/article/kidal|date=24 November 2010|accessdate=19 March 2011|archive-date=14 Nobiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111114093815/http://www.essor.ml/actualite/article/kidal|url-status=dead}}</ref><ref name="essor2012">{{Citation|last=Coulibaly|first=Baye|title=Route Tombouctou-Goma Coura: le chantier advance à grand pas|publisher=L'Essor|url=http://www.essor.ml/regions/article/route-tombouctou-goma-coura-le|date=19 January 2012|accessdate=1 May 2012|archive-date=14 Mayo 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120514185147/http://essor.ml/regions/article/route-tombouctou-goma-coura-le|url-status=dead}}</ref> Tinustusan ang nakumpletong 81 kilometrong (50&nbsp;mi) seksyon mula sa Niono patungo sa maliit na nayon ng Goma Coura ng ''[[Millennium Challenge Corporation]]''.<ref>{{Citation|title=Niono-Goma Coura Road Inauguration|publisher=Embassy of the United States, Mali|url=http://mali.usembassy.gov/amb-speech-road-inaug.html|accessdate=19 March 2011|date=7 February 2009|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514053419/http://mali.usembassy.gov/amb-speech-road-inaug.html|url-status=dead}}</ref> Maglilingkod ang bagong seksyong ito sa pag-unlad ng sistemang irigasyon ng Alatona ng ''[[Office du Niger]]''.<ref>{{Citation|title=Mali Compact|publisher=Millennium Challenge Corporation|url=http://www.mcc.gov/documents/cn/cn-111706-mali-compactsigning.pdf|date=17 November 2006|access-date=19 April 2019|archive-date=25 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325161914/http://www.mcc.gov/documents/cn/cn-111706-mali-compactsigning.pdf|url-status=dead}}</ref> Ang {{Convert|484|km|0}} seksyon sa pagitan ng Goma Coura at Timbuktu ay Pinopondohan ng [[European Development Fund|Pondo ng Pagpapaunlad ng Europa]].<ref name="essor2010" /> Pinaglilingkuran ang [[Timbuktu Airport|Paliparang Timbuktu]] sa pamamagitan ng kapwang [[Air Mali (2005)|Air Mali]] at [[Mali Air Express]], na naglalaan ng mga lipad papunta at mula sa Bamako, Gao at [[Mopti]].<ref name="lpafrica"/> Ang kanyang 6,923 talampakang (2,110 m) patakbuhan sa 07/25 [[Patakbuhan|patakbuhang satungo]] ay maliwanag at aspaltado.<ref>{{Citation|title=Pilot Information for Timbuktu Airport|publisher=Megginson Technologies|year=2010|url=http://www.ourairports.com/airports/GATB/pilot-info.html|accessdate=18 February 2011|archive-date=23 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110123225541/http://www.ourairports.com/airports/GATB/pilot-info.html|url-status=dead}}</ref> == Sa kalinangang tanyag == Sa imahinasyon ng mga Europeo at Hilagang Amerikano, isang mahiwagang lugar ang Timbuktu: natuklasan ng isang 2006 na survey ng 150 mga batang [[British people|Briton]] na hindi naniniwala ang 34% na mayroong bayang ganoon, habang itinuturing ng natitirang 66% na "isang lugar ng kathang-isip" ito.<ref name="BBC_twin">{{Citation|title=Search on for Timbuktu's twin|publisher=BBC News|date=18 October 2006|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6062360.stm|accessdate=22 November 2010}}</ref> Inaamin ang pag-iisip na ito sa panitikan na naglalarawan ng kasaysayan ng Aprika at mga relasyon ng Aprikano at Europeo. Madalas na itinuturing ang Timbuktu bilang isang napakalayong lugar, sa kanluraning kalinagang tanyag.<ref name="Pelizzo"/>{{sfn|Saad|1983}}<ref name="Prescott">{{Cite book|title=Berbers and Blacks: Impressions of Morocco, Timbuktu and the Western Sudan|publisher=Kessinger Publishing}}</ref> Nakasalalay ang pinagmulan ng mistipikasyong ito sa kagalakan na dinala sa Europa sa pamamagitan ng mga maalamat na kwento, lalo na ang mga kwento ni [[Leo Africanus]]: nakatuon lamang ang mga sangguniang Arabe sa mga mas mayamang lungsod sa rehiyon ng Timbuktu, tulad ng [[Gao]] at [[Walata]].{{sfn|Insoll|2004}} Sa Kanlurang Aprika ang lungsod ay may imahe na inihambing sa pananaw ng Europa sa [[Atenas]].{{sfn|Saad|1983}} Samakatuwid, Europeong larawan ang larawan ng lungsod bilang ang [[Epitome|ehemplo]] ng distansya at misteryo.<ref name="Pelizzo"/> Hindi pinansin ang mga makalupang paglalarawan ni Africanus at nagsilbing [[Katalisis|katalista]] ang mga kwento ng magagandang kayamanan para sa mga manlalakbay upang bisitahin ang hindi maaabot na lunsod – na may kilalang Pranses na explorer na si [[René Caillié]] na naglalarawan sa Timbuktu bilang "isang tumpok ng hindi kaakit-akit na [[Adobe (arkitektura)|bahay na gawa sa lupa]]".{{sfn|Caillié|1830|p=[https://books.google.com/books?id=u7xjAAAAMAAJ&pg=PA49 49 Vol. 2]}} Nang binuksan, inamin ng maraming mga manlalakbay na ang hindi tamang paglalarawan ng "Aprikanong [[El Dorado]]".<ref name="benjaminsen"/> Nagbago ang kaganapang ito sa reputasyon ng lungsod – mula sa pagiging tanyag dahil sa ginto nito sa pagiging tanyag dahil sa lokasyon at misteryo nito: ang paggamit sa ganitong kahulugan mula noong 1863, binabanggit ngayon ang Timbuktu ng mga diksyunaryong Ingles bilang isang [[Metaphor|talinghaga]] para sa anumang malayong lugar.<ref>{{Cite web|title=Entry on 'Timbuktu'|work=Online Etymology Dictionary|publisher=Douglas Harper|year=2002|url=http://www.etymonline.com/index.php?search=timbuktu&searchmode=none|accessdate=17 September 2010}}</ref> Sa "''Scales of Gold''" (1991), ang ikaapat na aklat sa serye ng House of Niccolo ni [[Dorothy Dunnett]], pumunta ang mga pangunahing tauhan sa Aprika noong 1464-1467 para maghanap ng ginto. Makikita nila ang intelektwal at espirituwal na kayamanan ng Timbuktu na magbabago sa kanila. Sa orihinal na 1932 na rekord ng sikat na kantang tabing-dagat na "''[[The Sun Has Got His Hat On]]''", naglalaman ang pangalawang taludtod ng mga linyang: "''[The Sun's] been tanning niggers out in Timbuktu / Now he's coming back to do the same to you!'' [Nagpapaitim (ang araw) ng mga negro sa labas sa Timbuktu / Babalik siya ngayon para gawin din 'to sa'yo]<ref>{{Cite news|title=BBC Radio Devon DJ David Lowe loses job over racist word|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-devon-27360884|work=[[BBC News]]|date=2014-05-11}}</ref> Dahil sa kontrobersyal na kalagayan ng lahing palayaw na "''[[nigger]]''", lumitaw ang kontrobersya kapag tinutugtog ang awit na ito<ref name="song">{{Cite news|title=ITV feels the heat over N-word song lyrics|url=https://www.theguardian.com/media/2012/jun/26/itv-n-word|work=[[The Guardian]]|date=2012-06-26}}</ref> at iminungkahi ang iba't ibang kapalit, kabilang ang "''[[negroes]]''"<ref>[https://books.google.com/books?id=lbeWBQAAQBAJ&pg=PA289 Jonathan King, ''70 FFFY'', 2014, p.289]</ref> at "nilutong [[mani]]"<ref>[https://books.google.com/books?id=Dn7WAwAAQBAJ&pg=PT53 Stephen Fry, ''Higit pang mga Fool Me'', 2014]</ref> Matatagpuan ang katulad na mga paggamit ng lungsod sa mga pelikula, kung saan ginamit ito upang ipahiwatig na hindi matatagpuan ang isang lugar, isang tao o isang kalakal – sa isang Olandeng komikong subseye ng [[Donald Duck]] na nakatagpo sa Timbuktu, ginagamit ni Donald Duck ang lungsod bilang kanlungan,<ref>[http://coa.inducks.org/comp2.php?code=&keyw=timboektoe&keywt=i&exactpg=&pg1=&pg2=&bro2=&bro3=&kind=0&rowsperpage=0&columnsperpage=0&hero=&xapp=&univ=&xa2=&creat=&creat2=&plot=&plot2=&writ=&writ2=&art=&art2=&ink=&ink2=&pub1=&pub2=∂=&ser=&xref=&mref=&xrefd=&repabb=&repabbc=al&imgmode=1&vdesc2=on&vdesc=en&vnl=on&sort1=autoDonaldDuck Timboektoe subseries (Dutch)]{{Dead link|date=Marso 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} on the [http://coa.inducks.org/ C.O.A. Search Engine] {{Webarchive}} (I.N.D.U.C.K.S.). Retrieved d.d. 24 October 2009.</ref> at sa 1970 [[Traditional animation|animadong]] [[Traditional animation|feature]] ng [[Walt Disney Pictures|Disney]] na ''[[The Aristocats]]'', mananakot si Edgar, ang mayordomong kontrabida ng kwento, kay Thomas O'Malley, Duchess, Marie, Toulouse, at Berlioz na ipapadala sila sa Timbuktu pero ililigtas sila ng kaibigan ni Thomas O'Malley at ipapadala doon si Edgar mismo. Maling ibinanggit na nasa [[French Equatorial Africa|Pransesang Aprikang Ekwatoryal]], sa halip ng [[French West Africa|Pransesang Aprikang Kanluranin]].<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0065421/goofs Mga Tala sa ''The Aristocats''] [https://www.imdb.com/title/tt0065421/goofs] sa [[Internet Movie Database]] . Nakuha noong Oktubre 24, 2009</ref> Binaliktad ni [[Ali Farka Touré]] ang estereotipo: "''For some people, when you say 'Timbuktu' it is like the end of the world, but that is not true. I am from Timbuktu, and I can tell you that we are right at the heart of the world.'' [Para sa ilang mga tao, kapag sinabi mo na 'Timbuktu' tulad ito ng dulo ng mundo, ngunit hindi totoo 'yan. Ako'y mula sa Timbuktu, at masasabi ko sa'yo na tayo'y nasa gitna ng mundo.]"<ref>{{Cite video|people=[[Ali Farka Touré]] with [[Ry Cooder]]|title=[[Talking Timbuktu]]|medium=CD (insert)|publisher=World Circuit|year=1994}}</ref> == Magkakambal na bayan – magkakapatid na lungsod == Isang [[Twin towns and sister cities|kapatid na lungsod]] ang Timbuktu sa mga sumusunod na lungsod:<ref>{{Cite news|title=Timbuktu 'twins' make first visit|publisher=BBC News|date=24 October 2007|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/mid_/7058884.stm|accessdate=24 May 2010}}</ref> *{{flagicon|GER}} [[Chemnitz]], Alemanya *{{flagicon|UK}} [[Hay-on-Wye]], Gales, Reyno Unido *{{flagicon|TUN}} [[Kairuan]], Tunisia *{{flagicon|MAR}} [[Marrakech]], Moroko *{{flagicon|FRA}} [[Saintes, Charente-Maritime|Saintes]], Pransiya *{{flagicon|US}} [[Tempe, Arizona]], Estados Unidos == Tingnan din == {{Portada|Mali}} * [[Talaan ng mga lungsod sa Mali]] == Mga tala == <references group="" responsive="0"></references> == Mga sanggunian == {{refbegin|40em}} *{{citation|last=Abitbol|first=Michel|authorlink=Michel Abitbol|year=1979|title=Tombouctou et les Arma: de la conquête marocaine du Soudan nigérien en 1591 à l'hégémonie de l'empire Peulh du Macina en 1833|publisher=Maisonneuve & Larose|place=Paris|isbn=978-2-7068-0770-1|language=French}}. *{{citation|last=Barth|first=Heinrich|author-link=Heinrich Barth|title=Travels and discoveries in North and Central Africa: Being a journal of an expedition undertaken under the auspices of H. B. M.'s government, in the years 1849–1855. (3 Vols)|year=1857|publisher=Harper & Brothers|place=New York}}. Google books: [https://books.google.com/books?id=ALsZAAAAYAAJ Volume 1], [https://books.google.com/books?id=W8ByAAAAMAAJ Volume 2], [https://books.google.com/books?id=l74ZAAAAYAAJ Volume 3]. *{{citation|last=Black|first=Crofton|title=Leo Africanus's "Descrittione dell'Africa" and its sixteenth-century translations|journal=Journal of the Warburg and Courtauld Institutes|volume=65|pages=262–272|year=2002|jstor=4135111|doi=10.2307/4135111}}. *{{citation|last=Caillié|first=Réné|authorlink=René Caillié|title=Travels through Central Africa to Timbuctoo; and across the Great Desert, to Morocco, performed in the years 1824–1828 (2 Vols)|publisher=Colburn & Bentley|location=London|year=1830}}. Google books: [https://books.google.com/books?id=gPMTAAAAIAAJ Volume 1], [https://books.google.com/books?id=u7xjAAAAMAAJ Volume 2]. *{{citation|last=Cleaveland|first=Timothy|year=2008|contribution=Timbuktu and Walata: lineages and higher education|title=The Meanings of Timbuktu|editor1-last=Jeppie|editor1-first=Shamil|editor2-last=Diagne|editor2-first=Souleymane Bachir|publisher=HSRC Press|place=Cape Town|isbn=978-0-7969-2204-5|url=http://www.codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_6_-_Timbuktu_and_Walata__lineages_and_higher_education.pdf|pages=77–91|access-date=2019-04-19|archive-date=2021-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424085246/http://www.codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_6_-_Timbuktu_and_Walata__lineages_and_higher_education.pdf|url-status=dead}}. *{{citation|last=Dubois|first=Felix|authorlink=Félix Dubois|title=Timbuctoo the mysterious|publisher=Longmans|location=New York|year=1896|url=https://archive.org/details/timbuctoomyster01whitgoog|others=White, Diana (trans.)}}. *{{Citation|last=Fage|first=J.D.|authorlink=John Donnelly Fage|title=An Introduction to the History of West Africa|publisher=Cambridge University Press|year=1956|location=London|page=22|url=https://books.google.com/books?id=RDw9AAAAIAAJ}} *{{citation|last=Hacquard|first=Augustin|authorlink=Augustin Hacquard|year=1900|title=Monographie de Tombouctou|publisher=Société des études coloniales & maritimes|place=Paris|url=https://archive.org/details/monographiedeto00hacqgoog}}. Also available from [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k103743p Gallica]. *{{citation|last=Heath|first=Jeffrey|authorlink=Jeffrey Heath (linguist)|title=A Grammar of Koyra Chiini: the Songhay of Timbuktu|publisher=Walter de Gruyter|year=1999|location=Berlin|url=https://books.google.com/books?id=93ar5YZt6SEC|isbn=9783110162851}}. *{{citation|last=Houdas|first=Octave (ed. and trans.)|year=1901|title=Tedzkiret en-nisiān fi Akhbar molouk es-Soudān|publisher=E. Laroux|place=Paris|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5444371d.r=houdas.langEN|language=French}}. The anonymous 18th century ''Tadhkirat al-Nisyan'' is a biographical dictionary of the pashas of Timbuktu from the Moroccan conquest up to 1750. *{{citation|last=Hunwick|first=John O.|authorlink=John Hunwick|title=Encyclopaedia of Islam. Volume X|edition=2nd|year=2000|contribution=Timbuktu|publisher=Brill|place=Leiden|url=https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/10.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BearBianBosDonHein.etc.UndPatIUA.v10.T-U.Leid.EJBrill.2000.#page/n532/mode/1up|isbn=978-90-04-11211-7|pages=508–510}}. *{{citation|last=Hunwick|first=John O.|year=2003|title=Timbuktu and the Songhay Empire: Al-Sadi's Tarikh al-Sudan down to 1613 and other contemporary documents|publisher=Brill|place=Leiden|isbn=978-90-04-12560-5}}. First published in 1999 as {{ISBN|90-04-11207-3}}. *{{citation|last=Imperato|first=Pascal James|title=Mali: A Search for Direction|year=1989|publisher=Westview Press|place=Boulder CO|isbn=978-1-85521-049-3}}. *{{citation|last=Insoll|first=Timothy|year=2002|title=The Archaeology of Post Medieval Timbuktu|journal=Sahara|volume=13|pages=7–22|url=http://www.insoll.org/Timbuktu%20Sahara.pdf|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308022932/http://www.insoll.org/Timbuktu%20Sahara.pdf|archivedate=8 March 2012|df=}}. *{{citation|editor1-last=Mitchell|editor1-first=P.|editor2-last=Haour|editor2-first=A.|editor3-last=Hobart|editor3-first=J.|title=Researching Africa's Past. New Contributions from British Archaeologists|year=2004|last=Insoll|first=Timothy|contribution=Timbuktu the less Mysterious?|publisher=Oxbow|place=Oxford|pages=81–88|contribution-url=http://www.insoll.org/Timbuktu%20Oxford%20Vol.pdf|access-date=2019-04-19|archive-date=2012-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120308023101/http://www.insoll.org/Timbuktu%20Oxford%20Vol.pdf|url-status=dead}}. *{{citation|author={{Ill|James Grey Jackson|fr}}|title=An Account of Timbuctoo and Housa, Territories in the Interior of Africa By El Hage Abd Salam Shabeeny|publisher=Longman, Hurst, Rees, Orme, and Brown|year=1820|location=London|url=https://books.google.com/books?id=BAtFAAAAIAAJ}}. *{{citation|last=Jeppie|first=Shamil|year=2008|contribution=Re/discovering Timbuktu|title=The Meanings of Timbuktu|editor1-last=Jeppie|editor1-first=Shamil|editor2-last=Diagne|editor2-first=Souleymane Bachir|publisher=HSRC Press|place=Cape Town|isbn=978-0-7969-2204-5|url=http://www.codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_1_-_Re_discovering_Timbuktu.pdf|pages=1–17|access-date=2019-04-19|archive-date=2021-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424065552/http://www.codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_1_-_Re_discovering_Timbuktu.pdf|url-status=dead}}. *{{citation|last=Kaba|first=Lansine|year=1981|title=Archers, Musketeers, and Mosquitoes: The Moroccan Invasion of the Sudan and the Songhay Resistance (1591–1612)|journal=Journal of African History|volume=22|issue=4|pages=457–475|jstor=181298|doi=10.1017/S0021853700019861|pmid=11632225}}. *{{citation|last=Kâti|first=Mahmoûd Kâti ben el-Hâdj el-Motaouakkel|year=1913|title=Tarikh el-fettach ou Chronique du chercheur, pour servir à l'histoire des villes, des armées et des principaux personnages du Tekrour|publisher=Ernest Leroux|place=Paris|others=Houdas, O., Delafosse, M. ed. and trans.|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5439466q|language=French}}. Also available from [http://www.aluka.org/action/showMetadata?doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.nuhmkati1&pgs= Aluka] but requires subscription. *{{citation|last=Leo Africanus|author-link=Leo Africanus|title=The History and Description of Africa (3 Vols)|year=1896|publisher=Hakluyt Society|place=London|others=Brown, Robert, editor}}. A facsimile of Pory's English translation of 1600 together with an introduction and notes by the editor. Internet Archive: [https://archive.org/details/worksissuedbyha01unkngoog Volume 1], [https://archive.org/details/historyanddescr01unkngoog Volume 2], [https://archive.org/details/historyanddescr02porygoog Volume 3] *{{citation|last=Levtzion|first=Nehemia|title=Ancient Ghana and Mali|publisher=Methuen|place=London|year=1973|isbn=978-0-8419-0431-6|url=http://www.aluka.org/action/showMetadata?doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.sip100013|doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.sip100013|doi-broken-date=2019-02-22}}. Link requires subscription to Aluka. *{{citation|editor1-last=Levtzion|editor1-first=Nehemia|editor2-last=Hopkins|editor2-first=John F.P.|title=Corpus of Early Arabic Sources for West Africa|publisher=Marcus Weiner Press|place=New York, NY|year=2000|isbn=978-1-55876-241-1}}. First published in 1981 by Cambridge University Press, {{ISBN|0-521-22422-5}}. *{{citation|last1=McIntosh|first1=Susan Keech|last2=McIntosh|first2=Roderick J.|year=1986|title=Archaeological reconnaissance in the region of Timbuktu|journal=National Geographic Research|volume=2|pages=302–319|url=http://anthropology.rice.edu/WorkArea/linkit.aspx?LinkIdentifier=id&ItemID=480}}{{Dead link|date=July 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=no }}. *{{Citation|last=Miner|first=Horace|title=The primitive city of Timbuctoo|year=1953|publisher=Princeton University Press|url=http://www.aluka.org/action/showMetadata?doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.sip200008|doi=10.5555/AL.CH.DOCUMENT.sip200008|doi-broken-date=2019-02-22}}. Link requires subscription to Aluka. Reissued by Anchor Books, New York in 1965. *{{Citation|last=Park|first=Douglas|year=2010|title=Timbuktu and its prehistoric hinterland|journal=Antiquity|volume=84|issue=326|pages=1076–1088|url=https://yale.academia.edu/DouglasPark/Papers/1269476/Prehistoric_Timbuktu_and_its_hinterland|doi=10.1017/S0003598X00067090}}. *{{citation|last=Park|first=Douglas|title=Climate Change, Human Response and the Origins of Urbanism at Prehistoric Timbuktu|year=2011|publisher=PhD thesis, Yale University, Department of Anthropology|place=New Haven|url=https://yale.academia.edu/DouglasPark/Papers/1269839/Climate_Change_Human_Response_and_the_Origins_of_Urbanism_at_Timbuktu_Archaeological_Investigations_into_the_Prehistoric_Urbanism_of_the_Timbuktu_Region_on_the_Niger_Bend_Mali_West_Africa}}. *{{citation|last=Saad|first=Elias N.|year=1983|title=Social History of Timbuktu: The Role of Muslim Scholars and Notables 1400–1900|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-24603-3}}. {{refend}} == Karagdagang pagbabasa ==  {{refbegin|40em}} *{{citation|last=es-Sadi|first=Abderrahman|title=Tarikh es-Soudan|others=Houdas, Octave ed. and trans.|publisher=E. Leroux|place=Paris|year=1898–1900|ref=none}}. (Vol. 1 contains the Arabic text, Vol. 2 contains a translation into French). Internet Archive: [https://archive.org/details/tarikhalsudan00sadauoft Volume 1]; [https://archive.org/details/tarikhessoudanpa00sadauoft Volume 2]; Gallica: [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5460292j Volume 2]. *{{citation|last=Beaumier|first=Auguste|year=1870|title=Premier établissement des israélites à Timbouktou|journal=Bulletin de la Société de Géographie|series=5th series|volume=19|pages=345–370|url=https://archive.org/stream/bulletindelasoc180fragoog#page/n349/mode/2up|language=French|ref=none}}. *{{citation|last=Cisse|first=Mamadou|title=Archaeological Investigations of Early Trade and Urbanism at Gao Saney (Mali)|publisher=PhD Thesis, Rice University, Department of Anthropology|year=2011|ref=none}}. *{{citation|last=Dunn|first=Ross E.|title=The Adventures of Ibn Battuta|publisher=University of California Press|year=2005|isbn=978-0-520-24385-9|ref=none}}. Originally published in 1986, {{ISBN|0-520-05771-6}}. *{{citation|last=Gramont|first=Sanche de|authorlink=Ted Morgan (writer)|year=1976|title=The Strong Brown God: The story of the Niger River|publisher=Houghton Mifflin|place=Boston|isbn=978-0-395-25224-6|ref=none}}. *{{Citation|last=Hunwick|first=John O.|last2=Boye|first2=Alida Jay|last3=Hunwick|first3=Joseph|year=2008|title=The Hidden Treasures of Timbuktu: Historic city of Islamic Africa|publisher=Thames and Hudson|place=London|isbn=978-0-500-51421-4|ref=none}}. *{{Citation|last=Joffre|first=Joseph|year=1895|title=Opérations de la colonne Joffre avant et après l'occupation de Tombouctou|publisher=Berger-Levrault|place=Paris|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5625975c/f5.image|language=French|ref=none}}. *{{citation|last1=Joffre|first1=Joseph|last2=Dimnet|first2=Ernest (ed. and trans.)|year=1915|title=My March to Timbuctoo|publisher=Druffield|place=New York City|url=https://archive.org/details/mymarchtotimbuc01dimngoog|ref=none}}. *{{citation|last=Kryza|first=Frank T.|year=2006|title=The race for Timbuktu: In search of Africa's city of gold|publisher=Harper Collins|place=New York City|isbn=978-0-06-056064-5|ref=none}}. *{{citation|last=Masonen|first=Pekka|year=2000|title=The Negroland Revisited: Discovery and Invention of the Sudanese Middle Ages|publisher=Finnish Academy of Science and Letters|place=Helsinki|isbn=978-951-41-0886-0|ref=none}}. *{{citation|last=Mauny|first=Raymond|year=1961|title=Tableau géographique de l'ouest africain au moyen age, d'après les sources écrites, la tradition et l'archéologie|publisher=Institut français d'Afrique Noire|place=Dakar|language=French|ref=none}}. *{{citation|last=McIntosh|first=Roderick J.|year=2008|title=The Meanings of Timbuktu|editor1-last=Jeppie|editor1-first=Shamil|editor2-last=Diagne|editor2-first=Souleymane Bachir|contribution=Before Timbuktu: Cities of the elder world|publisher=HSRC Press|place=Cape Town|isbn=978-0-7969-2204-5|url=http://www.codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_3_-_Before_Timbuktu__cities_of_the_elder_world.pdf|pages=31–43|ref=none|access-date=2019-04-19|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927230051/https://codesria.org/IMG/pdf/The_Meanings_of_Timbuktu_-_Chapter_3_-_Before_Timbuktu__cities_of_the_elder_world.pdf|url-status=dead}}. *{{Citation|last1=Morse|first1=Jedidiah|authorlink1=Jedidiah Morse|last2=Morse|first2=Richard C.|publisher=S. Converse|location=New Haven|title=A New Universal Gazetteer|date=1823|edition=4th|chapterurl=https://archive.org/stream/newuniversalgaze00morsrich#page/764/mode/2up|chapter=Tombuctou|ref=none}} *{{citation|last1=Park|first1=Douglas|last2=Coutros|first2=Peter|last3=Abdallahi|first3=Mohamoud|last4=Ould Sidi|first4=Ali|year=2010|title=Rapport sur la troisiéme champagne de research à Tombouctou préhistorique|place=Field Report to the Direction Nationale du Patrimoine Culturel, Bamako|language=French|url=https://yale.academia.edu/DouglasPark/Papers/1554818/_3_--_LA_CAMPAGNE_DE_RECHERCHE_ARCHEOLOGIQUE_DANS_LA_REGION_DE_TOMBOUCTOU_ET_LA_REGION_DES_LACS_RAPPORT_SUR_LA_TROISIEME_CAMPAGNE_DE_RESEARCH_A_TOMBOUCTOU_PREHISTORIQUE|ref=none}}. *{{citation|last1=Park|first1=Douglas|last2=Coutros|first2=Peter|last3=Kone|first3=Useman|year=2009|title=Rapport sur la deuxiéme champagne de research à Tombouctou préhistorique|place=Field Report to the Direction Nationale du Patrimoine Culturel, Bamako|language=French|url=https://yale.academia.edu/DouglasPark/Papers/1553213/_2_--_LA_CAMPAGNE_DE_FOUILLE_ARCHEOLOGIQUE_A_TOMBOUCTOU_RAPPORT_SUR_LA_DEUXIEME_CAMPAGNE_DE_RECHERCHE_A_TOMBOUCTOU|ref=none}}. *{{citation|last1=Park|first1=Douglas|last2=Togola|first2=Boubacar|year=2008|title=Rapport sur la première campagne de recherche à Tombouctou préhistorique|place=Field Report to the Direction Nationale du Patrimoine Culturel, Bamako|language=French|url=https://yale.academia.edu/DouglasPark/Papers/1553132/_1_--_ETUDE_ARCHEOLOGIQUE_PRELIMINAIRE_DANS_LA_PROXIMITE_DE_TOMBOUCTOU_RAPPORT_SUR_LA_PREMIERE_CAMPAGNE_DE_RECHERCHE_A_TOMBOUCTOU|ref=none}}. *{{citation|last=Staros|first=Kari A.|year=1996|title=Route to Glory: The Developments of the Trans-Saharan and Trans-Mediterranean Trade Routes|publisher=SI University Honor Theses|url=http://opensiuc.lib.siu.edu/uhp_theses/74/|ref=none}}. *{{citation|last=Trimingham|first=John Spencer|year=1962|title=A History of Islam in West Africa|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-285038-6|ref=none}}. *{{citation|last=Antonson|first=Rick|title=To Timbuktu for a Haircut|publisher=Skyhorsepublishing|year=2013|ref=none}}. {{refend}} == Mga kawing panlabas == * [https://www.ancient.eu/Timbuktu/ Timbuktu – Ancient History Encyclopedia] * {{cite EB1911|wstitle=Timbuktu|volume=26|short=x}}<cite class="citation encyclopaedia">''[[:en:Encyclopædia Britannica Eleventh Edition|Encyclopædia Britannica]]''. '''26''' (11th ed.). 1911.</cite><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles> * Jeppie, Ahamil [https://web.archive.org/web/20130526140307/http://ias.umn.edu/outcomes/symposia/mediterranean-conference-2013/program/ "A Timbuktu book collector between the Mediterranean and Sahel"], Video of a presentation given at the conference ''The southern shores of the Mediterranean and beyond: 1800 – to the present'' held at the University of Minnesota in April 2013. * [http://www.thesahelunderground.org/featured-projects/tombouctou/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327120336/http://www.thesahelunderground.org/featured-projects/tombouctou/ |date=2019-03-27 }} – ''contains information on the archaeological projects targeting the Iron Age occupation of Timbuktu'' * [https://www.youtube.com/watch?v=b9LkpJdll9A Ancient West Africa's Megacities] – ''contains video footage of Timbuktu's Iron Age occupation'' * [http://international.loc.gov/intldl/malihtml/ Islamic Manuscripts from Mali, Library of Congress] – ''fuller presentation of the same manuscripts from the Mamma Haidara Commemorative Library'' * [https://archive.today/20121220114548/http://www.aluka.org/action/showCompilationPage?doi=10.5555/AL.CH.COMPILATION.HERITAGE-SITE.Timbucktu Timbuktu materials in the Aluka digital library] * [http://unesdoc.unesco.org/images/0018/001894/189454e.pdf Timbuktu manuscripts: Africa's written history unveiled], ''The UNESCO Courier'', 2007-5, pp.&nbsp;7–9 * [http://unesdoc.unesco.org/images/0006/000666/066613eo.pdf#66052 Ancient chroniclers of West Africa's past; journeys of discovery through the 'country of the black people'], ''The UNESCO Courier'', October 1959 * [https://web.archive.org/web/20150114174219/http://www.ghn.globalheritagefund.org/explore.php?id=1126 Timbuktu on Global Heritage Network] – ''early warning and threat monitoring system for endangered cultural heritage sites'' * [http://www.slidespost.com/slides/3661/Timbuktu Presentation showing images of Timbuktu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190417003805/http://www.slidespost.com/slides/3661/Timbuktu |date=2019-04-17 }} * {{cite web|author=ArchNet.org|url=http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=2181&collection_id=23|title=Timbuctu|publisher=MIT School of Architecture and Planning|location=Cambridge, Massachusetts, USA|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.today/20130414071957/http://archnet.org/library/places/one-place.jsp?place_id=2181&collection_id=23|archivedate=14 April 2013|df=dmy-all}} [[Kategorya:Mga pamayanan sa Mali]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] cq0e69zzw1o5r4yejrke4zbi93llol6 Eksklusibong sonang ekonomiko ng Pilipinas 0 291407 2237101 2229846 2026-10-25T22:47:40Z ~2026-57165-29 168008 /* */ https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.MKTP.CD 2237101 wikitext text/x-wiki Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya Samanta lang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Eksklusibong sonang ekonomiko]] tgm6yp06udatdjy09h468ghkkbpwhlu Sushmita Sen 0 295972 2237097 2230067 2026-10-25T21:22:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237097 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Sushmita Sen | image = Sushmita Sen Manish M B'day Bash.jpg | image_size = | caption = Si Sen noong 2016 | birth_name = | nationality = [[Indya]]no | other names = | birth_date = {{birth date and age|1975|11|19|df=y}}<ref name="IndianExpress">{{cite news |title=Bollywood beauty Sushmita Sen turns 40|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/bollywood-beauty-sushmita-sen-turns-39/|work=[[The Indian Express]]|accessdate=18 April 2016}}</ref><ref name="Indiatoday">{{cite news|title=Sushmita Sen turns a year older: Lesser known facts|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|work=[[India Today]]|accessdate=18 April 2016|date=19 November 2015|archive-date=8 Septiyembre 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908125115/http://indiatoday.intoday.in/education/story/sushmita-sen-turns-a-year-older/1/526622.html|url-status=dead}}</ref> | birth_place = [[Hyderabad]], [[Telangana]], India<ref name=children>{{cite news |author=IANS |url=http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |title=News : Sushmita Sen now wants a biological child |newspaper=The Hindu |date=21 May 2010 |accessdate=24 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723165300/http://www.thehindu.com/news/article434968.ece |archive-date=23 Hulyo 2013 |url-status=dead }}</ref> | death_date = | death_place = | partner = Rohman Shawl<br/>(2018–present)<ref>{{cite news | title=Is Sushmita Sen dating model Rohman Shawl? | url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/bollywood-actresses-in-relationship-with-younger-men/is-sushmita-sen-dating-model-rohman-shawl/photostory/66241226.cms | work=[[Times of India]] | date=16 October 2018}}</ref> | children = 2 | occupation = Actress | education = [[St. Ann's High School, Secunderabad]]<ref name="IndiaToday">{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/education-today/featurephilia/story/beauty-pageant-1026148-2017-07-25|title= From Sushmita Sen to Diana Hayden, see how educated your favourite Indian beauty pageant winners are|work=India Times|date=25 July 2017}}</ref> | yearsactive = 1994{{ndash}}present | title = [[Femina Miss India#Miss Universe|Femina Miss India 1994]] (Winner)<br/>[[Miss Universe 1994]] (Winner)<!--[[Femina Miss India]] 1994<br/>(Femina Miss India Universe 1994)<br/>[[Miss Universe 1994]] (Winner)--> | signature = | awards = [[Sushmita Sen#Awards and nominations|Full list]] }} Si '''Sushmita Sen''' (ipinanganak noong 19 Nobyembre 1975)<ref name="IndianExpress"/><ref name="Indiatoday"/> ay isang artista sa pelikula ng India at modelo na kinoronahan ng Femina Miss India noong 1994 at ang Miss Universe 1994 sa edad na 18 taon lamang. Si Sen ay ang unang babaeng na nanalo sa kumpetisyon.<ref name="auto">{{cite web |url=http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html |title=Fans wish Zeenat, Sushmita on birthday |publisher=Sify.com |date=23 November 2011 |accessdate=23 February 2012 |archive-date=23 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723211917/http://www.sify.com/news/fans-wish-zeenat-sushmita-on-birthday-news-entertainment-llxx6cfabei.html |url-status=dead }}</ref> Karaniwang kilala siya para sa kanyang trabaho sa mga pelikulang Hindi, siya ay lumitaw din sa mga pelikulang Tamil at Bengali at nanalo ng isang Filmfare Award. Ang musikal na Ratchagan (1997) ay ang kanyang unang komersyal na tagumpay. Pagkatapos ay ipinakita niya sa ilang mga hit ng box-office, kasama na si Sirf Tum (1999), Biwi No.1 (1999), Main Hoon Na (2004) at Maine Pyaar Kyun Kiya? (2005). ==Maagang buhay== Si Sen ay ipinanganak sa isang Bengali<ref>{{cite web|url=https://www.anandabazar.com/supplementary/anandaplus/exclusive-interview-of-jisshu-sengupta-1.771050 |title= Interview of Jisshu Sengupta|publisher=Anandabazar Patrika |date=15 March 2018 }}</ref> pamilya sa Hyderabad. Ang kanyang mga magulang ay si Shubeer Sen, isang dating Indian Air Force Wing Commander, at Subhra Sen, isang taga-disenyo ng alahas at may-ari ng isang tindahan na nakabase sa Dubai. Mayroon siyang dalawang magkakapatid, isang kapatid na nagngangalang Neelam at isang kapatid na nagngangalang Rajeev.<ref>{{cite news|url=http://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/Sushmita-Sen-with-dad-Shubeer-Sen/articleshow/6035907.cms |title=Sushmita Sen with Father |publisher=Photogallery.indiatimes.com |accessdate=25 August 2012}}</ref> Dumalo siya sa Air Force Golden Jubilee Institute<ref>{{cite web|last=Sen|first=Sushmita|title=Biography for Sushmita Sen|url=https://www.imdb.com/name/nm0784047/bio|publisher=IMDB}}</ref> sa New Delhi at High School ng St. Ann sa Secunderabad, ngunit hindi tinuloy ang mas mataas na edukasyon.<ref name="Indiatoday"/><ref>{{cite news |author=Ganesh S Lakshman |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |title=MCH bulldozers may force St. Ann's to relocate |newspaper=Times of India |date=12 February 2006 |accessdate=25 August 2012 |archive-date=29 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029205210/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-02-12/hyderabad/27814807_1_mch-hyderabad-public-school-compound-wall |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |first=Garima |last=Sharma |agency=TNN |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |title=No college degree for Sushmita Sen |newspaper=Times of India |date=6 March 2010 |accessdate=25 August 2012 |archive-date=17 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817111446/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-06/news-interviews/28145558_1_sushmita-sen-renee-and-alisah-maitreyi-college |url-status=dead }}</ref> ==Pageantry== ===Femina Miss India=== Noong 1994, bilang isang tinedyer, sumali si Sen sa paligsahan sa Femina Miss India. Nanalo siya ng titulong 'Femina Miss India Universe', na nagkamit ng karapatang makipagkumpetensya sa Miss Universe 1994 na patimpalak.<ref name=missuniverse>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm |title=The Hindu Business Line : Coke-Sushmita Sen deal cancelled |publisher=Thehindubusinessline.in |date=16 July 2003 |accessdate=24 October 2011 |archive-date=25 Disyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225160842/https://www.thehindubusinessline.com/2003/07/16/stories/2003071601940900.htm%20/ |url-status=dead }}</ref> ===Miss Universe=== Sa paligsahan ng Miss Universe, si Sen ay nag-ranggo ng ikatlong sa pangkalahatang sa preliminaries, sunod kay Miss Colombia Carolina Gómez at Miss Venezuela Minorka Mercado. Nagpatuloy si Sen upang maging pangalawa, ika-lima at pangatlo sa mga kasunod na round at sa wakas ay nanalo sa titulo at korona ng Miss Universe 1994. Siya ang unang Indian na nanalo sa titulo.<ref>{{cite web|url=http://www.criticalbeauty.com/2012/03/miss-universe-1994.html?m=1|title=Miss Universe 1994 - Full results|publisher=Critical Beauty|date=3 July 2012|accessdate=5 May 2018}}</ref> Matapos mabigyan ng Times Group ang mga karapatang pumili ng kinatawan ng India sa Miss Universe, ang proyekto ni Sen, I am She - Miss Universe India, ang naganap. Tumakbo ito ng tatlong taon (mula 2010 hanggang 2012). Noong 2013, iginawad sa Femina ang kontrata.<ref>{{cite news |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |title=I'm a born entrepreneur: Sushmita Sen |newspaper=Hindustan Times |date=13 July 2011 |access-date=24 October 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118093810/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/celebwatch/I-m-a-born-entrepreneur-Sushmita-Sen/Article1-719756.aspx |archive-date=18 November 2011 }}</ref> ==Miss Universe 2016== Bilang pagdiriwang ng ika-65 na Miss Universe, 23 taon matapos na manalo sa pageant, bumalik siya sa Maynila, Pilipinas, noong Enero 2017, bilang isa sa mga hurado ng Miss Universe 2016 beauty pageant.<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/photos/entertainment-gallery/23-years-after-sushmita-sen-won-she-was-back-at-miss-universe-pageant-see-pics-4500091/4/|title=23 years after Sushmita Sen won, she was back at Miss Universe pageant. See pics|date=31 January 2017}}</ref> Ang pageant ay naganap sa Mall of Asia Arena, Pasay, Metro Manila, Philippines noong 30 Enero 2017. Ang pagsali sa kanya bilang mga hukom ay sina Cynthia Bailey, Mickey Boardman, Francine LaFrak, Miss Universe 2011 Leila Lopes, at Miss Universe 1993 Dayanara Torres.<ref name="Heavy">{{cite news|title=Sen as a judge of 65th Miss Universe|url=http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|accessdate=3 February 2017|publisher=[[Heavy.com|Heavy]]|date=29 January 2017|archive-date=3 Pebrero 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170203163238/http://heavy.com/entertainment/2017/01/miss-universe-2016-2017-judges-who-are-the-judging-scores-pageant-competition/|url-status=dead}}</ref> ==Karera sa pelikula== ===1990s=== [[File:Cast of Filhaal.jpg|thumb|Si Sen (pangalawa mula sa kaliwa) kasama ang co-stars ng kanyang pelikula na Filhaal noong 2002]] Matapos ang kanyang pagiging Miss Universe, si Sushmita ay naging isang artista. Ang kanyang unang pelikula na Dastak ay noong 1996, kung saan nilalaro niya ang biktima ng isang stalker, na ginampanan ni Sharad Kapoor. Si Mukul Dev ay naka-star bilang lead actor. Pagkatapos ay naka-star siya sa 1997 na aksyon sa Tamil na Ratchagan. Pagkalipas ng dalawang taon ang kanyang hitsura bilang Rupali sa pelikulang David Dhawan na si Biwi No.1 ay nanalo sa kanya ng Filmfare Best Supporting Actress Award noong 1999. Ang Biwi No.1 ay ang pangalawang pinakamataas na grossing na pelikula noong 1999.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&catName=MTk5OQ== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |access-date=3 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708090437/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205 |archive-date=8 July 2011 }}</ref> Sa parehong taon, siya ay hinirang din para sa kanyang papel sa Sirf Tum sa parehong kategorya. Nagpakita siya sa isang kanta sa sayaw sa pelikulang Fiza, sa taong 2000. ===2000s=== Nakatanggap siya ng mga papuri at nagin matagumpay sa box office para sa pelikulang Aankhen, na pinagbibidahan ng katambal na si Arjun Rampal. Ang pelikula ay kinabibilangan nina Amitabh Bachchan, Akshay Kumar, Aditya Pancholi at Paresh Rawal. Sa ngayon, ang pinakadakilang hit niya ay ang 2004 na pelikula na Main Hoon Na, kung saan siya ang nag-star bilang love interest ni Shahrukh Khan. Ang pelikula ay may kabuuang kitang Rs 330,000,000 at ang pangalawang pinakamahusay na nagbebenta ng pelikula sa taong iyon.<ref>{{cite web |url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA== |title=Boxofficeindia.com |publisher=Boxofficeindia.com |access-date=3 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014132208/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=210&catName=MjAwNA%3D%3D |archive-date=14 October 2013 }}</ref> Nang maglaon, naglaro si Sushmita ng isang abogado sa Main Aisa Hi Hoon sa tapat ni Ajay Devgan. Noong 2005, nag-star din siya sa muling paggawa ng Cactus Flower - na tinatawag na Maine Pyaar Kyun Kiya ?; Naglalaro si Sen sa tapat ng Salman Khan at Katrina Kaif. Ginampanan din niya ang pangunahing papel sa Karma Aur Holi. 2010s Noong 2010, ginampanan ni Sushmita ang papel ng isang matagumpay na supermodel na tinawag na Shimmer sa Dulha Mil Gaya; ang pelikula ay isang katamtaman na tagumpay sa taong iyon.<ref>{{cite web|title=Dulha Mil Gaya is my project out and out: Sushmita Sen|url=http://www.gomolo.in/features/article.aspx?ArticleID=251|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123034945/http://www.gomolo.in/features/article.aspx?ArticleID=251|archive-date=23 January 2010}}</ref> Bukod pa rito ay lumitaw siya sa pelikulang aksyon-komedya na Walang Problema sa parehong taon. [21] Noong 2015, nag-star siya sa isang pelikulang drama sa Bengali na pinamagatang Nirbaak. [22] Sa karera ni Sushmita, ito ang una niyang pelikula sa wikang Bengali.<ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/regional/sushmita-sens-bengali-film-nirbaak-big-moment-for-her-father-759422|title=Sushmita Sen's Bengali Film Nirbaak 'Big Moment' For Her Father - NDTV Movies|date=30 April 2015}}</ref> In Sushmita's career, this was her first film in [[Bengali language]].<ref>{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1140813/jsp/t2/story_18714416.jsp#.VCOf9348KrU |title=The Susmita Sen connection| work =The Telegraph| date= 13 August 2014| accessdate= 24 September 2014}}</ref> ==Personal na buhay== [[File:Sushmita Sen at Raveena's chat show for NDTV (2).jpg|thumb|Si Sen kasama ang kanyang mga anak na babae sa palabas ni Raveena Tandon na [[Isi Ka Naam Zindagi]]]] Pinagtibay ni Sen ang isang batang babae na si Renee, noong 2000 at isang pangalawang batang babae na si Alisah, noong 2010.<ref name="children"/><ref name="5 February 2011 DC Correspondent">{{cite news |url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |title=Sush consoles Renee |newspaper=Deccan Chronicle |date=5 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125062105/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/bollywood/sush-consoles-renee-953 |archive-date=25 January 2012}}</ref> Kasalukuyang nakikipag-date si Sen kay Rohman Shawl, na isang modelo ng fashion.<ref>{{cite news |title=Meet Rohman Shawl - Sushmita Sen's 11th boyfriend, his age, pictures and background |url=https://www.ibtimes.co.in/meet-rohman-shawl-sushmita-sens-11th-boyfriend-his-age-pictures-background-784039 |work=[[International Business Times]] |date=26 October 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Everything You Need To Know About Rohman Shawl, The New Hottie Sushmita Sen Is Dating |url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/bollywood/everything-you-need-to-know-about-rohman-shawl-the-new-hottie-sushmita-sen-is-dating/ar-BBP3cn7 |publisher=[https://msn.com] |date=25 January 2019}}</ref> Sa isang panayam, isiniwalat ni Sen na nakilala niya si Shawl sa pamamagitan ng Instagram.<ref>{{cite news | title=Sushmita Sen reveals how she met Rohman Shawl: Felt like I had known him my whole life | url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/sushmita-sen-reveals-how-she-met-rohman-shawl-felt-like-i-had-known-him-my-whole-life-1541576-2019-06-03 | work=India Today | date=3 June 2019}}</ref> Ang mag-asawa ay naging napaka-aktibo sa social media na nagbibigay sa mga tagahanga ng isang sulyap sa kanilang buhay pag-ibig.<ref>{{cite news |title=Sushmita Sen receives a love-struck note from boyfriend Rohman Shawl, and it's pure couple goals – view post |url=https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sushmita-sen-receives-a-love-struck-note-from-boyfriend-rohman-shawl-and-its-pure-couple-goals-view-post-1542188/ |accessdate=30 December 2019 |work=Bollywood Life |date=30 December 2019 |language=en-EN |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230090943/https://www.bollywoodlife.com/news-gossip/sushmita-sen-receives-a-love-struck-note-from-boyfriend-rohman-shawl-and-its-pure-couple-goals-view-post-1542188/ |archive-date=30 Disyembre 2019 |url-status=dead}}</ref> ==Pilmograpiya== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon!! Pelikula!! Papel!! Iba pang sanggunian |- |1996 || ''[[Dastak (1996 film)|Dastak]]''|| Sushmita Sen || |- |1997 || ''[[Zor (film)|Zor]]'' || Aarti || |- |1997 || ''[[Ratchagan]]'' || Sonia || [[Tamil language|Tamil]] film |- |1999 || ''[[Sirf Tum]]'' || Neha || |- |1999 || ''[[Hindustan Ki Kasam]]'' || Priya || |- |1999 || ''[[Biwi No.1]]'' || Rupali || |- |1999 || ''[[Mudhalvan]]'' || || Special appearance (song) <br />[[Tamil language|Tamil]] film |- |2000 || ''[[Aaghaaz]]'' || Sudha || |- |2000 || ''[[Fiza]]''|| || Special appearance (song) |- |2001 || ''[[Kyo Kii... Main Jhuth Nahin Bolta]]''|| Sonam || |- |2001 || ''[[Nayak: The Real Hero]]''|| || Special appearance (song) |- |2001 || ''[[Bas Itna Sa Khwaab Hai]]'' || Lara Oberoi || |- |2002 || ''[[Aankhen (2002 film)|Aankhen]]'' || Neha Srivastav || |- |2002 || ''[[Tumko Na Bhool Paayenge]]'' || Mehak || |- |2002 || ''[[Filhaal...]]'' || Sia Sheth || |- |2003 || ''[[Samay: When Time Strikes]]'' || ACP Malvika Chauhan || |- |2003 || ''[[Pran Jaye Par Shaan Na Jaye]]'' || Herself || Special appearance |- |2004 || ''[[Vaastu Shastra (film)|Vaastu Shastra]]'' || Dr. Jhilmil Rao || |- |2004 || ''[[Main Hoon Na]]'' || Miss Chandni Chopra || |- |2004 || ''[[Paisa Vasool]]'' || Baby || |- |2006 || ''[[Chingaari]]'' || Basanti|| |- |2005 || ''[[Maine Pyaar Kyun Kiya?]]'' || Naina || |- |2005 || ''[[Main Aisa Hi Hoon]]'' || Advocate Neeti Khanna/Neeti Chhahal || |- |2005 || ''[[Bewafaa (2005 film)|Bewafaa]]'' || Aarti || |- |2005 || ''[[Kisna: The Warrior Poet]]'' || Naima Begum || Special appearance (song) |- |2005 || ''[[It Was Raining That Night (2005 film)|It Was Raining That Night]]'' ||Ayesha Sahani || [[Bengali language|Bengali]] / [[English language]] film |- |2006 || ''[[Zindaggi Rocks]]'' || Kriya || |- |2006 || ''[[Alag]]'' || || Special appearance (song) |- |2007 || ''[[Ram Gopal Varma Ki Aag]]'' || Durga/Devi aka Durga Devi || |- |2009 || ''[[Karma Aur Holi]]'' || Meera || |- |2009 || ''[[Do Knot Disturb]]'' || Kiran || |- |2010 || ''[[Dulha Mil Gaya]]'' || Shimmer Kanhai || |- |2010 || ''[[No Problem (2010 film)|No Problem]]'' || Kajal || |- |2015 || ''[[Nirbaak]]'' || || Bengali film |- |TBA || ''[[Happy Anniversary (upcoming film)|Happy Anniversary]]'' || TBA || |} ==Mga parangal at nominasyon== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ |- ! width=5%|Taon ! width=30%|Parangal ! width=29%|Kategorya ! width="20%" |Pelikula ! width=15%|Resulta |- | rowspan="7" | 2000 | rowspan="2" | [[Filmfare Awards]] | [[Filmfare Best Supporting Actress Award|Best Supporting Actress]] | ''[[Biwi No.1]]'' | {{Won}} |- | Best Supporting Actress | ''[[Sirf Tum]]'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | [[Star Screen Awards]] | [[Star Screen Award Best Supporting Actress|Best Supporting Actress]] | ''Biwi No.1'' | {{Won}} |- | Best Supporting Actress | rowspan="2" | ''Sirf Tum'' | {{Nom}} |- | rowspan="2" | [[IIFA Awards]] | [[IIFA Best Supporting Actress Award]] | {{Nom}} |- | IIFA Best Supporting Actress Award | rowspan="2" |''Biwi No.1'' | {{Won}} |- | [[Zee Cine Award]] | [[Zee Cine Award Best Actor in a Supporting Role- Female|Best Supporting Actress]] | {{Won}} |- | 2001 | Planet-Bollywood People's Choice Awards | Best Supporting Actress | ''[[Bas Itna Sa Khwaab Hai]]'' | {{Nom}}<ref>https://web.archive.org/web/20050112105604/http://www.planetbollywood.com/Awards01/BestActress.html</ref> |- | rowspan="4" | 2003 | Filmfare Awards | Best Supporting Actress | rowspan="4" | ''[[Filhaal...]]'' | {{Nom}} |- | Star Screen Awards | Best Supporting Actress | {{Nom}} |- | IIFA Awards | IIFA Best Supporting Actress Award | {{Nom}} |- | Zee Cine Award | Best Supporting Actress | {{Won}} |- | 2004 | Star Screen Awards | Best Actress | ''[[Samay: When Time Strikes]]'' | {{Nom}} |- | 2005 | [[Stardust Awards|Stardust Award]] | Star of the Year -Female | ''[[Main Hoon Na]]'' | {{Nom}} |- | 2005 | Zee Cine Award | Best Supporting Actress | ''[[Main Hoon Na]]'' | {{Nom}} |- | 2006 | [[Rajiv Gandhi]] Award | Achievement in Bollywood | {{n/a}} | {{Won}} |- | 2013 | [[Mother Teresa Awards]] | Social Justice | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite news |title=Harmony Foundation to host Mother Teresa awards on Nov 9|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report-harmony-foundation-to-host-mother-teresa-awards-on-nov-9-2033089|date=8 November 2014|work=Daily News and Analysis}}</ref> |- | 2016 | Indian Affairs [[India Leadership Conclave]] | Eternal Beauty & Actress of the Decade | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{Cite web|url=http://indianaffairs.tv/inspiring-youth-icon-sushmita-sen-bags-the-prestigious-eternal-beauty-actress-of-the-decade-at-india-leadership-conclave-2016/|title=Inspiring Youth icon Sushmita Sen bags the prestigious "Eternal Beauty & Actress of the Decade" at India Leadership Conclave 2016 |work= Indian Affairs|date=20 July 2016|access-date=2016-07-21}}</ref> |- | 2016 | GeoSpa AsiaSpa India Awards | Woman of Substance Award | {{n/a}} | {{Won}} |- | 2017 | Lux Golden Rose Awards | Timeless Beauty Award | {{n/a}} | {{Nom}}<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |access-date=2020-04-02 |archive-date=2018-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324231043/https://www.easterneye.eu/winners-lux-golden-rose-awards-2017/ |url-status=dead }}</ref> |- | 2018 | [[I Am Woman Awards]] | Woman of Substance Award | {{n/a}} | {{Won}}<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/apr/29/being-born-as-woman-a-huge-award-for-former-miss-universe-sushmita-sen-1807970.html/|title=Being born as woman a huge award for Former Miss Universe Sushmita Sen|access-date=2020-04-02|archive-date=2019-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20191022090851/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/2018/apr/29/being-born-as-woman-a-huge-award-for-former-miss-universe-sushmita-sen-1807970.html|url-status=dead}}</ref> |} ==Mga sanggunian== {{Reflist|30em}} ==Mga panlabas na kawing== {{Commons category}} * {{IMDb name|id=0784047|name=Sushmita Sen}} * {{Twitter|id=thesushmitasen}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1975]] [[Kategorya:Miss Universe]] g5ugs05una9v6qkz56jnh9ikrforx59 Luz Fernandez 0 299799 2237072 2058712 2026-10-25T16:55:01Z Mananaliksik 2510 dagdag filmograpiya 2237072 wikitext text/x-wiki {{unsourced}} {{Infobox person | name = Luz Fernandez | image = | caption = | birth_name = Luz Fernandez | birth_date = {{birth date and age|1935|7|13}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Pilipino]] | othername = [[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Aling Biring]] | occupation = [[Aktres]] | years_active = 1976–2022 | height = {{height|m=1.59}} | website = |death_date={{death date|2022|3|5}}}} Si '''Luz Fernandez''', (Hulyo 13, 1935 – Marso 5, 2022) ay isang aktres kilala sa kanyang pagganap sa ''Malinak ya labi'' (2016), ''[[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Feng Shui]]'' (2004), ''Takbo...Talon...Tili!!!'' (1992) at ''Ursula'' (1976). ==Filmograpiya== ===Mga pelikla=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1952 || ''[[Rodrigo de Villa]]'' || || || <ref name="pep"/> |- | 1975 || ''Bulaklak Man Ay Lupa'' || || || <!-- Jun 27 --> |- |rowspan="3"| 1976 || ''Ursula'' || || || <!-- Jun 18 --> |- | ''Pilyang Engkantada'' || || || <!-- Oct 22 --> |- | ''[[Minsa'y Isang Gamu-gamo]]'' || || || <!-- Dec 25 --> |- | 1982 || ''Mr. Wong Meets Jesse & James'' || || || <!-- Apr 1 --> |- | 1986 || ''Tu-Yay and His Magic Payong'' || || || |- | 1989 || ''Ang Bukas Ay Akin'' || || || <!-- Dec 25 --> |- |rowspan="4"| 1991 || ''Little Boy Blue'' || || Kilala rin bilang ''Tiny Terrestrial'' || <!-- Jan 5 --> |- | ''Anak ni Janice'' || || || <!-- May 10 --> |- | ''Yes, Yes, Yo: Kabayong Kutsero'' || || || <!-- Jul 4 --> |- | ''[[Okay Ka, Fairy Ko!: The Movie]]'' || Luka || || <!-- Dec 25 --> |- | 1992 || ''Takbo... Talon... Tili!!!'' || || Bahagi ng segment na "Ang Lalaki sa Salamin" || <!-- Dec 25 --> |- | 1993 || ''Kailan Dalawa ang Mahal'' || || || <!-- Apr 29 --> |- | 1996 || ''Patikim ng Pinya'' || || || <!-- Feb 21 --> |- | 1997 || ''Ang Mapanuksong Hiyas'' || || || |- | 2004 || ''[[Feng Shui (2004 film)|Feng Shui]]'' || Aling Biring || || |- |rowspan=3| 2009 || ''[[Sundo (2009 film)|Sundo]]'' || Tiya ni Louella || || |- | ''[[T2 (2009 film)|T2]]'' || Sister Lourdes || || |- | ''[[Ang Darling Kong Aswang]]'' || Simang || || |- | 2016 || ''Malinak Ya Labi'' || || |- |rowspan=2| 2017 || ''[[Mang Kepweng Returns]]'' || Komadrona || || |- | ''[[The Ghost Bride]]'' || Lalaine Yu || || |- | 2019 || ''And Ai, Thank You!'' || || Huling paglabas sa pelikula || <ref name="pep"/> |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1986–1990 || ''[[Ora Engkantada]]'' || Lola Torya || || |- | 1987–1997 || ''[[Okay Ka, Fairy Ko!]]'' || Luka & Lucring || || |- | 1988 || ''Ula: Ang Batang Gubat'' || Victoria Montecillo|| || |- | 1993 || ''[[Ipaglaban Mo!]]'' || || Kabanata: "Talunan ang Magwagi" || <ref>{{Cite AV media|author=[[Jeepney TV]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=_xogsSvJ8sc|title=Ipaglaban Mo: Nasa Tao ang Gawa feat. Snooky Serna (Full Episode 94) &#124; Jeepney TV|date=March 31, 2022|access-date=July 10, 2024|website=[[YouTube]]|publisher=[[Google|Google LLC]]}}</ref> |- | 1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mameng || || |- | 2001 || ''[[Tabing Ilog]]'' || Tyang Luisa || Tiya ni Kelly || |- |2007|| ''[[Princess Charming (Philippine TV series)|Princess Charming]]'' || Sister Melinda || || |- |2010 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Lola Yolanda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2011–2012|| ''[[Amaya (TV series)|Amaya]]'' || Gawas || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |rowspan="2"| 2014|| ''[[Innamorata (TV series)|Innamorata]]'' || Belenita "Belen" Fuentebella || || <ref>{{cite news |title=TRIVIA: What happened to the stars of 'Okay Ka, Fairy Ko?' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/4707/trivia-what-happened-to-the-stars-of-okay-ka-fairy-ko/photo/53961/luz-fernandez |access-date=6 March 2022 |work=GMA Entertainment |date=12 November 2019 |language=en}}</ref> |- | ''[[Forevermore (TV series)|Forevermore]]'' || Aling Galietta || || |- |2016|| ''[[The Millionaire's Wife (TV series)|The Millionaire's Wife]]'' || Delia Cruz || || |- |2017–2018|| ''[[Kambal, Karibal]]'' || Magda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2018|| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Zumba Lola|| ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2019|| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maaalaala Mo Kaya: Passport]]'' || Lola || Huling paglabas sa telebisyon|| |} ==Talababa== * {{IMDb name|1751303}} {{usbong|Artista|Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Luz}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1935]] [[Kategorya:Namatay noong 2022]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] 8o92k1vrdvfgrij18fcnutz3absezti 2237073 2237072 2026-10-25T16:55:37Z Mananaliksik 2510 2237073 wikitext text/x-wiki {{unsourced}} {{Infobox person | name = Luz Fernandez | image = | caption = | birth_name = Luz Fernandez | birth_date = {{birth date and age|1935|7|13}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Pilipino]] | othername = [[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Aling Biring]] | occupation = [[Aktres]] | years_active = 1976–2022 | height = {{height|m=1.59}} | website = |death_date={{death date|2022|3|5}}}} Si '''Luz Fernandez''', (Hulyo 13, 1935 – Marso 5, 2022) ay isang aktres kilala sa kanyang pagganap sa ''Malinak ya labi'' (2016), ''[[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Feng Shui]]'' (2004), ''Takbo...Talon...Tili!!!'' (1992) at ''Ursula'' (1976). ==Filmograpiya== ===Mga pelikula=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1952 || ''[[Rodrigo de Villa]]'' || || || <ref name="pep"/> |- | 1975 || ''Bulaklak Man Ay Lupa'' || || || <!-- Jun 27 --> |- |rowspan="3"| 1976 || ''Ursula'' || || || <!-- Jun 18 --> |- | ''Pilyang Engkantada'' || || || <!-- Oct 22 --> |- | ''[[Minsa'y Isang Gamu-gamo]]'' || || || <!-- Dec 25 --> |- | 1982 || ''Mr. Wong Meets Jesse & James'' || || || <!-- Apr 1 --> |- | 1986 || ''Tu-Yay and His Magic Payong'' || || || |- | 1989 || ''Ang Bukas Ay Akin'' || || || <!-- Dec 25 --> |- |rowspan="4"| 1991 || ''Little Boy Blue'' || || Kilala rin bilang ''Tiny Terrestrial'' || <!-- Jan 5 --> |- | ''Anak ni Janice'' || || || <!-- May 10 --> |- | ''Yes, Yes, Yo: Kabayong Kutsero'' || || || <!-- Jul 4 --> |- | ''[[Okay Ka, Fairy Ko!: The Movie]]'' || Luka || || <!-- Dec 25 --> |- | 1992 || ''Takbo... Talon... Tili!!!'' || || Bahagi ng segment na "Ang Lalaki sa Salamin" || <!-- Dec 25 --> |- | 1993 || ''Kailan Dalawa ang Mahal'' || || || <!-- Apr 29 --> |- | 1996 || ''Patikim ng Pinya'' || || || <!-- Feb 21 --> |- | 1997 || ''Ang Mapanuksong Hiyas'' || || || |- | 2004 || ''[[Feng Shui (2004 film)|Feng Shui]]'' || Aling Biring || || |- |rowspan=3| 2009 || ''[[Sundo (2009 film)|Sundo]]'' || Tiya ni Louella || || |- | ''[[T2 (2009 film)|T2]]'' || Sister Lourdes || || |- | ''[[Ang Darling Kong Aswang]]'' || Simang || || |- | 2016 || ''Malinak Ya Labi'' || || |- |rowspan=2| 2017 || ''[[Mang Kepweng Returns]]'' || Komadrona || || |- | ''[[The Ghost Bride]]'' || Lalaine Yu || || |- | 2019 || ''And Ai, Thank You!'' || || Huling paglabas sa pelikula || <ref name="pep"/> |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1986–1990 || ''[[Ora Engkantada]]'' || Lola Torya || || |- | 1987–1997 || ''[[Okay Ka, Fairy Ko!]]'' || Luka & Lucring || || |- | 1988 || ''Ula: Ang Batang Gubat'' || Victoria Montecillo|| || |- | 1993 || ''[[Ipaglaban Mo!]]'' || || Kabanata: "Talunan ang Magwagi" || <ref>{{Cite AV media|author=[[Jeepney TV]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=_xogsSvJ8sc|title=Ipaglaban Mo: Nasa Tao ang Gawa feat. Snooky Serna (Full Episode 94) &#124; Jeepney TV|date=March 31, 2022|access-date=July 10, 2024|website=[[YouTube]]|publisher=[[Google|Google LLC]]}}</ref> |- | 1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mameng || || |- | 2001 || ''[[Tabing Ilog]]'' || Tyang Luisa || Tiya ni Kelly || |- |2007|| ''[[Princess Charming (Philippine TV series)|Princess Charming]]'' || Sister Melinda || || |- |2010 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Lola Yolanda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2011–2012|| ''[[Amaya (TV series)|Amaya]]'' || Gawas || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |rowspan="2"| 2014|| ''[[Innamorata (TV series)|Innamorata]]'' || Belenita "Belen" Fuentebella || || <ref>{{cite news |title=TRIVIA: What happened to the stars of 'Okay Ka, Fairy Ko?' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/4707/trivia-what-happened-to-the-stars-of-okay-ka-fairy-ko/photo/53961/luz-fernandez |access-date=6 March 2022 |work=GMA Entertainment |date=12 November 2019 |language=en}}</ref> |- | ''[[Forevermore (TV series)|Forevermore]]'' || Aling Galietta || || |- |2016|| ''[[The Millionaire's Wife (TV series)|The Millionaire's Wife]]'' || Delia Cruz || || |- |2017–2018|| ''[[Kambal, Karibal]]'' || Magda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2018|| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Zumba Lola|| ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2019|| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maaalaala Mo Kaya: Passport]]'' || Lola || Huling paglabas sa telebisyon|| |} ==Talababa== * {{IMDb name|1751303}} {{usbong|Artista|Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Luz}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1935]] [[Kategorya:Namatay noong 2022]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] bntftb0tf3gc4s4rhboqy05cx6z7s4n 2237074 2237073 2026-10-25T16:56:43Z Mananaliksik 2510 2237074 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Luz Fernandez | image = | caption = | birth_name = Luz Fernandez | birth_date = {{birth date and age|1935|7|13}} | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | nationality = [[Pilipino]] | othername = [[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Aling Biring]] | occupation = [[Aktres]] | years_active = 1976–2022 | height = {{height|m=1.59}} | website = |death_date={{death date|2022|3|5}}}} Si '''Luz Fernandez''', (Hulyo 13, 1935 – Marso 5, 2022) ay isang aktres kilala sa kanyang pagganap sa ''Malinak ya labi'' (2016), ''[[Feng Shui (pelikula ng 2004)|Feng Shui]]'' (2004), ''Takbo...Talon...Tili!!!'' (1992) at ''Ursula'' (1976). ==Filmograpiya== ===Mga pelikula=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1952 || ''[[Rodrigo de Villa]]'' || || || <ref name="pep"/> |- | 1975 || ''Bulaklak Man Ay Lupa'' || || || <!-- Jun 27 --> |- |rowspan="3"| 1976 || ''Ursula'' || || || <!-- Jun 18 --> |- | ''Pilyang Engkantada'' || || || <!-- Oct 22 --> |- | ''[[Minsa'y Isang Gamu-gamo]]'' || || || <!-- Dec 25 --> |- | 1982 || ''Mr. Wong Meets Jesse & James'' || || || <!-- Apr 1 --> |- | 1986 || ''Tu-Yay and His Magic Payong'' || || || |- | 1989 || ''Ang Bukas Ay Akin'' || || || <!-- Dec 25 --> |- |rowspan="4"| 1991 || ''Little Boy Blue'' || || Kilala rin bilang ''Tiny Terrestrial'' || <!-- Jan 5 --> |- | ''Anak ni Janice'' || || || <!-- May 10 --> |- | ''Yes, Yes, Yo: Kabayong Kutsero'' || || || <!-- Jul 4 --> |- | ''[[Okay Ka, Fairy Ko!: The Movie]]'' || Luka || || <!-- Dec 25 --> |- | 1992 || ''Takbo... Talon... Tili!!!'' || || Bahagi ng segment na "Ang Lalaki sa Salamin" || <!-- Dec 25 --> |- | 1993 || ''Kailan Dalawa ang Mahal'' || || || <!-- Apr 29 --> |- | 1996 || ''Patikim ng Pinya'' || || || <!-- Feb 21 --> |- | 1997 || ''Ang Mapanuksong Hiyas'' || || || |- | 2004 || ''[[Feng Shui (2004 film)|Feng Shui]]'' || Aling Biring || || |- |rowspan=3| 2009 || ''[[Sundo (2009 film)|Sundo]]'' || Tiya ni Louella || || |- | ''[[T2 (2009 film)|T2]]'' || Sister Lourdes || || |- | ''[[Ang Darling Kong Aswang]]'' || Simang || || |- | 2016 || ''Malinak Ya Labi'' || || |- |rowspan=2| 2017 || ''[[Mang Kepweng Returns]]'' || Komadrona || || |- | ''[[The Ghost Bride]]'' || Lalaine Yu || || |- | 2019 || ''And Ai, Thank You!'' || || Huling paglabas sa pelikula || <ref name="pep"/> |} ===Telebisyon=== {| class="wikitable sortable" |- ! Taon ! Pamagat ! Gumanap bilang ! class="unsortable" | Tala ! class="unsortable" | Batayan |- | 1986–1990 || ''[[Ora Engkantada]]'' || Lola Torya || || |- | 1987–1997 || ''[[Okay Ka, Fairy Ko!]]'' || Luka & Lucring || || |- | 1988 || ''Ula: Ang Batang Gubat'' || Victoria Montecillo|| || |- | 1993 || ''[[Ipaglaban Mo!]]'' || || Kabanata: "Talunan ang Magwagi" || <ref>{{Cite AV media|author=[[Jeepney TV]]|url=https://www.youtube.com/watch?v=_xogsSvJ8sc|title=Ipaglaban Mo: Nasa Tao ang Gawa feat. Snooky Serna (Full Episode 94) &#124; Jeepney TV|date=March 31, 2022|access-date=July 10, 2024|website=[[YouTube]]|publisher=[[Google|Google LLC]]}}</ref> |- | 1999 || ''[[Esperanza (Philippine TV series)|Esperanza]]'' || Mameng || || |- | 2001 || ''[[Tabing Ilog]]'' || Tyang Luisa || Tiya ni Kelly || |- |2007|| ''[[Princess Charming (Philippine TV series)|Princess Charming]]'' || Sister Melinda || || |- |2010 || ''[[Pepito Manaloto]]'' || Lola Yolanda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2011–2012|| ''[[Amaya (TV series)|Amaya]]'' || Gawas || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |rowspan="2"| 2014|| ''[[Innamorata (TV series)|Innamorata]]'' || Belenita "Belen" Fuentebella || || <ref>{{cite news |title=TRIVIA: What happened to the stars of 'Okay Ka, Fairy Ko?' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/news/4707/trivia-what-happened-to-the-stars-of-okay-ka-fairy-ko/photo/53961/luz-fernandez |access-date=6 March 2022 |work=GMA Entertainment |date=12 November 2019 |language=en}}</ref> |- | ''[[Forevermore (TV series)|Forevermore]]'' || Aling Galietta || || |- |2016|| ''[[The Millionaire's Wife (TV series)|The Millionaire's Wife]]'' || Delia Cruz || || |- |2017–2018|| ''[[Kambal, Karibal]]'' || Magda || ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2018|| ''[[The One That Got Away (Philippine TV series)|The One That Got Away]]'' || Zumba Lola|| ||<ref name="gma-entertainment-fil"/> |- |2019|| ''[[Maalaala Mo Kaya|Maaalaala Mo Kaya: Passport]]'' || Lola || Huling paglabas sa telebisyon|| |} ==Mga Sanggunian== {{reflist}} ==Talababa== * {{IMDb name|1751303}} {{usbong|Artista|Pilipinas}} {{DEFAULTSORT:Fernandez, Luz}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1935]] [[Kategorya:Namatay noong 2022]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Tagalog]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] f716wjwlphy4g2rstqwx1h0m5oorcvo Suetonio 0 300341 2237096 2059723 2026-10-25T21:11:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237096 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|image=Nuremberg chronicles f 111r 1.png|subject=[[Kasaysayan]], [[biograpiya]], [[Eloquence|oratory]]|influences=|imagesize=200px|website=|signature=|notableworks=''[[Ang Labindalawang Cesar|Mga Talambuhay ng Labindalawang Cesar]]''|movement=[[Classical Latin|Pilak na Panahon ng Latin]]|genre=[[Biograpiya]]|caption=Isang pangkalahatang representasyon kay Suetonius mula noong ika-15 siglo ''[[Nuremberg Chronicle]]''<ref>Ang parehong woodcut ay ginamit sa buong kronika para sa mga manunulat, pari, at pilosopo ng iba't ibang kapanahunan at pinanggalingan. See [https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/PR-INC-00000-A-00007-00002-00888/1 Nuremberg Chronicle], digital edition (University of Cambridge), ff. 40v, 59r, 80v, 82v, 118r, 158v, 227r, and 240r.</ref>|occupation=[[Kalihim]], [[historyador]]|death_place=Matapos ng c. 122 AD|birth_place=|birth_date=c. 69 AD|birth_name=Gaius Suetonius Tranquillus|pseudonym=|influenced=}} Si '''Cayo''' o '''Gayo Suetonio Tranquilo''' ({{IPA-la|ˈɡaːi.ʊs sweːˈtoːni.ʊs traŋˈkᶣɪlːʊs|lang}}), karaniwang kilala bilang '''Suetoniu''' (tinatayang 69 &ndash; pagkatapos ng 122 AD),<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|url=https://www.britannica.com/biography/Suetonius|access-date=15 May 2017|title=Suetonius|author=The Editors of Encyclopaedia Britannica|publisher=[[Cambridge University Press]]}}</ref> ay isang [[Roman historiograpiya|Romanong istoryador]] na nagsulat sa maagang [[Kasaysayan ng Imperyo ng Roma|Imperyal na panahon]] ng [[Imperyong Romano]]. Ang kaniyang pinakamahalagang nakaligtas na akda ay isang hanay ng mga talambuhay ng labindalawang sunud-sunod na mga pinuno ng Roma, mula kay [[Julio Cesar|Julius Caesar]] hanggang [[Domitian|Domiciano]], na pinamagatang ''[[Ang Labindalawang Cesar|De Vita Caesarum]]''. Ang iba pang mga gawa ni Suetonius ay tumatalakay sa pang-araw-araw na buhay ng [[Roma]], [[politika]], [[Eloquensiya|oratoryo]], at buhay ng mga kilalang manunulat, kasama na ang mga makata, historyador, at gramatika. Ang ilan sa mga librong ito ay bahagyang nakaligtas, ngunit marami ang naglaho na. == Mga edisyon == * Edwards, Catherine ''Lives of the Caesars.'' Oxford World’s Classics. (Oxford University Press, 2008). * Robert Graves (trans.), ''Suetonius: The Twelve Caesars'' (Harmondsworth, Middlesex, England: Penguin Books, Ltd, 1957) * Donna W. Hurley (trans.), ''Suetonius: The Caesars'' (Indianapolis/London: Hackett Publishing Company, 2011). * J.C. Rolfe (trans.), ''Lives of the Caesars, Volume I'' ([[:en:Loeb Classical Library|Loeb Classical Library]] 31, Harvard University Press, 1997). * J.C. Rolfe (trans.), ''Lives of the Caesars, Volume II'' (Loeb Classical Library 38, Harvard University Press, 1998). * ''C. Suetonii Tranquilli De vita Caesarum libros VIII et De grammaticis et rhetoribus librum'', ed. Robert A. Kaster (Oxford: 2016). == Mga sanggunian == * Barry Baldwin, ''Suetonius: Biographer ng mga Caesars'' . Amsterdam: AM Hakkert, 1983. * Gladhill, Bill. "Ang Damit ng Emperor ay Hindi: Suetonius at ang Dynamics ng Corporeal Ecphrasis." ''Classical Antiquity'', vol. 31, hindi. 2, 2012, pp 315–348. * Lounsbury, Richard C. ''Ang Sining ng Suetonius: Isang Panimula.'' Frankfurt: Lang, 1987. * Mitchell, Jack "Pagsusulat ng Literary bilang Pagganap sa Literatura sa Suetonius." ''Ang Classical Journal'', vol. 110, hindi. 3, 2015, pp.&nbsp;333–355 * Newbold, RF "Komunikasyon na Non-Verbal sa Suetonius at 'The Historia Augusta:' Power, Posture at Proxemics." ''Acta Classica'', vol. 43, 2000, p.&nbsp;101–118. * Kapangyarihan, Tristan at Roy K. Gibson (ed. ), ''Suetonius, ang Biographer: Mga Pag-aaral sa Mga Lawang Roman.'' Oxford; New York: Oxford University Press, 2014 * Syme, Ronald. "Ang mga Paglalakbay ng Suetonius Tranquillus." ''Hermes'' 109: 105–117, 1981. * Trentin, Lisa. "Pagkakabagbag-damdamin sa Roman Imperial Court." ''Greece at Roma'', vol. 58, hindi. 2, 2011, pp.&nbsp;195–208. * Trevor, Lucas "Ang ideolohiya at Katatawanan sa Suetonius <nowiki>'' Buhay ng Vespasian '</nowiki>8." ''Ang Classical World'', vol. 103, hindi. 4, 2010, pp 511–527. * Wallace-Hadrill, Andrew F. ''Suetonius: Ang Scholar at ang kanyang mga Caesars.'' Bagong Haven, CT: Yale Univ. Pindutin, 1983. * Wardle, David. "Sumulat ba si Greek sa Suetonius?" ''Acta Classica'' 36: 91–103, 1993. * Wardle, David. "Suetonius noong Augustus bilang Diyos at Tao." ''Ang Classical Quarterly'', vol. 62, hindi. 1, 2012, pp.&nbsp;307–326. * Kaster, Robert A., ''Pag-aaral sa Teksto ng Suetonius '"De vita Caesarum"'' (Oxford: 2016). {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/home.html ''Ang Mga Buhay ng Labindalawang Caesars'' sa LacusCurtius] (orihinal na Latin, pagsasalin ng Ingles) * [http://www.thelatinlibrary.com/suet.html Gumagana si Suetonius 'sa Latin Library] (Latin) * Works by Suetonius ** [[gutenberg:6400|''Ang Mga Buhay ng Labindalawang Caesars'']] sa Project Gutenberg (pagsasalin ng Ingles kasama ang ''Lives Of The Grammarians, Rhetorician, At Poets'' ) * Works by or about Suetonius * Works by Suetonius * [https://web.archive.org/web/20090513043749/http://dlxs2.library.cornell.edu/cgi/t/text/text-idx?c=cdl;idno=cdl227 Gai Suetoni Tranquilli De vita Caesarum libri III-VI] Cornell University Library Historical Monographs Collection. * [http://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_195.html Lewis E 195 Vitae XII caesarium (Mga buhay ng labindalawang caesars), fragment at dahon ng Book of Hours sa OPenn] [[Kategorya:Mga historyador ng Sinaunang Roma]] [[Kategorya:Mga manunulat]] cigpykdnu4mdrqjpbux68bw2bb6ulc3 Katedral ng Acerra 0 304226 2237351 2021183 2026-10-26T10:53:00Z Ryomaandres 8044 2237351 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building|building_name=Katedral ng Acerra<br><small>Katedral ng Pag-aakyat ni Maria</small><br><small>(Cattedrale di Santa Maria Assunta)</small>|width_nave=|facade_direction=|groundbreaking=19c|year_completed=|construction_cost=|capacity=|length=|width=|height_max=|architecture_type=Simbahan|dome_quantity=|dome_height_outer=|dome_height_inner=|dome_dia_outer=|dome_dia_inner=|spire_quantity=|spire_height=|architecture_style=Neoklasiko|architect=|image=Cattedrale_Acerra.jpg|religious_affiliation=[[Katoliko Romano]]|caption=Kanlurang harapan ng katedral|map_type=|map_size=|map_caption=|location=Acerra, Italya|coordinates={{coord|40|56|36|N|14|22|22|E|type:landmark_source:kolossus-frwiki|display=inline,title}}|geo=|rite=|website=|province=[[Lalawigan ng Napoles|Napoles]]|district=|consecration_year=|status=|functional_status=|heritage_designation=|leadership=|materials=}}Ang '''Katedral ng Acerra''' ({{Lang-it|Duomo di Acerra; Cattedrale di Santa Maria Assunta}}) ay isang [[Simbahang Katolika Romana|Katoliko Romanong]] [[Katedral|simbahan]] sa bayan ng [[Acerra]] sa [[Campania]], timog [[Italya]], na alay sa [[Pag-aakyat sa Langit kay Maria|Pag-aakyat ng Birheng Maria]]. Mula noong ika-11 siglo ito ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng ng Acerra|Obispo ng Acerra]]. == Kasaysayan at pagsasalarawan == Ang kasalukuyang [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasikong]] katedral ay nakatayo sa pook ng isang [[Sinaunang Roma|sinaunang Romanong]] templo kay [[Herkules]]. Ito ay itinayong muli nang maraming beses at ang kasalukuyang gusali ay nasa ika-19 na siglo. Mayroon itong [[Latin na krus]] na plano ng palapag, na may isang nave at dalawang pasilyo sa gilid na pinaghihiwalay ng mga [[pilar]], at isang simboryo. Ang kanlurang harapan ay Neoklasiko, na may walong malalaking [[Ordeng Honiko|Honikong]] haligi na nakatayo sa isang sahig na mala-ahedres ng mga palitang bato ng basalto at marmol. Isinagawa ang mga karagdagang interbensiyon noong kalagitnaan ng ika-20 siglo, at muli itong naibalik para sa [[Hubileo ng 2000]], kasama ang paglipat ng marmol na barandilya na naghihiwalay sa presbiteryo mula sa nabe. == Mga panlabas na link == * [http://www.gcatholic.org/churches/data/cathITX.htm#elw GCatholic.org: Acerra Cathedral] * [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dacrr.html Catholic Hierarchy: Diocese ng Acerra] 6u5uly0y969r9c8aljba4xajeox2zic Cuneo 0 305493 2237373 2025821 2026-10-26T11:21:58Z Ryomaandres 8044 2237373 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cuneo|area_footnotes=|website={{official website|http://www.comune.cuneo.it}}|area_code=0171|postal_code=12100|day=Setyembre 29|saint=[[San Miguel]]|elevation_min_m=431|elevation_max_m=615|elevation_m=534|population_demonym=Cuneesi <!-- Elevation ------------------------->|population_footnotes=|area_total_km2=119.67|mayor=[[Federico Borgna]]|native_name={{native name|pms|Coni}}|mayor_party=|frazioni=Bombonina, Borgo San Giuseppe, Cerialdo, Confreria, Madonna delle Grazie, Madonna dell'Olmo, Passatore, Roata Canale, Roata Rossi, Ronchi, San Benigno, San Pietro del Gallo, San Rocco Castagnaretta, Spinetta, Tetti Pesio|province=[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] (CN)|region=[[Piamonte]]|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|44|23|22|N|7|32|52|E|display=inline,title}}|image_shield=Cuneo-Stemma.png|image_caption=Piazza Galimberti|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Cuneo Piazza Galimberti.jpeg|official_name=Comune di Cuneo|footnotes=}}Ang '''Cuneo''' (Italyano: [ˈKuːneo]; {{Lang-pms|Coni}} [ˈKʊni]; {{Lang-oc|Coni/Couni}} [ˈKʊni]; {{Lang-fr|Coni}} {{IPA-fr|kɔni|}}) ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa [[Piemonte|Piamonte]], [[Hilagang Italya]], ang kabesera ng [[lalawigan ng Cuneo]], ang pangatlong pinakamalaki sa mga lalawigan ng [[Italya]] ayon sa sakop na lugar. Matatagpuan ito sa 550 metro (1,804&nbsp;tal.) sa timog-kanluran ng [[Piemonte|Piramonte]], sa pagtatagpo ng mga ilog [[Stura di Demonte|Stura]] at [[Gesso (ilog)|Gesso]]. Ang Cuneo may mga hangganan sa mga munisipalidad ng [[Beinette]], [[Borgo San Dalmazzo]], [[Boves]], [[Busca]], [[Caraglio]], [[Castelletto Stura]], [[Centallo]], [[Cervasca]], [[Morozzo]], [[Peveragno]], [[Tarantasca]], at [[Vignolo]].<ref name="inhabitants Cuneo2">{{cite web|url=http://www.comuniverso.it/index.cfm?Comuni%20confinanti%20con%20Cuneo&map=004078|title=inhabitants Cuneo and bordering municipalities|accessdate=2013-06-24|publisher=Comuniverso.it}}</ref> == Heograpiya == Sa loob ng perimetro ng munisipyo, sa hilagang-kanlurang lugar, dumadaloy din ang [[Sapa ng Grana]].<ref>{{cita web|url=http://www.comune.cuneo.gov.it/la-citta/cuneo-in-cifre.html|titolo=I 3 corsi d'acqua di Cuneo|accesso=16 ottobre 2014|dataarchivio=23 ottobre 2014|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20141023004527/http://www.comune.cuneo.gov.it/la-citta/cuneo-in-cifre.html|urlmorto=sì}}</ref> == Mga pagkakahati == Ang mga pinakamahalaga at pinakamatao ay: Centro storico, Cuneo Centro, Cuneo Nuova, San Paolo, Donatello, Gramsci, San Rocco, Cerialdo, Confreria, at Borgo San Giuseppe. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.cuneo.it/ Cuneo homepage], comune.cuneo.it {{In lang|it}} * [http://www.parcofluvialegessostura.it Parco Fluviale Gesso e Stura], www.parcofluvialegessostura.it {{In lang|it}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] nz78pwwp0a55n55joiq0sn3fz6dwohd Rovigo 0 305498 2237122 2003419 2026-10-26T00:02:48Z Ryomaandres 8044 2237122 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Rovigo|elevation_footnotes=|area_total_km2=108.81|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_total=52170|population_as_of=31 Disyembre 2014|pop_density_footnotes=|population_demonym=Rodigini|elevation_m=7|mayor=[[Edoardo Gaffeo]]|twin1=|twin1_country=|saint=[[San Belino ng Padua]]|day=Nobyembre 26|postal_code=45100|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.rovigo.it}}|area_footnotes=|mayor_party=[[Centre-left politics|centre-left]] [[Independent politician|independent]]|official_name=Città di Rovigo|image_map=|native_name=|image_skyline=Piazza vittorio emanuele rovigo.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Piazza Vittorio Emanuele II.|image_shield=Rovigo-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=see [[Rovigo#Frazioni|list]]|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|4|13|N|11|47|26|E|type:city|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|footnotes=}} [[Talaksan:Chiesa_della_rotonda.jpg|thumb|250x250px| Simbahang "La Rotonda".]] Ang '''Rovigo''' ( Italian: [roˈviːɡo], Veneciano: [ɾoˈviɡo]; Emiliano: ''Ruig'') ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa rehiyon ng [[Veneto]] ng [[Hilagang-silangang Italya]], ang kabesera ng kapangalang [[Lalawigan ng Rovigo|lalawigan]].<ref>It should not be confused with the town of [[Bougara (Blida Province)|Bougara]] in Algeria which previously, under French rule, was called [[Bougara (Blida Province)|Rovigo]].</ref> == Heograpiya == Matatagpuan ang Rovigo sa mababang lupa na kilala bilang [[Polesine]], {{Convert|80|km|mi}} pamamagitan ng riles timog-kanluran ng [[Lungsod ng Venecia|Venecia]] at {{Convert|40|km|mi}} timog-timog-kanluran ng [[Padua]], at sa [[Kanal Adigetto]]. Ang ''[[komuna]]'' ng Rovigo ay umaabot sa pagitan ng mga ilog ng [[Adige]] at [[Tartaro-Canalbianco|Kanal Bianco]], {{Convert|40|km|mi}} kanluran ng [[Dagat Adriatico]], maliban sa ''[[frazione]]'' ng Fenil del Turco na umaabot sa timog ng Kanal Bianco. Ang Polesine ay ang pangalan ng mababang lupa sa pagitan ng mas mababang kurso ng mga ilog Adige at [[Po (ilog)|Po]] at dagat; ang pinagmulan ng pangalan ay tinatalakay, sa pangkalahatan ay inilalapat lamang sa lalawigan ng Rovigo, ngunit kung minsan ay pinalawak sa mga kalapit na bayan ng [[Adria]] at [[Ferrara]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * {{EB1911|wstitle=Rovigo|volume=23|pages=781–782}} * Various (1988). Rovigo. Ritratto di una Città . Rovigo: Minelliana. == Mga panlabas na link == * [http://www.gcatholic.org/churches/italy/1576.htm GCatholic ang co-cathedral ng St. Steven I, martir papa] * [http://www.heraldica.org/topics/france/napoleon.htm#duches Heraldica.org - Napoleonic heraldry] * [https://web.archive.org/web/20060506171424/http://www.virtualveneto.it/pagine_html/RO/Rovigo_provincia.htm website ng panlalawigan] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20061221082715/http://mappe.regioneveneto.net/node/5 Mapa ng Rovigo] {{Lalawigan ng Rovigo|nocat=yes}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 272z3qnu258k1vffw9uucny3fx7xxgg Rivoli, Piamonte 0 305507 2237371 2025008 2026-10-26T11:20:35Z Ryomaandres 8044 2237371 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rivoli|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] (TO)|website={{official website|http://www.comune.rivoli.to.it}}|area_code=011|postal_code=|day=Ikatlong Lunes sa Setyembre|saint=Madonna della Stella|elevation_m=390|elevation_footnotes=|population_demonym=Rivolesi|population_footnotes=|area_total_km2=29.5|area_footnotes=|mayor=Franco Giusto Dessì|mayor_party=|frazioni=Cascine Vica, Tetti Neirotti, Bruere|region=[[Piamonte]]|official_name=Città di Rivoli|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|4|N|7|31|E|type:city(50,694)_region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Rivoli-Stemma.png|image_caption=Kastilyo ng Rivoli.|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CastelloRivoli.JPG|native_name={{native name|pms|Rìvole}}|footnotes=}}Ang '''Rivoli''' (bigkas sa Italyano: [ˈRiːvoli]; {{Lang-pms|Rìvole}} [ˈRiʋʊle]) ay isang ''[[komuna]]'' (munisipalidad) na itinatag bandang ika-1 siglo CE, sa [[Kalakhang Lungsod ng Turin]] sa rehiyon ng [[Piemonte|Piamonte]] ng [[Italya]], mga {{Convert|14|km|mi|0}} kanluran ng [[Lungsod ng Turin|Turin]]. Noong 1 Enero 2017, mayroon itong populasyon na 48,798.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang hangganan ng Rivoli ay sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Lungsod ng Turin|Turin]], [[Pianezza]], [[Caselette]], [[Alpignano]], [[Collegno]], [[Rosta (TO)|Rosta]], [[Grugliasco]], [[Villarbasse]], [[Rivalta di Torino]], at [[Orbassano]]. == Kasaysayan == Bagaman hindi napatunayan ng mga arkeolohikal at makasaysayang sanggunian, hinihinuhang bago pa ang pananakop ng [[Sinaunang Roma|Romano]], ang lugar ng Rivoli ay tinitirhan ng mga [[Taurini]], isang tribo ng mga [[Mga Ligure|Ligure]], na, pagkatapos ng ika-4 na siglo BK, marahil sumali sa paglilipat ng mga [[Mga Kelta|Selta]] sa kung ano ngayon ay katimugang [[Pransiya]]. Sinakop ng mga Romano ang lugar noong 221 BK. Ang mga unang natuklasan ay mula sa ika-1 at ika-2 siglo AD, na kabilang sa mga Romanong libingan. Ngayon, ang Rivoli ay dapat isaalang-alang sa lahat ng layunin at layunin bilang isang buntalang lungsod indutriyal ng Turin, na lumalawak pa rin dahil sa desentralisasyon ng mga aktibidad at populasyon ng kabesera ng Turin. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.rivoli.to.it/ Opisyal na website] {{Lalawigan ng Turin}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] ksp0j1cr27imsluf0r2ru1fx9lsoup0 Anzio 0 305641 2237356 2037467 2026-10-26T10:58:56Z Ryomaandres 8044 2237356 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Anzio|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]] (RM)|website={{official website|http://www.comune.anzio.roma.it}}|area_code=06|postal_code=00042|day=|saint=San Antonio|elevation_m=3|elevation_footnotes=|population_demonyms=Anziati, Portodanzesi|population_footnotes=|area_total_km2=43.43|area_footnotes=|mayor=Candido De Angelis|mayor_party=|frazioni=Anzio Colonia, Cincinnato, Falasche, [[Lavinio|Lavinio Mare]], Lavinio Stazione, Lido dei Gigli, Lido dei Pini, Lido delle Sirene, Marechiaro, Villa Claudia, Santa Teresa|region=[[Lazio]]|official_name=Città di Anzio|image_shield=|native_name=Antium|image_skyline=Anzio.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw sa Anzio|image_flag=|shield_alt=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|26|52.61|N|12|37|44.59|E|display=inline}}|footnotes=}}Ang '''Anzio''' ({{IPAc-en|ˈ|æ|n|z|i|oʊ}},<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/anzio|title=Anzio|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=[[HarperCollins]]|accessdate=29 May 2019}}</ref><ref><nowiki>{{Cite Oxford</nowiki>&nbsp;<nowiki>Dictionaries|Anzio|us|accessdate=29 May 2019}}</nowiki></ref> <small>o</small> {{IPAc-en|US|ˈ|ɑː|n|t|s|i|oʊ}},<ref>{{Cite Merriam-Webster|Anzio}}</ref> Italyano:&nbsp;[ˈantsjo]) ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa baybayin ng rehiyon ng [[Lazio|Lacio]] ng [[Italya]], mga {{Convert|51|km|mi}} timog ng [[Roma]]. Kilala sa pook ng pantalan sa baybay-dagat, ito ay isang [[Daungan|pantalan ng pangingisda]] at isang patutunguhan para sa mga lantsa at mga hydroplane papunta sa mga [[Kapuluang Pontina]] ng [[Ponza]], [[Palmarola]], at [[Ventotene]]. Ang lungsod ay nagtataglay ng dakilang makasaysayang halaga bilang lugar ng [[Operasyong Shingle|Operation Shingle]], isang kritikal na lunsaran ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] sa panahon ng [[Kampanyang Italyano (Ikalawang Digmaang Pandaigdig)|Kampanya sa Italya]] noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]]. == Teritoryo == Ang Anzio ay matatagpuan sa [[Agro Romano]], sa [[promontoryo]] ng parehong pangalan, na nakausli sa ibabaw ng [[Dagat Tireno]], na nagmamarka sa katimugang hangganan nito. == Kasaysayan == Sa simula ng ika-5 siglo BK, ang Antium ay isa sa mga pangunahing sentro ng [[Mga Volsco|Volsco]], isang populasyon na nagsasalita ng Osco-Umbro, at gumanap ng mahalagang papel sa politika, militar, at pandagat sa katimugang Lazio. Isang pamayanan sa daungan na tinatawag na Caenon o Cenone ang konektado sa lungsod, na ang eksaktong lokasyon ay hindi pa natutukoy nang may katiyakan.<ref name="PortoAnzio">{{Cita web|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/porto-d-anzio_%28Enciclopedia-dell%27-Arte-Antica%29/|titolo=Porto d'Anzio (Antium)|autore=Adriano La Regina|sito=Enciclopedia dell'Arte Antica|editore=[[Istituto dell'Enciclopedia Italiana]]|accesso=10 agosto 2026}}</ref> == Kultura == === Mga museo === * Museo ng Paglapag sa Anzio * Sibikong Arkeolohikong Museo ng Anzio * Museo ng Isda == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}} 00sflpnzxwqsg20h3on7mg4kfjzumjx Carmagnola (TO) 0 305695 2237362 1920838 2026-10-26T11:09:37Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Piamonte]] to [[Carmagnola]] 2237362 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Carmagnola]] 9u1suo23uq6io22ohgeb7jyhcdws6gj Crema, Italya 0 305954 2237364 1938822 2026-10-26T11:13:37Z Ryomaandres 8044 Changed redirect target from [[Lombardia]] to [[Crema, Lombardia]] 2237364 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Crema, Lombardia]] 98g8bza3flharnil0ouf8vpvvep1vaq Cervia 0 306638 2237365 2188787 2026-10-26T11:15:07Z Ryomaandres 8044 2237365 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune |population_demonym=Cervesi |mayor=Massimo Medri|area_footnotes=|area_total_km2=82|population_footnotes=<ref>[http://www.comunecervia.it/ae/dossier/residenti.htm Dati statistici sulla popolazione] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080416100833/http://www.comunecervia.it/ae/dossier/residenti.htm |date=16 April 2008 }}</ref>|population_total=28700|population_as_of=Abril 16, 2018|elevation_footnotes=|frazioni=Cannuzzo, Castiglione di Cervia, [[Milano Marittima]], Montaletto, [[Pinarella]], Pisignano, Savio di Cervia, Tagliata, Terme, Villa Inferno|elevation_m=3|saint=[[San Paterniano]]|day=Nobyembre 13|postal_code=48015, 48016, 48010|area_code=0544|website={{official website|http://www.turismo.comunecervia.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT|sigla=RA}} (RA)||image_shield=|name=Cervia|official_name=Comune di Cervia|image_skyline=Municipio Cervia.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|shield_alt=|region={{RegioneIT|sigla=EMR}}|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|15|31|N|12|21|21|E|region:IT-RA_type:city(27493)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Cervia''' (Romagnol: ''Zirvia'') ay isang tabing-dagat na resort na bayan sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]], na matatagpuan sa hilagang rehiyon ng Italya ng [[Emilia-Romaña]]. Ang Cervia ay isang pangunahing [[tabing-dagat na resort]] sa [[Emilia-Romaña]], Hilagang Italya. Ang populasyon nito ay 28,700 sa senso noong 2018. Lubos itong naiimpluwensiyahan ng pag-iral ng palakasan, sining, at pagluluto. Malaki ang ambag nito sa pagpili ng Cervia bilang unang lungsod ng Italya upang mag-host ng isang IRONMAN Triathlon, na nagbibigay sa katimugang Europa ng pagkakataon para sa pinakasikat na panmpalakasang pangyayari sa buong mundo, na umakit ng mga atletang pambansa mula sa buong mundo at ipinakita ang pangunahing katayuan ni Cervia bilang isang pandaigdigang dausan. == Heograpiya == === Klima === Batay sa tatlumpung taong sangguniang pangkaraniwan (1982-2012), ang pangkaraniwan temperatura ng pinakamalamig na buwan, Enero, ay 3.1 °C; sa pinakamainit na buwan, 22.7 °C.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://it.climate-data.org/europa/italia/emilia-romagna/cervia-14311/|titolo=Clima Cervia: temperatura, medie climatiche, pioggia Cervia. Temperatura dell'acqua Cervia - Climate-Data.org|sito=it.climate-data.org|accesso=2020-07-20}}</ref> == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://www.comunecervia.it Munisipalidad ng Cervia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531071813/http://www.comunecervia.it/ |date=2019-05-31 }} {{In lang|it}} * [http://www.turismo.comunecervia.it/en/discover-the-area/tourist-locations/cervia Opisyal na lugar ng impormasyon sa turista ng Cervia, Milano Marittima, Pinarella at Tagliata] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] qt4xu4s6bfi8frd8orzhyrg2rqp3cxh 2237366 2237365 2026-10-26T11:15:41Z Ryomaandres 8044 /* Heograpiya */ 2237366 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune |population_demonym=Cervesi |mayor=Massimo Medri|area_footnotes=|area_total_km2=82|population_footnotes=<ref>[http://www.comunecervia.it/ae/dossier/residenti.htm Dati statistici sulla popolazione] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080416100833/http://www.comunecervia.it/ae/dossier/residenti.htm |date=16 April 2008 }}</ref>|population_total=28700|population_as_of=Abril 16, 2018|elevation_footnotes=|frazioni=Cannuzzo, Castiglione di Cervia, [[Milano Marittima]], Montaletto, [[Pinarella]], Pisignano, Savio di Cervia, Tagliata, Terme, Villa Inferno|elevation_m=3|saint=[[San Paterniano]]|day=Nobyembre 13|postal_code=48015, 48016, 48010|area_code=0544|website={{official website|http://www.turismo.comunecervia.it/}}|mayor_party=|province={{ProvinciaIT|sigla=RA}} (RA)||image_shield=|name=Cervia|official_name=Comune di Cervia|image_skyline=Municipio Cervia.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Munisipyo|shield_alt=|region={{RegioneIT|sigla=EMR}}|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|15|31|N|12|21|21|E|region:IT-RA_type:city(27493)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''Cervia''' (Romagnol: ''Zirvia'') ay isang tabing-dagat na resort na bayan sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Ravenna|Ravenna]], na matatagpuan sa hilagang rehiyon ng Italya ng [[Emilia-Romaña]]. Ang Cervia ay isang pangunahing [[tabing-dagat na resort]] sa [[Emilia-Romaña]], Hilagang Italya. Ang populasyon nito ay 28,700 sa senso noong 2018. Lubos itong naiimpluwensiyahan ng pag-iral ng palakasan, sining, at pagluluto. Malaki ang ambag nito sa pagpili ng Cervia bilang unang lungsod ng Italya upang mag-host ng isang IRONMAN Triathlon, na nagbibigay sa katimugang Europa ng pagkakataon para sa pinakasikat na panmpalakasang pangyayari sa buong mundo, na umakit ng mga atletang pambansa mula sa buong mundo at ipinakita ang pangunahing katayuan ni Cervia bilang isang pandaigdigang dausan. == Heograpiya == === Klima === Batay sa tatlumpung taong sangguniang pangkaraniwan (1982-2012), ang pangkaraniwan temperatura ng pinakamalamig na buwan, Enero, ay 3.1 °C; sa pinakamainit na buwan, 22.7 °C.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://it.climate-data.org/europa/italia/emilia-romagna/cervia-14311/|titolo=Clima Cervia: temperatura, medie climatiche, pioggia Cervia. Temperatura dell'acqua Cervia - Climate-Data.org|sito=it.climate-data.org|accesso=2020-07-20}}</ref> == Kasaysayan == Ang pinakamatandang natuklasang tao sa lugar ay natagpuan sa nayon ng Montaletto: malamang na ito ay isang kampo ng mga pastol mula sa [[Panahon ng Bronse|Panahon ng]] [[Panahon ng Bronse|Bronse]] na mula pa noong mga 3,000-1,000 taon BK. == Mga tala at sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://www.comunecervia.it Munisipalidad ng Cervia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531071813/http://www.comunecervia.it/ |date=2019-05-31 }} {{In lang|it}} * [http://www.turismo.comunecervia.it/en/discover-the-area/tourist-locations/cervia Opisyal na lugar ng impormasyon sa turista ng Cervia, Milano Marittima, Pinarella at Tagliata] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] my2ifd4m9y3qfr5h3qdjlkw63u41abi Cesenatico 0 306639 2237367 2231298 2026-10-26T11:17:01Z Ryomaandres 8044 2237367 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Cesenatico|elevation_footnotes=|area_total_km2=45.16|population_footnotes=|population_total=25760|population_as_of=Hunyo 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Cesenaticensi|elevation_m=2|mayor=Matteo Gozzoli|twin1=|twin1_country=|saint=Santiago Apostol|day=Hulyo 25|postal_code=47042|area_code=0547|website={{official website|http://www.comune.cesenatico.fc.it/}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Comune di Cesenatico|image_map=|native_name=|image_skyline=Aerial image of Cesenatico (view from the northwest).jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Tingnan ang [[Cesenatico#Frazioni|talaan]]|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|12|00|N|12|23|40|E|region:IT_type:city(24104)|display=inline}}|coordinates_footnotes=<ref name="world gazetteer">{{cite web | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=483139239 | title=The World Gazetteer | accessdate=2007-02-23 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001004857/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=483139239 | archivedate=2007-10-01 }}</ref>|region=[[Emilia-Romaña]]|province=[[Lalawigan ng Forlì-Cesena|Forlì-Cesena]] (FC)|footnotes=}} Ang '''Cesenatico''' (Romagnol: ''Ziznàtic'') ay isang bayang [[Daungan|pantalan]] may halos 26,000 mga naninirahan sa [[Dagat Adriatico|Adriaticong]] baybayin ng [[Italya]]. Matatagpuan ito sa [[lalawigan ng Forlì-Cesena]] sa rehiyon ng [[Emilia-Romaña]], mga {{Convert|30|km|mi}} timog ng [[Ravenna]]. Ang kanal ng pantalan ng Cesenatico ay sinuri at iginuhit ni [[Leonardo da Vinci]] sa kahilingan ni [[Cesare Borgia]], bilang bahagi ng kaniyang plano na patatagin ang kalapit na bayan ng [[Cesena]]. == Kasaysayan == Ang teritoryo sa paligid ng Cesenatico, humigit-kumulang 10,000 taon na ang nakalilipas, ay malamang na mukhang isang malawak na [[danaw]] kung saan ang mga maalat na lugar ay humalili sa mga latiang tubig-tabang na lugar. == Mga monumento at lugar ng interes == === Arkitekturang panrelihiyon === * Simbahang parokya ng San Giacomo Apostolo. Mula pa noong 1324, ang kasalukuyang estruktura ay tinukoy noong 1763, na dinisenyo ni [[Pietro Bastoni]]. Sa loob ay maraming mga kagiliw-giliw na likha, bukod sa iba pa ni [[Guido Cagnacci]]. * Simbahan ng San Giuseppe. * Simbahan ng San Pietro Pescatore. * Simbahan ng mga prayleng Capuchino, o Simbahan ni San Nicola di Mira at San Francesco d'Assisi. Nagsimula ito noong 1611, habang ang kumbento ay tatlong taon matapos. Sa loob, kapansin-pansin ang isang pinta ni [[Arkanghel Miguel|San Miguel]] ng pintor ng paaralang [[Forlì]] na si {{Interlanguage link|Gianfrancesco Modigliani|it}}. == Mga suburb == Bagnarola, Borella, Cannucceto, Sala, Valverde, Villalta, Villamarina, Zadina. == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20060110061740/http://www.comune.cesenatico.fo.it/ Opisyal na website] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20100523095256/http://web.comune.cesenatico.fc.it/turismo/default_en.asp Opisyal na impormasyon sa turismo ng Cesenatico] {{In lang|en|it}} * [http://www.cesenaticoturismo.com/ Opisyal na site ng pag-book ng hotel ng lokal na tanggapan ng turista na ''IAT''] {{In lang|en|it|de}} * [https://web.archive.org/web/20090911045635/http://web.comune.cesenatico.fc.it/mm/mm_home.html Cesenatico Marine Museum] * [http://www.cesenaticolive.it/ Cesenatico Webcam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211127225049/http://cesenaticolive.it/ |date=2021-11-27 }} ng Site ng Munisipyo * [http://www.cesenaticowebcam.com/ Cesenatico Webcam] ni Romagna sa Web * [http://www.agenziazadina.it/webcam-meteo.html Cesenatico Webcam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200722104617/http://www.agenziazadina.it/webcam-meteo.html |date=2020-07-22 }} ni Agenzia Zadina * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/it-fo008.html Coat of arm] mula sa crwflags.com * Opisyal na site ng [https://web.archive.org/web/20200930185348/http://olimpiadi.ing.unipi.it/ Italyano Matematikong Olimpiko] {{In lang|it}} * [http://www.congregavelisti.it/ Ang samahan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915071047/http://congregavelisti.it/ |date=2017-09-15 }} ng [http://www.congregavelisti.it/ paglalayag ni Cesenatico ni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915071047/http://congregavelisti.it/ |date=2017-09-15 }} Congregavelisti.it * [http://www.oraviaggiando.it/ristoranti/cesenatico/4135/1/ Mga Opisyal na site ng Mga restawran] {{In lang|it}} == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} {{Padron:Lalawigan ng Forlì-Cesena}} dn775gxhxmtqzak5jerbyytuex0m7wi Chiavari 0 306641 2237368 2110413 2026-10-26T11:18:06Z Ryomaandres 8044 2237368 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune |name=Chiavari |population_demonym=Chiavaresi |area_footnotes= |area_total_km2=12 |population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> |population_total=27448 |population_as_of=30 Hunyo 2017 |pop_density_footnotes= |elevation_footnotes= |frazioni=Campodonico, Sanguineto, Sant'Andrea di Rovereto, Caperana, Maxena, Ri, San Pier di Canne |elevation_m=5 |twin1= |twin1_country= |postal_code=16043 |area_code=0185 |website={{official website|http://www.comune.chiavari.ge.it/}} |mayor=Marco di Capua (malayang makakanan) |metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]] (GE) |official_name=Comune di Chiavari |shield_alt= |native_name={{native name|lij|Ciävai}} |image_skyline=Chiavari, Italy.jpg |imagesize= |image_alt= |image_caption=Tanaw ng Chiavari |image_shield= |image_map= |region={{RegioneIT|sigla=LIG}} |map_alt= |map_caption= |pushpin_label_position= |pushpin_map_alt= |coordinates={{coord|44|19|N|9|20|E|region:IT_type:city(27865)|display=inline,title}} |coordinates_footnotes= |footnotes= }} Ang '''Chiavari''' (bigkas sa Italyano: [ˈKjaːvari] ; {{Lang-lij|Ciävai}}  [ˈtʃaːvaj]) ay isang bayan na malapit sa [[Genova]], sa [[Italya]].<ref name="EB19113">{{cite EB1911|wstitle=Chiavari|volume=6|page=118}}</ref> Mayroon itong humigit-kumulang 28,000 naninirahan. Matatagpuan ito malapit sa ilog [[Entella (ilog)|Entella]].<ref name="EB19113"/> Ang munisipal na teritoryo ay binubuo ng mga ''[[frazione]]'' ng Campodonico, Maxena, Sanguineto, Sant'Andrea di Rovereto sa kabuuang 12.23 km². Ito ay sikat sa buong mundo dahil sa disenyo nito; ang pinakakilalang halimbawa ay ang [[upuang Chiavari]] (tinatawag na "chiavarina"). == Kasaysayan == [[Talaksan:Chiavari_castle.jpg|left|thumb|150px|Kastilyo ng Chiavari]] === Panahong preromano at Romano === Ang isang preromanong nekropolis, na mula noong ika-8 hanggang ika-7 siglo BK, ay natuklasan sa lugar kung saan matatagpuan ang Chiavari ngayon.<ref>{{Cite web |url=http://castellodichiavari.ilsasso.it/tracce_civ_tigullio/20151030DraftFinalEnglishVersion.pdf |title=An advanced civilization and a cosmological city could be present at the time of the necropolis. |access-date=2020-12-13 |archive-date=2021-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211202091107/https://castellodichiavari.ilsasso.it/tracce_civ_tigullio/20151030DraftFinalEnglishVersion.pdf |url-status=dead }}</ref> Ang Chiavari ay umunlad sa mga bakas ng isang kampong Romano sa [[Sa pamamagitan ni Aurelia|Via Aurelia]]. == Palakasan == Noong 2014 ang ng koponan ng football na [[Virtus Entella]] ay naiangat sa Italyanong Serie B sa kauna-unahang pagkakataon sa kasaysayan at naibalik sa pangatlong dibisyon matapos ang 4 na taon noong 2018. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline}} * {{Official website|http://www.comune.chiavari.ge.it/}} {{In lang|it}} * "Chiavari" . New International Encyclopedia. 1905. {{Province of Genoa}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] n1eds8vgrjg3vm4ckp5aw52xdcy0d7v Colleferro 0 306642 2237369 2037622 2026-10-26T11:18:27Z Ryomaandres 8044 2237369 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Colleferro|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]] (RM)|website={{Official website|http://www.comune.colleferro.rm.it/}}|area_code=06|postal_code=00034|day=Disyembre 4|saint=Santa Barbara|elevation_m=218|elevation_footnotes=|population_demonym=Colleferrini|population_footnotes=|area_total_km2=27|area_footnotes=|mayor=Pierluigi Sanna|mayor_party=|frazioni=|region=[[Lazio]]|official_name=Comune di Colleferro|shield_alt=|native_name=|image_skyline=Colleferro - Comune di Colleferro - 2023-09-25 09-26-43 001.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Colleferro-Stemma.png|shield_size=80px|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|44|N|13|01|E|display=inline}}|footnotes=}}Ang '''Colleferro''' ay isang maliit na bayan ng [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma]] sa rehiyon ng [[Lazio]] sa gitnang [[Italya]]. Ito ay isang sonang pantahanan ng [[kalakhang pook]] ng Roma kung saan matatagpuan ang iba't ibang industriya at estrukturang pampalakasan. == Mga pangunahing pasyalan == Sa Colleferro matatagpuan ang mga sumusunod na simbahan: * Santa Barbara * Simbahan ng Inmaculada * Simbahan ng San Bruno * Simbahan ng San Joaquin * Templo ng Santa Barbara * Simbahan ng San Benito * Templo ng Santa Ana == Lipunan == Maraming mga naninirahan, na nagmumula sa pinaka magkakaibang mga rehiyon ng Italya (at kamakailan lamang mula sa ibang bansa, higit sa lahat mula sa [[Rumanya]], [[Bulgaria|Bulgarya]], at [[Albanya]]) ay lumipat sa paglipas ng panahon sa Colleferro, na naghahanap ng trabaho sa Snia, Italcementi, at sa maraming iba pang mga establisimyento na, unti-unti, ay nilikha sa malapit. == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang teritoryo ay palaging may bokasyong pang-agrikultura. Mula noong 2006 ito ay matatagpuan sa "Rural at agro-enerhiyang distrito ng Valle dei Latini". == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.colleferro.rm.it/ Opisyal na website] <references /> {{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}} dmnik6yflukbmddhv735tsypm3a81h3 Correggio, Emilia-Romaña 0 306647 2237372 2005400 2026-10-26T11:21:04Z Ryomaandres 8044 2237372 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Correggio|elevation_footnotes=|area_total_km2=77|population_footnotes=<ref name="world gazetteer">{{cite web | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=485227077 | title=The World Gazetteer | accessdate=2007-02-23 | url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20071001004822/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?men=gpro&des=gamelan&geo=485227077 | archivedate=2007-10-01 }}</ref>|population_total=25694|population_as_of=Disyembre 31, 2016|pop_density_footnotes=|population_demonym=Correggesi|elevation_m=33|mayor=|twin1=|twin1_country=|saint=[[Quirino ng Neuss|San Quirino]]|day=Hunyo 4|postal_code=42015|area_code=0522|website={{official website|http://www.comune.correggio.re.it}}|area_footnotes=|mayor_party=|official_name=Città di Correggio|image_map=|native_name=|image_skyline=Corso Mazzini Correggio.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Corso Giuseppe Mazzini|image_shield=Correggio-Stemma.gif|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Budrio, Canolo, Fazzano, Fosdondo, Lemizzone, Mandrio, Mandriolo, Prato, San Biagio, San Martino Piccolo, San Prospero.|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|46|13|N|10|46|56|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Emilia-Romaña]]|province=[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]] (RE)|footnotes=}} Ang '''Correggio''' ([[Wikang Emiliano-Romañol|Reggiano]]: {{Lang|egl|Curèṡ}}) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Lalawigan ng Reggio Emilia]], sa rehiyon ng [[Emilia-Romaña]] ng Italya, sa lambak [[Ilog Po|Po]]. Noong Disyembre 31, 2016 ang Correggio ay may tinatayang populasyon na 25,694. Ang [[patrong santo]] nito ay si [[Quirino ng Sisak]],<ref>[http://www.santiebeati.it/dettaglio/92135 San Quirino]</ref> na pinag-alayan ng Basilika ng San Quirino. Ito ang luklukan ni [[Veronica Gambara]] (1485–1550) isang kilalang makatang politiko na namuno sa prinsipalidad pagkamatay ng asawang si Giberto X, Konde ng Correggio, mula 1518 hanggang 1550. Ito ang lugar ng kapanganakan ng [[Renasimiyento|Renasimiyentong]] pintor na si Antonio Allegri, na tinawag na "il [[Antonio da Correggio|Correggio]]" mula sa pangalan ng kaniyang tinubuang bayan. Ang makatang Pranses na si [[Tugdual Menon]] ay nanirahan sa Correggio sa halos buong buhay niya. Ito rin ang lugar ng kapanganakan ng kompositor na [[Bonifacio Asioli|Bonifazio Asioli]], kompositor ng [[Paaralang Veneciano (musika)|Paaralang Veneciano]] na si [[Claudio Merulo]], mananawit ng rock na si [[Luciano Ligabue]], tagapagturo na si [[Loris Malaguzzi]], na bumuo ng [[tunguhing Reggio Emilia]], marathon runner mula sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1908]] na si [[Dorando Pietri]], at nobelistang si [[Pier Vittorio Tondelli]]. == Mga pinagkuhanan == {{Reflist}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 5wxr9lanvxxkl297gm8dtcxl9jgsphf Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Pesaro 0 307441 2237239 2003474 2026-10-26T04:21:43Z Ryomaandres 8044 2237239 wikitext text/x-wiki {{Infobox diocese|jurisdiction=Arkidiyosesis<!-- Type of jurisdiction: i.e. Diocese or Archdiocese -->|bishop_title=Arsobispo|rite=[[Ritung Romano]]|established=Ika-3 siglo|cathedral=Basilica Cattedrale di S. Maria Assunta|cocathedral=|patron=|priests=<!-- Number of priests in the diocese --> <!---- Current leadership ---->|pope={{Incumbent pope}} <!-- DO NOT CHANGE. This will update the Popes Automatically as they change -->|bishop=[[Piero Coccia]]|members=<!-- Number of members in the diocese --> <!---- Information ---->|coadjutor=|auxiliary_bishops=|vicar_general=|emeritus_bishops=<!---- Map ---->|map=Arcidiocesi di Pesaro.svg|map_alt=|map_caption=<!---- Website ---->|website=[http://www.arcidiocesipesaro.it/ www.arcidiocesipesaro.it]|denomination=[[Simbahang Katolika]]|schools=<!-- Number of church supported schools in the diocese -->|name=Pesaro|territory=|latin=Archidioecesis Pisaurensis|local=<!-- Name in the native language -->|image=Il Duomo di Pesaro.jpg|image_size=|image_alt=|caption=Katedral ng [[Pesaro]] <!---- Locations ---->|country=[[Italya]]|metropolitan=|province=Pesaro|congregations=<!-- Number of congregations in the diocese -->|coordinates=<!-- Use {{coord}} --> <!---- Statistics ---->|area_km2=287|population=120,697|population_as_of=2004|catholics=117,017<!-- Number of Catholics in the diocese -->|catholics_percent=97|parishes=54<!-- Number of parishes in the diocese -->|churches=<!-- Number of churches in the diocese -->|footnotes=}}Ang '''Arkidiyosesis ng [[Pesaro]]''' ({{Lang-la|Archidioecesis Pisaurensis}}) ay isang eklesyastikong teritoryo ng Simbahang Katolika gitnang Italya. Ang [[Pesaro|luklukan]] nito sa [[Pesaro]] ay iniangat sa katayuang [[Luklukang episkopal|arsobispal na luklukan]] noong 2000. Ang mga [[supragano]] ay ang [[Diyosesis ng Fano-Fossombrone-Cagli-Pergola]] at ang [[Arkidiyosesis ng Urbino-Urbania-Sant'Angelo in Vado]].<ref>[http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dpesa.html ''Catholic Hierarchy'' page]</ref> == Kasaysayan == Noong 848, isang pagsalakay ng mga [[Saracen|Saraseno]] ang sumira sa katedral na nasa labas ng lungsod, na kinikilala ni Lanzoni bilang simbahan ng San Decenzio, na muling itinayo pagkalipas ng ilang taon ni Obispo Raguel sa loob ng mga pader ng lungsod. Ang presensiya ng mga [[Mga Benedictino|Benedictino]] sa lugar ng Pesaro ay naitala na simula noong ikalawang kalahati ng ika-6 na siglo sa monasteryo na katabi ng Basilika ng San Decenzio. Sa pagtatapos ng ika-10 siglo, dalawa sa pinakatanyag na mga abadiang Benedictinp sa rehiyon ang itinatag: ang San Tommaso sa Foglia, kung saan namatay si Papa [[Clemente II]] noong Setyembre 10, 1047; at ang Santa Croce di Monte Favale. Noong 1575 ang institusyon ng seminaryong diyosesano ay napagpasyahan, bilang pagsunod sa mga utos ng [[Konsilyo ng Trento|Konseho ng Trento]], na ang gusali ay itinayo simula noong 1596. == Mga tala == {{Reflist}}{{Catholic}} eafc1qwwb6i3lltfza9ovwr1ok9d13x Usapang tagagamit:Kurigo 3 307691 2237212 2235500 2026-10-26T02:05:30Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-44 */ bagong seksiyon 2237212 wikitext text/x-wiki ==Late reply== Walang anoman po.[[Tagagamit:Ivan P. Clarin|Ivan P. Clarin]] ([[Usapang tagagamit:Ivan P. Clarin|makipag-usap]]) 06:18, 15 Enero 2021 (UTC) == Baybayin == Nakita mo ba 'yung komento ko dito [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/Baybayin]]. Kung gusto mo maging Napiling Artikulo ang [[Baybayin]], pakisunod na lamang ang aking rekomendasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:54, 25 Enero 2021 (UTC) :Noted ko na po ngunit ineedit ko rin po yung sa Globalisasyon. Hindi ko na po ata magagawa ang rekomendasyon ni GinawaSaHapon at ninyo kasi natambak ako sa pahinang iyon. Kapag summer nalang po baka may time ako. Atsaka po pwedeng magpalagay ng proteksyon sa Globalisasyon? May mga nag-eedit kasi habang naedit ko kaya hindi ko na po matapos-tapos. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 06:57, 25 Enero 2021 (UTC) ::Sige, nakabinbin muna 'yung pagbabago sa Baybayin. Naprotekta ko na 'yung Globalisasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:30, 25 Enero 2021 (UTC) :::Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 11:39, 25 Enero 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == UnangPahinaBalita == Kapag maglalagay ka ng balita sa [[Template:UnangPahinaBalita]], pakilagay na rin sa kaugnay na petsa nito ang balitang dinagdag mo. Halimbawa, kung ang balita ay noong Abril 26, 2021, idagdag rin iyan dito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Abril 26]]. Tapos, dapat hanggang '''lima''' lamang ang nakapasok sa [[Template:UnangPahinaBalita]]. Kaya, kailangan ibawas ang pinakalumang balita kung nagdagdag ka ng bago. Basahin ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang patakaran. Pakigawa na lamang ito sa susunod. Sa ngayon, ako na ang mag-aayos. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:23, 3 Mayo 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == UnangPahinaBalita uli == Sinabi ko na dati na dapat '''lima''' lamang ang ''entry'' ng Template:UnangPahinaBalita. Paulit-ulit kang nagbabawas pero di ka naman nagdaragdag. Paki-''review'' uli ng patakaran: [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]]. Maganda at nakapag-''edit'' ka ng balita ngunit pakiusap, ayusin mo naman ang pag-''edit''. Ang UnangPahinaBalita ay nababasa ng maraming tao kaya mahalaga na maayos ito. Sana naunawaan mo ang ''concern'' ko. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:04, 26 Setyembre 2021 (UTC) :Hindi siya pang-Wiki. Plus mali-mali pa po yung links. Pakitingnan po kung saan nakaturo ang Datu Piang sa Unang Pahina Balita. Isa pa ang granada na link ay nakaturo sa ibang Granada na hindi nangangahulugang pasabog kaya inayos ko ito noong una mo itong dinagdag (Proof: https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Granada&action=history) . Ang pangyayaring ito ay hindi kilala o tanyag para magawan pa ng pahina. Walang katanyagan ang paksang ito kaya tinanggal ko. Kung malaking bagay ito, dapat magawan ng pahina ngunit mukhang isa lamang ito sa mga maraming pangyayari ng Pilipinas. Sa pangkalahatan, not for wiki. Oo nga po na marami ang makakabasa ngunit kung mali-mali naman ang impormasyon at ang mga links, maaaring magdagdag na lamang ng iba imbis na iyon. Ang tungkol naman sa hidwaan ng Myanmar, mukhang wala pang pahinang nagagawan at maaaring maging problematiko. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 06:22, 26 Setyembre 2021 (UTC) ::Kung ''links'' pala ang problema, bakit di mo inayos 'yung links? E, ang ginawa mo tinanggal mo 'yung buong ''entry'' tapos hindi ka naman nagbigay ng kapalit para manatiling lima siya. Tungkol naman sa katanyagan, hindi ipinagbabawal sa kasalukuyang patakaran kung tanyag man ito o hindi. Ang kailangan lamang ay mayroon itong sanggunian. Na mayroon naman, tingnan ito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Setyembre 18]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:46, 27 Setyembre 2021 (UTC) :::Tungkol sa links, hindi ko naman po gamay 'yang lahat. Kung sino po ang nagdagdag, siya po ang nakakaalam kung ano ang nilalaman ng idinaragdag niya. Baka po kasi ang impormasyon na mapapalitan ko ay maiba sa tunay na paksa o kaya ay maging nakakalito. Halimbawa, sa granada na kawing, sigurado ako sa kung ano ang tinutukoy nito na isang pasabog kaya nai-redirect ko ito sa tingin ko ay tama. Ang Datu Piang naman po ay medyo nalito ako kaya hindi ko muna ito ginalaw. Aaminin ko na nilabag ko ang quota na dapat lima ang entries at hindi ko agad napalitan ang tinanggal ko. Ang importante lang po sa akin ay yung impormasyon mismo, at hindi ang bilang o dami ng entries. Ang kalidad ay higit mahalaga kaysa sa kantidad. :::Sa dako naman po ng criteria ng balita, mukhang problematiko ang pagdaragdag ng anumang balita na basta lamang ay may sanggunian. Muli, ito ay ensiklopedya na mayroong antas ng katanyagan at kahalagahan sa maraming tao. Maaari naman pong idagdag ang tungkol sa pagsabog ngunit wala naman po itong kasamang mahalagang pangyayari. Halimbawa, kung ang pagsabog sa Datu Piang ay kabilang sa isang opensibang militar o pandaigdigang digmaan kontra terorismo (''hindi po ako sigurado dito, halimbawa lang po'') , na isang mahalagang pangyayari (AT maaaring gawan ng pahina), totoo nga na sapat itong isama sa Unang Pahina Balita at ang mahalagang pangyayari ay nakasama na rin sa entry. Pero kung titingnan sa balita mismo, walang binanggit na mahalagang pangyayari. Kung titingan pati, ito ay isa lamang katulad sa mga maraming pangyayari sa Mindanao na binabalita kamakailan lang. Ang sa akin po kasi, una kong tinitingnan kung ang balita ay may pahina na sa tl Wiki at saka nilalagay ko ang pangyayari sa Unang Pahina Balita. Halimbawa ang kay Abdelaziz Bouteflika, SpaceX, at ang COVID-19 sa Pilipinas, na pawang mahahalaga at mayroong katanyagan. :::Sa ibang usapin naman po, mukhang hindi ko kayang mag-host sa official translation election ng TL Wiki. Marami kasi po akong ginagawa sa eskuwela kaya sagabal ito sa pagpapa-request ko ng mga mungkahing pagsalin. Kung kaya niyo pong mag-host sir at mag-start sa eleksyon at mungkahi ng mga bagong opisyal na termino, sasali naman po ako sa pagboto kung sakali man na sisimulan niyo sir. Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 05:23, 27 Setyembre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == ABN == {{AlamBaNinyoUsapan2|Oktubre 5|2021|Tulay ng Laguna Garzón}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:31, 11 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Kurigo, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 11:02, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', nakaanim kang lahok sa patimpalak na ito. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Antabayanan mo lamang ito. Kapag tila natatagalan sila, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 23:11, 1 Disyembre 2021 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia Asian Month 2021 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear Participants, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap! :This form will be closed at March 15. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02 </div> </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&oldid=22878389 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 14 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:02, 21 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 28 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:39, 5 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 12 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Global South Women's Campaign 2026 == [[File:Campaña_mujeres_sur_global_2026.png|500px|center|Global South Women's Campaign 2026]] [[File:PhilWiki Community.svg|right|150px|frameless|PhilWiki Community]] Hi [[User:Kurigo|Kurigo]], The [[meta:PhilWiki Community|PhilWiki Community]] joins [[:meta:Wikiesfera|Wikiesfera Grupo de Usuarias]] in the '''[[meta:PhilWiki Community/Diversity/Global South Women's Campaign 2026|Global South Women's Campaign 2026]]''', from October 16th to 30th, a virtual and asynchronous campaign to create, translate, and/or improve articles about women from the Global South to make their profiles and contexts visible on Wikipedia. We invite you to join the campaign either in-person or virtually. The event launch will be held on October 18 to be participated in by [[:meta:CNHS Wiki Club|CNHS Wiki Club]]. In-person editing sessions will be conducted by Wikiesfera Grupo de Usuarias at Librería La Fabulous, Madrid, and PhilWiki Community at Raul S. Roco Library during the celebration of the Philippines' honorary woman, former senator and education secretary, on October 26. The activities are part of PhilWiki Community's strategy on integrating Wikimedia projects into formal and informal learning environments while strengthening digital and information literacy across communities. If you need any support to be able to participate in the campaign or conduct an editing session in your city, feel free to add your username in the [[:meta:PhilWiki_Community/Diversity/Global_South_Women%27s_Campaign_2026#Participants|participant's list]]. Thank you, [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 05:49, 17 Oktubre 2026 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:15, 19 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 26 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> q9omco1jpv5aq70vqvhocbe87sgy6e2 Talaan ng mga pelikulang nasa pampublikong dominyo sa Estados Unidos 0 307926 2237110 2235546 2026-10-25T23:01:46Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237110 wikitext text/x-wiki Karamihan sa mga pelikula ay napapailalim sa [[copyright]], ngunit ang mga nakalista dito ay pinaniniwalaan na nasa [[public domain]] sa [[United States]]. Nangangahulugan ito na walang [[gobyerno]], [[samahan]], o [[indibidwal]] na nagmamay-ari ng anumang copyright sa trabaho, at dahil dito ito ay karaniwang pag-aari.<ref>[http://www.royaltyfreemusic.com/public-domain/film/ "An Introduction to Films and Motion Pictures" at RoyaltyFreeMusic.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111007213353/http://www.royaltyfreemusic.com/public-domain/film/ |date=October 7, 2011 }} Retrieved August 4, 2009</ref> Ang listahang ito ay hindi komprehensibo; ang karamihan sa mga pelikulang pampubliko na domain ay hindi kasama dito sa iba`t ibang mga kadahilanan. Ang mga pelikula sa listahang ito ay maaaring magsama ng mga elemento mula sa iba pang mga gawa na nasa ilalim pa rin ng copyright, kahit na ang pelikula mismo ay wala sa copyright. == May copyright na mga elemento ng isang pelikula == Walang opisyal na listahan ng mga pelikula (o iba pang mga gawa) sa pampublikong domain. Mahirap matukoy ang katayuan ng pampublikong domain ng isang pelikula dahil maaaring kasama dito ang anuman o lahat ng mga sumusunod na may copyright na elemento: * Sinematograpiya * Drama * Panitikan * Musika * Art * Mga guhit-larawang karakter (hal., [[Bugs Bunny]])<ref>{{cite web |url=http://www.publaw.com/article/protection-of-graphic-characters/ |title=Protection of Graphic Characters |access-date=January 20, 2012 |year=1998 |author=Rich, Lloyd L. |publisher=The Publishing Law Center |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904021335/http://www.publaw.com/article/protection-of-graphic-characters/ |archive-date=September 4, 2015 }}</ref> * Mga kathang-isip na tauhan (hal., [[James Bond]])<ref>{{cite web |url=http://www.thelenreid.com/index.cfm?section=articles&function=ViewArticle&articleID=1403&filter= |author=Adler, Kenneth A. |access-date=October 31, 2010 |title=Using Dramatic Characters in Multimedia Works – Avoiding the Pitfalls |date=October 1, 1999 |publisher=Thelen LLP |archive-date=Oktubre 1, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111001080709/http://www.thelenreid.com/index.cfm?section=articles&function=ViewArticle&articleID=1403&filter= |url-status=dead }}</ref> == Pagdodokumento ng katayuan sa pampublikong domain == {{ref improve section|date=August 2020}} Kung ang isang pelikula ay lilitaw sa listahan sa ibaba, malaki ang posibilidad na nawala ang ilan o lahat ng proteksyon sa copyright ng Estados Unidos o sa kaso ng mga pelikula ng gobyerno ng Estados Unidos, ay hindi kailanman protektado ng copyright. Walang iisang pamamaraan para sa pagtukoy kung ang isang pelikula, o mga bahagi nito, ay nasa pampublikong domain. Mayroong maraming mga pamamaraan na maaaring magamit upang idokumento ang katayuan sa pampublikong domain ng isang pelikula. Kabilang dito ang mga sumusunod: === Kawalan ng pagbabago === Bago ang taong 1988, ang lahat ng pelikula ng pelikula ay inilathala pagkatapos ng 1909 na may paunawa sa copyright kung saan magaganap ang ika-28 taon ng copyright bago ang taong 1988, na kailangang irehistro at bago ang ika-28 taon, ang pagrehistro ay kailangang i-renew, o ang copyright para sa pelikula ay mag-e-expire at papasok ito sa pampublikong domain. Nalalapat ito sa lahat ng mga pelikulang nakarehistro para sa copyright bago ang taong 1960. Ang mga pag-renew ng copyright ay naging opsyonal noong 1988. === Tukuyin ang pagpaparehistro sa copyright === Ang mga pagrehistro ng copyright ng larawan ng paggalaw bago ang 1978 ay na-publish sa semi-taunang [[Catalog ng Copyright]] s. Nag-publish din ang Library of Congress ng pinagsama-sama na Mga Catalog ng Copyright ng mga pagarehistro ng larawan para sa mga yugto {{div col|colwidth=30em}} * 1894–1911 * 1912–1939<ref>[https://archive.org/details/Motionpict19121939librrich0010 ''Catalog of Copyright Entries: Cumulative Series. Motion Pictures 1912-1939''] (51,112 films), published in 1951. L.C. card, 51-60018. ([https://archive.org/details/Motionpict19121939librrich0010 copy])</ref> * 1940–1949 * 1950–1959 * 1960–1969 * 1970–1979 * 1980–1989 {{div col end}} === Katayuan sa pag-renew ng copyright === Para sa mga pelikulang nakarehistro sa {{LASTYEAR|95}} - kasama ang 1963, mahalagang malaman ang katayuan sa pag-renew. Ang semi-taunang mga booklet ng Copyright Catalog ay may halos kumpleto (hindi bababa sa 99.99%) na mga listahan ng mga pag-renew para sa mga pelikulang nakarehistro 28 taon na ang nakalilipas. Ang mga buklet na semi-taunang iyon lahat ay hindi naka-print. Gayunpaman, para sa {{LASTYEAR|95}} hanggang 1959, tumutugma ang mga aklat ng Film Superlist sa mga pag-renew ng copyright sa mga naunang pagrehistro. Ang mga pagrerehistro at pag-update ng copyright ay matatagpuan sa * [[Film Superlist#Volume 1 1894–1939|''Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain 1894–1939'']] (Volume 1) * [[Film Superlist#Volume 2 1940–1949|''Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain 1940–1949'']] (Volume 2) * [[Film Superlist#Volume 3 1950–1959|''Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain 1950–1959'']] (Volume 3) Noong 1992, binago ng Kongreso ang batas sa copyright upang gawing awtomatiko ang pag-renew para sa mga copyright na nakarehistro noong 1964 at mas bago. == Listahan ng mga pelikula sa pampublikong dominyo sa Estados Unidos == <!-- FILMS WITHOUT A SOURCE IN THE "REASON" COLUMN SHOULD BE REMOVED (please maintain this notice) --> Ang lahat ng mga pelikulang inilabas bago ang {{LASTYEAR|95}}, o gawa ng gobyerno ng Estados Unidos, ay nasa pampublikong domain na ngayon sa United States. Ang mga ito ay hindi nakalista dito upang mapanatili ang listahang ito sa isang mapapamahalaang laki. Tingnan ang [[:Category:Films by year]] para sa mga pre-{{LASTYEAR|95}} na pelikula. <div class="notice spoilerbox"> {| border="0" |- | <div class="toccolours spoilercontents"> '' '''Tandaan''': Ang listahang ito ay hindi komprehensibo; hindi nakalista dito ang karamihan sa mga pampublikong domain na pelikula. Kasama sa listahang ito ang isang seleksyon ng mga kilalang pelikula kung saan available ang isang maaasahang pangalawang mapagkukunan na tumatalakay sa katayuan ng pampublikong domain.''</div> |}</div> {|class="wikitable sortable" |- !Film title !! Release year !! Director !! Studio / Distributor !! Entered the public domain in (year) !! Reason for entering the public domain !! Note(s) |- |''[[Abraham Lincoln (1930 film)|Abraham Lincoln]]'' || 1930 || [[D. W. Griffith]] || [[United Artists]] || 1958<ref name=Usai/> || Copyright not renewed<ref name=Usai>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=BeYmAQAAIAAJ&q=%22Abraham+Lincoln%22+griffith+public+domain+1958 |title=The Griffith Project: Essays on D.W. Griffith |publisher=British Film Institute |author=Paolo Cherchi Usai |year=2008 |page=208 |access-date=January 16, 2016}}</ref> || |- |''[[Africa Screams]]'' || 1949 || [[Charles Barton (director)|Charles Barton]] || United Artists || 1977 || Copyright not renewed<ref><!-- NOTE: See [[Talk:Africa_Screams#Public Domain]] explaining why this is a reliable source. -->{{cite web |url=https://www.hometheaterforum.com/community/posts/1783420/ |title=8 Abbott & Costello Films Coming! |work=hometheaterforum.com |author=Bob Furmanek |date=February 6, 2004 |access-date=February 13, 2019 |archive-url=https://archive.today/20190213143914/https://www.hometheaterforum.com/community/threads/8-abbott-costello-films-coming-2-10-04.147933/page-4%23post-1783420 |archive-date=February 13, 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{citation |work=[[Turner Classic Movies]] |title=Africa Screams, Home Video Reviews |url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/19050/Africa-Screams/home-video-reviews.html |author=John M. Miller |access-date=2021-01-22 |archive-date=2014-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102195201/http://www.tcm.com/tcmdb/title/19050/Africa-Screams/home-video-reviews.html |url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Algiers (film)|Algiers]]'' || 1938 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || United Artists || 1966 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[Aladdin and His Wonderful Lamp]]'' || 1939 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Grandinetti 2004 125"/> || The third of three [[Popeye]] Technicolor two-reel specials |- |''[[The Amazing Mr. X]]'' || 1948 || [[Bernard Vorhaus]] || [[Eagle-Lion Films]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book |title=VideoHound's independent film guide |url=https://www.amazon.com/Videohounds-Independent-Guide-Videohound-Guides/dp/1578590183/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1388618628&sr=1-1&keywords=1578590183#reader_1578590183 |first=Monica |last=Sullivan |year=1998 |publisher=[[Visible Ink Press]] |pages=12–13 }}</ref> || Also known as ''The Spiritualist'' |- |''[[Angel and the Badman]]'' || 1947 || [[James Edward Grant]] || [[Republic Pictures]] || 1975 || Copyright not renewed<ref name=pierce2001>{{cite conference |last=Pierce |first=David |date=March 29, 2001 |title=Legal Limbo: How American Copyright Law Makes Orphan Films |conference=Orphans of the Storm II: Documenting the 20th Century |url=http://www.sc.edu/orphanfilm/orphanage/symposia/audio/index.html |conference-url=http://www.sc.edu/filmsymposium/archive/orphans2001/programfr.html |format=mp3 in "file3" |access-date=January 5, 2012 }}</ref> || |- |''[[The Animal Kingdom]]'' || 1932 || [[Edward H. Griffith]] || [[RKO Radio Pictures]] || 1960 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[At War with the Army]]'' || 1950 || [[Hal Walker]] || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|last=Erickson|first=Hal|title=Military Comedy Films: A Critical Survey and Filmography of Hollywood Releases Since 1918|url=https://archive.org/details/militarycomedyfi0000eric|year=2012|publisher=McFarland|isbn=9780786492671}}page 68</ref> || |- |''[[Attack of the Giant Leeches]]'' || 1959 || [[Bernard L. Kowalski]] || [[American International Pictures]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Smith 2009 8">{{cite book |title=The American International Pictures video guide |page=8 |url=https://books.google.com/books?id=WZALAQAAMAAJ |first=Gary A. |last=Smith |year=2009 |publisher=[[McFarland & Company]]}}</ref> || |- |''[[The Bat (1959 film)|The Bat]]'' || 1959 || [[Crane Wilbur]] || [[Allied Artists Pictures Corporation|Allied Artists]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Thompson|first=Nathaniel|title=The Bat|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/this-month/article/114214%7C0/The-Bat.html|access-date=9 May 2019|archive-date=9 Mayo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190509214810/http://www.tcm.com/this-month/article/114214%257C0/The-Bat.html|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Beat the Devil (film)|Beat the Devil]]'' || 1953 || [[John Huston]] || United Artists || 1980 || Copyright not renewed<ref>{{cite magazine|last=Bailey|first=Jason|title=A New Cut and Restoration Reframes Bogart and Huston's Strangest Film|date=February 15, 2017|magazine=[[Flavorwire]]|url=http://flavorwire.com/599736/a-new-cut-and-restoration-reframes-bogart-and-hustons-strangest-film|access-date=April 2, 2018}}</ref> || The 2016 restoration is not in the public domain. |- |''[[Beau Ideal]]'' || 1931<br /><small>(copyright notice: 1930)</small> || [[Herbert Brenon]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Becky Sharp (film)|Becky Sharp]]'' || 1935 || [[Rouben Mamoulian]] || RKO Radio Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DRJ-QctqaLcC&pg=PT177&dq=becky+sharp+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiz-PTJg8PaAhVE7oMKHXTzAiwQ6AEIJzAA#v=onepage&q=becky%20sharp%20public%20domain&f=false|last=Slide|first=Anthony|title=Nitrate Won't Wait: A History of Film Preservation in the United States|year=2013|publisher=McFarland|isbn=9781476604572}}{{page needed|date=April 2018}}</ref> || |- |''[[Behind Office Doors]]'' || 1931 || [[Melville W. Brown]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Bird of Paradise (1932 film)|Bird of Paradise]]'' || 1932 || [[King Vidor]] || RKO Radio Pictures || 1960 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[Blood on the Sun]]'' || 1945 || [[Frank Lloyd]] || United Artists || 1973 || Copyright not renewed<ref name=pierce2001 /> || |- |''[[Blue Steel (1934 film)|Blue Steel]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[Bowery at Midnight]]'' || 1942 || [[Wallace Fox]] || [[Monogram Pictures]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Lennig 2003 465">{{cite book |title=The Immortal Count: The Life and Films of Bela Lugosi |page=465 |url=https://books.google.com/books?id=GG8MvjwtHYAC&pg=PA465 |first=Arthur |last=Lennig |year=2003 |publisher=[[The University Press of Kentucky]]}}</ref> || |- |''[[The Brain That Wouldn't Die]]'' || 1962 <br /><small>(completed: 1959)</small>|| Joseph Green || American International Pictures || 1962 || Missing copyright notice<ref name="Nathaniel Thompson">{{citation |work=[[Turner Classic Movies]] |title=Cult Movies, The Brain that Wouldn't Die |url=http://www.tcm.com/this-month/article.html?isPreview=&id=625878%7C151934&name=The-Brain-That-Wouldn-t-Die |author=Nathaniel Thompson |access-date=2021-01-22 |archive-date=2013-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130913031533/http://www.tcm.com/this-month/article.html?isPreview=&id=625878%7C151934&name=The-Brain-That-Wouldn-t-Die |url-status=dead}}</ref> || Originally completed in 1959 under the title ''The Black Door'' (it was then changed to ''The Head That Wouldn't Die''), it was not released until May 3, 1962, where failure to add the copyright notice resulted in the film entering the public domain.<ref name="Nathaniel Thompson"/> |- |''[[Brideless Groom]]'' || 1947 || [[Edward Bernds]] || [[Columbia Pictures]] || 1960s<ref name="Hogan 2011">{{cite book |title=Three Stooges FAQ: Everything Left to Know about the Eye-Poking, Face-Slapping, Head-Thumping Geniuses |url=https://books.google.com/books?id=zK2FUEw6IUYC&pg=PT418|first=David |last=Hogan |year=2011 |publisher=[[Applause Theatre and Cinema Books]]}}</ref> || Copyright not renewed<ref name="Hogan 2011"/> || Short film |- |''[[A Bucket of Blood]]'' || 1959 || [[Roger Corman]] || American International Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Coffel|first=Chris|title=HOME VIDEO[Blu-ray Review] 'A Bucket of Blood' is a Bucket of Fun!|date=November 24, 2015|publisher=[[Bloody Disgusting]]|url=https://bloody-disgusting.com/reviews/3369106/blu-ray-review-bucket-blood-bucket-fun/|access-date=June 23, 2017}}</ref> || |- |''[[Captain Kidd (film)|Captain Kidd]]'' || 1945 || [[Rowland V. Lee]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=28MeBgAAQBAJ&pg=PA274&dq=captain+kidd+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-wrDS26TaAhWD2VMKHeLjAIwQ6AEIMTAC#v=onepage&q=captain%20kidd%20public%20domain&f=false|last1=Edgerton|first1=Gary R.|last2=Rollins|first2=Peter C.|title=Television Histories: Shaping Collective Memory in the Media Age|year=2015|publisher=University Press of Kentucky|isbn=9780813158297}}page 274</ref> || |- |''[[Carnival of Souls]]'' || 1962 || [[Herk Harvey]] || Herts-Lion International Corp. || 1962 || Missing copyright notice<ref>{{cite book |title=Writing the Horror Movie |page=91 |url=https://books.google.com/books?id=oWEDAAAAQBAJ&pg=PT91 |first=Marc |last=Blake |year=2013 |publisher=[[Bloomsbury Publishing Plc]]}}</ref> ||There was a dispute about the rights to the film from 1990 to 1995.<ref>{{Cite web|url=http://etext.ku.edu/view?docId=ksrlead/ksrl.kc.harveyherk.xml;route=ksrlead;brand=ksrlead;query=|title=Papers of Herk Harvey|website=etext.ku.edu|access-date=2019-11-18|archive-date=2020-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425183037/http://etext.ku.edu/view?docId=ksrlead%2Fksrl.kc.harveyherk.xml%3Broute%3Dksrlead%3Bbrand%3Dksrlead%3Bquery%3D|url-status=dead}}</ref><br>The entirety of the film rights might have been granted to John Clifford in 1996.<ref>{{Cite web|url=http://publicdomainmovie.net/movie/carnival-of-souls-720p-1962|title=Carnival Of Souls 720p 1962 {{!}} Public Domain Movies|website=publicdomainmovie.net|access-date=2019-11-18}}</ref> <br>The DVD release of the film by [[The Criterion Collection]] lists copyright by Harold Harvey and John Clifford. |- |''[[Charade (1963 film)|Charade]]'' || 1963 || [[Stanley Donen]] || [[Universal Pictures]] || 1963 || Defective copyright notice{{sfnp|Pierce|2007|p=130}} || Original music still in copyright<ref>[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=henry+mancini+charade&Search_Code=FT*&SL=None&PID=bKzqC11w_54TrPiJMuAga1_6Rvxe&SEQ=20101104000150&CNT=25&HIST=1&SEARCH_FROM_TITLES_PAGE=Y Online search results for keywords "Henry Mancini Charade"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181014135034/https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=henry+mancini+charade&Search_Code=FT*&SL=None&PID=bKzqC11w_54TrPiJMuAga1_6Rvxe&SEQ=20101104000150&CNT=25&HIST=1&SEARCH_FROM_TITLES_PAGE=Y |date=2018-10-14 }}, from [[US Copyright Office]].</ref><br>Original story by Peter Stone still in copyright{{sfnp|Pierce|2007|p=130}}<ref>The original story basis for ''Charade'' is ''The Unsuspecting Wife'' by Peter Stone and Marc Behm, which appeared in the July 1961 issue of ''Redbook'' magazine. The copyright to the story was renewed by Stone in 1989 (see source: David Pierce (2007), Note #20, pg. 141).</ref> |- |''[[Check and Double Check]]'' || 1930 || [[Melville W. Brown]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=137}} || |- |''[[Conspiracy (1930 film)|Conspiracy]]'' || 1930 || [[Christy Cabanne]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Cyrano de Bergerac (1950 film)|Cyrano de Bergerac]]'' || 1950 || [[Michael Gordon (film director)|Michael Gordon]] || United Artists || 1980s || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite magazine|last=Zuckerman|first=Faye|title=Prism Into Public Domain: 24 Film Classics Set for Release|date=March 23, 1985|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|url=https://books.google.com/books?id=tSQEAAAAMBAJ&pg=PT21&dq=cyrano+de+bergerac+1950+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiJ3NHx4uLZAhXNuVMKHbaqArgQ6AEIPTAE#v=onepage&q=cyrano%20de%20bergerac%201950%20public%20domain&f=false|access-date=March 10, 2018}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=s8pZAAAAMAAJ&q=%22Cyrano+de+Bergerac%22+1950++public+domain&dq=%22Cyrano+de+Bergerac%22+1950++public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwihh9bA5rjKAhUFWT4KHau8AUcQ6AEIPjAH |title=Depardieu |publisher=Sinclair-Stevenson, Limited |author=Marianne Gray |year=1991 |page=160 |access-date=January 20, 2016}}</ref> || |- |''[[The Dance of Life]]'' || 1929 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || [[Paramount Pictures]] || 1957 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[Danger Lights]]'' || 1930 || [[George B. Seitz]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[The Deadly Companions]]'' || 1961 || [[Sam Peckinpah]] || Pathé-America || 1961 || Missing copyright notice<ref>{{citation |work=[[New York Times]] |title=New DVDs, Peckinpah's Deadly Companions and Major Dundee |url=https://www.nytimes.com/2013/05/12/movies/homevideo/new-dvds-peckinpahs-deadly-companions-and-major-dundee.html?pagewanted=all&_r=0 |author=Hal Erickson}}</ref> || |- |''[[Debbie Does Dallas]]'' || 1978 || Jim Clark || VCX || 1981 || Missing copyright notice<ref>{{cite court |litigants=M & A Associates v. VCX |vol=657 |reporter=F.Supp. |opinion=454 |pinpoint=conclusions: 27 |court=United States District Court |date=April 8, 1987 |publisher=Leagle |url=http://www.leagle.com/decision/19871111657FSupp454_11021 |access-date=August 20, 2014 |quote=Although Arno asked Weisberg for copyright protection of the film in early 1979, Weisberg first became aware of the legal significance of the omission of the copyright notice from the film in January of 1981. Weisberg thus received "notice" of the defect at that latter date. See M. Kramer Mfg. Co. v. Andrews, 783 F.2d 421, 443 & n. 21 (4th Cir. 1986). Weisberg's failure to take reasonable [657 F.Supp. 463] efforts resulted in the film being irretrievably injected into the public domain "several months" later.}}</ref> || The [[Dallas Cowboys]] hold veto power on commercial publication due to unauthorized use of their [[Dallas Cowboys Cheerleaders|cheerleaders]]' trademarks.<ref name=Miller>{{cite book|title=Ardor in the Court!: Sex and the Law|publisher=[[ECW Press]]|author=Miller, Jeffrey |year=2002|url=https://books.google.com/books?id=rmvzyPI4h00C|isbn=1-55022-528-6|page=152}}</ref> |- |''[[Dementia 13]]'' || 1963 || [[Francis Ford Coppola]] || American International Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Smith 2009 8"/> || Also known as ''The Haunted and the Hunted'' |- |''[[Detour (1945 film)|Detour]]'' || 1945 || [[Edgar G. Ulmer]] || [[Producers Releasing Corporation]] || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>{{cite book |title=The Films of Edgar G. Ulmer |page=151 |url=https://books.google.com/books?id=PAAZnSrL0ZoC&pg=PA151 |first=Bernd |last=Herzogenrath |year=2009 |publisher=[[Scarecrow Press]]}}</ref> || |- |''[[The Devil Bat]]'' || 1940 || [[Jean Yarbrough]] || Producers Releasing Corporation || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Lennig 2003 465"/> || |- |''[[Disorder in the Court]]'' ||1936 || [[Preston Black]] || Columbia Pictures || 1960s<ref name="Hogan 2011"/> || Copyright not renewed<ref name="Hogan 2011"/> || Short film |- |''[[Dixiana (film)|Dixiana]]'' || 1930 || [[Luther Reed]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=137}} || |- |''[[D.O.A. (1949 film)|D.O.A.]]'' || 1949 || [[Rudolph Maté]] || United Artists || 1977 || Copyright not renewed<ref>{{Cite web |url=http://chart.copyrightdata.com/ch17.html |title=''Researching the Copyright Status of a Work'' from Copyright Registration and Renewal Information Chart and Web Site |access-date=2021-01-22 |archive-date=2017-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170430083021/http://chart.copyrightdata.com/ch17.html |url-status=dead }}</ref> || |- |''[[Ella Cinders (film)|Ella Cinders]]'' || 1926 || [[Alfred E. Green]] || [[First National Pictures]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|last=Codori|first=Jeff|title=Colleen Moore: A Biography of the Silent Film Star|url=https://books.google.com/books?id=6gzhHmLmxm8C&pg=PA251&dq=ella+cinders+colleen+moore+library+of+congress&hl=en&sa=X&ei=UmotU-ztIqeL2AXejoCwDQ&ved=0CDwQ6AEwAA#v=onepage&q=ella%20cinders%20colleen%20moore%20library%20of%20congress&f=false|access-date=July 19, 2018|date=February 28, 2012|publisher=McFarland|isbn=0-786-48899-9|page=251}}</ref> || |- |''[[The Emperor Jones (1933 film)|The Emperor Jones]]'' || 1933 || [[Dudley Murphy]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=DRJ-QctqaLcC&pg=PT123&dq=the+emperor+jones+1933+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjp09jdw_jZAhVyTd8KHR9ADDUQ6AEILDAB#v=onepage&q=the%20emperor%20jones%201933%20public%20domain&f=false|last=Slide|first=Anthony|title=Nitrate Won't Wait: A History of Film Preservation in the United States|year=2013|publisher=McFarland|isbn=9781476604572}}{{page needed|date=March 2018}}</ref> || |- |''[[Father's Little Dividend]]'' || 1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> || [[Vincente Minnelli]] || [[MGM]] || 1978 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''{{sortname|A|Farewell to Arms|A Farewell to Arms (1932 film)}}'' || 1932 || [[Frank Borzage]] || Paramount Pictures || 1960 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=134-137}} || Based on the copyrighted (R177406) novel by [[Ernest Hemingway]] |- |''[[Fear and Desire]]'' || 1953 || [[Stanley Kubrick]] || [[Joseph Burstyn]] || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>{{cite magazine|last=Hutchinson|first=Sean|title=Fear and Desire: The Movie Stanley Kubrick Didn’t Want You to See|date=6 April 2017|magazine=[[Mental Floss]]|url=http://mentalfloss.com/article/93924/fear-and-desire-movie-stanley-kubrick-didnt-want-you-see|access-date=26 May 2019}}</ref> || |- |''[[The Flying Deuces]]'' || 1939|| [[A. Edward Sutherland]] || [[RKO Radio Pictures]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://www.starburstmagazine.com/reviews/flying-deuces-bluray-review}}</ref>|| |- |''[[The Front Page (1931 film)|The Front Page]]'' || 1931 || [[Lewis Milestone]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Ladwig|first=Samantha|title=30 Hollywood Classics Streaming for Free in the Public Domain|date=September 5, 2017|publisher=[[Vulture.com]]|url=http://www.vulture.com/2017/09/30-hollywood-classics-streaming-free-in-the-public-domain.html|access-date=March 10, 2018|quote=... with the first being the 1931 Lewis Milestone–directed The Front Page, which also fell into the public domain.}}</ref> || | Source material (the stage play ''[[The Front Page]]'') rights under copyright until 2024{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} |- |''[[The General (1926 film)|The General]]'' || 1926 || [[Clyde Bruckman]]<br />[[Buster Keaton]] || United Artists || 1955 ||Copyright not renewed{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} || |- |''[[Glen or Glenda]]'' || 1953 || [[Ed Wood]] || [[Columbia Classics]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book |title=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&pg=PT270&dq=%22Glen+or+Glenda%22+Public+Domain&hl=en&sa=X&ei=CJUSUvHwFPGqyQHv5IAw&ved=0CDIQ6AEwAQ#v=onepage&q=%22Glen%20or%20Glenda%22%20Public%20Domain&f=false |first=John |last=Wilson |year=2005 |publisher=[[Hachette Book Group]]}}</ref> || |- |''[[Go for Broke! (1951 film)|Go for Broke!]]'' || 1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> || [[Robert Pirosh]] || MGM || 1978 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[God's Little Acre (film)|God's Little Acre]]'' || 1958 || [[Anthony Mann]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name=godslittleacre>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=4DcxDQAAQBAJ&pg=PA268&lpg=PA268&dq=god%27s+little+acre+public+domain&source=bl&ots=c3QYJ_lKCy&sig=bGZqhNqn1z-D9ty16W2qxBwQvsU&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjh-e6mhqLaAhWIylMKHY5QDa44ChDoAQg7MAY#v=onepage&q=god's%20little%20acre%20public%20domain&f=false|last=Stim|first=Richard|title=Getting Permission: How to License & Clear Copyrighted Materials Online & Off|year=2016|publisher=[[Nolo (publisher)|Nolo]]|isbn=9781413323139}}page 268</ref> || The colorized version is not in the public domain.<ref name=godslittleacre/> |- |''[[The Gorilla (1939 film)|The Gorilla]]'' || 1939 || [[Allan Dwan]] || 20th Century Fox || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=y0V7td4yxdEC&pg=PA152&dq=the+gorilla+1939+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjT4v21v-LZAhXHoFMKHT-uCa4Q6AEIJzAA#v=onepage&q=the%20gorilla%201939%20public%20domain&f=false|last2=Okuda|first2=Ted|last1=Brotherton|first1=Jamie|title=Dorothy Lee: The Life and Films of the Wheeler and Woolsey Girl|year=2013|publisher=McFarland|isbn=9780786433636}}page 152</ref> || |- |''[[The Great Flamarion]]'' || 1945 || [[Anthony Mann]] || Republic Pictures || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tA-rDgAAQBAJ&pg=PT37&dq=the+great+flamarion+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwimg7iK26PaAhWL71MKHf-1AgIQ6AEIJzAA#v=onepage&q=the%20great%20flamarion%20public%20domain&f=false|last=Peros|first=Mike|title=Dan Duryea: Heel with a Heart|year=2016|publisher=Univ. Press of Mississippi|isbn=9781496809933|quote=''The Great Flamarion'' is among Duryea's more visible efforts because it fell into the public domain when the original copyright lapsed.}}{{page needed|date=April 2018}}</ref> || |- |''[[Gulliver's Travels (1939 film)|Gulliver's Travels]]'' || 1939 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || 1967 || Copyright not renewed<ref>{{citation |work=[[Turner Classic Movies]] |title=Mr. Bug Goes to Town aka Hoppity Goes to Town |url=http://www.tcm.com/this-month/article/499724%7C0/Mr-Bug-Goes-to-Town-aka-Hoppity-Goes-to-Town.html |author=John M. Miller |access-date=2021-01-22 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029194536/http://www.tcm.com/this-month/article/499724%7C0/Mr-Bug-Goes-to-Town-aka-Hoppity-Goes-to-Town.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2009/03/08/movies/homevideo/08dkehr.html?pagewanted=all&_r=0 |title=Classics From Disney and a Lilliputian Competitor |work=New York Times |author=David Kehr |date=March 6, 2009 |access-date=October 26, 2013}}</ref> || |- |''[[Half Shot at Sunrise]]'' || 1930 || [[Paul Sloane (director)|Paul Sloane]] || RKO Radio Productions || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[His Girl Friday]]'' || 1940<br /><small>(copyright date: 1939)</small> || [[Howard Hawks]] || Columbia Pictures ||1967 ||Copyright not renewed{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} || Source material (the stage play ''[[The Front Page]]'') rights under copyright until 2024{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} |- |''[[The Hitch-Hiker]]'' || 1953 || [[Ida Lupino]] || RKO Radio Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Ladwig|first=Samantha|title=30 classic Hollywood movies you can stream for free|date=September 9, 2017|website=[[Business Insider]]|url=http://www.businessinsider.com/hollywood-movie-classics-to-stream-free-2017-9|access-date=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Hook, Line and Sinker (1930 film)|Hook, Line and Sinker]]'' || 1930 || [[Edward F. Cline]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[House on Haunted Hill]]'' || 1959 || [[William Castle]] || [[Allied Artists Pictures Corporation|Allied Artists]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Miska|first=Brad|title=They're Re-remaking 'House on Haunted Hill'|date=January 12, 2017|publisher=[[Bloody Disgusting]]|url=https://bloody-disgusting.com/movie/3421062/theyre-re-remaking-house-haunted-hill/|access-date=March 10, 2018}}</ref><ref>{{cite news|title='House on Haunted Hill' screening set in Vacaville|date=October 6, 2017|newspaper=[[Daily Republic]]|url=https://www.dailyrepublic.com/solano-news/vacaville/house-on-haunted-hill-screening-set-in-vacaville/|access-date=March 10, 2018|archive-date=Septiyembre 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909095154/https://www.dailyrepublic.com/all-dr-news/solano-news/vacaville/house-on-haunted-hill-screening-set-in-vacaville/|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Indestructible Man]]'' || 1956 || [[Jack Pollexfen]] || Allied Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{citation |work=[[Turner Classic Movies]] |title=The Indestructible Man, Cult Movies |url=http://www.tcm.com/this-month/article.html?isPreview=&id=600548%7C613080&name=The-Indestructible-Man |author=Nathaniel Thompson |access-date=2021-01-22 |archive-date=2013-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731165955/http://www.tcm.com/this-month/article.html?isPreview=&id=600548%7C613080&name=The-Indestructible-Man |url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Inside the Lines]]'' || 1930 || [[Roy Pomeroy]] || RKO Radio Productions || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[The Inspector General (1949 film)|The Inspector General]]'' || 1949 || [[Henry Koster]] || Warner Bros. || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news|last=Hicks|first=Chris|title=Chris Hicks: Kaye movies are hard to find on DVD|date=June 18, 2004|newspaper=[[Deseret News]]|url=https://www.deseretnews.com/article/595071083/Kaye-movies-are-hard-to-find-on-DVD.html|access-date=March 10, 2018|archive-date=Marso 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311141144/https://www.deseretnews.com/article/595071083/Kaye-movies-are-hard-to-find-on-DVD.html|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[It's a Wonderful Life]]'' || 1946<br /><small>(copyright notice: 1947)</small> || [[Frank Capra]] || [[Liberty Films]]<br />RKO Pictures || 1975 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=126}} || While the film images are public domain, under rulings of ''[[Stewart v. Abend]]'', the film text (script) is based on the copyrighted short story "[[The Greatest Gift (story)|The Greatest Gift]]" by [[Philip Van Doren Stern]].{{sfnp|Pierce|2007|p=126}}<ref>Cox, Stephen. ''It's a Wonderful Life: A Memory Book''. Nashville, Tennessee: Cumberland House, 2003. 115. Print. {{ISBN|1-58182-337-1}}. Copyright of the short story, ''The Greatest Gift'', expires after 2038, 95 years after publication.</ref><ref>[http://shelf1.library.cmu.edu/Projects/crr/1971/1971-1-1614.tif "Renewal Registrations, p. 1614."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304025929/http://shelf1.library.cmu.edu/Projects/crr/1971/1971-1-1614.tif |date=2016-03-04 }} ''Catalog of Copyright Entries, January–June 1971, U.S. Copyright Office.'' Retrieved: November 8, 2010.</ref><br>Republic also purchased the exclusive rights to the film's copyrighted music to further shore up its rights.<ref>{{cite web|last=Nesi|first=Ted|title=Why You Can't Watch It's A Wonderful Life on Demand|url=http://blogs.wpri.com/2010/11/29/why-its-a-wonderful-life-isnt-available-on-demand/|publisher=WPRI.com|access-date=August 20, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120127092834/http://blogs.wpri.com/2010/11/29/why-its-a-wonderful-life-isnt-available-on-demand/|archive-date=January 27, 2012|url-status=dead}}</ref> |- |''[[The Jackie Robinson Story]]'' || 1950 || [[Alfred E. Green]] || [[Eagle-Lion Films]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite magazine|last=Harris|first=Aisha|title=When Jackie Robinson Played Himself|date=April 11, 2013|magazine=[[Slate (magazine)|Slate]]|url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2013/04/11/the_jackie_robinson_story_differs_from_42_in_important_ways_watch_it_here.html|access-date=March 10, 2018}}</ref> || Ancillary rights owned by [[Metro-Goldwyn-Mayer]] |- |''[[The Joe Louis Story]]'' || 1953 || [[Robert Gordon (director)|Robert Gordon]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QgsMGFUuTrMC&pg=PA82&lpg=PA82&dq=joe+louis+public+domain&source=bl&ots=-dTOUCWPRy&sig=4pi7UHXcFOXwuccCYzvg6H-8YH8&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiA5qD3n53aAhWCt1MKHfcsDmE4ChDoAQg4MAM#v=onepage&q=joe%20louis%20public%20domain&f=false|last=Deane|first=Pamela S.|title=James Edwards: African American Hollywood Icon|year=2009|publisher=McFarland|isbn=9780786458165}}page 82</ref> || |- |''[[Kansas City Confidential]]'' || 1952 || [[Phil Karlson]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>{{cite news|last=Kehr|first=Dave|title=New DVDs|date=July 10, 2007|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2007/07/10/movies/homevideo/10dvd.html|access-date=April 4, 2018}}</ref> || |- |''[[Kept Husbands]]'' || 1931 || [[Lloyd Bacon]] || RKO Radio Productions || 1959 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[The Lady Refuses]]'' || 1931 || [[George Archainbaud]] || RKO Radio Productions || 1959 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''{{sortname|A|Lady to Love|A Lady to Love}}'' || 1930 || [[Victor Sjöström]] || MGM || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || Based on the play ''[[They Knew What They Wanted (play)|They Knew What They Wanted]]'' |- |''[[The Last Man on Earth (1964 film)|The Last Man on Earth]]'' || 1964 || [[Ubaldo Ragona]], [[Sidney Salkow]] || American International Pictures, [[20th Century Fox]] || 1992<ref name=lampley/> || Copyright not renewed<ref name=lampley>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=bkeiwEZI4-cC&pg=PA98 |page=98 |title=Women in the Horror Films of Vincent Price |author=Jonathan Malcolm Lampley |publisher=McFarland |year=2010}}</ref>|| |- |''[[The Last Time I Saw Paris]]'' || 1954<br /><small>(copyright notice: 1944)</small> || [[Richard Brooks]] || MGM || 1972 || Defective copyright notice<ref>{{Cite web |url=http://chart.copyrightdata.com/ch02.html |title=Copyright Registration and Renewal Information Chart and Web Site |access-date=2021-01-22 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724000739/http://chart.copyrightdata.com/ch02.html |url-status=dead }}</ref> || Music score still protected by copyright<ref>[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?ti=226,0&Search%5FArg=last%20time%20i%20saw%20paris%20conrad%20salinger&Search%5FCode=FT%2A&CNT=25&REC=0&RC=0&PID=jupkgzn_U8gRHSFWQ0dSEAscHvgW&SEQ=20120617213204&SID=4 Online results from keyword search: "Last Time I Saw Paris Conrad Salinger" in United States Copyright Office.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210203141120/https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?ti=226,0&Search_Arg=last%20time%20i%20saw%20paris%20conrad%20salinger&Search_Code=FT*&CNT=25&REC=0&RC=0&PID=jupkgzn_U8gRHSFWQ0dSEAscHvgW&SEQ=20120617213204&SID=4 |date=2021-02-03 }} Retrieved June 17, 2012.</ref> |- |''[[Lawful Larceny]]'' || 1930 || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Productions || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Leathernecking]]'' || 1930 || [[Edward F. Cline]] || RKO Radio Productions || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Letter of Introduction (film)|Letter of Introduction]]'' || 1938 || [[John M. Stahl]] || Universal Pictures || 1966 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=138}} || |- |''[[Life with Father (film)|Life with Father]]'' || 1947 || [[Michael Curtiz]] || Warner Bros. || 1975 || Copyright not renewed<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug3MDAAAQBAJ&pg=PA272&lpg=PA272&dq=life+with+father+1947+public+domain&source=bl&ots=vXynBEQv_s&sig=2ktC_orHpLvz9uNYr6s6g738N6s&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjb4OjJu-LZAhUOzFMKHSF1Abc4ChDoAQgmMAA#v=onepage&q=life%20with%20father%201947%20public%20domain&f=false|last=Hannan|first=Brian|title=Coming Back to a Theater Near You: A History of Hollywood Reissues, 1914-2014|year=2016|publisher=McFarland|isbn=9780786498130}}page 272</ref> || |- |''[[The Little Princess (1939 film)|The Little Princess]]'' || 1939 || [[Walter Lang]] || 20th Century Fox || 1967 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=126}} || |- |<span style="display:none">Little Shop of Horrors</span>''[[The Little Shop of Horrors]]''|| 1960 || [[Roger Corman]] || [[Filmgroup]] || 1988 || Copyright not renewed{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}}{{sfnp|Pierce|2007|p=128}} || |- |''[[Lonely Wives]]'' || 1931 || [[Russell Mack]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Love Affair (1939 film)|Love Affair]]'' || 1939 || [[Leo McCarey]] || RKO Radio Pictures || 1967 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[Love Laughs at Andy Hardy]]'' || 1945 || [[Willis Goldbeck]] || MGM || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1940-1949)'', page 222.</ref> || |- |''[[The Lucky Texan]]'' || 1934 || [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend">{{cite book|last1=Eyman|first1=Scott|author-link1=Scott Eyman|title=John Wayne. The Life and Legend|url=https://archive.org/details/johnwaynelifeleg0000eyma|date=2014|publisher=Simon & Schuster Paperbacks|location=New York|isbn=978-1-4391-9958-9|page=[https://archive.org/details/johnwaynelifeleg0000eyma/page/71 71]}}</ref> || |- |''[[Made for Each Other (1939 film)|Made for Each Other]]'' || 1939 || John Cromwell || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Erickson|first=Glenn|title=Made for Each Other: Home Video Reviews|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/82315/Made-for-Each-Other/home-video-reviews.html|access-date=17 May 2019|archive-date=17 Mayo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517152418/http://www.tcm.com/tcmdb/title/82315/Made-for-Each-Other/home-video-reviews.html|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Malice in the Palace]]'' || 1949 || [[Jules White]] || Columbia Pictures || 1960s<ref name="Hogan 2011"/> || Copyright not renewed<ref name="Hogan 2011"/> || Short film |- |''[[The Man from Utah]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Man with the Golden Arm]]'' || 1955 || [[Otto Preminger]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news|last=Kehr|first=Dave|title=New DVD's|date=October 11, 2005|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2005/10/11/movies/new-dvds.html|access-date=March 9, 2018}}</ref> || |- |''[[Maniac (1934 film)|Maniac]]'' || 1934 || [[Dwain Esper]] || [[Roadshow Attractions]] || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book |title=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&pg=PT250&dq=%22Maniac%22+Public+Domain&hl=en&sa=X&ei=b5YSUsLVEeaNygH7-4FQ&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Maniac%22%20Public%20Domain&f=false |first=John |last=Wilson |year=2005 |publisher=[[Hachette Book Group]]}}</ref> || Also known as ''Sex Maniac'' |- |''[[Manos: The Hands of Fate]]'' || 1966 || Harold P. Warren || Emerson Film Enterprises || 1968 || Failure to display copyright notice<ref name=manos>[http://www.playboy.com/articles/the-battle-over-the-worst-movie-ever THE BATTLE OVER THE WORST MOVIE EVER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151203144617/http://www.playboy.com/articles/the-battle-over-the-worst-movie-ever |date=December 3, 2015 }} playboy.com accessed October 3, 2015</ref> || Original script may have been copyrighted<ref name=manos/> |- |''[[March of the Wooden Soldiers]]'' || 1950<!--A later version. See [[Babes_in_Toyland_(1934_film)#Copyright_status]]--> || [[Gus Meins]] || [[Lippert Pictures]] || 1950 || Failure to display copyright notice{{sfnp|Pierce|2007|p=130}} || This is a later abridgement of ''[[Babes in Toyland (1934 film)|Babes in Toyland]]'' (1934), which is still in copyright. Its public domain status remains unclear.{{sfnp|Pierce|2007|p=130}} |- |''[[McLintock!]]'' || 1963 || [[Andrew V. McLaglen]] || United Artists || 1991 || Copyright not renewed<ref name=bbmay1994>"Court Rules for 'Goodtimes' in ''McLintock!'' Case", in ''Billboard'', May 14, 1994,[https://books.google.com/books?id=SggEAAAAMBAJ&pg=PA73 pg. 73 & 82]</ref>{{sfnp|Fishman|2010|p=337}} || Music score still under copyright<ref name=bbmay1994/> |- |''[[Meet John Doe]]'' || 1941 || [[Frank Capra]] || Warner Bros. || 1969 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=126}} || |- |''[[Millie (film)|Millie]]'' || 1931 || [[John Francis Dillon (director)|John Francis Dillon]] || RKO Radio Pictures || 1959 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Mr. Imperium]]'' ||1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> ||[[Don Hartman]] ||MGM || 1978 ||Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[My Dear Secretary]]'' || 1948 || Charles Martin || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Cady|first=Brian|title=My Dear Secretary (1948): Home Video Reviews|publisher=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/19033/My-Dear-Secretary/home-video-reviews.html#77701|access-date=June 23, 2018|archive-date=Hunyo 24, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624010445/http://www.tcm.com/tcmdb/title/19033/My-Dear-Secretary/home-video-reviews.html#77701|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[My Favorite Brunette]]'' || 1947 || [[Elliott Nugent]] || Paramount Pictures || 1975 || Copyright not renewed<ref name=pierce2001/> || |- |''[[My Man Godfrey]]'' || 1936 || [[Gregory La Cava]] || Universal Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=w0xBAQAAIAAJ&focus=searchwithinvolume&q=My+Man+Godfrey |title=A copyright primer for educational and industrial media producers |publisher=Copyright Information Services |author=Esther Rita Sinofsky |year=1988 |page=29 |quote=But remember the underlying works may still be copyrighted |access-date=January 20, 2016}}</ref> || While the film images are public domain, under rulings of ''[[Stewart v. Abend]]'', the film text (script) is based on the copyrighted 1935 book ''My Man Godfrey'' by Eric S. Hatch.<ref>{{cite web |url=https://collections.stanford.edu/copyrightrenewals/bin/detail?fileID=1988354045 |title=My Man Godfry |work=Stanford University Copyright Renewal Database |access-date=January 20, 2016 |archive-date=July 22, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160722181432/https://collections.stanford.edu/copyrightrenewals/bin/detail?fileID=1988354045 |url-status=dead }}</ref> |- |''[[Night of the Living Dead]]''|| 1968 || [[George A. Romero]] || [[Walter Reade]] ||1968 || Missing copyright notice and errors from the distributor<ref>''Night of the Living Dead'' entered the public domain because the original theatrical distributor, the Walter Reade Organization, neglected to place a copyright indication on the prints. In 1968, [[United States copyright law]] required a proper notice for a work to maintain a copyright. See U.S. Copyright Office, Circular 92, ''Copyright Law of the United States of America'', Chapter 4: Copyright Notice, Deposit, and Registration, [http://www.copyright.gov/title17/92chap4.html#405 Omission of notice on certain copies and phonorecords]. Image Ten displayed such a notice on the title frames of the film beneath its original title, ''Night of the Flesh Eaters'', but the distributor removed the statement when it changed the title. See {{cite book |title=Generation Zombie: Essays on the Living Dead in Modern Culture |last1=Boluk |first1=Stephanie |last2=Lenz |first2=Wylie |editor1-last=Boluk |editor1-first=Stephanie |editor2-last=Lenz |editor2-first=Wylie |chapter=Introduction: Generation Z, the Age of Apocalypse |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Jc3Or27Mzr0C&lpg=PP1& |date=June 16, 2011 |publisher=[[McFarland & Company]] |location=Jefferson, North Carolina, US |isbn=978-0-7864-6140-0 |page=5 |access-date=August 26, 2011}}</ref> || The restored version released on home media by [[The Criterion Collection]] is under copyright by Image Ten, Inc.<ref>{{cite web |title=Night Of The Living Dead (1968) - Criterion Collection' |website=High-Def Digest |url=https://bluray.highdefdigest.com/53549/nightofthelivingdeadcriterion.html |date=February 26, 2018 |access-date=December 19, 2020 }}</ref> |- |''[[Nothing Sacred (film)|Nothing Sacred]]'' || 1937 || [[William A. Wellman]] || Selznick,<br />United Artists || 1965 ||Copyright not renewed{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} || |- |''[[Of Human Bondage (1934 film)|Of Human Bondage]]'' || 1934 || [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] || RKO Radio Pictures || 1962 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[One-Eyed Jacks]]'' || 1961<br/><small>(copyright notice:1960)</small> || [[Marlon Brando]] || [[Marlon Brando|Pennebaker Productions]], Paramount Pictures || 1988 || Copyright not renewed<ref>{{cite news |first=Greg |last=Hernandez |date=May 4, 2005 |title=Cheap, cheap deals on old movies and TV shows |url=https://www.seattlepi.com/news/article/Cheap-cheap-deals-on-old-movies-and-TV-shows-1172432.php |website=SeattlePI |publisher=Hearst |access-date=January 10, 2020 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Bootleg Files: '''One-Eyed Jacks''' |website=Film Threat |url=https://filmthreat.com/uncategorized/the-bootleg-files-one-eyed-jacks/ |date=July 9, 2004 |access-date=January 10, 2020 |archive-date=Nobiyembre 23, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221123104212/https://filmthreat.com/uncategorized/the-bootleg-files-one-eyed-jacks/ |url-status=dead }}</ref> || |- |''[[Our Town (1940 film)|Our Town]]'' || 1940 || [[Sam Wood]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web |last=Shales|first=Tom|title=Showtime's 'Our Town': Newman's Own |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/2003/05/24/showtimes-our-town-newmans-own/ae33c06b-993d-4cdc-a57a-2333a542a15c/|date=May 24, 2003|access-date=May 4, 2019|quote=Sadly, the movie slipped between the cracks and into the public domain, and there now appear to be no decent prints left in existence.}}</ref> || |- |''[[The Outlaw]]'' || 1943 || [[Howard Hughes]] || Howard Hughes Prod., United Artists || 1971 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[The Painted Hills]]''|| 1951 || [[Harold F. Kress]] || MGM || 1979 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[The Pay-Off]]'' || 1930 || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Penny Serenade]]'' || 1941 || [[George Stevens]] || Columbia Pictures || 1968 || Copyright not renewed<ref>{{cite web|last=Erickson|first=Hal|title=FILM.COM MOVIE OF THE WEEK: PENNY SERENADE|date=April 18, 2007|publisher=[[MTV News]]|url=http://www.mtv.com/news/2755506/film-com-movie-of-the-week-penny-serenade/|access-date=March 10, 2018|archive-date=Marso 11, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180311213842/http://www.mtv.com/news/2755506/film-com-movie-of-the-week-penny-serenade/|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Plan 9 from Outer Space]]'' || 1959 || [[Ed Wood]] || [[Distributors Corporation of America]] || 1987 || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news |first=Guy |last=Lodge |title=Film in the public domain: here be buried treasures |date=August 20, 2018 |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/film/2018/aug/20/internet-film-archives-plan-9-from-outer-space-rain-joan-crawford |access-date=February 14, 2019}}</ref> || |- |''[[Popeye the Sailor Meets Ali Baba's Forty Thieves]]'' || 1937 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Grandinetti 2004 125">{{cite book |title=Popeye: an illustrated cultural history |page=125 |url=https://books.google.com/books?id=P9ZoAAAAIAAJ |first=Fred |last=Grandinetti |year=2004 |publisher=[[McFarland & Company]]}}</ref> || The second of three [[Popeye]] Technicolor two-reel specials |- |''[[Popeye the Sailor Meets Sindbad the Sailor]]'' || 1936 || [[Dave Fleischer]] || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="Grandinetti 2004 125"/> || The first of three [[Popeye]] Technicolor two-reel specials |- |''[[Pot o' Gold (film)|Pot o' Gold]]'' || 1941 || [[George Marshall (director)|George Marshall]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=2oyoBgAAQBAJ&pg=PA199&dq=james+stewart+paulette+goddard+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjMga6Ir4_iAhUIjq0KHdNCCXkQ6AEIKDAA#v=onepage&q=james%20stewart%20paulette%20goddard%20public%20domain&f=false|last=Coniam|first=Matthew|title=The Annotated Marx Brothers: A Filmgoer’s Guide to In-Jokes, Obscure References and Sly Details|year=2015|publisher=McFarland|isbn=9780786497058}}page 199</ref> || |- |''[[Quicksand (1950 film)|Quicksand]]'' || 1950 || [[Irving Pichel]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BR9UCwAAQBAJ&pg=PA184&lpg=PA184&dq=quicksand+public+domain&source=bl&ots=tpKfQuGjRA&sig=5DfnSRtzASXy72YBf8Y-o5yubXw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi0x7PJiKLaAhWN0VMKHVfeCZs4ChDoAQgpMAE#v=onepage&q=quicksand%20public%20domain&f=false|last=Neibaur|first=James L.|title=The Essential Mickey Rooney|year=2016|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781442260962}}page 184</ref> || |- |''[[Rage at Dawn]]'' || 1955 || [[Tim Whelan]] || RKO Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OfVtAAAAQBAJ&pg=PA114&dq=rage+at+dawn+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj-jp_gjYLiAhUOMawKHcYGCT4Q6AEIJTAA#v=onepage&q=rage%20at%20dawn%20public%20domain&f=false|last=Herzberg|first=Bob|title=Hang 'Em High: Law and Disorder in Western Films and Literature|year=2013|publisher=McFarland|isbn=9781476601243}}page 114</ref> || |- |''[[Rain (1932 film)|Rain]]'' || 1932 || [[Lewis Milestone]] || United Artists || 1960 || Copyright not renewed<ref name=pierce2001/> || |- |''[[Randy Rides Alone]]'' || 1934 || [[Harry L. Fraser]] || Lone Star Pictures || 1934 || Copyright notice lacks claimant<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Red House (film)|The Red House]]'' || 1947 || [[Delmer Daves]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news|last=Stanley|first=John|title=DVD review: 'The Red House'|date=January 6, 2013|newspaper=[[San Francisco Chronicle]]|url=https://www.sfgate.com/movies/article/DVD-review-The-Red-House-4165828.php|access-date=March 10, 2018}}</ref> || |- |''[[Reefer Madness]]'' || 1936 || [[Louis J. Gasnier]] || Motion Picture Ventures || 1936 || Improper copyright notice<ref>{{cite web|title=Graduation 2003|date=May 22, 2003|first=Robert|last=Shaye|url=http://www.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2005_older/2003/May_2003/graduation_03|access-date=January 22, 2021|archive-date=August 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130807151451/http://www.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2005_older/2003/May_2003/graduation_03|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|title=High in America: the true story behind NORML and the politics of marijuana|url=http://www.psychedelic-library.org/highinamerica5.htm|year=1981|publisher=The Viking Press|first=Patrick|last=Anderson|page=101|access-date=2021-01-22|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017111117/http://www.psychedelic-library.org/highinamerica5.htm|url-status=dead}}</ref> || Also called ''The Burning Question'', ''Dope Addict'', and ''Tell Your Children'' |- |''[[Riders of Destiny]]'' || 1933|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[Road to Bali]]'' || 1952 || [[Hal Walker]] || Paramount Pictures || 1980 || Copyright not renewed on time<ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1950-1959)'', pages 287, 509.</ref><ref>''[[Film Superlist|Film Superlist: Motion Pictures in the U.S. Public Domain]] (1940-1949)'', page viii.</ref> || Ancillary rights now owned by [[FremantleMedia]] |- |''[[Rock, Rock, Rock (film)|Rock, Rock, Rock!]]'' || 1956 || [[Will Price (director)|Will Price]] || Distributors Corporation of America || 1984 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=128}} || The [[Rock, Rock, Rock (soundtrack)|Chuck Berry soundtrack of the film]] may not be in the public domain. |- |''[[The Royal Bed]]'' || 1931<br /><small>(copyright notice: 1930)</small> || [[Lowell Sherman]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Royal Wedding]]'' || 1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> || [[Stanley Donen]] || MGM || 1978 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[Sagebrush Trail]]'' || 1933|| [[Armand Schaefer]] || Lone Star Pictures || 1933|| Copyright notice lacks claimant<ref>{{cite book|last1=Eyman|first1=Scott|title=John Wayne. The Life and Legend|url=https://archive.org/details/johnwaynelifeleg0000eyma|date=2014|publisher=Simon & Schuster Paperbacks|location=New York|isbn=978-1-4391-9958-9|page=[https://archive.org/details/johnwaynelifeleg0000eyma/page/71 71]}}</ref> || Remake of ''[[Partners of the Trail (1931 film)|Partners of the Trail]]'' ([[Wallace Fox]], 1931) |- |''[[Salt of the Earth (1954 film)|Salt of the Earth]]'' || 1954 || [[Herbert Biberman]] || Independent Productions || 1982<ref name="sote">{{Cite web|last=Roe|first=Matthew|date=2019-02-12|title=Anarchic Cinema: Salt of the Earth|url=https://www.filminquiry.com/anarchic-cinema-salt-of-the-earth/|access-date=2020-12-04|website=Film Inquiry|language=en-US}}</ref>|| Copyright expired<ref name="sote"/>||Selected for preservation in the National Film Registry in 1992.<ref name="sote"/> |- |''[[Santa Claus Conquers the Martians]]'' || 1964 || [[Nicholas Webster]] || [[Embassy Pictures Corporation]] || {{dm|date=February 2020}} || Missing copyright notice<ref name=Tedium>https://tedium.co/2017/10/24/public-domain-film-history-copyright</ref><ref>{{cite book |title=The Official Razzie Movie Guide: Enjoying the Best of Hollywoods Worst |url=https://books.google.com/books?id=bLpJHjGFNk8C&pg=PT206&dq=%22Santa+Claus+Conquers+the+Martians%22+Public+Domain&hl=en&sa=X&ei=-pMSUt2cLMewyQHuloEw&ved=0CDYQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Santa%20Claus%20Conquers%20the%20Martians%22%20Public%20Domain&f=false |first=John |last=Wilson |year=2005 |publisher=[[Hachette Book Group]]}}</ref> || Musical score owned by [[Famous Music]] |- |''[[Santa Fe Trail (film)|Santa Fe Trail]]'' || 1940 || [[Michael Curtiz]] || Warner Bros. || 1968 || Copyright not renewed<ref>{{citation |title=Filmmakers Newsletter Volume 7 |url=https://books.google.com/books?id=e107AAAAMAAJ&q=santa+fe+trail+1940+public+domain&dq=santa+fe+trail+1940+public+domain&hl=en&sa=X&ei=9_oUUorWGoToqAHhyYCoAg&ved=0CD8Q6AEwAw |year=1973 |publisher=[[Suncraft International Incorporated]]}}</ref><ref>{{cite book |title=Piracy in the Motion Picture Industry |url=https://books.google.com/books?id=MjFL1KbcX_oC&pg=PA76&dq=%22Santa+Fe+Trail%22+(1940)+Public+Domain&hl=en&sa=X&ei=Yv4UUr7BGOLmyQGFgIGgDQ&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Santa%20Fe%20Trail%22%20(1940)%20Public%20Domain&f=false |first=Kerry |last=Segrave}}</ref> || |- |''[[Scarlet Street]]'' || 1945 || [[Fritz Lang]] || Universal Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news|last=Rapold|first=Nicolas|title=Even Good Films May Go to Purgatory: Old Films Fall Into Public Domain Under Copyright Law|date=February 14, 2014|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2014/02/16/movies/old-films-fall-into-public-domain-under-copyright-law.html|access-date=March 10, 2018}}</ref><ref>{{cite news|last=Murray|first=Noel|title=Scarlet Street & House By The River|date=November 23, 2005|newspaper=[[The A.V. Club]]|url=https://film.avclub.com/scarlet-street-house-by-the-river-1798201242|access-date=March 10, 2018|archive-date=Enero 29, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129021128/https://film.avclub.com/scarlet-street-house-by-the-river-1798201242|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[The Screaming Skull]]'' || 1958 || [[Alex Nicol]] || American International Pictures || 1958 || Not registered for copyright<ref name="Smith 2009 8"/><ref>{{cite web |title=The Screaming Skull |work=[[AFI Catalog of Feature Films]] |publisher=[[American Film Institute]] |url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=52721 |access-date=April 6, 2017}}</ref> || |- |''[[Second Chorus]]'' || 1940 || [[H.C. Potter]] || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}} || Copyright not renewed<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MvcHAQAAMAAJ&q=second+chorus+1940+public+domain&dq=second+chorus+1940+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjg8d7EtefZAhXJt1MKHeqWDQsQ6AEIPjAE|last=Simosko|first=Vladimir|title=Artie Shaw: A Musical Biography and Discography|year=2000|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810833975}}page 89</ref> || |- |''[[The Secret Hour (film)|The Secret Hour]]'' || 1928 || [[Rowland V. Lee]] || Paramount Pictures || 1956 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || Based on the play ''[[They Knew What They Wanted (play)|They Knew What They Wanted]]'' |- |''[[The Silver Horde (1930 film)|The Silver Horde]]'' || 1930 || [[George Archainbaud]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- |''[[Sin Takes a Holiday]]'' || 1930 || [[Paul L. Stein]] || RKO Radio Pictures || 1958 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=140-143}} || |- ||''[[Sing a Song of Six Pants]]'' || 1947 || [[Jules White]] || Columbia Pictures || 1960s<ref name="Hogan 2011"/> || Copyright not renewed<ref name="Hogan 2011"/> || Short film |- |''[[Sinners in Paradise]]'' || 1938 || [[James Whale]] || Universal Pictures || 1966 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=138}} || |- |''[[Sita Sings the Blues]]'' |2008 |[[Nina Paley]] |[[GKIDS]] |2010 |Released into the public domain with a [[Creative Commons license|CC0 license]]<ref>{{Cite web|url=https://www.sitasingstheblues.com/license.html|title=Sita Sings the Blues|website=www.sitasingstheblues.com|access-date=2020-02-28}}</ref> | |- |''[[The Snows of Kilimanjaro (1952 film)|The Snows of Kilimanjaro]]'' || 1952 || [[Henry King (director)|Henry King]] || 20th Century Fox || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref name="FoxHemingway">{{cite web| title= DVD reviews: Oldies make their DVD debut| url= http://www.deseretnews.com/article/660201327/Oldies-make-their-DVD-debut.html?pg=all| first= Chris| last= Hicks| date= March 8, 2007| work= [[Deseret News]]| access-date= June 16, 2013| quote= ''The Snows of Kilimanjaro'' (1952, color) has injured writer Gregory Peck going over his past to see if his life has meaning, with Ava Gardner and Susan Hayward. This one has been on many public-domain labels, but this is a pristine print and looks gorgeous.| archive-date= Marso 4, 2016| archive-url= https://web.archive.org/web/20160304043950/http://www.deseretnews.com/article/660201327/Oldies-make-their-DVD-debut.html?pg=all| url-status= dead}}</ref> ||Based on the copyrighted novel by Ernest Hemingway |- |''[[The Southerner (film)|The Southerner]]'' || 1945 || [[Jean Renoir]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite news|last=King|first=Susan|title=How Hollywood Dealt with Great Depression|date=February 24, 1991|newspaper=[[Los Angeles Times]]|url=https://articles.latimes.com/1991-02-24/news/tv-2335_1_great-depression|access-date=March 12, 2018}}</ref> || |- |''{{sortname|A|Star Is Born|A Star Is Born (1937 film)}}'' || 1937 || [[William A. Wellman]] || Selznick,<br />United Artists || 1965 ||Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=134-137}}{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} || |- |''[[The Star Packer]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[The Strange Love of Martha Ivers]]'' || 1946 || [[Lewis Milestone]] || Paramount Pictures || 1974 || Copyright not renewed<ref name=pierce2001/> || |- |''[[The Stranger (1946 film)|The Stranger]]'' || 1946 || [[Orson Welles]] || [[International Pictures]], RKO Radio Productions || 1973 || Copyright not renewed<ref>{{cite web |url=https://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/10/10/at_film_chest_philip_hopkins_is_on_the_hunt_for_lost_movie_treasures/ |title=He's on the hunt for lost movie treasures |work=[[Boston Globe]] |author=Gerald Peary |date=October 10, 2010 |quote=Orson Welles's "The Stranger'' is their newest HD release, made feasible because the RKO picture has fallen into public domain. |access-date=October 29, 2015 |archive-date=Septiyembre 25, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150925201622/http://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/10/10/at_film_chest_philip_hopkins_is_on_the_hunt_for_lost_movie_treasures/ |url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Suddenly (1954 film)|Suddenly]]'' || 1954 || [[Lewis Allen (director)|Lewis Allen]] || United Artists || 1983 || Copyright not renewed<ref>{{cite book|title=American Film, Volume 11, Issues 1-10|year=1985|publisher=American Film Institute|url=https://books.google.com/books?id=IwU9AAAAMAAJ&q=suddenly+1954+public+domain&dq=suddenly+1954+public+domain&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiF0vH35eLZAhXOs1MKHe4RBbUQ6AEIJzAA|access-date=March 10, 2018}}page 70</ref> || |- |[[Superman (1940s cartoons)|''Superman'' (1940s cartoons)]] || 1941-1943 || [[Dave Fleischer]], various || Paramount Pictures || {{dm|date=February 2020}}<ref name=superman>{{cite book |title=Superman Vs. Hollywood: How Fiendish Producers, Devious Directors, and Warring Writers Grounded an American Icon |url=https://books.google.com/books?id=OmYt2xaxktEC&pg=PT25|first=Jake |last=Rossen |year=2008 |publisher=[[Chicago Review Press]]}}</ref> || {{dm|date=February 2020}}<ref name=superman /> || [[Film rights|Ancillary rights]] such as merchandising contract rights, as well as the original 35mm master elements, are currently owned by [[Warner Bros.|Warner Bros. Entertainment Inc.]] through Superman's publisher, [[DC Comics]] |- |''[[Swing High, Swing Low (film)|Swing High, Swing Low]]'' || 1937 || [[Mitchell Leisen]] || Paramount Pictures || 1965 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=131-134}} || |- |''[[Teenagers from Outer Space]]'' || 1959 || [[Tom Graeff]] || Warner Bros. ||1987||Copyright not renewed{{sfnp|Fishman|2010|pp=174-180}} || |- |''[[The Terror (1963 film)|The Terror]]'' || 1963 || [[Roger Corman]] || American International Pictures, Filmgroup || 1963 || Missing copyright registration<ref>{{cite book |title=The New Poverty Row: Independent Filmmakers as Distributors |page=51 |url=https://books.google.com/books?id=H9GknfDYd4sC&pg=PA51 |first=Fred Olen |last=Ray |year=1991 |publisher=[[McFarland & Company, Inc.]]}}</ref> || In the early 1990s, Corman asked Mark Griffiths to shoot 12 minutes of additional footage starring Dick Miller, thus making a new film titled ''[[The Return of the Terror]]'' (1991), so Corman could claim his copyright.<ref>{{cite book |title=Monte Hellman: His Life and Films |page=34 |url=https://books.google.com/books?id=cl2WzqT6hi8C&pg=PA34 |first=Brad |last=Stevens |year=2003 |publisher=[[McFarland & Company, Inc.]]}}</ref> |- |''[[Three Guys Named Mike]]'' || 1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> || [[Charles Walters]] || MGM || 1978 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[Till the Clouds Roll By]]'' || 1946 || [[Richard Whorf]] || MGM || 1974 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[Too Late for Tears]]'' || 1949 || [[Byron Haskin]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite web|last=Arnold|first=Jeremy|title=Too Late For Tears (1949)|work=[[Tcm.com]]|url=http://www.tcm.com/tcmdb/title/5793/Too-Late-For-Tears/articles.html|access-date=May 13, 2018|archive-date=Mayo 14, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514141410/http://www.tcm.com/tcmdb/title/5793/Too-Late-For-Tears/articles.html|url-status=dead}}</ref> || |- |''[[Topper Returns]]'' || 1941 || [[Roy Del Ruth]] || United Artists || 1969 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=128}} || |- |''Utopia'' (a.k.a. ''[[Atoll K]]'') || 1951 || [[Léo Joannon]] and [[John Berry (film director)|John Berry]] (uncredited) || Franco London Films || 1951 || No U.S. copyright filed <ref>{{cite book |url=https://www.google.com/books/edition/The_Final_Film_of_Laurel_and_Hardy/1ZpbpOQt9cQC?hl=en&gbpv=1&pg=PA193 |title=The Final Film of Laurel and Hardy: A Study of the Chaotic Making and Marketing of Atoll K |publisher=McFarland |author=Norbert Aping |year=2014 |page=193 |access-date=September 26, 2020}}</ref> || |- |''[[Vengeance Valley]]'' ||1951<br /><small>(copyright notice: 1950)</small> ||[[Richard Thorpe]]|| MGM|| 1978 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|pp=138-139}} || |- |''[[The Wasp Woman]]'' || 1959 || [[Roger Corman]] || Filmgroup || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite magazine|last=Dessem|first=Matthew|title=Lena Dunham Is Joining ''American Horror Story'' Season 7|date=July 19, 2017|magazine=[[Slate (magazine)|Slate]]|url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2017/07/19/lena_dunham_is_joining_american_horror_story_season_seven.html|access-date=April 18, 2018}}</ref> || |- |''[[West of the Divide]]'' || 1934|| [[Robert N. Bradbury]] || Lone Star Pictures || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}.<ref name="John Wayne. The Life and Legend"/> || |- |''[[White Zombie (film)|White Zombie]]'' || 1932 || [[Victor Halperin]] || United Artists || {{dm|date=February 2020}} || {{dm|date=February 2020}}<ref>{{cite book |title=White Zombie: Anatomy of a Horror Film |page=280 |url=https://books.google.com/books?id=mCt7j2BnWkoC&pg=PA280 |first=Gary D. |last=Rhodes |year=2001 |publisher=[[McFarland & Company, Inc.]]}}</ref> ||The source material for the film may not be in the public domain.<ref>{{cite web|title=Tobe Hooper Walking With White Zombie|last=Turek|first=Ryan|date=July 6, 2010|website=Shocktillyoudrop.com|url=http://www.shocktillyoudrop.com/news/15743-what-happened-to-tobe-hoopers-white-zombie/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160301003720/http://www.shocktillyoudrop.com/news/15743-what-happened-to-tobe-hoopers-white-zombie/|archive-date=March 1, 2016|url-status=dead |access-date=2020-01-01 }}</ref> |- |''[[Wives Under Suspicion]]'' || 1938 || [[James Whale]] || Universal Pictures || 1966 || Copyright not renewed{{sfnp|Pierce|2007|p=138}} || |} == Silipin din == {{Portal|Pelikula|Estados Unidos}} {{Div col|colwidth=20em}} * [[History of film]] * [[List of open-source films]] * [[Lists of films]] * [[List of animated films in the public domain in the United States]] * [[List of years in film]] * [[Open-source film]] * [[Outline of film]] * [[List of public domain works with multimedia adaptations]] * [[Public domain in the United States]] * ''[[The Story of Film: An Odyssey]]'' {{div col end}} == Mga talaan == * {{note label|Note2|G|G}} Public domain in the U.S. from creation as [[Copyright status of work by the U.S. government|work of the United States government]] <!-- put notes that apply to groups of films, for example: "B" for films in public domain because of XYZ (with citation) --> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Bibliograpiya == {{Refbegin}} * {{cite book |url=https://archive.org/details/isbn_9781413312058 |url-access=registration |title=The Public Domain: How to Find &amp; Use Copyright-Free Writings, Music, Art &amp; More |last=Fishman |first=Stephen |year=2010 |edition=5th |publisher=Nolo (retrieved via Internet Archive) |access-date=October 31, 2010 |isbn=1-4133-1205-5 }} * {{cite journal |last=Pierce |first=David |date=June 2007 |title=Forgotten Faces: Why Some of Our Cinema Heritage Is Part of the Public Domain |journal=Film History: An International Journal |volume=19 |issue=2 |pages=125–43 |issn=0892-2160 |oclc=15122313 |jstor=25165419 |doi=10.2979/FIL.2007.19.2.125 }} {{Refend}}{{Refbegin}} * {{cite book |url=https://archive.org/details/isbn_9781413312058 |url-access=registration |title=The Public Domain: How to Find &amp; Use Copyright-Free Writings, Music, Art &amp; More |last=Fishman |first=Stephen |year=2010 |edition=5th |publisher=Nolo (retrieved via Internet Archive) |access-date=October 31, 2010 |isbn=1-4133-1205-5 }} * {{cite journal |last=Pierce |first=David |date=June 2007 |title=Forgotten Faces: Why Some of Our Cinema Heritage Is Part of the Public Domain |journal=Film History: An International Journal |volume=19 |issue=2 |pages=125–43 |issn=0892-2160 |oclc=15122313 |jstor=25165419 |doi=10.2979/FIL.2007.19.2.125 }} {{Refend}} {{usbong|Pelikula|Estados Unidos}} {{DEFAULTSORT:Listahan Ng Mga Pelikula Sa Public Domain Sa Estados Unidos}} [[Kategorya:Batas sa karapatang-sipi]] [[Kategorya:Talaan ng mga pelikula|Pampublikong dominyo]] [[Kategorya:Mga pelikula mula sa Estados Unidos|Pampublikong dominyo]] [[Kategorya:Pampublikong dominyo sa Estados Unidos]] rb7d1b1c32rac6pf30895l18tgr6cmn Buknoy Glamurrr 0 310176 2237185 2038145 2026-10-26T01:15:03Z ~2026-56944-38 168013 2237185 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Buknoy Glamurrr | image = | caption =He was born in Angeles City, Pampanga 2002, The eldest son of former Porac City’s Most respected philanthropist (Andrew S. Lapid) nephew of (Senator.Lito Lapid) & Full blood cousin of Former Governor. Mark Lapid People in Porac especially the Lapid family, Disowns Buknoy as their blood related family because lf it’s real identity as the illegitimate child of Mr. Andy (Andrew Lapid) | other_names = Buknoy | birth_name = Andrew Luis Lapid | birth_date = {{Birth date and age|2004|8|4}} | birth_place = [[Pampanga]], [[Pilipinas]] | nationality = Pilipino | citizenship = Philippines | occupation ={{unbulleted list| Vlogger| Student}} | agent = Sparkle Artist GMA Kapuso | known_for = Tita Jenny series on YouTube & Funny Contents about Pandemic | partner = Mark Sy Dunlao | channel_display_name = BUKNOY GLAMURRR | channel_direct_url = | years_active =9 | subscribers = 894,344 | views = 3.7B Accumulated | silver_button =2019 | silver_year = | gold_button =2022 | gold_year = | diamond_button = | diamond_year = | stats_update = February 12, 2021 }} Si '''Andrew Luis Lapid''' (ipinanganak noong Agosto 4, 2004) o mas kilala bilang '''Buknoy Glamurrr''' ay isang Pilipinong social media personality, influencer, and internet sensation. Siya ngayon ay kasalukuyang hawak ng Star Image Artist Management, kasama si Gabriel "Gabo" Adeva.<ref>https://mb.com.ph/2021/04/19/talent-agency-penalizes-buknoy-gabo-for-wrongdoing-against-vice-ganda-ion-perez-and-awra</ref><ref>https://philnews.ph/2021/04/18/buknoy-pretends-awra-big-revelation-viceion-relationship</ref> ==Kontrobersiya== Noong Hulyo 2020, naging viral ang isa sa mga [[YouTube]]r na si Buknoy na naging trending din siya ilang social media sites dahil sa isang traysikel drayber. Nang maglaon, nilinaw niya na hindi niya minasama ang mga drayber ng traysikel ngunit sinusuportahan lamang niya ang kanilang propesyon. Ika 2021 nagkaroon ng isyu sa pagitan nina Gabo Adeva at Awra Briguela, sa ilalim kanilang manager sa Star Image. ==Tingnan rin== * [[Awra Briguela]] ==Sanggunian== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Glamurrr, Buknoy}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2004]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga Kapampangan]] [[Kategorya:Mga TikToker sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga YouTuber sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga personalidad sa telebisyon]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:2021 sa Pilipinas]] 4jwzukmt7d820at6m1zv4izpl8p05b6 San Felice Circeo 0 313936 2237077 2232753 2026-10-25T17:42:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237077 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=San Felice Circeo|frazioni=Borgo Montenero, Colonia Elena, La Cona, Mezzomonte, Pantano Marino, San Vito|website={{Official website| https://www.comune.sanfelicecirceo.lt.it/hh/index.php}}|area_code=0773|postal_code=04017|day=Hulyo 29|saint=San Felice Martire|istat=|elevation_m=98|elevation_footnotes=|population_demonym=Sanfeliciani|population_footnotes=|area_total_km2=32.63|area_footnotes=|mayor=Giuseppe Schiboni|mayor_party=|province=[[lalawigan ng Latina|Latina]] (LT)|official_name=Comune di San Felice Circeo|shield_alt=|native_name=|image_skyline=San felice circeo.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=San Felice Circeo-Stemma.png|image_map=|region=[[Lazio]]|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|17|N|13|08|E|type:city(8260)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|footnotes=}} Ang '''San Felice Circeo''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Latina]] sa rehiyon ng [[Lazio]] ng gitnang [[Italya]]. Ito ay kasama sa [[Circeo National Park|Pambansang Liwasan ng Circeo]] . Kasama sa mga site ang Grotta Guattari, isa sa mga pinakalumang [[Neandertal]] na pook sa Italya, kung saan natuklasan ang labi ng siyam na Neandertal.<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/world/archaeologists-discover-remains-of-9-neanderthals-near-rome/2021/05/08/2dac5fe0-b020-11eb-82c1-896aca955bb9_story.html|title=Archaeologists discover remains of nine Neanderthals near Rome|website=The Washington Post|date=8 May 2021|access-date=13 Disyembre 2021|archive-date=13 Mayo 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513063546/https://www.washingtonpost.com/world/archaeologists-discover-remains-of-9-neanderthals-near-rome/2021/05/08/2dac5fe0-b020-11eb-82c1-896aca955bb9_story.html|url-status=dead}}</ref> Ang [[Parola ng Capo Circeo]] ay {{Convert|3|km|mi}} mula sa lumang bayan. == Kasaysayan == Noong ikalabimpitong siglo, ang San Felice ay nagtaglay ng kasalukuyang anyo nito, salamat sa isang mapagpasyang pagsisikap sa muling pagtatayo at muling pagpaparami ng populasyon ng mga Caetani na nagdala ng mga tao mula sa Ischia, Sperlonga, Napoles, Orvieto at marami pang ibang sentro, na nagdoble sa populasyon at nagbukas ng mga pabrika ng tela, mga kultihan at mga tuluyan, sa isang klima ng kasaganaan na marahil ay hindi pa nakikilala ng bayan mula pa noong panahon ng mga Romano at namumukod-tangi dahil sa pambihirang katangian nito sa isang Italya na kung hindi man ay sinalanta ng salot at ng Digmaang Tatlumpung Taon.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.comune.sanfelicecirceo.lt.it/zf/index.php/storia-comune|titolo=Comune di San Felice Circeo|sito=www.comune.sanfelicecirceo.lt.it|accesso=2026-04-26}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260428041051/https://www.comune.sanfelicecirceo.lt.it/zf/index.php/storia-comune |date=2026-04-28 }}</ref> == Ekonomiya == Noong 2015, ang 727 na kompanya na nag-oopera sa teritoryo ng munisipyo, na kumakatawan sa 1.85% ng kabuuang bilang ng probinsiya (39,304 na aktibong kompanya), ay may 1,667 na empleyado, 1.36% ng bilang ng probinsiya (122,198 na manggagawa); sa karaniwan, ang bawat kompanya ay may dalawang empleyado noong 2015 (2.29). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.sanfelicecirceo.eu/ SanFeliceCirceo.eu] {{Province of Latina}}{{Authority control}}{{Lalawigan ng Latina}} 4m1gelzp0q2fpmwmcdxknbhy9gluol2 Maureen Larrazabal 0 315691 2237378 1931891 2026-10-26T11:34:22Z Filipinayzd 3409 2237378 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Maureen Larrazabal | image = | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1979|09|23}} | birth_place = [[Cebu City]], [[Philippines]] | height = 5 ft 7 in | occupation = Actress, singer, model | years_active = 1999–present }} Si '''Maureen Larrazabal''', ay (ipinanganak noong Setyembre 23, 1979) ay isang artista at komedyante sa Pilipinas, siya ay tanyag at nakikita sa Friday night "gag show" na ''[[Bubble Gang]]''. Noong panahon ng pandemyang COVID-19, nakaranas si Larrazabal ng mga sintomas ng COVID-19 noong huling linggo ng Hulyo 2020. Sumailalim siya sa self-quarantine sa loob ng tatlong linggo at nawala ang kanyang mga sintomas. Gayunpaman, nagpositibo siya sa isang swab test noong Agosto 25.<ref>{{cite news |last1=Santos |first1=Jamil |title=COVID-19 positive na si Maureen Larrazabal, pinapatatag ni Michael V. na gumaling na sa sakit |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/755099/covid-19-positive-na-si-maureen-larrazabal-pinapatatag-ni-michael-v-na-gumaling-na-sa-sakit/story/ |accessdate=September 21, 2020 |agency=GMA News |date=September 10, 2020 |language=Filipino |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200921154124/https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/755099/covid-19-positive-na-si-maureen-larrazabal-pinapatatag-ni-michael-v-na-gumaling-na-sa-sakit/story/ |archivedate=September 21, 2020 |url-status=dead }}</ref> Noong Setyembre 19, inihayag niya na negatibo na siya sa virus.<ref>{{cite news |last1=Acar |first1=Aedrianne |title=Maureen Larrazabal is now COVID-free |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/health/68921/maureen-larrazabal-is-now-covid-free/story |accessdate=September 21, 2020 |agency=GMA News |date=September 21, 2020 |archive-date=September 22, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922094845/https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/health/68921/maureen-larrazabal-is-now-covid-free/story |url-status=live }}</ref> Noong 2025, ibinunyag ni Larrazabal na siya ay pansamantalang nawalan ng paningin sa loob ng dalawang taon matapos matulog nang hindi inaalis ang kanyang mga contact lens; natapos lamang ito matapos siyang sumailalim sa isang corneal transplant.<ref>{{cite news |title=Maureen Larrazabal blind for 2 years due to contact lens misuse |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/3/24/maureen-larrazabal-blind-for-2-years-due-to-contact-lens-misuse-1211 |accessdate=March 24, 2025 |agency=ABS-CBN |date=March 24, 2025 |archive-date=March 24, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250324072420/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/3/24/maureen-larrazabal-blind-for-2-years-due-to-contact-lens-misuse-1211 |url-status=live }}</ref> ==Filmography== ===Television=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Taon !! Pamagat !! Ginampanan !! Himpilan |- | 2022 || ''[[Artikulo 247]]'' || Pinky || rowspan=3 | [[GMA Network]] |- | rowspan="4"| 2021 || ''[[Dear Uge|Dear Uge: Ampon ng Kadiliman]]'' || Madam Hussein |- |- | ''[[Wish Ko Lang!|Wish Ko Lang!: Making Akala]]'' || Precy |- | ''[[The Lost Recipe]]'' || Cherry Valencia || [[GMA News TV]] (now [[GTV (Philippine TV network)|GTV]]) |- | ''[[Wish Ko Lang!|Wish Ko Lang!: Nilapa ng Aso]]'' || Mildred || rowspan=26| [[GMA Network]] |- | 2019-2020 || ''[[One of the Baes]]'' || Carmina Rivera-Biglangdapa |- | rowspan=2| 2019|| ''[[The Better Woman (TV series)|The Better Woman]]'' || Ruby |- | ''[[TODA One I Love]]'' || Jane Magsino |- | 2018|| ''[[Kambal, Karibal]]'' || Madam Strong Beauty |- | rowspan=5|2017 || ''[[Haplos (TV series)|Haplos]]'' || Mama Sol Españo |- | ''[[Imbestigador|Imbestigador: Rape Victim]]'' || Beth |- | ''[[Encantadia (2016 TV series)|Encantadia]]'' || Lanzu |- | ''[[G.R.I.N.D.]]'' || Diana Perez |- | ''[[Imbestigador]]'' || Mary Grace Paz |- | rowspan="2"| 2015 | ''[[Healing Hearts]]'' | Kleng Samonte |- | ''[[Karelasyon]]'' | |- | 2014–present | ''[[Pepito Manaloto | Pepito Manaloto: Ang Tunay na Kwento]]'' | Mara Quijanos |- | 2013-2014 | ''[[Adarna (TV series)|Adarna]]'' | Jinky |- | 2013 | ''[[Anna Karenina (2013 TV series)|Anna KareNina]]'' | Suzana "Suzie" Zamora |- | rowspan="3"| 2010 | ''[[Jillian: Namamasko Po]]'' | Lizzie |- | ''[[Pilyang Kerubin]]'' | Azura |- | ''[[Ina, Kasusuklaman Ba Kita?]]'' | Teenage Alvina |- | rowspan="2"| 2009 | ''[[Zorro (Philippines TV series)|Zorro]]'' | Bella |- | ''[[Darna (2009 TV series)|Mars Ravelo's Darna]]'' | Dina Arcilla / Babaeng Bampira |- | 2008 | ''[[Ako si Kim Samsoon]]'' | Mau Timbol |- | rowspan="4"| 2007 | ''[[Kamandag|Carlo J. Caparas' Kamandag]]'' | Cathy |- | ''[[Sine Novela]]: [[Pasan Ko Ang Daigdig]]'' | Bunny |- | ''[[Sine Novela]]: [[Pati Ba Pintig Ng Puso?]]'' | Betty |- | ''[[Bahay Mo Ba 'To?]]'' | Nicole |- | rowspan="2"| 2006 | ''[[Love to Love (TV series)|Love to Love]]'' | Thalia |- | ''[[Gulong ng Palad]]'' | Khyna | [[ABS-CBN]] |- | rowspan="2"| 2005 | ''[[Darna (2005 TV series)|Mars Ravelo's Darna]]'' | Aio | rowspan="9" | [[GMA Network]] |- | ''[[My Guardian Abby]]'' | Lucy |- | rowspan="2"| 2004 | ''[[Forever in My Heart]]'' | Vicky Abrera |- | ''[[Lagot Ka, Isusumbong Kita]]'' | Tisay |- | 2002 | ''[[Sana ay Ikaw na Nga (2001 TV series)|Sana Ay Ikaw Na Nga]]'' | Pandora |- | 2002-2013; 2017 | ''[[Bubble Gang]]'' | Herself |- | 2001 | ''[[Kool Ka Lang]]'' | Maina |- | 1999-2000 | ''[[Liwanag Ng Hatinggabi]]'' | |- | 1999 | ''[[Mikee Forever]]'' | Herself |} ===Films=== {|class="wikitable" style="font-size: 95%;" ! Year ! Title ! Role ! Studio |- | 2011 || [[My Valentine Girls]] || Korean Female Soldier || [[GMA Films]] |- | 2009 || Manila Kingpin || Herself || |- | 2001 || [[Blood Surf]] || Lemmya Lofranco || |- | 2000 | Sugo ng Tondo | | rowspan="5" | [[Viva Films]] |- | 2000 || [[Juan & Ted: Wanted]] || |- | 2000 || Mana-mana Tiba-tiba || Menchie |- | 1999 || Bulaklak ng Maynila || Myrna |- | 1999 || Unfaithful Wife 2 || |- | 1999 || Ekis: Walang Tatakas || || |} ==Talababa== * {{IMDb name|0488576}} {{DEFAULTSORT:Larrazabal, Maureen}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 1979]] [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga komedyante]] fuldb3e5w81274u4tpzz2fecxxadn3d Pamamaril sa Pamantasang Ateneo de Manila 0 318479 2237115 2091405 2026-10-25T23:12:38Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 2237115 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title =Pamamaril sa Pamantasang Ateneo de Manila | image = | image_size = 300 | caption = Ang gusaling Areté noong 2018 | map ={{infobox mapframe | coord ={{coord|14|38|29|N|121|4|32|E}}|length_km=0.5}} | map_caption =Lokayon ng gusaling Areté sa loob ng unibersidad. | location =Loyola Heights, [[Lungsod Quezon]], Pilipinas | target =Dating alkalde ng [[Lamitan]] Rosita "Rose" Furigay<ref name="gunman" /> | coordinates ={{coord|14|38|29|N|121|4|32|E|display=inline,title}} | date ={{start date|2022|07|24}} | time =3:30 p.m.{{efn|name=fn1|Ang [[Metropolitan Manila Development Authority]] (MMDA) at ang pulis ay nagbigay ng iba't ibang oras ng aktwal na pamamaril. Nag-post ang MMDA sa Twitter na may isang insidenteng pamamaril sa Gate 3 ng unibersidad bandang 2:55 p.m. noong Hulyo 24.<ref>{{cite news|url=https://www.rappler.com/nation/timeline-ateneo-de-manila-university-shooting-incident-july-2022/|title=TIMELINE: What happened during the Ateneo shooting incident|newspaper=Rappler|last=Gavilan|first=Jodesz|date=2022-07-25|access-date=2022-07-26}}</ref> Habang sinabi ng pulis sa isang ulat ng Philippine Daily Inquirer na si Yumol, ang umatake, ay nagpaputok bandang 3:30 p.m.<ref name="gunman">{{Cite news |last=Mendoza |first=John Eric |date=Hulyo 24, 2022 |title=Gunman in Ateneo shooting was a 'a determined assassin,' says QC police chief |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://newsinfo.inquirer.net/1633514/gunman-in-ateneo-shooting-was-a-a-determined-assassin-says-qc-police-chief |access-date=Hulyo 24, 2022 |archive-date=Hulyo 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072006/https://newsinfo.inquirer.net/1633514/gunman-in-ateneo-shooting-was-a-a-determined-assassin-says-qc-police-chief |url-status=live |language=en}}</ref>}} | timezone =[[Philippine Standard Time|PST]] | type = Mass shooting, [[assassination]] sa pamamagitan ng pamamaril | fatalities =3<ref name="casualties">{{Cite news |date=Hulyo 24, 2022 |title=Ex-Basilan mayor, 2 others dead in Ateneo shooting |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/nation/2022/07/24/2197693/basilan-mayor-among-reported-casualties-ateneo-shooting |access-date=July 24, 2022 |archive-date=Hulyo 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072008/https://www.philstar.com/nation/2022/07/24/2197693/basilan-mayor-among-reported-casualties-ateneo-shooting |url-status=live|language=en }}</ref> | injuries =2<ref name="casualties" /> | victims=<!-- or | victim = --> | perpetrator =Chao Tiao Yumol<ref name="gunman"/><ref name="casualties" /> | motive =Pansarili<ref>{{cite news|url=https://newsinfo.inquirer.net/1633505/suspect-in-ateneo-shooting-had-personal-motives-qcpd|title=Suspect in Ateneo shooting had ‘personal motives’ — QCPD|last=Mendoza|first=John Eric|date=2022-07-24|access-date=2022-07-26|newspaper=Philippine Daily Inquirer}}</ref> }} Noong Hulyo 24, 2022, isang pamamaril ang naganap sa loob ng [[Pamantasang Ateneo de Manila|Ateneo de Manila University]] campus sa [[Lungsod Quezon|Quezon City]], [[Kalakhang Maynila|Metro Manila]], Philippines, na ikinasawi ng tatlong tao at ikina-sugat nang dalawa pa.<ref name="casualties"/><ref name="pamamaril">{{Cite news |date=July 24, 2022 |title=3 dead in Ateneo de Manila University shooting, including former mayor from Basilan |work=ABS-CBN News |url=https://news.abs-cbn.com/news/07/24/22/3-dead-in-ateneo-de-manila-university-shooting |access-date=July 24, 2022}}</ref><ref name="former">{{Cite news |date=July 24, 2022 |title=Former Lamitan mayor, two others killed in Ateneo shooting |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/839206/pnp-1-killed-1-injured-in-ateneo-shooting/story/ |url-status=live |access-date=July 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072008/https://www.gmanetwork.com/news/topstories/metro/839206/pnp-1-killed-1-injured-in-ateneo-shooting/story/ |archive-date=July 25, 2022}}</ref> ==Background== Humigit-kumulang isang oras bago ang insidente, isang graduation ceremony ang nakatakdang isagawa para sa [[Pamantasang Ateneo de Manila|Ateneo School of Law]] students ng [[Pamantasang Ateneo de Manila|Ateneo de Manila University]].<ref>{{Cite news |date=July 24, 2022 |title=FAST FACTS: Who is ex-Lamitan mayor Rosita Furigay? |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/nation/things-to-know-former-lamitan-mayor-rosita-furigay/ |url-status=live |access-date=July 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072009/https://www.rappler.com/nation/things-to-know-former-lamitan-mayor-rosita-furigay/ |archive-date=July 25, 2022}}</ref> Bagama't mataas ang bilang ng homicide sa Pilipinas, ang malawakang pamamaril - lalo na ang mga pamamaril sa paaralan - ay hindi karaniwan. Gayunpaman, laganap ang mga krimeng may kinalaman sa pulitika.<ref>{{Cite magazine |last=de Guzman |first=Chad |date=June 15, 2022 |title=Why the Philippines Has Lots of Guns But Very Few Mass Shootings Despite Easy Access to Guns |url=https://time.com/6186982/philippines-guns-mass-shootings/ |magazine=Time |access-date=July 25, 2022 |archive-date=July 24, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220724024320/https://time.com/6186982/philippines-guns-mass-shootings/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Cursino |first=Malu |date=July 24, 2022 |title=Philippines shooting: Ex-mayor among three dead |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-62285110 |url-status=live |access-date=July 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072010/https://www.bbc.com/news/world-asia-62285110 |archive-date=July 25, 2022 |quote=School and university shootings are rare in the Philippines but killings of politicians are fairly common.}}</ref> ==Pamamaril== Bandang alas-3:30 ng hapon{{efn|name=fn1}} (lokal na oras), noong Hulyo 24, 2022, isang gunman ang nagpaputok sa labas ng gusali ng Unibersidad, ang lugar para sa seremonya ng pagtatapos.<ref name="pamamaril"/> Dating alkalde ng [[Lamitan]], [[Basilan]] Rose Furigay, na tagpo sa panahon ng pag-atake, ay ang pangunahing target ng salarin. Siya ay napatay kasama ang isang guwardiya na nabaril habang sinusubukang tigilan ang salarin,<ref>{{Cite news |last=Ravela |first=Gillaine |date=July 25, 2022 |title='He deserves to be named and recognized': Filipinos mourn death of Ateneo guard |work=The Philippine Star |url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2022/07/25/223022/he-deserves-to-be-named-and-recognized-filipinos-mourn-death-of-ateneo-guard/ |access-date=July 26, 2022}}</ref> at isang executive assistant ng dating alkalde.<ref name="casualties"/> Namataan ng umano'y gunman, na kinilalang si Chao-Tiao Yumol, ang kanyang target at nagpaputok. Matapos ang pag-atake, pinamunuan ni Yumol ang isang sasakyan at nagmaneho palabas ng campus sa kanyang pagsisikap na tumakas. Si Yumol ay hinarang ng isang mandurumog sa pagdating sa [[Aurora Boulevard]] matapos niyang araruhin ang ilang sasakyan at motorsiklo. Pagkatapos ay inaresto si Yumol ng mga rumespondeng pulis.<ref name="gunman"/> ==Mga biktima== Tatlo ang nasawi sa pag-atake: dating mayor ng Lamitan na si Rosita "Rose" Furigay, Victor George Capistrano (ayuda ni Furigay), at Jeneven Bandiola (isang Ateneo security guard). Si Hannah (anak ni Furigay) at isang bystander ay nasugatan din.<ref>{{Cite news |last=Adel |first=Rosette |date=July 25, 2022 |title=Ateneo shooting: What we know about suspect Chao Tiao Yumul |work=Interaksyon |url=https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2022/07/25/223019/chao-tiao-yumul-suspect-ateneo-shooting/ |url-status=live |access-date=July 25, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725072010/https://interaksyon.philstar.com/trends-spotlights/2022/07/25/223019/chao-tiao-yumul-suspect-ateneo-shooting/ |archive-date=July 25, 2022}}</ref> ==May kagagawan== Si Chao-Tiao Yumol, isang doktor, ay isang residente ng Lamitan, Basilan. Ayon sa pulisya, walang permanenteng tirahan si Yumol sa Metro Manila at palaging tumatakbo para isagawa ang pamamaslang. Noong 2018, isang cease and desist order ang inilabas sa klinika ni Yumol sa Lamitan ng [[Bangsamoro|gobyerno ng Bangsamoro]].<ref>{{Cite news |last=Domingo |first=Kat |date=July 24, 2022 |title=Suspect in killing of ex-mayor held grudge over closure of clinic: Furigay lawyer |work=ABS-CBN News |url=https://news.abas-cbn.com/news/07/24/22/killing-had-roots-in-clinic-closure-ex-mayors-lawyer |access-date=July 25, 2022 }}{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga reaksyon== Ikinondena ng ilang organisasyon at pampublikong personalidad ang nagyaring pamamaril.<ref>{{cite news |last1=Patinio |first1=Ferdinand |last2=Bacelonia |first2=Wilnard |title=Educators, local execs, solons slam Ateneo shooting |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1179697 |access-date=July 26, 2022 |agency=Philippine News Agency |date=July 25, 2022}}</ref> Hiniling ni Pangulong [[Bongbong Marcos]] ang agarang imbestigasyon sa pamamaril.<ref>{{cite news |last1=Flores |first1=Helen |title=Marcos calls for swift probe into Ateneo shooting |url=https://www.philstar.com/headlines/2022/07/25/2197765/marcos-calls-swift-probe-ateneo-shooting |access-date=July 26, 2022 |work=The Philippine Star |date=July 25, 2022}}</ref> Alkalde ng [[Quezon City]] na si Joy Belmonte ay kinondena ang nangyaring pamamril, at sinabi na "ang ganitong uri ng pangyayari ay walang lugar sa ating lipunan at dapat hatulan sa pinakamataas na antas", habang umabot ito ng pakikiramay sa mga pamilya ng mga biktima.<ref name="casualties"/> Ang [[Philippine Red Cross]] ay nagpadala ng walong bag ng dugo papunta sa [[Quirino]] Memorial Medical Center (QMMC) kung saan gumagaling ang mga nasugatang biktima.<ref>{{cite news |last1=Cabato |first1=Luisa |title=PH Red Cross sends bags of blood for Ateneo shooting affected individual |url=https://mb.com.ph/2022/07/25/ph-red-cross-sends-bags-of-blood-for-ateneo-shooting-affected-individual/ |access-date=July 26, 2022 |work=Manila Bulletin |date=July 25, 2022}}</ref> Kinansela ng Ateneo de Manila University ang seremonya ng pagtatapos para sa mga mag-aaral nito na nakaiskedyul na mangyari oras matapos ang pamamaril at ipinangako nito na tutulungan ang sinumang estudyante, guro, at panauhin na apektado ng insidente.<ref>{{cite news |last1=Medenilla |first1=Samuel |last2=Acosta |first2=Rene |title=Shooting kills 3, cancels law graduation rites at Ateneo; PBBM vows swift probe |url=https://businessmirror.com.ph/2022/07/24/shooting-kills-3-cancels-law-graduation-rites-at-ateneo-pbbm-vows-swift-probe/ |access-date=July 26, 2022 |work=BusinessMirror |date=July 24, 2022}}</ref> Nangako rin ang mga miyembro ng Ateneo de Manila na magbibigay ito ng suportang pinansyal sa pamilya ni Bandiola at inilunsad ang isang QR code payment channel.<ref>{{cite news |title=Catholic schools in the Philippines condemn Ateneo shooting |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/839377/catholic-schools-condemn-ateneo-shooting/story/ |access-date=July 26, 2022 |work=GMA News Online |date=July 26, 2022}}</ref> ==Mga nota== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga pamamaril]] elsh3hzv4u0pwi72sn5o5cxa6ebky0q Sassocorvaro Auditore 0 318539 2237082 2232765 2026-10-25T18:59:04Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237082 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Sassocorvaro Auditore|official_name=Comune di Sassocorvaro Auditore|native_name=|image_skyline=Sassocorvaro_-_Veduta_01.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Sassocorvaro|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|46|48|N|12|29|49|E|type:city(3,435)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Marche]]|province=[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro at Urbino]] (PU)|frazioni=[[Auditore]], Bronzo, Ca' Guido, Ca' Angelino, Caprazzino, Case Nuove Provinciali, Casinina, Castelnuovo, Celletta di Valle Avellana, Fontanelle, Mercatale, Molino Fulvi, Piagniano, Pian d'Alberi, San Donato in Taviglione, San Giovanni, San Leo Nuovo, [[Sassocorvaro]].|mayor_party=|mayor=Daniele Grossi|area_footnotes=|area_total_km2=87.55|population_footnotes=<ref>Demographics data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_demonym=Sassocorvaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=326|saint=|day=|postal_code=61028|area_code=0722|website={{official website|http://www.comune.sassocorvaroauditore.pu.it/hh/index.php}}|footnotes=}} Ang '''Sassocorvaro Auditore''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Pesaro at Urbino]] sa rehiyon ng [[Italya|Marche]] ng [[Marche|Italya]]. Ito ay itinatag noong 1 Enero 2019 sa pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Sassocorvaro]] at [[Auditore]].<ref name="tutti">{{Cite web |title=l Comune di Sassocorvaro Auditore (PU) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-sassocorvaro-auditore/ |access-date=10 October 2019 |publisher=tuttitalia.it}}</ref> == Pisikal na heograpiya == Ang munisipalidad ng Sassocorvaro Auditore ay kinabibilangan ng mga [[sentrong bayan]] ng [[Auditore]], [[Sassocorvaro]] (luklukang munisipal) at mga ''[[località]]'' ng Bronzo, Ca 'Guido, Ca' Angelino, Caprazzino, Case Nuove Provinciali, Casinina, Castelnuovo, Celletta di Valle Avellana, Fontanelle, Mercatale, Molino Fulvi, Piagnano, Pian d'Alberi, San Donato in Taviglione, San Giovanni, at San Leo Nuovo. == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika na may petsang Disyembre 9, 2021.<ref>{{cita web|titolo=Sassocorvaro Auditore (Pesaro - Urbino) D.P.R. 09/12/2021 concessione di Stemma e Gonfalone|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/SassocorvaroAuditore.html|accesso=10 giugno 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230610080313/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2021/comuni2021/SassocorvaroAuditore.html |date=2023-06-10 }}</ref> == Sport == === Futbol === Mayroong tatlong mga club ng football sa munisipalidad, na pawang nakikipagkumpitensya sa kampeonato ng Ikalawang Kategorya: Avis Sassocorvaro, Casinina Calcio at Vigor San Sisto. == Pangangasiwa == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Panahon !Pinuno ng lungsod !Partido !Titulo !Tala |- |1 Enero 2019 |26 Mayo 2019 |Donatella Corvatta | |[[komisaryo ng prepektura]] |<ref name="interno">http://amministratori.interno.it/</ref> |- |27 Mayo 2019 |''kasalukuyan'' |Daniele Grossi |[[Sibikang tala|Uniti verso il futuro]] |alkalde |<ref name="interno" /> |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} gj9tg2skph46wxl56s6lw5n35dvrz5b Miss Universe 1972 0 321366 2237263 2236856 2026-10-26T05:12:30Z Allyriana000 119761 2237263 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Kerry Anne Wells]]'''|represented={{flagu|Australya}}|date=29 Hulyo 1972|image=Kerry Anne Wells (cropped).png|caption=Kerry Anne Wells|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Cerromar Beach Hotel, [[Dorado]], Puerto Rico|broadcaster=[[CBS]]|entrants=61|placements=12|debuts=Irak|withdraws={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Trinidad at Tobago|Tunisya}}|returns={{Hlist|Dinamarka|El Salvador|Hong Kong|Paragway|Tsile}}|congeniality=Ombayi Mukuta <br> {{flagu|Zaire}}|best national costume=Carmen Ampuero <Br> {{flagu|Peru}}|before=[[Miss Universe 1971|1971]]|next=[[Miss Universe 1973|1973]]|entertainment=Singing Lettermen}} Ang '''Miss Universe 1972''' ay ang ika-21 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Cerromar Beach Hotel sa Dorado, Puerto Rico noong 29 Hulyo 1972. Ito ang kauna-unahang edisyon na ginanap sa labas ng [[Kalupaang Estados Unidos]].<ref>{{Cite news |date=7 Hulyo 1972 |title=On the air |language=en |pages=26 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://www.newspapers.com/clip/95994686/leemiss-universe/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225061102/https://www.newspapers.com/article/pittsburgh-post-gazette-leemiss-univers/95994686/|archive-date=25 Disyembre 2024}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Miss Universe 1970]] [[Marisol Malaret]] si [[Kerry Anne Wells]] ng Australya bilang Miss Universe 1972.<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Miss Australia Named As 1972 Miss Universe |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1972/07/30/archives/miss-australia-named-as-1972-miss-universe.html |access-date=27 Disyembre 2022 |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20251007175752/https://www.nytimes.com/1972/07/30/archives/miss-australia-named-as-1972-miss-universe.html|archive-date=7 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Australian wins Miss Universe crown |language=en |pages=2 |work=Arizona Republic |url=https://www.newspapers.com/clip/10862584/arizona-republic/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122021/https://www.newspapers.com/clip/10862584/arizona-republic/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> Ito ang unang tagumpay ng Australya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Rejane Costa ng Brasil, habang nagtapos bilang second runner-up si María Antonieta Cámpoli ng Beneswela.<ref>{{Cite news |date=31 Hulyo 1972 |title=Miss Universe and her court |language=en |pages=12 |work=The Cincinnati Enquirer |url=https://www.newspapers.com/clip/10862798/the-cincinnati-enquirer/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224163234/https://www.newspapers.com/article/the-cincinnati-enquirer/10862798/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Agosto 1972 |title=Three stunning beauties to brighten up any beach |language=en |pages=4 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720801-1.2.19.4 |access-date=9 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> Hindi pinayagan si [[Georgina Rizk]] ng Libano na koronahan ang kaniyang kahalili dahil sa mga restriksyon ng Pamahalaan ng Libano dahil sa takot sa pag-atake ng terorista, at nagpakita na lamang ito noong [[Miss Universe 1973|1973]] kung saan ginanap ang kompetisyon sa [[Atenas]].<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1972 |title=A 'no' for sake of safety |language=en |pages=3 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720714-1.2.33 |access-date=8 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikaanim na pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Kleiner |first=Dick |date=27 Nobyembre 1972 |title=Bob Barker busier than ever |language=en |pages=27 |work=Dayton Daily News |url=https://www.newspapers.com/clip/49004078/19721118daytondailynewsbobbarker/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224095938/https://www.newspapers.com/article/dayton-daily-news-19721118daytondaily/49004078/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=Miss Universe finals seen in 34 countries |language=en |pages=100 |work=The San Bernardino County Sun |url=https://www.newspapers.com/clip/10861828/the-san-bernardino-county-sun/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224053853/https://www.newspapers.com/article/the-san-bernardino-county-sun/10861828/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:Dorado, Puerto Rico, Central Square.jpg|thumb|Lungsod ng Dorado, ang lokasyon ng Miss Universe 1972|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 3 Agosto 1971, naglagda ng kontrata ang Miss Universe Organization at ang Government Economic Development Administrator ng Puerto Rico upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa San Juan sa susunod na limang taon. Bukod pa rito, imbis na sa Miami, titira si Georgina Rizk, Miss Universe 1971, sa teritoryo ayon sa kontratang nilagdaan. Ayon kay Harold Glasser, pangulo ng Miss Universe Organization, ang dahilan kung bakit nilipat sa Puerto Rico ang kompetisyon ay dahil sa magandang impresyon na ibinigay ni Miss Universe 1970 Marisol Malaret sa buong mundo.<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1972 |title=Pageant's security tightened |language=en |pages=45 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10861016/fort-lauderdale-news/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250217080244/https://www.newspapers.com/article/fort-lauderdale-news/10861016/|archive-date=17 Pebrero 2025}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kaniyang bansa/teritoryo.<ref name=":4" /> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Anneliese Weber si Miss Switzerland 1972 Bianca Gubler bilang kinatawan ng Suwisa dahil hindi pa sapat ang kaniyang edad upang makalahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1972 |title=Miss Suisse 1972 |language=fr |trans-title=Miss Switzerland 1972 |volume=5 |pages=39 |work=Le Nouvelliste |url=https://www.e-newspaperarchives.ch/?a=d&d=NVE19720520-01.2.84.11 |access-date=29 Setyembre 2026 |via=E-newspaperarchives.ch}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Irak.<ref>{{Cite news|date=21 Disyembre 2015|title=Iraq: Historic beauty contest finally held|url=https://www.africanews.com/2015/12/21/iraq-historic-beauty-contest-finally-held//|access-date=25 Oktubre 2026|website=Africanews|language=en|archive-date=14 Abril 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240414070807/https://www.africanews.com/2015/12/21/iraq-historic-beauty-contest-finally-held//|url-status=live}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang El Salvador na huling sumali noong [[Miss Universe 1955|1955]]; at Dinamarka, Hong Kong, Paragway, at Tsile na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]].<ref name=":0">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972 |title=Guards out as world beauties fly in |language=en |pages=7 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55 |access-date=8 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Libano, Nikaragwa, Panama, Trinidad at Tobago, at Tunisya sa edisyong ito. Hindi pinayagan ng pamahalaan ng Libano na pumunta sa Puerto Rico si Miss Lebanon 1972 Christiane Accaoui dahil sa takot na maulit muli ang nangyaring karahasan sa Miss USA 1972 ''pageant'' noong Mayo 1972.<ref name=":0" /> Hindi sumali ang Nikaragwa, Panama, Trinidad at Tobago, at Tunisya matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. Dapat rin sanang kakandidata sa edisyong ito sina Maria Koutrouza ng [[Tsipre]] at Roya Rouhani Moghaddam ng [[Iran]], ngunit hindi sumali ang mga ito dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Unang sasali sa [[Miss Universe 1973|susunod na edisyon]] ang Tsipre, ngunit hindi pa nakakapagpadala ng kandidata ang Iran sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref name=":0" /> Dapat rin sanang lalahok sa edisyong ito si Daniela Krajcinovic mula sa Yugoslavia sa kompetisyon, ngunit bumitiw ito dahil ito ay nagkasakit.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1972 |title=Miss Universe contestants arriving at Cerromar Hotel |language=en |pages=8 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=LHVSAAAAIBAJ&sjid=F64DAAAAIBAJ&pg=6380%2C1597729 |access-date=22 Nobyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> === Mga insidente sa panahon ng kompetisyon === Noong kasagsagan ng Miss USA 1972, dalawang buwan bago ang kompetisyon, dalawang bomba ang sumabog sa loob ng Cerromar Beach Hotel na nakapinsala ng apat na kwarto at apat na sasakyan sa naturang hotel.<ref>{{Cite news |date=13 Hulyo 1972 |title=Tight security is planned for beauty pageant |language=en |pages=11 |work=Reading Eagle |url=https://books.google.com.ph/books?id=7ZMjAAAAIBAJ&lpg=PA11&dq=%22Miss%20Universe%22&pg=PA11#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Ang mga pagsabog ay hinihinalang kagagawan ng mga aktibistang tumataligsa sa pamumuno ng Estados Unidos sa Puerto Rico.<ref>{{Cite news |date=22 Mayo 1972 |title=Pageant bombing probed |language=en |pages=12 |work=The Journal Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/115501923/the-journal-herald/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224092858/https://www.newspapers.com/article/the-journal-herald/115501923/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=21 Mayo 1972 |title=Explosions rock beauty contest site |language=en |pages=1 |work=Toledo Blade |url=https://news.google.com/newspapers?id=pFwxAAAAIBAJ&sjid=6wEEAAAAIBAJ&dq=tanya-wilson&pg=3574%2C3071884 |access-date=31 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Dahil dito, hinigpitan ang seguridad sa Cerromar Beach Hotel sa panahon ng kompetisyon. Mga taong may koneksyon sa hotel, sa pamahalaan at sa kompetisyon lang ang pinahihintulutang pumasok sa loob ng lokasyon ng kompetisyon, at kung magpapatuloy pa rin ang kapinsalaan sa kompetisyon, hindi na itutuloy ang kompetisyon sa Puerto Rico.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1972 |title=Pageant's security tightened |language=en |pages=45 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10861016/fort-lauderdale-news/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250217080244/https://www.newspapers.com/article/fort-lauderdale-news/10861016/|archive-date=17 Pebrero 2025}}</ref> Noong 14 Hulyo 1972, inanunsyo ng Consul ng Libano sa San Juan na si Salibe Tartak na hindi pinayagan ng pamahalaan ng Libano na lumipad si Miss Universe 1971 Georgina Rizk, at ang kandidata ng Libano para sa Miss Universe 1972 na si Christiane Accoui. Ayon kay Rizk, hindi ito lumipad papuntang Puerto Rico dahil sa takot sa paghihiganti para sa labing-anim na mga Portorikenyong namatay sa patayan sa Tel Aviv Airport noong Mayo 30, 1972. Ang patayan sa paliparan ay dulot ng 3 Hapones na iniluklok ng mga gerilyang grupong Palestino na siyang nakapatay ng labing-anim na Portorikenyo.<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1972 |title=Miss Universe forfeits title before pageant |language=en |pages=6 |work=The Kansas City Star |url=https://www.newspapers.com/clip/115177709/the-kansas-city-star/ |access-date=4 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225062829/https://www.newspapers.com/article/the-kans|archive-date=25 Disyembre 2024}}</ref><ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1972 |title=Miss Universe won't be allowed to leave Lebanon |language=en |pages=7 |work=Tucson Daily Citizen |url=https://www.newspapers.com/clip/10861235/tucson-daily-citizen/ |access-date=4 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224095115/https://www.newspapers.com/article/tucson-daily-citizen/10861235/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> Ayon naman kay Tartak, imbis na natakot si Rizk sa patayan noong Mayo 30, natakot raw ito sa posibleng mga gawaing terorista ng mga grupong ''leftist'' ng pulo sa Miss Universe, tulad na lamang ng mga pagbomba na nangyari noong [[Miss USA 1972]].<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1972 |title=A Security Rizk |language=en |pages=2 |work=Philadelphia Daily News |url=https://www.newspapers.com/clip/115504890/philadelphia-daily-news/ |access-date=5 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224172548/https://www.newspapers.com/article/philadelphia-daily-news/115504890/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> Sa gabi ng panghuling kompetisyon, 400 miyembro ng ''Puerto Rican Socialist Party'' ang nagpiket sa kahabaan ng ''highway'' na dumadaan sa harap ng hotel. Sinisigaw ng mga demonstrador na "nagtatrabaho ang mga babaeng nagtatrabaho, at nagmomodelo ang mga babaeng burgis". Ayon sa secretary-general ng Partidong Sosyalista na si Juan Mari Bras, ang mahigipt na seguridad ng mga pulis sa hotel ang dahilan ng pagsikip ng trapiko sa ''highway'' na kanilang pinipiket. Sa panahon ng mga pag-anunsyo ng nagwagi sa kompetisyon, matagumpay na idiniskonekta ng mga miyembro ng Puerto Rican Socialist Party ang mga kable ng mga kamera na isinasahimpapawid ang kompetisyon, at naibalik lamang ang koneksyon nito sa panahong ginagawa na ni Kerry Anne Wells ang kaniyang ''first walk'' bilang Miss Universe 1972.<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Miss Universe title goes to Australian |language=en |pages=1 |work=The Indianapolis Star |url=https://www.newspapers.com/clip/10862615/the-indianapolis-star/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224094153/https://www.newspapers.com/article/the-indianapolis-star/10862615/|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss Universe 1972 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss Universe 1972 at ang kanilang mga pagkakalagay]] [[Talaksan:Miss Universe 1972.jpg|thumb|Si Kerry Anne Wells ng Australia (gitna) kasama ang kaniyang mga ''runner-up'']] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1972''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]''' – '''[[Kerry Anne Wells]]<ref name=":2">{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Australia new Miss Universe |language=en |pages=7 |work=Democrat and Chronicle |url=https://www.newspapers.com/clip/10862646/democrat-and-chronicle/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025033610/https://www.newspapers.com/article/democrat-and-chronicle/10862646/|archive-date=25 Oktubre 2026}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Rejane Costa<ref name=":2" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] – María Antonieta Cámpoli<ref name=":2" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Ilana Goren<ref name=":2" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Jennifer McAdam<ref name=":2" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|BEL}} [[Belhika]] – Anne-Marie Roger<ref name=":2" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Tanya Wilson<ref name=":2" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Harumi Maeda<ref name=":2" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Roopa Satyan<ref name=":2" /> * {{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] – Heidemarie Weber<ref name=":2" /> * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Carmen Ampuero<ref name=":2" /> * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Armi Crespo<ref name=":2" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Congeniality | * {{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Zaire]] – Ombayi Mukuta<ref name=":6">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972 |title=Lass from Australia new Miss Universe |language=en |pages=24 |work=The Tennessean |url=https://www.newspapers.com/clip/10862682/the-tennessean/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250908114354/https://www.newspapers.com/article/the-tennessean/10862682/|archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|PER}} [[Peru]] – Carmen Ampuero<ref name=":2" /> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], labindalawang mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Kumalahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Hindi hinirang ang 10 Best in Swimsuit simula sa edisyong ito,<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1972 |title=Swimsuits to be played down in beauty contest |language=en |pages=47 |work=Star-News |url=https://books.google.com.ph/books?id=r2g0AAAAIBAJ&lpg=PA47&dq=%22Miss%20Universe%22&pg=PA47#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> at hindi hinirang ang parangal na Miss Photogenic sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1972 |title=Miss Universe: 1 in 60,000 |language=en |pages=44 |work=The Kingston Daily Freeman |url=https://www.newspapers.com/clip/10861171/the-kingston-daily-freeman/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122021/https://www.newspapers.com/clip/10861171/the-kingston-daily-freeman/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref><ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Universe pageant plays down curves |language=en |pages=16 |work=The Times |url=https://www.newspapers.com/clip/10862082/the-times/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227013003/https://www.newspapers.com/clip/10862082/the-times/|archive-date=27 Disyembre 2022}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano * Mapita Cortez – Portorikenyang aktres * Kiyoshi Hara – Pangulo ng Asahi Broadcasting Corporation * Kurt Jürgen – aktor na Aleman * Line Renaud – mangaawit na Pranses * Lynn Redgrave – aktres na Ingles * Jean Louis Lindekens – kolumnistang Belhiko * Arnold Scaasi – taga-disenyong Kanadyano * Fred Williamson – Amerikanong personalidad at aktor * Sylvia Hitchcock – [[Miss Universe 1967]] mula sa [[Estados Unidos]] == Mga kandidata == Animnpau't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title=It's less 'leg' for Miss Universe beauties |language=en |pages=15 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720725-1.2.105.3 |access-date=9 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Norma|Dudik|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=Pigeon park |language=en |pages=39 |work=The Lawton Constitution And Morning Press |url=https://www.newspapers.com/clip/10861979/the-lawton-constitution-and-morning/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122021/https://www.newspapers.com/clip/10861979/the-lawton-constitution-and-morning/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Yvonne|Dirksz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1972 |title=Yvonne Dirksz elected Miss Aruba at Holiday Inn Hotel July 1 |pages=4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://dloc.com/CA03400001/00852/images |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> |18 |Paradera |- |'''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]''' |'''{{sortname|Kerry Anne|Wells}}'''<ref>{{Cite news |date=13 Setyembre 1971 |title=She's Miss Dream Girl |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19710913-1.2.52 |access-date=25 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Perth]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Ursula|Pacher|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Nederlands mooiste in Amerika |language=nl |pages=1 |work=Trouw |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010824573:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |21 |Carinthia |- |{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]] |{{sortname|Deborah|Taylor|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1972 |title=A graca das Caraibas |language=pt |pages=13 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=R_gZAAAAIBAJ&sjid=UwwEAAAAIBAJ&pg=5148%2C2954295 |access-date=5 Enero 2023|trans-title=The charm of the Caribbean|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Bimini |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Anne-Marie|Roger|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 1972 |title=Die «schönste Frau der Welt» |language=fr |trans-title=The "most beautiful woman in the world" |work=Bieler Tagblatt |url=https://www.e-newspaperarchives.ch/?a=d&d=BTB19720729-01.2.61.5 |access-date=25 Oktubre 2026 |via=E-newspaperarchives.ch}}</ref> |24 |[[Bruselas]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|María Antonieta |Cámpoli|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… • Diario de Los Andes, noticias de Los Andes, Trujillo, Táchira y Mérida |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=27 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260313083107/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=13 Marso 2026|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan… • Diario de Los Andes, news from the Andes region—Trujillo, Táchira, and Mérida}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Helen |Brown|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1972 |title=Beauty queens off to represent Bermuda |language=en |pages=1 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/16057/rec/1 |access-date=5 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |18 |St. George's |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Rejane |Costa|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Disyembre 2013 |title=Morre a ex-miss Brasil e atriz Rejane Goulart |url=https://oglobo.globo.com/ela/gente/morre-ex-miss-brasil-atriz-rejane-goulart-16951567 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=O Globo |language=pt-BR|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224025010/https://oglobo.globo.com/ela/gente/morre-ex-miss-brasil-atriz-rejane-goulart-16951567|archive-date=24 Disyembre 2024|trans-title=Former Miss Brazil and actress Rejane Goulart has died}}</ref> |18 |Cachoeira do Sul |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|María Alicia |Vargas|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=27 Hulyo 1972 |title=Miss Bolivia's hairdresser: aunt from Brevard |language=en |pages=45 |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/58538252/alicia-villarroel-miss-bolivia/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227013003/https://www.newspapers.com/clip/58538252/alicia-villarroel-miss-bolivia/|archive-date=27 Disyembre 2022}}</ref> |19 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|Vicki |Ross|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Stuck surfside |language=en |pages=8 |work=Pensacola News Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/10862170/pensacola-news-journal/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122023/https://www.newspapers.com/clip/10862170/pensacola-news-journal/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |[[:en:San José, Costa Rica|San José]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingrid |Prade|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1972 |title=Ingrid Prade, Miss Curacao-1972 |language=nl |pages=6 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011188331:mpeg21:p006 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |19 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Marianne |Schmidt|nolink=1}}<ref name=":5">{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title=Ekki rigning hjá henni Maríu! |language=is |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3244170?iabr=on |access-date=6 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=No rain for María!|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224030845/https://timarit.is/page/3244170?iabr=on#page/n0/mode/2up|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> |18 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Susana |Castro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1972 |title=Latinoamericanas a "Miss Universo" |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=kT41AAAAIBAJ&sjid=xGYEAAAAIBAJ&pg=3417%2C4410969 |access-date=27 Disyembre 2022|trans-title=Latin American contestants for "Miss Universe"|via=Google News Archive}}</ref> |19 |[[Quito]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Ruth Eugenia |Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1972 |title="Frivolos" los concursos de belleza: Colombia |language=es |trans-title=Beauty pageants are "frivolous": Colombia |pages=19 |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=jz41AAAAIBAJ&lpg=PA19&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22El%20Salvador%22&pg=PA19#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22El%20Salvador%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |22 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Elizabeth |Stevely|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1972 |title=Liz attacks women's lib |language=en |pages=2 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=uvRAAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Scotland%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Scotland%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|María del Carmen |Muñoz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title="Maku" en Puerto Rico |language=es |pages=22 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=kz41AAAAIBAJ&sjid=xGYEAAAAIBAJ&pg=1781%2C5010289 |access-date=27 Disyembre 2022|trans-title="Maku" in Puerto Rico|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Madrid]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Tanya |Wilson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Mayo 1972 |title=Hawaii lass crowned Miss USA Saturday |language=en |pages=10 |work=Lodi News-Sentinel |url=https://news.google.com/newspapers?id=3eUzAAAAIBAJ&sjid=qTIHAAAAIBAJ&dq=tanya-wilson&pg=5157%2C3904788 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |22 |[[Honolulu]] |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Eileen |Darroch|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Dorado, Puerto Rico |language=es |pages=6 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=lz41AAAAIBAJ&sjid=xGYEAAAAIBAJ&pg=1060%2C5728836 |access-date=27 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |21 |Caerwys |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Nancy |Kapetanaki|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=2 Disyembre 2018 |title=Ελευθερία Κογκάκη: Αυτή είναι η πρώτη Miss Κρήτη! |url=https://www.neakriti.gr/article/kriti/1528730/eleutheria-kogaki-auti-einai-i-proti-miss-kriti/ |access-date=1 Disyembre 2022 |website=Νea Kriti |language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224082712/https://www.neakriti.gr/kriti/1528730_eleytheria-kogkaki-ayti-einai-i-proti-miss-kriti|archive-date=24 Disyembre 2024|trans-title=Eleftheria Kogaki: This is the first Miss Crete!}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Patricia |Alvarez|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Abril 1972 |title=Highlights of Miss Guam Beauty Pageant |language=en |pages=10 |work=Pacific Daily News |location=Agana Heights |url=https://www.newspapers.com/article/pacific-daily-news-highlights-of-miss-gu/163589980/ |access-date=25 Oktubre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124013915/https://www.newspapers.com/article/pacific-daily-news-highlights-of-miss-gu/163589980/ |archive-date=24 Enero 2025 |via=Newspapers.com}}</ref> |18 |Yigo |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Grace |Wright|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 1972 |title=It's not all glamour |language=en |pages=4 |work=The Morning Call |url=https://www.newspapers.com/clip/10862388/the-morning-call/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122024/https://www.newspapers.com/clip/10862388/the-morning-call/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |20 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Harumi |Maeda|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title=Puerto Rico viel mee |language=nl |pages=3 |work=Het vrije volk |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010957907:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Puerto Rico was better than expected}}</ref> |21 |[[Yokohama]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Doris Alicia |Roca|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025044257/https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720|archive-date=25 Oktubre 2026|trans-title=Miss Honduras: A Story to Tell}}</ref> |19 |San Pedro Sula |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Rita |Leung|nolink=1}} |19 |[[:en:Hong Kong|Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Roopa |Satyan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/yearendershow/19122469.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025045009/https://photogallery.indiatimes.com/yearendershow/19122469.cms|archive-date=25 Oktubre 2026}}</ref> |19 |[[Bangalore]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Jennifer |McAdam|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 Hulyo 1972 |title=Miss England comes up for air |language=en |pages=2 |work=The Charlotte Observer |url=https://www.newspapers.com/clip/90810062/the-charlotte-observer/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122021/https://www.newspapers.com/clip/90810062/the-charlotte-observer/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |24 |[[Londres]] |- |{{flagicon|Iraq|variant=1963}} [[Iraq|Irak]] |{{sortname|Wijdan Burhan El-Deen|Sulyman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1972 |title=Pageant entries |language=en |pages=5 |work=The Sedalia Democrat |url=https://www.newspapers.com/clip/10861285/the-sedalia-democrat/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227013004/https://www.newspapers.com/clip/10861285/the-sedalia-democrat/|archive-date=27 Disyembre 2022}}</ref> |18 |[[Baghdad]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Maree |McGlinchey|nolink=1}}<ref name=":8">{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Miss Universe beauties |language=en |pages=5 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2rhJAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Elizabeth%20Stevely%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Elizabeth%20Stevely%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |22 |Donegal |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Ilana |Goren|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1972 |title=Time for top girls |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish News |url=https://www.nli.org.il/en/newspapers/ajnm/1972/07/14/01/article/5/?srpos=7&e=------197-en-20--1--img-txIN%7ctxTI-%22Miss+Israel%22----1972---------1 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library of Israel |archive-date=6 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230106051750/https://www.nli.org.il/en/newspapers/ajnm/1972/07/14/01/article/5/?srpos=7&e=------197-en-20--1--img-txIN%7CtxTI-%22Miss+Israel%22----1972---------1 |url-status=dead }}</ref> |19 |Kiryat Motzkin |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Isabela |Specia|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1972 |title=Miss Israel still faces year of army service |language=en |pages=7 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://books.google.com.ph/books?id=LXVSAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Italy%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Italy%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |21 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Bonny |Brady|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Winner and friends |language=en |pages=5 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2rhJAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Elizabeth%20Stevely%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Elizabeth%20Stevely%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |19 |Ancaster |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Heidemarie |Weber|nolink=1}}<ref name=":1">{{Cite news |date=19 Hulyo 1972 |title=Vying for title |language=en |pages=6 |work=Evening Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/10861407/evening-herald/ |access-date=27 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221227013009/https://www.newspapers.com/clip/10861407/evening-herald/|archive-date=27 Disyembre 2022}}</ref> |24 |Brandenburg |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Carol |Krieger|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title=Miss Virgin Islands |language=en |pages=8 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=MHVSAAAAIBAJ&sjid=F64DAAAAIBAJ&pg=6558%2C2043726 |access-date=11 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |18 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|María Luisa |Lignarolo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Castellanos |first=Gonzalo |date=15 Nobyembre 1971 |title=Llego la hora del despegue de la mujer |language=es |pages=1; 24-A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=8vwjAAAAIBAJ&sjid=tWYEAAAAIBAJ&pg=4297%2C2749764 |access-date=6 Enero 2023|trans-title=The time has come for women to take off|via=Google News Archive}}</ref> |19 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Barranquilla]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Anita |Heck|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Agosto 2020 |title=A hark back to 1972: And a Luxembourg entry to Miss Universe |url=https://today.rtl.lu/entertainment/news/a/1565670.html |access-date=5 Disyembre 2022 |website=RTL Télé Lëtzebuerg |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224201624/https://today.rtl.lu/entertainment/news/a/1565670.html|archive-date=24 Disyembre 2024}}</ref> |18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|María |Jóhannesdóttir|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Hunyo 1972 |title=Verður hún ungfrú Evrópa 1972? |language=is |pages=3 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3243424?iabr=on |access-date=6 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> |20 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Helen |Looi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1972 |title=Last minute dress fitting for beauty queens |language=en |pages=18 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19720716-1.2.89 |access-date=8 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |22 |Georgetown |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Doris |Abdilla|nolink=1}}<ref name=":1" /> |21 |Birżebbuġa |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María del Carmen |Orozco|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=19 anos de Miss Bolivia |language=es |pages=12 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=kj41AAAAIBAJ&sjid=xGYEAAAAIBAJ&pg=2317%2C4684069 |access-date=27 Disyembre 2022|trans-title=19 years of Miss Bolivia|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Chihuahua]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Liv Hanche |Olsen|nolink=1}}<ref name=":5" /> |22 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Kristine |Allen|nolink=1}}<ref name=":3">{{Cite news |date=25 Hulyo 1972 |title=Miss Universe hopefuls |language=en |pages=2 |work=Fort Lauderdale News |url=https://www.newspapers.com/clip/10862199/fort-lauderdale-news/ |access-date=8 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221208062810/https://www.newspapers.com/clip/10862199/fort-lauderdale-news/|archive-date=8 Disyembre 2022}}</ref> |19 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Jenny |Ten Wolde|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Mayo 1972 |title=Haagse 'Miss Holland' |language=nl |pages=2 |work=Trouw |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010818184:mpeg21:p002 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title='Miss Holland' from The Hague}}</ref> |25 |[[Ang Haya]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|María Stella |Volpe|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Disyembre 2021 |title=‟Nadia tenía que ser Miss Universo, fue una injusta calificación del jurado”, dijo la exreina María Stella Volpe |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2021/12/17/nadia-tenia-que-ser-miss-universo-fue-una-injusta-calificacion-del-jurado-dijo-la-exreina-maria-stella-volpe/ |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Nación |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260410095330/https://www.lanacion.com.py/lnpop/2021/12/17/nadia-tenia-que-ser-miss-universo-fue-una-injusta-calificacion-del-jurado-dijo-la-exreina-maria-stella-volpe/|archive-date=10 Abril 2026|trans-title=“Nadia should have been Miss Universe; the judges’ scoring was unfair,” said former beauty queen María Stella Volpe.}}</ref> |19 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagicon|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Carmen |Ampuero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=23 Mayo 2019 |title=Reinas de belleza en acto benéfico |url=https://larepublica.pe/sociedad/492116-reinas-de-belleza-en-acto-benefico/ |access-date=1 Enero 2023 |website=La Republica |language=es |archive-date=31 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231235029/https://larepublica.pe/sociedad/492116-reinas-de-belleza-en-acto-benefico/ |url-status=dead |trans-title=Beauty queens at a charity event}}</ref> |18 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |{{sortname|Armi |Crespo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1972 |title=Miss Philippines says right at home in P.R. |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=LnVSAAAAIBAJ&sjid=F64DAAAAIBAJ&pg=6021%2C1877364 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Maynila]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Maj-Len |Eriksson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hunyo 2009 |title=Entinen Miss Suomi, poliitikko Maj-Len Grönholm on kuollut |url=https://yle.fi/a/3-5273572 |access-date=1 Enero 2023 |website=Yle Uutiset |language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20241224063132/https://yle.fi/a/3-5273572|archive-date=24 Disyembre 2024|trans-title=Former Miss Finland and politician Maj-Len Grönholm has died.}}</ref> |19 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Iris |Dos Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1972 |title=Sede del concurso "Miss Universo" se parece a un campamento armado |language=es |trans-title="Miss Universe" pageant venue resembles an armed camp. |pages=56 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=bLYcAAAAIBAJ&lpg=PA56&dq=%22Iris%20Dos%20Santos%22&pg=PA56#v=onepage&q=%22Iris%20Dos%20Santos%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Mozambique|Mosambik]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |{{sortname|Claudine |Cassereau|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1972 |title=Miss Universe contestants |language=en |pages=1 |work=The Daily Republic |url=https://www.newspapers.com/clip/10861205/the-daily-republic/ |access-date=9 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221209015830/https://www.newspapers.com/clip/10861205/the-daily-republic/|archive-date=9 Disyembre 2022}}</ref> |19 |Poitou |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |{{sortname|Bárbara |Torres|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Javier Díaz |first=Francisco |date=29 Agosto 2026 |title=Historia, glamour y tensión: la inolvidable noche del Miss Universo en Puerto Rico |trans-title=History, glamour and tension: the unforgettable night of Miss Universe in Puerto Rico |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/fotogalerias/historia-glamour-y-tension-la-inolvidable-noche-del-miss-universo-en-puerto-rico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261005165451/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/fotogalerias/historia-glamour-y-tension-la-inolvidable-noche-del-miss-universo-en-puerto-rico/ |archive-date=5 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |18 |Santurce |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Ivonne |Butler|nolink=1}}<ref name=":7">{{Cite news |date=27 Hulyo 1972 |title=Miss Virgin Islands |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=MnVSAAAAIBAJ&sjid=F64DAAAAIBAJ&pg=5000%2C2191894 |access-date=22 Nobyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Barahona |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Jacqueline |Han|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=7 Agosto 1972 |title=Jacqueline pulang ka-tanah ayer |language=en |pages=1 |work=Berita Harian |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19720807-1.2.7 |access-date=8 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Singapura]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Surinam]]<nowiki/>[[Surinam|e]] |{{sortname|Carmen |Muntslag|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Hunyo 1972 |title=Carmen Muntslag Miss Suriname '72 |language=nl |pages=29 Marso 2023 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011188308:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{sortname|Britt Marie |Johansson|nolink=1}}<ref name=":5" /> |19 |Trångsund |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Annelies |Weber|nolink=1}} |– |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Nipapat |Sudsiri|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Hulyo 1972 |title=Miss Thailand |language=en |pages=28 |work=The Ithaca Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/10862135/the-ithaca-journal/ |access-date=12 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212122022/https://www.newspapers.com/clip/10862135/the-ithaca-journal/|archive-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |21 |Kanchanaburi |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yeon-joo|Park|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Abril 1972 |title=Miss Korea |language=en |pages=30 |work=The Montreal Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=T8UtAAAAIBAJ&lpg=PA30&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Korea%22&pg=PA30#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Korea%22&f=false |access-date=25 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Consuelo |Fernández|nolink=1}}<ref name=":4">{{Cite web |date=13 Disyembre 2022 |title="Mi mamá era una mujer muy trabajadora... Cuando ganó Miss Chile tenía 17 años, muy chiquitita. Murió a los 37 de leucemia", recuerda Paloma Moreno, quien perdió a su madre a los nueve años |url=https://glamorama.latercera.com/noticias/2022/12/mi-mama-era-una-mujer-muy-trabajadora-cuando-gano-miss-chile-tenia-17-anos-muy-chiquitita-murio-a-los-37-de-leucemia-recuerda-paloma-moreno-quien-perdio-a-su-madre-a-los-nueve-anos.shtml/ |access-date=1 Enero 2023 |website=La Tercera |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221231235028/https://glamorama.latercera.com/noticias/2022/12/mi-mama-era-una-mujer-muy-trabajadora-cuando-gano-miss-chile-tenia-17-anos-muy-chiquitita-murio-a-los-37-de-leucemia-recuerda-paloma-moreno-quien-perdio-a-su-madre-a-los-nueve-anos.shtml/|archive-date=31 Disyembre 2022|trans-title="My mom was a very hardworking woman... She was 17 when she won Miss Chile—just a kid. She died of leukemia at 37," recalls Paloma Moreno, who lost her mother when she was nine.}}</ref> |18 |[[Santiago de Chile|Santiago]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Neslihan |Sunay|nolink=1}} |18 |Eskişehir |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Christina |Moller|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=27 Hulyo 1972 |title=Las reinas tambien son feas |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=lD41AAAAIBAJ&sjid=xGYEAAAAIBAJ&pg=2587%2C5175708 |access-date=27 Disyembre 2022|trans-title=Queens can be ugly too|via=Google News Archive}}</ref> |20 |[[Montevideo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Zaire (1971–1997).svg}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Zaire]]{{Efn|Binago ang sash ng '''Congo-Kinshasa''' sa '''Zaire'''. Ang dating pangalan ay ginamit noong [[Miss Universe 1968|1968]] hanggang [[Miss Universe 1971|1971]].}} |{{sortname|Ombayi |Mukuta|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Agosto 1972 |title=Touch of humor provided at pageant by contestant |language=en |pages=4 |work=St. Joseph Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=IRddAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=Miss%20Universe%20Zaire&pg=PA4#v=onepage&q=Miss%20Universe%20Zaire&f=false |access-date=14 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Kinshasa]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1972]] 5xqh0yvmhzxqzlitmfnmzzr25ryc6o6 Miss Universe 1973 0 321367 2237085 2236862 2026-10-25T19:13:57Z Allyriana000 119761 2237085 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Lupangyelo|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagicon|Chile}} Tsile|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagicon|Spain|1945}} Espanya|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Porto Riko na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Porto Riko. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Porto Riko para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa 61 mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre, at bumalik ang mga bansang Libano, Nikaragwa, Panama, Sri Lanka, at Trinidad at Tobago. Huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]] ang Ceylon, at noong [[Miss Universe 1971|1971]] ang Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago. Hindi sumali ang mga bansang Bahamas, Ekwador, Irak, Lupangyelo, Peru, at Zaire sa edisyong ito. Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa selebrasyon ng paglaya ng kanyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Lupangyelo dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es}}</ref> Hindi sumali ang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Lynn Redgrave – aktres na Ingles<ref name=":0" /> * Jean-Pierre Aumont – aktor na Pranses<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Walt Frazier – basketbolistang Amerikano<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – ''bullfighter'' na Espanyol<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – aktor na Aleman<ref name=":3" /> * Herakles Mathiopoulos – negosyanteng Griyego<ref name=":0" /> * Hanae Mori – taga-disenyong Hapones<ref name=":0" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> == Mga kandidata == 61 kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Susana Romero<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Etleen Oduber<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Susan Mainwaring<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Roswitha Kobald<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christiane Devisch<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Desirée Rolando<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Mara Ferreira<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Roxana Sittic Harb<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme<ref name=":32">{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=The Universe |language=en |pages=37 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=MkMDAAAAMBAJ&lpg=PA37&ots=iF4xxqDHL-&dq=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&pg=PA37#v=onepage&q=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&f=false |access-date=29 Marso 2023}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] ahya81b7egogsth3dhwgmyc3kgsamjr 2237262 2237085 2026-10-26T05:12:19Z Allyriana000 119761 Inarkibo ang mga sanggunian sa seksiyong Kaligiran 2237262 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Lupangyelo|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagicon|Chile}} Tsile|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagicon|Spain|1945}} Espanya|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Porto Riko na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Porto Riko. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Porto Riko para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Lupangyelo dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Lynn Redgrave – aktres na Ingles<ref name=":0" /> * Jean-Pierre Aumont – aktor na Pranses<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Walt Frazier – basketbolistang Amerikano<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – ''bullfighter'' na Espanyol<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – aktor na Aleman<ref name=":3" /> * Herakles Mathiopoulos – negosyanteng Griyego<ref name=":0" /> * Hanae Mori – taga-disenyong Hapones<ref name=":0" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Susana Romero<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Etleen Oduber<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Susan Mainwaring<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Roswitha Kobald<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christiane Devisch<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Desirée Rolando<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Mara Ferreira<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Roxana Sittic Harb<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme<ref name=":32">{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=The Universe |language=en |pages=37 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=MkMDAAAAMBAJ&lpg=PA37&ots=iF4xxqDHL-&dq=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&pg=PA37#v=onepage&q=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&f=false |access-date=29 Marso 2023}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] 53d4w50m8odbrz1mmwoq9tyrjfsixy9 2237296 2237262 2026-10-26T06:03:03Z Allyriana000 119761 2237296 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Lupangyelo|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagicon|Chile}} Tsile|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagicon|Spain|1945}} Espanya|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Porto Riko na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Porto Riko. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Porto Riko para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Lupangyelo dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Lynn Redgrave – aktres na Ingles<ref name=":0" /> * Jean-Pierre Aumont – aktor na Pranses<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Walt Frazier – basketbolistang Amerikano<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – ''bullfighter'' na Espanyol<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – aktor na Aleman<ref name=":3" /> * Herakles Mathiopoulos – negosyanteng Griyego<ref name=":0" /> * Hanae Mori – taga-disenyong Hapones<ref name=":0" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Susana Romero<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Etleen Oduber<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Susan Mainwaring<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Roswitha Kobald<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christiane Devisch<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Desirée Rolando<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Mara Ferreira<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Roxana Sittic Harb<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme<ref name=":32">{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=The Universe |language=en |pages=37 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=MkMDAAAAMBAJ&lpg=PA37&ots=iF4xxqDHL-&dq=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&pg=PA37#v=onepage&q=Deborah%20Ducharme%20miss%20canada&f=false |access-date=29 Marso 2023}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] ftvulz0a5ru0y8rq8jhez00nwr1egnf Portobuffolé 0 324174 2237039 2233135 2026-10-25T14:21:30Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237039 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Portobuffolé|official_name=Comune di Portobuffolé|native_name={{llang|vec|Portobufołé}}|image=Portobuffolè Duomo FoNo.jpg|image_size=|caption=Ang Katedral|image_shield=Portobuffolè-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|51|N|12|32|E|type:city(824)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Treviso|Treviso]] (TV)|frazioni=Settimo, Ronche and Faé<ref>[http://incomune.interno.it/statuti/statuti/portobuffole.pdf Statute of the commune of Portobuffolé - art.2] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160122102346/http://incomune.interno.it/statuti/statuti/portobuffole.pdf|date=2016-01-22 }}</ref>|mayor_party=|mayor=Andrea Sebastiano Susana|area_footnotes=|area_total_km2=5.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Portobuffolesi or Portuensi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=31040|area_code=0422|website={{official website|URL=http://www.comune.portobuffole.tv.it/flash/default.htm}}|footnotes=}}Ang '''Portobuffolé<ref>{{DOP|id=1069987}}</ref>''' ({{IPA|it|ˌpɔrtobuffoˈle|lang}}) o kalimitang '''Portobuffolè<ref>{{Cite web |url=http://www.istat.it/it/files/2011/01/Elenco-codici-statistici-e-denominazioni-delle-unit%C3%A0-territoriali_19012016.zip |title=ISTAT (Italian National Institute of Statistics) List of statistical codes and official names of territorial units |access-date=2016-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203035038/http://www.istat.it/it/files/2011/01/Elenco-codici-statistici-e-denominazioni-delle-unit%C3%A0-territoriali_19012016.zip |archive-date=2016-02-03 |url-status=dead}}</ref>''' ({{IPA|it|ˌpɔrtobuffoˈlɛ|lang}}) ({{Langx|vec|Portobufołé}}<ref>{{Cite book |title=Cjarte dal Friûl Vignesie Julie |publisher=Societât filologjiche furlane / Casa editrice Tabacco |year=2005 |isbn=9788883150821 |location=[[Udine]] |language=fur |chapter=La tabele dai nons}}</ref>) ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[lalawigan ng Treviso]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|50|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Treviso]] sa magkabilang baybayin ng ilog [[Livenza]]. Ang Portobuffolé ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Brugnera]], [[Gaiarine]], [[Mansuè]], at [[Prata di Pordenone]]. Kabilang sa mga tanawin ang ''Duomo'', isang [[sinagoga]] na muling inialay noong 1559. Noong [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Kapanahunan,]] ang bayan, na nagmula sa Roma, ay nasa ilalim ng pamamahala ng [[Carraresi|da Carrara]], ng mga [[Talaan ng mga obispo at patriyarka ng Aquilea|patriyarka ng Aquilea]], ng mga [[Diyosesis ng Vittorio Veneto|obispo ng Ceneda]], ng komuna ng [[Treviso]] (1166) at muli sa ilalim ng mga obispo ng [[Vittorio Veneto|Ceneda]] (1242). Pagkatapos ng isang panahon ng soberanyang [[da Camino]] (1307–36), ito ay naging bahagi ng [[Republika ng Venecia]] simula noong 1339. Ang Portobuffolé ay isa sa {{Lang|it|[[I Borghi più belli d'Italia]]|italic=no}} ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Veneto |url=https://borghipiubelliditalia.it/veneto/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Kasaysayan == Noong 1166, ang bayan ay napasailalim sa kontrol ng ''comune'' ng Treviso, ngunit noong 1242 ay ibinalik ito sa [[Ceneda]]. Ang kuta ay winasak ni Gerardo de' Castelli ng Treviso, ngunit nabawi at ipinanumbalik ng mga obispo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * Comune di Portobuffolé {{Province of Treviso}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] b30i3c7kk6exz1qrrhhnj3iui8puy3q Zozibini Tunzi 0 324341 2237294 2235138 2026-10-26T05:55:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237294 wikitext text/x-wiki {{Infobox pageant titleholder|name=Zozibini Tunzi|image=Zozibini Tunzi Attending Puteri Indonesia 2020 (potrait).jpg|caption=Si Tunzi noong 2020|birth_date={{Birth date and age|1993|9|18|df=yes}} <!-- Sourced in "birthday"-->|birth_place=Tsolo, Eastern Cape, Timog Aprika|alma_mater=Cape Peninsula University of Technology|hair_color=Itim|eye_color=Kayumanggi|title={{plainlist| * Miss South Africa 2019 * [[Miss Universe 2019]] }}|competitions={{plainlist| * Miss South Africa 2017<br />(Top 26) * Miss South Africa 2019<br />(Nagwagi) * [[Miss Universe 2019]]<br />(Nagwagi) }}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Si Zozibini Tunzi''' (ipinanganak noong 18 Setyembre 1993), na kilala rin bilang '''Zozi Tunzi''', ay isang modelo, artista at ''beauty pageant titleholder'' sa Timog Aprika na kinoronahan bilang [[Miss Universe 2019]].<ref>{{Cite news |date=9 Disyembre 2019 |title=Miss Universe 2019: 'May every little girl see their faces reflected in mine' |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50712666 |access-date=6 Pebrero 2023}}</ref> <ref name="Njoku 2023">{{Cite web |last=Njoku |first=Benjamin |date=13 Mayo 2023 |title=Miss Universe 2019, Zozibini Tunzi, IK Osakioduwa to co-host AMVCA |url=https://www.vanguardngr.com/2023/05/miss-universe-2019-zozibini-tunzi-ik-osakioduwa-to-co-host-amvca/ |access-date=6 Hulyo 2023 |website=Vanguard News |language=en}}</ref> Siya ang ikatlong babaeng Timog-Aprikana na nagwagi bilang Miss Universe, at ang unang itim na babae mula nang si Leila Lopes ng Anggola ay nakoronahan bilang [[Miss Universe 2011]]. == Buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Tunzi noong 18 Setyembre 1993 sa Tsolo, Eastern Cape sa mga magulang na sina Philiswa Nodapu at Lungisa Tunzi.<ref>{{cite web |last=Wilson |first=Samantha |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi: 5 Things To Know About Miss Universe 2019 |url=https://hollywoodlife.com/feature/who-is-zozibini-tunzi-miss-universe-2019-3818300/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Hollywood Life |language=en}}</ref><ref>{{cite web |date=9 Agosto 2019 |title=Women's Day messages from Miss SA finalists |url=https://www.iol.co.za/capeargus/life/womens-day-messages-from-miss-sa-finalists-30492372 |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Independent Online |language=en}} </ref> Si Tunzi ay isa sa apat na magkakapatid na babae.<ref>{{cite web |last=Walsh |first=S.M. |date=8 Disyembre 2019 |title=Zozibini Tunzi, Miss Universe 2019: 5 Fast Facts You Need to Know |url=https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |access-date=3 Hulyo 2024 |website=Heavy |language=en |archive-date=7 Pebrero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230207114520/https://heavy.com/entertainment/2019/12/zozibini-tunzi-miss-universe-2019/ |url-status=dead }}</ref> Kalaunan ay lumipat siya sa [[Lungsod ng Cabo]] at nanirahan sa suburb ng Gardens, upang makapag-aral sa Cape Peninsula University of Technology. Nagtapos siya na may ''National Diploma'' sa ''public relations management'' noong 2018.<ref>{{cite web |date=10 Agosto 2019 |title=Everything we know about your new Miss South Africa – Zozibini Tunzi |url=https://www.sierraleonetimes.com/news/262015151/everything-we-know-about-your-new-miss-south-africa---zozibini-tunzi |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Sierra Leone Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603201912/https://www.sierraleonetimes.com/news/262015151/everything-we-know-about-your-new-miss-south-africa---zozibini-tunzi |archive-date=3 Hunyo 2023 |url-status=dead}}</ref> Noong 2017, nagtrabaho si Tunzi bilang isang modelo at nanirahan sa East London, Eastern Cape. Bago ang kaniyang pagwawagi bilang Miss South Africa, nagtapos si Tunzi ng ''Bachelor of Technology graduate degree'' sa ''public relations management'' sa Cape Peninsula University of Technology, at nagtrabaho bilang isang ''graduate intern'' sa ''public relations department'' ng Ogilvy Cape Town.<ref>{{Cite web |date=10 Disyembre 2019 |title=5 things about Miss Universe 2019 Zozibini Tunzi you should know |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/artandculture/718636/5-things-about-miss-universe-2019-zozibini-tunzi-you-should-know/story/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> == Karera == Ginawa ni Tunzi ang kaniyang unang paglabas sa pag-arte sa pelikulang The Woman King, na idinerekta ni Gina Prince-Bythewood at ipinalabas noong 16 Setyembre 2022.<ref name="auto">{{cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=5 Nobyembre 2021 |title=Sony Dates TriStar Viola Davis Pic ''The Woman King''; Moves Affirm's George Foreman Biopic To 2023 |url=https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109203410/https://deadline.com/2021/11/sony-dates-tristar-viola-davis-pic-the-woman-king-moves-affirms-george-foreman-biopic-to-2023-1234869067/ |archive-date=9 Nobyembre 2021 |access-date=10 Agosto 2026 |website=Deadline Hollywood |language=en}}</ref> Noong 2024, nakipagtulungan siya sa Timog Aprikanong magtitingi na Foschini para sa kanilang koleksyong Tagsibol/Tag-init 2024. Itinampok sa kaniyang koleksyon na pinamagatang ‘''A Season of Living''’ ang mga gamit sa moda tulad ng mga damit, salaming pang-araw, at iba pang bagay na nauugnay sa tag-init.<ref>{{Cite web |last=Nonkonyane |first=Limpho |date=25 Oktubre 2024 |title=Miss Universe Zozibini Tunzi collaborates with Foschini for Spring/Summer collection |url=https://www.bona.co.za/fashion-and-beauty/miss-universe-zozibini-tunzi-collaborates-with-foschini-for-spring-summer-collection/ |access-date=10 Agosto 2026 |website=Bona Magazine |language=en-US}}</ref> == Mga paligsahan ng kagandahan == === Miss South Africa 2019 === Sinimulan ni Tunzi ang kaniyang karera sa mga paligsahan ng kagandahan noong 2017, nang siya ay tinanggap bilang isa sa dalawampu't-anim na ''semi-finalist'' ng Miss South Africa 2017.<ref>{{cite news |last1=Prince |first1=Shanaaz |date=10 Agosto 2019 |title=Miss SA 2017 Semi-Finalists revealed! |language=en |work=Eyewitness News |url=https://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |url-status=dead |access-date=4 Hulyo 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128221459/http://ewn.co.za/2016/10/13/Miss-SA-semifinalists-have-been-revealed |archive-date=28 Nobyembre 2016}}</ref> Bumalik siya matapos ang dalawang taonupang lumahok sa Miss South Africa 2019. Noong 26 Hunyo 2019, kinumpirma si Tunzi bilang isa sa tatlumpu't-limang semi-finalist ng kompetisyon. Pagkatapos ng mga karagdagang ''audition'', inanunsyo si Tunzi bilang isa sa labing-anim na pinalista noong 11 Hulyo. Matapos mapili bilang isa sa mga pinalista, nagpatuloy si Tunzi upang lumahok sa Miss South Africa 2019 ''pageant'' na naganap sa Pretoria noong 9 Agosto. Umabante si Tunzi sa kompetisyon mula sa Top 10, Top 5, at panghuli ang Top 2 hanggang sa siya ay kinoronahan bilang Miss South Africa 2019 ng kaniyang hinalinhan na si [[Tamaryn Green]]. Ang kaniyang runner-up ay si Sasha-Lee Olivier na siyang ipinadala sa [[Miss World 2019]].<ref name="times live">{{cite web |last=Zeeman |first=Kyle |date=9 Agosto 2019 |title=Zozibini Tunzi crowned Miss SA 2019 |url=https://www.timeslive.co.za/tshisa-live/tshisa-live/2019-08-09-zozibini-tunzi-crowned-miss-sa-2019/ |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Times Live |language=en}}</ref> Kasunod ng kaniyang pagwawagi, tumanggap si Tunzi ng mga premyo kabilang ang R1 milyon, isang bagong kotse, at isang apartment na kumpleto sa gamit sa kabayanan ng Sandton, Johannesburg na nagkakahalaga ng R5 milyon,<ref>{{cite web |date=13 Agosto 2019 |title=Miss SA Zozibini Tunzi moves into her new R5m home |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/262055428/miss-sa-zozibini-tunzi-moves-into-her-new-r5m-home |access-date=9 Oktubre 2025 |publisher=Big News Network |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604080704/https://www.bignewsnetwork.com/news/262055428/miss-sa-zozibini-tunzi-moves-into-her-new-r5m-home |archive-date=4 Hunyo 2023 |url-status=dead}}</ref> para magamit niya sa buong panahon ng kaniyang katungkulan.<ref name="times live" /> === Miss Universe 2019 === [[Talaksan:Zozibini Tunzi en La Prensa Gráfica.jpg|left|thumb|si Tunzi sa isang pulong-balitaan matapos ang Miss Universe 2019 kung saan siya nagwagi.]] Bilang Miss South Africa 2019 si Tunzi ang kumatawan sa Timog Aprika sa Miss Universe 2019. Ang kompetisyon ay ginanap noong 8 Disyembre 2019 sa [[Atlanta, Georgia]] sa Estados Unidos.<ref name="times live" /><ref name=":2">{{Cite web |date=1 Nobyembre 2019 |title=Tyler Perry's new studio to host 2019 Miss Universe pageant |url=https://apnews.com/article/dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260308232349/https://apnews.com/television-general-news-dcfdb0e1085a4ba5a8e6fc0ad9c22056 |archive-date=8 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=AP News |language=en}}</ref> Mula sa siyamnapung kandidata, napabilang si Tunzi sa Top 20 na lumahok sa ''opening statement'' at sa Top 10 na lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition''. Sinuot ni Tunzi para sa ''evening gown competition'' ang isang ginto at bughaw na ''ombre beaded evening gown'' na gawa ng Biji La Maison Couture.<ref>{{Cite web |last=Jadezweni |first=Afika |date=19 Mayo 2021 |title=EXCLUSIVE {{!}} The hands that made light work of Zozibini Tunzi's soon-to-be-exhibited 6.6kg gown |url=https://www.news24.com/w24/style/fashion/red-carpet/exclusive-the-hands-that-made-light-work-for-zozibini-tunzis-soon-to-be-exhibited-66kg-gown-20210519-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221007090038/http://news24.com/ |archive-date=7 Oktubre 2022 |access-date=20 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Pagkatapos ng ''evening gown competition'', napabilang si Tunzi sa limang pinalista na lumahok sa ''question and answer round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi "Are leaders of today doing enough to protect future generations from climate change? If not, what more should they be doing?" kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=Arnaldo |first=Steph |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 Q and A segment |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521042037/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246792-transcript-question-and-answer-final-word-2019/ |archive-date=21 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think that the future leaders could do a little bit more. However, I feel like we, as individuals ourselves, could also play a part in making the climate the way it should be in the future. Children are protesting for the climate, and I feel like adults should join as well, and corporations should join as well. The government should take it seriously. I mean, 6th grade have been learning that the climate is deteroriating and the planet is dying. It is up to us to keep our planet safe. Thank you."''}}Pagkatapos ng ''question and answer round'', napabilang si Tunzi sa tatlong pinalista na lumahok sa ''final question round''. Itinanong ni [[Steve Harvey]] kay Tunzi ''"What is the most important thing we should be teaching young girls today?"'', kung saan ipinarating niya:<ref>{{Cite web |last=San Juan |first=Ratziel |date=9 Disyembre 2019 |title=FULL TEXT: Miss Universe 2019 Top 3 Q&A |url=https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-url=https://web.archive.org/web/20200105224303/https://www.philstar.com/entertainment/2019/12/09/1975628/full-text-miss-universe-2019-top-3-qa |archive-date=5 Enero 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lago |first=Amanda |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 final word answers |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812092735/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246799-transcript-final-word-answers-2019/ |archive-date=12 Agosto 2025 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}}Matapos ang ''final question round'', ibinigay rin ng tatlong pinalista ang kanilang mga pangwakas na pananalita. Ang kaniyang iIpinarating sa kaniyang pangwakas na pananalita ay:<ref>{{Cite web |last=Villano |first=Alexa |date=9 Disyembre 2019 |title=TRANSCRIPT: Miss Universe 2019 closing statements |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527195643/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246798-transcript-closing-statement-2019/ |archive-date=27 Mayo 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref>{{quote|text=''"I think the most important thing we should be teaching young girls today is leadership. It’s something that has been lacking young girls and women for a very long time. Not because we don’t want to but because of what society has labeled women to be. I think we are the most powerful beings in the world and that we should be given every opportunity. And that is what we should be teaching these young girls to take up space. Nothing is as important as taking up space in society and cementing yourself."''}} ==== Panunungkulan ==== [[File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Raden_Roro_Ayu_Maulida_Putri_With_Zozibini_Tunzi.jpg|right|thumb|si Tunzi habang kinokoronahan si Ayu Maulida bilang Puteri Indonesia 2020.]] Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Catriona Gray ng Pilipinas si Tunzi bilang Miss Universe 2019.<ref>{{cite web |last=Maxouris |first=Christina |date=8 December 2019 |title=Miss South Africa crowned 2019 Miss Universe |url=https://edition.cnn.com/2019/12/08/entertainment/miss-universe-2019-trnd/index.html |publisher=CNN News}} Retrieved 10 December 2019</ref> Ito ang pangatlong tagumpay ng Timog Aprika sa kasaysayan ng kompetisyon, kasunod nina Margaret Gardiner noong [[Miss Universe 1978|1978]], at Demi-Leigh Tebow noong [[Miss Universe 2017|2017]]. Siya ang unang itim na babae na nagwagi bilang Miss Universe mula noong kinoronahan si noong 2011, at ang kauna-unahang gumawa nito na may buhok na may teksturang afro.<ref>{{cite web |date=8 Disyembre 2019 |title=Miss South Africa Zozibini Tunzi Crowned Miss Universe |url=https://www.okayafrica.com/miss-south-africa-zozibini-tunzi-crowned-miss-universe/ |access-date=20 Agosto 2026 |website=Okay Africa |language=en|last=Mikhabela|first=Sabelo}}</ref> Sa kaniyang pagwawagi, ang 2019 ang naging unang taon na lahat ng apat na pangunahing paligsahan ng kagandahan na nakabase sa Estados Unidos ay napagtagumpayan ng mga itim na kababaihan; ang iba pang mga nagwagi ng titulo ay sina [[Nia Franklin]] (Miss America 2019), [[Kaliegh Garris]] (Miss Teen USA 2019),<ref>{{Cite web |last=Penrose |first=Nerisha |date=3 Mayo 2019 |title=Why Miss Teen USA Kaliegh Garris Says "I'll Always Compete With My Natural Hair" |url=https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260817123254/https://www.elle.com/beauty/hair/a27356254/kaleigh-garris-miss-teen-usa-natural-hair/ |archive-date=17 Agosto 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Elle Magazine |language=en-US}}</ref> at [[Cheslie Kryst]] (Miss USA 2019).<ref>{{cite web |last=Harmata |first=Claudia |date=10 Disyembre 2019 |title=Making History: Current Miss Universe, Miss USA, Miss America, Miss Teen USA Are All Black Women |url=https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210223104/https://people.com/human-interest/making-history-current-major-pageant-winners-all-black-women/ |archive-date=10 Disyembre 2019 |access-date=20 Agosto 2026 |work=People |language=en}}</ref> Bukod dito, ang 2019 din ang naging unang taon na ang mga itim na kababaihan ang nagwagi sa dalawang pinakaprestihiyosong paligsahan ng kagandahan matapos magwagi kalaunan si [[Toni-Ann Singh]] ng Hamayka bilang [[Miss World 2019]].<ref>{{Cite news |date=15 Disyembre 2019 |title=Miss Jamaica crowned Miss World 2019 |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |access-date=10 Setyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216052946/https://www.bbc.com/news/newsbeat-50799573 |archive-date=16 Disyembre 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bjella |first=Braden |date=16 Disyembre 2019 |title=Black Women Have Claimed All 5 Major Beauty Pageants for the First Time in History |url=https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127210036/https://www.teenvogue.com/story/toni-ann-singh-miss-world-2019 |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Teen Vogue |publisher=Condé Nast |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last1=Zaveri |first1=Mihir |date=15 Disyembre 2019 |title=Black Women Now Hold Crowns in 5 Major Beauty Pageants |language=en |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215221010/https://www.nytimes.com/2019/12/15/style/black-women-win-beauty-pageants.html |archive-date=15 Disyembre 2019}}</ref> Pagkatapos magwagi bilang Miss Universe, hinalinhan si Tunzi bilang Miss South Africa ng kaniyang first runner-up na si Sasha-Lee Olivier.<ref>{{cite web |last=Coetzee |first=Nikita |date=17 Enero 2020 |title=Sasha-Lee Olivier on taking over the Miss SA crown and having the courage to speak about surviving sexual abuse |url=https://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/sasha-lee-olivier-on-taking-over-the-miss-sa-crown-and-having-the-courage-to-speak-about-surviving-sexual-abuse-20200117-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206203156/http://news24.com/ |archive-date=6 Pebrero 2023 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Sa panahon ng kaniyang katungkulan bilang Miss Universe 2019, nakapaglakbay si Tunzi sa Indonesya,<ref>{{Cite web |last=Welby-Solomon |first=Caryn |title=The pics of Zozibini Tunzi exploring Indonesia proves she really is *our* Miss Universe |url=https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502062712/https://www.cosmopolitan.co.za/celebrities/zozibini-tunzi-indonesia/ |archive-date=2 Mayo 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Cosmopolitan South Africa |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Young |first=Norma |date=28 Enero 2020 |title=Queen of the universe Zozibini Tunzi is 'daydreaming of home' |url=https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260226021449/https://www.thesouthafrican.com/lifestyle/miss-universe-zozibini-tunzi-indonesia-sa-trip-2020/ |archive-date=26 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last=Arcadio |first=Ryan |date=8 Marso 2020 |title=PUTERI INDONESIA LOOK: Pia Wurtzbach meets Miss Universe Zozibini Tunzi |language=en |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |access-date=20 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108121631/https://entertainment.inquirer.net/367308/look-pia-wurtzbach-meets-miss-universe-zozibini-tunzi-p2fb |archive-date=8 Enero 2026}}</ref> iba't-ibang lungsod sa Estados Unidos, sa Pilipinas, at ang kaniyang sariling bansang Timog Aprika.<ref>{{Cite web |date=5 Pebrero 2020 |title=This is when and where you can meet Miss Universe, Zozibini Tunzi, in SA |url=http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305162209/http://www.channel24.co.za/The-Juice/News/Pageant/this-is-when-and-where-you-can-see-miss-universe-zozibini-tunzi-in-sa-20200205 |archive-date=5 Marso 2020 |access-date=20 Agosto 2026 |website=Channel 24 |language=en}}</ref> Dahil sa [[pandemya ng COVID-19]], si Tunzi ang naging pinakamatagal na nanungkulan bilang Miss Universe, na hawak ang titulo sa loob ng kabuuang 525 araw (1 taon, 5 buwan at 8 araw), na lumagpas sa panunungkulan ni Leila Lopes na 464 araw. Nagtapos ang panunungkulan ni Tunzi noong 16 Mayo 2021 nang kinoronahan niya si [[Andrea Meza]] ng Mehiko bilang kaniyang kahalili sa Seminole Hard Rock Hotel & Casino, Hollywood, Florida, Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last=Hamedy |first=Saba |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza crowned Miss Universe |url=https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251219081808/https://www.cnn.com/2021/05/17/entertainment/miss-universe-winner-mexico-andrea-meza-trnd/index.html |archive-date=19 Disyembre 2025 |access-date=11 Hunyo 2022 |website=[[CNN]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldstein |first=Joelle |date=16 Mayo 2021 |title=Miss Mexico Andrea Meza Wins Miss Universe 2020 |url=https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520060323/https://people.com/human-interest/miss-universe-winner-2020-miss-mexico/ |archive-date=20 Mayo 2021 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Mexico's Andrea Meza wins Miss Universe 2020 |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127045854/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/andrea-meza-winner-miss-universe-2020/ |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=10 Hunyo 2022 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> == Personal na buhay == Pinakasalan ni Tunzi si Luthando Bolowana noong 22 Marso 2025 sa Paarl, Western Cape.<ref>{{Cite web |last=Naidoo |first=Alicia |date=23 Marso 2025 |title='I love you endlessly': Former Miss Universe Zozi Tunzi is married! |url=https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304173655/https://www.thesouthafrican.com/news/miss-universe-sa-zozibini-zozi-tunzi-married/ |archive-date=4 Marso 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |website=The South African |language=en-ZA}}</ref> Naganap ang kanilang tradisyonal na kasal noong 29 Marso 2025 sa Sidwadweni, Eastern Cape.<ref>{{Cite magazine |last=Manuel |first=Marilynn |date=1 Abril 2025 |title=LOOK {{!}} Inside Zozibini Tunzi and her husband Luthando Bolowana's colourful traditional wedding |url=https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201001150/https://www.news24.com/life/relationships/weddings/look-inside-zozibini-tunzi-and-her-husband-luthando-bolowanas-colourful-traditional-wedding-20250401 |archive-date=1 Pebrero 2026 |access-date=20 Agosto 2026 |magazine=News24 Life |language=en-US}}</ref> == Pilmograpiya == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Taon !Titulo !Tungkulin !Tala !Sang. |- |2022 |''The Woman King'' |Efe |Pansuportang papel |''<ref name="auto" />'' |- |2025 |''Bad Influencer'' |Naomi |Pangunahing papel |<ref>{{Cite web |last=Nontsele |first=Chuma |date=6 Nobyembre 2025 |title=Zozibini Tunzi on playing a mean girl in Netflix’s Bad Influencer: ‘It’s not the real me’ |url=https://www.news24.com/drum/celebs/zozibini-tunzi-on-playing-a-mean-girl-in-netflixs-bad-influencer-its-not-the-real-me-20251106-0510 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251106101521/https://www.news24.com/drum/celebs/zozibini-tunzi-on-playing-a-mean-girl-in-netflixs-bad-influencer-its-not-the-real-me-20251106-0510 |archive-date=6 Nobyembre 2025 |access-date=21 Agosto 2026 |website=News24 |language=en-US}}</ref> |} == Mga parangal == === National Film and Television Awards === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Taon !Parangal !Resulta !Sang. |- |2024 |Celebrity Personality of the Year |{{Nominated}} |<ref>{{cite news |last=Khanyile |first=Nokuthula |date=1 Oktubre 2024 |title=SA's 2024 National Film and Television Awards: Lawrence Maleka leads nominations list with four nods |language=en-ZA |work=News24 |url=https://www.news24.com/life/arts-and-entertainment/tv/sas-2024-national-film-and-television-awards-lawrence-maleka-leads-nominations-list-with-four-nods-20241001 |url-access=subscription |access-date=21 Agosto 2026}}</ref> |} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{instagram|zozitunzi}} {{S-start}} {{S-ach}} {{S-bef|before={{flagicon|Philippines}} [[Catriona Gray]]}} {{s-ttl|title=[[Miss Universe]]|years=[[Miss Universe 2019|2019]]}} {{S-aft|after={{flagicon|Mexico}} [[Andrea Meza]]}} {{S-bef|before=[[Tamaryn Green]]}} {{s-ttl|title=Miss South Africa|years=2019}} {{S-aft|after=Sasha Lee-Olivier}} {{S-end}} {{Miss Universe titleholders}} [[Kategorya:Nabubuhay na mga tao]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1993]] [[Kategorya:Lahat ng mga artikulong may pangungusap na walang pinagmulan]] [[Kategorya:Miss Universe]] g81pxdvruaqrqoa881u0pjmd2copplh Valle Cannobina 0 325433 2237220 2114694 2026-10-26T03:36:11Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237220 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Valle Cannobina|official_name=Comune di Valle Cannobina|native_name=|image_skyline=Cursolo panorama.jpg|image_caption=Cursolo|imagesize=|image_alt=|image_shield=Valle Cannobina-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_caption=|map_alt=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|4|9|N|8|36|30|E|type:city(273)_region:IT |display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbano-Cusio-Ossola]] (VB)|established_date=1 January 2019|frazioni=Cavaglio, Crealla, Cursolo, [[Falmenta]], Gurrone, Lunecco (Town Hall), Orasso, Spoccia|mayor=Luigi Milani|mayor_party=|area_total_km2=55.17|area_footnotes=|elevation_m=415|elevation_footnotes=|population_footnotes=|population_demonym=|postal_code=28825 (ex Cavaglio-Spoccia), 28827 (ex Cursolo-Orasso and Falmenta)|area_code=0323|istat=|saint=|day=|website=|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Valle Cannobina''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola]], rehiyon ng [[Piamonte]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|140|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Turin]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Verbania]], sa hangganan ng [[Suwisa]]. Noong Nobyembre 30, 2018, mayroon itong populasyon na 490 at may lawak na {{Convert|55.17|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ito ay itinatag noong Enero 1, 2019 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Cavaglio-Spoccia]], [[Cursolo-Orasso]], at [[Falmenta]].<ref>{{Cite web |title=Valle Cannobina municipality |url=http://www.regione.piemonte.it/governo/bollettino/abbonati/2018/29/attach/aa_aa_regione%20piemonte%20-%20legge%20regionale_2018-07-17_64198.pdf |access-date=2023-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616181856/http://www.regione.piemonte.it/governo/bollettino/abbonati/2018/29/attach/aa_aa_regione%20piemonte%20-%20legge%20regionale_2018-07-17_64198.pdf |archive-date=2024-06-16 |url-status=dead}}</ref> Ang Valle Cannobina ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Aurano]], [[Brissago]] (Suwisa), [[Cannobio]], [[Centovalli]] (Suwisa), [[Cossogno]], [[Gurro]], [[Malesco]], [[Miazzina]], [[Re (VB)|Re]], at [[Trarego Viggiona]]. == Heograpiya == Kabilang sa Valle Cannobina ang mga tinatahanang sentro ng [[Cavaglio-Spoccia|Cavaglio San Donnino]], Crealla, [[Cursolo-Orasso|Cursolo]], [[Falmenta]], Gurrone, Lunecco (luklukang munisipal), [[Cursolo-Orasso|Orasso]], at [[Cavaglio-Spoccia|Spoccia]]. == Mga sanggunian == <references /> {{Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] pgt7goi44u05ztrfhkjx4n2hq4rrc1x Bardello con Malgesso e Bregano 0 326044 2237270 2215969 2026-10-26T05:39:01Z Ryomaandres 8044 2237270 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Bardello con Malgesso e Bregano|official_name=Comune di Bardello con Malgesso e Bregano|native_name=|image_skyline=Malgesso,_VA_-_San_Michele_Arcangelo_v_S_02.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Ang ''[[frazione]]'' ng [[Malgesso]] at ang Simbahan ng San Arkanghel Miguel|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|50|07.3|N|8|41|51.04|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Varese|Varese]] (VA)|frazioni=|mayor_party=''Special Commissioner''|mayor=Federica Crupi|area_footnotes=|area_total_km2=7.58|population_footnotes=|population_total=3,634|population_as_of=Disyembre 30, 2021|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=21009|area_code=0332|website=|footnotes=}} Ang '''Bardello con Malgesso e Bregano''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Varese]], rehiyon ng Lombardia, hilagang [[Italya]]. Ito ay itinatag noong Enero 1, 2023 mula sa pagsasama ng [[Bardello]], [[Malgesso]], at [[Bregano]]. == Heograpiya == Ang munisipalidad ay matatagpuan tungkol sa {{Cvt|10|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Varese]] sa pagitan ng [[Lawa ng Varese]] at ng [[Lawa ng Maggiore]]. == Kasaysayan == Ang munisipalidad ay nilikha noong Enero 1, 2023 kasama ang pagsasanib ng mga dating independiyenteng munisipalidad ng Bardello, Bregano, at Malgesso.<ref>{{Cite web |date=2022-10-18 |title=Fusione tra Comuni della provincia: nasce Bardello con Malgesso e Bregano |url=https://www.laprovinciadivarese.it/fusione-tra-comuni-della-provincia-nasce-bardello-con-malgesso-e-bregano-314466/ |access-date=2023-01-02 |website=laprovinciadivarese.it |language=it}}</ref> Nauna nang inaprubahan ng mga mamamayan ng tatlong munisipalidad ang pagsasanib noong Pebrero 2022 at ang konseho ng rehiyon ng Lombardia noong Oktubre 2022<ref>{{Cite web |title=Il Comune di Bardello con Malgesso e Bregano (VA) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-bardello-con-malgesso-bregano/ |access-date=2023-01-02 |website=tuttitalia.it |language=it}}</ref> sa pamamagitan ng Batas Rehiyonal numero 21 ng Oktubre 21, 2022.<ref>{{Cite web |title=Comune di Bardello con Malgesso e Bregano (VA) |url=https://www.halleyweb.com/ccbdmgbn/hh/index.php |access-date=2023-12-02 |website=www.halleyweb.com |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202043658/https://www.halleyweb.com/ccbdmgbn/hh/index.php |url-status=dead }}</ref> Ang Bardello con Malgesso e Bregano ay isa sa dalawang pagsasanib ng mga munisipalidad sa Lombardia na inaprubahan noong 2023, kasama ang munisipalidad ng [[Campospinoso Albaredo]] at ang pangatlo sa Lalawigan ng Varese pagkatapos ng [[Maccagno con Pino e Veddasca]] (2014) at [[Cadrezzate con Osmate]] (2019).<ref>{{Cite web |title=Il nuovo Comune di Bardello con Malgesso e Bregano (VA) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-bardello-con-malgesso-bregano/ |access-date=2023-12-02 |website=Tuttitalia.it |language=it}}</ref> == Simbolo == Wala pang sariling eskudo de armas ang munisipyo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng Varese}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Infobox mapframe without OSM relation ID on Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] npkzzrlx4vo7xsotvwqn5pz985ml826 Vendrogno 0 327201 2237282 2192990 2026-10-26T05:45:18Z Ryomaandres 8044 2237282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian frazione|name=Vendrogno|official_name=|native_name={{native name|lmo|Vendrògn}}|image_skyline=Vendrogno ai suoi caduti.jpg|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|9|20|E|type:city(323)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardy]]|province=[[Province of Lecco|Lecco]] (LC)|comune=[[Bellano]]|frazioni=Bruga, Camaggiore, Inesio, Noceno, Mornico, Mosnico, Sanico|mayor_party=|mayor=|sister city=|area_footnotes=|area_total_km2=11.7|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_total=317|population_as_of=31 December 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Vendrognesi|elevation_footnotes=|elevation_m=731|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=23838|area_code=0341|website={{official website|http://www.comune.vendrogno.lecco.it/2003/}}|footnotes=}}Ang '''Vendrogno''' ([[Diyalektong Lecchese|Valvarronese]]: {{Lang|lmo|Vendrògn}}) ay isang dating ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecco]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} sa hilaga ng [[Milan]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilaga ng [[Lecco]]; bahagi na ito ng [[Bellano]] mula noong Enero 1, 2020. Mapupuntahan ang lokasyon mula sa pangunahing lambak ng [[Valsassina]], 4&nbsp;km mula sa munisipyo ng [[Taceno]], at ang [[Lawa ng Como]], na 8&nbsp;km ang layo ng munisipalidad ng [[Bellano]]. Ang Vendrogno ay may dating hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bellano]], [[Casargo]], [[Dervio]], [[Parlasco]], [[Taceno]], at [[Tremenico]]. San Lorenzo ang pangalan ng simbahan sa sentro ng Vendrogno. Mayroong ilang iba pang mga simbahan na matatagpuan sa Vendrogno. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240202093911/http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php |date=2024-02-02 }} {{Lalawigan ng Lecco}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] hufvzswdrc7dl9ep1d37wfh5r6dc07l 2237283 2237282 2026-10-26T05:46:01Z Ryomaandres 8044 2237283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian frazione|name=Vendrogno|official_name=|native_name={{native name|lmo|Vendrògn}}|image_skyline=Vendrogno ai suoi caduti.jpg|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|9|20|E|type:city(323)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardy]]|province=[[Province of Lecco|Lecco]] (LC)|comune=[[Bellano]]|frazioni=Bruga, Camaggiore, Inesio, Noceno, Mornico, Mosnico, Sanico|mayor_party=|mayor=|sister city=|area_footnotes=|area_total_km2=11.7|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_total=317|population_as_of=31 December 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Vendrognesi|elevation_footnotes=|elevation_m=731|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=23838|area_code=0341|website={{official website|http://www.comune.vendrogno.lecco.it/2003/}}|footnotes=}}Ang '''Vendrogno''' ([[Diyalektong Lecchese|Valvarronese]]: {{Lang|lmo|Vendrògn}}) ay isang dating ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecco]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} sa hilaga ng [[Milan]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilaga ng [[Lecco]]; bahagi na ito ng [[Bellano]] mula noong Enero 1, 2020. Mapupuntahan ang lokasyon mula sa pangunahing lambak ng [[Valsassina]], 4&nbsp;km mula sa munisipyo ng [[Taceno]], at ang [[Lawa ng Como]], na 8&nbsp;km ang layo ng munisipalidad ng [[Bellano]]. Ang Vendrogno ay may dating hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bellano]], [[Casargo]], [[Dervio]], [[Parlasco]], [[Taceno]], at [[Tremenico]]. San Lorenzo ang pangalan ng simbahan sa sentro ng Vendrogno. Mayroong ilang iba pang mga simbahan na matatagpuan sa Vendrogno. == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Vendrogno ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 13, 1967.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2735|titolo=Vendrogno|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=20 maggio 2023}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240202093911/http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php |date=2024-02-02 }} {{Lalawigan ng Lecco}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] eqyo9qqkmgueqhb9v88ev57cvj06zoz 2237285 2237283 2026-10-26T05:47:33Z Ryomaandres 8044 2237285 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian frazione|name=Vendrogno|official_name=|native_name={{native name|lmo|Vendrògn}}|image_skyline=Vendrogno ai suoi caduti.jpg|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|2|N|9|20|E|type:city(323)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardy]]|province=[[Province of Lecco|Lecco]] (LC)|comune=[[Bellano]]|frazioni=Bruga, Camaggiore, Inesio, Noceno, Mornico, Mosnico, Sanico|mayor_party=|mayor=|sister city=|area_footnotes=|area_total_km2=11.7|population_footnotes=<ref>Population data from [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]</ref>|population_total=317|population_as_of=31 December 2010|pop_density_footnotes=|population_demonym=Vendrognesi|elevation_footnotes=|elevation_m=731|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=23838|area_code=0341|website={{official website|http://www.comune.vendrogno.lecco.it/2003/}}|footnotes=}}Ang '''Vendrogno''' ([[Diyalektong Lecchese|Valvarronese]]: {{Lang|lmo|Vendrògn}}) ay isang dating ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Lecco]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} sa hilaga ng [[Milan]] at mga {{Convert|20|km|mi}} hilaga ng [[Lecco]]; bahagi na ito ng [[Bellano]] mula noong Enero 1, 2020. Mapupuntahan ang lokasyon mula sa pangunahing lambak ng [[Valsassina]], 4&nbsp;km mula sa munisipyo ng [[Taceno]], at ang [[Lawa ng Como]], na 8&nbsp;km ang layo ng munisipalidad ng [[Bellano]]. Ang Vendrogno ay may dating hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bellano]], [[Casargo]], [[Dervio]], [[Parlasco]], [[Taceno]], at [[Tremenico]]. San Lorenzo ang pangalan ng simbahan sa sentro ng Vendrogno. Mayroong ilang iba pang mga simbahan na matatagpuan sa Vendrogno. == Mga monumento at tanawin == ==== Simbahan ng San Gregorio ==== Itinayo noong Gitnang Kapanahunan ang simbahan ng San Gregorio Magno<ref>{{Cita web|url=http://www.lombardiabeniculturali.it/architetture/schede/1n070-00241/?view=luoghi&hid=4.1132&sort=sort_int&offset=5|titolo=Chiesa di S. Gregorio Magno - complesso, Via San Gregorio, 0 - Vendrogno (LC)|sito=Architetture – Lombardia Beni Culturali|accesso=2021-04-08}}</ref> ay inayos noong 1736.<ref name=":06">{{cita|Borghese|p. 441}}.</ref> Sentro ng isang parokya, naglalaman ito ng mga kagamitang itinayo noong ika-15 siglo.<ref name=":06" /> == Mga simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ng munisipalidad ng Vendrogno ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Marso 13, 1967.<ref>{{cita web|url=http://dati.acs.beniculturali.it/comuni/comuni.printDetail.html?2735|titolo=Vendrogno|sito=Archivio Centrale dello Stato|accesso=20 maggio 2023}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php Opisyal na website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240202093911/http://www.comune.vendrogno.lc.it/c097085/hh/index.php |date=2024-02-02 }} {{Lalawigan ng Lecco}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] erftim0ckpaieqmzzqkvdhyhjcxcm9n Paghihiwalay ng Mindanao 0 327251 2237120 2097791 2026-10-25T23:15:31Z ~2026-57165-29 168008 /* */ Putang Inang Bobong Marcos walang ginagawa.com 2237120 wikitext text/x-wiki {{Update|'''[[Mindanao]]''' at kay '''[[Rodrigo Bingo Duterte]]'''|date=Pebrero 2024}} Ika Enero 31, 2024 sa Rizal Park sa [[Lungsod ng Dabaw]] ay inimungkahi ni dating pangulong [[Rodrigo Duterte]] ang paghihiwalay "secession" ng [[Mindanao]] sa arkipelago ng [[Pilipinas]], kabilang ang [[Luzon]] at [[Kabisayaan]]. Ang Mindanao ang pangalawang malaking pulo sa [[Pilipinas]], kasunod ng Luzon na binubuo ng anim na rehiyon mula sa [[Hilagang Mindanao]], [[Bangsamoro]], [[Caraga]], [[Rehiyon ng Davao]], [[Tangway ng Zamboanga]] at [[Soccsksargen]].<ref>https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2024/02/01/2330004/mindanao-ihiwalay-na-sa-pilipinas-duterte</ref> Nakakahiyang Pilipinas, dahil ito lang ang nag iisang bansa sa ASEAN na bagsak ang ekonomiya, Samantalang ang ibang ASEAN countries ay patuloy na umuunlad at hindi bagsak ang ekonomiya di kagaya ng Pilipinas, Putang inang Bobong Marcos ito walang ginagawa Sana mamatay na Sana itong Bong Bong Marcos na bobong ito, Look ang Pilipinas ay bumalik na sa Lower Middle Income Country, dahil sa kabobohan ng Bong Bong Marcos na iyan, The Philippines is will going Back into Lower Middle Income Country a high risk of slipping back down its income ladder, as its newly minted Upper-Middle-Income Country (UMIC) status rests precariously close to the World Bank classification threshold. While the World Bank officially upgraded the Philippines to the UMIC bracket on July 1, 2026, after its Gross National Income (GNI) per capita reached $4,850, this figure exceeds the entry requirement of $4,636 by a narrow margin of just $214. Economists and think tanks warn that this statistical milestone is highly vulnerable to domestic economic headwinds and external geopolitical shocks. Mindanao Palayaw: Timog Pilipinas South Philippines Heograpiya Lokasyon Timog Silangang Asya Arkipelago Pilipinas Sukat 104,530 km2 (40,359 mi kuw) Ranggo ng sukat Ika-19 Pinakamataas na elebasyon 3,412 m (11,194 tal) Pamamahala Pilipinas Demograpiya Populasyon 21,968,174 Densidad ng pop. 232 /km2 (601 /mi kuw) ==Sanhi== Hindi magiging madali ayon sa ilang gabinete ni dating pangulong Duterte ang kanyang pahayag ng "secede the Mindanao now", ay magdudulot lamang ito ng sigalot sa Mindanao, Ani ni Juan Migz Zubiri ay mag hinay-hinay sa desisyon, dahil ay daraan sa masusing pag-aaral. ==Reaksyon== Tutol ang ilang grupong muslim (MNLF), (MILF) sa [[Bangsamoro]] maging ang chief minister na si [[Murad Ebrahim]] na hindi papayag na maihiwalay ang Mindanao sa Pilipinas upang maisulong ang katahimikan at kapayapaan ng bansa. Ilan rin'g mga senador tulad nina [[Juan Miguel Zubiri]] at Sek [[Carlito Galvez Jr.]] Ang hindi sang-ayon sa panawagan ng dating presidente.<ref>https://www.philstar.com/pilipino-star-ngayon/bansa/2024/02/05/2330978/nsc-governors-pumalag-sa-paghihiwalay-ng-mindanao</ref> {{center|{{Mindanao labelled map}}}} {{clear}} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:2024 sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mindanao]] [[Kategorya:Pilipinas]] qby73kr6wz2zjdnsx9av7us0zh7f51w Borgo d'Anaunia 0 328629 2237279 2108230 2026-10-26T05:42:23Z Ryomaandres 8044 2237279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Borgo d'Anaunia|official_name=Comune di Borgo d'Anaunia|native_name=|image_skyline=|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|53|23.01|N|11|8|9.66|E|type:city(313)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Trentino-Alto Adigio]]|province=[[Lalawigang Awtonomo ng Trento]] (TN)|frazioni=|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=63.23|population_footnotes=<ref name="istat">[http://demo.istat.it/bilmens2017gen/index.html Dato Istat].</ref>|population_total=2490|population_as_of=Disyembre 30, 2018|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=|area_code=0463|website=|footnotes=|image=Fondo_-_panorama_-_01.JPG}} Ang '''Borgo d'Anaunia''' ay isang ''[[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigang Awtonomo ng Trento|comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigang Awtonomo ng Trento]], rehiyon ng [[Trentino-Alto Adigio]], hilagang [[Italya]]. Ito ay itinatag noong 1 Enero 2020 sa pamamagitan ng pagsasanib ng mga munisipalidad ng [[Castelfondo]], [[Fondo]], at [[Malosco]].<ref>{{Cite web |editor-last=Tuttitalia |title=Il nuovo Comune di Borgo d'Anaunia (TN) |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovo-comune-di-borgo-d-anaunia/ |access-date=31 December 2019}}</ref> Ang munisipalidad ng Borgo d'Anaunia sa Lambak Val di Non ay matatagpuan sa taas na humigit-kumulang 1,000 metro sa ibabaw ng dagat. at may humigit-kumulang 2,500 na naninirahan. Kabilang dito ang mga [[Frazione|''frazione'']] ng Fondo (ang luklukan ng komuna), Castelfondo, Dovena, Malosco, Raina, Tret, at Vasio.<ref name=":0">{{Cite web |title=Borgo d’Anaunia - Trentino - Italy |url=https://www.trentino.com/en/trentino/val-di-non/borgo-d-anaunia/ |access-date=2024-04-27 |website=trentino.com |language=en-GB}}</ref> Nag-aalok ang Borgo d'Anaunia ng malawak na hanay ng mga posibilidad para sa isang aktibo at pangkulturang holiday, kasama ang buong pamilya at nakikipag-ugnayan sa kalikasan. Matutuklasan ng mga mahilig sa siklo ang paligid ng Borgo d'Anaunia sa kahabaan ng daang siklo Val di Non, habang masisiyahan ang mga hiker sa malawak na hanay ng mga hiking path at magagandang lawa tulad ng Lawa Smeraldo, Lawa Tret, o Rio Sass canyon. Ang mga simbahan sa mga nayon ay nagkakahalaga din ng pagbisita, pati na rin ang museo na "La Casa dell'Acqua" at ang metro ng tubig sa Fondo.<ref name=":0" /> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Trento}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 9ih8ftq29isijodue51ujibujw86tw4 Miss Universe 2025 0 331488 2237223 2235141 2026-10-26T03:42:11Z Allyriana000 119761 2237223 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|returns={{Hlist|Eslobenya|Gana|Hayti|Irak|Kosobo|Panama|Timog Aprika|Suwesya}}|venue=Impact Challenger Hall, Pak Kret, Nonthaburi, [[Taylandiya]]|debuts={{Hlist|Cabo Verde|Latina|Mayotte|Palestina|Rwanda}}|before=[[Miss Universe 2024|2024]]|next=[[Miss Universe 2026|2026]]|caption=Fátima Bosch|date=21 Nobyembre 2025|withdrawals={{Hlist|Albanya|Alemanya|Bahreyn|Eritreya|Hamayka|Hibraltar|Hilagang Masedonya|Iran|Kamerun|Kenya|Lupangyelo|Maldibas|Mongolya|Montenegro|Pidyi|Samoa|Somalya|Suriname|Tsipre|Usbekistan}}|broadcaster={{ubl|Telebisyon:|{{Hlist|[[Telemundo]]<ref>{{Cite web|date=6 Oktubre 2025|title=Telemundo To Debut Network's FIFA World Cup 26™ Song at the 2025 Billboard Latin Music Awards on Oct. 23 At 8pm/7c|url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2025/10/06/telemundo-to-debut-networks-fifa-world-cup-26-song-at-the-2025-billboard-latin-music-awards-on-oct-23-at-8pm-7c/|url-status=live|access-date=8 Oktubre 2025|website=NBCUniversal|language=en|archive-date=8 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008053941/https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/category/telemundo-en/}}</ref>}}|Streaming:{{Hlist|Peacock|AIS Play}}}}|entrants=118|placements=30|presenters={{hlist|Steve Byrne|[[Dayanara Torres]]|[[R'Bonney Gabriel]]}}|entertainment=Jeff Satur|image=Fátima Bosch coronation on GrandTV, headshot.jpg|winner='''[[Fátima Bosch]]'''|represented={{flagicon|Mexico}} Mehiko|photogenic=Mahyla Roth<br>{{flagicon|Costa Rica}} Kosta Rika|congeniality=Ceren Arslan<br>{{flagicon|Turkey}} Turkiya}} Ang '''Miss Universe 2025''' ay ang ika-74 na edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Impact Challenger, Pak Kret, Nonthaburi, [[Taylandiya]] noong 21 Nobyembre 2025.<ref>{{Cite web|date=6 Oktubre 2025|title=Telemundo To Debut Network's FIFA World Cup 26™ Song at the 2025 Billboard Latin Music Awards on Oct. 23 At 8pm/7c|url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2025/10/06/telemundo-to-debut-networks-fifa-world-cup-26-song-at-the-2025-billboard-latin-music-awards-on-oct-23-at-8pm-7c/|url-status=live|access-date=28 Nobyembre 2025|website=NBCUniversal|language=en|archive-date=8 Oktubre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251008053941/https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/category/telemundo-en/}}</ref><ref>{{Cite news |last=Castillejo|first=Dyan|date=10 Nobyembre 2025|title=Ahtisa Manalo embraces island life in Phuket, Thailand with Miss Universe sisters|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/11/10/ahtisa-manalo-embraces-island-life-in-phuket-thailand-with-miss-universe-sisters-1548|access-date=28 Nobyembre 2025|work=[[ABS-CBN News]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251124041457/https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/11/10/ahtisa-manalo-embraces-island-life-in-phuket-thailand-with-miss-universe-sisters-1548|archive-date=24 Nobyembre 2025}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Victoria Kjær Theilvig]] ng Dinamarka si [[Fátima Bosch]] ng Mehiko bilang Miss Universe 2025.<ref>{{Cite web |last=Aggarwal |first=Mithil |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Mexico, who sparked a walkout after host's bullying, is crowned Miss Universe |url=https://www.nbcnews.com/world/mexico/miss-mexico-stood-hosts-bullying-crowned-miss-universe-rcna245093 |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=NBC News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260807203538/https://www.nbcnews.com/world/mexico/miss-mexico-stood-hosts-bullying-crowned-miss-universe-rcna245093|archive-date=7 Agosto 2026}}</ref><ref name="SUMMARY2025">{{cite news |date=21 Nobyembre 2025|title=Mexico's Fatima Bosch, who walked out on organisers, crowned Miss Universe|url=https://www.bbc.com/news/articles/cgmxmxljg8mo.amp|work=[[BBC]]|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429114242/https://www.bbc.com/news/articles/cgmxmxljg8mo|archive-date=29 Abril 2026}}</ref> Ito ang ikaapat na tagumpay ng Mehiko sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang ''first runner-up'' si [[Praveenar Singh]] ng Taylandiya, at nagtapos bilang ''second runner-up'' si [[Stephany Abasali]] ng Beneswela. 118 kandidata mula sa 117 bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Harvey |first=Lex |date=21 Nobyembre 2025 |title=Scandal-plagued Miss Universe competition to crown winner |url=https://www.cnn.com/2025/11/20/style/miss-universe-2025-finale-winner-intl-hnk |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[CNN]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251121050426/https://edition.cnn.com/2025/11/20/style/miss-universe-2025-finale-winner-intl-hnk|archive-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> Pinangunahan ni Steve Byrne ang kompetisyon, samantalang sina [[Miss Universe 1993]] [[Dayanara Torres]] at [[Miss Universe 2022]] [[R'Bonney Gabriel]] ang nagsilbing mga ''commentary host''.<ref name="TOP30A">{{cite web |date=8 Nobyembre 2025 |title=Dayanara Torres participará en Miss Universe 2025 |trans-title=Dayanara Torres will participate in Miss Universe 2025 |url=https://www.elvocero.com/escenario/dayanara-torres-participar-en-miss-universe-2025/article_bb951cbc-bcb6-403f-bad7-db3fbc43be87.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108214145/https://www.elvocero.com/escenario/dayanara-torres-participar-en-miss-universe-2025/article_bb951cbc-bcb6-403f-bad7-db3fbc43be87.html |archive-date=8 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=El Vocero |language=es}}</ref><ref>{{cite web |date=27 Oktubre 2025 |title=ABS-CBN, AIS Play to air Miss Universe; four Asia platforms take live rights for Nov pageant |url=https://www.contentasia.tv/news/abs-cbn-ais-play-air-miss-universe-four-asia-platforms-take-live-rights-nov-pageant |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251108124211/https://www.contentasia.tv/news/abs-cbn-ais-play-air-miss-universe-four-asia-platforms-take-live-rights-nov-pageant |archive-date=8 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=ContentAsia |language=en}}</ref> Nagtanghal si Jeff Satur sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |date=28 Hulyo 2025 |title=Miss Universe picks Omar Harfouch as Judge in Elite Panel led by Raul Rocha |url=https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/miss-universe-picks-omar-harfouch-as-judge-in-elite-panel-led-by-raul-rocha |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Khaleej Times |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511030156/https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/miss-universe-picks-omar-harfouch-as-judge-in-elite-panel-led-by-raul-rocha|archive-date=11 Mayo 2026}}</ref> == Kaligiran == [[File:เมืองทองธานี_(4).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%B5_(4).jpg|thumb|Impact Challenger Hall, ang lokasyon ng Miss Universe 2025]] === Lokasyon at petsa === Noong 16 Nobyembre 2024, pagkatapos ng Miss Universe 2024 pageant, inanunsyo ng may-ari ng Legacy Holding Group USA Inc. na si Raúl Rocha Cantú na maaaring maganap ang ika-74 na edisyon ng Miss Universe sa isa sa mga na-''shortlist'' na bansang ito: Arhentina, Espanya, Indiya, Kosta Rika, Maruekos, Republikang Dominikano, Taylandiya, at Timog Aprika.<ref>{{cite web |last1=Alvarez |first1=Anaité |date=18 Nobyembre 2024 |title=Global expectation: Where will Miss Universe 2025 be? |url=https://tvaztecaguate.com/miss-universo/2024/11/18/expectativa-global-donde-sera-miss-universe-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241118215824/https://tvaztecaguate.com/miss-universo/2024/11/18/expectativa-global-donde-sera-miss-universe-2025/ |archive-date=18 Nobyembre 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=TV Azteca Guate |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Purnell |first1=Kristoff |date=17 Nobyembre 2024 |title=Chelsea Manalo wins 1st Miss Universe Asia; 2025 hosts teased |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400394/chelsea-manalo-wins-1st-miss-universe-asia-2025-hosts-teased |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241119063556/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2024/11/17/2400394/chelsea-manalo-wins-1st-miss-universe-asia-2025-hosts-teased |archive-date=19 Nobyembre 2024 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref> Kalaunan ay nabago ang listahan noong 7 Pebrero 2025 noong inanunsyo ng Miss Universe Organization sa kanilang ''Facebook page'' ang bagong listahan ng mga bansang maaring pangyarihan ng kompetisyon: Espanya, Kosta Rika, Niherya, Pilipinas, Republikang Dominikano, Taylandiya, ay Timog Aprika.<ref>{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=8 Pebrero 2025 |title=Philippines considered as potential host for next Miss Universe pageant |url=https://tribune.net.ph/2025/02/07/philippines-considered-as-potential-host-for-next-miss-universe-pageant |archive-url=https://web.archive.org/web/20250907021654/https://tribune.net.ph/2025/02/07/philippines-considered-as-potential-host-for-next-miss-universe-pageant |archive-date=7 Setyembre 2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=Daily Tribune |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=8 Pebrero 2025 |title=Thailand to host Miss Universe 2025 |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/02/08/2420143/thailand-host-miss-universe-2025 |access-date=8 Pebrero 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250602201653/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/02/08/2420143/thailand-host-miss-universe-2025|archive-date=2 Hunyo 2025}}</ref> Noong 8 Pebrero 2025, inanunsyo ng Miss Universe Organization sa kanilang mga pahina sa [[hatirang pangmadla]] na magaganap ang ika-74 edisyon ng Miss Universe sa Bangkok, Taylandiya sa 21 Nobyembre 2025, na may mga karagdagang kaganapan na naka-iskedyul para sa Phuket at Pattaya na may mga karagdagang kaganapan na naka-iskedyul sa [[Phuket]] at Pattaya.<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Cite web |last= |first= |date=8 Pebrero 2025 |title=Miss Universe 2025 will be held in Thailand |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/935618/miss-universe-2025-will-be-held-in-thailand/story/ |access-date=8 Pebrero 2025 |website=GMA Integrated News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429090318/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/hobbiesandactivities/935618/miss-universe-2025-will-be-held-in-thailand/story/|archive-date=29 Abril 2026}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |last=Lugay |first=Elton |date=9 Pebrero 2025 |title=Miss Universe returns to NYC, announces Thailand as 2025 pageant host |url=https://usa.inquirer.net/165987/miss-universe-returns-to-nyc-announces-thailand-as-2025-pageant-host |access-date=12 Pebrero 2025 |website=Inquirer USA |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250607034834/https://usa.inquirer.net/165987/miss-universe-returns-to-nyc-announces-thailand-as-2025-pageant-host|archive-date=7 Hunyo 2025}}</ref> Ito ang ikaapat na beses na magaganap ang kompetisyon sa Taylandiya. Kalaunan ay inanunsyo na magaganap ang kompestisyon sa Impact Challenger sa Pak Kret, kung saan idinaos ang [[Miss Universe 2005]] at [[Miss Universe 2018]].<ref name=":8">{{Cite web |last=Escuadro |first=Kiko |date=11 Pebrero 2025 |title=Miss Universe 2025 to be crowned in Bangkok on 21 November |url=https://tribune.net.ph/2025/02/11/miss-universe-2025-to-be-crowned-in-bangkok-on-21-november |access-date=12 Pebrero 2025 |website=Daily Tribune |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260809080529/https://tribune.net.ph/2025/02/11/miss-universe-2025-to-be-crowned-in-bangkok-on-21-november|archive-date=9 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=8 Pebrero 2025 |title=74th Miss Universe pageant finds host country in Thailand |url=https://entertainment.inquirer.net/596657/74th-miss-universe-pageant-finds-host-country-in-thailand |access-date=27 Agosto 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429105308/https://entertainment.inquirer.net/596657/74th-miss-universe-pageant-finds-host-country-in-thailand|archive-date=29 Abril 2026}}</ref> Noong 23 Abril, iniluklok bilang direktibong ehekutibo ng kompetisyon ang negosyanteng Taylandes na si [[Nawat Itsaragrisil]].<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=23 Abril 2025 |title=MGI founder Nawat Itsaragrisil is new Miss Universe executive director |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/04/23/2437785/mgi-founder-nawat-itsaragrisil-new-miss-universe-executive-director |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260429072719/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/04/23/2437785/mgi-founder-nawat-itsaragrisil-new-miss-universe-executive-director|archive-date=29 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Paulina |date=12 Nobyembre 2025 |title=Who Is Nawat Itsaragrisil? Facts About the Executive Director of "Miss Universe" |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/nawat-itsaragrisil-facts-miss-universe-a6887-20251112-dyn |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=Preview Philippines |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260107065620/https://www.preview.ph/culture/entertainment/nawat-itsaragrisil-facts-miss-universe-a6887-20251112-dyn|archive-date=7 Enero 2026}}</ref> Noong 25 Oktubre, kinumpirma ni Itsaragrisil na magpapatuloy pa rin ang kompetisyon ayon sa nakatakda sa kabila ng isang taong pagluluksa na idineklara kasunod ng pagkamatay ni Sirikit, ang dating reyna ng Taylandiya, noong nakaraang araw.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=25 Oktubre 2025 |title=Miss Universe 2025 to proceed amid death of Thailand’s Queen Sirikit |url=https://entertainment.inquirer.net/635195/miss-universe-2025-to-proceed-as-planned-but-with-adjustments |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260426231848/https://entertainment.inquirer.net/635195/miss-universe-2025-to-proceed-as-planned-but-with-adjustments|archive-date=26 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Requintina |first=Robert |date=25 Oktubre 2025 |title='Tuloy na tuloy:' 74th Miss Universe Pageant will proceed in Thailand |url=https://mb.com.ph/2025/10/25/74th-miss-universe-pageant-will-proceed-in-thailand |access-date=16 Nobyembre 2025 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125174621/https://mb.com.ph/2025/10/25/74th-miss-universe-pageant-will-proceed-in-thailand?__cf_chl_rt_tk=PexG..xr56an12A9BO_Y_kivvrITcgoqd6YGrHwBZ34-1764092781-1.0.1.1-00j9XbFIhbaWIbmi5AJGDLTa7FMwRv4_Mqjsrmnis0g|archive-date=25 Nobyembre 2025}}</ref> Inayon ng mga tagapag-ayos ng kompetisyon ang mga kaugnay na gawain nito alinsunod sa mga rekomendasyon ng pamahalaan ng Taylandiya upang umangkop sa panahon ng pagluluksa.<ref>{{Cite web |last=C. |first=Toff |date=26 Oktubre 2025 |title=Miss Universe 2025 to push through with adjustments following Thailand's Queen Mother Sirikit's passing |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/10/26/miss-universe-2025-to-push-through-following-thailand-s-queen-mother-sirikit-s-passing-1805 |access-date=18 Nobyembre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=EN|archive-url=https://web.archive.org/web/20251125174815/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2025/10/26/miss-universe-2025-to-push-through-following-thailand-s-queen-mother-sirikit-s-passing-1805|archive-date=25 Nobyembre 2025}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Dalawampu't-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging ''isang runner''-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|First runner-up sa Miss Lebanon 2024 si Sarah Bou Jaoude ng Libano.<ref>{{cite news|title=Lebanon crowns Nada Koussa as Miss Lebanon 2024|url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en|access-date=4 Agosto 2026|newspaper=LBCI|language=en|archive-date=28 Hulyo 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240728110858/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/786335/lbci-lebanon-articles/en|url-status=live}}</ref><br>Second runner-up sa Miss Universe Panama 2024 si Mirna Caballini ng Panama.<ref>{{Cite news|last=Arias|first=Fanny|date=22 Abril 2025|title=Mirna Caballini Bouche representará a Panamá en Miss Universo 2025|trans-title=Mirna Caballini Bouche will represent Panama at Miss Universe 2025.|url=https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250424021837/https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294|archive-date=24 Abril 2025|access-date=4 Agosto 2026|website=Panamá América|language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Arias |first=Fanny |date=22 April 2025 |title=Mirna Caballini Bouche representará a Panamá en Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Mirna Caballini Bouche will represent Panama at Miss Universe 2025. |website=Panamá América |url=https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294 |url-status=live |access-date=3 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424021837/https://www.panamaamerica.com.pa/variedades/mirna-caballini-bouche-representara-panama-en-miss-universo-2025-1248294 |archive-date=24 April 2025}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'',{{Efn|Bawat sa mga kandidata mula sa Baybaying Gaing, Bangglades, Biyetnam, Bulgarya, Cabo Verde, Dinamarka, Gana, Guadalupe, Hayti, Irak, Mawrisyo, Mayotte, Palestina, Paragway, Rwanda, Serbya, Timog Aprika, at Suwesya, ay pinili sa pamamagitan ng isang casting process na isinagawa ng kani-kanilang mga pambansang organisasyon.<ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=23 Setyembre 2025 |title=7 Potret Tangia Zaman Methila Miss Universe Bangladesh 2025, Outstanding! |trans-title=7 Portraits of Tangia Zaman Methila, Miss Universe Bangladesh 2025, Outstanding! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-tangia-zaman-methila-miss-universe-bangladesh-2025-c1c2-01-cw2f3-qq4335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301173901/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-tangia-zaman-methila-miss-universe-bangladesh-2025-c1c2-01-cw2f3-qq4335 |url-status=live |archive-date=1 Marso 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=IDN Times |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |date=17 Hunyo 2025 |title=Gaby Guha Officially Nominated as Miss Universe Bulgaria 2025 |url=https://www.wric.com/business/press-releases/ein-presswire/822815104/gaby-guha-officially-nominated-as-miss-universe-bulgaria-2025/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206044918/https://www.wric.com/business/press-releases/ein-presswire/822815104/gaby-guha-officially-nominated-as-miss-universe-bulgaria-2025/ |archive-date=6 Disyembre 2025 |access-date=4 Agosto 2026 |website=WRIC-TV|language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Oktubre 2025 |title=Cabo Verde marca presença histórica no Miss Universo com Prissy Gomes |trans-title=Cape Verde makes a historic appearance at Miss Universe with Prissy Gomes |url=https://inforpress.cv/en/cabo-verde-marca-presenca-historica-no-miss-universo-com-prissy-gomes |access-date=4 Agosto 2026 |website=Inforpres |language=pt-CV}}</ref><ref>{{Cite news |last=Adanle |first=Angèle M. |date=15 July 2025 |title=Miss Universe: Miss Côte d'Ivoire 2025 Fatima Koné sidelined? Former miss contestants are being solicited |url=https://beninwebtv.com/en/miss-universe-miss-cote-divoire-2025-fatima-kone-sidelined-former-miss-contestants-are-being-solicited/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251224185848/https://beninwebtv.com/en/miss-universe-miss-cote-divoire-2025-fatima-kone-sidelined-former-miss-contestants-are-being-solicited/ |archive-date=24 December 2025 |access-date=1 March 2026 |website=beninwebtv.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=18 November 2025 |title=7 Potret Monique Sonne Miss Universe Denmark 2025, Charming Banget! |trans-title=7 Portraits of Monique Sonne, Miss Universe Denmark 2025, So Charming! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-monique-sonne-miss-universe-denmark-2025-charming-c1c2-01-cw2f3-73prnx |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213015646/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-monique-sonne-miss-universe-denmark-2025-charming-c1c2-01-cw2f3-73prnx |url-status=live |archive-date=13 December 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[IDN Times]] |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ofori |first=Oral |date=13 October 2025 |title=Osam-Peters crowned Miss Universe Ghana 2025, to rep globally |url=https://www.theafricandream.net/osam-peters-miss-universe-ghana/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260117130209/https://www.theafricandream.net/osam-peters-miss-universe-ghana/ |archive-date=17 January 2026 |access-date=1 March 2026 |website=TheAfricanDream |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last1=Martial |first1=Christelle |last2=Pelmard |first2=Barbara |date=13 July 2025 |title=Ophély Mezino représentera la Guadeloupe au concours Miss Univers 2025 |trans-title=Ophély Mezino will represent Guadeloupe at the Miss Universe 2025 competition |url=https://la1ere.franceinfo.fr/guadeloupe/ophely-mezino-representera-la-guadeloupe-au-concours-miss-univers-1604259.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121075351/https://la1ere.franceinfo.fr/guadeloupe/ophely-mezino-representera-la-guadeloupe-au-concours-miss-univers-1604259.html |archive-date=21 November 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[:fr:Outre-mer La Première (réseau)|Outre-mer la 1ère]] |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |date=31 October 2025 |title=Melissa Sapini to represent Haiti at Miss Universe 2025 after Florida crowning |url=https://haitiantimes.com/2025/10/31/melissa-sapini-miss-universe-haiti-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102031159/https://haitiantimes.com/2025/10/31/melissa-sapini-miss-universe-haiti-2025/ |archive-date=2 November 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[The Haitian Times]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=20 August 2025 |title=7 Potret Hanin Al Qoreishy Miss Universe Irak 2025, Memukau! |trans-title=7 Portraits of Hanin Al Qoreishy, Miss Universe Iraq 2025, Stunning! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-hanin-al-qoreishy-miss-universe-irak-2025-c1c2-01-cw2f3-3948qk |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301180555/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-hanin-al-qoreishy-miss-universe-irak-2025-c1c2-01-cw2f3-3948qk |url-status=live |archive-date=1 March 2026 |access-date=1 March 2026 |website=[[IDN Times]] |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |date=3 September 2025 |title=À Royal Green, Réduit : Aurélie Alcindor nommée Miss Universe Mauritius 2025 |trans-title=In Royal Green, Réduit: Aurélie Alcindor named Miss Universe Mauritius 2025 |url=https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251106123813/https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |archive-date=6 November 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[Le Mauricien]] |language=fr}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mathias Ali |first=Shanyce |date=20 October 2025 |title=Une ambassadrice mahoraise à Miss Universe : le défi de Nourya Aboutoihi |trans-title=A Mayotte ambassador at Miss Universe: Nourya Aboutoihi's challenge |url=https://lejournaldemayotte.yt/2025/10/20/une-ambassadrice-mahoraise-a-miss-universe-le-defi-de-nouria-aboutoihi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206165445/https://lejournaldemayotte.yt/2025/10/20/une-ambassadrice-mahoraise-a-miss-universe-le-defi-de-nouria-aboutoihi/ |archive-date=6 December 2025 |access-date=1 March 2026 |website=Le Journal De Mayotte |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burke |first=Minyvonne |date=19 Agosto 2025 |title=Nadeen Ayoub will be first model to represent Palestine at Miss Universe pageant |url=https://www.nbcnews.com/pop-culture/pop-culture-news/nadeen-ayoub-will-first-model-represent-palestine-miss-universe-pagean-rcna225917 |access-date=7 Setyembre 2025 |website=[[NBC News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=9 September 2025 |title=7 Potret Yanina Gomez Miss Universe Paraguay 2025, Captivating! |trans-title=7 Captivating Portraits of Yanina Gomez, Miss Universe Paraguay 2025! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-yanina-gomez-miss-universe-paraguay-2025-captivating-c1c2-01-cw2f3-d790y2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912104539/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-yanina-gomez-miss-universe-paraguay-2025-captivating-c1c2-01-cw2f3-d790y2 |url-status=live |archive-date=12 September 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[IDN Times]] |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=11 November 2025 |title=7 Potret Solange Keita Miss Universe Rwanda 2025, Inspiratif! |trans-title=7 Inspiring Portraits of Solange Keita, Miss Universe Rwanda 2025! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-solange-keita-miss-universe-rwanda-2025-inspiratif-c1c2-01-cw2f3-947gnn |archive-url=https://web.archive.org/web/20251211091304/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-solange-keita-miss-universe-rwanda-2025-inspiratif-c1c2-01-cw2f3-947gnn |url-status=live |archive-date=11 December 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[IDN Times]] |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |editor=Wahyu Kurniawan |date=8 November 2025 |title=7 Potret Elena Egorova Miss Universe Serbia 2025, Charming Banget! |trans-title=7 Portraits of Elena Egorova, Miss Universe Serbia 2025, So Charming! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-elena-egorova-miss-universe-serbia-2025-charming-banget-c1c2-01-cw2f3-xh32dz |archive-url=https://web.archive.org/web/20251213004327/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-elena-egorova-miss-universe-serbia-2025-charming-banget-c1c2-01-cw2f3-xh32dz |url-status=live |archive-date=13 December 2025 |access-date=1 March 2026 |website=[[IDN Times]] |language=id}}</ref><ref>{{Cite news |author=Ngenyane| first=Andiswa |date=23 October 2025 |title=Melissa to represent Mzansi for Miss Universe! |url=https://www.snl24.com/dailysun/celebs/melissa-nayimuli-crowned-miss-universe-south-africa-2025-after-two-previous-attempts-20251023#google_vignette |access-date=23 October 2025 |website=[[Daily Sun (South Africa)|Daily Sun]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |author=Vittrup |first=Alexander |date=14 October 2025 |title=Josh Yugen to appoint Miss Universe Sweden 2025 |url=https://scandasia.com/filipino-director-josh-yugen-takes-over-miss-universe-sweden-franchise/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251014071626/https://scandasia.com/filipino-director-josh-yugen-takes-over-miss-universe-sweden-franchise/ |archive-date=14 October 2025 |access-date=14 October 2025 |website=Scandasia |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 October 2025 |title=Giang to make Việt Nam's beauty shine at Miss Universe 2025 |url=https://vietnamnews.vn/life-style/1727283/giang-to-make-vie-t-nam-s-beauty-shine-at-miss-universe-2025.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251014192126/https://vietnamnews.vn/life-style/1727283/giang-to-make-vie-t-nam-s-beauty-shine-at-miss-universe-2025.html |archive-date=14 October 2025 |access-date=14 October 2025 |website=[[Việt Nam News]] |language=en}}</ref>}}<ref>{{Cite web |last=Guy |first=Jack |date=18 Agosto 2025 |title=Miss Palestine to compete in Miss Universe pageant for first time |url=https://www.cnn.com/2025/08/18/style/miss-universe-palestine-scli-intl |access-date=7 Setyembre 2025 |website=[[CNN]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250818142932/https://edition.cnn.com/2025/08/18/style/miss-universe-palestine-scli-intl|archive-date=18 Agosto 2025}}</ref> at apat na kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi. Mula Hunyo hanggang Hulyo 2025, ipinalabas ng Telemundo ang palatuntunan na ''Miss Universe Latina, el reality'' sa Estados Unidos, na pumili ng isang kandidatang na kumakatawan sa mga Hispano at Latino-Amerikana sa bansa, na itinalaga bilang ''Miss Universe Latina''.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=18 Nobyembre 2024 |title=Telemundo Unveils Miss Universe® Latina, El Reality, A Competition Designed to Crown the First-Ever Miss Universe® Latina Delegate to Participate in the 74th Miss Universe® Pageant |url=https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2024/11/18/telemundo-unveils-miss-universe-latina-el-reality-a-competition-designed-to-crown-the-first-ever-miss-universe-latina-delegate-to-participate-in-the-74th-miss-universe-pageant/ |access-date=23 Abril 2025 |website=NBCUniversal News Group |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260609180838/https://nbcuniversalnewsgroup.com/telemundo/2024/11/18/telemundo-unveils-miss-universe-latina-el-reality-a-competition-designed-to-crown-the-first-ever-miss-universe-latina-delegate-to-participate-in-the-74th-miss-universe-pageant/|archive-date=9 Hunyo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Civita |first=Alicia |date=18 Nobyembre 2024 |title=Telemundo Announces New Reality Show 'Miss Universe Latina' |url=https://www.latintimes.com/telemundo-announces-new-reality-show-miss-universe-latina-566264 |access-date=23 Abril 2025 |website=Latin Times |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260515225041/https://www.latintimes.com/telemundo-announces-new-reality-show-miss-universe-latina-566264|archive-date=15 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Cortes |first1=Gabriela |last2=Collantes |first2=Alonso |date=12 Mayo 2025 |title=Jacky Bracamontes nos habla de 'Miss Universe Latina, El Reality' |trans-title=Jacky Bracamontes reveals exclusive details about ‘Miss Universe Latina, El Reality’ |url=https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250512831530/jacky-bracamontes-miss-universe-latina-reality-telemundo/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519133141/https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250512831530/jacky-bracamontes-miss-universe-latina-reality-telemundo/ |archive-date=19 Mayo 2025 |access-date=8 Hunyo 2025 |website=¡Hola! |language=es-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=22 Hulyo 2025 |title=Pageant veteran Yamilex Hernandez is first-ever ‘Miss Universe Latina’ |url=https://entertainment.inquirer.net/620183/pageant-veteran-yamilex-hernandez-is-first-ever-miss-universe-latina |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260726153828/https://entertainment.inquirer.net/620183/pageant-veteran-yamilex-hernandez-is-first-ever-miss-universe-latina|archive-date=26 Hulyo 2026}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Dorcas Dienda si Miss Universe DR Congo 2025 Déborah Djema matapos siyang mapatalsik sa kaniyang titulo buhat ng pagtanggi sa pagpirma ng isang mandatoryong kontrata na kinakailangan ng pambansang organisasyon.<ref>{{Cite news |author=Valdez |first=Cynthia |date=4 Setyembre 2025 |title=Destituyen a Déborah Djema, Miss Universe Congo 2025, ¿qué pasó y quién la sustituirá? |language=es |trans-title=Miss Universe Congo 2025 Déborah Djema dethroned. What happened and who will replace her? |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250905854035/miss-universe-congo-2025-deborah-djema-destitucion/ |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905061925/https://www.hola.com/us-es/entretenimiento/20250905854035/miss-universe-congo-2025-deborah-djema-destitucion/ |archive-date=5 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bakambana |first=Germaine |date=28 Agosto 2025 |title=Déborah DJEMA, élue Miss Univers RDC 2025, représentera le Grand Congo en décembre prochain en Thaïlande |language=fr |trans-title=Déborah DJEMA, elected Miss Universe DRC 2025, will represent the Greater Congo next December in Thailand |website=PourElle.info |url=https://pourelle.info/deborah-djema-elue-miss-univers-rdc-2025-representera-le-grand-congo-en-decembre-prochain-en-thailande/ |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828164909/https://pourelle.info/deborah-djema-elue-miss-univers-rdc-2025-representera-le-grand-congo-en-decembre-prochain-en-thailande/ |archive-date=28 Agosto 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Bakambana |first=Germaine |date=4 Setyembre 2025 |title=Destitution de Déborah DJEMA : La nouvelle Miss Univers RDC perd sa couronne après avoir refusé de signer un contrat |language=fr |trans-title=Déborah DJEMA dismissed: The new Miss Universe DRC loses her crown after refusing to sign a contract |website=PourElle.info |url=https://pourelle.info/destitution-de-deborah-djema-la-nouvelle-miss-univers-rdc-perd-sa-couronne-apres-avoir-refuse-de-signer-un-contrat/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250904222245/https://pourelle.info/destitution-de-deborah-djema-la-nouvelle-miss-univers-rdc-perd-sa-couronne-apres-avoir-refuse-de-signer-un-contrat/ |archive-date=4 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ng ''first runner-up'' ng Miss Universe Trinidad & Tobago 2025 na si Latifa Morris ang orihinal na nagwagi na si Sihlé Letren,<ref>{{Cite web |last=Doughty |first=Melissa |date=25 Hulyo 2025 |title=Dr Sihlé Letren is Miss Universe TT 2025 |url=https://newsday.co.tt/2025/07/25/dr-sihle-letren-is-miss-universe-tt-2025/ |access-date=2 Agosto 2025 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260125185545/https://newsday.co.tt/2025/07/25/dr-sihle-letren-is-miss-universe-tt-2025/|archive-date=25 Enero 2026}}</ref> matapos nitong bumitiw dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=11 Setyembre 2025 |title=Miss Universe T&T steps down, cites “ongoing challenges |url=https://trinidadexpress.com/newsextra/miss-universe-t-t-steps-down-cites-ongoing-challenges/article_48c1bd34-6676-4491-b033-bdd8f3049206.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250911134000/https://trinidadexpress.com/newsextra/miss-universe-t-t-steps-down-cites-ongoing-challenges/article_48c1bd34-6676-4491-b033-bdd8f3049206.html |archive-date=11 Setyembre 2025 |access-date=12 Setyembre 2025 |website=Trinidad Express Newspapers |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Doughty |first=Melissa |date=11 Setyembre 2025 |title=Dr Sihlé Letren resigns as Miss Universe TT |url=https://newsday.co.tt/2025/09/11/dr-sihle-letren-resigns-as-miss-universe-tt/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912040736/https://newsday.co.tt/2025/09/11/dr-sihle-letren-resigns-as-miss-universe-tt/ |archive-date=12 Setyembre 2025 |access-date=12 Setyembre 2025 |website=Trinidad and Tobago Newsday |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |author=Andini |first=Dewi |date=6 Oktubre 2025 |title=7 Potret Latifah Morris Miss Universe Trinidad dan Tobago 2025, Stunning Abis! |language=id |trans-title=7 Portraits of Latifah Morris, Miss Universe Trinidad and Tobago 2025, Absolutely Stunning! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-latifah-morris-miss-universe-trinidad-dan-tobago-2025-c1c2-01-cw2f3-qvbr38 |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012154854/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-latifah-morris-miss-universe-trinidad-dan-tobago-2025-c1c2-01-cw2f3-qvbr38 |archive-date=12 Oktubre 2025}}</ref> Pinalitan ni Zhao Na si Xuhe Hou bilang kinatawan ng Tsina dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=30 Hulyo 2024 |title=侯旭合摘得桂冠！！第 72 届环球小姐中国区大赛皇冠之夜：华丽落幕，星光绽放 |trans-title=Hou Xuhe won the crown! ! The 72nd Miss Universe China crown night: a gorgeous ending with star-studded glory |url=https://caijing.chinadaily.com.cn/a/202407/30/WS66a88451a310054d254ea9b5.html |access-date=21 Nobyembre 2024 |website=China Daily |language=zh |archive-date=27 Nobyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127093947/https://caijing.chinadaily.com.cn/a/202407/30/WS66a88451a310054d254ea9b5.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |author=Le |first=Linh |date=16 Abril 2025 |title=4 Miss Universe national winners stripped of titles |language=en |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/4-miss-universe-national-winners-stripped-of-titles-4874881.html |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427040311/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/4-miss-universe-national-winners-stripped-of-titles-4874881.html |archive-date=27 Abril 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |language=en |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017093012/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=17 Oktubre 2025}}</ref> Pinalitan ng second runner-up ng Miss Polonia 2025 na si Emily Reng ang orihinal na kandidata ng Polonya na si Miss Polski 2025 Oliwia Mikulska matapos malipat ang prangkisa ng Miss Universe sa Polonya sa Miss Polonia.<ref>{{Cite news |last=Wolniewicz |first=Natalia |date=29 Hunyo 2025 |title=To ona została Miss Polski 2025. Oliwia Mikulska ma na swoim koncie spore osiągnięcia |language=pl |trans-title=She is Miss Poland 2025. Oliwia Mikulska has a lot of achievements under her belt. Oliwia Mikulska is Miss Poland 2025. |website=Onet.pl |url=https://www.onet.pl/styl-zycia/plejada/to-ona-zostala-miss-polski-2025-oliwia-mikulska-ma-na-swoim-koncie-spore-osiagniecia/jych0l5,0898b825 |url-status=live |access-date=30 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629223057/https://www.onet.pl/favicon.ico |archive-date=29 Hunyo 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Szulim |first=Igor |date=22 Oktubre 2025 |title=Takiej reprezentantki jeszcze nie mieliśmy. 19-latka z Chicago powalczy o tytuł Miss Universe |language=pl |trans-title=We've never had a representative like this before. A 19-year-old from Chicago will compete for the Miss Universe title |website=Plejada |url=https://plejada.pl/newsy/miss-universe-2025-kim-jest-emily-reng-reprezentantka-polski/z4qtn1t |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022194152/https://plejada.pl/newsy/miss-universe-2025-kim-jest-emily-reng-reprezentantka-polski/z4qtn1t |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Cabo Verde, Mayotte, Palestina, at Rwanda.<ref>{{cite news |author=Oliveira |first=Aline |date=20 Oktubre 2025 |title=Cabo Verde estreia-se no concurso Miss Universo com modelo Prissy Gomes |language=pt |trans-title=Cape Verde debuts in the Miss Universe contest with model Prissy Gomes |website=Balai |url=https://www.balai.cv/balai-style/cabo-verde-estreia-se-no-concurso-miss-universo-com-modelo-prissy-gomes/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022183126/https://www.balai.cv/balai-style/cabo-verde-estreia-se-no-concurso-miss-universo-com-modelo-prissy-gomes/ |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite news |last=Paul |first=Iraa |date=14 Agosto 2025 |title=Who is Nadeen Ayoub, first Miss Palestine in Miss Universe after decades of absence? Fans warn: ‘Israel will target her’ |language=en |website=The Times of India |url=https://www.indiatimes.com/trending/who-is-nadeen-ayoub-first-miss-palestine-in-miss-universe-after-decades-of-absence-fans-warn-israel-will-target-her-666736.html |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250814053128/https://www.indiatimes.com/trending/who-is-nadeen-ayoub-first-miss-palestine-in-miss-universe-after-decades-of-absence-fans-warn-israel-will-target-her-666736.html |archive-date=14 Agosto 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Requintina |first=Robert |date=17 Oktubre 2025 |title=House of Yugen pioneers in reshaping the future of Miss Universe |language=en |website=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2025/10/17/house-of-yugen-pioneers-in-reshaping-the-future-of-miss-universe |access-date=21 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251022183746/https://mb.com.ph/2025/10/17/house-of-yugen-pioneers-in-reshaping-the-future-of-miss-universe?__cf_chl_rt_tk=aaz5_Q14iXWvrYiYevKCwBqmFERLkkOhAOWpOBivKvI-1761158266-1.0.1.1-kPjE8akczjOKmBpcdtlZugaRVZtnSqo.dz9HQo25K_0|archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Eslobenya at Irak na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]];<ref>{{Cite news |last=Boscarol |first=Taja |date=6 Mayo 2025 |title=Miss Universe returns to Slovenia |language=en-US |website=Boscarol |url=https://boscarol.si/en/miss-universe-returns-to-slovenia/ |url-status=live |access-date=8 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518080138/https://boscarol.si/en/miss-universe-returns-to-slovenia/ |archive-date=18 Mayo 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Marso 2025 |title=Miss Universe Iraq Returns to the 74th Miss Universe Competition |url=https://www.missuniverse.com/press-releases/mr-al-mousawy-was-inspired-to-bring-iraq-back-to-miss-universe/ |url-status=live |access-date=2 Abril 2025 |website=Miss Universe |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518100802/https://www.missuniverse.com/press-releases/mr-al-mousawy-was-inspired-to-bring-iraq-back-to-miss-universe/|archive-date=18 Mayo 2026}}</ref> Suwesya na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]];<ref name="SWEDENRETURN">{{Cite news |author=Tuazon |first=Nikko |date=12 Oktubre 2025 |title=Josh Yugen to appoint Miss Universe Sweden 2025 |language=en |website=PEP.ph |url=https://www.pep.ph/news/local/189097/josh-yugen-miss-universe-sweden-2025-a721-20251012 |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251012152057/https://www.pep.ph/news/local/189097/josh-yugen-miss-universe-sweden-2025-a721-20251012 |archive-date=12 Oktubre 2025}}</ref> Gana at Hayti na huling sumali noong [[Miss Universe 2022|2022]];<ref name=":2">{{Cite news |author=Ramírez |first=José Carlos Molina |date=18 Agosto 2025 |title=Estas son las latinas rumbo a Miss Universo 2025: ¿Quiénes faltan? |language=es |trans-title=These are the Latinas headed to Miss Universe 2025: Who's missing? |website=La Prensa Gráfica |url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/Estas-son-las-latinas-rumbo-a-Miss-Universo-2025-Quienes-faltan-20250818-0032.html |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903131326/https://www.laprensagrafica.com/farandula/Estas-son-las-latinas-rumbo-a-Miss-Universo-2025-Quienes-faltan-20250818-0032.html |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> at Kosobo, Panama, at Timog Aprika na huling sumali noong [[Miss Universe 2023|2023]].<ref>{{Cite web |last=Andini |first=Dewi |date=12 Setyembre 2025 |title=7 Potret Dorea Shala Miss Universe Kosovo 2025, Sweet Abis! |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-dorea-shala-miss-universe-kosovo-2025-sweet-abis-c1c2-01-cw2f3-n97n07 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=IDN Times |language=id|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211050131/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-dorea-shala-miss-universe-kosovo-2025-sweet-abis-c1c2-01-cw2f3-n97n07|archive-date=11 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=7 Abril 2025 |title=Señorita Panamá inicia proceso de selección para Miss Universe 2025 y 2026 |trans-title=Miss Panama begins the selection process for Miss Universe 2025 and 2026 |url=https://www.critica.com.pa/show/senorita-panama-inicia-proceso-de-seleccion-para-miss-universe-2025-y-2026-490027 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250407155021/https://www.critica.com.pa/show/senorita-panama-inicia-proceso-de-seleccion-para-miss-universe-2025-y-2026-490027 |archive-date=7 Abril 2025 |access-date=7 Abril 2025 |website=Crítica |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 Nobyembre 2025 |title=Global Glamour Meets Controversy at Miss Universe 74 |language=en |website=Greater Belize Media |url=https://www.greaterbelize.com/global-glamour-meets-controversy-at-miss-universe-74/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251107190243/https://www.greaterbelize.com/global-glamour-meets-controversy-at-miss-universe-74/ |archive-date=7 Nobyembre 2025}}</ref> Bumitiw si Sahar Biniaz ng Iran buhat ng pag-aalala para sa kaligtasan ng kaniyang pambansang direktor kasunod ng mga ulat ng pagkakakulong ng direktor sa Iran.<ref>{{cite news |last=Fatemehzadeh |first=Muhammad |date=1 Hunyo 2025 |title=«سحر بی‌نیاز» دختر شایسته پارسی ۲۰۲۵ شد _ نماینده ایران در رقابت جهانی تایلند |language=Farsi |trans-title="Sahar Biniaz" became Miss Persia 2025 - Iran's representative in the world competition in Thailand |website=Anajournal |url=https://anajournal.ir/news/akhbar-film-serial/dokhtar-shayesteh-parsi-2025-sahar-biniaz/ |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250602091925/https://anajournal.ir/news/akhbar-film-serial/dokhtar-shayesteh-parsi-2025-sahar-biniaz/ |archive-date=2 Hunyo 2025}}</ref><ref>{{Cite news |author=Nam |first=Duy |date=10 Oktubre 2025 |title=Người đẹp hai lần bỏ thi Hoa hậu Hoàn vũ |language=vi |trans-title=Beauty twice dropped out of Miss Universe contest |website=Tiền Phong |url=https://tienphong.vn/nguoi-dep-hai-lan-bo-thi-hoa-hau-hoan-vu-post1785827.tpo |url-status=live |access-date=13 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010055000/https://tienphong.vn/nguoi-dep-hai-lan-bo-thi-hoa-hau-hoan-vu-post1785827.tpo |archive-date=10 Oktubre 2025}}</ref> Bumitiw si Diana Fast ng Alemanya dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite news |last=Parent |first=Tabitha |date=6 Nobyembre 2025 |title=Miss Germany 2025 Diana Fast Withdraws from Miss Universe Pageant |language=en |website=People |url=https://people.com/miss-germany-2025-withdraws-from-miss-universe-pageant-11844828 |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251106184948/https://people.com/miss-germany-2025-withdraws-from-miss-universe-pageant-11844828 |archive-date=6 Nobyembre 2025}}</ref> Hindi nagpakita sa Taylandiya sina Iman Totic ng Hilagang Masedonya,<ref>{{cite news |date=23 Oktubre 2025 |title=Убавината им е во гените: Ќерка на поранешна Мис Македонија го освојува светот, ќе ја претставува нашата земја на Мис Универзум 2025 |language=mk |trans-title=Beauty is in their genes: Daughter of former Miss Macedonia conquers the world, will represent our country at Miss Universe 2025 |website=Zenski Magazin |url=https://zenskimagazin.faktor.mk/ubavinata-im-e-vo-genite-kjerka-na-poraneshna-mis-makedonija-go-osvojuva-svetot-kje-ja-pretstavuva-nashata-zemja-na-mis-univerzum-2025 |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024181529/https://zenskimagazin.faktor.mk/ubavinata-im-e-vo-genite-kjerka-na-poraneshna-mis-makedonija-go-osvojuva-svetot-kje-ja-pretstavuva-nashata-zemja-na-mis-univerzum-2025 |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> Josiane Golonga ng Kaemerun,<ref>{{Cite news |last=Mawel |first=Arnaud Nicolas |date=13 Hulyo 2025 |title=Josiane Golonga Harangada élue Miss Cameroun 2025 |language=fr |trans-title=Josiane Golonga Harangada elected Miss Cameroon 2025 |website=Journal du Cameroun |url=https://fr.journalducameroun.com/josiane-golonga-harangada-elue-miss-cameroun-2025/ |url-status=live |access-date=13 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713130827/https://fr.journalducameroun.com/josiane-golonga-harangada-elue-miss-cameroun-2025/ |archive-date=13 Hulyo 2025}}</ref> at Chiara Wijntuin ng Suriname dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |date=3 Nobyembre 2024 |title=Chiara Wijntuin gekroond tot Miss Suriname 2025 |url=https://www.waterkant.net/suriname/2024/11/03/chiara-wijntuin-gekroond-tot-miss-suriname-2025/ |access-date=19 Nobyembre 2024 |website=Waterkant |language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20251230091912/https://www.waterkant.net/suriname/2024/11/03/chiara-wijntuin-gekroond-tot-miss-suriname-2025/|archive-date=30 Disyembre 2025|trans-title=Chiara Wijntuin crowned Miss Suriname 2025}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Nobyembre 2025 |title=Loạt hoa hậu bỏ thi Miss Universe 2025 |language=vi |trans-title=Miss Universe 2025 series dropped out |website=VnExpress |url=https://ngoisao.vnexpress.net/loat-hoa-hau-bo-thi-miss-universe-2025-4962455.html |access-date=21 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260620130855/https://ngoisao.vnexpress.net/loat-hoa-hau-bo-thi-miss-universe-2025-4962455.html|archive-date=20 Hunyo 2026}}</ref> Bumitiw rin si Helena O'Connor ng Lupangyelo dahil sa isang karamdaman.<ref>{{Cite web |last=Guðjónsdóttir |first=Guðrún Ósk |date=3 Abril 2025 |title=Helena er Ungfrú Ísland 2025 |trans-title=Helena is Miss Iceland 2025 |url=https://www.dv.is/fokus/2025/04/03/helena-er-ungfru-island-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250404064133/https://www.dv.is/fokus/2025/04/03/helena-er-ungfru-island-2025/ |archive-date=4 Abril 2025 |access-date=4 Abril 2025 |website=Dagblaðið Vísir |language=is}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Nobyembre 2025 |title=Helena hættir við þátttöku í Miss Universe í Tælandi vegna veikinda |language=is |trans-title=Helena withdraws from Miss Universe in Thailand due to illness |website=Dagblaðið Vísir |url=https://www.dv.is/fokus/2025/11/08/helena-haettir-vid-thatttoku-miss-universe-taelandi-vegna-veikinda/ |access-date=21 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251123163827/https://www.dv.is/fokus/2025/11/08/helena-haettir-vid-thatttoku-miss-universe-taelandi-vegna-veikinda/|archive-date=23 Nobyembre 2025}}</ref> Bagama't lumahok sa paunang kompetisyon, hindi na nagpakita sa pangwakas na kompetisyon si Flavia Harizaj ng Albanya dahil sa personal na dahilan.<ref>{{Cite web |date=21 Nobyembre 2025 |title=Scandal at Miss Universe in Thailand, the representative from Albania does not appear in the final |url=https://www.voxnews.al/english/lifestyle/skandal-ne-miss-universe-ne-tajlande-perfaqesuesja-nga-shqiperia-nuk-s-i104741 |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=Vox News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427194500/https://www.voxnews.al/english/lifestyle/skandal-ne-miss-universe-ne-tajlande-perfaqesuesja-nga-shqiperia-nuk-s-i104741|archive-date=27 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 June 2025 |title=Shqipëria dhe Kosova zgjedhin më të bukurat për Miss Universe 2025 |language=sq |trans-title=Albania and Kosovo choose the most beautiful for Miss Universe 2025 |website=Albanian Post |url=https://albanianpost.com/shqiperia-dhe-kosova-zgjedhin-me-te-bukurat-per-miss-universe-2025/ |url-status=live |access-date=30 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250630092821/https://albanianpost.com/shqiperia-dhe-kosova-zgjedhin-me-te-bukurat-per-miss-universe-2025/ |archive-date=30 June 2025}}</ref> Napilitang bumitiw si Gabrielle Henry ng Hamayka matapos mahulog sa isang hindi nababantayang siwang sa sahig ng entablado at nagtamo ng matinding pinsala sa kasagsagan ng paunang kompetisyon.<ref name="JamaicaGleaner2025b">{{cite news |title=Prayers for Miss Universe Jamaica after extent of injuries revealed|work=Jamaica Gleaner|date=9 Disyembre 2025|url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20251209/prayers-miss-universe-jamaica-after-extent-injuries-revealed|access-date=11 Hunyo 2026|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428105708/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20251209/prayers-miss-universe-jamaica-after-extent-injuries-revealed|archive-date=28 Abril 2026}}</ref> Siya ay ipinasok sa ''intensive care'' sa Bangkok, at inako ng Miss Universe Organization ang buo at agarang responsibilidad para sa insidente at sinaklaw ang lahat ng nauugnay na gastos sa medikal at pagpapauwi.<ref>{{cite news |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Jamaica Universe withdraws from pageant after suffering head injury in fall |work=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/21/miss-jamaica-universe-withdraws-pageant-suffering-head-injury-fall/#google_vignette |url-status=live |access-date=26 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122090404/https://www.jamaicaobserver.com/2025/11/21/miss-jamaica-universe-withdraws-pageant-suffering-head-injury-fall/ |archive-date=22 Nobyembre 2025}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Bahreyn, Eritreya, Hibraltar, Kenya, Maldibas, Mongolya, Pidyi, Samoa, Somalya, Tsipre, at Usbekistan sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Oktubre 2025 |title=Josh Yugen secures another Miss Universe franchise, with 4 bets this 2025 |url=https://entertainment.inquirer.net/634111/josh-yugen-secures-another-miss-universe-franchise-with-4-bets-this-2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251019223017/https://entertainment.inquirer.net/634111/josh-yugen-secures-another-miss-universe-franchise-with-4-bets-this-2025?__cf_chl_rt_tk=ouytLdG3_h_jj1c_VQ6uN1BtCW6nMlgO46nlKripJi4-1760913017-1.0.1.1-0zZocOfGZ8DbgHr2kbB_RD4MZdaEXLLD8oejbLhHglE|archive-date=19 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025 contestants who withdrew from the beauty pageant |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20251110866702/miss-universe-2025-contestantswithdrew/ |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=Hola! USA |language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20260411154640/https://www.hola.com/us/celebrities/20251110866702/miss-universe-2025-contestantswithdrew/|archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rasheed|first=Zain|date=26 Hunyo 2026|title=New Queen Crowned: Aminath Yuin Named Miss Universe Maldives 2026|url=https://sukunplay.com/en/article/15466|access-date=15 Oktubre 2026|website=Sukun Play|language=en}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 2025''' | * {{flagdeco|Mexico}} '''[[Mehiko]]''' – '''[[Fátima Bosch]]'''<ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=21 Nobyembre 2025 |title=Fatima Bosch of Mexico crowned Miss Universe 2025 in Thailand |url=https://entertainment.inquirer.net/639639/fatima-bosch-of-mexico-crowned-miss-universe-2025-in-thailand |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260811004404/https://entertainment.inquirer.net/639639/fatima-bosch-of-mexico-crowned-miss-universe-2025-in-thailand|archive-date=11 Agosto 2026}}</ref> |- |1st runner-up | * {{flagicon|THA}} [[Taylandiya]] – [[Praveenar Singh]]<ref name=":1" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] – [[Stephany Abasali]]<ref name=":1" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|PHL}} [[Pilipinas]] – [[Ahtisa Manalo]]<ref name=":1" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] – [[Olivia Yacé]]<ref name=":1" /> |- |Top 12<ref>{{Cite web |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |date=21 Nobyembre 2025 |title=Live Updates: Ahtisa Manalo advances to Miss Universe 2025 Top 12 |url=https://www.pep.ph/news/local/189754/live-updates-miss-universe-2025-a5132-20251121 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251209100409/https://www.pep.ph/news/local/189754/live-updates-miss-universe-2025-a5132-20251121|archive-date=9 Disyembre 2025}}</ref> | * {{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] – Ophély Mézino * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Vanessa Pulgarín * {{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] – Lina Luaces * {{flagdeco|MLT}} [[Malta]] – Julia Cluett * {{flagdeco|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Zashely Alicea * {{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] – Inna Moll * {{flagicon|CHN}} [[Tsina]] – Zhao Na |- |Top 30<ref>{{Cite web |last=Pasajol |first=Anne |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Ahtisa Manalo advances to Top 30 |url=https://entertainment.inquirer.net/639594/miss-universe-2025-ahtisa-manalo-advances-to-top-30 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260728135542/https://entertainment.inquirer.net/639594/miss-universe-2025-ahtisa-manalo-advances-to-top-30|archive-date=28 Hulyo 2026}}</ref> | * {{flagdeco|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] – Tangia Methila * {{flagicon|BRA}} [[Brasil]] – Gabriela Lacerda * {{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] – Audrey Eckert * {{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] – Raschel Paz * {{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] – Kaori Hashimoto * {{flagdeco|IND}} [[Indiya]] – Manika Vishwakarma * {{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] – Jaime Vandenberg * {{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] – Mahyla Roth * {{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] – Laura Gnjatović * {{flagicon image|Flag of the Hispanic peoples.svg}} [[Amerikang Latino|Latina]] – Yamilex Hernández * {{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] – Itza Castillo * {{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] – Nathalie Mogbelzada * {{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] – Nadeen Ayoub * {{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] – Yanina Gómez * {{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] – Ève Gilles * {{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Jennifer Ventura * {{flagdeco|RWA}} [[Rwanda]] – Solange Keita * {{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] – Lyshanda Moyas |} === Mga ''Continental Queen'' === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Aprika at Oseaniya | * {{flagicon|CIV}} Baybaying Garing – Olivia Yacé (bumitiw)<ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |date=24 Nobyembre 2025 |title=Cote d’Ivoire’s Olivia Yace steps down as Miss Universe Africa and Oceania |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/24/2489681/cote-divoires-olivia-yace-steps-down-miss-universe-africa-and-oceania |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210004621/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/24/2489681/cote-divoires-olivia-yace-steps-down-miss-universe-africa-and-oceania|archive-date=10 Disyembre 2025}}</ref> |- |Asya | * {{flagicon|CHN}} Tsina – Zhao Na<ref name=":4">{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=22 Nobyembre 2025 |title=China’s Zhao Na succeeds Chelsea Manalo as Miss Universe Asia |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/22/2488313/chinas-zhao-na-succeeds-chelsea-manalo-miss-universe-asia |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260909043621/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/22/2488313/chinas-zhao-na-succeeds-chelsea-manalo-miss-universe-asia|archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |- |Europa at Gitnang Silangan | * {{flagdeco|MLT}} Malta – Julia Cluett<ref name=":4" /> |- |Kaamerikahan | * {{flagicon|VEN}} Beneswela – Stephany Abasali<ref name=":4" /> |} === Mga natatanging parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Kandidata |- |Miss Photogenic | * {{flagdeco|CRI}} Kosta Rika – Mahyla Roth<ref name=":5">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=22 Nobyembre 2025 |title=Ahtisa Manalo snags 3rd place in Miss Universe ‘Beyond the Crown’ tilt |url=https://entertainment.inquirer.net/639849/ahtisa-manalo-snags-3rd-place-in-miss-universe-beyond-the-crown-tilt |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826153500/https://entertainment.inquirer.net/639849/ahtisa-manalo-snags-3rd-place-in-miss-universe-beyond-the-crown-tilt|archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagdeco|TUR}} Turkiya – Ceren Arslan<ref name=":5" /> |- |Best in National Costume | * {{flagicon|PHL}} Pilipinas – [[Ahtisa Manalo]]<ref>{{Cite web |last=Núñez|first=Bárbara Sepúlveda|date=26 Nobyembre 2025|title=¿Qué país obtuvo el premio al “Mejor Traje Típico” en Miss Universe 2025?|url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/que-pais-obtuvo-el-premio-al-mejor-traje-tipico-en-miss-universe-2025/|access-date=27 Nobyembre 2025|website=El Nuevo Día|language=es|trans-title=Which country won the "Best National Costume" award at Miss Universe 2025?|archive-url=https://web.archive.org/web/20260427224847/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/que-pais-obtuvo-el-premio-al-mejor-traje-tipico-en-miss-universe-2025/|archive-date=27 Abril 2026}}</ref> |- |People's Choice | * {{flagdeco|PRY}} Paragway – Yanina Gómez<ref name=":5" /> |- |Most Beautiful Skin | * {{flagdeco|IDN}} Indonesya – Sanly Liu<ref name=":5" /> |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Parangal !Pambansang Direktor |- |Best National Pageant | * [[Miss Universe Philippines]] – Jonas Gaffud<ref>{{cite web |date=22 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Philippines Organization named 'Best National Pageant' |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/967066/miss-universe-philippines-organization-named-best-national-pageant/story/ |access-date=26 Nobyembre 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260428174820/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/967066/miss-universe-philippines-organization-named-best-national-pageant/story/|archive-date=28 Abril 2026}}</ref> |} ==== ''Beyond the Crown'' ==== {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |Nagwagi | * {{flagdeco|PRY}} Paragway – Yanina Gómez<ref name=":5" /> |- |1st runner-up | * {{flagdeco|NLD}} Olanda – Nathalie Mogbelzada<ref name=":5" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|PHL}} Pilipinas – [[Ahtisa Manalo]]<ref name=":5" /> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 2024|2024]], tatlumpung semi-finalist ang napili sa pamamagitan ng national costume competition, paunang kompetisyon at ang mga closed-door interview.<ref>{{Cite news |date=4 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Organization reaffirms 4 official competition stages, no form of 'preference or advantage' |language=en |website=[[GMA Network]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964810/miss-universe-organization-reaffirms-4-official-competition-stages-no-form-of-preference-or-advantage/story/ |access-date=21 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260317124218/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964810/miss-universe-organization-reaffirms-4-official-competition-stages-no-form-of-preference-or-advantage/story/|archive-date=17 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mallorca |first=Hannah |date=4 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Candidates to be judged in four categories |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/636626/miss-universe-2025-candidates-to-be-judged-in-four-categories |access-date=21 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251127215216/https://entertainment.inquirer.net/636626/miss-universe-2025-candidates-to-be-judged-in-four-categories|archive-date=27 Nobyembre 2025}}</ref> Nagsagawa ng ''internet voting'' kung saan ang mga manonood ay maaaring bumoto para sa isa pang kandidata upang umabante sa ''semifinals''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' ang tatlumpung mga ''semifinalist'' at pagkatapos ay pinili ang labindalawang mga ''semifinalist''. Lumahok sa ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semifinalist'' at kalaunan ay pinili ang limang pinalista na lalahok sa ''question-and-answer round'', ''final question'' at ''final walk''.<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=16 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: What to expect at the coronation show |url=https://entertainment.inquirer.net/638621/miss-universe-2025-what-to-expect-at-the-coronation-night |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251127121831/https://entertainment.inquirer.net/638621/miss-universe-2025-what-to-expect-at-the-coronation-night|archive-date=27 Nobyembre 2025}}</ref> Natukoy ang mga nanalo ng walong natatatanging parangal at ang kanilang mga ''runner-up'' sa pamamagitan ng ''online public voting'' sa pamamagitan ng mga aplikasyon na Miss Universe at Zetrix, kabilang ang parangal na ''Miss Congeniality''.<ref>{{Cite news |last=Adina|first=Armin P.|date=9 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 online voting to include Miss Congeniality|url=https://entertainment.inquirer.net/637588/miss-universe-2025-online-voting-to-include-miss-congeniality|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260218112802/https://entertainment.inquirer.net/637588/miss-universe-2025-online-voting-to-include-miss-congeniality|archive-date=18 Pebrero 2026}}</ref><ref>{{Cite news |date=9 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 opens online voting for multiple categories, including Miss Congeniality|url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/965453/miss-universe-2025-online-voting/story/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251109155151/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/965453/miss-universe-2025-online-voting/story/|archive-date=9 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Network]]}}</ref> Ito ang unang edisyon na ang nagwagi ng parangal ay napagpasyahan sa pamamagitan ng pampublikong boto sa halip na isang nakagawiang boto ng mga kandidata. === Komite sa pagpili === * Miniyothabo Francisca Baloyi – koronel ng hukbo mula sa Simbabwe ''(sa'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)<ref name="ADDJUDGE">{{cite web |last1=Purnell |first1=Kristoffer |date=19 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2005 Natalie Glebova, Angolan [sic] commander join Miss Universe 2025 jury |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488515/miss-universe-2005-natalie-glebova-angolan-commander-join-miss-universe-2025-jury |archive-url=https://web.archive.org/web/20251120002116/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488515/miss-universe-2005-natalie-glebova-angolan-commander-join-miss-universe-2025-jury |archive-date=20 Nobyembre 2025 |access-date=21 Nobyembre 2025 |website=[[The Philippine Star]]}}</ref>'' * Romero Britto – Brasilenyong artista at iskulptor ''(sa gabi ng'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)''<ref name=":2" /> * Ismael Cala – Kubanong mamamahayag at manununulat<ref>{{cite web |last1=González|first1=Elvis|date=10 Nobyembre 2025|title=Ismael Cala confirmado como jurado de Miss Universo 2025|trans-title=Ismael Cala confirmed as a judge for Miss Universe 2025|url=https://meridiano.net/usa/farandula/ismael-cala-confirmado-como-jurado-de-miss-universo-2025-2025111013120|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112010033/https://meridiano.net/usa/farandula/ismael-cala-confirmado-como-jurado-de-miss-universo-2025-2025111013120|archive-date=12 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Diario Meridiano|language=es}}</ref><ref name="PREJUDGE">{{cite news |date=20 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 รอบพรีลิมฯ สุดปัง แฟนไทยเชียร์ วีนา ฟอร์มแรงทุกด่าน|trans-title=Miss Universe 2025 preliminary round was spectacular, with Thai fans cheering as Veena delivered a strong performance in every segment|url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2896661|archive-url=https://web.archive.org/web/20251119174302/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2896661|archive-date=19 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Thairath|language=th}}</ref> * Sharon Fonseca – Benesolanong modelo, aktres, at negosyante<ref>{{Cite news |author=Reina |first=Kleimar |date=25 Agosto 2025 |title=Una actriz venezolana integra el jurado del Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=A Venezuelan actress joins the Miss Universe 2025 judge |website=Diario Meridiano |url=https://meridiano.net/usa/farandula/una-actriz-venezolana-integra-el-jurado-del-miss-universo-2025-202582520450 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826131205/https://meridiano.net/usa/farandula/una-actriz-venezolana-integra-el-jurado-del-miss-universo-2025-202582520450 |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> * [[Natalie Glebova]] – [[Miss Universe 2005]] mula sa Kanada''<ref name="ADDJUDGE" />'' * Louie Heredia – Pilipinong mang-aawit<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|title=Filipino singer Louie Heredia joins Miss Universe 2025 selection committee|url=https://entertainment.inquirer.net/639173/filipino-singer-louie-heredia-joins-miss-universe-2025-selection-committee|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en-US|date=19 Nobyembre 2025|website=[[Philippine Daily Inquirer]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Filipino singer Louie Heredia joins Miss Universe selection committee|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/966635/filipino-singer-louie-heredia-joins-miss-universe-selection-committee/story/?amp|access-date=28 Nobyembre 2025|website=GMA News Online|date=19 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> * [[Andrea Meza]] – [[Miss Universe 2020]] mula sa [[Mehiko]]<ref>{{Cite news |author=Julio Blanca |date=14 Agosto 2025 |title=Andrea Meza será jueza en Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Andrea Meza will be a judge at Miss Universe 2025 |website=El Diario La Prensa |url=https://eldiariony.com/2025/08/14/andrea-meza-sera-jueza-en-miss-universo-2025/ |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826134123/https://eldiariony.com/2025/08/14/andrea-meza-sera-jueza-en-miss-universo-2025/ |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> * Saina Nehwal – Indiyanong manlalaro ng badminton; tumanggap ng tansong medalya sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012]]<ref>{{cite news |last1=Ganapathy|first1=Vivek|date=16 Nobyembre 2025|title=Ace Judge! Indian Badminton Icon Saina Nehwal Joins Miss Universe 2025 Judges' Panel|url=https://www.news18.com/sports/ace-judge-indian-badminton-icon-saina-nehwal-joins-miss-universe-2025-judges-panel-9712019.html#google_vignette|archive-url=https://web.archive.org/web/20251116135425/https://www.news18.com/sports/ace-judge-indian-badminton-icon-saina-nehwal-joins-miss-universe-2025-judges-panel-9712019.html|archive-date=16 November 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=News18|language=en}}</ref> ''(sa'' ''pangwakas na kompetisyon lamang)'' * Savinee Pakaranang – Miss Thailand 1984<ref name="PREJUDGE" /> ''(sa paunang'' ''kompetisyon lamang)'' * Chalida Thaochalee – Aktres, Miss Thailand 1998<ref>{{cite news |date=17 Nobyembre 2025|title=ตัวแทนคนไทย! นก ชลิดา นั่งกรรมการตัดสิน ประกวด Miss Universe|trans-title=Thai representative! Nok Chalida as judge for Miss Universe pageant|url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_5461292|archive-url=https://web.archive.org/web/20251117163955/https://www.matichon.co.th/lifestyle/news_5461292|archive-date=17 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Matichon|language=th}}</ref> * Farung Yuthithum – Miss Thailand Universe 2007<ref name="PREJUDGE" /> ''(sa paunang'' ''kompetisyon lamang)'' == Mga kandidata == 118 kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=28 Hulyo 2025 |title=Omar Harfouch Joins Miss Universe Jury with Vision to Inspire Future Female Leaders |language=en |website=Entrepreneur |url=https://www.entrepreneur.com/en-ae/news-and-trends/omar-harfouch-joins-miss-universe-jury-with-vision-to/495106 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729021403/https://www.entrepreneur.com/en-ae/news-and-trends/omar-harfouch-joins-miss-universe-jury-with-vision-to/495106 |archive-date=29 Hulyo 2025}}</ref><ref>{{cite news |author=Gomez |first=Shirley |date=17 October 2025 |title=Miss Universe 2025: The 119 confirmed contestants and missing countries |website=[[¡Hola!]] |url=https://www.hola.com/us/beauty/20251017862218/miss-universe-2025-confirmed-contestants-missing-countries/ |url-status=live |access-date=17 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251017165147/https://www.hola.com/us/beauty/20251017862218/miss-universe-2025-confirmed-contestants-missing-countries/ |archive-date=17 October 2025}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{Sortname|Maria |Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=1 Disyembre 2024 |title=Maria Cunha Eleita Miss Angola Universo 2024 |trans-title=Maria Cunha elected Miss Angola Universe 2024 |url=https://platinaline.com/maria-cunha-eleita-miss-angola-universo-2024/ |access-date=19 Enero 2025 |website=PlatinaLine |language=pt |archive-date=4 Disyembre 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204070416/https://platinaline.com/maria-cunha-eleita-miss-angola-universo-2024/ |url-status=dead }}</ref> |21 |[[Luanda]] |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{Sortname|Aldana |Masset|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Mayo 2025 |title=Una cantante y modelo de Entre Ríos fue elegida Miss Universo Argentina 2025 |language=es |trans-title=A singer and model from Entre Ríos was chosen Miss Universe Argentina 2025 |website=Clarín |url=https://www.clarin.com/internacional/cantante-modelo-rios-elegida-miss-universo-argentina-2025_0_Zcx3OVQ13X.html |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526123319/https://www.clarin.com/internacional/cantante-modelo-rios-elegida-miss-universo-argentina-2025_0_Zcx3OVQ13X.html |archive-date=26 Mayo 2025}}</ref> |25 |Aldea Valle María |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Peggy|Garabekian|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Setyembre 2025 |title=Հայաստանը «Միսս Տիեզերք»-ում կներկայացնի Փեգի Գարաբեկյանը |language=hy |trans-title=Peggy Garabekian will represent Armenia at Miss Universe |website=News.am |url=https://style.news.am/arm/news/109973/hayastany-miss-tiezerq-um-knerkayacni-pegi-garabekyany.html |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250912123658/https://style.news.am/arm/news/109973/hayastany-miss-tiezerq-um-knerkayacni-pegi-garabekyany.html |archive-date=12 Setyembre 2025}}</ref> |31 |[[Los Angeles]] |- |{{flagdeco|ARU}} [[Aruba]] |{{sortname|Hannah|Arends|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Agosto 2025 |title=Hannah Arends crowned Miss Universe Aruba 2025 |language=en |website=Aruba Papers |url=https://arubapapers.com/hannah-arends-crowned-miss-universe-aruba-2025/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812085600/https://arubapapers.com/hannah-arends-crowned-miss-universe-aruba-2025/ |archive-date=12 Agosto 2025}}</ref> |28 |Savaneta |- |{{Flag icon|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Lexie|Brant|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2025 |title=Lexie Brant Crowned Miss Universe Australia 2025 |url=https://gcmag.com.au/lexie-brant-crowned-miss-universe-australia-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815164107/https://gcmag.com.au/lexie-brant-crowned-miss-universe-australia-2025/ |archive-date=15 Agosto 2025 |access-date=23 Agosto 2025 |website=Gold Coast |language=en}}</ref> |21 |[[Brisbane]] |- |{{flagicon|BHS}} [[Bahamas]] |{{Sortname|Malique Maranda |Bowe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Florencia Smith |date=27 Mayo 2025 |title=A new Miss Universe Bahamas crowned |language=en |website=Eyewitness News |url=https://ewnews.com/a-new-miss-universe-bahamas-crowned/ |url-status=live |access-date=2 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250527220642/https://ewnews.com/a-new-miss-universe-bahamas-crowned/ |archive-date=27 Mayo 2025}}</ref> |24 |Grand Bahama |- |{{flagdeco|BAN}} [[Bangladesh|Bangglades]] |{{sortname|Tangia|Methila|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=19 Setyembre 2025 |title=Methila crowned Miss Universe Bangladesh 2025 |url=https://www.observerbd.com/news/544738 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250919105037/https://www.observerbd.com/news/544738 |archive-date=19 Setyembre 2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=Daily Observer |language=en}}</ref> |33 |[[Dhaka]] |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{sortname|Olivia|Yacé|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ulrich A. |date=23 Hulyo 2025 |title=Miss Universe 2025 : Olivia Yacé désignée pour représenter la Côte d’Ivoire |language=fr |trans-title=Miss Universe 2025: Olivia Yacé chosen to represent Côte d'Ivoire |website=YOP L-FRII |url=https://yop.l-frii.com/miss-universe-2025-olivia-yace-designee-pour-representer-la-cote-divoire/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723180153/https://yop.l-frii.com/miss-universe-2025-olivia-yace-designee-pour-representer-la-cote-divoire/ |archive-date=23 Hulyo 2025}}</ref> |27 |[[Yamoussoukro]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{Sortname|Karen |Jansen|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Schillewaert |first=Nils |date=15 Pebrero 2025 |title=2e keer, goede keer: Karen Jansen (23) uit Lommel is Miss België 2025 |url=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/02/15/miss-belgie-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250216003814/https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2025/02/15/miss-belgie-2025/ |archive-date=16 Pebrero 2025 |access-date=16 Pebrero 2025 |website=VRT NWS |language=nl}}</ref> |23 |Lommel |- |{{flagicon|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Isabella|Zabaneh|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keme-Palacio |first=Benita |date=29 Hunyo 2025 |title=Miss Universe Belize 2025 is Isabella Zabaneh |url=https://www.greaterbelize.com/miss-universe-belize-2025-is-isabella-zabaneh/ |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Greater Belize Media |language=en-US}}</ref> |21 |Independence |- |{{flagicon|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{Sortname|Stephany |Abasali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title=Representante de Anzoátegui, Stephany Abasali, es elegida Miss Universe Venezuela 2024 |trans-title=Anzoátegui representative, Stephany Abasali, is elected Miss Universe Venezuela 2024 |url=https://www.eluniversal.com/entretenimiento/196564/anzoategui-stephany-abasali-es-elegida-miss-universe-venezuela-2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206124655/https://www.eluniversal.com/entretenimiento/196564/anzoategui-stephany-abasali-es-elegida-miss-universe-venezuela-2024 |archive-date=6 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=El Universal |language=es}}</ref> |24 |Puerto Ordaz |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Alena|Kucheruk|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=13 Setyembre 2025 |title=Объявили имя победительницы конкурса «Мисс Беларусь – 2025» – ей стала Алёна Кучерук |language=ru |trans-title=The name of the winner of the contest "Miss Belarus - 2025" was announced - she was Alyona Kucheruk |website=Capital TV |url=https://ctv.by/news/obshestvo/obuyavili-imya-pobeditelnicy-konkursa-miss-belarus-2025-ej-stala-alyona-kucheruk |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913001922/https://ctv.by/news/obshestvo/obuyavili-imya-pobeditelnicy-konkursa-miss-belarus-2025-ej-stala-alyona-kucheruk |archive-date=13 Setyembre 2025}}</ref> |18 |Agrotown |- |{{flagdeco|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{sortname|Hương Giang|Nguyễn|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Setyembre 2025 |title=Hoa hậu chuyển giới Hương Giang dự thi Miss Universe 2025 |language=vi |trans-title=Transgender beauty queen Huong Giang competes in Miss Universe 2025 |website=VietNamNet |url=https://vietnamnet.vn/hoa-hau-chuyen-gioi-huong-giang-du-thi-miss-universe-2025-2445762.html |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924133230/https://vietnamnet.vn/hoa-hau-chuyen-gioi-huong-giang-du-thi-miss-universe-2025-2445762.html |archive-date=24 Setyembre 2025}}</ref> |33 |[[Hanoi]] |- |{{Flagicon|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Nicole|Peiliker-Visser|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Hans Hofstra |date=17 Agosto 2025 |title=Nicole Visser vertegenwoordigt Bonaire bij Miss Universe 2025 in Thailand |language=nl |trans-title=Nicole Visser will represent Bonaire at Miss Universe 2025 in Thailand |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/78276/nicole-visser-vertegenwoordigt-bonaire-bij-miss-universe-2025-in-thailand |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250817153956/https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/78276/nicole-visser-vertegenwoordigt-bonaire-bij-miss-universe-2025-in-thailand |archive-date=17 Agosto 2025}}</ref> |41 |Kralendijk |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Lillian|Andries|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=1 Setyembre 2025 |title=Lilian Andries Crowned Miss Universe Botswana 2025 |language=en |website=Botswana Youth Magazine |url=https://www.botswanayouth.com/lilian-andries-crowned-miss-universe-botswana-2025/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250902174345/https://www.botswanayouth.com/lilian-andries-crowned-miss-universe-botswana-2025/ |archive-date=2 Setyembre 2025}}</ref> |29 |[[Gaborone]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brasil]] |{{Sortname|Gabriela|Lacerda|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Santana |first=Caio |date=13 Pebrero 2025 |title=Piauí vence Miss Universe Brasil 2025 e leva coroa ao estado pela 2ª vez |trans-title=Piauí wins Miss Universe Brazil 2025 and takes the crown to the state for the 2nd time |url=https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/02/13/miss-universe-brasil-acontece-em-sp-com-ausencia-de-3-estados-saiba-tudo.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214040948/https://www.uol.com.br/splash/noticias/2025/02/13/miss-universe-brasil-acontece-em-sp-com-ausencia-de-3-estados-saiba-tudo.htm |archive-date=14 Pebrero 2025 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Splash |publisher=UOL |language=pt-br}}</ref> |21 |Teresina |- |{{flagicon|British Virgin Islands}} [[Britanikong Kapuluang Birhenes]] |{{sortname|Olivia|Freeman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Agosto 2025 |title=Olivia M. Freeman is Miss BVI Universe 2025 |language=en |website=Virgin Islands News Online |url=https://www.virginislandsnewsonline.com/en/news/olivia-m-freeman-is-miss-bvi-universe-2025 |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250825210047/https://www.virginislandsnewsonline.com/en/news/olivia-m-freeman-is-miss-bvi-universe-2025 |archive-date=25 Agosto 2025}}</ref> |22 |Paraquita Bay |- |{{flagicon|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Gaby|Guha|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Marso 2025 |title=Gaby Guha announces her participation in Miss Universe 2025 |language=en |website=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/investing/markets/markets-news/GetNews/31521781/gaby-guha-announces-her-participation-in-miss-universe-2025/ |url-status=live |access-date=20 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250420062331/https://www.theglobeandmail.com/investing/markets/markets-news/GetNews/31521781/gaby-guha-announces-her-participation-in-miss-universe-2025/ |archive-date=20 Abril 2025}}</ref> |27 |[[Sofia]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Yessica|Hausermann|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=28 Hunyo 2025 |title=¡Yessica Hausermann es la nueva Miss Bolivia Universo 2025! |language=es |trans-title=Yessica Hausermann is the new Miss Bolivia Universe 2025! |website=Red Uno Bolivia |url=https://www.reduno.com.bo/noticias/yessica-hausermann-es-la-nueva-miss-bolivia-universo-2025--20256271270 |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250629065049/https://www.reduno.com.bo/noticias/yessica-hausermann-es-la-nueva-miss-bolivia-universo-2025--20256271270 |archive-date=29 Hunyo 2025}}</ref> |24 |Magdalena |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Prissy|Gomes|nolink=1}}<ref>{{cite news |author=Pina |first=Constanca |date=20 Oktubre 2025 |title=Cabo Verde desfila pela primeira vez no Miss Universo com Prissy Gomes |language=pt |trans-title=Cape Verde parades for the first time in Miss Universe with Prissy Gomes |website=Mindel Insite |url=https://mindelinsite.com/social/cabo-verde-desfila-pela-primeira-vez-no-miss-universo-com-prissy-gomes/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251020203251/https://mindelinsite.com/social/cabo-verde-desfila-pela-primeira-vez-no-miss-universo-com-prissy-gomes/amp/ |archive-date=20 Oktubre 2025}}</ref> |32 |Tarrafal |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Camille |Thomas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hart |first=Rick |date=8 Hunyo 2025 |title=Camille Thomas gekroond tot Miss Universe Curaçao 2025 |trans-title=Camille Thomas crowned Miss Universe Curaçao 2025 |url=https://nu.cw/2025/06/08/camille-thomas-gekroond-tot-miss-universe-curacao-2025/ |access-date=8 Hunyo 2025 |website=nu.CW |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260216083414/https://nu.cw/2025/06/08/camille-thomas-gekroond-tot-miss-universe-curacao-2025/|archive-date=16 Pebrero 2026}}</ref> |26 |Willemstad |- |{{Flagicon|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Dorcas|Dienda|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Dime |date=4 Setyembre 2025 |title=Miss Universe RDC 2025 : le comité nomme Dorcas Dienda après la destitution de Déborah Djema |language=fr |trans-title=Miss Universe DRC 2025: Committee appoints Dorcas Dienda after Déborah Djema's dismissal |website=La Plume |url=https://laplumeinfos.net/culture-art/miss-universe-rdc-2025-le-comite-nomme-dorcas-dienda-apres-la-destitution-de-deborah-djema-7752.html |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905062505/https://laplumeinfos.net/culture-art/miss-universe-rdc-2025-le-comite-nomme-dorcas-dienda-apres-la-destitution-de-deborah-djema-7752.html |archive-date=5 Setyembre 2025}}</ref> |31 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Monique|Sonne|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nam|first=Duy|date=13 Oktubre 2025|title=Cô gái kế nhiệm đương kim Hoa hậu Hoàn vũ|trans-title=The girl who succeeded the current Miss Universe|url=https://tienphong.vn/co-gai-ke-nhiem-duong-kim-hoa-hau-hoan-vu-post1786758.tpo|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20251013131022/https://tienphong.vn/co-gai-ke-nhiem-duong-kim-hoa-hau-hoan-vu-post1786758.tpo|archive-date=13 Oktubre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Tiền Phong|language=vi}}</ref> |21 |[[Copenhague]] |- |{{Flag|Ehipto}} |{{sortname|Sabrina|Maged|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Andihi |first=Dewi |date=28 Agosto 2025 |title=7 Potret Sabrina Maged Miss Universe Mesir 2025, Bikin Terpukau! |language=id |trans-title=7 Portraits of Sabrina Maged, Miss Universe Egypt 2025, Will Amaze You! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sabrina-maged-miss-universe-mesir-2025-c1c2-01-cw2f3-0dwjsm |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250828163952/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-sabrina-maged-miss-universe-mesir-2025-c1c2-01-cw2f3-0dwjsm |archive-date=28 Agosto 2025}}</ref> |23 |[[Cairo]] |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Nadia|Mejía|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 2025 |title=Nadia Mejía es la Miss Universo Ecuador 2025 |language=es |trans-title=Nadia Mejía is Miss Universe Ecuador 2025 |website=El Universo |url=https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/nadia-mejia-es-la-miss-universo-ecuador-2025-nota/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250727095101/https://www.eluniverso.com/entretenimiento/gente/nadia-mejia-es-la-miss-universo-ecuador-2025-nota/ |archive-date=27 Hulyo 2025}}</ref> |29 |[[Los Angeles]] |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Giulia|Zanoni|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Puente |first=Leidy |date=26 Setyembre 2025 |title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025 |language=es |trans-title=Giulia Zanoni es coronada como Miss Universe El Salvador 2025 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/ |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927060742/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/miss-universo-el-salvador-belleza-reinas-de/1244257/2025/ |archive-date=27 Setyembre 2025}}</ref> |20 |La Unión |- |{{flagdeco|UAE}} [[Emiratos Arabes Unidos]] |{{sortname|Mariam|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Nasreen Abdulla |date=4 Oktubre 2025 |title=26-year-old crowned Miss Universe UAE 2025 to be first Emirati to carry flag on global stage |language=en |website=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/fashion/mariam-mohamed-miss-universe-uae-2025-first-emirati-global-stage |url-status=live |access-date=4 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251004102124/https://www.khaleejtimes.com/lifestyle/fashion/mariam-mohamed-miss-universe-uae-2025-first-emirati-global-stage |archive-date=4 Oktubre 2025}}</ref> |26 |[[Dubai]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Viktoria|Güllová|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Kmeťová |first=Alexandra |date=8 Oktubre 2025 |title=Foto: návrat Miss Universe SR po troch rokoch – poznáme víťazku, je ňou táto 20-ročná kráska |language=sk |trans-title=Photo: Miss Universe SR returns after three years – we know the winner, it's this 20-year-old beauty |website=Plus jeden deň |url=https://www1.pluska.sk/soubiznis/domaci-soubiznis/foto-navrat-miss-universe-sr-po-troch-rokoch-pozname-vitazku-je-nou-tato-20-rocna-kraska |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008174056/https://www1.pluska.sk/soubiznis/domaci-soubiznis/foto-navrat-miss-universe-sr-po-troch-rokoch-pozname-vitazku-je-nou-tato-20-rocna-kraska |archive-date=8 Oktubre 2025}}</ref> |20 |[[Bratislava]] |- |{{flagdeco|SVN}} [[Eslobenya]] |{{sortname|Hana|Klaut|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Setyembre 2025 |title=To je nova slovenska lepotica, miss universe: Hana iz Šempetra je izvrstna zobozdravnica |language=sl |trans-title=This is the new Slovenian beauty, Miss Universe: Hana from Šempeter is an excellent dentist |website=NaDlani |url=https://www.nadlani.si/novice/to-je-nova-slovenska-lepotica-miss-universe-hana-iz-sempetra-je-izvrstna-zobozdravnica/ |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903221104/https://www.nadlani.si/novice/to-je-nova-slovenska-lepotica-miss-universe-hana-iz-sempetra-je-izvrstna-zobozdravnica/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |28 |Šempeter pri Gorici |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Andrea|Valero|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Ciganda |first=Vanessa |date=31 Hulyo 2025 |title=Descubre a Andrea Valero, la nueva Miss Universe Spain 2025: gallega, comprometida con la sostenibilidad y muy familiar |language=es |trans-title=Discover Andrea Valero, the new Miss Universe Spain 2025: Galician, committed to sustainability, and very family-oriented |website=[[Semana]] |url=https://www.semana.es/corazon/descubre-a-andrea-valero-nueva-miss-universe-spain-2025_2801979 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250731103627/https://www.semana.es/corazon/descubre-a-andrea-valero-nueva-miss-universe-spain-2025_2801979 |archive-date=31 Hulyo 2025}}</ref> |28 |A Coruña |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Audrey|Eckert|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Elliott |first=Jacob |date=24 Oktubre 2025 |title=Miss Nebraska USA Audrey Eckert crowned Miss USA 2025 |language=en |website=1011 NOW |url=https://www.1011now.com/2025/10/25/miss-nebraska-usa-audrey-eckert-crowned-miss-usa-2025/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251025162031/https://www.1011now.com/2025/10/25/miss-nebraska-usa-audrey-eckert-crowned-miss-usa-2025/ |archive-date=25 Oktubre 2025}}</ref> |23 |Lincoln |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Brigitta|Schaback|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Veidemann-Makko |first=Anna-Maria |date=1 Oktubre 2025 |title=GALERII Suletud uste taga valiti tänavune Eesti esindaja Miss Universumil, kelleks on kogenud iluduskuninganna |language=Estonian |trans-title=GALLERY This year's Estonian representative at Miss Universe was chosen behind closed doors, and she is an experienced beauty queen |website=Õhtuleht |url=https://www.ohtuleht.ee/melu/1141008/galerii-suletud-uste-taga-valiti-tanavune-eesti-esindaja-miss-universumil-kelleks-on-kogenud-iluduskuninganna |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251001120331/https://www.ohtuleht.ee/melu/1141008/galerii-suletud-uste-taga-valiti-tanavune-eesti-esindaja-miss-universumil-kelleks-on-kogenud-iluduskuninganna |archive-date=1 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Tallin]] |- |{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{sortname|Andromeda|Osam-Peters|nolink=1}}<ref>{{Cite web|title=From giant teapot to 'KPop Demon Hunters': Miss Universe 2025 national costume highlights|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488435/giant-teapot-kpop-demon-hunters-miss-universe-2025-national-costume-highlights|website=[[Philippine Star]]|access-date=28 Nobyembre 2025|first=Kristofer|last=Purnell|date=19 Nobyembre 2025|language=en}}</ref> |37 |Cape Coast |- |{{flagicon|GEQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Carmen Ismelda |Avomo Obama|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Carmen Ismelda Avomo Obama, nueva Miss Guinea Ecuatorial y Miss Universo 2025 |language=es |trans-title=Carmen Ismelda Avomo Obama, the new Miss Equatorial Guinea and Miss Universe 2025 |website=Ahora |url=https://ahoraeg.com/cultura/2025/09/07/carmen-imelda-avomo-de-19-anos-coronada-miss-guinea-ecuatorial-2025/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908090509/https://ahoraeg.com/cultura/2025/09/07/carmen-imelda-avomo-de-19-anos-coronada-miss-guinea-ecuatorial-2025/ |archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |19 |Mongomo |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Danielle|Latimer|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Sexta-Feira |date=1 Agosto 2025 |title=Com Brasil e mais de 50 países confirmados, Miss Universo agita o cenário da beleza internacional |language=pt-BR |trans-title=With Brazil and more than 50 countries confirmed, Miss Universe is shaking up the international beauty scene |website=Folha do Estado |url=https://www.folhadoestado.com.br/colunistas-sociais/edson-guilherme/miss-universo-2025-reune-candidatas-de-mais-de-100-paises-em-edicao-historica-na-tailandia/624789 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250801183424/https://www.folhadoestado.com.br/colunistas-sociais/edson-guilherme/miss-universo-2025-reune-candidatas-de-mais-de-100-paises-em-edicao-historica-na-tailandia/624789 |archive-date=1 Agosto 2025}}</ref> |36 |Barry |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |{{sortname|Mary|Chatzipavlou|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author= |date=26 Setyembre 2025 |title=Όλες οι νικήτριες στη λαμπερή βραδιά των Εθνικών Καλλιστείων GS HELLAS 2025 |language=el |trans-title=All the winners at the glittering evening of the GS HELLAS 2025 National Beauty Contest |website=Zougla |url=https://www.zougla.gr/politismos/oles-oi-nikitries-sti-laberi-vradia-ton-ethnikon-kallisteion-gs-hellas-2025/ |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926193957/https://www.zougla.gr/politismos/oles-oi-nikitries-sti-laberi-vradia-ton-ethnikon-kallisteion-gs-hellas-2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> |32 |Elefsina |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Ophély|Mézino|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Romaindate |first=Priscilla |date=12 July 2025 |title=Miss Univers 2025 : la renaissance d'Ophélie Mézino |language=fr-GP |trans-title=Miss Universe 2025: the rebirth of Ophélie Mézino |website=[[Radio Caribbean International]] |url=https://rci.fm/guadeloupe/infos/Culture/Miss-Univers-2025-la-renaissance-dOphelie-Mezino |url-status=live |access-date=12 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713051157/https://rci.fm/guadeloupe/infos/Culture/Miss-Univers-2025-la-renaissance-dOphelie-Mezino |archive-date=13 July 2025}}</ref> |26 |Morne-à-l'Eau |- |{{flagicon|GUI}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Tiguidanké |Bérété|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=1 Disyembre 2024 |title=Tiguidanké Bérété élue Miss Guinée 2024 |trans-title=Tiguidanké Bérété elected Miss Guinea 2024 |url=https://ledjely.com/2024/12/01/tiguidanke-berete-elue-miss-guinee-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118230717/https://ledjely.com/2024/12/01/tiguidanke-berete-elue-miss-guinee-2024/ |archive-date=18 Enero 2025 |access-date=24 Hunyo 2025 |website=ledjely |language=fr}}</ref> |23 |[[Conakry]] |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Raschel|Paz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=28 June 2025 |title=Raschel Paz es coronada como Miss Universe Guatemala 2025 |language=es |trans-title=Raschel Paz is crowned Miss Universe Guatemala 2025 |website=[[:es:Unión Latinoamericana de Agencias de Noticias|Agencia Guatemalteca de Noticias]] |url=https://agn.gt/raschel-paz-es-coronada-como-miss-universe-guatemala-2025/ |url-status=live |access-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713065626/https://agn.gt/raschel-paz-es-coronada-como-miss-universe-guatemala-2025/ |archive-date=13 July 2025}}</ref> |24 |[[Lungsod ng Guatemala]] |- |{{flagicon|GUY}} [[Guyana]] |{{sortname|Chandini|Baljor|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Sarwal |first=Amit |date=26 Agosto 2025 |title=Indian-origin beauty queens set to shine on Miss Universe 2025 stage |language=en |website=The Australian Today |url=https://www.theaustraliatoday.com.au/indian-origin-beauty-queens-set-to-shine-on-miss-universe-2025-stage/ |url-status=live |access-date=27 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250826035405/https://www.theaustraliatoday.com.au/indian-origin-beauty-queens-set-to-shine-on-miss-universe-2025-stage/ |archive-date=26 Agosto 2025}}</ref> |22 |[[Georgetown]] |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{Sortname|Gabrielle|Henry|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Agosto 2025 |title=Ophthalmologist Dr Gabrielle Henry named Miss Universe Jamaica 2025 |language=en |website=The Gleaner |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20250810/ophthalmologist-dr-gabrielle-henry-named-miss-universe-jamaica-2025 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810132050/https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20250810/ophthalmologist-dr-gabrielle-henry-named-miss-universe-jamaica-2025 |archive-date=10 Agosto 2025}}</ref> |29 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Kaori|Hashimoto|nolink=1}}<ref>{{Cite news |title=ミス・ユニバース日本代表は栃木の大学４年、21歳橋本佳央理さん「殻破れた」家族も「びっくり」 (2025年7月16日掲載) |language=ja |trans-title=Miss Universe Japan is 21-year-old Kaori Hashimoto, a fourth-year university student in Tochigi. "She's come out of her shell," her family says. (Published on July 16, 2025) |website=Livedoor |url=https://news.livedoor.com/topics/detail/29180288/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717023353/https://news.livedoor.com/topics/detail/29180288/ |archive-date=17 Hulyo 2025}}</ref> |21 |[[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Melissa |Sapini|nolink=1}}<ref>{{Cite web|title=Miss Universe Contestant Breaks Silence on Pageant Controversies Behind the Scenes, from ‘Red Flags’ to Numerous Hospitalizations (Exclusive)|url=https://people.com/miss-universe-contestant-breaks-silence-on-pageant-controversies-behind-the-scenes-exclusive-11857775|website=People Magazine|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|date=26 Nobyembre 2025|last=Lyttle|first=Zoey}}</ref> |22 |[[Puerto Principe]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Alejandra|Fuentes|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=López |first=Nicolle |date=10 July 2025 |title=Alejandra Fuentes Sierra gana la corona de Miss Honduras Universo 2025 |language=es-HN |trans-title=Alejandra Fuentes Sierra wins the Miss Honduras Universe 2025 crown |website=[[El Heraldo (Colombia)|El Heraldo]] |url=https://www.elheraldo.hn/entretenimiento/alejandra-fuentes-sierra-miss-olancho-gana-corona-miss-honduras-universo-2025-DG26575457 |url-status=live |access-date=11 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711083013/https://www.elheraldo.hn/entretenimiento/alejandra-fuentes-sierra-miss-olancho-gana-corona-miss-honduras-universo-2025-DG26575457 |archive-date=11 July 2025}}</ref> |31 |Olancho |- |{{flag|Hong Kong}} |{{sortname|Lizzie|Li|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 2025 |title=《環球小姐2025》香港區總決賽圓滿落幕 新一屆環球小姐代表誕生! |language=zh-hant |trans-title=The "Miss Universe 2025" Hong Kong finals concluded successfully and the new Miss Universe representative was born! |website=[[:zh:巴士的报- 维基百科，自由的百科全书|Bastill Post]] |url=https://www.bastillepost.com/hongkong/article/15278870-%E3%80%8A%E7%92%B0%E7%90%83%E5%B0%8F%E5%A7%902025%E3%80%8B%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%8D%80%E7%B8%BD%E6%B1%BA%E8%B3%BD%E5%9C%93%E6%BB%BF%E8%90%BD%E5%B9%95-%E6%96%B0%E4%B8%80%E5%B1%86%E7%92%B0%E7%90%83 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921083412/https://www.bastillepost.com/hongkong/article/15278870-%E3%80%8A%E7%92%B0%E7%90%83%E5%B0%8F%E5%A7%902025%E3%80%8B%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%8D%80%E7%B8%BD%E6%B1%BA%E8%B3%BD%E5%9C%93%E6%BB%BF%E8%90%BD%E5%B9%95-%E6%96%B0%E4%B8%80%E5%B1%86%E7%92%B0%E7%90%83 |archive-date=21 Setyembre 2025}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Manika|Vishwakarma|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Kuntamalla |first=Vidheesha |date=23 Agosto 2025 |title=Will this ‘tall, graceful and confident’ DU student become another Sushmita Sen from India? |url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/ms-freshers-miss-universe-india-teachers-du-student-manika-vishwakarma-journey-10206301/ |access-date=23 Agosto 2025 |website=The Indian Express |language=en}}</ref> |22 |Sri Ganganagar |- |{{flagdeco|IDN}} [[Indonesya]] |{{sortname|Sanly|Liu|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tarmizi Murdianto |first=Muhammad |date=22 Setyembre 2025 |title=Sanly Liu Raih Gelar Miss Universe Indonesia 2025, Well Deserved! |language=id |trans-title=Sanly Liu Wins Miss Universe Indonesia 2025 Title, Well Deserved! |website=IDN Times |editor=Wahyu Kurniawan |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sanly-liu-raih-gelar-miss-universe-indonesia-2025-well-deserved-00-rqp85-9k5hbj |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922153747/https://www.idntimes.com/men/ladies/sanly-liu-raih-gelar-miss-universe-indonesia-2025-well-deserved-00-rqp85-9k5hbj |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> |29 |Denpasar |- |{{flagdeco|IRQ}} [[Iraq|Irak]] |{{sortname|Hanin|Al Qoreishy|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nuñez |first=Gabriel |title=Miss Universe 2025: Das sind die Kandidatinnen |trans-title=Miss Universe 2025: These are the candidates |url=https://www.msn.com/de-de/unterhaltung/news/miss-universe-2025-das-sind-die-kandidatinnen/ss-AA1DK5mz#interstitial=1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250702021924/https://www.msn.com/de-de/unterhaltung/news/miss-universe-2025-das-sind-die-kandidatinnen/ss-AA1DK5mz#image=18 |archive-date=2 July 2025 |access-date=9 July 2025 |language=de |via=[[MSN]]}}</ref> |27 |[[Baghdad]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aadya|Srivastava|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Mikie O'Loughlin |date=5 Oktubre 2025 |title=In pictures: Aadya Srivastava crowned as Miss Universe Ireland in glittering ceremony |language=en-IE |website=Daily Mirror |url=https://www.irishmirror.ie/lifestyle/gallery/aadya-srivastava-miss-universe-ireland-36016436 |url-status= |access-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |18 |Headford |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Melanie|Shiraz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Taylor |first=Ezra |date=19 July 2025 |title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change |language=en |website=[[The Jerusalem Post]] |url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514 |url-status=live |access-date=19 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514 |archive-date=19 July 2025}}</ref> |26 |[[Cesarea Palestina]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Lucilla|Nori|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Rebecca Riitano |date=1 Setyembre 2025 |title=Miss Universo, Lucilla Nori rappresenterà l'Italia: chi è la nuova reginetta |language=it |trans-title=Miss Universe: Lucilla Nori to Represent Italy: Who Is the New Queen? |website=Il Mattino |url=https://www.ilmattino.it/lifestyle/persone/miss_universo_2025_lucilla_nori_italia_chi_e-9042249.html |url-status=live |access-date=3 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901104652/https://www.ilmattino.it/lifestyle/persone/miss_universo_2025_lucilla_nori_italia_chi_e-9042249.html |archive-date=1 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Anzio]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Nearysocheata|Thai|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Chan Sotheavy |date=13 September 2025 |title=ហ្វីយ៉ាតា បានក្លាយជាម្ចាស់មកុដក្នុងកម្មវិធីប្រកួតបវរកញ្ញាចក្រវាលកម្ពុជា ២០២៥ |language=km |trans-title=Fiyata crowned Miss Universe Cambodia 2025 |website=[[Kampuchea Thmey|Kampuchea Thmey Daily]] |url=https://www.kampucheathmey.com/entertainment/986913 |url-status=live |access-date=13 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913000604/https://www.kampucheathmey.com/entertainment/986913 |archive-date=13 September 2025}}</ref> |30 |[[Nom Pen]] |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Jaime|Vandenberg|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Stoodley |first=Chris |date=10 Agosto 2025 |title=Miss Universe Canada faces heat after announcing its 'best body' finalists: 'This category is why people have a problem with pageants' |language=en-CA |website=Yahoo Style Canada |url=https://ca.style.yahoo.com/miss-universe-canada-faces-heat-after-announcing-its-best-body-finalists-this-category-is-why-people-have-a-problem-with-pageants-155537065.html |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810195657/https://ca.style.yahoo.com/miss-universe-canada-faces-heat-after-announcing-its-best-body-finalists-this-category-is-why-people-have-a-problem-with-pageants-155537065.html |archive-date=10 Agosto 2025}}</ref> |29 |Lethbridge |- |{{flagicon|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Britanny|Robinson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ryan |first=Everett |date=29 Setyembre 2025 |title=There she is |language=en |website=The Virgin Islands Daily News |url=https://www.virginislandsdailynews.com/news/there-she-is/image_ea304d8b-4f16-4d59-ade2-db7abbaf52d4.html |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929062425/https://www.virginislandsdailynews.com/news/there-she-is/image_ea304d8b-4f16-4d59-ade2-db7abbaf52d4.html |archive-date=29 Setyembre 2025}}</ref> |34 |Northside |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Tahiti|Seymour|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Ewing-Chow |first=Daphne |date=11 Agosto 2025 |title=Tahiti Seymour crowned Miss Universe Cayman Islands 2025 |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2025/08/10/tahiti-seymour-crowned-miss-universe-cayman-islands-2025/#:~:text=Bodden%20Town's%20Tahiti%20Moorea%20Seymour,Seven%20Mile%20Beach%20Resort%20%26%20Spa. |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250811092904mp_/https://www.caymancompass.com/2025/08/10/tahiti-seymour-crowned-miss-universe-cayman-islands-2025/ |archive-date=11 Agosto 2025}}</ref> |22 |Bodden Town |- |{{flagicon|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Bereniece|Dickenson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tyson |first=Vivian |date=2 Agosto 2025 |title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025 |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025 |archive-date=2 Agosto 2025}}</ref> |22 |Salt Cay |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Dana |Almassova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Disyembre 2024 |title="Қазақстан аруы - 2024" байқауының жеңімпазы анықталды (фото) |trans-title=The winner of the "Miss Kazakhstan - 2024" contest has been announced |url=https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207013424/https://kaz.nur.kz/lady/2196852-qazaqstan-aruy-2024-baiqauynyng-zhengimpazy-anyqtaldy/ |archive-date=7 Disyembre 2024 |access-date=14 Pebrero 2025 |website=Nur.kz |language=kk}}</ref> |20 |Kostanay |- |{{flagicon|KGZ}} [[Kirgistan]] | {{Sortname|Mary|Kuvakova|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 July 2024 |title=На конкурсе «Мисс Кыргызстан — 2024» выбрали сразу трех победительниц — фото |url=https://vesti.kg/obshchestvo/item/127374-na-konkurse-miss-kyrgyzstan-2024-vybrali-srazu-trekh-pobeditelnits-foto.html |access-date=19 November 2024 |website=Vesti |language=Kyrgyz}}</ref> | 18 | [[Biskek]] |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Vanessa|Pulgarín|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Castañeda |first=Karen |date=28 Setyembre 2025 |title=Conozca a Vanessa Pulgarín, Miss Universe Colombia 2025: su trayectoria en pasarelas y liderazgo |language=es |trans-title=Meet Vanessa Pulgarín, Miss Universe Colombia 2025: Her career on the catwalk and in leadership |website=La FM |url=https://www.lafm.com.co/entretenimiento/conozca-a-vanessa-pulgarin-miss-universe-colombia-2025-su-trayectoria-en-pasarelas-y-liderazgo |url-status=live |access-date=1 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250929061508/https://www.lafm.com.co/entretenimiento/conozca-a-vanessa-pulgarin-miss-universe-colombia-2025-su-trayectoria-en-pasarelas-y-liderazgo |archive-date=29 Setyembre 2025}}</ref> |34 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Medellín]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Dorea|Shala|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 June 2025 |title=Kurorëzohet “Miss Universe Albania & Kosova 2025” |language=sq |trans-title="Miss Universe Albania & Kosovo 2025" is crowned |website=[[Televizioni Klan|TV Klan]] |url=https://tvklan.al/kurorezohet-miss-universe-albania-kosova-2025 |access-date=30 June 2025}}</ref> |24 |[[Lincoln, Nebraska|Lincoln]] |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |{{sortname|Mahyla|Roth|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Castro |first=Camila |date=19 Hulyo 2025 |title=Mahyla Roth es la nueva Miss Universe Costa Rica 2025 |language=es |trans-title=Mahyla Roth is the new Miss Universe Costa Rica 2025 |website=CR Hoy |url=https://crhoy.com/mahyla-roth-es-la-nueva-miss-universe-costa-rica-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250720130948/https://crhoy.com/mahyla-roth-es-la-nueva-miss-universe-costa-rica-2025/ |archive-date=20 Hulyo 2025}}</ref> |26 |Cahuita |- |{{flagicon|CRO}} [[Kroasya]] |{{Sortname|Laura |Gnjatović|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Abril 2025 |title=Laura Gnjatovic is declared "Miss Universe Croatia 2025" |url=https://www.telegrafi.com/en/Laura-Gnjatovic-is-announced-as-Miss-Universe-Croatia-2025/ |access-date=29 Abril 2025 |website=Telegrafi |language=en}}</ref> |23 |Zadar |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Lina|Luaces|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=9 Hulyo 2025 |title=Lina Luaces, sobrina de los Estefan, es la nueva Miss Cuba Universo elegida en EE.UU. |language=es |trans-title=Lina Luaces, niece of the Estefans, is the new Miss Cuba Universe chosen in the U.S. |website=SWI swissinfo |url=https://www.swissinfo.ch/spa/lina-luaces,-sobrina-de-los-estefan,-es-la-nueva-miss-cuba-universo-elegida-en-ee.uu./89651735 |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250709171025/https://www.swissinfo.ch/spa/lina-luaces,-sobrina-de-los-estefan,-es-la-nueva-miss-cuba-universo-elegida-en-ee.uu./89651735 |archive-date=9 Hulyo 2025}}</ref> |22 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LAO}} [[Laos]] |{{sortname|Lattana|Munvilay|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Insixiangmai |first=Chanthasone |date=22 Setyembre 2025 |title=ຈາກສາລະວັນສູ່ເວທີຈັກກະວານ: ແດງ ລັດຕະນາ ໝັ້ນວິໄລ Miss Universe Laos 2025 |language=lo |trans-title=From Salavan to the universe stage: Daeng Lattana Munvilay Miss Universe Laos 2025 |website=Muan.Space |url=https://muan.space/miss-universe-laos-2025-daeng-lattana-salavan/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922135559/https://muan.space/miss-universe-laos-2025-daeng-lattana-salavan/ |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> |31 |Salavan |- |{{flagicon image|Flag of the Hispanic peoples.svg}} [[Amerikang Latino|Latina]] |{{sortname|Yamilex|Hernández|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 2025 |title=Yamilex Hernández se corona como la primera Miss Universe Latina 2025 |language=es |trans-title=Yamilex Hernández is crowned the first Latina Miss Universe 2025 |website=Más Vip |url=https://masvip.com.do/2025/07/21/yamilex-hernandez-se-corona-como-miss-universe-latina-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250722020923/https://masvip.com.do/2025/07/21/yamilex-hernandez-se-corona-como-miss-universe-latina-2025/ |archive-date=22 Hulyo 2025}}</ref> |29 |Perth Amboy |- |{{flagdeco|LAT}} [[Letonya]] |{{sortname|Meldra|Rosenberg|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Latviešu skaistule Meldra Rozenberga gatavojas pārstāvēt Latviju "Miss Universe" konkursā |language=lv |trans-title=Latvian beauty Meldra Rozenberga is preparing to represent Latvia at the "Miss Universe" contest |website=1188.lv |url=https://www.1188.lv/zinas/latviesu-skaistule-meldra-rozenberga-gatavojas-parstavet-latviju-miss-universe-konkursa/54171 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908123730/https://www.1188.lv/zinas/latviesu-skaistule-meldra-rozenberga-gatavojas-parstavet-latviju-miss-universe-konkursa/54171 |archive-date=8 Setyembre 2025}}</ref> |23 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Sarah|Bou Jaoude|nolink=1}}<ref>{{cite web |title="هذه هي قضيتي"... سارة-لينا بو جودة تستعد للمشاركة بمسابقة ملكة جمال الكون وهذه التفاصيل (صور) |trans-title="This is my case"... Sarah-Leena Bou Jaoude is preparing to participate in the Miss Universe competition. Here are the details |url=https://www.lbcgroup.tv/news/beauty/863802/%D9%87%D8%B0%D9%87-%D9%87%D9%8A-%D9%82%D8%B6%D9%8A%D8%AA%D9%8A-%D8%B3%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D9%84%D9%8A%D9%86%D8%A7-%D8%A8%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%AF%D8%A9-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D8%AF-%D9%84%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83%D8%A9-%D8%A8%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86/ar |access-date=29 Hunyo 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=ar}}</ref> |20 |[[:en:Jdeideh|Jdeideh]] |- |{{flagdeco|MAC}} [[Macau|Makaw]] |{{sortname|Kristen|Feng|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Andini |first=Dewi |date=24 Oktubre 2025 |title=7 Potret Kristen Feng Miss Universe Makau 2025, Cute Abis! |language=id |trans-title=7 Portraits of Kristen Feng, Miss Universe Macau 2025, So Cute! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-kristen-feng-miss-universe-makau-2025-cute-abis-c1c2-01-cw2f3-1cbj6v |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024175349/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-kristen-feng-miss-universe-makau-2025-cute-abis-c1c2-01-cw2f3-1cbj6v |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> |23 |[[Macau|Makaw]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Chloe|Lim|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=14 Setyembre 2025 |title=Chloe Lim crowned Miss Universe Malaysia 2025 |url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2025/09/14/chloe-lim-crowned-miss-universe-malaysia-2025 |access-date=25 Setyembre 2025 |website=The Star |language=en}}</ref> |27 |[[Kuala Lumpur]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Julia|Cluett|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Spiteri |first=Rebecca |date=4 Hulyo 2025 |title=Julia Ann Cluett Crowned Miss Universe Malta 2025 |language=en-GB |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/malta/julia-ann-cluett-crowned-miss-universe-malta-2025/ |url-status=live |access-date=13 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250704123500/https://lovinmalta.com/malta/julia-ann-cluett-crowned-miss-universe-malta-2025/ |archive-date=4 Hulyo 2025}}</ref> |27 |Floriana |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Célya|Abatucci|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Peggy Pinel-Fereol and Pierre-Yves Honoré |date=20 September 2025 |title=Célya Abatucci est Miss Universe Martinique 2025 |language=fr |trans-title=Célya Abatucci is Miss Universe Martinique 2025 |website=[[:fr:Outre-mer La Première (réseau)|Outre-mer la 1ère]] |url=https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/celya-abatucci-est-miss-universe-martinique-2025-1624991.html |url-status=live |access-date=21 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250921053831/https://la1ere.franceinfo.fr/martinique/celya-abatucci-est-miss-universe-martinique-2025-1624991.html |archive-date=21 September 2025}}</ref> |31 |Schœlcher |- |{{flagicon|MUS}} [[Mauritius|Mawrisyo]] |{{sortname|Aurelie |Alcindor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=3 Setyembre 2025 |title=À Royal Green, Réduit : Aurélie Alcindor nommée Miss Universe Mauritius 2025 |trans-title=At Royal Green, Reduced: Aurélie Alcindor named Miss Universe Mauritius 2025 |url=https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905034648/https://www.lemauricien.com/actualites/magazine/a-royal-green-reduit-aurelie-alcindor-nommee-miss-universe-mauritius-2025/683146/ |archive-date=5 Setyembre 2025 |access-date=5 Setyembre 2025 |website=Le Mauricien |language=fr-FR}}</ref> |31 |Distristo ng Facq |- |{{flagicon|Mayotte|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Nourya |Aboutoihi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Oktubre 2025 |title=Mayotte entre dans l'histoire de Miss Universe |language=fr |trans-title=Mayotte enters Miss Universe history |website=L'info Kwezi |url=https://www.linfokwezi.fr/mayotte-entre-dans-lhistoire-de-miss-universe/ |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251011090936/https://www.linfokwezi.fr/mayotte-entre-dans-lhistoire-de-miss-universe/ |archive-date=11 Oktubre 2025}}</ref> |25 |Kani-keli |- |{{flagdeco|Mexico}} [[Mehiko]] |{{sortname|Fátima|Bosch|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Huerta Ortiz |first=César |date=13 Setyembre 2025 |title=Se corona a Fátima Bosch de Tabasco como Miss Universo México 2025 |language=es |trans-title=Fátima Bosch of Tabasco is crowned Miss Universe Mexico 2025 |website=El Universal |url=https://www.eluniversal.com.mx/espectaculos/se-corona-a-fatima-bosch-de-tabasco-como-miss-universo-mexico-2025/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914070538/https://www.eluniversal.com.mx/espectaculos/se-corona-a-fatima-bosch-de-tabasco-como-miss-universo-mexico-2025/ |archive-date=14 Setyembre 2025}}}</ref> |25 |Teapa |- |{{flagicon|MDA}} [[Moldabya]] |{{sortname|Mariana|Ignat|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Conovali |first=Mihaela |date=6 Oktubre 2025 |title=Noua Miss Universe Moldova 2025: va reprezenta țara pe scena internațională |language=ro |trans-title=The new Miss Universe Moldova 2025: will represent the country on the international stage |website=NewsMaker |url=https://newsmaker.md/ro/tehnicile-de-manipulare-cum-ne-protejam |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006070620/https://newsmaker.md/ro/tehnicile-de-manipulare-cum-ne-protejam |archive-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[:en:Chișinău|Chișinău]] |- |{{flagicon|MYA}} [[Myanmar]] |{{sortname|Myat Yadanar|Soe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=27 Hunyo 2025 |title=Myat Yadanar Soe crowned Miss Universe Myanmar 2025 |language=en |website=Xinhua News Agency |editor=Huaxia |url=https://english.news.cn/20250627/7349360e96984014a3132e7da52750b1/c.html |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627220504/https://english.news.cn/20250627/7349360e96984014a3132e7da52750b1/c.html |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> |22 |[[:en:Mandalay|Mandalay]] |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Johanna|Swartbooi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Nakaziko |first=Pinehas |date=20 Hulyo 2025 |title=Johanna Swartbooi crowned Miss Namibia 2025 |language=en |website=The Namibian |url=https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250724122536/https://www.namibian.com.na/johanna-swartbooi-crowned-miss-namibia-2025/ |archive-date=24 Hulyo 2025}}</ref> |27 |Vaalgras |- |{{NPL}} |{{sortname|Sanya|Adhikari|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=24 Setyembre 2025 |title=‘मिस युनिभर्स नेपाल २०२५’ को उपाधि सान्या अधिकारीलाई |language=ne |trans-title=Sanya Adhikari wins the title of 'Miss Universe Nepal 2025' |website=Online Khabar |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1771753/sanya-adhikari-wins-the-title-of-miss-universe-nepal-2025 |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250924174715/https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1771753/sanya-adhikari-wins-the-title-of-miss-universe-nepal-2025 |archive-date=24 Setyembre 2025}}</ref> |23 |[[Katmandu]] |- |{{flagdeco|NGR}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Basil|Onyinyechi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Samuel Omotere |date=30 Agosto 2025 |title=Miss Anambra emerges Miss Universe Nigeria 2025 |language=en |website=The Punch |url=https://punchng.com/miss-anambra-emerges-miss-universe-nigeria-2025/?utm_source=auto-read-also&utm_medium=web |url-status=live |access-date=31 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250830230707/https://punchng.com/miss-anambra-emerges-miss-universe-nigeria-2025/ |archive-date=30 Agosto 2025}}</ref> |25 |Anambra |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Itza |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=5 Setyembre 2025 |title=Itza Castillo crowned Miss Universe Nicaragua 2025: Meet the queen heading to Thailand |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20250905854165/itza-castillo-crowned-miss-universe-nicaragua-2025/ |access-date=7 Setyembre 2025 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |30 |[[Managua]] |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Leonora|Lysglimt-Rødland|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=31 Agosto 2025 |title=Leonora (19) fra Nordstrand stakk av med seieren i Miss Norway 2025 |language=Norwegian |trans-title=Leonora (19) from Nordstrand won Miss Norway 2025 |website=Nordstrands Blad |url=https://www.noblad.no/leonora-19-fra-nordstrand-stakk-av-med-seieren-i-miss-norway-2025/s/5-56-969484 |url-status=live |access-date=31 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250831104311/https://www.noblad.no/leonora-19-fra-nordstrand-stakk-av-med-seieren-i-miss-norway-2025/s/5-56-969484 |archive-date=31 Agosto 2025}}</ref> |19 |Nordstrand |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Abbigail|Sturgin|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=6 July 2025 |title=Auckland police officer Abby Sturgin named Miss Universe New Zealand 2025 |language=en |website=[[The New Zealand Herald]] |url=https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/auckland-police-officer-abby-sturgin-named-miss-universe-new-zealand-2025/YGPOCWZT2FCN5OLOCPBD7AFX24/ |url-status=live |access-date=6 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706022248/https://www.nzherald.co.nz/lifestyle/auckland-police-officer-abby-sturgin-named-miss-universe-new-zealand-2025/YGPOCWZT2FCN5OLOCPBD7AFX24/ |archive-date=6 July 2025}}</ref> |28 |[[Auckland]] |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Nathalie|Mogbelzada|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=5 July 2025 |title=Noord-Hollandse Nathalie Yasmin nieuwe Miss Universe Netherlands |language=nl |trans-title=North Holland Nathalie Yasmin new Miss Universe Netherlands |website=[[:nl:Nieuws.nl|Nieuws.nl]] |url=https://nieuws.nl/entertainment/noord-hollandse-nathalie-yasmin-nieuwe-miss-universe-netherlands |url-status=live |access-date=5 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706010941/https://nieuws.nl/entertainment/noord-hollandse-nathalie-yasmin-nieuwe-miss-universe-netherlands |archive-date=6 July 2025}}</ref> |28 |[[Amsterdam]] |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Roma|Riaz|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=6 Oktubre 2025 |title=In a first, Emirati fashion student crowned Miss Universe UAE 2025 |language=en |website=Geo News |url=https://www.geo.tv/latest/627184-emirati-fashion-student-crowned-miss-universe-uae-2025 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251006071833/https://www.geo.tv/latest/627184-emirati-fashion-student-crowned-miss-universe-uae-2025 |archive-date=6 Oktubre 2025}}</ref> |24 |[[:en:Lahore|Lahore]] |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]] |{{sortname|Nadeen|Ayoub|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Tusing |first=David |date=13 Agosto 2025 |title=Dubai resident Nadeen Ayoub to represent Palestine at Miss Universe 2025 |language=en |website=The National |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2025/08/13/palestine-miss-universe-nadeen-ayoub-thailand/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813145628/https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2025/08/13/palestine-miss-universe-nadeen-ayoub-thailand/ |archive-date=13 Agosto 2025}}</ref> |28 |Ramallah |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Mirna |Caballini|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hurtado Mendoza |first=Solangel |date=23 Abril 2025 |title=Panamá ya tiene representante en Miss Universo 2025: Mirna Caballini, de 22 años y 1.80 de estatura, es la nueva Miss Universe Panamá |trans-title=Panama already has a representative at Miss Universe 2025: Mirna Caballini, 22 years old and 1.80 meters tall, is the new Miss Universe Panama |url=https://www.ellas.pa/belleza/panama-ya-tiene-representante-en-miss-universo-2025-mirna-caballini-de-22-anos-y-180-de-estatura-es-la-nueva-miss-universe-panama/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423041002/https://www.ellas.pa/belleza/panama-ya-tiene-representante-en-miss-universo-2025-mirna-caballini-de-22-anos-y-180-de-estatura-es-la-nueva-miss-universe-panama/ |archive-date=23 Abril 2025 |access-date=5 Mayo 2025 |website=Ellas Panama |language=es}}}</ref> |22 |David |- |{{flagdeco|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Yanina|Gómez|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Setyembre 2025 |title=De favorita a reina: Yanina Gómez es la nueva Miss Universo Paraguay |language=es |trans-title=From favorite to queen: Yanina Gómez is the new Miss Universe Paraguay |website=La Nación |url=https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/09/03/de-favorita-a-reina-yanina-gomez-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |url-status=live |access-date=4 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903182209/https://www.lanacion.com.py/lnpop/2025/09/03/de-favorita-a-reina-yanina-gomez-es-la-nueva-miss-universo-paraguay/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |28 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagicon|Peru}} [[Peru]] |{{sortname|Karla|Bacigalupo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 June 2025 |title=Miss Perú 2025: Karla Bacigalupo alza la corona nacional y se convierte en sucesora de Tatiana Calmell rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Miss Peru 2025: Karla Bacigalupo wins the national crown and succeeds Tatiana Calmell on her way to Miss Universe |website=[[Radio Programas del Perú|RPP]] |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2025-karla-bacigalupo-alza-la-corona-nacional-y-se-convierte-en-sucesora-de-tatiana-calmell-rumbo-al-miss-universo-noticia-1641067 |url-status=live |access-date=16 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616154251/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2025-karla-bacigalupo-alza-la-corona-nacional-y-se-convierte-en-sucesora-de-tatiana-calmell-rumbo-al-miss-universo-noticia-1641067 |archive-date=16 June 2025}}</ref> |33 |[[:en:Lima|Lima]] |- |{{flagicon|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2025|Pilipinas]] |{{Sortname|Ahtisa|Manalo|link=Ahtisa Manalo}}<ref>{{Cite news |date=2 Mayo 2025 |title=Ahtisa Manalo of Quezon Province is Miss Universe Philippines 2025! |language=en |website=[[GMA Integrated News|GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944765/ahtisa-manalo-of-quezon-province-is-miss-universe-philippines-2025/story/ |url-status=live |access-date=5 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502161314/https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/944765/ahtisa-manalo-of-quezon-province-is-miss-universe-philippines-2025/story/ |archive-date=2 Mayo 2025}}</ref> |28 |[[Candelaria, Quezon|Candelaria]] |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Sarah|Dzafce|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Saarinen |first=Sonja |last2=Viskari |first2=Julia |date=6 Setyembre 2025 |title=Hän on Miss Suomi 2025 |language=fi |trans-title=She is Miss Finland 2025 |website=Iltalehti |url=https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/871fa29b-3e08-4f76-8c5f-b59b50ba92ac |url-status=live |access-date=7 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250906193940/https://www.iltalehti.fi/viihdeuutiset/a/871fa29b-3e08-4f76-8c5f-b59b50ba92ac |archive-date=6 Setyembre 2025}}</ref> |22 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |{{sortname|Emily|Reng|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Gąsiorowski |first=Maciej |date=22 Oktubre 2025 |title=Polka z Chicago wystartuje w Miss Universe. Pierwszy taki przypadek |language=pl |trans-title=A Polish woman from Chicago will compete in Miss Universe. This is the first time this has happened |website=o2.pl |url=https://rozrywka.o2.pl/plotki/polka-z-chicago-wystartuje-w-miss-universe-pierwszy-taki-przypadek-7213553135135712a |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251022103652/https://rozrywka.o2.pl/plotki/polka-z-chicago-wystartuje-w-miss-universe-pierwszy-taki-przypadek-7213553135135712a |archive-date=22 Oktubre 2025}}</ref> |19 |[[Chicago]] |- |{{flagdeco|PUR}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |{{sortname|Zashely|Alicea|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=14 Agosto 2025 |title=Zashely Alicea se corona como Miss Universe Puerto Rico 2025 |language=es |trans-title=Zashely Alicea is crowned Miss Universe Puerto Rico 2025 |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/08/15/zashely-alicea-se-corona-como-miss-universe-puerto-rico-2025/ |url-status=live |access-date=23 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815074459/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/08/15/zashely-alicea-se-corona-como-miss-universe-puerto-rico-2025/ |archive-date=15 Agosto 2025}}</ref> |25 |Dorado |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Camila|Vitorino|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Barraco |first=Nuno |date=15 Hunyo 2025 |title=Nova Miss Universo Portugal coroada em Elvas |language=pt-PT |trans-title=New Miss Universe Portugal crowned in Elvas |website=Linhas de Elvas |url=https://nortealentejo.pt/2025/06/15/nova-miss-universo-portugal-coroada-em-elvas/ |url-status=live |access-date=24 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250615151416/https://nortealentejo.pt/2025/06/15/nova-miss-universo-portugal-coroada-em-elvas/ |archive-date=15 Hunyo 2025}}</ref> |26 |Setúbal |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |{{Sortname|Ève |Gilles|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Moore |first=Julia |date=19 Disyembre 2023 |title=Miss France Winner Defends Her Short Hairstyle: ‘No One Should Dictate Who You Are’ |url=https://people.com/miss-france-winner-defends-her-short-hairstyle-8417883 |access-date=26 Nobyembre 2024 |website=People |language=en}}</ref> |21 |Quaëdypre |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Jennifer|Ventura|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Alvarez |first=Carolina |date=10 Agosto 2025 |title=Jennifer Ventura is the new Miss RD Universe 2025 |language=en |website=De Último Minuto |url=https://deultimominuto.net/en/entertainment/jennifer-ventura-is-the-new-miss-rd-universe-2025/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250812085331/https://deultimominuto.net/en/entertainment/jennifer-ventura-is-the-new-miss-rd-universe-2025/ |archive-date=12 Agosto 2025}}</ref> |27 |Barahona |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Michaela|Tomanová|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Ondřej |first=Kočí |date=25 Hunyo 2025 |title=Historicky první žena s dítětem, která u nás vyhrála soutěž krásy: Miss Universe Česko se stala tato nádherná blondýnka |language=cs |trans-title=Historically, the first woman with a child to win a beauty contest in our country: this beautiful blonde became Miss Universe Czech Republic |website=Super.cz |url=https://www.super.cz/clanek/celebrity-historicky-prvni-zena-s-ditetem-ktera-u-nas-vyhrala-soutez-krasy-miss-universe-cesko-se-stala-tato-nadherna-blondynka-1515813 |url-status=live |access-date=29 Hunyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250625233140/https://www.super.cz/clanek/celebrity-historicky-prvni-zena-s-ditetem-ktera-u-nas-vyhrala-soutez-krasy-miss-universe-cesko-se-stala-tato-nadherna-blondynka-1515813?noredirect=1 |archive-date=25 Hunyo 2025}}</ref> |27 |[[Praga]] |- |{{flagdeco|ROM}} [[Rumanya]] |{{sortname|Catalina|Jacob|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Diana Oprea |date=7 Oktubre 2025 |title=Cine este Cătălina Jacob, tânăra de 28 de ani care va reprezenta România la Miss Universe 2025 |language=ro |trans-title=Who is Cătălina Jacob, the 28-year-old who will represent Romania at Miss Universe 2025? |website=Pro TV |url=https://www.protv.ro/articol/117743-cine-este-catalina-jacob-tanara-de-28-de-ani-care-va-reprezenta-romania-la-miss-universe-2025 |url-status=live |access-date=8 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251008051452/https://www.protv.ro/articol/117743-cine-este-catalina-jacob-tanara-de-28-de-ani-care-va-reprezenta-romania-la-miss-universe-2025 |archive-date=8 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Avezzano]] |- |{{flagdeco|RUS}} [[Rusya]] |{{sortname|Anastasia|Venza|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Анатолий Мармышев |date=5 Oktubre 2025 |title=Анастасия Венза стала «Мисс Россия — 2025»: как выглядит самая красивая девушка страны. Фотогалерея |language=ru |trans-title=Anastasia Venza crowned Miss Russia 2025: What does the country's most beautiful woman look like? Photo gallery |website=UA.RU |url=https://ura.news/news/1053006108 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005094323/https://ura.news/news/1053006108 |archive-date=5 Oktubre 2025}}</ref> |22 |[[Mosku]] |- |{{flagdeco|RWA}} [[Rwanda]] |{{sortname|Solange|Keita|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=30 Oktubre 2025 |title=Miss Universe boří hranice. Letos poprvé v ní soutěží dvě ženy starší 40 let |language=cs |trans-title=Miss Universe is breaking boundaries. This year, for the first time, two women over 40 are competing in it |website={{!}}iDNES.cz |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-solange-keita-nicole-visser-peiliker-vek-kralovna-krasy-rwanda-bonaire.A251029_100047_missamodelky_nh |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102183149/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-solange-keita-nicole-visser-peiliker-vek-kralovna-krasy-rwanda-bonaire.A251029_100047_missamodelky_nh |archive-date=2 Nobyembre 2025}}</ref> |42 |[[Kigali]] |- |{{flagdeco|ZMB}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Kunda|Mwamulima|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Sichula |first=Augustine |date=21 Abril 2025 |title=Kalulushi model, Mwamulima, crowned Miss Universe Zambia 2025 |language=en |website=Zambia Monitor |url=https://www.zambiamonitor.com/kalulushi-model-mwamulima-crowned-miss-universe-zambia-2025/ |url-status=live |access-date=23 Abril 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250421160900/https://www.zambiamonitor.com/kalulushi-model-mwamulima-crowned-miss-universe-zambia-2025/ |archive-date=21 Abril 2025}}</ref> |29 |Kalulushi |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Shianne|Smith|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Tony Nicholas |date=3 Setyembre 2025 |title=Saint Lucia’s 2025 Miss Universe Delegate Crowned! |language=en |website=St. Lucia Times |url=https://stluciatimes.com/172785/2025/09/saint-lucias-2025-miss-universe-delegate-crowned/ |url-status=live |access-date=5 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250903222221/https://stluciatimes.com/172785/2025/09/saint-lucias-2025-miss-universe-delegate-crowned/ |archive-date=3 Setyembre 2025}}</ref> |21 |Micoud |- |{{flagdeco|SEN}} [[Senegal]] |{{sortname|Camilla|Diagne|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Mané |first=Dianké |date=27 Setyembre 2025 |title=Ndeye Ngone Diagne élue Miss Univers Sénégal 2025 |language=fr |trans-title=Ndeye Ngone Diagne, crowned Miss Universe Senegal 2025 |website=Senego |url=https://senego.com/ndeye-ngone-diagne-elue-miss-univers-senegal-2025_1881731.html |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928024810/https://senego.com/ndeye-ngone-diagne-elue-miss-univers-senegal-2025_1881731.html |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> |26 |[[Dakar]] |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Jelena|Egorova|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=21 Oktubre 2025 |title=Якутянка Елена Егорова представит Сербию на «Мисс Вселенная» |language=ru |trans-title=Yakutian Elena Egorova will represent Serbia at Miss Universe |website=YKT.ru |url=https://ykt.ru/a/akutanka-elena-egorova-predstavit-serbiu-na-miss-vselennaa |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251024052518/https://ykt.ru/a/akutanka-elena-egorova-predstavit-serbiu-na-miss-vselennaa |archive-date=24 Oktubre 2025}}</ref> |28 |[[Sakha Republic|Republika ng Sakha]] |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Lyshanda|Moyas|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=18 Mayo 2025 |title=Lyshanda Moyas crowned Miss Universe Zimbabwe 2025 |url=https://bulawayo24.com/index-id-news-sc-national-byo-252988.html#google_vignette |access-date=19 Mayo 2025 |website=Bulawayo24 News |language=en}}</ref> |27 |Gweru |- |{{flagdeco|SIN}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Annika|Sager|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Belmont Lay |date=5 Oktubre 2025 |title=Master's student & model Annika Sager, 25, is Miss Universe S'pore 2025 |language=en |website=Mothership |url=https://mothership.sg/2025/10/annika-sager-miss-universe-singapore/ |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005134052/https://mothership.sg/2025/10/annika-sager-miss-universe-singapore/ |archive-date=5 Oktubre 2025}}</ref> |25 |[[Singapore|Singapura]] |- |{{flagdeco|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Lihasha|White|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hulyo 2025 |title=Lihasha Lindsay White Crowned Miss Universe Sri Lanka 2025 |language=en |website=Sunday Observer |url=https://www.sundayobserver.lk/2025/07/29/explorer/58189/lihasha-lindsay-white-crowned-miss-universe-sri-lanka-2025/ |url-status=live |access-date=2 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250729185251/https://www.sundayobserver.lk/2025/07/29/explorer/58189/lihasha-lindsay-white-crowned-miss-universe-sri-lanka-2025/ |archive-date=29 Hulyo 2025}}</ref> |27 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |{{Sortname|Daniella |Lundqvist|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Andini |first=Dewi |date=1 Nobyembre 2025 |title=7 Potret Daniella Lundqvist Miss Universe Swedia 2025, Pageant Fighter! |language=id |trans-title=7 Portraits of Daniella Lundqvist, Miss Universe Sweden 2025, Pageant Fighter! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://jateng.idntimes.com/life/men/7-potret-daniella-lundqvist-miss-universe-swedia-2025-pageant-fighter-c1c2-01-cw2f3-v9856j |url-status=live |access-date=21 Nobyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102181434/https://jateng.idntimes.com/life/men/7-potret-daniella-lundqvist-miss-universe-swedia-2025-pageant-fighter-c1c2-01-cw2f3-v9856j |archive-date=2 Nobyembre 2025}}</ref> |26 |Kalmar |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Naima|Acosta|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Flurin Pestalozzi |date=28 Setyembre 2025 |title=Tessinerin Naima Acosta (20) ist Miss Universe Schweiz |language=de |trans-title=Naima Acosta (20) from Ticino is Miss Universe Switzerland |website=20 Minuten |url=https://www.20min.ch/story/miss-universe-schweiz-jeder-mensch-ist-schoen-trotzdem-gewann-nur-eine-kandidatin-103423631 |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928232641/https://www.20min.ch/story/miss-universe-schweiz-jeder-mensch-ist-schoen-trotzdem-gewann-nur-eine-kandidatin-103423631 |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> |20 |Ticino |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |Naisae Yona<ref>{{Cite web |last=Theos |first=Uwiduhaye |date=24 Agosto 2025 |title=Umugore ufite umwana yegukanye ikamba rya Miss Universe Tanzania 2025 (Amafoto) |trans-title=A woman with a child wins the Miss Universe Tanzania 2025 crown (Photos) |url=https://igihe.com/imyidagaduro/ibirori/article/umugore-ufite-umwana-yegukanye-ikamba-rya-miss-universe-tanzania-2025-amafoto |access-date=27 Agosto 2025 |website=IGIHE.com |language=rw}}</ref> |28 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|THA}} [[Miss Universe Thailand 2025|Taylandiya]] |{{Sortname|Praveenar|Singh}}'''<ref name=":3">{{Cite news |date=23 Agosto 2025 |title=มงลง "วีนา ปวีนา ซิงห์" Miss Universe Thailand 2025 |language=th |trans-title=The crown goes to "Veena Praveenar Singh" Miss Universe Thailand 2025 |website=Thai Public Broadcasting Service |url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |url-status=live |access-date=24 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823151509/https://www.thaipbs.or.th/news/content/355704 |archive-date=23 Agosto 2025}}</ref>''' |29 |[[Chiang Mai]] |- |{{flagdeco|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Melissa|Nayimuli|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Manuel |first=Marilynn |date=23 Oktubre 2025 |title=Melissa Nayimuli crowned Miss Universe SA 2025, headed to Miss Universe finale in Thailand |language=en |website=News24 |url=https://www.news24.com/life/lifestyle-trends/beauty-and-fashion/melissa-nayimuli-crowned-miss-universe-sa-2025-headed-to-miss-universe-finale-in-thailand-20251022-1030 |access-date=21 Nobyembre 2025}}</ref> |29 |Butterworth |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Su-yeon|Lee|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=25 Setyembre 2025 |title=美의 제전,2025 미스유니버스 코리아,진-이수연 등극 |language=ko |trans-title=Festival of Beauty: Lee Su-yeon crowned as the winner of Miss Universe Korea 2025 |website=Daehanilbo |url=https://www.daehanilbo.co.kr/news/articleView.html?idxno=63286 |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250925190827/https://www.daehanilbo.co.kr/news/articleView.html?idxno=63286 |archive-date=25 Setyembre 2025}}</ref> |30 |Gyeongbuk |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Latifah|Morris|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Setyembre 2025 |title=Latifah Morris to represent Trinidad and Tobago at Miss Universe |language=en |website=Trinidad and Tobago Newsday |url=https://newsday.co.tt/2025/09/26/latifah-morris-to-represent-trinidad-and-tobago-at-miss-universe/ |url-status=live |access-date=6 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927100532/https://newsday.co.tt/2025/09/26/latifah-morris-to-represent-trinidad-and-tobago-at-miss-universe/ |archive-date=27 Setyembre 2025}}</ref> |31 |Chaguanas East |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{Sortname|Inna|Moll|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Guerra |first=Ignacio Andres |date=2 Agosto 2025 |title=Inna Moll, candidata de Vitacura, se impone en Miss Chile 2025: Representará al país en el Miss Universo |language=es |trans-title=Inna Moll, a candidate from Vitacura, wins Miss Chile 2025: She will represent the country at Miss Universe |website=El Mercurio |url=https://www.emol.com/noticias/Espectaculos/2025/08/02/1173889/vitacura-miss-chile-universo.html |url-status=live |access-date=13 Agosto 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250802072640/https://www.emol.com/noticias/Espectaculos/2025/08/02/1173889/vitacura-miss-chile-universo.html |archive-date=2 Agosto 2025}}</ref> |28 |Vitacura |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] | {{sortname|Zhao|Na|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 October 2025 |title=「完美模板、顏值巨高」山東姑娘趙娜 下月參加環球小姐選美 |language=zh-hant |trans-title="Perfect template, extremely beautiful" Shandong girl Zhao Na will compete in the Miss Universe pageant next month |website=[[World Journal]] |url=https://www.worldjournal.com/wj/story/121343/9096690 |access-date=29 October 2025}}</ref> | 20 | [[Shandong]] |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Ceren|Arslan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |author=Morsi |first=Asmaa |date=6 Oktubre 2025 |title=أجمل نساء الدنيا.. تتويج سيرين أرسلان بلقب ملكة جمال الكون 2025 |language=ar |trans-title=The most beautiful women in the world... Ceren Arslan crowned Miss Universe 2025 |website=Masrawy |url=https://www.masrawy.com/howa_w_hya/fashion-moda/details/2025/10/6/2867154/%D8%A3%D8%AC%D9%85%D9%84-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%AA%D9%88%D9%8A%D8%AC-%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%A3%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%82%D8%A8-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86-2025- |url-status=live |access-date=10 Oktubre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009110739/https://www.masrawy.com/howa_w_hya/fashion-moda/details/2025/10/6/2867154/%D8%A3%D8%AC%D9%85%D9%84-%D9%86%D8%B3%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%AA%D9%88%D9%8A%D8%AC-%D8%B3%D9%8A%D8%B1%D9%8A%D9%86-%D8%A3%D8%B1%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%84%D9%82%D8%A8-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9-%D8%AC%D9%85%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%86-2025- |archive-date=9 Oktubre 2025}}</ref> |26 |[[Istanbul]] |- |{{flagdeco|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Sofiya|Tkachuk|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Pysarenko |first=Oksana |date=9 Hunyo 2025 |title=Ukraine reveals its Miss Universe 2025 contestant — See her stunning photos |url=https://newsukraine.rbc.ua/news/ukraine-reveals-its-miss-universe-2025-contestant-1749481586.html |access-date=27 Agosto 2025 |website=RBC-Ukraine |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415044635/https://newsukraine.rbc.ua/news/ukraine-reveals-its-miss-universe-2025-contestant-1749481586.html|archive-date=15 Abril 2026}}</ref> |25 |Rivne |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kincső|Dezsényi|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Setyembre 2025 |title=Ő lett a 2025-ös Miss Universe Hungary: a gyönyörű, vörös hajú Kincső lett a szépségverseny győztese |language=hu |trans-title=She became Miss Universe Hungary 2025: the beautiful, red-haired Kincső became the winner of the beauty contest |website=Femina |url=https://femina.hu/hazai_sztar/miss-universe-hungary-2025-gyoztes-dezsenyi-kincso/ |url-status=live |access-date=25 Setyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250914070310/https://femina.hu/hazai_sztar/miss-universe-hungary-2025-gyoztes-dezsenyi-kincso/ |archive-date=14 Setyembre 2025}}</ref> |21 |[[Budapest]] |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Valeria|Baladan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Setyembre 2025 |title=Valeria Baladan, la nueva Miss Universe Uruguay 2025 |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250911855359/miss-universe-uruguay-2025-valeria-baladan/ |access-date=12 Setyembre 2025 |website=¡Hola! |language=es-US|trans-title=Valeria Baladan, la nueva Miss Universe Uruguay 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260925180819/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250911855359/miss-universe-uruguay-2025-valeria-baladan/|archive-date=25 Setyembre 2026}}</ref> |23 |[[Montevideo]] |} == Mga kontrobersiya == === Alitan sa yamang-isip sa Miss Universe Thailand === Noong 3 Nobyembre 2025, inilahad ng Miss Universe Organization na hindi opisyal na awtorisado ang kaganapang "Special Dinner and Talk Show" na inorganisa ng Miss Universe Thailand, at nilabag ang mga karapatan sa intelektwal na ari-arian ng MUO.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=องค์กรมิสยูนิเวิร์ส ฟาด Miss Universe ไทย ห้ามจัดกิจกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต|trans-title=The Miss Universe Organization has slammed Miss Universe Thailand, banning it from holding unauthorized events|url=https://www.brighttv.co.th/entertain/drama-missuniverse|access-date=28 Nobyembre 2025|website=BrightTV|language=th|archive-url=https://web.archive.org/web/20260304005013/https://www.brighttv.co.th/entertain/drama-missuniverse|archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand defends 'Special Dinner & Talk Show' campaign: 'Our actions are fully within the rights'|url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964705/miss-universe-thailand-defends-special-dinner-talk-show-campaign-our-actions-are-fully-within-the-rig/story/?amp|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Network]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251129000657/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964705/miss-universe-thailand-defends-special-dinner-talk-show-campaign-our-actions-are-fully-within-the-rig/story/?amp|archive-date=29 Nobyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Mallorca|first=Hannah|date=3 Nobyembre 2025|title=Power struggle at Miss Universe org? Nawat Itsaragrisil's talk show 'unauthorized'|url=https://entertainment.inquirer.net/636373/power-struggle-at-miss-universe-org-nawat-itsaragrisils-talk-show-unauthorized|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer|Entertainment Inquirer]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251130233504/https://entertainment.inquirer.net/636373/power-struggle-at-miss-universe-org-nawat-itsaragrisils-talk-show-unauthorized|archive-date=30 Nobyembre 2025}}</ref> Tumugon ang Miss Universe Thailand Organization na ang kaganapan at ang nauugnay nitong botohan ay bahagi ng opisyal na ''marketing package'' ng Taylandiya bilang mangungunang bansa, na isinagawa nang malinaw sa ilalim ng kanilang mga awtorisadong karapatan, at na sila ay kumunsulta sa mga legal na tagapayo upang masuri ang mga potensyal na epekto at maghanda para sa posibleng legal na aksyon kung kinakailangan.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Organization ชี้แจงกิจกรรมที่ไม่ได้รับอนุญาต ด้าน MUT ยืนยันเป็นสิทธิ์ของประเทศเจ้าภาพ|trans-title=Miss Universe Organization clarifies unauthorized activities; MUT confirms it is the host country's right|url=https://atime.live/efm/news/12521|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Atime.live|language=th|archive-url=https://web.archive.org/web/20251216055326/https://atime.live/efm/news/12521|archive-date=16 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Lim|first=Ron|date=3 Nobyembre 2025|title=MUO and Miss Universe Thailand trade statements on 'Special Dinner & Talk Show' event|url=https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/127442/muo-and-miss-universe-thailand-trade-statements-on-special-dinner-talk-show-event/story|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[GMA Lifestyle]]|language=en|publisher=GMA Network|archive-url=https://web.archive.org/web/20251203134207/https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/127442/muo-and-miss-universe-thailand-trade-statements-on-special-dinner-talk-show-event/story|archive-date=3 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 scandal broke out, Miss Huong Giang was praised for her class|url=https://www.vietnam.vn/en/hoa-hau-hoan-vu-2025-bung-no-scandal-hoa-hau-huong-giang-duoc-khen-dang-cap|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Vietnam.vn|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210003814/https://www.vietnam.vn/en/hoa-hau-hoan-vu-2025-bung-no-scandal-hoa-hau-huong-giang-duoc-khen-dang-cap|archive-date=10 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Miss Universe và ông Nawat căng thẳng quyền tổ chức, kết quả của Hương Giang sẽ bị hủy?|trans-title=Miss Universe and Mr. Nawat are in tension over the organization rights, will Huong Giang's results be canceled?|url=https://docnhanh.vn/giai-tri/miss-universe-va-ong-nawat-cang-thang-quyen-to-chuc-ket-qua-cua-huong-giang-se-bi-huy-tintuc1018485|access-date=28 Nobyembre 2025|website=Docnhanh.vn|language=vi|archive-url=https://web.archive.org/web/20251214011044/https://docnhanh.vn/giai-tri/miss-universe-va-ong-nawat-cang-thang-quyen-to-chuc-ket-qua-cua-huong-giang-se-bi-huy-tintuc1018485|archive-date=14 Disyembre 2025}}</ref> Gayunpaman, opisyal na kinansela ang kaganapan noong 6 Nobyembre.<ref>{{Cite news|last=Purnell|first=Kristofer|date=6 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand cancels 'special dinner, talk show' with Nawat Itsaragrisil|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/06/2485287/miss-universe-thailand-cancels-special-dinner-talk-show-nawat-itsaragrisil|access-date=28 Nobyembre 2025|newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]]|archive-date=6 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106193538/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/06/2485287/miss-universe-thailand-cancels-special-dinner-talk-show-nawat-itsaragrisil}}</ref><ref>{{cite web |last1=Harvey|first1=Lex|date=21 Nobyembre 2025|title=Scandal-plagued Miss Universe competition to crown winner|url=https://edition.cnn.com/2025/11/20/style/miss-universe-2025-finale-winner-intl-hnk|access-date=28 Nobyembre 2025|website=[[CNN]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Nawat Itsaragrisil bows to Miss Universe org, cancels ‘Top 10 Special Dinner’|url=https://entertainment.inquirer.net/637234/nawat-itsaragrisil-bows-to-miss-universe-org-cancels-top-10-special-dinner|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|date=6 Nobyembre 2025|access-date=28 Nobyembre 2025|language=en|first=Armin P.|last=Adina}}</ref> === Promosyon ng sugalan === Noong 3 Nobyembre 2025, naglunsad ng imbestigasyon ang Metropolitan Police Bureau sa Bangkok pagkatapos magsampa ng reklamo si Itsaragrisil, ang tagapangulo ng ''Miss Universe Thailand Host Committee'', na nagsasaad na inutusan ng MUO ang mga kandidata na magsapelikula sila ng mga materyal na pang-promosyon para sa isang ''online gambling website'' sa kanilang hotel, na maaaring maging isang paglabag sa batas ng mga Taylandes. Itinanggi ng MGI ang anumang pagkakasangkot at sinabi na ang promosyon ay responsibilidad lamang ng MUO. Nagbigay ng pahayag si Itsaragrisil sa pulisya at pormal na itinanggi ang gawain.<ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=Police raid Miss Universe team over illegal Casino Promo|url=https://www.khaosodenglish.com/news/2025/11/03/police-raid-miss-universe-team-over-illegal-casino-promo/|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Khaosod English|language=en|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103214634/https://www.khaosodenglish.com/news/2025/11/03/police-raid-miss-universe-team-over-illegal-casino-promo/}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title='ณวัฒน์' เดือด!พาตำรวจลงตรวจสอบกอง MU หลังนำป้ายโปรโมทเว็บพนันวางในโรงแรมเก็บตัวนางงาม|trans-title=Nawat is furious! He has brought police to inspect the MU team after they placed a sign promoting a gambling website in the beauty pageant hotel|url=https://www.naewna.com/entertain/925283#google_vignette|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Naew Na|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215053/https://www.naewna.com/entertain/925283#google_vignette}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=ด่วน! บอสณวัฒน์ แจ้งจับออร์แกไนซ์ ให้นางงามถ่ายคลิปกาสิโน|trans-title=Urgent! Boss Nawat reports the organizer who allowed the beauty queen to film a video of a casino|url=https://www.brighttv.co.th/entertain/nawat-muo-mut|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=BrightTV|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215506/https://www.brighttv.co.th/entertain/nawat-muo-mut}}</ref><ref>{{Cite news|date=3 Nobyembre 2025|title=ด่วน! ณวัฒน์ เรียกตำรวจตรวจสอบ หลังทีมงาน MUO ให้นางงามถ่ายสปอนเซอร์ผิดกฎหมายไทย|trans-title=Urgent! Nawat calls police to investigate after MUO team allows beauty queen to take photos for sponsors, violating Thai law|url=https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2893142|url-status=live|access-date=30 Nobyembre 2025|website=Thairath TV|language=th|archive-date=3 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251103215958/https://www.thairath.co.th/entertain/beauty-pageant/2893142}}</ref> === ''Sashing ceremony'' === Noong 4 Nobyembre 2025, sa panahon bago ang ''sashing ceremony'', sinaway ni Itsaragrisil si [[Fátima Bosch]] ng Mehiko dahil sa hindi paglahok sa mga kaganapang pang-promosyon, ipinahiwatig na ginagawa siyang "tanga" ng kaniyang mga gawain, at pinalabas siya ng mga guwardiya pagkatapos niyang tangkaing makagambala. Ilang kandidata ang biglaang umalis din bilang pakikiisa.<ref>{{Cite news|date=4 Nobyembre 2025|title=เกิดอะไรขึ้น เมื่อจู่ๆ บอส ณวัฒน์ สั่งหยุดงานกระทันหัน หลังนางงามเอาต์ระหว่างประชุม|trans-title=What happened when Boss Nawat suddenly ordered a sudden work stoppage after a beauty queen was out during a meeting?|url=https://today.line.me/th/v3/article/0MNM1nP|via=Line Today|work=Siam News|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 Nobyembre 2025|title=เกิดอะไรขึ้น! มิสยูนิเวิร์ส2025หลายประเทศวอล์กเอาท์ต่อหน้า"บอสณวัฒน์ "|trans-title=What happened! Miss Universe 2025 from many countries walked out in front of 'Boss Nawat'|url=https://www.amarintv.com/news/entertain/529405|website=Amarin TV|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref name="Tel">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/06/miss-universe-contestants-walkout-organiser-row-miss-mexico/|title=Miss Universe contestants walk out after organiser rows with Miss Mexico|newspaper=Daily Telegraph|date=6 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="NYT-apology">{{cite news |first=Francesca|last=Regalado|url=https://www.nytimes.com/2025/11/06/world/asia/miss-universe-walkout-mexico-thailand.html|title=Miss Universe Organizer Apologizes After Tirade at Miss Mexico|newspaper=The New York Times|date=6 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|language=en}}</ref><ref>{{cite news |first=Shahana|last=Yasmin|url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-thai-director-insults-miss-mexico-fatima-bosch-b2858964.html|title=Miss Universe contestants walk out after Miss Mexico 'humiliated'|work=The Independent|date=5 Nobyembre 2025|access-date=2 Disyembre 2025|type=with video|language=en}}</ref> Umalis din sa lugar ang kasalukuyang may-hawak ng titulo na si [[Victoria Kjær Theilvig]], at sinabi na ang mga salita ni Itsaragrisil ay "higit pa sa kawalang-galang".<ref name="Tel" /><ref>{{Cite news|last=S.|first=Sukanlaya|date=4 Nobyembre 2025|title=นางงาม MU 2025 แห่ลุกออกจากห้อง หลังปะทะ ณวัฒน์ เผย ถูกตะคอก-ไม่ให้เกียรติ|trans-title=Miss Universe 2025 leaves the room after a confrontation with Nawat, revealing she was yelled at and disrespected|url=https://thethaiger.com/th/news/1481499/|website=The Thaiger|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|last=Purnell|first=Kristofer|date=4 Nobyembre 2025|title=Miss Universe 2025 sashing delayed as queens walk out after heated exchange|url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/04/2484824/miss-universe-2025-sashing-delayed-queens-walk-out-after-heated-exchange|access-date=2 Disyembre 2025|website=[[The Philippine Star]]|language=en}}</ref> Kinalaunan ay kinondena ng may-ari ng Miss Universe na si Raúl Rocha ang pag-uugali ni Itsaragrisil bilang hindi katanggap-tanggap, iniutos ang pagsuspinde ng ''sashing ceremony'', at inihayag na ang papel ni Itsaragrisil sa mga opisyal na gawain ng Miss Universe ay paghihigpitan, habang ang punong ehekutibong opisyal na si Mario Búcaro ay ipinadala sa Taylandiya upang makipag-ugnayan sa [[Miss Grand International]] upang matiyak na magpapatuloy ang kompetisyon nang propesyonal at ligtas.<ref>{{Cite news|date=5 Nobyembre 2025|title=สรุปดราม่ามิสยูนิเวิร์ส 2025 กลุ่มนางงามวอล์กเอาต์ ต่อหน้า บอสณวัฒน์|trans-title=What happened when Boss Nawat suddenly ordered a sudden work stoppage after a beauty queen was out during a meeting?|url=https://today.line.me/th/v3/article/Ya5aWWL|via=Line Today|work=The Bangkok Insight|language=th|access-date=2 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 Nobyembre 2025|title=Miss Universe presses on 'as you wish' after Bangkok walkout|url=https://www.khaosodenglish.com/life/2025/11/05/miss-universe-presses-on-as-you-wish-after-bangkok-walkout/|access-date=2 Disyembre 2025|website=Khaosod English|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Civita|first=Alicia|date=4 Nobyembre 2025|title=Miss Universe owner Raúl Rocha Sends Executives to Thailand Pulls Rank and Limits Thai Director's Power After He Insulted Miss Mexico|url=https://www.latintimes.com/miss-universe-owner-raul-rocha-sends-executives-thailand-pulls-rank-limits-thai-directors-power-591268|access-date=2 Disyembre 2025|website=Latin Times|language=en}}</ref> Nagbigay si Itsaragrisil ng pormal na paghingi ng tawad sa lahat ng mga kandidata sa seremonya ng pagtanggap, at tinanggihan ang paggamit ng mga salitang "tanga" o "siraulo".<ref name="Tel" /><ref>{{Cite news|last=Flores Layno|first=Karen|date=6 Nobyembre 2025|title='I did not intend to harm anyone': Nawat Itsaragrisil apologizes for Miss Universe controversy|url=https://www.abs-cbn.com/lifestyle/pageants-beauty-queens/2025/11/6/-i-did-not-intend-to-harm-anyone-nawat-itsaragrisil-apologizes-for-miss-universe-controversy-1318|access-date=2 Disyembre 2025|website=[[ABS-CBN]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sukri|first=Hazeeq|date=6 Nobyembre 2025|title=Miss Universe Thailand director Nawat Itsaragrisil apologises for controversy, claims he said 'damage', not 'dumb head'|url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/nawat-itsaragrisil-apology-miss-universe-473526|access-date=2 Disyembre 2025|website=CNA|archive-date=6 Nobyembre 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251106192124/https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/entertainment/nawat-itsaragrisil-apology-miss-universe-473526|language=en}}</ref> === Mga iregularidad sa pagboto === Natapos ang pampublikong pagboto noong 19 Nobyembre, ngunit biglang pinalawig ng mga tagapag-ayos ang pagboto para sa ''Most Beautiful People'' nang walang paunang abiso.<ref name=":32">{{Cite web |last=Radhakrishnan |first=Manjusha |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025 drama deepens: Was contest rigged? Dubai's Miss Palestine Nadeen Ayoub calls out 'unjust' public polling |url=https://gulfnews.com/entertainment/miss-universe-2025-drama-deepens-was-contest-rigged-dubais-miss-palestine-nadeen-ayoub-calls-out-unjust-public-polling-1.500357487 |access-date=11 Hunyo 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> Nangunguna ang Pilipinas at Bangglades sa orihinal na resulta.<ref>{{Cite web |last=Lim |first=Ron |date=18 Nobyembre 2025 |title=Ahtisa Manalo leading in multiple categories ahead of Miss U preliminaries |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/ahtisa-manalo-leading-in-multiple-categories-ahead-of-miss-u-preliminaries/127911/ |access-date=11 Hunyo 2026 |website=GMA Entertainment |language=en}}</ref> Dalawang araw matapos ang koronasyon, naglabas ng bidyo si Nadeen Ayoub ng Palestina na tumutukoy sa ilang iregularidad sa proseso ng pagboto at nagsabing pinakialaman ito.<ref>{{Cite web |last=Dey |first=Adrija |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Miss Palestine Nadeen Ayoub alleges vote manipulation at Miss Universe |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-universe-2025-miss-palestine-nadeen-ayoub-alleges-vote-manipulation-at-miss-universe-101763975982134.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124105524/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-universe-2025-miss-palestine-nadeen-ayoub-alleges-vote-manipulation-at-miss-universe-101763975982134.html |archive-date=24 Nobyembre 2025 |access-date=4 Agosto 2026 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Palestine, nagreklamo sa resulta ng botohan sa Miss Universe 2025 |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/189814/miss-palestine-mu-2025-most-beautiful-people-poll-a734-20251124 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251124111657/https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/189814/miss-palestine-mu-2025-most-beautiful-people-poll-a734-20251124 |archive-date=24 Nobyembre 2025 |access-date=4 Agosto 2026 |website=PEP.ph |language=tl}}</ref> === Mga pagbitiw at resulta === Nagbitiw ang tatlong miyembro ng komite sa pagpili ng Miss Universe 2025 bago ang huling kompetisyon. Nagbitiw ang Pranses-Lebanes na pianista at kompositor na si Omar Harfouch mula sa lupon ng mga hurado ng Miss Universe 2025 tatlong araw bago ang kompetisyon, matapos niyang ibunyag na isang "lihim" na komite sa pagpili ang pumili sa mga pinalistang pasok sa Top 30 sa labas ng opisyal na proseso ng paghuhusga.<ref>{{Cite web |last=Lyttle |first=Zoey |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Judge Resigns Days Ahead of Pageant, Claims Top 30 Was Pre-Selected by 'Impromptu Jury' |url=https://people.com/miss-universe-judge-resigns-amid-claims-top-30-was-pre-selected-11851747 |access-date=8 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Miller |first=Brittany |last2=Yasmin |first2=Shahana |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe judge resigns three days before competition after claiming 'secret committee' pre-picked finalists |url=https://www.yahoo.com/news/articles/miss-universe-judge-resigns-three-211334228.html |access-date=8 Agosto 2026 |website=The Independent |language=en-US |via=Yahoo News}}</ref> Iginiit niya na kabilang sa tinatawag na ''impromptu group'' ang mga indibidwal na may personal na ugnayan sa mga kandidata, at wala roon ang mga tunay na miyembro ng hurado noong isinasagawa ang pagdedesisyon.<ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2025 |title=Shocking reason why a Miss Universe judge quit three days before competition |url=https://www.independent.co.uk/bulletin/news/miss-universe-judge-quit-resigns-b2867804.html |access-date=9 Agosto 2026 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DeGrushe |first=Allison |date=18 Nobyembre 2025 |title=Why did a judge quit Miss Universe 2025? Inside the 'impromptu jury' controversy putting the pageant in peril |url=https://ew.com/miss-universe-2025-jury-controversy-explained-11852047 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118233637/https://ew.com/miss-universe-2025-jury-controversy-explained-11852047 |archive-date=18 Nobyembre 2025 |access-date=9 Agosto 2026 |website=Entertainment Weekly |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025: Judge sparks concern with abrupt resignation: 'I won't be part of this charade' |url=https://www.marca.com/en/lifestyle/world-news/2025/11/18/691cf000268e3eea5c8b45a1.html |access-date=9 Agosto 2026 |website=Marca |language=en-US |agency=TBS}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe judge quits days before event, claims finalists were preselected |url=https://www.nydailynews.com/2025/11/18/miss-universe-judge-resigns-finalists-preselected/ |access-date=9 Agosto 2026 |website=New York Daily News |language=en-US}}</ref> Iginiit din niya na mananalo ang Mehiko dahil sa isang kasunduan sa pagitan ng kabahagi ng Miss Universe na si Raúl Rocha at ng ama ni Fátima Bosch na si Bernardo Bosch. Si Bernardo Bosch ay nagsisilbing tagapayo ng Pangkalahatang Direktor ng Pemex Exploration and Production.<ref>{{Cite web |last=Varela |first=Micaela |date=28 Nobyembre 2025 |title=The controversial history of Raúl Rocha, the Miss Universe owner under investigation for links to organized crime |url=https://english.elpais.com/international/2025-11-28/the-controversial-history-of-raul-rocha-the-miss-universe-owner-under-investigation-for-links-to-organized-crime.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831120029/https://english.elpais.com/international/2025-11-28/the-controversial-history-of-raul-rocha-the-miss-universe-owner-under-investigation-for-links-to-organized-crime.html |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=18 Oktubre 2026 |website=El País English |language=en-us}}</ref> Si Rocha ay siya ring may-ari ng Soluciones Gasíferas del Sur, isang kumpanya ng gaas na nakakuha ng kontrata mula sa sangay ng Pemex na Pemex Exploration and Production, na nagkakahalaga ng US$40 milyon noong 2023.<ref>{{Cite web |last=Solís |first=Arturo |date=22 Nobyembre 2025 |title=Exclusiva: compañía del Presidente de Miss Universo obtuvo contrato con Pemex por US$40 millones en 2023 |trans-title=Exclusive: Miss Universe President's company secured a $40 million contract with Pemex in 2023. |url=https://www.bloomberglinea.com/latinoamerica/mexico/exclusiva-compania-del-presidente-de-miss-universo-obtuvo-contrato-con-pemex-por-us40-millones-en-2023/ |access-date=9 Agosto 2026 |website=Bloomberg Línea |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Nobyembre 2025 |title=⁠Pemex felicita a Fátima Bosch por triunfo en Miss Universo: ¿Qué relación tiene su papá con la empresa? |url=https://www.elfinanciero.com.mx/estilo/2025/11/21/pemex-felicita-a-fatima-bosch-por-triunfo-en-miss-universo-que-relacion-tiene-su-papa-con-la-empresa/ |access-date=9 Agosto 2026 |website=El Financiero |language=es|trans-title=Pemex congratulates Fátima Bosch on her Miss Universe win: What is her father’s connection to the company?}}</ref><ref>{{Cite web |last=Islas |first=Laura |date=21 Nobyembre 2025 |title=Who is Fatima Bosch, the Mexican winner of Miss Universe 2025? |url=https://www.merca20.com/who-is-fatima-bosch-the-mexican-winner-of-miss-universe-2025/ |access-date=9 Agosto 2026 |website=Revista Merca2.0 |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260810060110/https://www.merca20.com/who-is-fatima-bosch-the-mexican-winner-of-miss-universe-2025/|archive-date=10 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Reid |first=Connor |date=22 Nobyembre 2025 |title=Who is Fatima Bosch's father and why is he accused of being the 'culprit' of his daughter's triumph in Miss Universe 2025? |url=https://www.marca.com/en/lifestyle/celebrities/2025/11/22/6921aa3cca47415e3e8b458e.html |access-date=9 Agosto 2026 |website=Marca |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921025839/https://www.marca.com/en/lifestyle/celebrities/2025/11/22/6921aa3cca47415e3e8b458e.html|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> Tumugon ang Miss Universe Organization sa pamamagitan ng pagtanggi sa pagkakaroon ng nasabing komite at muling pagpapatibay na nananatili ang kanilang mga itinakdang protokol, habang kinikilala ang pag-atras ni Harfouch.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe bans judge after ‘disrespectful’ exchange and disputed irregularity claims |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20251118868264/miss-universe-bans-judge-irregularity-claims/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411154639/https://www.hola.com/us/celebrities/20251118868264/miss-universe-bans-judge-irregularity-claims/ |archive-date=11 Abril 2026 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref><ref>{{cite web |last1=Evangelista |first1=Jessica Ann |date=21 Nobyembre 2025 |title=Former Miss Universe 2025 judge calls Miss Mexico 'fake winner,' alleges rigging |url=https://entertainment.inquirer.net/639778/former-miss-universe-2025-judge-calls-miss-mexico-fake-winner-alleges-rigging |access-date=17 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Nagbitiw rin ang Pranses na tagapangasiwa sa putbol at dating propesyonal na manlalaro na si [[Claude Makélélé]], sa mga personal na dahilan.<ref>{{Cite news |last=Lyttle |first=Zoey |date=19 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Selection Committee President Becomes Third Judge to Drop Out of Pageant Days Before Event |language=en |website=People Magazine |url=https://people.com/miss-universe-selection-committee-president-becomes-third-judge-to-drop-out-of-pageant-11852538 |access-date=17 Oktubre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goldberg |first=Madison E. |date=18 Nobyembre 2025 |title=Second Miss Universe Judge Resigns Days Before Pageant: 'Thank You for Your Understanding' |url=https://people.com/second-miss-universe-judge-resigns-days-before-pageant-thank-you-for-your-understanding-11852354 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref> Bumitiw na rin si Camilla di Borbone delle Due Sicilie bilang pangulo ng komite sa pagpili ng Miss Universe.<ref>{{Cite web |last=Lyttle |first=Zoey |date=19 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Selection Committee President Becomes Third Judge to Drop Out of Pageant Days Before Event |url=https://people.com/miss-universe-selection-committee-president-becomes-third-judge-to-drop-out-of-pageant-11852538 |access-date=17 Agosto 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=19 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe judge shake-up: A third last-minute exit sparks global confusion |url=https://www.hola.com/us/entertainment/20251119868488/miss-universe-third-last-minute-exit/ |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |last=M |first=Anjali |date=20 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025 Faces Judge Resignations and Contestant Injury Ahead of Bangkok Finale |url=https://www.indianwitness.com/news/international/miss-universe-2025-faces-judge-resignations-and-contest |access-date=17 Oktubre 2026 |website=TamilWire |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=20 Nobyembre 2025 |title=People: New conflict of interest at Miss Universe! L&rs… |url=https://entrevue.fr/en/people/nouveau-conflit-dinterets-a-miss-univers-lune-des-juges-est-la-coach-personnelle-dun-participante-miss-universe-canada/ |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Entrevue.fr |language=en}}</ref> Ang kanilang mga desisyon ay nag-udyok sa organisasyon na ayusin ang panghuling hanay ng mga hurado at maglabas ng maikling mensahe na nagpapahayag ng paggalang sa parehong pagbibitiw habang kinumpirma na ang kaganapan ay matutuloy sa ilalim ng binagong lupon.<ref>{{Cite web |date=18 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe 2025 Update: Claude Makélélé, Omar Harfouch's Resignations Plunge Pageant Into Crisis |url=https://www.inkl.com/news/miss-universe-2025-update-claude-makelele-omar-harfouch-s-resignations-plunge-pageant-into-crisis |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Inkl |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Civita |first=Matias |date=18 Nobyembre 2025 |title=Two Miss Universe Judges Resign Just Days Before the Controversial Pageant |url=https://www.latintimes.com/two-miss-universe-judges-resign-just-days-before-controversial-pageant-591739 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Latin Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=19 Nobyembre 2025 |title=Louie Heredia joins Miss Universe 2025 jury after 2 judges resign |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488385/louie-heredia-joins-miss-universe-2025-jury-after-2-judges-resign |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228183831/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/19/2488385/louie-heredia-joins-miss-universe-2025-jury-after-2-judges-resign |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en-US}}</ref> Isang araw bago ang patimpalak, nagkaroon ng eksklusibong panayam si Harfouch sa HBO kung saan sinabi niyang ang kandidata mula sa Meiko ang tatanghaling Miss Universe 2025. Nagbahagi rin siya ng larawan, na inilarawan niyang "matalik", nina Raúl Rocha, ang may-ari ng Miss Universe, at ng nagwaging si Bosch, bilang suporta sa kaniyang paratang na minanipula ang resulta ng kompetisyon.<ref>{{cite news |last1=Evangelista |first1=Jessica Ann |date=22 Nobyembre 2025 |title=Omar Harfouch reveals allegedly intimate photo of Raul Rocha, Miss Mexico |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/639917/omar-harfouch-reveals-allegedly-intimate-photo-of-raul-rocha-miss-mexico |access-date=18 Oktubre 2026}}</ref><ref name="gma-rigged">{{cite news |date=21 Nobyembre 2025 |title=Resigned Miss Universe 2025 judge alleges pageant results rigged |language=en |work=[[GMA News Online]] |publisher=GMA Network |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/966956/resigned-miss-universe-judge-2025-alleges-pageant-results-rigged/story/ |access-date=18 Oktubre 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=21 November 2025 |title=Mexico's Fatima Bosch crowned Miss Universe winner in glittering finale of scandal-hit pageant |work=CNN |url=https://www.yahoo.com/news/articles/scandal-plagued-miss-universe-competition-012304801.html |access-date=21 November 2025 |via=Yahoo! News}}</ref> Nakatuon rin ang mga paratang ni Harfouch sa "Beyond the Crown," isang inisyatiba ng Miss Universe na nakatuon sa panlipunang epekto. Nilinaw kalaunan ng Miss Universe Organization na ang inisyatibang ito ay hiwalay sa kompetisyon at hindi bahagi ng proseso ng paghatol o pagpili ng mga kandidata.<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2026 |title=A Short And Sweet Timeline Of All The Miss Universe 2025 Scandals |url=https://www.elle.com.au/culture/entertainment/miss-universe-controversy-timeline/ |access-date=18 Oktubre 2026 |website=Elle |language=en-AU}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ng |first=Kelly |date=19 Nobyembre 2025 |title=Two Miss Universe judges quit scandal-hit pageant, as one claims it's rigged |url=https://www.bbc.com/news/articles/crmxgymr8ewo |archive-url=https://web.archive.org/web/20261009053337/https://www.bbc.com/news/articles/crmxgymr8ewo |archive-date=9 Oktubre 2026 |access-date=18 Oktubre 2026 |website=[[BBC]] |language=en-GB}}</ref> == Kinahinatnan == Sa gitna ng kontrobersya kaugnay ng mga resulta, ipinahayag ng mga huradong sina Louie Heredia, Natalie Glebova, Andrea Meza, at Chalida Thaochalee ang kanilang panghihinayang sa kawalan ng isang ''accounting firm'' na magpapatunay sa mga puntos para sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=21 Nobyembre 2025 |title=Miss Universe Judge Shares Which Contestant She Believes Should Have Won amid Allegations That Voting Was Rigged |url=https://people.com/miss-universe-judge-shares-which-contestant-she-believes-should-have-won-11854482 |access-date=18 Oktubre 2026 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=22 Nobyembre 2025 |title=Louie Heredia, Natalie Glebova react to Miss Universe 2025 results |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2025/11/22/2489107/louie-heredia-natalie-glebova-react-miss-universe-2025-results |access-date=18 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=21 Nobyembre 2025 |title=Natalie Glebova declares she 'won't be a judge' after Miss Universe 2025 stint |url=https://entertainment.inquirer.net/639827/natalie-glebova-declares-she-wont-be-a-judge-after-miss-universe-2025-stint |access-date=18 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en-US}}</ref> Dahil sa mga haka-haka sa online na nagsasabing binaligtad ng mangungunang si Steve Byrne ang pagkakasunod-sunod ng pag-anunsyo sa Top 5, kinumpirma niya na ang mga ranggo mismo ang kaniyang inanunsyo.<ref>{{Cite news |last=Requintana |first=Robert |date=23 Nobyembre 2025 |title=Steve Byrne on hosting 74th Miss Universe: 'I thought Miss Côte d'Ivoire was going to win' |language=en |work=[[Manila Bulletin]] |url=https://mb.com.ph/2025/11/23/steve-byrne-on-hosting-74th-miss-universe-i-thought-miss-cote-divoire-was-going-to-win |access-date=18 Oktubre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uson |first=Melanie |date=23 Nobyembre 2025 |title=Steve Byrne shares thoughts on Miss Universe 2025, says he didn't read winners list backwards |url=https://www.msn.com/en-ph/news/other/steve-byrne-shares-thoughts-on-miss-universe-2025-says-he-didnt-read-winners-list-backwards/ar-AA1QY8vd |access-date=18 Oktubre 2026 |website=Philstar Life |language=en |via=MSN}}</ref> === Mga pahayag ni Raúl Rocha === Nagsalita si Raúl Rocha sa ilang panayam, kabilang ang mga pakikipanayam sa mga mamamahayag na sina Adela Micha at Carlos Loret de Mola. Kaugnay ng mga paratang tungkol sa isang relasyon sa pagitan nina Rocha at Bernardo Bosch, ipinahayag ni Rocha na nakilala niya si Bosch dalawang buwan na ang nakalilipas sa loob lamang ng tatlumpung minuto. Itinanggi rin niya ang ideya na ang mga kontratang iginawad sa kaniyang kumpanya ay may kaugnayan sa pagkapanalo ni Fátima Bosch, at binigyang-diin na ang mga ito ay naaprubahan na bago pa man niya bilhin ang Miss Universe.<ref>{{Cite web |last=Cisneros |first=Víctor |date=24 Nobyembre 2025 |title=Adela Micha choca con Raúl Rocha Cantú por polémica en Miss Universo: “Esta edición está manchada” |trans-title=Adela Micha clashes with Raúl Rocha Cantú over Miss Universe controversy: “This edition is tainted” |url=https://www.infobae.com/mexico/2025/11/24/adela-micha-choca-con-raul-rocha-cantu-por-polemica-en-miss-universo-esta-edicion-esta-manchada/ |access-date=18 Oktubre 2026 |website=Infobae |language=es}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rodríguez Catarino |first=Geovanni |date=24 Nobyembre 2025 |title=Rocha Cantú explota contra Adela Micha por hacer polémica tras el triunfo de Fátima Bosch en Miss Universo |trans-title=Rocha Cantú lashes out at Adela Micha for stirring up controversy following Fátima Bosch’s win at Miss Universe |url=https://www.record.com.mx/contra/rocha-cantu-explota-contra-adela-micha-por-hacer-polemica-tras-el-triunfo-de-fatima-bosch-en |access-date=18 Oktubre 2026 |website=Récord |language=es}}</ref> Sinabi rin ni Rocha na bilang may-ari ng Miss Universe, mayroon siyang kapangyarihang humarang sa desisyon (''veto power''). Ayon sa kanya, mas matimbang ang kaniyang pasya kaysa sa mga hurado ng paligsahan, dahil ang Miss Universe ay isang negosyo. Binanggit niya na si [[Olivia Yacé]], ang kandidata ng Baybaying Garing, ay hindi mainam na kandidata para magwagi dahil maraming bansa ang humihingi ng ''visa'' para sa mga mtaga-Baybaying Garing; magiging hadlang ito sa pagtupad niya sa kaniyang mga tungkulin bilang Miss Universe kung sakaling siya ang koronahan.<ref>{{Cite web |last=Loret de Mola |first=Carlos |date=25 Nobyembre 2025 |title=#Entrevista con Raúl Rocha |url=https://play.wradio.com.mx/audio/111RD380000000179622/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221190859/https://play.wradio.com.mx/audio/111RD380000000179622/ |archive-date=21 Disyembre 2025 |access-date=18 Oktubre 2026 |website=W Radio México |language=es-MX}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=25 Nobyembre 2025 |title=Raúl Rocha explica por qué Miss Costa de Marfil no ganó Miss Universo 2025: ‘175 países le piden visa’ |trans-title=Raúl Rocha explains why Miss Côte d’Ivoire didn’t win Miss Universe 2025: ‘175 countries require a visa for her’ |url=https://www.elfinanciero.com.mx/estilo/2025/11/25/raul-rocha-explica-por-que-olivia-yace-miss-costa-de-marfil-no-gano-miss-universo-2025/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260428110321/https://www.elfinanciero.com.mx/estilo/2025/11/25/raul-rocha-explica-por-que-olivia-yace-miss-costa-de-marfil-no-gano-miss-universo-2025/ |archive-date=28 Abril 2026 |access-date=18 Oktubre 2026 |website=El Financiero |language=es}}</ref> == Mga tala == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} k59s5e3k5dijc2k0ar7kkn6qtl6u6ee Ruby (album) 0 333964 2237071 2221966 2026-10-25T16:52:28Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237071 wikitext text/x-wiki {{Infobox album|Name=Ruby|Type=studio album|Artist=[[Jennie (mang-aawit)|Jennie]]|Cover=Jennie Ruby.png|Alt=|Caption=Logo ng album|Released={{Start date|2025|03|07}}|Recorded=2024–2025|Language={{Flatlist| * Ingles * Koreano }}|Genre=* [[Pop music|Pop]] * [[hip-hop]] * [[Contemporary R&B|R&B]]<ref name="RS4">{{Cite web |last=Johnston |first=Maura |date=2025-03-07 |title=Jennie's 'Ruby' Is a Fast-Moving Good Time |url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/jennie-ruby-review-1235291125/ |access-date=2025-04-23 |website=Rolling Stone |language=en-US}}</ref>|Length=41:30|Label=* [[Odd Atelier]] * [[Columbia Records|Columbia]]|Producer=* [[30 Roc]] * [[Rob Bisel]] * Serban Cazan * [[Dem Jointz]] * [[Diplo]] * Jelli Dorman * [[El Guincho]] * [[French Kiwi Juice|FKJ]] * Gage * Sam Homaee * [[Jonas Jeberg]] * Jennie * Jorge * Jumpa * Leclair * Melz * [[Mike Will Made It]] * MoneyGoForMyles * [[Asheton Hogan|Pluss]] * Resource * Ramus Søegren * Truebeatzz * Xeryus * [[Ido Zmishlany]] |Misc={{Singles | name = Ruby | type = studio | single 1 = [[Mantra (kanta ni Jennie)|Mantra]] | single 1 date = Oktubre 11, 2024 | single 2 = [[Love Hangover (kanta ni Jennie)|Love Hangover]] | single 2 date = Enero 31, 2025 | single 3 = [[ExtraL]] | single 3 date = Pebrero 21, 2025 | single 4 = [[Like Jennie]] | single 4 date = Marso 7, 2025 | single 5 = [[Handlebars (kanta ni Jennie)|Handlebars]] | single 5 date = Marso 11, 2025}} }} Ang '''''Ruby''''' ay ang pamulaang solo studio album ng Timog Koreanang mang-aawit at rapper na si [[Jennie (mang-aawit)|Jennie]]. Inilabas noong Marso 7, 2025 ng [[Jennie (mang-aawit)|Odd Atelier]] at Columbia Records, ang album ay nagtanda bilang unang solong paglabas ni Jennie pagkatapos niyang umalis sa [[YG Entertainment]] noong 2023. Si Jennie ang nagsulat at isa sa katagagawa ng ''Ruby'' kasama ang isang hanay ng mga katuwang kabilang sina El Guincho, Diplo, at Mike Will Made It. Binubuo ng labinlimang track, ang album ay nagtatampok ng mga kolaborasyon kina Childish Gambino, Doechii, Dominic Fike, FKJ, Dua Lipa at Kali Uchis. Gumagalugad ng mga dyanra gaya ng [[Musikang pop|pop]], [[Musikang hip hop|hip-hop]] at R&B, ang paksa ng album ay nakabatay sa mga relasyon, impluwensya, at tagumpay ni Jennie. Nakatanggap ang ''Ruby'' ng pangkalahatang kanais-nais na mga palagay mula sa mga kritiko, na may papuri na napupunta sa masaklaw na kagalingan, paggawa, at kakayahang umunlad ni Jennie bilang isang solo artist, pati na rin ang pagkakaisa at pang-eksperimentong katangian ng album. Sa paglabas, ang album ay nakabenta ng mahigit na isang milyong kopya sa buong mundo at nag-debut sa punong sampu sa higit na 19 bansa, kabilang ang Awstralya, Pransiya, Alemanya, Olanda, Nuweba Selandya, Hilagang Korea at Estados Unidos. Nabenta ang ''Ruby'' sa mahigit 660,000 kopya sa unang linggo nito sa Hilagang Korea, ang pinakamataas na benta ng album sa unang linggo para sa isang babaeng K-pop solo artist sa taong 2025. Namulaan din nito ang pangatlong ranggo sa UK Albums Chart, pinakamataas na ranggo ng album ng isang babaeng K-pop soloist at pumatas bilang pinakamataas na ranggo ng isang album na gawa ng isang K-pop solo artist. Ang album ay napatunayan ng triple platinum ng Korean Music Content Association (KMCA) sa pagbenta ng 750,000 kopya pati bilang ginto ng Recorded Music NZ (RMNZ) at SNEP at pilak ng British Phonographic Industry (BPI). Ang album ay naglalaman ng limang mga single: "Mantra", "Love Hangover", "ExtraL", "Like Jennie", at "Handlebars". Naabot ng "Mantra" at "Like Jennie" ang punong limang ranggo ng ''Billboard'' Global 200 at Circle Digital Chart ng Timog Korea at tumalbos sa mga taltaguhit sa ilang bansa, habang ang lahat ng mga single ng album ay umabot sa punong 30 ng Global 200 at nakapasok sa US ''Billboard'' Hot 100. Para sa pagpapakilala ng record, sinimulan ni Jennie ang ''Ruby Experience'', isang apat-na-lungsod na pagtatanghal ng limang kilalang-kilalang mga show simula Marso 6, at gumanap sa Coachella Valley Music and Arts Festival noong 2025. Ang album ay nakatanggap ng maraming parangal, kabilang ang Pinakamahusay na K-pop Album sa ika-23 Korean Music Awards. == Kaligiran == Noong Disyembre 2023, inihayag ni Jennie ang pagtatag ng kaniyang sariling record label, Odd Atelier, kasunod ng kanyang pag-alis sa [[YG Entertainment]] para sa mga solong aktibidad.<ref name="Billboard 1">{{Cite magazine |last=Peters |first=Mitchell |date=December 24, 2023 |title=BLACKPINK's Jennie Begins 'Solo Journey' with New Label and Company OA |url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-label-company-oa-odd-atelier-1235564939/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101133631/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-label-company-oa-odd-atelier-1235564939/ |archive-date=January 1, 2024 |access-date=January 1, 2024 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0006-2510 |oclc=732913734}}</ref> Sa kaniyang pagpapakita sa ''The Seasons: Lee Hyo-ri's Red Carpet'' noong Enero 2024 bilang isang panauhin, inihayag ni Jennie na ang layunin niya ay maglabas ng buong-habang album sa taong iyon.<ref name="Sports Kyunghyang 1">{{Cite news |last=Lee |first=Yu-min |date=January 5, 2024 |title='YG 떠난' 제니 "올해 정규앨범 발매 목표" (이효리의 레드카펫) |language=ko |trans-title=Jennie, who 'left YG', "My goal is to release a full album this year" (Lee Hyori's Red Carpet) |work=[[Sports Kyunghyang]] |location=South Korea |url=https://sports.khan.co.kr/article/202401051138003 |access-date=January 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226225714/https://sports.khan.co.kr/article/202401051138003 |archive-date=December 26, 2024}}</ref> Iniulat ng mga news outlet sa Timog Korea noong Marso ng parehong taon na maglalabas siya ng bagong album sa Hunyo.<ref name="The Korea Times 1">{{Cite news |last=Dong |first=Sun-hwa |date=March 31, 2024 |title=BLACKPINK's Jennie to drop new album in June |work=[[The Korea Times]] |location=South Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/12/398_371759.html |access-date=January 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226230942/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/12/398_371759.html |archive-date=December 26, 2024}}</ref> Itinanggi ng Odd Atelier ang mga sabi-sabi, na sinasabing si Jennie ay kasalukuyan pang gumagawa ng album na walang nakatakdang petsa ng paglabas.<ref name="Star News 1">{{Cite news |last=Ahn |first=Yoon-ji |date=March 31, 2024 |script-title=ko:블랙핑크 제니, 6월 컴백할까 "확정된 바 없다"[공식] |language=ko |trans-title=Blackpink Jennie, Will She Make a Comeback in June? "Nothing's Confirmed" [Official] |work=[[Star News (South Korea)|Star News]] |location=South Korea |url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2024033115094349062 |access-date=January 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226230633/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2024033115094349062 |archive-date=December 26, 2024}}</ref> Kasunod ng kolaborasyon nila ni Zico noong Abril 2024 na "Spot!", isiniwalat ng Timog Koreanong rapper na si Zico sa ''[[Wikipedia:Balangkas/Billboard|Billboard]]'' na mayroon siyang "pagkakataong sumilip sa mga ipapalabas na solo track demo ni Jennie" at na mayroong "napakaraming magaganda."<ref name="Billboard 2">{{Cite magazine |last=Benjamin |first=Jeff |date=May 13, 2024 |title=ZICO Reacts to Earning His First Billboard No. 1 With 'Spot!' featuring BLACKPINK's Jennie |url=https://www.billboard.com/music/pop/zico-spot-jennie-number-1-billboard-chart-reaction-1235680507/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240513212220/https://www.billboard.com/music/pop/zico-spot-jennie-number-1-billboard-chart-reaction-1235680507/ |archive-date=May 13, 2024 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0006-2510 |oclc=732913734}}</ref> Noong Mayo 2024, habang dumadalo sa ''Sleeping Beauties: Reawakening Fashion'' ng Met Gala, nakipag-usap siya sa ''Vogue'' at tinudyuan ang kaniyang paparating na album, na sabi: "Marami pa akong darating sa aking album, wink, wink."<ref name="Vogue 1">{{Cite magazine |date=May 8, 2024 |title=Last Looks: Jennie |url=https://www.vogue.com/video/watch/last-looks-jennie-kim |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240512012626/https://www.vogue.com/video/watch/last-looks-jennie-kim |archive-date=May 12, 2024 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[Vogue (magazine)|Vogue]] |publisher=[[Condé Nast]] |location=United States |issn=0042-8000}}</ref> Noong Hunyo 20 ng parehong taon, isang bidyong patalastas na pinagbibidahan ni Jennie para sa Beats Solo Buds ay inilabas, na nagtatampok ng solo track niya, na inakalang nasa kaniyang paparating na album. Sa kanta, nag-rap siya sa isang trap beat tungkol sa pagbawi ng kanyang salaysay at pagtindig para sa sarili.<ref name="Teen Vogue">{{Cite magazine |last=Delgado |first=Sara |date=June 21, 2024 |title=Is Jennie Shading Her Former Company in This New Song Snippet? |url=https://www.teenvogue.com/story/blackpink-jennie-beats-solo-buds-spot-unreleased-song |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240622030316/https://www.teenvogue.com/story/blackpink-jennie-beats-solo-buds-spot-unreleased-song |archive-date=June 22, 2024 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[Teen Vogue]] |publisher=[[Condé Nast]] |location=United States |issn=1540-2215 |oclc=60618341}}</ref> Noong Setyembre 2024, inihayag na lumagda si Jennie ng isang kontrata sa pag-rerecord sa Columbia Records, sa pakikipagtulungan sa Odd Atelier.<ref name="Variety 1">{{Cite magazine |last=Aswad |first=Jem |date=September 8, 2024 |title=Blackpink's Jennie Signs Solo Deal with Columbia Records |url=https://variety.com/2024/music/news/blackpink-jennie-signs-with-columbia-records-1236137445/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240908224918/https://variety.com/2024/music/news/blackpink-jennie-signs-with-columbia-records-1236137445/ |archive-date=September 8, 2024 |access-date=September 8, 2024 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0042-2738 |oclc=60626328}}</ref> Sa isang tampok ng pabalat salaysay noong Oktubre 2024 para sa ''Harper's Bazaar'', tinalakay niya ang kaniyang karanasan sa paggawa sa album, ibinahaging siya ay nasa studio na nagsusuri ng mga liriko at "paggupit, gupit, gupit" sa mga boses mula "umaga hanggang gabi."<ref name="Harper's Bazaar 1">{{Cite magazine |last=Patel |first=Puja |date=September 19, 2024 |title=Jennie Is Going Her Own Way |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a62157646/jennie-kim-debut-album-interview-2024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919053636/https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a62157646/jennie-kim-debut-album-interview-2024/ |archive-date=September 19, 2024 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[Harper's Bazaar]] |publisher=[[Hearst Communications]] |location=United States |issn=0017-7873}}</ref> Nang sumunod na buwan, inihayag niya na ang album ay ilalabas sa 2025, sa pamamagitan ng isang post sa Weverse.<ref name="Pinkvilla 1">{{Cite web |last=Das |first=Hrishita |date=November 26, 2024 |title=BLACKPINK's Jennie announces her debut solo album will be released in 2025 |url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-jennie-announces-her-debut-solo-album-will-be-released-in-2025-1359927 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241126095405/https://www.pinkvilla.com/entertainment/blackpinks-jennie-announces-her-debut-solo-album-will-be-released-in-2025-1359927 |archive-date=November 26, 2024 |access-date=January 21, 2025 |website=[[Pinkvilla]] |location=India |language=en}}</ref> Tinudyuan ni Jennie ang paglabas ng album noong 2025 sa isang holiday greeting video noong Araw ng Pasko 2024, sinasaad na may "kasiya-siyang kinalabasan sa 11 buwang pagtatrabaho" at "ito ay magiging kaunting bagay para sa lahat. Para itong bupey para sa inyo."<ref name="The Korea Times 2">{{Cite news |date=December 26, 2024 |title=Jennie announces plan for solo album next year |work=[[The Korea Times]] |location=South Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2025/01/398_389170.html |access-date=January 21, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250122024456/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2025/01/398_389170.html |archive-date=January 22, 2025}}</ref><ref name="NME 1">{{Cite magazine |last=Yeo |first=Gladys |date=December 26, 2024 |title=BLACKPINK's Jennie teases debut solo album in new holiday greeting video |url=https://www.nme.com/news/music/blackpink-jennie-tease-debut-solo-album-holiday-video-3824820 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241226084102/https://www.nme.com/news/music/blackpink-jennie-tease-debut-solo-album-holiday-video-3824820 |archive-date=December 26, 2024 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[NME]] |location=United Kingdom}}</ref> Noong Enero 2025, itinampok si Jennie sa isang cover story para sa ''Billboard'', kung saan tinalakay niya ang kaniyang paghahanda sa album, na nagsasabi na siya ay "halos malapit na" sa paglabas nito.<ref name="Billboard 3">{{Cite magazine |last=Havens |first=Lyndsey |date=January 9, 2025 |title='It's a Fight Between Me, Myself and I': Jennie Goes Deep on Crafting Her Solo Album |url=https://www.billboard.com/music/pop/jennie-blackpink-solo-album-oa-label-1235871796/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111044124/https://www.billboard.com/music/pop/jennie-blackpink-solo-album-oa-label-1235871796/ |archive-date=January 11, 2025 |access-date=January 21, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0006-2510 |oclc=732913734}}</ref> == Komposisyon == Binubuo ang ''Ruby'' ng labinlimang track at paglitaw ng mga feature ni Childish Gambino, Doechii, Dominic Fike, FKJ, Dua Lipa at Kali Uchis.<ref name="Korea JoongAng Daily 1">{{Cite news |last=Yoon |first=So-yeon |date=January 22, 2025 |title=Jennie to release solo album ''Ruby'' on March 7, featuring Childish Gambino and Dua Lipa |work=[[Korea JoongAng Daily]] |publisher=[[JoongAng Ilbo]] |location=South Korea |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-01-22/entertainment/kpop/Jennie-to-release-solo-album-Ruby-on-March-7-featuring-Childish-Gambino-and-Dua-Lipa/2227764 |access-date=January 21, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250122014442/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-01-22/entertainment/kpop/Jennie-to-release-solo-album-Ruby-on-March-7-featuring-Childish-Gambino-and-Dua-Lipa/2227764 |archive-date=January 22, 2025}}</ref> Nai-record ni Jennie ang album sa pangunahing wikang Ingles at inilarawan ito bilang isang paraan ng "pagdadala sa aking sarili sa mundo sa unang pagkakataon".<ref name="Harper's Bazaar 1"/> Ang kanyang tangkain ay buoin ang kaniyang sarili sa rekord bilang "Jennie Ruby Jane, para iyon ay maging isang buong tao", na tumutukoy sa pangalan ng alter ego na naimbento niya noong siya ay nanirahan sa Nuweba Selandya bilang isang bata.<ref name="Billboard 3"/> Ang album ay inspirasyon ng dula ni [[William Shakespeare]] na ''As You Like It'' (1599), kasama ang pitong yugto ng buhay, at may mga tema ng "kapanganakan, pag-ibig, pananampalataya, at karurukan," "kamusmusan at pag-ibig sa kapangyarihan, hunos-dili at pamana".<ref name="Korea JoongAng Daily 2">{{Cite news |last=Yoon |first=Seung-Jin |date=March 4, 2025 |title=Jennie took hands-on approach to production on album ''Ruby'', agency says |work=[[Korea JoongAng Daily]] |publisher=[[JoongAng Ilbo]] |location=South Korea |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-03-04/entertainment/kpop/Jennie-took-handson-approach-to-production-on-album-Ruby-agency-says/2254122 |access-date=March 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304060955/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-03-04/entertainment/kpop/Jennie-took-handson-approach-to-production-on-album-Ruby-agency-says/2254122 |archive-date=March 4, 2025}}</ref> Dahil sa inspirasyon ng aspeto ng dula, inilalarawan ng cover si Jennie na nagbubukas ng kurtina ng tanghalan, na sumisimbolo sa simula ng isang bagong kabanata sa kanyang karera sa musika.<ref name="The Korea Times 3">{{Cite news |date=March 7, 2025 |title=Blackpink's Jennie drops 1st LP ''Ruby'' |work=[[The Korea Times]] |publisher=Dongwha Group |location=South Korea |url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2025/03/398_393629.html |access-date=March 10, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310034421/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2025/03/398_393629.html |archive-date=March 10, 2025}}</ref> Inaasahan niyang magbigay-inspirasyon sa iba pang mga kabataang babae sa album, na ang isa sa mga pangunahing mensahe nito ay "para maunawaan at manatili kung sino ka".<ref name="Harper's Bazaar 1" /> == Paggawa at musika == Kasunod ng pagtatapos ng Born Pink World Tour ng [[Blackpink]] noong Setyembre 2023, itinatag ni Jennie ang kanyang sariling malayang label na Odd Atelier noong Nobyembre at nagsimulang gumawa ng album sa simula ng 2024. Naitala niya ang "99%" ng proyekto sa [[Los Angeles]] at kinailangang gumugol ng oras sa unang pagbuo ng bagong malikhaing network at pakikipagpulong sa mga tagapaggawa at manunulat. Inamin ng artista na tumagal ng ilang buwan ng "pinagtuunan ko talaga sa sarili ko roon, paglalakad sa mga silid na puno ng mga bagong tao" hanggang sa makatagpo siya ng isang "magandang pangkat ng mga tao na nakaugnayan ko, pantinig at bilang mga kaibigan". Nahanap niya ang kanyang tunog at napunta sa kantang "Mantra", na naging pangakay na single ng album.<ref name="Billboard 3"/> Ang album ay inilarawan ni Jennie na sumasaklaw sa "hanay ng mga dyanra".<ref name="Harper's Bazaar 1"/> Ginamit niya ang paghahalo ng mga iba-ibang istilong pamboses sa rekord, na nagsasabi: "Nagpapatugtog ako sa mga iba-ibang dyanra at elemento — nag-rarap ako rito, kumakanta rito, nag-haharmonize dito, nakikipag-usap dito..."<ref name="Billboard 3" /> Kumuha si Jennie ng pagkakataong mamatnugot sa paggawa ng album upang "mas epektibong maisiwalat ang kaniyang pagkatao at walang-hangganang potensyal sa musika."<ref name="Korea JoongAng Daily 2" /> == Promosyon at paglabas == Noong Enero 21, 2025, opisyal na inanunsyo ni Jennie ang kanyang pamulaang studio album na ''Ruby'' na ilalabas sa Marso 7.<ref>{{Cite web |title=GLOBAL SUPERSTAR JENNIE ANNOUNCES FIRST STUDIO ALBUM “RUBY” IS SET TO RELEASE MARCH 7, 2025 – Sony Music Canada |url=https://www.sonymusic.ca/press_release/global-superstar-jennie-announces-first-studio-album-ruby-is-set-to-release-march-7-2025 |access-date=2026-02-22 |website=www.sonymusic.ca}}</ref> Ang anunsyo ay sinamahan ng opisyal na pabalat sining para sa album pati na rin ang isang 33-segundong bidyong pagsilay, na nagsiwalat ng listahan ng mga itinampok na artista.<ref name="ABS-CBN">{{Cite news |last=Bernardo |first=Jaehwa |date=January 22, 2025 |title=Blackpink's Jennie to drop album ''Ruby'' on March 7 |work=[[ABS-CBN]] |publisher=[[ABS-CBN Corporation]] |location=Philippines |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/1/22/blackpink-s-jennie-to-drop-album-ruby-on-march-7-0957 |access-date=January 21, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250122025617/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/music/2025/1/22/blackpink-s-jennie-to-drop-album-ruby-on-march-7-0957 |archive-date=January 22, 2025}}</ref> Ang isang bersyon ng album na kilala bilang "Dinig Jennie Lang" ay inihayag din nang wala ang mga itinampok na artista.<ref name="Stereogum 1">{{Cite web |last=Chelosky |first=Danielle |date=January 21, 2025 |title=BLACKPINK's JENNIE Announces Debut Solo Album feat. Dua Lipa, Doechii, Childish Gambino, & More |url=https://www.stereogum.com/2293863/blackpinks-jennie-announces-debut-solo-album-feat-dua-lipa-doechii-childish-gambino-more/news/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250122025734/https://www.stereogum.com/2293863/blackpinks-jennie-announces-debut-solo-album-feat-dua-lipa-doechii-childish-gambino-more/news/ |archive-date=January 22, 2025 |access-date=January 21, 2025 |website=[[Stereogum]] |location=United States}}</ref> Inihayag ni Jennie ang tracklist listahan ng track noong Pebrero 18.<ref name="Hypebeast 1">{{Cite web |last=Ki |first=Adelle |date=February 19, 2025 |title=Jennie Reveals ''Ruby'' Album Tracklist |url=https://hypebeast.com/2025/2/jennie-ruby-album-tracklist-release-info |archive-url=https://web.archive.org/web/20250220143535/https://hypebeast.com/2025/2/jennie-ruby-album-tracklist-release-info |archive-date=February 20, 2025 |access-date=February 20, 2025 |website=[[Hypebeast (company)|Hypebeast]] |location=Hong Kong}}</ref> Naglabas siya ng bidyo ng album sampler noong Pebrero 27 na nagtatampok sa mang-aawit sa iba't ibang tanawing konsepto sa mga pasilip ng mga kanta mula sa album.<ref name="Billboard 5">{{Cite magazine |last=Dailey |first=Hannah |date=February 27, 2025 |title=Jennie of Blackpink Unveils Snippets of Unreleased Songs in ''Ruby'' Album Sampler: Listen |url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-ruby-album-sampler-1235911346/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250310163824/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-ruby-album-sampler-1235911346/ |archive-date=March 10, 2025 |access-date=March 10, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0006-2510 |oclc=732913734}}</ref> Sa promosyon ng album, si Jennie ay lumitaw sa mga online talk shows katulad ng ''The Zane Lowe Show'' ng Apple Music 1,<ref>{{Cite web |last=Chin |first=Carmen |date=2025-03-06 |title=Jennie on BLACKPINK's legacy: "We really believe we're making a cultural move" |url=https://www.nme.com/news/music/jennie-blackpink-legacy-we-really-believe-were-making-a-cultural-move-3843966 |access-date=2026-02-22 |website=NME |language=en-GB}}</ref> ''Very British Birthday Party'' ng Capital Breakfast,<ref>{{Cite web |title=Jennie on her new album 'Ruby', preparing for Coachella 2025 and more |url=https://www.capitalfm.com/news/music/blackpink-jennie-album-ruby-2025/ |access-date=2026-02-22 |website=Capital |language=en}}</ref> ''Chicken Shop Date'',<ref>{{Cite web |last=Dailey |first=Hannah |date=2025-03-07 |title=JENNIE of BLACKPINK Says She ‘Can’t Even Talk About’ Rihanna Because She Gets Too Starstruck |url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-rihanna-chicken-shop-date-1235917765/ |access-date=2026-02-22 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> at ''The Jennifer Hudson Show''.<ref>{{Cite web |last=Dailey |first=Hannah |date=2025-03-10 |title=Watch JENNIE Praise Doechii & Refuse BLACKPINK Tour Spoilers on ‘The Jennifer Hudson Show’ |url=https://www.billboard.com/music/music-news/jennie-praises-doechii-blackpink-tour-1235918799/ |access-date=2026-02-22 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> Siya rin ay pinagpanayam para sa mga kuwentong cover na may mga lathala katulad ng ''Complex'',<ref>{{Cite web |date=2025-03-25 |title=Jennie Is Finally Centering Herself: Jennie Cover Story |url=https://www.complex.com/music/a/yj-lee/thirst-trap-jennie-cover-story |access-date=2026-02-22 |website=Complex |language=en}}</ref> ''Harper's Bazaar'',<ref>{{Cite web |date=2024-09-19 |title=Jennie Is Going Her Own Way |url=https://www.harpersbazaar.com/culture/art-books-music/a62157646/jennie-kim-debut-album-interview-2024/ |access-date=2026-02-22 |website=Harper's BAZAAR |language=en-US}}</ref> ''Billboard'',<ref>{{Cite web |last=Havens |first=Lyndsey |date=2025-01-09 |title=‘It’s a Fight Between Me, Myself and I’: Jennie Goes Deep on Crafting Her Solo Album |url=https://www.billboard.com/music/pop/jennie-blackpink-solo-album-oa-label-1235871796/ |access-date=2026-02-22 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> at ''Clash''.<ref>{{Cite web |last=Interviews |first=Clash Magazine Music News, Reviews & |last2=Hussain |first2=Shahzaib |date=2025-04-08 |title=In The Dark, I Grew: JENNIE Interviewed {{!}} Features |url=https://www.clashmusic.com/features/in-the-dark-i-grew-jennie-interviewed/ |access-date=2026-02-22 |website=Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews |language=en-GB}}</ref> Noong Marso 6, 2026, inilathala ni Jennie ang ''Ruby (The Complete Collection)'' para sa santaóng kaarawan ng album. Ang paglabas ay nagdagdag ng anim na mga track mula sa panaunang listahan ng track, katulad ng "Jennie Lang" na mga bersiyon at bagong mga remix. Inilabas ito na may updated na pabalat na nagtatampok sa "Complete Collection" na pangalan upang maiba ito mula sa karaniwang edisiyon ng 2025. Isa pa, isang pop-up na tindahang nagngangalang "Santaon sa Ruby" ay napalakad noong Marso 5–11, sa The Hyundai Seoul sa Yeouido.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Gil |date=2026-03-06 |title=BLACKPINK’s JENNIE Celebrates One-Year Anniversary of Debut Solo LP With Expanded ‘Ruby (The Complete Collection)’ |url=https://www.billboard.com/music/pop/blackpink-jennie-debut-album-expanded-ruby-complete-collection-1236193986/ |access-date=2026-07-16 |website=Billboard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=BLACKPINK's Jennie celebrates 'Ruby' anniversary with Seoul pop-up - The Korea Times |url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/k-pop/20260308/blackpinks-jennie-celebrates-ruby-anniversary-with-seoul-pop-up |access-date=2026-07-16 |website=www.koreatimes.co.kr |language=en}}</ref> === Mga single === Ang "Mantra" ay inilabas bilang pangakay na single ng album noong Oktubre 11, 2024.<ref name="Rolling Stone 2">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=October 1, 2024 |title=Jennie Announces Solo Single 'Mantra' with Flirty Teaser: 'Girls Just Gotta Have Fun' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-solo-single-mantra-teaser-1235120166/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241001113507/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-solo-single-mantra-teaser-1235120166/ |archive-date=October 1, 2024 |access-date=October 1, 2024 |magazine=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0035-791X |oclc=969027590}}</ref> Naging matagumpay sa kalakalan ang kanta, umabot sa unang ranggo sa Hong Kong<ref name="HK">{{Cite magazine |title=Jennie Chart History (Hong Kong Songs) |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/i45/ |access-date=March 17, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> at Taywan,<ref>{{Cite magazine |title=Jennie Chart History (Taiwan Songs) |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/i44/ |access-date=October 22, 2024 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> at ikalawa at tatlong ranggo, nang nakahanay, sa ''[[Wikipedia:Balangkas/Billboard|Billboard]]'s'' Global Excl.US at Global 200.<ref name="Billboard 6">{{Cite magazine |last=Trust |first=Gary |date=October 21, 2024 |title=Lady Gaga & Bruno Mars' 'Die With a Smile' Tops Global 200 for Eighth Week, the Most of 2024 |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-global-200-number-one-eighth-week-1235807210/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20241028191427/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-global-200-number-one-eighth-week-1235807210/ |archive-date=October 28, 2024 |access-date=October 21, 2024 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0006-2510 |oclc=732913734}}</ref> Natuktok din ng kanta ang ikatlong ranggo sa Circle Digital Chart ng Timog Korea,<ref>{{Cite web |title=Digital Chart – Week 43 of 2024 |url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=43&hitYear=2024&termGbn=week&yearTime=3 |access-date=October 31, 2024 |website=[[Circle Chart]] |language=ko, en}}</ref> at sa loob ng punong sampu sa Indonesya,<ref>{{Cite magazine |title=Jennie Chart History (Indonesia Songs) |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/i43/ |access-date=October 29, 2024 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> Malaysia,<ref>{{Cite magazine |title=Jennie Chart History (Malaysia Songs) |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/i34/ |access-date=October 22, 2024 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> Pilipinas,<ref>{{Cite magazine |date= |title=Philippines Hot 100: Week of October 26, 2024 |url=https://billboardphilippines.com/chart/philippines-hot-100/10-26-2024/ |access-date=October 23, 2024 |magazine=[[Billboard Philippines]]}}</ref> Singapura,<ref>{{Cite web |title=RIAS Top Charts Week 42 (11 - 17 Oct 2024) |url=https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/ |archive-url=https://archive.today/20241022070145/https://www.rias.org.sg/rias-top-charts/ |archive-date=October 22, 2024 |access-date=October 22, 2024 |publisher=[[Recording Industry Association Singapore|RIAS]]}}</ref> at Gitnang Silangan.<ref>{{Cite web |title=The Official Mena Chart - This Week's Official MENA Chart Top 20 from 18/10/2024 to 24/10/2024 |url=https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20241029222103/https://www.theofficialmenachart.com/weeklychart |archive-date=October 29, 2024 |access-date=October 29, 2024 |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]}}</ref> Noong Enero 25, 2025, ang bidyong pangmusika para sa "Zen* ay inilathala sa [[YouTube]].<ref>{{Cite web |last=Peters |first=Michell |date=January 25, 2025 |title=Jennie Drops Visually Striking 'Zen' Video After <i>Ruby</i> Album Announcement: Watch |url=https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-zen-music-video-ruby-album-1235883561/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125172104/https://www.billboard.com/music/music-news/blackpink-jennie-zen-music-video-ruby-album-1235883561/ |archive-date=January 25, 2025 |access-date=February 22, 2026 |website=Billboard}}</ref> Ang pangalawang single na pinamagatang "Love Hangover" na pinagtatampukan ni Fike ay inilabas noong Enero 31, 2025,<ref name="Rolling Stone 3">{{Cite magazine |last=Zemler |first=Emily |date=January 31, 2025 |title=Jennie Taps Dominic Fike for Confessional Single 'Love Hangover' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-dominic-fike-love-hangover-single-1235252224/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250131074721/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-dominic-fike-love-hangover-single-1235252224/ |archive-date=January 31, 2025 |access-date=January 31, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0035-791X |oclc=969027590}}</ref> na tumuktok sa ika-29 na ranggo sa ''Billboard'' Global 200<ref name="WW">{{Cite magazine |title=Jennie Chart History (Global 200) |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/glo/ |url-status=live |access-date=March 17, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> at ika-35 ranggo sa Circle Digital Chart.<ref>{{Cite web |date=February 2–8, 2025 |title=2025 Week 06 Digital Chart |url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=06&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250213021816/https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=06&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3 |archive-date=February 13, 2025 |access-date=February 13, 2025 |publisher=[[Circle Chart]] |language=ko}}</ref> Ang ikatlong single ng album, "ExtraL" na pinagtatampukan ni Doechii, ay inilabas noong Pebrero 21,<ref name="NME 2">{{Cite magazine |last=Chin |first=Carmen |date=February 14, 2025 |title=Blackpink's Jennie teases new single 'Extral', featuring Doechii |url=https://www.nme.com/news/music/blackpinks-jennie-teases-new-single-extral-featuring-doechii-3837935 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214155041/https://www.nme.com/news/music/blackpinks-jennie-teases-new-single-extral-featuring-doechii-3837935 |archive-date=February 14, 2025 |access-date=February 14, 2025 |magazine=[[NME]] |location=United Kingdom |issn=0028-6362}}</ref> na tumutuktok sa ika-18 ranggo sa ''Billboard'' Global 200<ref name="WW" /> at ika-42 ranggo sa Circle Digital Chart.<ref name="Circle 2025 Wk 11">{{Cite web |date=March 9–15, 2025 |title=2025 Week 11 Digital Chart |url=https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=20&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321010556/https://circlechart.kr/page_chart/onoff.circle?nationGbn=T&serviceGbn=ALL&targetTime=11&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3 |archive-date=March 21, 2025 |access-date=March 20, 2025 |publisher=[[Circle Chart]] |language=ko}}</ref> Ang "Like Jennie" ay inilabas bilang ikaapat na single kasabay ang paglabas ng album noong Marso 7, 2025.<ref name="Vulture 1">{{Cite web |last=Gularte |first=Alejandra |date=March 7, 2025 |title=She Knows You Dream of Jennie |url=https://www.vulture.com/article/jennie-like-jennie-music-video.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250307150102/https://www.vulture.com/article/jennie-like-jennie-music-video.html |archive-date=March 7, 2025 |access-date=March 7, 2025 |website=[[Vulture (website)|Vulture]] |publisher=[[Vox Media]] |location=United States}}</ref> Ito ay isang kalakalang tagumpay na tumuktok sa unang ranggo sa Timog Korea,<ref>{{Cite web |title=CIRCLE CHART - 써클차트 |url=https://circlechart.kr/ |access-date=2026-02-22 |website=circlechart.kr |language=en}}</ref> Hong Kong<ref name="HK"/> at Malaysia,<ref>{{Cite web |title=The Official Southeast Asia Charts – This Week's Official Malaysia Chart Top 20 from 03/07/2025 to 03/13/2025 |url=https://www.officialseacharts.com/weeklychart |access-date=March 18, 2025 |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]}}</ref> ikatlo't ikalimang ranggo sa ''Billboard'' Global Excl. US at Global 200 nang nakahanay.<ref>{{Cite magazine |last=Trust |first=Gary |date=March 17, 2025 |title=Lady Gaga & Bruno Mars' 'Die With a Smile' Dominates Both Billboard Global Charts |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-global-charts-march-22-1235923698/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250317183457/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-global-charts-march-22-1235923698/ |archive-date=March 17, 2025 |access-date=March 17, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> Ang "Handlebars" ay ipinadala sa tingwirin ng US contemporary hit bilang ikalimang single ng album noong Marso 11,<ref name="Hits 1">{{Cite magazine |last=Pop Mart |date=March 11, 2025 |title=Your Radio Add Recaps |url=https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/pop-radio-recaps-2025-03-11 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250313021134/https://www.hitsdailydouble.com/news/radio/pop-radio-recaps-2025-03-11 |archive-date=March 13, 2025 |access-date=March 13, 2025 |magazine=[[Hits (magazine)|Hits]] |location=United States |oclc=15994494}}</ref> at inilabas sa tingwiring Italyano ng Sony Music Italy makalipas ang tatlong araw.<ref>{{Cite web |date=2025-03-07 |title=Handlebars - JENNIE, Dua Lipa |url=https://earone.com/post/85eefdcf7b28 |access-date=2026-02-22 |website=EarOne |language=it-IT}}</ref> Ang bidyong pangmusika nito ay inilabas noong Marso 10.<ref name="Elle 2">{{Cite magazine |last=Gonzales |first=Erica Gonzales |date=March 10, 2025 |title=Jennie and Dua Lipa Star in a Trippy New Music Video for Their Song 'Handlebars' |url=https://www.elle.com/culture/music/a64078289/jennie-dua-lipa-handlebars-lyrics-meaning/ |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250310174110/https://www.elle.com/culture/music/a64078289/jennie-dua-lipa-handlebars-lyrics-meaning/ |archive-date=March 10, 2025 |access-date=March 10, 2025 |magazine=[[Elle (magazine)|Elle]] |publisher=[[Louis Hachette Group]] |location=France}}</ref> Ang kanta ay umabot sa ika-21 ranggo sa ''Billboard'' Global 200<ref name="WW"/> at ika-68 ranggo sa Circle Digital Chart.<ref name="Circle 2025 Wk 11" /> Noong Abril 26, nilabas ni Jennie ang bidyong pangmusika para sa "Seoul City", na nagdala ng kabuuang bilang ng mga bidyong pangmusika mula sa album ng pito.<ref>{{Cite news |last=Jae-heun |first=Kim |date=2025-04-27 |title=Jennie of Blackpink redefines K-pop album promotion with seven 'Ruby' music videos |language=en |work=The Korea Herald |url=https://www.koreaherald.com/article/10474810 |access-date=2025-05-30}}</ref> === Pakikipagtambalan sa mga brand === Kasunod ng paglabas ng ''Ruby'', si Jennie ay nakisangkot sa mga pakikipagtambalang may inspirasyon sa kanyang unang studio album. Noong Setyembre 2025, nakipagtambal siya sa Beats by Dre para ilabas ang espesiyal na edisiyong Jennie Ruby Red Beats Solo 4 wireless na pang-ulong hatinig.<ref>{{Cite web |last=Regis |first=Ralph |date=2025-09-03 |title=JENNIE And Beats Team Up For New Special Edition Headphones |url=https://billboardphilippines.com/culture/jennie-and-beats-team-up-for-new-special-edition-headphones/ |access-date=2026-02-22 |website=billboardphilippines.com |language=en-US}}</ref> Sa parehong buwan, nakipagtambal din siya sa Amerikanong drinkware brand na Stanley 1913 para ilabas ang limitadong edisyong Stanley 1913 x JENNIE koleksyon sa Midnight Ruby.<ref>{{Cite news |last=Sirikul |first=Laura |title=Stanley 1913 Enters The K-Pop Scene Collaborating With JENNIE |language=en |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/laurasirikul/2025/09/12/stanley-1913-enters-the-k-pop-scene-collaborating-with-jennie/ |access-date=2026-02-22}}</ref> Noong Nobyembre, nakipagtambal naman si Jennie sa Alemang confectionary brand na Haribo para ilabas ang limitadong edisyong Ruby Hearts na gummies, na makikita lang sa Target.<ref>{{Cite web |date=2025-11-24 |title=HARIBO and JENNIE Launch ‘Ruby Hearts’ Gummies for Fans |url=https://www.haribo.com/en-us/news/jennie-x-ruby-hearts |access-date=2026-02-22 |website=HARIBO |language=en-US}}</ref> == Mga live na pagtatanghal == Ipin-romote ni Jennie ang album sa iba-ibang pagtatanghal, simula sa mga nakatakdang pagpapakita sa American late night talk show na ''Jimmy Kimmel Live!'',<ref>{{Cite magazine |last=Zemler |first=Emily |date=October 16, 2024 |title=Jennie Hits the Mark With 'Mantra' Performance on 'Kimmel' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-mantra-performance-kimmel-1235134909/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241125022417/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-mantra-performance-kimmel-1235134909/ |archive-date=November 25, 2024 |access-date=October 16, 2024 |magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> ang mga Timog Koreanong pangmusikang programang ''M Countdown'' at ''Show!Music Core'',<ref name="M Countdown">{{Cite web |last=Lee |first=Ye-jin |date=October 17, 2024 |script-title=ko:제니, 8년만 '엠카' 컴백…레전드 미모, 카리나 꺾고 첫 음방 1위 [엑's 이슈] |trans-title=Jennie is back on "M Countdown" for the first time in 8 years...Legendary beauty beat Karina to win first place on a music show. [Ex's issue] |url=https://news.nate.com/view/20241017n39262 |access-date=October 17, 2024 |publisher=Xsports News |language=ko |via=[[Nate (web portal)|Nate]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Kim |first=Tae-hyung |date=October 19, 2024 |script-title=ko:'쇼! 음악중심' 에스파 카리나 'UP' 1위…씨엔블루·제니·세븐틴 등 출격 [TV캡처] |trans-title='Show! Music Core' Aespa's Karina 'UP' 1st Place... CNBLUE, Jennie, Seventeen, etc. Appear [TV Capture] |url=https://www.stoo.com/article.php?aid=96787699911 |access-date=October 19, 2024 |website=Sports Today |language=ko}}</ref> at ang 2024 Superpop Japan music festival kasunod ng paglabas ng pangakay na single ng album na "Mantra".<ref>{{Cite web |last=Jeong |first=Ji-won |date=November 13, 2024 |script-title=ko:'슈퍼팝 재팬' 제니, 글로벌 스타 출격에 日 열광 "보고싶었다" |trans-title='Superpop Japan' Jennie, Japan's enthusiasm for global star debut "I missed you" |url=https://www.joynews24.com/view/1781483 |access-date=November 13, 2024 |website=Joy News |language=ko}}</ref> Nalimbag ang isang live na pagtatanghal na bidyo ng susunod na single sa ''Ruby'' na "Love Hangover" sa opisyal na hudyatan ni Jennie sa YouTube.<ref>{{Cite magazine |last=Saulog |first=Gabriel |date=February 12, 2025 |title=JENNIE Showcases Her Rap Prowess On Live Performance Video of "Love Hangover" – Watch |url=https://billboardphilippines.com/music/news/jennie-showcases-her-rap-prowess-on-live-performance-video-of-love-hangover-watch/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314162329/https://billboardphilippines.com/music/news/jennie-showcases-her-rap-prowess-on-live-performance-video-of-love-hangover-watch/ |archive-date=March 14, 2025 |access-date=February 12, 2025 |magazine=[[Billboard Philippines]]}}</ref> Kasunod ng paglabas ng album, nagrekord si Jennie ng mga live na pagtatanghal ng "Like Jennie" at "Handlebars" para sa ''Iconic Stage'' ng ''Billboard'' bilang una nitong itinatampok na tao.<ref>{{Cite web |last=Ahn |first=Byeong-gil |date=March 13, 2025 |script-title=ko:제니, 빌보드 출연 첫 주인공···독점 인터뷰+퍼포먼스 |trans-title=Jennie, Billboard's first appearance as the main character···Exclusive interview + performance |url=https://sports.khan.co.kr/article/202503130828003 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250313022916/https://sports.khan.co.kr/article/202503130828003 |archive-date=March 13, 2025 |access-date=March 5, 2025 |website=[[Kyunghyang Shinmun|Sports Kyunghyang]] |language=ko}}</ref> Nagtanghal siya sa Coachella Valley Music and Arts Festival noong Abril 13 at 20, 2025.<ref name="The Korea Herald 1">{{Cite news |last=Hwang |first=You-mee |date=November 21, 2024 |title=Blackpink's Jennie, Lisa invited to Coachella as solo acts |work=[[The Korea Herald]] |publisher=[[Herald Corporation]] |agency=[[Asia News Network]] |location=South Korea |url=https://www.koreaherald.com/article/10011400 |access-date=March 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250310165100/https://www.koreaherald.com/article/10011400 |archive-date=March 10, 2025}}</ref> === ''The Ruby Experience'' === Ang The Ruby Experience ay ang unang concert tour ni Jennie. Bilang suporta sa album na ''Ruby'', nagsagawa si Jennie ng apat-na-lungsod na pagtatanghal ng limang kilalang-kilalang palabas sa pagitan ng Marso 6 at 21, 2025.<ref name="Rolling Stone 1">{{Cite magazine |last=Mier |first=Tomás |date=January 25, 2025 |title=Jennie Will Celebrate Debut Solo Album with 'Intimate' Ruby Experience Shows |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-will-celebrate-debut-solo-album-ruby-experience-shows-1235246329/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250125011305/https://www.rollingstone.com/music/music-news/jennie-will-celebrate-debut-solo-album-ruby-experience-shows-1235246329/ |archive-date=January 25, 2025 |access-date=January 28, 2025 |magazine=[[Rolling Stone]] |publisher=[[Penske Media Corporation]] |location=United States |issn=0035-791X |oclc=969027590}}</ref> Orihinal na inihayag bilang isang serye ng tatlong palabas, ang mini-tour ay nagtakda ng mga karagdagang palabas sa Los Angeles at Paris.<ref name="Variety-TRE">{{Cite magazine |last=Garcia |first=Thania |date=March 7, 2025 |title=Jennie Brings 'The Ruby Experience' to Los Angeles for a Sweet and Sultry Intro to Her Solo Era: Concert Review |url=https://variety.com/2025/music/news/jennie-ruby-experience-concert-review-1236330927/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250308105237/https://variety.com/2025/music/news/jennie-ruby-experience-concert-review-1236330927/ |archive-date=March 8, 2025 |access-date=March 19, 2025 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name="Vogue France">{{Cite magazine |last=Mang |first=Lolita |date=March 11, 2025 |title=Jennie (de BLACKPINK) sera en concert en France pour une date unique |url=https://www.vogue.fr/article/jennie-blackpink-concert-france-paris-date |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250311162542/https://www.vogue.fr/article/jennie-blackpink-concert-france-paris-date |archive-date=March 11, 2025 |access-date=March 11, 2025 |magazine=[[Vogue France]] |language=fr}}</ref> Ito ay pinuri ng mga kritiko para sa kaniyang eksperimental at pangsinehan na paggawa.<ref>{{Cite magazine |last=Fell |first=Nicole |date=March 7, 2025 |title=The Ruby Experience Gives L.A. Crowd a Chance to Rock With Jennie |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/the-ruby-experience-jennie-best-moments/jennie-shows-her-range-by-playing-all-of-ruby/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310151232/https://www.hollywoodreporter.com/lists/the-ruby-experience-jennie-best-moments/jennie-shows-her-range-by-playing-all-of-ruby/ |archive-date=March 10, 2025 |access-date=March 18, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref name="Variety-TRE" /> == Kritikal na pagtanggap == Karaniwang nakatanggap ang ''Ruby'' ng mga positibong pagsusuri mula sa mga kritiko. Ayon sa ''[[Forbes]]'', ang ''Ruby'' ang isa sa pinakahinahangaang K-pop na album noong 2025.<ref>{{Cite news |last=Benjamin |first=Jeff |title=Most Acclaimed K-Pop Of 2025: Demon Hunters, BLACKPINK, NMIXX, J-Hope |language=en |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2025/12/31/the-most-acclaimed-k-pop-of-2025-demon-hunters-blackpink-nmixx--more/ |access-date=2026-02-22}}</ref> Ayon sa tagapangimpok-pahayag na Metacritic, ang ''Ruby'' ay nakatanggap ng "pangkahalatang kasiya-siyang mga review" ayon sa nakatimbang na katanapang iskor na 74 ng 100 mula sa mga anim na kritikong iskor.<ref>{{Citation |title=Ruby by JENNIE |url=https://www.metacritic.com/music/ruby/jennie |language=en |access-date=2025-04-23}}</ref> Ang ''Wonderland'', noong Hulyo 2025, ay naghatol dito bilang pinakamahusay na solo album na galing sa kasapi ng Blackpink.<ref>{{Cite web |last=Tibbits |first=Ben |date=2025-07-31 |title=Bad Bunny, Addison Rae & More: Best Albums Of 2025 So Far |url=https://www.wonderlandmagazine.com/2025/07/31/best-albums-of-2025-so-far/ |access-date=2026-02-22 |website=Wonderland |language=en-GB}}</ref> Nakatanggap ang album ng apat sa limang bituin na pag-aantas mula kay Crystal Bell ng ''NME'', na pinuri ang ''Ruby'' para sa pagpapakita nito ng karisma ni Jennie, "nakatitiyak sa sarili" na artistikong layunin, at hanay ng kabosesan.<ref name=":0">{{Cite web |last=Bell |first=Crystal |date=2025-03-07 |title=Jennie – 'Ruby' review: a bold, self-assured debut that redefines her narrative |url=https://www.nme.com/reviews/album/jennie-blackpink-ruby-review-3844348 |access-date=2025-04-23 |website=NME |language=en-GB}}</ref> Nilagyan ng tatak ni Maria Leticia Gomes ng ''Clash'' ang album bilang "isang kapana-panabik na pakikinig" na nagpalawak ng kasiningan ni Jennie.<ref>{{Cite web |last=Interviews |first=Clash Magazine Music News, Reviews & |last2=ClashMusic |date=2025-03-07 |title=Jennie - Ruby {{!}} Reviews |url=https://www.clashmusic.com/reviews/jennie-ruby/ |access-date=2025-04-23 |website=Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews |language=en-GB}}</ref> Gayundin, pinuri ni Maria Sherman ng ''Associated Press'' ang rekord para sa "ambisyoso at makintab" na pagsisikap sa paggalugad ng iba't ibang aspeto ng personalidad ni Jennie, na ang ''Ruby'' ay "isang kaleidoscope ng iba't ibang tunog [..] na puno ng kabagay, pinakintab na kasiyahan."<ref name="Associated Press 1">{{Cite news |last=Sherman |first=Maria |date=March 7, 2025 |title=Music Review: Blackpink's Jennie steps out on her own with debut solo album, ''Ruby'' |language=en |agency=[[Associated Press]] |location=United States |url=https://apnews.com/article/blackpink-jennie-ruby-solo-album-music-review-a0b5dc56312d91b15ed92be9b19182c0 |access-date=March 7, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250309171808/https://apnews.com/article/blackpink-jennie-ruby-solo-album-music-review-a0b5dc56312d91b15ed92be9b19182c0 |archive-date=March 9, 2025}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=NME |date=2025-06-26 |title=The best albums of 2025… so far! |url=https://www.nme.com/features/music-features/best-albums-of-2025-so-far-3872624 |access-date=2026-07-16 |website=NME |language=en-GB}}</ref> Sa isang pagsusuri para sa ''Rolling Stone'', si Maura Johnston ay iniantas sa tatlo at kalahating bituin, na nagbubuod dito bilang isang "mabilis na paggalaw ng magandang oras" kasama ang "kahanga-hangang kakayahang tumupad" sa dyanra ng R&B-pop.<ref name="RS4" /> Magkatulad ding pinuri ng ''Elle'' ang album bilang "maingay, magalugad, at higit sa lahat, kasiya-siya", na may "kumpiyansang mga awit" at "nakatutuwang mga collab", habang kay Callie Alghrim ng ''Business Insider'' ay inangkin na ang mang-aawit ay "madali niyang mautusan ang spotlight".<ref>{{Cite web |date=2025-12-22 |title=The Best Albums of 2025 Might Prove Your Spotify Listening Age Wrong |url=https://www.elle.com/culture/music/a69839009/best-albums-of-2025/ |access-date=2026-02-22 |website=ELLE |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ahlgrim |first=Callie |title=The best albums of 2025 |url=https://www.businessinsider.com/best-albums-2025 |access-date=2026-02-22 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> Ayon naman sa ''IZM'', ang album ay pinanganak sa kumikislap at maagap na tala ng pop na nagsasala sa kaisipang pangkomersiyal ang K-pop.<ref>{{Cite web |title=Neo Music Communication IZM |url=https://www.izm.co.kr/posts?id=33244 |access-date=2026-07-16 |website=www.izm.co.kr}}</ref> Ang ''Ruby'' ay ika-29 na puwesto sa unang-100 listahan ng mga pinakamahusay na album ng 2025 ng ''Rolling Stone'', at ika-56 sa parehong listahan ng ''Clash''.<ref>{{Cite web |last=Stone |first=Rolling |date=2025-12-03 |title=The 100 Best Albums of 2025 |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-2025-1235466292/ |access-date=2026-02-22 |website=Rolling Stone |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Interviews |first=Clash Magazine Music News, Reviews & |last2=ClashMusic |date=2025-12-15 |title=Albums Of The Year 2025 {{!}} Features |url=https://www.clashmusic.com/features/albums-of-the-year-2025/ |access-date=2026-02-22 |website=Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews |language=en-GB}}</ref> Para sa ''Billboard'', nilagay ang album ito sa ikatlong-pinakamahusay na K-pop album ng 2025.<ref>{{Cite web |last=Webster |first=Amina Ayoud,Jeff Benjamin,Billboard Korea,Abby |date=2025-12-18 |title=The 25 Best K-Pop Albums of 2025: Staff Picks |url=https://www.billboard.com/lists/best-kpop-albums-2025/ |access-date=2026-02-22 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> Nag-aalok ng mas halo-halong pagsusuri, pinuri ni Jon Caramanica ng ''The New York Times'' ang ''Ruby'' para sa paggalugad nito gamit ang tinig at tunog ngunit pinuna ang mga kolaborasyon sa album dahil sa kanilang kakulangan ng kabuluhan.<ref>{{Cite news |last=Caramanica |first=Jon |date=2025-03-12 |title=Blackpink’s Members Wrestle With the Mega-Group’s Long Shadow |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2025/03/12/arts/music/blackpink-solo-albums.html |access-date=2025-04-23 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-06-05 |title=The Best Albums Of 2025 (So Far) |url=https://www.complex.com/music/a/dimassanfiorenzo/best-albums-2025-right-now |access-date=2026-02-22 |website=Complex |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Interviews |first=Clash Magazine Music News, Reviews & |last2=ClashMusic |date=2025-09-02 |title=The 60 Best Albums Of 2025 (So Far...) {{!}} Features |url=https://www.clashmusic.com/features/the-60-best-albums-of-2025-so-far/ |access-date=2026-02-22 |website=Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=Interviews |first=Clash Magazine Music News, Reviews & |last2=ClashMusic |date=2025-03-07 |title=Jennie - Ruby {{!}} Reviews |url=https://www.clashmusic.com/reviews/jennie-ruby/ |access-date=2026-02-22 |website=Clash Magazine Music News, Reviews & Interviews |language=en-GB}}</ref><ref name=":0" /> Ang ilang tagapalagay kagaya ni Irene Kim ng ''Vogue'' ay nagtalo na ang pagsisikap ng mang-aawit bilang solo ay nagbigay-daan sa kanya upang maipakita ang mga katangiang naiiba sa kanyang karakter bilang it girl ng Blackpink at sa mga pinipilit ng gaawanang K-pop na isuot ng mga idolo nito.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Hess |first=Liam |date=2025-12-17 |title=The 45 Best Albums of 2025 |url=https://www.vogue.com/article/best-albums-of-2025 |access-date=2026-07-16 |website=Vogue |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Neo Music Communication IZM |url=https://www.izm.co.kr/posts?id=33746 |access-date=2026-07-16 |website=www.izm.co.kr}}</ref> Palagay mula sa ''Billboard'' at sa opisyal na pooksapot ng gawad Grammy ay nagsabing ang pag-iisa ng iba-ibang estilo ang nagbigay-kulay sa kaniyang pag-usbong bilang "pangmundong isig" at "bagong-salinlahing mutyang pop", na "nagtatangging itago sa mga inaasahan, dyanra, wika o pamamaraan."<ref>{{Cite web |last=Benjamin |first=Jeff |date=2025-03-10 |title=Every Song From JENNIE’s Solo Album ‘Ruby,’ Ranked |url=https://www.billboard.com/lists/jennie-ruby-songs-ranked/ |access-date=2026-07-16 |website=Billboard |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-03-03 |title=15 Must-Hear Albums Arriving In March 2025: Lady Gaga, Selena Gomez, JENNIE, Lucy Dacus & More |url=https://www.grammy.com/news/must-hear-albums-march-2025-lady-gaga-jennie-lucy-dacus/ |access-date=2026-07-16 |website=Grammy |language=en-US}}</ref> ==Parangal== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+{{sronly|Awards and nominations}} |- align="center" ! scope="col" | Taon ! scope="col" | Kasapian ! scope="col" | Gawad ! scope="col" | Kinalabasan ! scope="col" class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference}} |- | align="center" rowspan="7" | 2025 | rowspan="4" | [[Asian Pop Music Awards]] | Punong 20 Album ng Taon | {{won}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite magazine|last=McIntyre|first=Hugh|title=Asian Pop Music Awards 2025 Winners: Jennie, G-Dragon, Lay Zhang Reign|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2025/12/31/asian-pop-music-awards-2025-jennie-g-dragon-lay-zhang-lead-winners/|magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|date=December 31, 2025|access-date=December 31, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20260101154419/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2025/12/31/asian-pop-music-awards-2025-jennie-g-dragon-lay-zhang-lead-winners/|archive-date=January 1, 2026|url-status=live}}</ref> |- | Gawad sa Paghirang ng Madla | {{won|place=9|9th place}} |- | Pinakamahusay na Album ng Taon | {{nom}} | style="text-align:center" rowspan="2" | <ref>{{cite magazine|last=McIntyre|first=Hugh|title=Asian Pop Music Awards 2025: Jennie, G-Dragon, Lay Zhang, Jackson Wang Lead Nominees|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2025/12/02/asian-pop-music-awards-2025-jennie-g-dragon-lay-zhang-jackson-wang-lead-nominees/|magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|date=December 2, 2025|access-date=December 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251204003025/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2025/12/02/asian-pop-music-awards-2025-jennie-g-dragon-lay-zhang-jackson-wang-lead-nominees/|archive-date=December 4, 2025|url-status=live}}</ref> |- | Pinakamahusay na Tagagawa{{efn|Mga tagagawa: Jennie (kasama ang pangkat paggawa)}} | {{nom}} |- | [[2025 Korea Grand Music Awards|Korea Grand Music Awards]] | Pinakamahusay na Tugtuging 10 | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:2025 KGMA 본 투표 1차 종료…부문별 1위 누구? 투표 열기 고조|trans-title=2025 KGMA Main Voting 1st Round... Who is number one in each category? Vote openness is high|url=https://isplus.com/article/view/isp202509300155|via=[[Naver]]|publisher=[[Ilgan Sports]]|last=Park|first=Se-yeon|date=September 30, 2025|access-date=October 11, 2025|archive-date=February 15, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260215195443/https://isplus.com/article/view/isp202509300155|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | [[2025 Melon Music Awards|Melon Music Awards]] | Mga Angaw Punong 10 | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{Cite web|script-title=ko:지드래곤, ‘MMA’ 7관왕 등극…제니→올데프 수상|trans-title=G-Dragon wins 7 'MMA' crowns... Jennie → AllDay Project Award|url=https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/488021|via=[[Naver]]|publisher=[[iMBC]]|language=ko|last=Kim|first=Hye-young|date=December 21, 2025|access-date=December 21, 2025|archive-date=December 23, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251223001834/https://enews.imbc.com/News/RetrieveNewsInfo/488021|url-status=live}}</ref> |- | Album ng Taon | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Benjamin|first=Jeff|title=Korean Music Awards 2026: Effie, NMIXX, Jennie & Lee Chanhyuk Lead Nominations|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2026/02/05/korean-music-awards-2026-effie-nmixx-jennie--lee-chanhyuk-lead-nominations|magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|date=February 5, 2026|access-date=February 5, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260205112422/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2026/02/05/korean-music-awards-2026-effie-nmixx-jennie--lee-chanhyuk-lead-nominations/|archive-date=February 5, 2026|url-status=live}}</ref> |- | align="center" rowspan="5" | 2026 | [[40th Golden Disc Awards|Golden Disc Awards]] | Pinakamahusay na Album (Bonsang) | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite news|last=Lim|first=Jeong-won|title=Golden Disc nominees announced for event's 40th edition on Jan. 10 in Taipei|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-11-25/entertainment/kpop/Golden-Disc-nominees-announced-for-events-40th-edition-on-Jan-10-in-Taipei/2462791|access-date=November 25, 2025|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=November 25, 2025|archive-date=November 28, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251128104145/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2025-11-25/entertainment/kpop/Golden-Disc-nominees-announced-for-events-40th-edition-on-Jan-10-in-Taipei/2462791|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | [[2026 iHeartRadio Music Awards|iHeartRadio Music Awards]] | K-pop Album ng Taon | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Atkinson|first=Katie|url=https://www.billboard.com/lists/2026-iheartradio-music-awards-winners-list/|title=Here Are the 2026 iHeartRadio Music Awards Winners: Full List|date=March 26, 2026|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=March 26, 2026|archive-date=March 27, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260327033531/https://www.billboard.com/lists/2026-iheartradio-music-awards-winners-list/|url-status=live}}</ref> |- | Pinakapaboritong Pamulaang Album | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Millman|first=Ethan|url=https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/iheartradio-music-award-nominations-taylor-swift-leads-1236467699/|title=iHeartRadio Music Award Nominations: Taylor Swift Leads With Nine|date=January 8, 2026|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=January 8, 2026|archive-date=January 8, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260108230851/https://www.hollywoodreporter.com/music/music-news/iheartradio-music-award-nominations-taylor-swift-leads-1236467699/|url-status=live}}</ref> |- | rowspan="2" | [[23rd Korean Music Awards|Korean Music Awards]] | Pinakamahusay na K-pop Album | {{won}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite news|title=AKMU's Lee Chan-hyuk, Jennie sweep major prizes at Korean Music Awards|url=https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/k-pop/20260227/akmus-lee-chan-hyuk-jennie-sweep-major-prizes-at-korean-music-awards|newspaper=[[The Korea Times]]|date=February 27, 2026|access-date=February 27, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227002356/https://www.koreatimes.co.kr/entertainment/k-pop/20260227/akmus-lee-chan-hyuk-jennie-sweep-major-prizes-at-korean-music-awards|archive-date=February 27, 2026|url-status=live}}</ref> |- | Album ng Taon | {{nom}} | style="text-align:center" | <ref>{{cite magazine|last=Benjamin|first=Jeff|title=Korean Music Awards 2026: Effie, NMIXX, Jennie & Lee Chanhyuk Lead Nominations|url=https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2026/02/05/korean-music-awards-2026-effie-nmixx-jennie--lee-chanhyuk-lead-nominations|magazine=[[Forbes (magazine)|Forbes]]|date=February 5, 2026|access-date=February 5, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260205112422/https://www.forbes.com/sites/jeffbenjamin/2026/02/05/korean-music-awards-2026-effie-nmixx-jennie--lee-chanhyuk-lead-nominations/|archive-date=February 5, 2026|url-status=live}}</ref> |} == Komersyal na pagganap == Noong Marso 4, 2025, iniulat na nakaipon ang ''Ruby'' ng 450,000 mga pre-order sa buong mundo.<ref name="The Hollywood Reporter 1">{{Cite magazine |last=Fell |first=Nicole |date=March 5, 2025 |title=Jennie's Debut Solo Album Racks Up 450K Pre-Orders |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/jennies-ruby-debut-solo-album-450k-pre-orders-1236155036/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250305231044/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/jennies-ruby-debut-solo-album-450k-pre-orders-1236155036/ |archive-date=March 5, 2025 |access-date=March 5, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |publisher=[[Eldridge Industries]] |location=United States |issn=0018-3660 |oclc=44653726}}</ref> Nakabenta ang album ng higit pa sa isang angaw na kopya sa unang linggo ng paglabas nito at nakapasok sa punong sampu sa 19 na bansa kabilang ang Timog Korea, Awstralya, at Estados Unidos.<ref>{{Cite magazine |last=Fell |first=Nicole |date=March 18, 2025 |title=Jennie Hits 1M Global Sales in First Week for Debut Album 'Ruby' |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/jennie-hits-1m-global-sales-first-week-debut-album-ruby-1236165638/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319004550/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/jennie-hits-1m-global-sales-first-week-debut-album-ruby-1236165638/ |archive-date=March 19, 2025 |access-date=March 18, 2025 |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |publisher=[[Eldridge Industries]] |location=United States |issn=0018-3660 |oclc=44653726}}</ref> Sa Timog Korea, ang album ay nakabenta ng higit sa 660,000 kopya sa unang linggo ayon sa tala mula sa Hanteo Chart, kumakatawan sa pinakamataas na benta sa unang linggo ng paglabas ng album para sa isang babaeng K-pop solo artist sa 2025.<ref>{{Cite news |date=March 14, 2025 |title=Jennie sets first-week sales record for K-pop female soloist this year |work=[[Yonhap News Agency]] |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20250314004200315 |url-status=live |access-date=March 14, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314023855/https://en.yna.co.kr/view/AEN20250314004200315 |archive-date=March 14, 2025}}</ref> Namulaan din nito ang pangalawang ranggo sa Circle Album Chart, na nagtala ng 595,900 kopyang nabenta sa loob ng dalawang araw pagkatapos ang paglabas.<ref name=circleweekly/> Sa Awstralya, namulaan ng album ang pangalawang ranggo sa ARIA Albums Chart, na pinangunahan ng ''Mayhem'' ni [[Lady Gaga]] (2025). Sa pamulaang ito, pumatas ang ''Ruby'' sa ''Rosie'' ni [[Rosé]] (2024) bilang ang pinakamataas na chart ng album ng isang babaeng K-pop soloist sa nabanggit na chart. Ang pagpupuwesto ay ang ikatlong pangalawang ranggong album ni Jennie sa Awstralya pagkatapos ng mga album ng Blackpink na ''The Album'' (2020) at ''Born Pink'' (2022).<ref>{{Cite web |date=March 14, 2025 |title=A monstrous debut for Lady Gaga |url=https://www.aria.com.au/charts/news/a-monstrous-debut-for-lady-gaga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314091411/https://www.aria.com.au/charts/news/a-monstrous-debut-for-lady-gaga |archive-date=March 14, 2025 |access-date=March 14, 2025 |publisher=[[Australian Recording Industry Association]]}}</ref> Sa Reyno Unido, namulaan ng ''Ruby'' ang pangatlong ranggo sa UK Albums Chart, na nagpalampas sa album ni Rosé na ''Rosie'' bilang ang pinakamataas na chart ng album ng isang babaeng K-pop soloist sa nasabing chart. Napatasan din niya ang ''Golden'' (2023) ni [[Jungkook|Jung Kook]] para sa pinakamataas na chart ng album ng sinumang K-pop solo artist. Nauna nang pumasok si Jennie sa pangalawang ranggo kasama ang mga album ng Blackpink na ''The Album'' at ''Born Pink.''<ref>{{Cite web |last=Lee |first=Jae-hoon |date=March 15, 2025 |script-title=ko:제니, 뭐니! 음방도 삼켰다 |trans-title=Jennie's 'Ruby', Highest Ranking K-Pop Solo on UK Album Chart, Tied for 3rd Place... G-Dragon's 'Übermensch' at 93rd Place |url=https://www.newsis.com/view/NISX20250315_0003099858 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321134646/https://www.newsis.com/view/NISX20250315_0003099858 |archive-date=March 21, 2025 |access-date=March 15, 2025 |website=[[Newsis]] |language=ko}}</ref> Sa Estados Unidos, namulaan ng ''Ruby'' ang pampitong ranggo sa [[Billboard 200]] na may nabentang 56,000 album-equivalent units sa unang linggo nito. Sa kabuuang iyon, 26,500 ay galing sa mga benta ng album, na nagbunga sa pamulaan ng album sa pangalawang ranggo sa chart ng ''Billboard'' Top Album Sales. Nakamit din nito ang 29,000 streaming equivalent albums (mula sa 39.93 milyong on-demand na opisyal na stream), na humantong sa pang-13 na pamulaan sa ''Billboard'' Top Streaming Albums chart, at 500 track equivalent albums. Sa pamulaang ito, si Jennie ay naging ikatlong kasapi ng Blackpink na nagkamit ng isang nangungunang sampung album sa US, pagkatapos ng ''Rosie'' ni Rosé at ''[[Alter Ego (album ni Lisa)|Alter Ego]]'' ni Lisa (2025).<ref>{{Cite magazine |last=Caulfield |first=Keith |date=March 16, 2025 |title=Lady Gaga's ''Mayhem'' Debuts at No. 1 on ''Billboard'' 200 Chart |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-mayhem-debuts-number-one-billboard-200-chart-1235923158/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316191025/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-mayhem-debuts-number-one-billboard-200-chart-1235923158/ |archive-date=March 16, 2025 |access-date=March 16, 2025 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> Mula sa paglabas ng album, tatlo sa mga kanta nito ay humantong sa ''Billboard'' Hot 100 nang sabay-sabay, na'ng "Handlebars" at "Like Jennie" na namulaan ang bilang 80 at 83 nang nakahanay at "ExtraL" na balik-pasok sa bilang 99. Dahil dito, si Jennie ang unang babaeng K-pop soloist na may tatlong kantang humantong sa kasabayang linggo.<ref>{{Cite web |last=You-mee |first=Hwang |date=2025-03-19 |title=Blackpink’s Jennie places 3 songs on Billboard’s Hot 100 |url=https://www.koreaherald.com/article/10444924 |access-date=2026-07-16 |website=The Korea Herald |language=en}}</ref> == Listahan ng mga track == {{Track listing | headline = Paglilista sa mga track ng ''Ruby'' | extra_column = (mga) Tagagawa | total_length = 41:30 | title_width = 25% | writing_width = 52.5% | extra_width = 22.5% | title1 = Intro: Jane | note1 = with [[French Kiwi Juice|FKJ]] | writer1 = {{hlist|[[Jennie (singer)|Jennie]]|[[French Kiwi Juice|Vincent Fenton]]}} | extra1 = FKJ | length1 = 1:38 | title2 = [[Like Jennie]] | writer2 = {{hlist|Jennie|[[Tayla Parx]]|Amanda "Kiddo A.I." Ibanez|[[Zico (rapper)|Zico]]|[[Diplo|Thomas Pentz]]|Jorge Alfonso Sr.}} | extra2 = {{hlist|[[Diplo]]|Leclair|Jorge}} | length2 = 2:03 | title3 = Start a War | writer3 = {{hlist|[[Jonas Jeberg]]|Ramus Søegren|Jelli Dorman|[[Kuk Harrell]]}} | extra3 = {{hlist|Jeberg|Søegren|Sam Homaee|Dorman{{ref|a|[a]}}}} | length3 = 2:45 | title4 = [[Handlebars (Jennie song)|Handlebars]] | note4 = featuring [[Dua Lipa]] | writer4 = {{hlist|Lipa|[[Rob Bisel]]|[[Amy Allen (songwriter)|Amy Allen]]|[[Delacey|Brittany Amaradio]]|James Ghaleb}} | extra4 = {{hlist|Bisel|[[Ido Zmishlany]]}} | length4 = 3:04 | title5 = With the IE (Way Up) | writer5 = {{hlist|Jennie|[[Dem Jointz|Dwayne Abernathy Jr.]]|Dorman|[[Fernando Arbex|Jose Fernando Arbex Miro]]}} | extra5 = [[Dem Jointz]] | length5 = 2:43 | title6 = [[ExtraL]] | note6 = featuring [[Doechii]] | writer6 = {{hlist|Jennie|[[Doechii|Jaylah Hickmon]]|Abernathy|Alexis Andrea Boyd|[[Sorana (singer)|Sorana Pacurar]]}} | extra6 = Dem Jointz | length6 = 2:47 | title7 = [[Mantra (Jennie song)|Mantra]] | writer7 = {{hlist|Jennie|Billy Walsh|Jumpa|[[Claudia Valentina]]|Elle Campbell|Dorman|Serban Cazan|[[Zikai (singer)|Zikai]]}} | extra7 = {{hlist|[[El Guincho]]|Cazan|Dorman|Jumpa}} | length7 = 2:16 | title8 = [[Love Hangover (Jennie song)|Love Hangover]] | note8 = featuring [[Dominic Fike]] | writer8 = {{hlist|Fike|Carly Gibert|Zmishlany|Blaise Railey|[[Bülow (singer)|Megan Bülow]]|Devin Workman}} | extra8 = {{hlist|Jennie|Zmishlany}} | length8 = 3:00 | title9 = [[Zen (Jennie song)|Zen]] | writer9 = {{hlist|Jennie|Dorman|[[Asheton Hogan]]|[[Bibi Bourelly]]|Kirsten Spencer}} | extra9 = [[Asheton Hogan|Pluss]] | length9 = 3:21 | title10 = Damn Right | note10 = featuring [[Childish Gambino]] and [[Kali Uchis]] | writer10 = {{hlist|Jennie|[[Childish Gambino|Donald Glover]]|[[Kali Uchis|Karly-Marina Loaiza]]|Jean Day Jr.|[[30 Roc|Samuel Gloade]]|[[Mike Will Made It|Michael Williams II]]|Bourelly|[[Ari PenSmith|Ariowa Irosogie]]}} | extra10 = {{hlist|Trubeatzz|[[30 Roc]]|[[Mike Will Made It]]}} | length10 = 3:50 | title11 = F.T.S. | writer11 = {{hlist|Jennie|Hogan|Bourelly|Gibert|Christopher Newlin}} | extra11 = {{hlist|Pluss|Gage}} | length11 = 2:32 | title12 = Filter | writer12 = {{hlist|Boyd|Pacurar|Abernathy|Carmen Reese}} | extra12 = Dem Jointz | length12 = 2:31 | title13 = Seoul City | writer13 = {{hlist|Jennie|Myles Harris|Braylin Bowman|Xeryus Gittens|Williams|Bourelly|Gibert}} | extra13 = {{hlist|MoneyGoForMyles|Resource|Xeryus|Mike Will Made It}} | length13 = 2:44 | title14 = Starlight | writer14 = {{hlist|Jennie|Hogan|Armel Potter|Williams|Bourelly|Irosogie}} | extra14 = {{hlist|Pluss|Melz|Mike Will Made It}} | length14 = 2:48 | title15 = Twin | writer15 = {{hlist|Jennie|Bourelly|Newlin|Williams}} | extra15 = {{hlist|Gage|Mike Will Made It}} | length15 = 3:28 }} {{Track listing | headline = ''Ang Buong Edisiyon'' paglilista ng mga track | extra_column = (mga) Tagagawa | total_length = 57:19 | title_width = 25% | writing_width = 52.5% | extra_width = 22.5% | title1 = Like Jennie | note1 = pinahabang remix; kasama si Diplo at D00mscrvll | writer1 = {{hlist|Jennie|Parx|Ibanez|Zico|Pentz|Alfonso}} | extra1 = {{hlist|Diplo|Leclair|Jorge|Akira Akira|William Bowerman|O'Ryan{{ref|a|[a]}}}} | length1 = 3:00 | title2 = Like Jennie | note2 = EDM remix; kasama si Natural | writer2 = {{hlist|Jennie|Parx|Ibanez|Zico|Pentz|Alfonso}} | extra2 = {{hlist|Diplo|Leclair|Jorge|O'Ryan{{ref|a|[a]}}}} | length2 = 2:39 | title3 = Handlebars | note3 = Jennie Lang | writer3 = {{hlist|Bisel|Allen|Amaradio|Ghaleb}} | extra3 = {{hlist|Bisel|Delacey{{ref|a|[a]}}|Dorman{{ref|a|[a]}}|Harrell{{ref|a|[a]}}|O'Ryan{{ref|a|[a]}}}} | length3 = 2:14 | title4 = ExtraL | note4 = Jennie Lang | writer4 = {{hlist|Jennie|Boyd|Pacurar|Abernathy}} | extra4 = Dem Jointz | length4 = 2:34 | title5 = Love Hangover | note5 = Jennie Lang | writer5 = {{hlist|Zmishlany|Bülow|Railey|Gibert}} | extra5 = {{hlist|Jennie|Zmishlany|Dorman{{ref|a|[a]}}|Harrell{{ref|a|[a]}}}} | length5 = 2:48 | title6 = Damn Right | note6 = Jennie Lang | writer6 = {{hlist|Jennie|Day|Gloade|Williams|Bourelly|Irosogie}} | extra6 = {{hlist|Truebeatzz|30 Roc|Mike Will Made-It|Dorman{{ref|a|[a]}}}} | length6 = 2:23 }} '''Mga Paunawa''' * {{sup|{{note|a|[a]}}}} bilang katagagawa * Ang mga pisikal na bersyon ng album ay may kahaliling pagkakasunud-sunod ng pagkakalista, pati na rin ang mga bersyong solo ng "Handlebars", "ExtraL", "Love Hangover", at "Damn Right".<ref name="Stereogum 1"/> * Sa di-tandis na bersyon ng album, ang "F.T.S." ay hindi kasama sa tracklist. * Ang "With the IE (Way Up)" ay naglalaman ng sample ng "Hi-Jack" na isinulat ni Jose Fernando Arbex Miro at itinanghal ni Barrabás.<ref>{{Citation |title=Jennie (singer) |date=2026-07-13 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jennie_(singer)&oldid=1363973589 |work=Wikipedia |language=en |access-date=2026-07-17}}</ref> * Inilalagay ng ''Ang Buong Edisiyon'' ang mga orihinal na track kasunod ng anim na labis na track. == Mga tauhan == Mga ambag ay hinango mula sa Tidal<ref name="Tidal 1">{{Cite web |last=Jennie |author-link=Jennie (singer) |date=February 21, 2025 |title=''Ruby'' / Jennie / Credits |url=https://listen.tidal.com/album/421911994/credits |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250310174717/https://listen.tidal.com/album/421911994/credits |archive-date=March 10, 2025 |access-date=March 10, 2025 |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]]}}</ref> === Mga musikero === {{div col}} * [[Jennie (mang-aawit)|Jennie]] – boses (lahat ng mga track) * [[French Kiwi Juice|FKJ]] – pag-po-program, taga-synthesize (track 1) * Amanda "Kiddo A.I." Ibanez – mga background na boses (track 2) * [[Chris O'Ryan]] – mga background na boses (track 2) * [[Tayla Parx]] – mga background na boses (track 2) * [[Jonas Jeberg]] – pag-po-program, lahat ng mga instrumento (track 3) * Ramus Søegren – pag-po-program, lahat ng mga instrumento (track 3) * Sam Homaee – pag-po-program, lahat ng mga instrumento (track 3) * Jelli Dorman – mga background na boses (mga track 3, 7, 9, 10), pag-po-program (track 8) * [[Dua Lipa]] – mga boses (track 4) * [[Rob Bisel]] – pag-po-program, bass, glockenspiel, piano, taga-synthesize, mga background na boses (track 4) * Aaron Sterling – mga tambol, mga malatambol na instrumento (track 4) * Shelby Epstine – glockenspiel (track 4) * James Alan – piano (track 4) * [[Amy Allen (songwriter)|Amy Allen]] – mga background na boses (track 4) * [[Delacey]] – mga background na boses (track 4) * [[Doechii]] – mga boses (track 6) * [[El Guincho]] – pag-po-program, pagpalakpak, tambol, mga keyboard, mga malatambol na instrumento, synth bass, taga-synthesize (track 7) * [[Dominic Fike]] – mga boses (track 8) * [[Ido Zmishlany]] – pag-po-program, bass, [[clavichord]], mga tambol, mga keyboard, organ, mga background na boses (track 8) * Will Lamoureux – violin, viola (track 8) * Blaise Railey – mga background na boses (track 8) * Carly Gibert – mga background na boses (track 8) * [[Bülow|Megan Bülow]] – mga background na boses (track 8) * [[Childish Gambino]] – mga boses (track 10) * [[Kali Uchis]] – mga boses (track 10) {{div col end}} === Teknikal === {{div col}} * FKJ – [[Audio mixing (recorded music)|paghahalo ng mga tunog]] (track 1) * [[Serban Ghenea]] – paghahalo ng mga tunog (tracks 2–4, 6–8) * Bryce Bordone – pagtulong sa paghahalo ng mga tunog (tracks 2–4, 6–8) * [[Manny Marroquin]] – paghahalo ng mga tunog (mga track 5, 9, 12, 14) * Jaycen Joshua – paghahalo ng mga tunog (mga track 10, 11, 13, 15) * Mike Seaberg – paghahalo ng mga tunog (mga track 10, 11, 13, 15) * Will Quennell – [[Audio mastering|pag-ma-master]] (tracks 1–5, 7–15) * [[Chris Gehringer]] – pag-ma-master (track 6) * Eunkyung Jung – pag-re-record (tracks 2, 14, 15) * Jonas Jeberg – pag-re-record (track 3) * Ramus Søegren – pag-re-record (track 3) * Cameron Poole – pag-re-record, pamboses na paggawa (track 4) * Delacey – pag-re-record, pamboses na paggawa (track 4) * Chris O'Ryan – pamboses na paggawa (mga track 2, 4, 6), pamboses na pag-iinhinyero (6) * [[Kuk Harrell]] – pag-re-record, pamboses na pag-iinhinyero, pamboses na paggawa (mga track 3, 4, 7–10) * Jelli Dorman – [[Audio engineering|pag-iinhinyero]] (mga track 3, 4, 10, 11); pamboses na pag-iinhinyero, pamboses na paggawa (mga track 3, 4, 7–10) * [[Dem Jointz]] – pag-re-record (tracks 5, 6, 12), pamboses na paggawa (tracks 5, 12) * Jayda Love – pag-re-record (track 6) * Devin Workman – pag-re-record, pamboses na pag-iinhinyero, pamboses na paggawa (track 8) * Gage – pag-re-record (tracks 11, 12, 14) * Aaron Sterling – pag-iinhinyero (track 4) * Jackson Card – pag-iinhinyero (track 4) * Rob Bisel – pag-iinhinyero, pag-re-record (track 4) * Jennifer Ortiz – pag-iinhinyero (track 6) * Noah Gottdenker – pag-iinhinyero (track 8) * Donald Glover – pag-iinhinyero (track 10) * Morgan Jones – pagtulong sa pag-re-record (track 4) * Ramiro Fernandez-Seoane – pagtulong sa pag-re-record (track 14) * Anthony Vilchis – pagtulong sa pag-iinhinyero (track 5) * Trey Station – pagtulong sa pag-iinhinyero (mga track 5, 14) * Chris Bhikoo – pagtulong sa pag-iinhinyero (track 13) * Jacob Richards – pagtulong sa pag-iinhinyero (track 13) {{div col end}} == Mga taltaguhit == {{col-begin}} {{col-2}} ===Mga panlingguhang taltaguhit=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ Pagganap ng ''Ruby'' para sa mga panlingguhang taltaguhit ! scope="col"| Chart (2025) ! scope="col"| Tuktok na<br />puwesto |- ! scope="row"| Mga Awstralyanong Album ([[ARIA Charts|ARIA]])<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/albums-chart/2025-03-17|title=ARIA Top 50 Albums Chart|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|date=March 17, 2025|access-date=March 14, 2025}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| Mga Awstriyanong Album ([[Ö3 Austria]])<ref>{{Cite web |last=Hung |first=Steffen |title=Jennie [KR] - Ruby |url=https://austriancharts.at/showitem.asp?interpret=Jennie+%5BKR%5D&titel=Ruby&cat=a |access-date=2025-04-24 |website=austriancharts.at}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Mga Belhikanong Album ([[Ultratop]] Flanders)<ref>{{Cite web |title=Jennie [KR] - Ruby - ultratop.be |url=https://www.ultratop.be/nl///album/85f0b/Jennie-%5BKR%5D-Ruby |access-date=2025-04-24 |website=www.ultratop.be}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Mga Belhikanong Album ([[Ultratop]] Valonia)<ref>{{Cite web |title=Jennie [KR] - Ruby - ultratop.be |url=https://www.ultratop.be/fr///album/85f0b/Jennie-%5BKR%5D-Ruby |access-date=2025-04-24 |website=www.ultratop.be}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| Mga Kanadiyanong Album (''[[Billboard]]'')<ref name="Billboard10">{{Cite web |title=JENNIE {{!}} Biography, Music & News |url=https://www.billboard.com/artist/jennie/chart-history/cna/ |access-date=2025-04-24 |website=Billboard |language=en-US}}</ref> | 6 |- ! scope=row"| Mga Kroasyanong Pansabansaang Album (''[[HBU]]'')<ref>{{Cite web |date=2025-10-20 |title=Lista prodaje 41. tjedan 2025. (06.10.2025. – 12.10.2025.) |url=https://www.top-lista.hr/www/lista-prodaje-strano-41-tjedan-2025/ |access-date=2026-07-17 |website=Top Lista |language=hr}}</ref> | 18 |- ! scope="row"| Mga Tsekong Album ([[ČPN IFPI]])<ref>{{Cite web |title=ČNS IFPI |url=https://ifpicr.cz/hitparada/14?weekId= |access-date=2025-04-24 |website=ifpicr.cz |quote=Note: Sa pahina ng chart, piliin ang 12.Týden 2025 sa field katabi ng mga katagang "CZ – ALBUMS – TOP 100" para makita at makuha ang tamang chart.}}</ref> | 31 |- ! scope="row"| Mga Dinamarkang Album ([[Hitlisten]])<ref>{{Cite web |title=Hitlisten.NU |url=http://hitlisten.nu/default.asp?w=10&y=2025&list=a40 |access-date=2025-04-24 |website=Hitlisten.NU}}</ref> | 36 |- ! scope="row" | Mga Olandesang Chart ([[Album Top 100]])<ref>{{Cite web |last=Hung |first=Steffen |title=Jennie [KR] - Ruby |url=https://dutchcharts.nl/showitem.asp?interpret=Jennie+%5BKR%5D&titel=Ruby&cat=a |access-date=2025-04-24 |website=hitparade.ch}}</ref> | 5 |- ! scope="row" | Mga Pinlandiyanong Album ([[Suomen virallinen lista]])<ref>{{Cite web |title=Listat |url=https://ifpi.fi/lista/artistit/Jennie/Ruby/ |access-date=2025-04-25 |website=Musiikkituottajat |language=fi}}</ref> | 16 |- ! scope="row" | Mga Pranses na Album ([[SNEP]])<ref>{{Cite web |title=Top Albums |url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=11&annee=2025 |access-date=2025-04-25 |website=SNEP |language=fr-FR}}</ref> | 4 |- ! scope="row" | Mga Alemanong Album ([[Offizielle Top 100]])<ref>{{Cite web |title=Offizielle Deutsche Charts |url=https://www.offiziellecharts.de/charts/album-details-548619 |access-date=2025-04-25 |website=www.offiziellecharts.de}}</ref> | 6 |- ! scope="row" | Mga Unggariyanong Album ([[MAHASZ]])<ref>{{Cite web |last=lightmedia.hu |title=Hivatalos magyar slágerlisták |url=https://slagerlistak.hu/album-top-40-slagerlista/2025/11 |access-date=2025-04-25 |website=slagerlistak.hu}}</ref> | 18 |- ! scope="row" | Mga Irlandes na Album ([[OCC]])<ref>{{Cite web |title=Official Irish Albums Chart on 14/3/2025 |url=https://www.officialcharts.com/charts/irish-albums-chart/20250314/ie7502/ |access-date=2025-04-25 |website=Official Charts |language=en}}</ref> | 16 |- ! scope="row"| Mga Italyanong Album ([[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]])<ref>{{cite web|url=https://www.fimi.it/top-of-the-music/classifiche.kl#/charts/1/2025/11|title=Album & Compilation – Classifica settimanale WK 11 (dal 07.03.2025 al 13.03.2025)|publisher=[[Federazione Industria Musicale Italiana]]|language=it|access-date=March 15, 2025}}</ref> | 33 |- ! scope="row"| Mga Haponesang Album ([[Oricon]])<ref>{{Cite web |title=2025年03月03日～2025年03月09日 オリコン週間 アルバムランキング 21～30位 |url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/w/2025-03-17/p/3/ |access-date=2025-04-25 |website=ORICON NEWS |language=ja}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Mga Ipinagsamang Haponesang Album ([[Oricon]])<ref>{{cite web |title=Oricon Top 50 Combined Albums: 2025-03-24 |url=https://www.oricon.co.jp/rank/coa/w/2025-03-24/p/2/ |publisher=[[Oricon]] |access-date=March 20, 2025 |language=ja |archive-url=https://archive.today/20250320041848/https://www.oricon.co.jp/rank/coa/w/2025-03-24/p/2/ |archive-date=March 20, 2025}}</ref> | 17 |- ! scope="row"| Mga Haponesang Hot na Album (''[[Billboard Japan]]'')<ref>{{cite web|url=http://billboard-japan.com/charts/detail?a=hot_albums&year=2025&month=04&day=14|title=Billboard Japan Hot Albums – Week of April 9, 2025|website=[[Billboard Japan]]|language=ja|access-date=April 10, 2025}}</ref> | 9 |- ! scope="row"| Mga Litwaniyanong Album ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web|url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s11-4/|title=2025 11-os savaitės klausomiausi (Top 100)|language=lt|publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]]|date=March 14, 2025|access-date=March 14, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250314082806/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s11-4/|archive-date=Marso 14, 2025|url-status=dead}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Mga Nuweba Selandyanong Album ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/albums/2025-03-14|title=NZ Top 40 Albums Chart|publisher=[[Recorded Music NZ]]|date=March 14, 2025|access-date=March 14, 2025}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| Mga Niheryanong Album ([[TurnTable Top 50|''TurnTable'']])<ref>{{cite magazine|url=https://www.turntablecharts.com/charts/2|title=Official Top 100 Albums: March 7th, 2025 - March 13th, 2025|magazine=[[TurnTable charts|TurnTable]]|access-date=March 21, 2025|archive-date=March 21, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250321173633/https://www.turntablecharts.com/charts/2|url-status=dead}}</ref> | 49 |- ! scope="row"| Mga Noruwegong Album ([[VG-lista]])<ref>{{cite web|url=https://topplista.no/charts/albums/2025-w11/|title=Album 2025 uke 11|publisher=[[VG-lista]]|access-date=March 15, 2025}}</ref> | 12 |- ! scope="row"| Mga Polandes na Album ([[ZPAV]])<ref>{{Cite web |title=OLiS - oficjalna lista sprzedaży |url=https://www.olis.pl/charts/oficjalna-lista-sprzedazy/albumy |access-date=2025-04-25 |website=www.olis.pl |language=pl}}</ref> | 4 |- ! scope="row"| Mga Portugesang Album ([[Associação Fonográfica Portuguesa|AFP]])<ref>{{cite web|url=https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-03-20-12-35-18.pdf|title=Top 200 Álbuns Semana 11 de 2025|publisher=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|date=March 20, 2025|access-date=March 20, 2025|archive-date=March 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250320133120/https://audiogest.pt/uploads/files/file_2025-03-20-12-35-18.pdf|url-status=live}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Mga Eskosyanong Album ([[OCC]])<ref>{{Cite web |title=Official Scottish Albums Chart on 14/3/2025 |url=https://www.officialcharts.com/charts/scottish-albums-chart/20250314/40/ |access-date=2025-04-25 |website=Official Charts |language=en}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| Mga Eslobakong Album ([[International Federation of the Phonographic Industry|ČNS IFPI]])<ref>{{cite web|url=https://ifpicr.cz/hitparada/36?weekId=2958|title=Top 100 Slovak Albums|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|access-date=April 7, 2025}}</ref> | 20 |- ! scope="row"| Mga Espanyolang Album ([[Productores de Música de España|PROMUSICAE]])<ref name="spanishpeak">{{cite web|url=https://elportaldemusica.es/lists/top-100-albums/2025/11|title=Top 100 Albums – Week 11|website=El Portal de Música|publisher=[[Productores de Música de España]]|access-date=March 17, 2025}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| Mga Timog Koreanong Album ([[Circle Chart|Circle]])<ref>{{Cite web |title=CIRCLE CHART - 써클차트 |url=https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?nationGbn=T&targetTime=42&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3|title=Circle Album Chart – Week 42 of 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=October 23, 2025}}</ref><br />{{small|''LP version''}} | 10 |- ! scope="row"| Mga Timog Koreanong Album ([[Circle Chart|Circle]])<ref name=circleweekly>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?nationGbn=T&targetTime=10&hitYear=2025&termGbn=week&yearTime=3|title=Circle Album Chart – Week 10 of 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=March 13, 2025}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| Mga Suwesiyanong Album ([[Sverigetopplistan]])<ref>{{cite web|url=https://www.sverigetopplistan.se/chart/54?dspy=2025&dspp=11|title=Veckolista Album, vecka 11, 2025|publisher=[[Sverigetopplistan]]|access-date=March 15, 2025}}</ref> | 14 |- ! scope="row" | Mga Suwisanong Album ([[Schweizer Hitparade]])<ref>{{Citation |title=Jennie [KR] - Ruby |url=http://swisscharts.com/album/Jennie-%5BKR%5D/Ruby-548619 |access-date=2025-04-25}}</ref> | 9 |- ! scope="row" | Mga Reyno Unidong Album ([[OCC]])<ref>{{Cite web |date=2025-03-26 |title=Official Albums Chart Top 100 on 14/3/2025 |url=https://www.officialcharts.com/charts/albums-chart/20250314/7502/ |access-date=2025-04-25 |website=Official Charts |language=en}}</ref> | 3 |- ! scope="row" | Estados Unidos ([[Billboard 200]])<ref name="Billboard10" /> | 7 |} {{col-2}} ===Mga pambuwanang taltaguhit=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ {{sronly|Pagganap ng ''Ruby'' para sa pambuwanang taltaguhit}} ! scope="col"| Taltaguhit (2025) ! scope="col"| Tuktok na </br >puwesto |- ! scope="row"| Mga Haponesang Album (Oricon)<ref>{{cite web |title=Oricon Top 50 Albums: 2025-03 |url=https://www.oricon.co.jp/rank/ja/m/2025-03/p/5/ |publisher=[[Oricon]] |access-date=April 9, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250409045338/https://www.oricon.co.jp/rank/ja/m/2025-03/p/5/ |archive-date=April 9, 2025 |language=ja}}</ref> | 43 |- ! scope="row"| Mga Timog Koreanong Album (Circle)<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?nationGbn=T&targetTime=03&hitYear=2025&termGbn=month&yearTime=3|title=Circle Album Chart – March 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=April 10, 2025}}</ref> | 2 |- ! scope="row"| Mga Timog Koreanong Album (Circle)<ref>{{cite web|url=https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?nationGbn=T&targetTime=10&hitYear=2025&termGbn=month&yearTime=3|title=Circle Album Chart – October 2025|website=[[Circle Chart]]|language=ko|access-date=November 7, 2025}}</ref><br />{{small|''LP version''}} | 44 |} ===Mga taltaguhit sa pagtatapos ng taon=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+ {{sronly|Pagganap ng ''Ruby'' para sa mga taltaguhit sa pagtatapos ng taon}} ! scope="col"| Taltaguhit (2025) ! scope="col"| Puwesto |- ! scope="row"| Mga Awstralyanong Album (ARIA)<ref>{{cite web|url=https://www.aria.com.au/charts/2025/albums-chart|title=ARIA Top 100 Albums Chart for 2025|publisher=[[Australian Recording Industry Association]]|access-date=January 12, 2026}}</ref> | 60 |- ! scope="row"| Mga Belhikanong Albbum (Ultratop Flanders)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2025&cat=a|title=Jaaroverzichten 2025|publisher=[[Ultratop]]|language=nl|access-date=January 9, 2026}}</ref> | 167 |- ! scope="row"| Mga Bellhikanong Album (Ultratop Wallonia)<ref>{{cite web|url=https://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2025&cat=a|title=Rapports annuels 2025|publisher=[[Ultratop]]|language=fr|access-date=January 9, 2026}}</ref> | 121 |- ! scope="row"| Mga Pranses na Album (SNEP)<ref>{{cite web|url=https://snepmusique.com/wp-content/uploads/2025/12/202552-200-Albums-YTD-SNEP.xlsx-Top-200-Albums.pdf|title=200 Albums Cumul YTD (27/12/2024 – 25/12/2025)|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|language=fr|access-date=December 30, 2025}}</ref> | 85 |- ! scope="row"| Mga Haponesang Hot na Album (''Billboard Japan'')<ref>{{cite web|url=https://www.billboard-japan.com/charts/detail?a=hot_albums_year&year=2025|title=Billboard Japan Hot Albums – 2025 Year-End|website=[[Billboard Japan]]|language=ja|access-date=December 5, 2025}}</ref> | 36 |- ! scope="row"| Mga Nuweba Selandyang Album (RMNZ)<ref>{{cite web|url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/annual-albums/2025-12-18|title=End of Year Top 50 Albums – 2025|publisher=[[Recorded Music NZ]]|access-date=December 22, 2025}}</ref> | 41 |- ! scope="row"| Mga Timog Koreanong Album (Circle)<ref>{{cite web|title=2025 Album Chart|url=https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?serviceGbn=&termGbn=year&yearTime=3&targetTime=2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20260109033434/https://circlechart.kr/page_chart/album.circle?serviceGbn=&termGbn=year&yearTime=3&targetTime=2025|archive-date=January 9, 2026|access-date=January 9, 2026|website=[[Circle Chart]]|publisher=Korea Music Content Association}}</ref> | 27 |- ! scope="row" | Mga RU Kaseteng Album (OCC)<ref>{{cite web|last=White|first=Jack|title=The Official best-selling cassette singles and albums of 2025|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/best-selling-cassettes-singles-albums-2025/|website=[[Official Charts Company]]|date=January 7, 2026|access-date=January 7, 2026}}</ref> | 9 |} {{col-end}} ==Kasaysayan ng paglabas== {| class="wikitable plainrowheaders" |+ {{sronly|Kasaysayan ng Paglabas}} ! scope="col"| Lalawigan ! scope="col"| Petsa ! scope="col"| Mga Pormat ! scope="col"| Label ! scope="col"| {{abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" rowspan="2" | Sari-sari <!-- Inclusive of South Korea --> | Marso 7, 2025 | {{hlist|CD|kasete|pandihital na pag-dadownload|pag-iistream}} | rowspan="2" | {{hlist|[[Odd Atelier]]|[[Columbia Records|Columbia]]}} | style="text-align:center"| <ref name="Official Store 1">''Ruby'' release formats: * {{cite web |author1=Jennie |author1-link=Jennie (singer) |title=''Ruby'' CD Digipack – Jennie Only Audio |url=https://shop.jenn.ie/products/jennie-ruby-cd-digipack |website=Official Website |publisher=[[Columbia Records]] |access-date=January 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122150715/https://shop.jenn.ie/products/jennie-ruby-cd-digipack |archive-date=January 22, 2025 |url-status=dead}} * {{cite web |author1=Jennie |author1-link=Jennie (singer) |title=''Ruby'' Store Exclusive Cassette - Jennie Only Audio |url=https://shopeu.jenn.ie/products/ruby-store-exclusive-cassette |website=Official Website |publisher=[[Columbia Records]] |access-date=January 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122180655/https://shopeu.jenn.ie/products/ruby-store-exclusive-cassette |archive-date=January 22, 2025 |url-status=dead}} * {{cite web |author1=Jennie |author1-link=Jennie (singer) |title=''Ruby'' Digital Download |url=https://shop.jenn.ie/products/ruby-digital-download |website=Official Website |publisher=[[Columbia Records]] |access-date=February 25, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250225022542/https://shop.jenn.ie/products/ruby-digital-download |archive-date=February 25, 2025 |url-status=dead}} * {{cite web |author1=Jennie |author1-link=Jennie (singer) |title=''Ruby'' / Jennie / Credits |url=https://listen.tidal.com/album/421911994/credits |publisher=[[Tidal (service)|Tidal]] |access-date=March 10, 2025 |archive-url=https://archive.today/20250310174717/https://listen.tidal.com/album/421911994/credits |archive-date=March 10, 2025 |date=February 21, 2025 |url-status=live}} </ref> |- | Agosto 22, 2025 | [[LP record|LP]] | style="text-align:center"| <ref name="Official Store 2">{{cite web |author1=Jennie |author1-link=Jennie (singer) |title=''Ruby'' Vinyl |url=https://shop.jenn.ie/products/ruby-vinyl |website=Official Website |publisher=[[Columbia Records]] |access-date=May 2, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250502023841/https://shop.jenn.ie/products/ruby-vinyl |archive-date=May 2, 2025 |url-status=dead}}</ref> |} ==Mga talababa== {{notelist}} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Mga pamulaang album noong 2025]] [[Kategorya:Mga album ni Jennie]] [[Kategorya:Mga album ng Columbia Records]] 74md6ra48oe30mc71pdakmfjv2p7r3d Alexandra Eala 0 334071 2237237 2235977 2026-10-26T04:18:33Z ~2026-56937-97 168019 * Kahon ng Impormasyon (Pagbabago noong 26 Oktubre 2026 ) */ 2237237 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = Alexandra Eala | image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg | image_upright = .8 | caption = Eala sa Palaro ng Timog-Silangang Asya | fullname = Alexandra Maniego Eala | country = {{PHI}} | birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} | birth_place = Lungsod Quezon, Pilipinas | height = {{height|m=1.75}} | turnedpro = Marso 2020 | plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') | coach = Joan Bosch, Alexandro Viaene, Lluc Bauza | careerprizemoney = US$3,390,880 | singlesrecord = {{tennis record|won=235|lost=141}} | singlestitles = 1 WTA, 2 WTA 125 | highestsinglesranking = Blg. 18 (23 Agosto 2026) | currentsinglesranking = Blg. 19 (26 Oktubre 2026) | doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=51}} | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = Blg. 88 (4 Mayo 2026) | currentdoublesranking = Blg. 148 (26 Oktubre 2026) | updated = 26 Oktubre 2026 | AustralianOpenresult = 1R (2026) | FrenchOpenresult = 1R (2025, 2026) | Wimbledonresult = 4R (2026) | USOpenresult = 3R (2026) | AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) | FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) | WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry|{{PHI}}}} {{Medal|Sport|Palaro ng Timog-Silangang Asya}} {{MedalGold | 2025 Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze| 2025 Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze| 2025 Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze| 2021 Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze| 2021 Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze| 2021 Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|Palarong Asyano}} {{MedalGold | 2026 Aichi–Nagoya | Isahan }} {{MedalBronze| 2022 Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze| 2022 Hangzhou | Magkahalong dalawahan }} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=IPA: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang ee-AH-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-18 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 18, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref>{{Cite news |last=De Guzman |first=Alyana |date=August 24, 2026 |title=Alex Eala now world’s No. 18 and the highest-ranked Southeast Asian in WTA singles history. |work=ABS-CBN News. |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/8/24/alex-eala-now-world-s-no-18-and-the-highest-ranked-southeast-asian-in-wta-singles-history-1953 |access-date=August 24, 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Clarito |first=Ariel Ian |date=August 24, 2026 |title=Midlife Halftime: Alex Eala becomes highest-ranked Southeast Asian woman in WTA history |url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/midlife-halftime-alex-eala-becomes-highest-ranked-southeast-asian-woman-in-wta-history/382381 |archive-date= |access-date=August 24, 2026 |website=Tiebreaker Times |language=en-US}}</ref> Nagwagi siya sa junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile">{{cite news |title=WTA: Alexandra Eala |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=25 March 2026}}</ref> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na yugto ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile" /> == Karera == === Dyunyor === Mula 2013 hanggang 2022, sunod-sunod na nakamit ni Alex Eala ang mga prestihiyosong junior tennis titles: kampeon sa Little Mo International (8U) sa U.S.<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis}}</ref> at Dubrovnik Dub Bowl (11U) sa Croatia,<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> wild card champion sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> doubles winner sa Orange Bowl,<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> junior doubles champion sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020}}</ref> doubles champion sa French Open at singles/doubles sa Trofeo Bonfiglio,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=Hulyo 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> at sa huli, naging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open noong 2022.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020 at nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile" /> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor,<ref>{{cite news |date=January 5, 2021 |title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title |website=ITF tennis |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/}}</ref> at noong 2022 ay nagdagdag ng isa pang korona sa ITF W25 Chiang Rai, bukod sa finals at semifinals sa W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nagwagi siya sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton,<ref name="ITFtitles" /> at unang lumahok sa qualifying draw ng Australian Open.<ref name="WTA-profile" /> Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz, kasama ang tatlong doubles titles, habang patuloy na lumalaban sa qualifiers ng Grand Slam.<ref name="ITFtitles" /><ref name="WTA-profile" /> ==== 2025 ==== Si Alexandra Eala ay naging propesyonal noong 2020, nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile" /> Noong 2021, nakuha niya ang kanyang unang singles title sa ITF W15 Manacor.<ref>{{cite news |date=January 5, 2021 |title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title |website=ITF tennis |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/ |access-date=January 12, 2026}}</ref> Sinundan ito ng panalo sa ITF W25 Chiang Rai noong 2022, at pag-abot sa finals at semifinals ng W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz.<ref name="ITFtitles" /> Noong 2023, nanalo siya sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at unang sumabak sa qualifying draw ng Australian Open.<ref name="WTA-profile" /> Pinakamalaki niyang tagumpay ang ITF W100 Vitoria-Gasteiz noong 2024, bukod pa sa tatlong doubles titles, habang patuloy na lumalaban sa qualifiers ng Grand Slam events.<ref name="ITFtitles" /><ref name="WTA-profile" /> ==== 2026 ==== Noong 2026, nakamit ni Eala ang pinakamalalaking tagumpay sa kanyang karera: umabot sa ika-apat na round ng Indian Wells at Miami,<ref name="WTA-profile" /> tinanghal na kampeon sa Birmingham 125 Open, nakarating sa semifinals ng Berlin Open, at gumawa ng kasaysayan sa Wimbledon nang talunin ang defending champion na si Świątek bago matalo sa ika-apat na round.<ref name="WTA-profile" /> Pinaka-mahalaga, nanalo siya ng kanyang unang WTA 500 title sa Washington Open matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final — naging kauna-unahang Filipino na nagwagi ng titulo sa WTA tour.<ref name="WTA-profile" /> Pagkatapos nito, umabot siya sa ika-apat na round ng Canadian Open, third round ng Cincinnati Open, at ikatlong round ng US Open laban kay Jovic,<ref>[https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller Giongco, Mark. (September 6, 2026). Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller. INQUIRER.net.]</ref> na nagdala sa kanya sa career-high ranking na world No. 18.<ref name="WTA-profile" /> === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024. Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>* {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |language=en |website=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |access-date=26 Marso 2026}} * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=Marso 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |date=Abril 23, 2026 |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839}} * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala}} * {{cite news |last1=Mina |date=Oktubre 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ}}</ref> === Personal na buhay === Ipinahayag ni Eala na paborito niyang comfort food ang caldereta at mas gusto niya ang matcha kaysa kape. Marunong siyang magsalita ng Ingles, Espanyol, at Filipino, at partikular ang hilig niya sa Wimbledon sa mga Grand Slam. Binanggit niya sina Sharapova at Nadal bilang impluwensiya sa kanyang istilo ng paglalaro.<ref>*Mina, Inna (2026). "Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you". ''One Sports''. [https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you] *Atencio, Peter (2025). "Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game". ''Manila Standard''. [https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html] *Agcaoili, Lance (2025). "Alex Eala hits the court with Rafael Nadal". ''Inquirer''. [https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court]</ref> Noong 2025, naging breakthrough year niya at lalo siyang minahal ng mga tagahanga.<ref>*Futterman, Matthew (2026). "Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon". ''The Athletic''. [https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/] *Dioquino, Delfin (2025). "'Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint". ''Rappler''. [https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/]</ref> Nakabuo rin siya ng pagkakaibigan sa WTA kasama sina Lys, Sonmez, at Jovic, na nagpapakita ng balanse sa pagitan ng kompetisyon at suporta.<ref>*Castillejo, Dyan (2026). "Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast". ''ABS-CBN Sports''. [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007] *Reyes, Kate (2026). "Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career". ''Spin.ph''. [https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309]</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] Si Eala ay walong beses na pinarangalan (2019–2026) sa PSA Annual Awards para sa kanyang "natatanging mga tagumpay sa tennis," isinama ng Tatler Asia sa listahan ng mga pinaka-maimpluwensyang tao sa Asya noong 2021, tumanggap ng Premios Tanglaw mula sa Embahada ng Pilipinas sa Madrid noong 2025, at kinilala sa Time 100 Next at Forbes Asia's 30 Under 30 icons noong 2026; sa parehong taon, tumanggap siya ng Presidential Citation mula kay Pangulong Bongbong Marcos sa Malacañang bilang pagkilala sa kanyang mga tagumpay sa Wimbledon.<ref> * Dioquino, D. (February 25, 2019). *Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019*. Rappler. https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ * Gionco, M. (February 29, 2020). *PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards*. Inquirer.net. https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards * Manila Bulletin. (March 12, 2021). *PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran*. https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran * Manila Bulletin. (February 27, 2022). *Scribes fete world-class PH boxers*. https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ * Tiebreaker Times. (February 12, 2023). *PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award*. https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 * Philippine Star. (February 10, 2023). *Eala recipient of PSA Prexy Awards*. https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards * ABS-CBN News. (January 24, 2024). *Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards*. https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards * Malanum, J. (October 9, 2025). *Eala tops PSA achievers for September*. Philippine News Agency. https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 * Sun Star. (October 9, 2025). *Eala leads PSA's September honorees*. https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees * Dioquino, D. (February 17, 2026). *Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise*. Rappler. https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines * Tatler Asia. (2021). *Most Influential: Philippines*. https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021 * Castillejo, D. (April 28, 2025). *Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain*. ABS-CBN News. https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 * TIME. (September 30, 2026). *Alexandra Eala Is on the 2026 TIME 100 Next*. https://time.com/collection/time100-next/2026/alexandra-eala/ * Watson, R. W., & Sayson, I. (May 27, 2026). *30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z athletes and music artists rewriting the playbook*. Forbes Asia. https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ * Manahan, J. (July 13, 2026). *Marcos confers presidential citation to Filipina tennis star Alex Eala*. ABS-CBN News. https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 </ref> === Pambansang koponan === [[Talaksan:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa maraming internasyonal na kompetisyon. Sa 2021 Southeast Asian Games, nakakuha siya ng bronze medals sa women’s singles, team event, at mixed doubles. Sumunod na taon, nagdagdag pa siya ng dalawang bronze sa women’s singles at mixed doubles sa 2022 Asian Games. Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa isang 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at nakakuha ng promotion sa Group II. Hindi siya naging bahagi ng national squad noong 2025 at 2026. Ang roster ng 2024 ay binubuo nina Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang ang sumunod na dalawang taon ay kasama sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera. Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakakuha siya ng ginto sa women’s singles, na nagtapos sa matagal na tagtuyot ng Philippine tennis, at bronze medals sa mixed doubles at women’s team event. Noong 2026, muli siyang nakakuha ng bronze medal sa women’s singles sa Asian Games, na inuulit ang kanyang podium finish mula 2022.<ref>* [https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story Carandang, J. K. (May 20, 2022). ''Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles''. GMA News.] * [https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ Payo, J. (September 29, 2023). ''Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles''. Rappler.] * [https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain Morales, L. (December 2, 2024). ''Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain''. One Sports.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 ABS-CBN News. (June 10, 2025). ''Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup''. ABS-CBN News.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 Castillejo, D. (June 22, 2026). ''Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion''. ABS-CBN News.] * [https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph Agcaoili, L. (December 18, 2025). ''Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH''. Philippine Inquirer.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/10/1/tennis-asian-games-alex-eala-wang-xiyu-result-1644 Naredo, Camille. (October 1, 2026). ''Asiad: No gold for Eala as Pinay top seed falls to China's Wang in semis''. ABS-CBN News.]</ref> === Mga Isponsorsip === Si Eala ay nakabuo ng malawak na hanay ng mga sponsorship mula sa iba’t ibang kilalang tatak at institusyon: nagsimula siya sa Nike noong 2019 at sinundan ng Bank of the Philippine Islands noong 2022, lumabas sa mga publikasyon gaya ng ''Vogue Philippines'' at ''Tatler Asia'', at mula 2022 ay pinamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing na nagbigay-daan sa mas maraming endorsements matapos ang kanyang tagumpay sa Miami Open noong 2025; sa parehong taon nakipag-partner siya sa Babolat, naging endorser ng Locally, at binigyan ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon bago maglabas ng limitadong edisyon na shirt na inspired sa kanya; noong 2026, naging ambassador siya ng Milo, Panasonic, at Marriott Bonvoy, at noong Oktubre pumirma ng kasunduan sa Philippine Airlines bilang bahagi ng ika-85 anibersaryo ng kompanya; sa kabuuan, ang kanyang sponsorships ay nag-generate ng higit $1 milyon taun-taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon globally sa Nike, na kanyang ginagamit upang muling mag-invest sa professional team, maingat na pamahalaan ang kanyang imahe, at sundin ang istrukturadong routines para makayanan ang pressure ng malalaking torneo.<ref>* [https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.] * [https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.] * [https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.] * [https://www.tatlerasia.com/lifestyle/sports/tennis-star-alex-eala-life-career-and-dreams Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.] * [https://www.forbes.com/sites/mattcraig/2026/08/28/the-inside-story-of-tennis-phenom-alex-ealas-rise-and-rise/ Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.] * {{cite web |last=Caniza |first=Annika |date=January 24, 2025 |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |website=The Game |publisher=One Mega}} * [https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.] * [https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.] * [https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.] * {{cite web |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |website=Manila Standard}} * [https://qa.philstar.com/lifestyle/2026/08/28/2552405/alex-eala-panasonic-bringing-excellence-closer-home ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.] * [https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.] * [https://bilyonaryo.com/shes-on-a-roll-alex-eala-lands-another-major-endorsement-with-pal/ “She’s on a roll! Alex Eala lands another major endorsement with PAL.” October 9, 2026. Bilyonaryo.com] * [https://businessmirror.com.ph/2026/10/09/philippine-airlines-welcomes-alex-eala-to-pal-family/ “Philippine Airlines welcomes Alex Eala to PAL family,” BusinessMirror, October 9, 2026.] * [https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/139904/alex-eala-appointed-ambassador-of-the-countrys-flag-carrier/story Cruz, Hazel Jane. “Alex Eala Appointed Ambassador of the Country’s Flag Carrier.” October 16, 2026.]</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] * {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2005]] [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] 4ght5n8fghra1ye9dz1qfqfr3ym3qn9 Teresa Akenga 0 337959 2237159 2204020 2026-10-26T00:35:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237159 wikitext text/x-wiki {{Short description|Akademikong Kenyan}} {{BLP sources|date=December 2025}} {{Infobox officeholder | name = Teresa Akenga | image = | caption = | birth_date = | birth_place = Ebubayi, Bunyore, Kenya | education = {{ubl|[[Kenyatta University]] (BEd, MSc)|[[Unibersidad ng New South Wales]] (PhD)|[[KCA University]] (MBA) }} | occupation = Kimiko, akademikong administrador | title = Tagapagtatag ng [[Pangalawang Kansilyer|Pangalawang Kansilyer]] | term_start = Hunyo 10, 2013 | term_end = Hunyo 11, 2023 | predecessor = | successor = }} Si '''Teresa Ayuko Oduor Akenga''' ay isang kemikong Kenyan at administrador ng akademiko na nagsilbing tagapagtatag ng [[Pangalawang Kanselor|Pangalawang Kanselor]] ng [[Pamantasan ng Eldoret]] mula Hunyo 10, 2013 hanggang Hunyo 11, 2023.<ref name=":0">{{cite web |title=Vice Chancellor 2013 - 2023 |url=https://archive.uoeld.ac.ke/vice-chancellor-2013-2023 |website=University of Eldoret |access-date=4 December 2025}}</ref><ref name=":1">{{cite web |title=Prof. Teresa Akenga, Chair, FAWoVC |url=https://repository.ruforum.org/AGM2023/speakers/prof-teresa-akenga-chair-fawovc |website=RUFORUM |access-date=4 December 2025}} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Siya ay isang propesor ng organikong kimika at nagsisilbi ring Tagapangulo ng Forum for African Women Vice-Chancellors (FAWoVC).<ref name=":2">{{cite web |title=The challenge of the girl child begins at birth, University of Eldoret VC Professor Teresa Akenga |url=https://www.standardmedia.co.ke/evewoman/achieving-woman/article/2001254507/the-challenge-of-the-girl-child-begins-at-birth-university-of-eldoret-vc-professor-teresa-akenga |website=The Standard |date=15 March 2018 |access-date=4 December 2025}}</ref> == Maagang buhay at edukasyon == Si Akenga ay ipinanganak sa Ebubayi, [[Bunyore]], Kenya.<ref>{{cite book |last=Kabaji |first=Egara |chapter=Teresa Ayuko Akenga |editor=Kabaji, Egara |title=The Petite Dark Girl Who Grew Up to Become... |publisher=Taylor & Francis |year=2023 |isbn=9781003294924 |chapter-url=https://www.taylorfrancis.com/chapters/edit/10.4324/9781003294924-16/teresa-ayuko-akenga-egara-kabaji |access-date=4 December 2025}}</ref> Hinikayat siya ng kanyang ama na pag-aralan ang mga asignaturang agham, na hindi gaanong karaniwan para sa mga batang babae noong panahong iyon..<ref name=":2" /> Nagtapos siya ng Batsilyer sa Edukasyon (Agham, Kemistri major) na may First Class Honours at Master of Science in Chemistry mula sa [[Kenyatta University]]. Natapos ni Akenga ang isang Master's Qualifying program at isang PhD sa Organic Chemistry (Synthesis) sa [[University of New South Wales]] sa Australia. Kalaunan ay nakakuha siya ng Master of Business Administration (Corporate Governance) mula sa [[KCA University]] sa Nairobi.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Karera sa akademiko at administratibo == Si Akenga ay isang lektor ng kimika at matematika. Si Akenga ay humawak ng mga matataas na posisyon kabilang ang Deputy Vice-Chancellor para sa Akademiko, Pananaliksik, at Ekstensyon sa Management University of Africa at Deputy Principal para sa Akademikong Gawain sa Bondo University College (ngayon ay [[Jaramogi Oginga Odinga University of Science and Technology]]).<ref name=":1" /> == Mga Parangal at Pagkakasapi == Natanggap niya ang Moran of the Burning Spear mula kay Pangulong Uhuru Kenyatta noong 2013 para sa mga kontribusyon sa edukasyon at pananaliksik. Noong 2020, pinarangalan siya bilang Pinakamahusay na Babae sa Pamumuno sa Edukasyon sa Silangang Africa ng Asian Confederation of Businesses at World Education Congress. Siya ay miyembro ng Royal Society of Chemistry (MRSC), Kenya Chemical Society (KCS), Society of Environmental Toxicology and Chemistry (SETAC), at ng Organization for Women in Science for the Developing World (OWSD).<ref name=":0" /> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Akenga, Teresa Ayuko Oduor}} bnhx1gimwkf2bucfe9jwy9hfn5zsokr Miss Universe 2026 0 338862 2237225 2236535 2026-10-26T03:47:14Z Allyriana000 119761 2237225 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant | date = 24 Nobyembre 2026 | venue = José Miguel Agrelot Coliseum, San Juan, Puerto Rico | broadcaster = {{Hlist|[[Roku]]|[[Telemundo]]|[[TV Azteca]]}} | debuts = {{Hlist|Kolektibidad ng San Martin|Malawi|Republika ng Konggo|Timog Sudan|Uganda}} | returns= {{Hlist|Albanya|Alemanya|Austrya|Hamayka|Hordan|Kamerun|Kenya|Litwanya|Lupangyelo|Maldibas|Maruekos|Mongolya|Montenegro|Réunion|Sierra Leone|Suriname|Tunisya|Usbekistan}} | before = [[Miss Universe 2025|2025]] |withdrawals={{Hlist|Biyetnam|Indonesya|Laos|Malaysia|Singapura|Taylandiya}}}} Ang '''Miss Universe 2026''' ang magiging ika-75 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na nakatakdang gaganapin sa José Miguel Agrelot Coliseum sa [[San Juan, Puerto Rico]], sa 24 Nobyembre 2026.<ref name=":1" /> Kokoronahan ni [[Fátima Bosch]] ng Mehiko ang kaniyang papalit sa pagtatapos ng kaganapan. Papangunahan ni [[Miss Universe 1993]] Dayanara Torres ang kompetisyon.<ref>{{cite news|title=VIDEO: Dayanara Torres confirma que será parte de Miss Universe 2026 en Puerto Rico|trans-title=VIDEO: Dayanara Torres confirms she will be part of Miss Universe 2026 in Puerto Rico|url=https://www.elvocero.com/escenario/video-dayanara-torres-confirma-que-ser-la-animadora-de-miss-universe-2026-en-puerto-rico/article_94b5f92c-14ed-487b-9d9b-afbc0bc1842d.html|url-status=live|website=El Vocero|language=es|date=18 Oktubre 2026|access-date=21 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261019052640/https://www.elvocero.com/escenario/video-dayanara-torres-confirma-que-ser-la-animadora-de-miss-universe-2026-en-puerto-rico/article_94b5f92c-14ed-487b-9d9b-afbc0bc1842d.html#google_vignette|archive-date=19 Oktubre 2026}}</ref> == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Coliseum_of_Puerto_Rico_(03).jpg|thumb|José Miguel Agrelot Coliseum, ang lokasyon ng Miss Universe 2026]] Noong 23 Setyembre 2025, inanunsyo ng [[Miss Universe|Miss Universe Organization]] na gaganapin ang edisyong ito sa Puerto Rico sa ikaapat na pagkakataon, pagkatapos ng [[Miss Universe 1972|1972]], [[Miss Universe 2001|2001]], at [[Miss Universe 2002|2002.]]<ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cosulich |first=Bianca |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universo en Puerto Rico: lo que debes saber del aniversario 75 |trans-title=Miss Universe in Puerto Rico: What you need to know about the 75th anniversary |url=https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923204633/https://marieclaire.com.mx/miss-universo-2026-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Marie Claire |language=es}}</ref><ref>{{Cite news |last=Ramos Rosado |first=Víctor |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se celebrará en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |work=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928045010/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-2026-se-celebrara-en-puerto-rico/ |archive-date=28 Setyembre 2025}}</ref> Kinumpirma ni Jennifer González-Colón, ang Gobernador ng Puerto Rico, ang pagpili at inanunsyo na sumang-ayon ang kaniyang administrasyon na maglaan ng kabuuang {{US$|9 million}} sa pampublikong pondo upang pondohan ang pangunguna nito ng kompetisyon, na pangangasiwaan ng Puerto Rico Tourism Company at Discover Puerto Rico.<ref>{{Cite web |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico To Host Miss Universe 2026 In A Celebration Of Latino Pride |url=https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307001204/https://belatina.com/puerto-rico-miss-universe-2026-celebration-latino-pride/ |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=BeLatina |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Muchacho |first=Enrique |date=21 Nobyembre 2025 |title=Economic and Tourism opportunity with Miss Universe 2026 |url=https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251121221746/https://www.wjournalpr.com/top-stories/economic-and-tourism-opportunity-with-miss-universe-2026/article_45866058-ed3b-4e24-9a40-926a73a8ea9f.html |archive-date=21 Nobyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=WJournal |language=en}}</ref> Itinalaga ng mga tagapag-ayos ang José Miguel Agrelot Coliseum sa San Juan, Puerto Rico, bilang ang lokasyon ng kompetisyon, na nakatakdang gaganapin sa Nobyembre 2026.<ref>{{cite news |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026 se llevará a cabo en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026 will be held in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923202932/https://www.metro.pr/entretenimiento/2025/09/23/miss-universe-2026-se-llevara-a-cabo-en-puerto-rico/ |archive-date=23 Setyembre 2025}}</ref><ref>{{cite web |last=Valdez |first=Cynthia |date=23 Setyembre 2025 |title=Miss Universe 2026: Puerto Rico será la sede de la 75a edición del certamen en su aniversario de diamante |trans-title=Miss Universe 2026: Puerto Rico will host the 75th edition of the pageant on its diamond anniversary |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250923201347/https://www.hola.com/us-es/celebrities/20250923857526/miss-universe-2026-sede-puerto-rico-75-edicion/ |archive-date=23 Setyembre 2025 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=¡Hola! |language=es}}</ref><ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=24 Setyembre 2025 |title=Puerto Rico to host 75th Miss Universe pageant next year |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260517042411/https://entertainment.inquirer.net/630357/puerto-rico-to-host-75th-miss-universe-pageant-next-year |archive-date=17 Mayo 2026}}</ref> Noong 18 Disyembre, ipinatigil ni Willianette Robles Cancel, ang direktor ehekutibo ng Puerto Rico Tourism Company, ang mga pagbabayad nito sa Miss Universe at nanawagan ng isang pagpupulong sa pagitan ng kanilang mga delegasyon upang talakayin ang "ilang nakabinbing isyu at mga bagong kinakailangan para sa pagdaraos ng kompetisyon".<ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=12 Disyembre 2025 |title=Puerto Rico gov't halts funds disbursement for Miss Universe 2026 — report |url=https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260420032723/https://www.philstar.com/lifestyle/business-life/2025/12/12/2493745/puerto-rico-govt-halts-funds-disbursement-miss-universe-2026-report |archive-date=20 Abril 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[The Philippine Star]] |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=10 Disyembre 2025 |title=Gobierno detiene desembolso de fondos a Miss Universe |trans-title=Government halts disbursement of funds to Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828175404/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-detiene-desembolso-de-fondos-a-miss-universe/article_2d2e76f4-3377-4691-8632-0792e4198d62.html|archive-date=28 Agosto 2026}}</ref> Nangyari ang suspensyon matapos humarap sa ilang mga isyu ang kompetisyon, kabilang ang [[Miss Universe 2025|mga iregularidad sa resulta]] ng nakaraang edisyon at ang paglulunsad ng pamahalaan ng Mehiko ng imbestigasyon sa pangulo ng Miss Universe na si Raúl Rocha sa mga kaso ng droga, gasolina, at pagpupuslit ng armas.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Sanchez |first=Fabiola |date=5 Disyembre 2025 |title=Mexico freezes Miss Universe co-owner's bank accounts during organized crime investigation |url=https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228131125/https://apnews.com/article/mexico-miss-universe-organized-crime-probe-68da9ec3acfb656446b901df2306f152 |archive-date=28 Disyembre 2025 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=AP News |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=25 Abril 2026 |title=Puerto Rico’s hosting of 75th Miss Universe pageant is pushing through |url=https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through |access-date=21 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260828150033/https://entertainment.inquirer.net/665476/puerto-ricos-hosting-of-75th-miss-universe-pageant-is-pushing-through|archive-date=28 Agosto 2026}}</ref> Pagsapit ng Marso 2026, napagkasunduan na ng delegasyon na ipagpatuloy ang pangunguna ng kompetisyon sa teritoryo.<ref>{{Cite web |last=Menéndez Sanabria |first=Pedro |date=4 Marso 2026 |title=En su etapa final negociación entre gobierno y Miss Universe |trans-title=In its final stage, negotiations between the government and Miss Universe |url=https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307213532/https://www.elvocero.com/escenario/en-su-etapa-final-negociaci-n-entre-gobierno-y-miss-universe/article_add00e58-73ce-4543-a307-86259aa6dd65.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Kabilang sa mga kundisyong ipinataw ng pamahalaan ng Puerto Rico sa kasunduan ay ang pagbawi ni Rocha sa kaniyang pakikilahok sa pangunguna ng edisyon upang "pangalagaan ang imahe ng Puerto Rico". <ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |last2=Aponte Inostroza |first2=Carlos |date=19 Pebrero 2026 |title=¿Qué condiciones está imponiendo el gobierno para la celebración de Miss Universe en Puerto Rico? |url=https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307181719/https://www.elvocero.com/escenario/qu-condiciones-est-imponiendo-el-gobierno-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-en-puerto/article_a684dbda-62d5-4b62-bf06-573453e07fd6.html |archive-date=7 Marso 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Pagsapit ng Abril 2026, natapos ng pamahalaan ng Puerto Rico ang pagbayad nito sa Miss Universe.<ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=28 Abril 2026 |title=Gobierno finaliza pagos para la celebración de Miss Universe 2026 en la Isla |trans-title=Government finalizes payments for the Miss Universe 2026 pageant on the island |url=https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260505154733/https://www.elvocero.com/escenario/gobierno-finaliza-pagos-para-la-celebraci-n-de-miss-universe-2026-en-la-isla/article_63dd3de8-5ff6-42c2-aa52-02a694991a2c.html |archive-date=5 Mayo 2026 |access-date=21 Hulyo 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> Noong 22 Hulyo 2026, inanunsyo ng Miss Universe Organization na ang opisyal na petsa ng kompetisyon ay sa 24 Nobyembre 2026.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Camille |date=23 Hulyo 2026 |title=75th Miss Universe coronation night to be held on November 24 in Puerto Rico |url=https://philstarlife.com/news-and-views/828719-miss-universe-coronation-night-nov-24?page=2 |access-date=23 Hulyo 2026 |website=Philstar Life |language=en}}</ref> Ayon kay Cancel, inaasahang mag-aakit ng humigit-kumulang 65,000 bisita ang kompetisyon sa pulo.<ref>{{Cite web |last=Figueroa Roqué |first=Jan |date=8 Oktubre 2026 |title=Miss Universe 2026 atraerá unos 65,000 visitantes a la Isla |trans-title=Miss Universe 2026 will attract approximately 65,000 visitors to the island. |url=https://www.elvocero.com/escenario/miss-universe-2026-atraer-unos-65-000-visitantes-a-la-isla/article_5b334ba0-4c79-49e0-b612-d92c7a448284.html |access-date=15 Oktubre 2026 |website=El Vocero de Puerto Rico |language=es}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Mula sa mga kandidatang itinalaga noong 21 Hulyo 2026, Labing-isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging isang runner-up sa kanilang kompetisyong pambansa,{{Efn|Si Aliya Karotkaya ng Biyelorusya ang first runner-up sa Miss Belarus 2025.<ref>{{cite web|title=Alena Kucheruk from Polotsk wins Miss Belarus 2025 beauty pageant|url=https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|url-status=live|website=Belarus.by|date=12 Setyembre 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260830114140/https://www.belarus.by/en/press-center/news/alena-kucheruk-from-polotsk-wins-miss-belarus-2025-beauty-pageant_i_197941.html|archivedate=30 Agosto 2026|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Dabilo Moses ng Botswana ang first runner-up sa Miss Universe Botswana 2025.<ref>{{cite news|last=Shabani|first=Thamani|date=1 Setyembre 2025|title=Andries new Miss Universe Botswana|url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|url-status=live|website=Daily News Botswana|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250904031135/https://dailynews.gov.bw/news-detail/88410|archivedate=4 Setyembre 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Danielle Yablonka ng Israel ang first runner-up sa Miss Universe Israel 2025.<ref>{{cite news|last=Taylor|first=Ezra|date=19 Hulyo 2025|title=Melanie Shiraz wins Miss Universe Israel 2025 crown, vows to use platform for meaningful change|url=https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|url-status=live|website=The Jerusalem Post|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250719185733/https://www.jpost.com/j-spot/article-861514|archivedate=19 Hulyo 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Selena Grant ng Kapuluang Turks at Caicos ang first runner-up sa Miss Universe Turks and Caicos 2025.<ref>{{cite news|last=Tyson|first=Vivian|date=2 Agosto 2025|title=Bereniece Dickenson Crowned Miss Universe Turks and Caicos 2025|url=https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|url-status=live|website=Newsline TCI|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250802073600/https://www.newslinetci.com/post/bereniece-dickenson-crowned-miss-universe-turks-and-caicos-2025|archivedate=2 Agosto 2025|accessdate=22 Setyembre 2026}}</ref><br/>Si Bruk Belete ng Etiyopiya ang first runner-up sa Miss Universe Spain 2026.<ref>{{Cite web |last=Espí |first=Aarón |date=12 Hulyo 2026 |title=Las historias que llegan a Miss Universo España 2026 y demuestran que ya no existe una candidata tipo: madres, mujeres de 40 años y cuerpos alejados del canon tradicional |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/famosos/2026-07-12/historias-miss-universo-espana-demuestran-no-existe-una-candidata-tipo_4387269/ |access-date=5 Oktubre 2026 |website=El Confidencial|language=es}}</ref>}} o matapos mapili sa isang ''casting process'',{{Efn|Representatives from Armenia, Aruba, the British Virgin Islands, Egypt, Jordan, Latvia, Martinique, Mayotte, Nicaragua, Paraguay, Peru, Trinidad and Tobago, Turkey, and Uruguay, were each selected through a casting process conducted by their respective organizations.<ref>{{cite web|title=Arena Zeynalian Crowned Miss Universe Armenia 2026|url=https://edgar.id/blog-posts/arena-zeynalian-crowned-miss-universe-armenia-2026|url-status=live|website=Edgar Entertainment|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260827123000/https://edgar.id/blog-posts/arena-zeynalian-crowned-miss-universe-armenia-2026|archivedate=27 August 2026|accessdate=27 August 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=Elizabeth Johnson Crowned Miss Universe Aruba 2026|url=https://arubanews.ca/elizabeth-johnson-crowned-miss-universe-aruba-2026/|url-status=live|website=Aruba News|date=31 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260901142936/https://arubanews.ca/elizabeth-johnson-crowned-miss-universe-aruba-2026/|archivedate=1 September 2026|accessdate=16 September 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Adina|first=Armin P.|date=18 August 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt's bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|url-status=live|website=Philippine Daily Inquirer|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archivedate=21 August 2026|accessdate=23 August 2026}}</ref><ref>{{cite web|title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Univers Martinique|trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique|url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique|url-status=live|website=RCI|language=fr|date=22 August 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260822231659/https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique|archivedate=22 August 2026|accessdate=23 August 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 May 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archivedate=25 May 2026|accessdate=25 May 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Oriz|first=Karina|date=5 September 2026|title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 and will represent the country in Puerto Rico|url=https://100noticias.tv/farandula/149604-jasmine-blandford-miss-universe-nicaragua-2026/|url-status=live|website=[[100% Noticias]]|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260916120329/https://100noticias.tv/farandula/149604-jasmine-blandford-miss-universe-nicaragua-2026/|archivedate=16 September 2026|accessdate=16 September 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 March 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archivedate=24 March 2026|accessdate=24 March 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 April 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archivedate=15 April 2026|accessdate=15 April 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=15 April 2026|title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo|trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485|url-status=live|website=[[Radio Programas del Perú]]|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente|archivedate=16 April 2026|accessdate=16 April 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=García Retamal|first=Brenda|date=13 August 2026|title=Luren Márquez ya no es Miss Perú 2026: organización retiró su título y no participará en el Miss Universo|trans-title=Luren Márquez is no longer Miss Peru 2026: the organization withdrew her title and she will not participate in Miss Universe|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/luren-marquez-ya-no-es-miss-peru-2026-organizacion-retiro-su-titulo-y-no-participara-en-el-miss-universo-noticia-1701458|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260814024504/https://rpp.pe/famosos/celebridades/miss-universo-2026-confirman-fecha-de-la-gran-final-en-puerto-rico-noticia-1698418?itlk=iksiguiente|archivedate=14 August 2026|accessdate=14 August 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay|trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay|url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/|url-status=live|website=Uruguay Digital 365|language=es|date=31 May 2026|archiveurl=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/|archivedate=1 June 2026|accessdate=1 June 2026}}</ref>|name=b}} at anim na kandidata ang iniluklok matapos ang pag-urong ng orihinal na nagwagi.<ref>{{cite news|title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe|trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe|url=https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|url-status=live|website=L'info Kwezi|language=fr|date=25 Mayo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260525080044/https://www.linfokwezi.fr/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe/|archive-date=25 Mayo 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|title=(VIDEO) ¡Atendé lo que le pidieron a esta modelo para ser Miss Universo Paraguay!|trans-title=(VIDEO) Check out what they asked of this model to become Miss Universe Paraguay!|url=https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|url-status=live|website=Popular.com.py|language=es|date=23 Marso 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260324013405/https://www.popular.com.py/2026/03/23/video-atende-lo-que-le-pidieron-a-esta-modelo-para-ser-miss-universo-paraguay/|archive-date=24 Marso 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Napa|first=Renzo|date=14 Abril 2026|title=Miss Perú 2026: cuándo, dónde y cómo ver en vivo la coronación de la sucesora de Karla Bacigalupo con Fátima Bosch|trans-title=Miss Peru 2026: When, where and how to watch live the coronation of Karla Bacigalupo's successor with Fátima Bosch|url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|url-status=live|website=Radio Programas del Perú|language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260415102922/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301|archive-date=15 Abril 2026|access-date=21 Hulyo 2026}}</ref> ==== Pagbubukod sa mga bansa sa Timog-Silangang Asya sa kompetisyon ==== Noong Setyembre 2026, nagkaroon ng alitan sa pagitan ng mga grupong namamahala sa Miss Universe Organization na nakaapekto sa kuwalipikasyon ng mga kinatawan mula sa anim na bansa sa [[Timog-silangang Asya]] para sa edisyong ito: Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Thailand at heart of Miss Universe turmoil |language=en |work=Bangkok Post |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/3321995/thailand-at-heart-of-miss-universe-turmoil |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=18 Setyembre 2026 |title=MUO declares six nations’ delegates ineligible for Miss Universe 2026 |url=https://www.nationthailand.com/news/general/40071208 |access-date=22 Setyembre 2026 |website=The Nation |language=en-US}}</ref> Nagsimula ang alitan sa magkasalungat na posisyon tungkol sa bisa ng mga kasunduan sa pambansang prangkisa na hawak ng Miss Universe Eastern Pte. Ltd., na pinamumunuan ni Nawat Itsaragrisil, at ng mga pambansang may-hawak ng prangkisa sa mga naturang bansa.<ref>{{Cite news |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Organization says 6 countries barred from 75th competition amid franchise dispute |language=en |work=[[GMA News Online]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/content/1002825/miss-universe-organization-says-6-countries-barred-from-75th-competition-amid-franchise-dispute/story/ |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Purnell |first=Kristofer |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe eligibility of 6 SEA delegates in limbo after new Nawat Itsaragrisil clash |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/09/18/2557164/miss-universe-eligibility-6-sea-delegates-limbo-after-new-nawat-itsaragrisil-clash |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 18 Setyembre 2026, inihayag ng Miss Universe Organization na gumagamit ng pangalang JKN Universe LLC, na hindi nito kinikilala ang mga kasunduan sa prangkisa at lisensya na sinasabing pinasok ng Miss Universe Eastern at mga entidad na kaugnay kay Itsaragrisil. Ayon sa pahayag, walang kapangyarihan ang Miss Universe Eastern na magbigay, maglipat, o magtalaga ng mga karapatan sa tatak ng Miss Universe dahil wala itong umiiral na kasunduan sa prangkisa at lisensya o iba pang mga legal na instrumento sa paglilisensya sa JKN Universe LLC. Dahil dito, inihayag ng organisasyon na ang mga kasunduan para sa Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya ay hindi awtorisado at hindi kikilalanin, at ang mga kinatawan ng mga bansang ito ay hindi magiging kuwalipikadong lumahok sa kompetisyon.<ref>{{Cite web |last=Yasmin |first=Shahana |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe says six Southeast Asian contestants cannot compete in 2026 pageant |url=https://www.the-independent.com/life-style/miss-universe-southeast-asia-2026-pageant-b3053567.html |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[The Independent]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=20 Setyembre 2026 |title=Thai pageant director insists 6 nations, including S’pore, remain eligible for Miss Universe 2026 |language=en |work=The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/life/singapore-among-6-nations-declared-ineligible-for-miss-universe-2026-over-franchise-dispute |access-date=22 Setyembre 2026 |issn=0585-3923}}</ref> Sa kasalukuyan, apat sa mga pinag-aagawang prangkisa ang nakapili na ng mga kinatawan para sa kompetisyon: Quỳnh Anh Nguyễn ng Biyetnam,<ref>{{Cite web |last=Anh |first=Thạch |date=3 Oktubre 2026 |title=Nguyễn Quỳnh Anh đăng quang Miss Universe Vietnam 2026 |trans-title=Nguyen Quynh Anh crowned Miss Universe Vietnam 2026 |url=https://thanhnien.vn/nguyen-quynh-anh-dang-quang-miss-universe-vietnam-2026-18526100222363228.htm |access-date=3 Oktubre 2026 |website=Báo Thanh Niên |language=vi}}</ref> Eunice Wong ng Malaysia,<ref>{{cite news|title=At 37, businesswoman Eunice Wong takes Miss Universe Malaysia crown, heads to Puerto Rico|url=https://www.malaymail.com/news/showbiz/2026/10/03/at-37-businesswoman-eunice-wong-takes-miss-universe-malaysia-crown-heads-to-puerto-rico/237508|url-status=live|website=Malay Mail|date=3 Oktubre 2026|access-date=15 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261003065141/https://www.malaymail.com/news/showbiz/2026/10/03/at-37-businesswoman-eunice-wong-takes-miss-universe-malaysia-crown-heads-to-puerto-rico/237508|archive-date=3 Oktubre 2026}}</ref> Vion Erico Tan ng Singapura,<ref>{{Cite web |last=Chia |first=Elisa |date=15 Oktubre 2026 |title=Miss Universe Singapore 2026 set to compete in Puerto Rico finals as franchise dispute appears to clear |url=https://www.asiaone.com/lifestyle/miss-universe-singapore-2026 |access-date=16 Oktubre 2026 |website=AsiaOne |language=en}}</ref> at Tharina Botes ng Taylandiya.<ref>{{cite news |date=23 Agosto 2026 |title=สมมง "ทารีน่า โบเทส" คว้าตำแหน่ง Miss Universe Thailand 2026 |language=th |trans-title=Tharina Botes wins the crown as Miss Universe Thailand 2026 |website=PPTV HD 36 |url=https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260823155559/https://www.pptvhd36.com/news/%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%B4%E0%B8%87/282063 |archive-date=23 Agosto 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Enriquez |first=Em |date=23 Setyembre 2026 |title=6 Southeast Asian Countries Might Be Barred from Miss Universe 2026 |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/southeast-asian-countries-barred-miss-universe-nawat-itsaragrisil-a4958-20260923-bsc |archive-url=https://web.archive.org/web/20261017142130/https://www.preview.ph/culture/entertainment/southeast-asian-countries-barred-miss-universe-nawat-itsaragrisil-a4958-20260923-bsc?__cf_chl_rt_tk=ouuty092lfYQPbq6PuaYeCDBSzsuc3kR56na5GrylS4-1792246890-1.0.1.1-o29q8JgCwZsvYjTfw3WS7HsjVVE3gSe2bxLal8BK.jU |archive-date=17 Oktubre 2026 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Preview Philippines |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gabinete |first=Jojo |date=3 Oktubre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil defies MUO; says Vietnam will join Miss Universe 2026 |url=https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/194089/nawat-itsaragrisil-defies-muo-vietnam-miss-universe-2026-a734-20261003 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261003091415/https://www.pep.ph/pepalerts/cabinet-files/194089/nawat-itsaragrisil-defies-muo-vietnam-miss-universe-2026-a734-20261003 |archive-date=3 Oktubre 2026 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=PEP.ph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=17 Oktubre 2026 |title=Vietnam, 5 other SE Asian representatives absent from Miss Universe 2026 contestant list |url=https://news.tuoitre.vn/vietnam-5-other-se-asian-representatives-absent-from-miss-universe-2026-contestant-list-103261017164636891.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20261017143159/https://news.tuoitre.vn/vietnam-5-other-se-asian-representatives-absent-from-miss-universe-2026-contestant-list-103261017164636891.htm |archive-date=17 Oktubre 2026 |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Tuổi Trẻ |language=en}}</ref> Tumanggi si Day na tukuyin kung paano tutugon ang organisasyon sakaling subukang lumahok sa kompetisyon ang mga kandidatang pinili ng mga prangkisang pinagtatalunan.<ref>{{cite news|last=Figueroa Roqué|first=Jan|date=14 Oktubre 2026|title=CEO de Miss Universe anticipa casi una docena de eventos masivos en Puerto Rico|trans-title=Miss Universe CEO anticipates nearly a dozen large-scale events in Puerto Rico|url=https://www.elvocero.com/escenario/ceo-de-miss-universe-anticipa-casi-una-docena-de-eventos-masivos-en-puerto-rico/article_76541c5a-6dd9-43f0-83cc-39568df88421.html|url-status=live|website=El Vocero|language=es|access-date=17 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261017083406/https://www.elvocero.com/escenario/ceo-de-miss-universe-anticipa-casi-una-docena-de-eventos-masivos-en-puerto-rico/article_76541c5a-6dd9-43f0-83cc-39568df88421.html|archive-date=17 Oktubre 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Thành|first=Vinh|date=16 Oktubre 2026|title=CEO Miss Universe ra tuyên bố mới: Cơ hội dự thi của Quỳnh Anh tại Puerto Rico bị lung lay|trans-title=Miss Universe CEO issues new statement: Quynh Anh's opportunity to compete in Puerto Rico is now in jeopardy|url=https://baonghean.vn/ceo-miss-universe-ra-tuyen-bo-moi-co-hoi-du-thi-cua-quynh-anh-tai-puerto-rico-bi-lung-lay-10353631.html|url-status=live|website=Nghệ An|language=vi|access-date=17 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261017082337/https://baonghean.vn/ceo-miss-universe-ra-tuyen-bo-moi-co-hoi-du-thi-cua-quynh-anh-tai-puerto-rico-bi-lung-lay-10353631.html|archive-date=17 Oktubre 2026}}</ref> Itinanggi ng Miss Universe Eastern na kumakatawan ang pahayag ng Miss Universe Organization sa pangkalahatang posisyon ng mga may-ari ng Miss Universe. Ayon sa Miss Universe Eastern, pagmamay-ari ang JKN Universe LLC sa pamamagitan ng 50:50 na estruktura sa pagitan ng Miss Universe Eastern at Miss Universe Western sa ilalim ng JKN Legacy Inc. Sa ilalim ng <nowiki>''</nowiki>Hemisphere Agreement<nowiki>''</nowiki>, ang Miss Universe Eastern ang may eksklusibong karapatang patakbuhin at pamahalaan ang tatak sa 95 teritoryo sa silangang hemispero, kabilang ang Biyetnam, Indonesya, Laos, Malaysia, Singapura, at Taylandiya.<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=18 Setyembre 2026 |title=Miss Universe faces new crisis two months before final; 6 contestants caught in the dispute |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260918924217/miss-universe-new-crisis-before-final-6-contestants-dispute/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Hola! USA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Setyembre 2026 |title=Nawat Itsaragrisil’s Miss Universe license agreement in jeopardy |url=https://entertainment.inquirer.net/684102/nawat-itsaragrisils-miss-universe-license-agreement-in-jeopardy |access-date=22 Setyembre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Dahil dito, iginiit nitong may karapatan silang magpadala ng anim na kandidata mula sa mga naturang bansa sa edisyong ito, at hindi dapat maapektuhan ang paglahok ng mga kandidata sa panloob na alitan na dapat lutasin sa legal na pamamaraan. Gayunpaman, noong 21 Oktubre 2026, inanunsyo ng Miss Grand International Organization na hindi na nila ipapadala ang mga kandidata mula sa anim na bansa.<ref>{{Cite web |last= |date=21 Oktubre 2026 |title=Quynh Anh will not be allowed to compete in Miss Universe 2026. |url=https://www.vietnam.vn/en/quynh-anh-khong-duoc-thi-miss-universe-2026 |access-date=21 Oktubre 2026 |website=Vietnam.vn |language=en}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Pinalitan ni Weiyi Chen si Xinying Zhu bilang kinatawan ng Tsina matapos lumagpas sa limitasyon ng edad, na siya ring pinalitan ni Shiqi Wang sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |date=3 Enero 2025 |title=安徽姑娘朱馨颖 荣膺第73姐环球小姐中国区总冠军 |language=zh-Hans |trans-title=Anhui girl Zhu Xinying won the 73rd Miss Universe China title |website=163.com |url=https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250508195802/https://www.163.com/dy/article/JKVURC9K0514F1M4.html |archive-date=8 Mayo 2025}}</ref><ref name=":2">{{cite news |last=Nguyen |first=An |date=11 Abril 2025 |title=Miss Universe China Xinying Zhu stripped of title for 'inability to fulfill duties' |website=VnExpress |url=https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506014757/https://e.vnexpress.net/news/life/celebrities/miss-universe-china-xinying-zhu-stripped-of-title-for-inability-to-fulfill-duties-4872860.html |archive-date=6 Mayo 2025}}</ref> Pinalitan ni Audrey Black si Josiane Golonga bilang kinatawan ng Kamerun matapos mapatalsik sa titulo si Golonga dahil sa mga paglabag sa kontrata.<ref>{{Cite web |last=A. |first=Cintia |date=25 Pebrero 2026 |title=‎COMICA strips Josiane Golonga of Miss Cameroon 2025 title |url=https://www.lebledparle.com/en/comica-strips-josiane-golonga-of-miss-cameroon-2025-title/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Le Bled Parle |language=en-US}} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |access-date=22 Setyembre 2026 |website=Magazine Actualites Cameroun |language=fr |via=Magazine Pages Jaunes}}</ref> Pinalitan ni Medina Ermekova si Anara Esengeldieva bilang kinatawan ng Kirgistan sa edisyong ito sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{cite news |last=Turdubek |first=Aigyrov |date=25 Setyembre 2025 |title=Ayana Rasul kyzy crowned Miss Kyrgyzstan 2025 |language=en |website=24.kg |url=https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |url-status=live |access-date=21 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250926211033/https://24.kg/english/344917_Ayana_Rasul_kyzy_crowned_Miss_Kyrgyzstan_2025/ |archive-date=26 Setyembre 2025}}</ref> Pinalitan ni Maruschka Sahiboe si Eunike Lioe bilang kinatawan ng Suriname dahil sa pagbabago ng may-hawak ng prangkisa sa naturang bansa.<ref>{{cite news |date=7 November 2025 |title=Tjin A Koeng: 'Nieuwe Miss Suriname gaat uitstekend om met kritiek' |language=nl |trans-title=Tjin A Koeng: 'The new Miss Suriname handles criticism very well' |website=Suriname Herald |url=https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |url-status=live |access-date=3 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251203104231/https://www.srherald.com/suriname/2025/11/07/tjin-a-koeng-nieuwe-miss-suriname-gaat-uitstekend-om-met-kritiek/ |archive-date=3 December 2025}}</ref><ref>{{cite news |date=3 Agosto 2026 |title=Geen Miss Universe-deelname voor Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |language=nl |trans-title=No Miss Universe participation for Miss Suriname 2026 Eunike Kishundat Lioe-A-Joe |website=Waterkant |url=https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803153440/https://www.waterkant.net/suriname/2026/08/03/geen-miss-universe-deelname-voor-miss-suriname-2026-eunike-kishundat-lioe-a-joe/ |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> Pinalitan ni Justine Kamara si Matôma Condé bilang kinatawan ng Guniya matapos iluklok si Condé bilang kinatawan ng Guniya sa [[Miss Cosmo 2026]].<ref name=":5">{{cite news |last=Mạn |first=Trần |date=8 Enero 2026 |title=Revealing the first 7 contestants to compete in Miss Universe 2026, what are the opportunities for Vietnam |language=en |newspaper=VGT |url=https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260108212021/https://vgt.vn/lo-dien-7-thi-sinh-dau-tien-di-thi-miss-universe-2026-co-hoi-nao-cho-viet-nam-ihyes-20260108t7613948/?lang=en |archive-date=8 Enero 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Chiarazzo |first=Thomas |date=10 Setyembre 2026 |title=Dix ans après Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, participera à l’élection Miss Univers |trans-title=Ten years after Miss France, Justine Kamara, Miss Lorraine 2016, will participate in the Miss Universe pageant. |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2026/09/10/dix-ans-apres-miss-france-justine-kamara-miss-lorraine-2016-participera-a-l-election-miss-univers |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Republicain-Lorrain |language=FR-fr}}</ref> Pinalitan ni Daiana Pereyra si Tamara Rogouski bilang kinatawan ng Arhentina sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=26 Mayo 2026 |title=Quién es Tamara Rogouski, la nueva Miss Universo Argentina 2026 |language=es |trans-title=Who is Tamara Rogouski, the new Miss Universe Argentina 2026? |website=El Litoral |url=https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260526020837/https://www.ellitoral.com/nosotros/tamara-rogouski-nueva-miss-universo-argentina_0_FV2TJrqjZW.html |archive-date=26 Mayo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=16 Setyembre 2026 |title=Tras la renuncia de Tamara Rogouski, la posadeña Daiana Pereyra es nueva Miss Universo Argentina: “Todavía estoy en shock” |trans-title=Following Tamara Rogouski's resignation, Daiana Pereyra from Posadas is the new Miss Universe Argentina: "I'm still in shock" |url=https://www.canal12misiones.com/noticias-de-misiones/tendencias/daiana-pereyra-miss-universo-argentina |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Canal Doce Misiones |language=es-AR}}</ref> Noong 28 Mayo 2026, bumitiw ang Miss France sa Miss Universe Organization dahil sa mga kontrobersiyang pumalibot sa nakaraang edisyon.<ref>{{cite news |last=Panwar |first=Sanya |date=24 Nobyembre 2025 |title=Miss France organisation reconsidering participation in Miss Universe pageant amid all the controversies in 2025: Report |language=en |website=Hindustan Times |url=https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |url-status=live |access-date=6 Disyembre 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251206201634/https://www.hindustantimes.com/lifestyle/fashion/miss-france-organisation-reconsidering-participation-in-miss-universe-pageant-amid-all-the-controversies-in-2025-report-101763955415487.html |archive-date=6 Disyembre 2025}}</ref><ref>{{cite news |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=26 Nobyembre 2025 |title=France signals exit from Miss Universe; Ghana–Guyana director steps down |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303222157/https://entertainment.inquirer.net/640595/france-signals-exit-from-miss-universe-ghana-guyana-director-steps-down-from-post |archive-date=3 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=28 Mayo 2026 |title=Miss Univers 2026 : une décision sans précédent, pourquoi le comité Miss France quitte le concours |language=fr |trans-title=Miss Universe 2026: an unprecedented decision, why the Miss France committee is leaving the competition |website=L'Internaute |url=https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260528121931/https://www.linternaute.com/television/programme/10586214-miss-univers-2026-une-decision-sans-precedent-pourquoi-le-comite-miss-france-quitte-le-concours/ |archive-date=28 Mayo 2026}}</ref> Dahil dito, hindi magpapatuloy sa kompetisyon si Miss France 2025 Angélique Angarni-Filopon.<ref>{{cite news |last=Lanciego |first=Milla |date=18 Disyembre 2024 |title=Angélique Angarni-Filopon privée de Miss Univers et Miss Monde à cause de son âge ? Elle rectifie |language=fr |trans-title=Angélique Angarni-Filopon deprived of Miss Universe and Miss World because of her age? She corrects herself |website=[[Paris Match]] |url=https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251018213339/https://www.parismatch.com/people/angelique-angarni-filopon-privee-de-miss-univers-et-miss-monde-cause-de-son-age-elle-rectifie-244860 |archive-date=18 Oktubre 2025}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=29 Mayo 2026 |title=Miss Universe France enters new era under direct global leadership |url=https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260530035847/https://tribune.net.ph/2026/05/29/miss-universe-france-enters-new-era-under-direct-global-leadership |archive-date=30 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=[[Daily Tribune]] |language=en}}</ref> Bumitiw si Sophia Osako sa personal na dahilan.<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Toto je nová najkrajšia Češka! Titul Miss Universe získala kráska s japonskými koreňmi |language=sk |trans-title=This is the new most beautiful Czech! A beauty with Japanese roots won the Miss Universe title |website=Pravda |url=https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617141305/https://zena.pravda.sk/krasa-a-moda/clanok/817151-bodovala-v-dalsej-sutazi-tato-kraska-s-japonskymi-korenmi-vyhrala-titul-miss-universe-cesko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref><ref name="CZ2110">{{cite news|last=Šubrtová|first=Diana|date=16 Oktubre 2026|title=Sophia Maria Osako nepoletí na Miss Universe. Kdo ji nahradí, tají|trans-title=Sophia Maria Osako will not be going to Miss Universe; her replacement is being kept secret|url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/sophia-maria-osako-miss-universe-cesko-soutez-odstoupeni.A261016_080306_missamodelky_sub|url-status=live|website=[[iDNES.cz]]|language=cs|access-date=21 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261016075312/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/sophia-maria-osako-miss-universe-cesko-soutez-odstoupeni.A261016_080306_missamodelky_sub|archive-date=16 Oktubre 2026}}</ref> Unang ipinatalsik si Luren Márquez ng kaniyang pambansang organisasyon bilang kinatawan ng Peru sa hindi isiniwalat na dahilan, ngunit siya ay kaagad na ibinalik sa kaniyang puwesto.<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=14 Agosto 2026 |title=Miss Peru Luren Márquez dethroned ahead of Miss Universe 2026: The country doesn’t have a traditional runner-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260815111414/https://www.hola.com/us/celebrities/20260814918157/miss-peru-luren-marquez-dethroned-miss-universe-2026/ |archive-date=15 Agosto 2026 |access-date=17 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Lalahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Kolektibidad ng San Martin, Malawi, Republika ng Konggo, Timog Sudan, at Uganda sa edisyong ito.<ref>{{Cite web |last=Arrigoni |first=Charlotte |date=20 Hulyo 2026 |title=Miss Univers 2026 : la France a quitté le concours avec fracas et pourtant, il y aura bien une candidate française |trans-title=Miss Universe 2026: France left the competition in a huff, and yet there will still be a French candidate |url=https://www.public.fr/miss-univers-2026-la-france-a-quitte-le-concours-avec-fracas-et-pourtant-il-y-aura-bien-une-candidate-francaise |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Public |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Miss Malawi leadership confronted by legal and sector criticism over disputed Miss World pathway |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-leadership-confronted-by-legal-and-sector-criticism-over-disputed-miss-world-pathway/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref><ref name="MUUGA2026">{{cite news |last=Ngobi |first=Muhammad |date=14 Mayo 2026 |title=Uganda officially launches historic first-ever local Miss Universe journey |language=en |website=UG Bulletin |url=https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515014620/https://www.ugbulletin.co.ug/uganda-officially-launches-historic-first-ever-local-miss-universe-journey/ |archive-date=15 May 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=10 Setyembre 2026 |title=Se esperan más de 130 candidatas para Miss Universe, en su edición diamante desde Puerto Rico |trans-title=More than 130 candidates are expected for Miss Universe, in its diamond edition from Puerto Rico |url=https://wapa.tv/programas/missuniverse/se-esperan-m-s-de-130-candidatas-para-miss-universe-en-su-edici-n-diamante/article_62af4537-6956-49e6-b77c-0fb5da809ef7.html |access-date=15 Oktubre 2026 |website=WAPA TV |language=es}}</ref> Babalik sa edisyong ito ang mga bansang Hordan na huling sumali noong [[Miss Universe 1960|1960]];<ref>{{Cite web |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan’s historic Miss |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |access-date=5 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Tunisya na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]]; [[Réunion]] na huling sumali noong [[Miss Universe 1986|1986]];<ref>{{Cite web |last=Ludovic |first=Belzamine |date=11 Agosto 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : les candidatures sont ouvertes |trans-title=Miss Universe Réunion officially launched: applications are now open to represent the island internationally |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-officiellement-lance-les-candidatures-sont-ouvertes-pour-representer-l-ile-a-l-international_a16828.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Megazap |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |date=21 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Réunion 2026 : 15 candidates en lice pour une première couronne le 10 octobre |language=fr |trans-title=Miss Universe Réunion 2026: 15 contestants vying for the inaugural crown on October 10 |website=Megazap |url=https://www.megazap.fr/Miss-Universe-Reunion-2026-15-candidates-en-lice-pour-une-premiere-couronne-le-10-octobre_a17093.html |access-date=22 Setyembre 2026}}</ref> Austry at Etiyopiya na huling sumali noong [[Miss Universe 2017|2017]]; Litwanya at Sierra Leone na huling sumali noong [[Miss Universe 2019|2019]];<ref>{{cite web |title=One night. Two crowns. One purpose. |url=https://www.althyri.com/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260529055844/https://www.althyri.com/ |archive-date=29 Mayo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Althyri |language=en}}</ref> Maruekos na huling sumali noong [[Miss Universe 2021|2021]]; at Albanya, Alemanya, Hamayka, Kamerun, Kenya, Lupangyelo, Maldibas, Mongolya, Montenegro, Suriname, at Usbekistan na huling sumali noong [[Miss Universe 2024|2024]].<ref>{{cite news |date=22 Mayo 2026 |title='Miss Universe Albania 2026', the event where the public will be part of the show |language=en |website=Tirana Post |url=https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260522145926/https://tiranapost.al/english/stil-jete/miss-universe-albania-2026-eventi-ku-publiku-do-te-jete-pjese-e-show-t-i543651 |archive-date=22 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Beleheka |first=Mercedes |date=26 Pebrero 2026 |title=Miss Cameroun 2025 : Audrey Black Moutongo, la nouvelle reine |language=fr |trans-title=Miss Cameroon 2025: Audrey Black Moutongo, the new queen |website=Magazine Pages Jaunes |url=https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315042814/https://magazine.pagesjaunes.online/miss-cameroun-2025-audrey-black-moutongo-la-nouvelle-reine/ |archive-date=15 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Les inscriptions pour le casting 2026 sont ouvertes |trans-title=Registration for the 2026 casting call is now open |url=https://www.missuniverse-germany.de/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260418083303/https://www.missuniverse-germany.de/ |archive-date=18 Abril 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Miss Universe Germany |language=fr}}</ref><ref>{{cite news |last=Pálsson |first=Magnús Jochum |date=2 Pebrero 2026 |title=Þær keppa í Ungfrú Ísland 2026 |language=is |trans-title=They are competing in Miss Iceland 2026 |website=Vísir |url=https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260203063711/https://www.visir.is/g/20262837776d/thaer-keppa-i-ung-fru-is-land-2026 |archive-date=3 Pebrero 2026}}</ref><ref name="MUJAM2026">{{cite news |last=Jackson |first=Kevin |date=4 Marso 2026 |title=New format for Miss Universe Jamaica, organisers opting for parish competitions |language=en |website=Jamaica Observer |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304175314/https://www.jamaicaobserver.com/2026/03/04/new-format-miss-universe-jamaica-organisers-opting-parish-competitions/ |archive-date=4 Marso 2026}}</ref><ref>{{cite news |last=Wakesho |first=Jael |date=9 Mayo 2026 |title=Miss Universe Kenya 2026 opens doors wide as it drops age, weight, relationship barriers |language=en |website=The Standard |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260511055319/https://www.standardmedia.co.ke/business/entertainment/article/2001547316/miss-universe-kenya-2026-opens-doors-wide-as-it-drops-age-weight-relationship-barriers |archive-date=11 Mayo 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=10 Abril 2026 |title=75 дахь удаагийн "Miss Universe" тэмцээнд Монголыг төлөөлөх гоо бүсгүйг шалгаруулна |language=mn |trans-title=Mongolia to be represented at 75th Miss Universe Pageant |website=News.mn |url=https://news.mn/r/2860155/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411042258/https://news.mn/r/2860155/ |archive-date=11 Abril 2026}}</ref><ref>{{cite news |date=6 Hunyo 2026 |title=Sonte në ekranin e Tv Klan "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |language=sq |trans-title=Tonight on Tv Klan screen "Miss Universe Albania & Kosovo 2026" |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607111404/https://tvklan.al/sonte-ne-ekranin-e-tv-klan-miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Rasheed |first=Zain |date=26 Hunyo 2026 |title=New Queen Crowned: Aminath Yuin Named Miss Universe Maldives 2026 |url=https://sukunplay.com/en/article/15466 |access-date=15 Oktubre 2026 |website=Sukun Play |language=en}}</ref> Bumitiw sa kompetisyon sina Quỳnh Anh Nguyễn ng Biyetnam, Eunice Wong ng Malaysia, Vion Erico Tan ng Singapura, at Tharina Botes ng Taylandiya kasama ang mga bansang Indonesya at Laos sa gitna ng alitan sa prangkisa.<ref>{{Cite web |last=Santiago |first=Erwin |date=22 Oktubre 2026 |title=MGI pulls six Southeast Asian candidates from Miss Universe 2026 |url=https://www.pep.ph/news/local/194329/six-southeast-asian-candidates-miss-universe-2026-a712-20261022 |access-date=21 Oktubre 2026 |website=PEP.ph |language=tl}}</ref><ref>{{cite news|date=21 Oktubre 2026 |title=Miss Universo 2026: seis países de Asia se quedan fuera tras decisión oficial de MGI |trans-title=Miss Universe 2026: Six Asian countries left out following official decision by MGI |url=https://www.extra.ec/noticia/farandula/miss-universo-2026-seis-paises-asia-quedan-fuera-decision-oficial-mgi-165306.html |access-date=22 Oktubre 2026 |website=Extra.ec|last=Larco Bravo|first=Nadia|language=es}}</ref><ref>{{cite news|date=21 Oktubre 2026 |title=MGI แถลงจุดยืน ไม่ส่ง 'ทารีน่า' และอีก 5 ประเทศ ร่วมประกวด มิสยูนิเวิร์ส 2026 ยันปกป้องศักดิ์ศรี |trans-title=MGI issues a statement: It will not send 'Tharina'—along with representatives from five other countries—to compete in Miss Universe 2026, asserting a commitment to upholding its dignity |url=https://www.matichon.co.th/lifestyle/social-women/news_5942617 |access-date=22 Oktubre 2026 |website=Matichon |language=th}}</ref><ref>{{cite news|last=Hassan|first=Amri|date=21 Oktubre 2026|title=Malaysia Antara Enam Negara Tidak Sertai Miss Universe Ke-75, MGI Utamakan Keselamatan & Maruah Peserta|trans-title=Malaysia Among Six Countries Not Participating in the 75th Miss Universe; MGI Prioritizes Safety and Dignity of Contestants|url=https://gempak.com/hiburan/malaysia-antara-enam-negara-tidak-sertai-miss-universe-ke-75-mgi-utamakan-keselamatan-maruah-peserta|website=Gemapak|language=ms|access-date=22 Oktubre 2026}}</ref> Dapat sanang lalahok si Thandi Chisi si Malawi, nguntin bumitiw dahil sa mga suliraning pinansyal at pang-organisasyon.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=5 Setyembre 2026 |title=Revealed: Why Miss Malawi Thandie Chisi walked away from Miss Universe dream - Entertainment News Malawi |url=https://www.nyasatimes.com/miss-malawi-pulls-out-of-miss-universe-bid-after-months-of-unresolved-issues-with-pageant-bosses-thandie-chisi-says-she-lost-confidence-in-organisers-ability-to-send-her-to-the-global-pageant-a/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Nyasa Times |language=en-GB}}</ref> Bumitiw rin si Zoulahatou Amadou ng Niher matapos mapagdesisyunan na lalahok siya sa ibang internasyonal na patimpalak.<ref name=":5" /> == Mga kandidata == Ang mga sumusunod na kandidata ay kumpirmadong lalahok:<ref name=":6">{{Cite web |date=21 Oktubre 2026 |title=Miss Universe 2026: conoce aquí a las candidatas |trans-title=Miss Universe 2026: Meet the candidates here |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/fotogalerias/miss-universe-2026-conoce-aqui-a-las-candidatas/ |access-date=22 Oktubre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagdeco|ALB}} [[Albanya]] |{{sortname|Jogersa|Beqiri|nolink=1}}<ref name=":3">{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Jorgesa Beqiri dhe Evisa Pacolli fituese të "Miss Universe Albania & Kosova 2026", spektakli magjik në TV Klan |language=sq |trans-title=Jorgesa Beqiri and Evisa Pacolli winners of "Miss Universe Albania & Kosovo 2026", the magical spectacle on TV Klan |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607133643/https://tvklan.al/lajme-tv-klan-7-qershor-2026-ora-0040 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Shkodër |- |{{flagdeco|DEU}} [[Alemanya]] |{{sortname|Celina|Weil|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Wessel |first=Julian Simon |date=4 Oktubre 2026 |title=Vom Dorf in die große Welt: Celina Weil ist Miss Universe Germany |trans-title=From village to the big world: Celina Weil is Miss Universe Germany |url=https://www.hna.de/hessen/mit-krone-in-rockenberg-wetterauerin-celina-weil-ist-miss-universe-germany-94523056.html |access-date=5 Oktubre 2026 |website=Hessische/Niedersächsische Allgemeine |language=de}}</ref> |25 |Rockenberg |- |{{flagdeco|ANG}} [[Angola|Anggola]] |{{sortname|Wanderléia|Rodrigues}}<ref>{{cite news |last=Pedro |first=Francisco |date=1 Disyembre 2025 |title=Wanderleia Rodrigues eleita Miss Angola edição 2025 |language=pt |trans-title=Wanderleia Rodrigues elected Miss Angola 2025 |website=Jornal de Angola |url=https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025 |access-date=22 Hulyo 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260722010929/https://www.jornaldeangola.ao/noticias/3/sociedade/653334/wanderleia-rodrigues-eleita--miss-angola-edi%C3%A7%C3%A3o-2025|archive-date=22 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Cuanza Norte |- |{{flagdeco|ARG}} [[:en:Miss_Argentina|Argentina]] |{{sortname|Daiana |Pereyra|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Díaz |first=Francisco Javier |date=16 Setyembre 2026 |title=Miss Universe Argentina renuncia inesperadamente |trans-title=Miss Universe Argentina resigns unexpectedly |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-argentina-renuncia-inesperadamente/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=El Nuevo Día |language=es}}</ref> |28 |Posadas |- |{{flagdeco|ARM}} [[Armenya]] |{{sortname|Arena|Zeynalian|nolink=1}}<ref name=":4">{{Cite web |date=6 Setyembre 2026 |title=Candidatas a Miss Universo 2026 de Asia y Oceanía, a las que se enfrenta la ecuatoriana Dalia Bucaram |trans-title=Miss Universe 2026 candidates from Asia and Oceania, among whom Ecuadorian Dalia Bucaram will compete |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-miss-universo2026-asia-oceania-australia-candidatas-dalia-bucaram-131939/ |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Primicias}}</ref> |33 |[[Teheran]] |- |{{flagdeco|ABW}} [[Aruba]] |{{sortname|Elizabeth |Johnson|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Felix |date=2026-08-31 |title=E simpatica Elizabeth Johnson corona como Miss Universe Aruba 2026 |url=https://diario.aw/categories/noticia/general/e-simpatica-elizabeth-johnson-corona-como-miss-universe-aruba-2026 |access-date=2026-09-18 |website=Diario Online |language=en-gb}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{flagdeco|AUS}} [[Australya]] |{{sortname|Caitlin|Worthington|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=George|first=Owen|date=26 Agosto 2026|title=Caitlin Worthington Crowned Miss Universe Australia 2026|url=https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|url-status=live|website=Gold Coast Magazine|access-date=30 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826120000/https://gcmag.com.au/caitlin-worthington-crowned-miss-universe-australia-2026/|archive-date=26 Agosto 2026|language=en}}</ref> |29 |[[Brisbane]] |- |{{Flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Victoria|Amerson|nolink=1}}<ref name=":6" /> |29 |[[Viena]] |- |{{flagdeco|BHS}} [[Bahamas]] |{{sortname|Shawndra |Henfield|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Moss |first=Shavaughn |date=24 Hulyo 2026 |title=Shawndra Henfield crowned Miss Universe Bahamas 2026 |language=en |website=The Nassau Guardian |url=https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260724121624/https://www.thenassauguardian.com/lifestyles/shawndra-henfield-crowned-miss-universe-bahamas-2026/article_f25dd91c-d6d5-40ad-8b42-510052a48739.html |archive-date=24 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Exuma |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Olga |Lombardo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Lierde |first=Morgane Van |date=22 Pebrero 2026 |orig-date=21 Pebrero 2026 |title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |trans-title=Voici qui est la nouvelle Miss Belgique 2026 |url=https://www.lalibre.be/lifestyle/2026/02/21/voici-qui-est-la-nouvelle-miss-belgique-2026-6F4IMPJO25EGTLSRQWY4LRG5XY/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=La Libre |language=fr}}</ref> |22 |Leuven |- |{{flagdeco|BLZ}} [[Belise|Belis]] |{{sortname|Caleigh-Rose|West|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Caleigh-Rose West crowned Miss Universe Belize 2026|url=https://www.breakingbelizenews.com/2026/08/16/caleigh-rose-west-crowned-miss-universe-belize-2026/|website=Breaking Belize News|date=16 Agosto 2026|access-date=17 Agosto 2026|language=en}}</ref> |24 |Lungsod ng Belis |- |{{flagdeco|VEN}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Clara|Vegas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sequeiros |first=Judith |date=4 Disyembre 2025 |title=Clara Vegas es la nueva Miss Venezuela y representará al país en el Miss Universe 2026 en Puerto Rico |language=es |trans-title=Clara Vegas is the new Miss Venezuela and will represent the country at Miss Universe 2026 in Puerto Rico |website=La República |url=https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205035617/https://larepublica.pe/entretenimiento/2025/12/04/clara-vegas-fue-coronada-como-miss-venezuela-2025-y-representara-al-pais-en-el-miss-universe-2026-en-puerto-rico-295212 |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |24 |Chacao |- |{{flagdeco|BLR}} [[Biyelorusya]] |{{sortname|Aliya |Karotkaya|nolink=1}}<ref>{{cite news|last=Yakimuk|first=Augustine|date=30 Agosto 2026|title=Чым цяпер займаюцца дзяўчаты, якіх летась назвалі самымі прыгожымі ў Беларусі?|trans-title=What are the young women who were named the most beautiful in Belarus last year doing now?|url=https://nashaniva.com/403365|url-status=live|website=Nasha Niva|language=be|access-date=5 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260830150449/https://nashaniva.com/403365|archive-date=30 Agosto 2026}}</ref> |22 |[[Minsk]] |- |{{flagdeco|Bonaire}} [[Bonaire]] |{{sortname|Caroline|Porras|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Hofstra |first=Hans |date=5 Hulyo 2026 |title=Caroline Porras wint Miss Universe Bonaire 2026 |language=nl |trans-title=Caroline Porras wins Miss Universe Bonaire 2026 |website=Bonaire.nu |url=https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260705160743/https://www.bonaire.nu/nieuws/evenementen/92089/caroline-porras-wint-miss-universe-bonaire-2026 |archive-date=5 Hulyo 2026}}</ref> |24 |Antriol |- |{{flagdeco|BOT}} [[Botswana]] |{{sortname|Dabilo|Moses|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2026 |title=Moses crown without the catwalk |url=https://dailynews.gov.bw/news-detail/89848 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Daily News |language=en}}</ref> |26 |[[Gaborone]] |- |{{flagdeco|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Marcella |Kozinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=26 Hulyo 2026 |title=Marcella Kozinski é coroada Miss Universe Brasil 2026 |trans-title=Marcella Kozinski is crowned Miss Universe Brazil 2026 |url=https://record.r7.com/miss-universe-brasil/marcella-kozinski-e-coroada-miss-universe-brasil-2026-26072026/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Record |language=pt-BR}}</ref> |26 |[[Curitiba]] |- |{{flagdeco|VGB}} [[Britanikong Kapuluang Birhenes]] |{{sortname|Orealia|Thomas|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=Orealia Thomas Is Miss Universe BVI 2026|url=https://www.bviplatinum.com/news/orealia-thomas-is-miss-universe-bvi-2026|url-status=live|website=Virgin Islands Platinum News|date=23 Setyembre 2026|access-date=3 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260924123900/https://www.bviplatinum.com/news/orealia-thomas-is-miss-universe-bvi-2026|archive-date=24 Setyembre 2026|language=en}}</ref> |27 |Santo Tomas |- |{{flagdeco|BUL}} [[Bulgarya]] |{{sortname|Anna-Maria|Babau|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=21 Hulyo 2026 |title=Анна Мария Бабау е „Мис Вселена България 2026" – ще представи страната на 75-ото издание в Пуерто Рико |trans-title=Anna Maria Babau is Miss Universe Bulgaria 2026 – she will represent the country at the 75th edition in Puerto Rico |url=https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260721131212/https://town.bg/anna-mariya-babau-e-mis-vselena-balgariya-2026-sthe-predstavi-stranata-na-75-oto-izdanie-v-puerto-riko/ |archive-date=21 Hulyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Town Bulgaria |language=bg}}</ref> |33 |[[Sofia]] |- |{{flagdeco|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Valeria |Mena|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last= |first= |date=26 July 2026 |title=¡Tenemos nueva reina! Valeria Mena, Miss Oruro, es coronada Miss Bolivia Universo 2026 |trans-title=We have a new queen! Valeria Mena, Miss Oruro, is crowned Miss Bolivia Universe 2026 |url=https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/tenemos-nueva-reina-valeria-mena-miss-oruro-es-coronada-miss-bolivia-universo-2026-2026725231012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726032417/https://www.reduno.com.bo/miss-bolivia-2026/miss-residentes-japon-conquista-la-corona-de-miss-bolivia-internacional-2026-202672522947 |archive-date=26 July 2026 |access-date=26 July 2026 |website=[[Red Uno de Bolivia]] |language=es}}</ref> |23 |Oruro |- |{{flagdeco|CPV}} [[Cabo Verde]] |{{sortname|Armandina|Cunha|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2026 |title=Armandina Cunha eleita Miss Universe Cabo Verde |trans-title=Armandina Cunha elected Miss Universe Cape Verde |url=https://ilhas.li/aS5d |access-date=17 Agosto 2026 |website=Expresso das Ilhas |language=pt}}</ref> |27 |São Vicente |- |{{flagdeco|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María Alejandra|Acosta|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Chinchilla Marín |first=Hillary |date=5 Hunyo 2026 |title=Mariale Acosta es la nueva Miss Universe Costa Rica 2026: así se vivió la gala dorada |language=es |trans-title=Mariale Acosta is the new Miss Universe Costa Rica 2026: this is how the golden gala was experienced |website=La Teja |url=https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260606060337/https://www.lateja.cr/teleguia/farandula/mariale-acosta-es-la-nueva-miss-universe-costa/GN76W6NETZCYXFNUMXTKOGEJHE/story/ |archive-date=6 Hunyo 2026}}</ref> |24 |Heredia |- |{{flagdeco|CUR}} [[Curaçao]] |{{sortname|Bianty|Gomperts|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=27 Hulyo 2026 |title=Bianty Rojer Gomperts ta e Miss Universe Curaçao 2026 |language=pt |trans-title=Bianty Rojer Gomperts is crowned Miss Universe Curaçao 2026 today |website=NoticiaCla |url=https://www.noticiacla.com/news/38733/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260727153147/https://www.noticiacla.com/news/38733/ |archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref> |28 |Amerikanenkamp |- |{{flagdeco|COD}} [[Demokratikong Republika ng Congo|Demokratikong Republika ng Konggo]] |{{sortname|Jessi|Kalambayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Hulyo 2026 |title=Culture : le Fonds de Promotion culturelle félicite Jessi Kalambayi, élue « Miss Universe » RDC 2026 |trans-title=Culture: The Cultural Promotion Fund congratulates Jessi Kalambayi, elected "Miss Universe" DRC 2026 |url=https://acp.cd/culture/culture-le-fonds-de-promotion-culturelle-felicite-jessi-kalambayi-elue-miss-universe-rdc-2026/ |access-date=21 Hulyo 2026 |website=Agence Congolaise de Presse |language=fr-FR}}</ref> |28 |[[Kinshasa]] |- |{{flagdeco|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Fie Rose|Lindegaard|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canadá 2025 se despide de su corona con su bebé en brazos |language=es |trans-title=Miss Universe Canada 2025 bids farewell to her crown with her baby in her arms |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |url-status=live |access-date=13 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260810014113/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/miss-universe-canada-2025-se-despide-de-su-corona-con-su-bebe-en-brazos/ |archive-date=10 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Copenhague]] |- |{{flagdeco|EGY}} [[Ehipto]] |{{sortname|Sonia|Gergis|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Adina|first=Armin P.|date=18 Agosto 2026|title=Filipino Miss Universe licensee Josh Yugen picks Egypt’s bet anew|url=https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821171537/https://entertainment.inquirer.net/680855/filipino-miss-universe-licensee-josh-yugen-picks-egypts-bet-anew|archive-date=21 Agosto 2026|access-date=30 Agosto 2026|website=[[Philippine Daily Inquirer]]|language=en}}</ref> |31 |[[Cairo]] |- |{{flagdeco|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |{{sortname|Dalia|Bucaram|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Agosto 2026 |title=Dalia Bucaram es la ganadora de Miss Universo Ecuador 2026 |language=es |trans-title=Dalia Bucaram is the winner of Miss Universe Ecuador 2026 |website=Primicias |url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/dalia-bucaram-miss-universo-ecuador-ganadora-corona-final-130393/ |access-date=17 Agosto 2026}}</ref> |21 |Guayaquil |- |{{flagdeco|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Sofía|Córdova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Figueroa |first=Lissette |date=28 Hunyo 2026 |title=Sofía Córdova es Miss Universo El Salvador 2026 |language=es |trans-title=Sofía Córdova is Miss Universe El Salvador 2026 |website=El Diario de Hoy |url=https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260629051045/https://www.elsalvador.com/entretenimiento/escena/ganadora-miss-universo-el-salvador/1280793/2026/ |archive-date=29 Hunyo 2026}}</ref> |27 |[[San Salvador]] |- |{{flagdeco|SVK}} [[Slovakia|Eslobakya]] |{{sortname|Anna|Ličková|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=17 Hunyo 2026 |title=Obrovský triumf odmietnutej finalistky z Ruže pre nevestu: Vyhrala Miss Universe Slovensko! |language=sk |trans-title=Huge triumph of the rejected finalist from A Rose for the Bride: She won Miss Universe Slovakia! |website=Koktejl |url=https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617082300/https://koktejl.azet.sk/clanok/WyZ9vCt/obrovsky-triumf-odmietnutej-finalistky-z-ruze-pre-nevestu-vyhrala-miss-universe-slovensko/ |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |25 |Martin |- |{{flagdeco|ESP}} [[Espanya]] |{{sortname|Susana|Medina|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Viera |first=Briseida |date=20 Hulyo 2026 |title=Susana Medina, la grancanaria que alza la corona de Miss Universe Spain 2026 |trans-title=Susana Medina, the Gran Canarian who claims the Miss Universe Spain 2026 crown. |url=https://www.laprovincia.es/canarias/2026/07/20/susana-medina-grancanaria-conquista-corona-dv-132623842.html |access-date=26 Hulyo 2026 |website=La Provincia - Diario de Las Palmas |language=es}}</ref> |27 |Las Palmas |- |{{flagdeco|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Justus|Kelley}}<ref>{{cite web |last=Parent |first=Tabitha |date=27 Agosto 2026 |title=Miss USA 2026 Crowns Miss Virginia as Winner, Marking First Mom to Win Pageant |url=https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827123800/https://people.com/miss-usa-crowns-new-winner-at-2026-pageant-12064861 |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=People |language=en}}</ref> |31 |Arlington |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{sortname|Emili|Denneng|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=27 Agosto 2026 |title=ФОТО ⟩ Эмили из небольшого эстонского города представит страну на 75-м конкурсе «Мисс Вселенная» |trans-title=PHOTO ⟩ Emili from a small town in Estonia will represent the country at the 75th Miss Universe pageant |url=https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260827131245/https://limon.postimees.ee/8534975/foto-emili-iz-nebolshogo-estonskogo-goroda-predstavit-stranu-na-75-m-konkurse-miss-vselennaya |archive-date=27 Agosto 2026 |access-date=30 Agosto 2026 |website=Limon |language=ru}}</ref> |20 |Pärnu |- |{{flagdeco|ETH}} [[Ethiopia|Etiyopiya]] |{{sortname|Bruk|Belete|nolink=nolink=1}}<ref name="ETH&DEU">{{cite web|title=Four Crowns, Three New Queens, One Remarkable Night in Bern|url=https://musecast.ch/community/four-crowns-three-queens-bern-miss-universe-2026|url-status=live|website=Musecast|access-date=5 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260927195119/https://musecast.ch/community/four-crowns-three-queens-bern-miss-universe-2026|archive-date=27 Setyembre 2026|language=en}}</ref> |24 |[[Madrid]] |- |{{flagdeco|GHA}} [[Ghana|Gana]] |{{sortname|Belvy Naa |Ofori|nolink=nolink=1}}<ref>{{cite web|last=Lartey|first=Winifred|date=10 Oktubre 2026|title=Miss Universe Ghana 2026 eyes global stage to inspire girls, champion women's empowerment|url=https://asaaseradio.com/miss-universe-ghana-2026-eyes-global-stage-to-inspire-girls-champion-womens-empowerment/|url-status=live|website=Asaase Radio|access-date=15 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261011121424/https://asaaseradio.com/miss-universe-ghana-2026-eyes-global-stage-to-inspire-girls-champion-womens-empowerment/|archive-date=11 Oktubre 2026}}</ref> |33 |[[Accra]] |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{sortname|Isabel|Mbomio|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguema Eyenga |first=Jovina Mikue |date=20 Setyembre 2026 |title=¡Centro Sur se corona por partida doble: Evinayong y Niefang conquistan Miss Guinea Ecuatorial 2026! |trans-title=Centro Sur takes a double crown: Evinayong and Niefang win Miss Equatorial Guinea 2026! |url=https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920165132/https://mofuen.com/2026/09/20/centro-sur-se-corona-por-partida-doble-evinayong-y-niefang-conquistan-miss-guinea-ecuatorial-2026/ |archive-date=20 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Mofueñ |language=es}}</ref> |24 |Evinayong |- |{{flagicon|GBR}} [[Great Britain|Gran Britanya]] |{{sortname|Angela|Aumonier|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rodríguez Caraballo |first=Harry |date=12 Hulyo 2026 |title=Miss Universo 2026: Dos filipinas buscarán coronarse en Puerto Rico |language=es |trans-title=Miss Universe 2026: Two Filipinas will seek to be crowned in Puerto Rico |website=Metro Puerto Rico |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712203620/https://www.metro.pr/entretenimiento/2026/07/12/miss-universo-2026-dos-filipinas-buscaran-coronarse-en-puerto-rico/ |archive-date=12 Hulyo 2026}}</ref> |25 |Douglas |- |{{flagdeco|GRE}} [[Gresya]] |{{sortname|Olivia|Vasilopoulos|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Melbourne to Miss Universe: Olivia Vassilopoulos crowned Miss Universe Greece 2026|url=https://neoskosmos.com/en/2026/09/26/news/australia/melbourne-to-miss-universe-olivia-vassilopoulos-crowned-miss-universe-greece-2026/|url-status=live|website=Neos Kosmos|date=26 Setyembre 2026|access-date=28 Setyembre 2026|archive-url=https://perma.cc/M5SH-4UFR?url=https%3A%2F%2Fneoskosmos.com%2Fen%2F2026%2F09%2F26%2Fnews%2Faustralia%2Fmelbourne-to-miss-universe-olivia-vassilopoulos-crowned-miss-universe-greece-2026%2F&ts=20260926072718|archive-date=2026-09-26}}</ref> |25 |Mytilene |- |{{flagicon|GLP|variant=local}} [[Guadalupe (Pransya)|Guadalupe]] |{{sortname|Chloé|Deher|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Devriese |first=Emmanuelle |date=11 Enero 2026 |title=Miss Univers Guadeloupe : "Suis-je un être infâme ?", Ophély Mézino évincée de son titre, elle prend la parole |trans-title=Miss Universe Guadeloupe: "Am I a despicable being?", Ophély Mézino stripped of her title, she speaks out |url=https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260111232608/https://www.aufeminin.com/people/miss-univers-guadeloupe-suis-je-un-etre-infame-ophely-mezino-evincee-de-son-titre-elle-prend-la-parole-2692003.html |archive-date=11 Enero 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Aufeminin |language=fr}}</ref> |31 |Terre-de-Haut |- |{{flagdeco|GIN}} [[Guinea|Guniya]] |{{sortname|Justine|Kamara|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Diallo |first=Abdoul Malick |date=12 Setyembre 2026 |title=Miss Univers 2026 : ancienne 4e dauphine Miss France 2017, Justine Kamara représentera la Guinée |trans-title=Miss Universe 2026: Former 4th runner-up Miss France 2017, Justine Kamara will represent Guinea |url=https://www.guinee360.com/12/09/2026/miss-univers-2026-ancienne-4e-dauphine-miss-france-2017-justine-kamara-representera-la-guinee/ |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Guinee360 |language=fr}}</ref> |29 |Nancy |- |{{flagdeco|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{sortname|Adelina |Castillo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Peña |first=Yesica |date=9 Agosto 2026 |title=María Castillo conquista la corona y se convierte en Miss Universo Guatemala 2026 |language=es-ES |trans-title=María Castillo wins the crown and becomes Miss Universe Guatemala 2026 |work=La Hora |url=https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |access-date=9 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809081755/https://lahora.gt/lh-bienestar/ypena/2026/08/08/maria-castillo-conquista-la-corona-y-se-convierte-en-miss-universo-guatemala-2026/ |archive-date=9 Agosto 2026}}</ref> |27 |Sacatepéquez |- |{{flagdeco|GUY}} [[Guyana]] |{{sortname|Angel |Bhathal|nolink=1}} |39 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Celene|Hall|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Jackson |first=Kevin |date=25 Agosto 2026 |title=Celene Hall takes Miss Universe Jamaica 2026 crown |url=https://www.jamaicaobserver.com/2026/08/25/celene-hall-takes-miss-universe-jamaica-2026-crown/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> |25 |Portland |- |{{flagdeco|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Sayuki|Ito|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=23 Hunyo 2026 |title=日本代表に福岡の伊藤さゆきさん　ミス・ユニバース |trans-title=Sayuki Ito from Fukuoka has been selected to represent Japan at the Miss Universe pageant |url=https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260623164937/https://news.yahoo.co.jp/articles/cd71aa328ca91a7a5135d567d5f09715a151303f |archive-date=23 Hunyo 2026 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=Yahoo! Japan |language=ja}}</ref> |26 |[[Fukuoka]] |- |{{flagdeco|HAI}} [[Haiti|Hayti]] |{{sortname|Tatenda|Rameau|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=26 Agosto 2026 |title=Miss Haiti crowns the wrong contestant in shocking 2026 mix-up |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260826920181/miss-haiti-crowns-wrong-contestant/ |access-date=30 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |[[Syracuse, New York|Syracuse]] |- |{{flagdeco|HON}} [[Honduras]] |{{sortname|Luisa|Pineda|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=12 Setyembre 2026 |title=Luisa Pineda gana la corona de Miss Universo Honduras 2026 |trans-title=Luisa Pineda wins the Miss Honduras Universe 2026 crown |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260912034600/https://www.laprensa.hn/espectaculos/luisa-pineda-gana-la-corona-de-miss-honduras-universo-2026-HA32013501 |archive-date=12 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=La Prensa |language=es}}</ref> |26 |San Francisco de Yojoa |- |{{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Jennifer|Zhou|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=19 Setyembre 2026 |title=環姐港區2026{{!}}周婷棄港姐轉戰場強勢奪冠 亞軍梁藝齡感謝「契媽」楊小娟力撐 梁聖童獲季軍後最想除高踭鞋貼地 |language=zh-Hant |trans-title=Miss Universe Hong Kong 2026 {{!}} Zhou Ting pivots from Miss Hong Kong to clinch a commanding victory; runner-up Leung Ngai-ling thanks her godmother, Yeung Siu-kuen, for the strong support; third-place winner Leung Shing-tung says her top priority after the contest is taking off her high heels and standing barefoot on the ground |website=SingTao Headlines |url=https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260919173202/https://www.stheadline.com/film-drama/3617030/%E7%92%B0%E5%A7%90%E6%B8%AF%E5%8D%802026%E4%B8%A8%E5%91%A8%E5%A9%B7%E6%A3%84%E6%B8%AF%E5%A7%90%E8%BD%89%E6%88%B0%E5%A0%B4%E5%BC%B7%E5%8B%A2%E5%A5%AA%E5%86%A0-%E4%BA%9E%E8%BB%8D%E6%A2%81%E8%97%9D%E9%BD%A1%E6%84%9F%E8%AC%9D%E5%A5%91%E5%AA%BD%E6%A5%8A%E5%B0%8F%E5%A8%9F%E5%8A%9B%E6%92%90-%E6%A2%81%E8%81%96%E7%AB%A5%E7%8D%B2%E5%AD%A3%E8%BB%8D%E5%BE%8C%E6%9C%80%E6%83%B3%E9%99%A4%E9%AB%98%E8%B8%AD%E9%9E%8B%E8%B2%BC%E5%9C%B0 |archive-date=19 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|JOR}} [[Jordan|Hordan]] |{{sortname|Destiny|Anbar|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=9 Setyembre 2026 |title=Destiny Anbar leads Jordan's historic Miss Universe comeback after 66 years |language=en |website=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260909090414/https://tribune.net.ph/2026/09/09/destiny-anbar-leads-jordans-historic-miss-universe-comeback-after-66-years |archive-date=9 Setyembre 2026}}</ref> |20 |[[Aman]] |- |{{flagdeco|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Kaziah Liz|Mejo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Devadasan |first=K. P. |date=24 Agosto 2026 |title=UAE-born Kerala girl Kaziah Liz Mejo wins Miss Universe India 2026 |url=https://gulfnews.com/entertainment/uae-born-keralas-kaziah-liz-mejo-crowned-miss-universe-india-2026-1.500650309 |access-date=24 Agosto 2026 |website=Gulf News |language=en}}</ref> |19 |Mavelikkara |- |{{flagdeco|IRQ}} [[Irak]] |{{sortname|Samantha|Slewa|nolink=1}} |29 |Vaughan |- |{{flagdeco|IRE}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Aideen|Howard|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Walsh |first=Lauren |date=21 Hunyo 2026 |title=The competition is 'about far more than appearance' Boston-born Limerick lady crowned Miss Universe Ireland 2026 |language=en |website=Evoke |url=https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260621224127/https://evoke.ie/2026/06/21/entertainment/miss-universe-ireland-limerick |archive-date=21 Hunyo 2026 |archiveurl=}}</ref> |22 |Castletroy |- |{{flagdeco|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Danielle|Yablonka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Fellig |first=Vita |date=2 Hulyo 2026 |title=South Florida-born Israeli Danielle Yablon crowned Miss Israel 2026 in Miami |language=en |website=Jewish News Syndicate |url=https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |url-status=dead |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702230606/https://www.jns.org/news/u-s-news/south-florida-born-israeli-daniella-yablon-crowned-miss-israel-2026-in-miami |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |25 |[[Herzliya]] |- |{{flagdeco|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Giada|Folcia|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Agosto 2026 |title=Miss Universe Italy, il titolo va alla modella Giada Folcia |language=it |trans-title=Miss Universe Italy, the title goes to model Giada Folcia |website=Agenzia Nazionale Stampa Associata |url=https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |url-status=live |access-date=1 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143916/https://www.ansa.it/puglia/notizie/2026/08/31/miss-universe-italy-il-titolo-va-alla-modella-giada-folcia_e86ec14e-f46c-4602-9f66-9ab96ddd168b.html |archive-date=31 Agosto 2026}}</ref> |37 |[[Milan]] |- |{{flagdeco|KHM}} [[Kambodya]] |{{sortname|Than|Rthna|nolink=1}}<ref>{{cite web|title=អបអរ! ថាន រតនា ផ្ដួលបេក្ខភាពជើងខ្លាំងច្រើនរូប ក្លាយជារាជិនីម្ចាស់មកុដ MUC 2026|trans-title=Congratulations! Than Ratana defeated many strong candidates to become the queen of the MUC 2026 crown.|url=https://popular.com.kh/%e1%9e%a2%e1%9e%94%e1%9e%a2%e1%9e%9a-%e1%9e%90%e1%9e%b6%e1%9e%93-%e1%9e%9a%e1%9e%8f%e1%9e%93%e1%9e%b6-%e1%9e%95%e1%9f%92%e1%9e%8a%e1%9e%bd%e1%9e%9b%e1%9e%94%e1%9f%81%e1%9e%80%e1%9f%92%e1%9e%81/|url-status=live|website=Popular Magazine|language=km|date=21 Setyembre 2026|access-date=21 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260921120300/https://popular.com.kh/%E1%9E%A2%E1%9E%94%E1%9E%A2%E1%9E%9A-%E1%9E%90%E1%9E%B6%E1%9E%93-%E1%9E%9A%E1%9E%8F%E1%9E%93%E1%9E%B6-%E1%9E%95%E1%9F%92%E1%9E%8A%E1%9E%BD%E1%9E%9B%E1%9E%94%E1%9F%81%E1%9E%80%E1%9F%92%E1%9E%81/|archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |31 |Kampong Cham |- |{{flagicon|CMR}} [[Kamerun]] |{{sortname|Audrey|Black|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Diplômée de Paris et vendeuse de poulets, l'histoire complète d'Audrey Black Moutongo, la nouvelle Miss Cameroun 2025|trans-title=A graduate of Paris and a chicken vendor, the full story of Audrey Black Moutongo, the new Miss Cameroon 2025|url=https://lauradavemedia.com/diplomee-de-paris-et-vendeuse-de-poulets-lhistoire-complete-daudrey-black-moutongo-la-nouvelle-miss-cameroun-2025/|url-status=live|website=Laura Dave Media|language=fr|date=10 Marso 2026|access-date=22 Setyembre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260511220659/https://lauradavemedia.com/diplomee-de-paris-et-vendeuse-de-poulets-lhistoire-complete-daudrey-black-moutongo-la-nouvelle-miss-cameroun-2025/|archive-date=11 Mayo 2026}}</ref> |30 |Douala |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Aslihan |Morali|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gomez |first=Shirley |date=10 Agosto 2026 |title=Miss Universe Canada 2025 carries her baby during emotional final walk as the reigning queen |url=https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811074009/https://www.hola.com/us/celebrities/20260810917313/miss-universe-canada-2025-carries-baby-final-walk/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Hola! USA |language=en-us}}</ref> |28 |Ancaster |- |{{flagdeco|ISV}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Jenna-Monét|Queeley|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Morris |first=Anthony |date=17 Hunyo 2026 |title=Jenna Monet-Queeley Crowned Miss Universe U.S. Virgin Islands 2026, honors St. Kitts and Nevis Heritage |language=en |website=SKN News |url=https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617205459/https://sknnews.com/featured/jenna-monet-queeley-crowned-miss-universe-u-s-virgin-islands-2026-honors-st-kitts-and-nevis-heritage-442627768 |archive-date=17 Hunyo 2026}}</ref> |21 |Saint Croix |- |{{flagdeco|CYM}} [[Kapuluang Kayman|Kapuluang Cayman]] |{{sortname|Juliana|Myers|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Boxall |first=Simon |date=13 Hulyo 2026 |title=Juliana Myers crowned Miss Universe Cayman Islands |language=en |website=Cayman Compass |url=https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713064620mp_/https://www.caymancompass.com/2026/07/13/juliana-myers-crowned-miss-universe-cayman-islands/ |archive-date=13 Hulyo 2026}}</ref> |20 |West Bay |- |{{flagdeco|TCA}} [[Kapuluang Turcas at Caicos|Kapuluang Turks at Caicos]] |{{sortname|Selena|Grant|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=15 Setyembre 2026 |title=Selena Grant Selected as Miss Universe TCI 2026 |language=en |website=Newsline TCI |url=https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260916113444/https://www.newslinetci.com/post/selena-grant-selected-as-miss-universe-tci-2026 |archive-date=16 Setyembre 2026}}</ref> |25 |Providenciales |- |{{flagdeco|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{sortname|Alina|Ekaterinecheva|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rakhmatullavyzy |first=Balnur |date=4 Disyembre 2025 |title="Miss Qazaqstan 2025" байқауында шымкенттік ару жеңімпаз атанды |language=kk |trans-title=Shymkent beauty wins Miss Qazaqstan 2025 |newspaper=Stan.kz |url=https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205034549/https://stan.kz/miss-qazaqstan-2025-baykauinda-shimkenttik-aru-zhenimpa-427225/ |archive-date=5 Disyembre 2025}}</ref> |22 |Shymkent |- |{{flagdeco|KEN}} [[Kenya]] |{{sortname|Jean |Ojiro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mwangi |first=Faith |date=28 Hulyo 2026 |title=Jean Ojiro, Miss Universe Kenya 2026 Winner, Brands And Modeling Journey |url=https://thekenyatimes.com/kenya/jean-ojiro-miss-universe-2/ |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Kenya Times |language=en-US}}</ref> |27 |[[Nairobi]] |- |{{flagdeco|KGZ}} [[Kirgistan]] |{{sortname|Medina|Ermekova|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Enero 2026 |title=7 thí sinh đầu tiên của Hoa hậu Hoàn vũ 2026 |language=vi |trans-title=The first 7 contestants of Miss Universe 2026 |website=24h |url=https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260113203155/https://www.24h.com.vn/thoi-trang/7-thi-sinh-dau-tien-cua-hoa-hau-hoan-vu-2026-c78a1727698.html |archive-date=13 Enero 2026}}</ref> |18 |[[Biskek]] |- |{{flagdeco|MAF}} [[San Martin|Kolektibidad ng San Martin]] |{{sortname|Marian |Madly|nolink=1}} |29 |Petit-Bourg |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|María Alejandra|López}}<ref>{{Cite web |last=Guerrero Aldana |first=Daniel |date=11 Oktubre 2026 |title=Ella es María Alejandra López, coronada como Miss Universe Colombia 2026 |trans-title=She is María Alejandra López, crowned Miss Universe Colombia 2026 |url=https://www.elespectador.com/revista-vea/famosos/maria-alejandra-lopez-miss-universe-colombia-2026/ |access-date=12 Oktubre 2026 |website=El Espectador |language=es}}</ref> |32 |[[Pereira, Colombia|Pereira]] |- |{{flagdeco|KOS}} [[Kosovo|Kosobo]] |{{sortname|Evisa|Pacolli|nolink=1}}<ref name=":3" /> |21 |[[Toronto]] |- |{{flagdeco|CRO}} [[Kroasya]] |{{sortname|Antea|Mršić|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Mayo 2026 |title=Antea Mršić nova je Miss Universe Hrvatske 2026. |trans-title=Antea Mršić is the new Miss Universe Croatia 2026. |url=https://www.24sata.hr/show/antea-mrsic-nova-je-miss-universe-hrvatske-2026-1130093 |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24sata |language=hr}}</ref> |24 |[[Zagreb]] |- |{{flagdeco|CUB}} [[Cuba|Kuba]] |{{sortname|Mia |Dio|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Everything about Mia Dio, the new beauty queen who will represent Cuba at Miss Universe 2026|url=https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|url-status=live|website=CiberCuba|date=21 Agosto 2026|access-date=22 Agosto 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260821120243/https://en.cibercuba.com/noticias/2026-08-21-u194224-e198484-s27065-nid338347-todo-mia-dio-nueva-reina-belleza-cubana|archive-date=21 Agosto 2026|language=en}}</ref> |25 |[[Miami, Florida|Miami]] |- |{{flagdeco|LVA}} [[Letonya]] |{{sortname|Lāsma |Kuhtarska|nolink=1}}<ref>{{cite news|last=Sedliņa|first=Anita|date=5 Oktubre 2026|title=No depresijas un izdegšanas līdz "Miss Universe Latvia" kronim. Lāsma Kuhtarska izvēlas cīnīties|trans-title=From depression and burnout to the "Miss Universe Latvia" crown: Lāsma Kuhtarska chooses to fight|url=https://www.delfi.lv/life/56010800/notikumi/120137205/no-depresijas-un-izdegsanas-lidz-miss-universe-latvia-kronim-lasma-kuhtarska-izvelas-cinities|url-status=live|website=Delfi|language=lv|access-date=15 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261006172245/https://www.delfi.lv/life/56010800/notikumi/120137205/no-depresijas-un-izdegsanas-lidz-miss-universe-latvia-kronim-lasma-kuhtarska-izvelas-cinities|archive-date=6 Oktubre 2026}}</ref> |31 |[[Riga]] |- |{{flagdeco|LBN}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Perla|Harb|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Oktubre 2025 |title=Perla Harb wins Miss Lebanon 2025 crown in star-studded ceremony |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118012117/https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/882325/perla-harb-wins-miss-lebanon-2025-crown-in-star-studded-ceremony/en |archive-date=18 Nobyembre 2025 |access-date=21 Oktubre 2025 |website=Lebanese Broadcasting Corporation International |language=en}}</ref> |22 |Al-Maamriyah |- |{{flagdeco|LTU}} [[Lithuania|Litwanya]] |{{sortname|Olga |Bykadorova|nolink=1}} |32 |[[Montréal, Québec|Montréal]] |- |{{flagdeco|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |{{sortname|Sigríður Ósk|Hrafnkelsdóttir|Sigga Ózk|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sigurjónsdóttir |first=Guðrún Selma |date=23 Abril 2026 |title=Sigga Ózk er orðlaus |language=is |trans-title=Sigga Ózk is speechless |website=Morgunblaðið |url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260423160638/https://www.mbl.is/smartland/stars/2026/04/23/sigga_ozk_er_ordlaus/ |archive-date=23 Abril 2026}}</ref> |27 |Garðabær |- |{{flagdeco|MAC}} [[Macau|Makaw]] |{{sortname|Xuhe|Hou|Sigga Ózk|nolink=1}} |20 |[[Lungsod ng Jilin|Jilin]] |- |{{flagdeco|MDV}} [[Maldives|Maldibas]] |{{sortname|Aminath Yuin|Mohamed|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=25 Hunyo 2026 |title=Maladewa Bakal Comeback di Miss Universe 2026, Wakilnya Berhijab! |language=id |trans-title=The Maldives Will Make a Comeback at Miss Universe 2026, with a Hijab-Worshipping Representative! |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624214236/https://www.idntimes.com/men/ladies/maladewa-bakal-comeback-di-miss-universe-2026-wakilnya-berhijab-c1c2-01-l8vsm-l2pshq |archive-date=24 Hunyo 2026}}</ref> |18 |[[Malé]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Francesca|Mercieca|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Falzon |first=Gabriel |date=17 Hulyo 2026 |title=Francesca Mercieca Crowned Miss Universe Malta 2026 |language=en |website=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260717061412/https://lovinmalta.com/news/local/francesca-mercieca-crowned-miss-universe-malta-2026/ |archive-date=17 Hulyo 2026}}</ref> |26 |St. Paul's Bay |- |{{Flagicon image|Flag-of-Martinique.svg}} [[Martinika]] |{{sortname|Larissa |Ségarel|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Mergirie-Adele |first=Mildrey |date=22 Agosto 2026 |title=Larissa Ségarel est la nouvelle Miss Universe Martinique |trans-title=Larissa Ségarel is the new Miss Universe Martinique |url=https://rci.fm/martinique/infos/Culture/Larissa-Segarel-est-la-nouvelle-Miss-Univers-Martinique |access-date=23 Agosto 2026 |website=RCI |language=fr-MQ}}</ref> |28 |Lamentin |- |{{flagicon|MAR}} [[Maruekos]] |{{sortname|Sara |Allali|nolink=1}}<ref>{{cite news|title=Candidatas africanas al Miss Universo 2026, certamen al que irá Dalia Bucaram con la banda de Ecuador|trans-title=African contestants for Miss Universe 2026, the pageant Dalia Bucaram will attend representing Ecuador|url=https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-africa-miss-universo2026-ecuador-dalia-bucaram-132412/|url-status=live|website=Primicias|language=es|date=12 Setyembre 2026|access-date=22 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260913033545/https://www.primicias.ec/entretenimiento/candidatas-africa-miss-universo2026-ecuador-dalia-bucaram-132412/|archive-date=13 Setyembre 2026}}</ref> |27 |[[Casablanca]] |- |{{flagicon|MYT|variant=local}} [[Mayotte]] |{{sortname|Maëva|Toumbou Dani|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Mayo 2026 |title=Maeva Toumbou Dani portera Mayotte à Miss Universe |language=fr |trans-title=Maeva Toumbou Dani will represent Mayotte at Miss Universe |website=Outremers360 |url=https://outremers360.com/bassin-indien-appli/maeva-toumbou-dani-portera-mayotte-a-miss-universe |access-date=23 Hulyo 2026}}</ref> |33 |Tsingoni |- |{{flagdeco|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|María Guadalupe|Vargas|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Tirado |first=Monica |date=29 Agosto 2026 |title=María Vargas, de Jalisco, es coronada como Miss Universe México 2026 |language=es |trans-title=María Vargas, from Jalisco, is crowned Miss Universe Mexico 2026 |website=¡Hola! |url=https://www.hola.com/us-es/celebrities/20260830920682/miss-universe-mexico-2026-en-vivo-final-candidatas-coronacion/ |access-date=30 Agosto 2026}}</ref> |28 |[[:en:Zapopan|Zapopan]] |- |{{flagdeco|MDA}} [[Moldabya]] |{{sortname|Dorina |Darii|nolink=1}} |31 |Hîncești |- |{{flagdeco|MNG}} [[Mongolya]] |{{sortname|Enkhboldyn|Enkhdelgerekh|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=О. |first=Doljin |date=22 Setyembre 2026 |title=Э.Энхдэлгэрэх "Miss Universe" тэмцээнд Монгол Улсаа төлөөлөн оролцоно |language=mn |trans-title=E. Enkhdelgerekh to represent Mongolia at the "Miss Universe" pageant |website=Zindaa |url=https://news.zindaa.mn/5d0c |url-status=live |access-date=3 Oktubre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260922152340/https://news.zindaa.mn/5d0c |archive-date=22 Setyembre 2026}}</ref> |29 |[[Ulan Bator]] |- |{{flagdeco|MNE}} [[Montenegro]] |{{sortname|Aleksandra|Ivezaj|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=Miss Universe Albania dhe Kosova 2026 |language=sq |trans-title=Miss Universe Albania and Kosovo 2026 |website=Televizioni Klan |url=https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607160835/https://tvklan.al/miss-universe-albania-dhe-kosova-2026 |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |22 |Tuzi |- |{{flagdeco|MMR}} [[Myanmar]] |{{sortname|May Grace|Parry|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Adina |first=Armin P. |date=18 Hunyo 2026 |title=Bea Millan-Windorski gets award at Miss Universe Myanmar pageant |language=en |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260618075931/https://entertainment.inquirer.net/674156/bea-millan-windorski-gets-award-at-miss-universe-myanmar-pageant |archive-date=18 Hunyo 2026}}</ref> |31 |Hpa-an |- |{{flagdeco|NAM}} [[Namibia|Namibya]] |{{sortname|Charene|Labuschagne|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=2 Agosto 2026 |title=Charene Labuschagne crowned Miss Namibia |language=en |website=Namibian Broadcasting Corporation |url=https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803032059/https://nbcnews.na/index.php/node/118081 |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |27 |[[Windhoek]] |- |{{NPL}} |{{sortname|Prayashna|Gurung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=28 Setyembre 2026 |title=Prayashna Gurung becomes Miss Universe Nepal, Binita Oli takes Miss Earth Nepal crown |url=https://english.onlinekhabar.com/prayashna-gurung-miss-universe.html |access-date=3 Oktubre 2026 |website=OnlineKhabar |language=en-GB}}</ref> |24 |Siddharthanagar |- |{{flagdeco|NGA}} [[Nigeria|Niherya]] |{{sortname|Danielle|Adewusi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Falade |first=Tomi |date=16 Oktubre 2026 |title=Meet Danielle Adewusi, The Doctor Bringing Women’s Health Advocacy To Miss Universe |url=https://independent.ng/meet-danielle-adewusi-the-doctor-bringing-womens-health-advocacy-to-miss-universe/ |access-date=17 Oktubre 2026 |website=Independent Newspaper Nigeria |language=en-GB}}</ref> |29 |[[Lagos]] |- |{{flagdeco|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Jasmine|Blandford|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2026 |title=Jasmine Blandford es coronada como Miss Universe Nicaragua 2026 |language=es |trans-title=Jasmine Blandford is crowned Miss Universe Nicaragua 2026 |website=La Prensa |url=https://www.laprensani.com/2026/09/04/vida/3780011-jasmine-blandford-es-coronada-como-miss-universe-nicaragua-2026 |access-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |27 |Kukra Hill |- |{{flagdeco|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Abelone |Smedsrud|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=24 Agosto 2026 |title=Abelone Smedsrud fra Eiker vant Miss Norway 2026 |language=Norwegian |trans-title=Abelone Smedsrud from Eiker won Miss Norway 2026 |website=Eikernytt.no |url=https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260826020049/https://www.eikernytt.no/2026/08/24/abelone-smedsrud-fra-eiker-vant-miss-norway-2026/ |archive-date=26 Agosto 2026}}</ref> |29 |Eiker |- |{{flagdeco|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Georgia|Waddington|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Gooch |first=Carly |date=4 Agosto 2026 |title=Miss Universe NZ hopes to ‘debunk’ pageantry stigma |url=https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-url=https://web.archive.org/web/20260804023415/https://www.thepress.co.nz/nz-news/361055479/miss-universe-nz-hopes-debunk-pageantry-stigma |archive-date=4 Agosto 2026 |access-date=4 Agosto 2026 |website=The Press |language=en}}</ref> |24 |Christchurch |- |{{flagdeco|NLD}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Melissa|Bottema|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=28 Hunyo 2026 |title=Groningse Melissa Bottema is Miss Nederland: "Droom die uitkomt" |language=nl |trans-title=Melissa Bottema from Groningen is Miss Netherlands: "A dream come true" |website=De Telegraaf |url=https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260628070958/https://www.telegraaf.nl/video/groningse-melissa-bottema-is-miss-nederland-droom-die-uitkomt/157930009.html |archive-date=28 Hunyo 2026 |accessdate=}}</ref> |26 |Winsum |- |{{flagdeco|PAK}} [[Pakistan]] |{{sortname|Misbah|Arshad|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Sarkar |first=Rituparna |date=21 Agosto 2026 |title=Meet Misbah Arshad, The Psychology Student Crowned Miss Universe Pakistan 2026 |language=en |website=The Sunday Guardian |url=https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |url-status=live |access-date=22 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821121009/https://sundayguardianlive.com/entertainment-news/meet-misbah-arshad-the-psychology-student-crowned-miss-universe-pakistan-2026-266321/ |archive-date=21 Agosto 2026}}</ref> |28 |Lahore |- |{{flagdeco|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Gabriela|González|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Concepción |first=Martha Vanessa |date=6 Setyembre 2026 |title=Gabriela Lineth González del Valle se coronó como Miss Universe Panamá 2026 |language=es |trans-title=Gabriela Lineth González del Valle was crowned Miss Universe Panama 2026 |website=La Prensa |url=https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260906191854/https://www.prensa.com/vivir/gabriela-lineth-gonzalez-del-valle-se-corona-como-miss-universe-panama-2026/ |archive-date=6 Setyembre 2026}}</ref> |20 |Chiriquí |- |{{flagdeco|PAR}} [[Paraguay|Paragway]] |{{sortname|Gretha|Matiauda|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=26 Marso 2026 |title=Gretha Matiauda es la nueva Miss Universo Paraguay 2026 |language=es |trans-title=Gretha Matiauda is the new Miss Universe Paraguay 2026 |website=La Tribuna |url=https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260327045533/https://www.latribuna.com.py/arte-y-cultura/2026/03/27/gretha-matiauda-es-la-nueva-miss-universo-paraguay-2026/ |archive-date=27 Marso 2026}}</ref> |25 |[[Asuncion|Asunción]] |- |{{flagdeco|PER}} [[Peru]] |{{sortname|Luren|Márquez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Napa |first=Renzo |date=15 Abril 2026 |title=Luren Márquez: quién es la nueva Miss Perú 2026, conductora y promotora cultural rumbo al Miss Universo |language=es |trans-title=Luren Márquez: who is the new Miss Peru 2026, host and cultural promoter on her way to Miss Universe |website=Radio Programas del Perú |url=https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-quien-es-luren-marquez-nueva-reina-de-belleza-y-su-trayectoria-noticia-1684485 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416032509/https://rpp.pe/famosos/farandula/miss-peru-2026-cuando-donde-y-como-ver-en-vivo-la-coronacion-de-la-sucesora-de-karla-bacigalupo-con-miss-universo-2025-fatima-bosch-noticia-1684301?itlk=iksiguiente |archive-date=16 Abril 2026}}</ref> |27 |Ica |- |{{flagdeco|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Veera |Grönlund|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=5 Setyembre 2026 |title=Vuoden 2026 Miss Suomi on Veera Grönlund |trans-title=Miss Finland 2026 is Veera Grönlund |url=https://www.hs.fi/suomi/art-2000012254833.html |access-date=19 Setyembre 2026 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |30 |Pori |- |{{flagdeco|PHL}} [[Miss Universe Philippines 2026|Pilipinas]] |{{sortname|Bea|Millan-Windorski|link=Bea Millan-Windorski}}<ref>{{cite news |last=Purnell |first=Kristofer |date=2 Mayo 2026 |title=Kay BMW ang korona: La Union wins Miss Universe Philippines 2026 |language=en |website=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |url-status=live |access-date=22 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260502153757/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/02/2524960/kay-bmw-ang-korona-la-union-wins-miss-universe-philippines-2026 |archive-date=2 Mayo 2026}}</ref> |24 |[[San Juan, La Union|San Juan]] |- |{{flagicon|POL}} [[Polonya]] |{{sortname|Vivica |Lewandowski|nolink=1}} |21 |Barrington |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Isabela|Santos|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Bernardino |first=Carla |date=6 Agosto 2026 |title=Isabela Santos: a miss Portugal que sofreu bullying e que luta pela saúde mental e adoção de animais |trans-title=Isabela Santos: the Miss Portugal who was bullied and advocates for mental health and animal adoption. |url=https://www.jn.pt/delas/artigo/isabela-santos-a-miss-portugal-que-sofreu-bullying-e-que-luta-agora-pela-saude-mental-e-adocao-de-animais/18113717 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Jornal de Notícias |language=pt-PT}}</ref> |26 |Gaia |- |{{flagdeco|FRA}} [[Pransiya]] |{{sortname|Garance|Authié|nolink=1}}<ref>{{cite web|last=Giron|first=Alexian|date=18 Oktubre 2026|title=Miss Univers 2026 : Garance Authié représentera la France à Porto Rico|trans-title=Miss Universe 2026: Garance Authié will represent France in Puerto Rico|url=https://www.rtl.fr/culture/medias-people/info-rtl-miss-univers-2026-garance-authie-representera-la-france-a-porto-rico-7900681543|url-status=live|website=RTL|language=fr|access-date=18 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261018234930/https://www.rtl.fr/culture/medias-people/info-rtl-miss-univers-2026-garance-authie-representera-la-france-a-porto-rico-7900681543|archive-date=18 Oktubre 2026}}</ref> |22 |[[Paris]] |- |{{flagdeco|PRI}} [[Puerto Rico|Puerto Rico]] |{{sortname|Jennifer|Barreto|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Rivera Cedeño |first=Jomar José |date=26 Hunyo 2026 |title=De San Sebastián la nueva Miss Universe 2026 |language=es |trans-title=From San Sebastian the new Miss Universe 2026 |website=El Nuevo Día |url=https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260626032524/https://www.elnuevodia.com/entretenimiento/farandula/notas/de-san-sebastian-la-nueva-miss-universe-2026/ |archive-date=26 Hunyo 2026}}</ref> |27 |San Sebastián |- |{{flagdeco|COG}} [[Republika ng Congo|Republika ng Konggo]] |{{sortname|Georgina|Kambongo|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Nguesso |first=Rodrigue |date=14 Setyembre 2026 |title=Georgina Kambongo, première Congolaise à représenter le Congo à Miss Univers |trans-title=Georgina Kambongo, the first Congolese woman to represent Congo at Miss Universe |url=https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260914143756/https://www.africacomm.org/post/georgina-kambongo-premi%C3%A8re-congolaise-%C3%A0-repr%C3%A9senter-le-congo-%C3%A0-miss-univers |archive-date=14 Setyembre 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Africacomm.org |language=fr}}</ref> |24 |Likouala |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Melissa|Núñez|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Peña |first=Shawell |date=30 Hulyo 2026 |title=¡Ella es la nueva reina de la belleza dominicana! Melissa Núñez se corona Miss RD Universo 2026 |language=es |trans-title=She is the new Dominican beauty queen! Melissa Núñez is crowned Miss RD Universe 2026 |website=El Nacional |url=https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260731043526/https://elnacional.com.do/fama-y-vida/arte-y-espectaculos/nueva-reina-belleza-dominicana-melissa-nunez-corona-miss-rd-universo-2026_577287.html |archive-date=31 Hulyo 2026}}</ref> |28 |La Vega |- |{{flagdeco|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{sortname|Dominika|Kotoučková|nolink=1}}<ref>{{cite news |title=Na Miss Universe nahradí modelku Osako jezdkyně Dominika Viktorie Kotoučková|trans-title=Equestrian Dominika Viktorie Kotoučková replaces model Osako at Miss Universe|url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-universe-sophia-osako-dominika-viktorie-kotouckova.A261021_101944_missamodelky_sub|url-status=live|website=iDNES.cz|language=cs|date=21 Oktubre 2026|access-date=21 Oktubre 2026}}</ref> |25 |[[Praga]] |- |[[Talaksan:Proposed_flag_of_Réunion_(VAR).svg|border|23x23px]] [[Réunion]] |{{sortname|Abigaëlle |Tailamée|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=11 Oktubre 2026 |title=[Photos - Vidéos ] Abigaëlle Tailamée est notre première Miss Universe Réunion |language=fr |trans-title=[Photos - Videos] Abigaëlle Tailamée is our first Miss Universe Réunion |website=Imaz Press |url=https://imazpress.com/toute-l-actu/miss-universe |url-status=live |access-date=15 Oktubre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261011062941/https://imazpress.com/toute-l-actu/miss-universe |archive-date=11 Oktubre 2026}}</ref> |20 |Saint-Joseph |- |{{flagdeco|ROU}} [[Rumanya]] |{{sortname|Sabina|Parmac|nolink=1}}<ref>{{cite news|last=Popa|first=Alina|date=19 Oktubre 2026|title=Cine este Sabina Parmac-Gabriela, noua Miss Universe România 2026! Va reprezenta țara noastră la competiția internațională din Puerto Rico|trans-title=Who is Sabina Parmac Gabriela, the new Miss Universe Romania 2026! She will represent our country at the international competition in Puerto Rico|url=https://www.protv.ro/articol/133502-cine-este-sabina-parmac-gabriela-noua-miss-universe-romania-2026-va-reprezenta-tara-noastra-la-competitia-internationala-din-puerto-rico|url-status=live|website=Pro TV|language=ro|access-date=21 Oktubre 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20261019184954/https://www.protv.ro/articol/133502-cine-este-sabina-parmac-gabriela-noua-miss-universe-romania-2026-va-reprezenta-tara-noastra-la-competitia-internationala-din-puerto-rico|archive-date=19 Oktubre 2026}}</ref> |21 |[[Bukarest]] |- |{{flagicon|ZAM}} [[Zambia|Sambia]] |{{sortname|Mubanga|Hatyoka|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Rubaya |first=Tapiwa |date=16 Mayo 2026 |title=Africa celebrates as Luay Latif is crowned Mr Supranational Zambia |url=https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260516102703/https://myafrikamag.com/africa-celebrates-as-luay-latif-is-crowned-mr-supranational-zambia/ |archive-date=16 Mayo 2026 |access-date=26 Hulyo 2026 |website=My Afrika Magazine |language=en}}</ref> |24 |Livingstone |- |{{flagicon|LCA}} [[Santa Lucia (bansa)|Santa Lucia]] |{{sortname|Bernella|Velinor|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Hammonds |first=Dr. Courtney A. |date=9 Agosto 2026 |title=The Crown Finds Her: Bernella Velinor Is Miss Universe Saint Lucia 2026 |url=https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260811120648/https://upscalemagazine.com/the-crown-finds-her-bernella-velinor-is-miss-universe-saint-lucia-2026/ |archive-date=11 Agosto 2026 |access-date=13 Agosto 2026 |website=Upscale Magazine |language=en-US}}</ref> |33 |Dennery |- |{{flagdeco|SRB}} [[Serbiya]] |{{sortname|Nikolina|Vujičić|nolink=1}}<ref>{{cite web |last1=Dž. |first1=R. |last2=K. |first2=Ć. |date=31 Agosto 2026 |title=Misica progovorila o svom poreklu: Evo odakle dolazi prelepa Nikolina koja je osvojila srca žirija i publike |trans-title=Misica spoke about her origins: Here's where the beautiful Nikolina, who won the hearts of the jury and the audience, comes from |url=https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260831143540/https://www.telegraf.rs/jetset/vesti-jetset/4387334-misica-progovorila-o-svom-poreklu-evo-odakle-dolazi-prelepa-nikolina-koja-je-osvojila-srca-zirija-i-publike |archive-date=31 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=Telegraf |language=sr}}</ref> |24 |Dragovo |- |{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leone]] |{{sortname|Katti|Fofanah|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=1 Hulyo 2026 |title=Sierra Leone Comeback di Miss Universe 2026 Setelah Absen 7 Tahun |language=id |trans-title=Sierra Leone Returns to Miss Universe 2026 After 7 Year Absence |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/sierra-leone-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-7-tahun-c1c2-01-l8vsm-zvghkt |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701013135/https://www.idntimes.com/men/ladies/potret-miss-universe-americas-2025-di-pembukaan-piala-dunia-2026-c1c2-01-l8vsm-w3z8jv |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |20 |Bonthe |- |{{flagicon|ZIM}} [[Zimbabwe|Simbabwe]] |{{sortname|Roseanna|Hall|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=7 Hunyo 2026 |title=While tension fills History was made in Harare as Miss Universe Zimbabwe crowned seven beauty queens to represent the country at some of the world's biggest pageants |language=en |website=Zimbo Live News |url=https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260607055812/https://zimbolivenews.com/news/while-tension-fills-history-was-made-in-harare-as-miss-universe-zimbabwe-crowned-seven-beauty-queens-to-represent-the-country-at-some-of-the-worlds-biggest-pageants |archive-date=7 Hunyo 2026}}</ref> |34 |Shurugwi |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Nimhara|Sasindi|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=25 Hunyo 2026 |title=මිස් යුනිවර්ස් ශ්‍රී ලංකා 2026 කිරුළ නිම්හාරා සසිඳිට |language=si |trans-title=Nimhara Sasindi crowned Miss Universe Sri Lanka 2026 |website=Zira Daily |url=https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260625205935/https://ziradaily.com/sinhala/news/107890 |archive-date=25 Hunyo 2026}}</ref> |25 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SUR}} [[Surinam|Suriname]] |{{sortname|Maruschka|Sahiboe|nolink=1}} |33 |[[Amsterdam]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Sweden|Suwesya]] |{{sortname|Josefin |Strand|nolink=1}} |27 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Itiya|Dube|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Projer |first=Leonie |date=27 Setyembre 2026 |title=Ex-Miss packt aus: «Ich wurde nach der Krönung allein gelassen» |language=de |trans-title=Ex-beauty queen opens up: "I was left all alone after the crowning" |website=[[20 Minuten]] |url=https://www.20min.ch/story/miss-universe-switzerland-naima-acosta-kritik-103639872 |url-status=live |access-date=28 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260927203058/https://www.20min.ch/story/miss-universe-switzerland-naima-acosta-kritik-103639872 |archive-date=27 Setyembre 2026 |accessdate=}}</ref> |27 |[[Geneva]] |- |{{flagdeco|TZA}} [[Tanzania|Tansaniya]] |{{sortname|Queen Elizabeth |Makune|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=21 Setyembre 2026 |title=Elizabeth Makune Aibuka Miss Universe Tanzania 2026 |language=sw |trans-title=Elizabeth Makune Emerges as Miss Universe Tanzania 2026 |website=Global Publishers |url=https://globalpublishers.co.tz/2026/09/21/elizabeth-makune-aibuka-miss-universe-tanzania-2026/ |url-status=live |access-date=15 Oktubre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260921125437/https://globalpublishers.co.tz/2026/09/21/elizabeth-makune-aibuka-miss-universe-tanzania-2026/ |archive-date=21 Setyembre 2026}}</ref> |30 |[[Dar es Salaam]] |- |{{flagicon|ZAF}} [[Timog Aprika]] |{{sortname|Bajabulise|Thela|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Keteyi |first=Oluthando |date=21 Hulyo 2026 |title=Bajabulise Thela crowned Miss African Beauty Universe: A new face for South Africa at Miss Universe |url=https://iol.co.za/lifestyle/style-beauty/2026-07-20-bajabulise-thela-crowned-miss-african-beauty-universe-a-new-face-for-south-africa-at-miss-universe/ |access-date=26 Hulyo 2026 |website=Independent Online |language=en}}</ref> |23 |KaNyamazane |- |{{flagdeco|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Yurim|Kim|nolink=1}}<ref>{{cite web |last=Seong |first=Jong-hyun |date=30 Agosto 2026 |title=[포토] 김유림, '2026 미스유니버스코리아' 진 수상 |trans-title=[Photo] Kim Yurim Wins '2026 Miss Universe Korea' |url=https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260830135203/https://www.newsfreezone.co.kr/news/articleView.html?idxno=706448 |archive-date=30 Agosto 2026 |access-date=21 Setyembre 2026 |website=News Free Zone |language=ko}}</ref> |35 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|Timog Sudan}} [[Timog Sudan]] |{{sortname|Amylia |Deng|nolink=1}} |27 |[[Juba]] |- |{{flagdeco|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Vinita|Manoo|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=16 Setyembre 2026 |title=Introducing Miss Universe Trinidad And Tobago 2026, Vinita Manoo |language=en |website=Trinidad and Tobago Television |url=https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |url-status=live |access-date=21 Setyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917004312/https://www.ttt.live/introducing-miss-universe-trinidad-and-tobago-2026-vinita-manoo/ |archive-date=17 Setyembre 2026}}</ref> |36 |[[:en:San_Juan,_Trinidad_and_Tobago|San Juan]] |- |{{flagicon|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Sarrah|Brahmi|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Prima |first=Berkat |date=12 Hunyo 2026 |title=Tunisia Comeback di Miss Universe 2026 setelah Absen 55 Tahun |language=id |trans-title=Tunisia Makes Comeback at Miss Universe 2026 After 55 Years |website=IDN Times |editor=Kurniawan |editor-first=Wahyu |url=https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260612191503/https://www.idntimes.com/men/ladies/tunisia-comeback-di-miss-universe-2026-setelah-absen-55-tahun-c1c2-01-l8vsm-mk9cfm |archive-date=12 Hunyo 2026}}</ref> |33 |Sousse |- |{{flagdeco|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Alara |Eriç|nolink=1}}<ref>{{cite web |date=9 Oktubre 2026 |title=Güncel "Skandalları Bitmeyen Organizasyon "Miss Universe Türkiye" |trans-title="Miss Universe Türkiye": An Organization Plagued by Endless Scandals |url=https://modadergitv.com/turkiye-skandallari-bitmeyen-organizasyon-miss-universe/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20261009142614/https://modadergitv.com/turkiye-skandallari-bitmeyen-organizasyon-miss-universe/ |archive-date=9 Oktubre 2026 |access-date=15 Oktubre 2026 |website=Moda Dergi TV |language=tr}}</ref> |22 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|CHI}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Dominga|López|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Díaz |first=Nicolás |date=3 Agosto 2026 |title=Dominga López gana Miss Universo Chile 2026: competirá en versión internacional |language=es |trans-title=Dominga López wins Miss Universe Chile 2026: she will compete in the international version |website=Bío Bío |url=https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260803052748/https://www.biobiochile.cl/noticias/espectaculos-y-tv/tv/2026/08/03/candidata-de-vina-del-mar-gana-miss-universo-chile-2026-competira-en-version-internacional.shtml |archive-date=3 Agosto 2026}}</ref> |24 |[[Viña del Mar]] |- |{{flagicon|CHN}} [[Tsina]] |{{sortname|Shiqi |Wang|nolink=1}}<ref name=":4" /> |25 |[[Shanghai]] |- |{{flagdeco|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Mitchelle|Daka|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Waswa |first=Samson |date=2 Agosto 2026 |title=In pictures: Mitchelle Daka crowned first Miss Universe Uganda |language=en |website=Pulse Uganda |url=https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |url-status=live |access-date=4 Agosto 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802063914/https://www.pulse.ug/story/mitchelle-daka-crowned-first-miss-universe-uganda-2026080205525150427 |archive-date=2 Agosto 2026}}</ref> |29 |Budaka |- |{{flagicon|UKR}} [[Ukranya]] |{{sortname|Anna|Nikonova|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Kudryavchenko |first=Tamara |date=1 Hulyo 2026 |title=Дочка Ніконова стала володаркою корони "Міс Україна Всесвіт"-2026 |language=uk |trans-title=Nikonov's daughter became the owner of the crown "Miss Ukraine Universe"-2026 |website=Tablo ID |url=https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260701143537/https://tabloid.pravda.com.ua/beauty/dochka-igorya-nikonova-stala-mis-ukrajina-vsesvit-2026-2016603/ |archive-date=1 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Kiev|Kyiv]] |- |{{flagdeco|HUN}} [[Unggriya]] |{{sortname|Kamilla|Kiss|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 2026 |title=Megválasztották a Miss Universe Hungary idei királynőjét |trans-title=This year's queen of Miss Universe Hungary has been chosen |url=https://24.hu/szorakozas/2026/06/20/szepsegkiralyno-miss-universe-hungary-2026-kiss-kamilla/ |access-date=22 Hulyo 2026 |website=24.hu |language=hu}}</ref> |25 |Dunaújváros |- |{{flagicon|URU}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Lucía|Piñeyro|nolink=1}}<ref>{{cite news |date=31 Mayo 2026 |title=De Young al mundo: Lucía Piñeyro Lima es la nueva Miss Universo Uruguay |language=es |trans-title=From Young to the world: Lucía Piñeyro Lima is the new Miss Universe Uruguay |website=Uruguay Digital 365 |url=https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |url-status=live |access-date=26 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260601052440/https://uruguaydigital365.com/de-young-al-mundo-lucia-pineyro-lima-es-la-nueva-miss-universo-uruguay/ |archive-date=1 Hunyo 2026}}</ref> |35 |Young |} === Mga paparating na mga kompetisyong pambansa === {| class="wikitable sortable" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|PSE}} [[Estado ng Palestina|Palestina]]<ref>{{cite news |last=Tusing |first=David |date=12 August 2026 |title=Nadeen Ayoub to help select Palestine's Miss Universe 2026 representative |website=The National |url=https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2026/08/12/miss-universe-palestine-2026-nadeen-ayoub/ |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260813081048/https://www.thenationalnews.com/lifestyle/fashion-beauty/2026/08/12/miss-universe-palestine-2026-nadeen-ayoub/ |archivedate=13 August 2026 |accessdate=13 August 2026}}</ref> |Oktubre 2026 |} == Mga tala== {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|http://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Kastila ng CS1 (es)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Pranses ng CS1 (fr)]] spryyezuf2kbf6ypsrxs1hm2n1cbg73 St. John the Baptist Medical Center, Inc. 0 339628 2237094 2235698 2026-10-25T20:55:58Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237094 wikitext text/x-wiki {{For|pribadong ospital|Calamba Doctors' Hospital}} {{Infobox hospital | name = St. John the Baptist Medical Center, Inc. | image = | image_size = 300px | caption = | location = Parian Rd, Parian, [[Calamba, Laguna]] | country = [[Pilipinas]] | coordinates= {{coord|14|11|43|N|121|10|19|E|region:PH|display=inline,title}} | pushpin_map = Luzon#Philippines | type = Pribado | standards = ISO 9001: 2021 accredited | emergency = Level-Trauma | beds = more than 140 | pushpin_map = | key_people = | clinics = more than 50 | office = more than 100 | begin = 1997 | complete = 1998 (patapos) | open = Mayo 1999 | website = | wiki-Links = }} Ang '''St. John the Baptist Medical Center, Inc.''' o sa mailing '''SJBMCI''', ay isang pribadong ospital sa Parian Road, Calamba, Laguna na itinayo noong 1997 at binuksan noong Mayo 1999 sa publiko't mamamayan bilang isang pribadong ospital.<ref>https://medicareplusinc.com/iv/st-john-the-baptist-medical-center-inc</ref><ref>https://hospitals.contactnumbersph.com/st-john-the-baptist-medical-center/comment-page-2</ref> ==Pasilidad== Ang pasilidad ay may hanggang limang palapag na itinayo noong 1997.<ref>https://ph.indeed.com/cmp/St.-John-the-Baptist-Medical-Center,-Inc./reviews?fcountry=PH&floc=Calamba+City</ref><ref>https://phl.bizdirlib.com/node/59062 {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Sanggunian== {{reflist}} {{Calamba}} [[Kategorya:Calamba, Laguna]] [[Kategorya:Mga ospital sa Pilipinas]] 66nppw7s8hmx28wnbelh7swhsar6d7k Seborga 0 340062 2237086 2232339 2026-10-25T19:16:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237086 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Seborga|official_name=Comune di Seborga|native_name=''A Seborca/A Seburca''|image_shield=Seborga-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|43|49|34|N|7|41|40|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region={{RegioneIT|sigla=LIG}}|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=IM}} (IM)|mayor_party=|mayor=Enrico Ilariuzzi|area_footnotes=|area_total_km2=4.87|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Resident population|url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Seborghini|elevation_footnotes=|elevation_m=500|saint=[[Bernard of Clairvaux|San Bernardo]]|day=20 August|postal_code=18012|area_code=0184|website={{official website|http://www.comuneseborga.it}}|footnotes=|image_skyline=Seborga-panorama.jpg}}Ang '''Seborga''' ({{Langx|lij|A Seborca/A Seburca}})<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genova |language=it}}</ref> is a ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Imperia]], rehiyon ng [[Liguria]], hilagang-kanlurang [[Italya]]. Ito ay isang pamayanan malapit sa hangganang [[Pransiya|Pranses]]. Simula 1963, ito ay inaangkin din ng [[Prinsipalidad ng Seborga]], isang 'di-kinikilalang [[mikronasyon]]. Ang pangunahing mga gawaing ekonomiko ay ortikultura at turismo. Ang populasyon noong 2025 ay 283.<ref name="population2"><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en "Resident population"]. </cite></ref> Nasa talaan ito ng [[I borghi più belli d'Italia|''I Borghi più belli d'Italia'']] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Liguria |url=https://borghipiubelliditalia.it/liguria/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Demograpiko == {{Historical populations|1861|358|1871|367|1881|339|1901|295|1911|304|1921|328|1931|198|1936|203|1951|222|1961|247|1971|277|1981|267|1991|352|2001|340|2011|323|2021|281|cols=2|align=none|source=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]<ref>{{cite web|title=Popolazione residente dei comuni. Censimenti dal 1861 al 1991|trans-title=Resident population of the municipalities. Censuses from 1861 to 1991|url=https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|lang=it|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]|access-date=2026-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112200324/https://ebiblio.istat.it/digibib/Censimenti%20popolazione/Censimentipopolazioneresidentedal1861/RML0050288Pop_res_cens_1861_1991.pdf|archive-date=2025-11-12|url-status=dead}}</ref><ref name="timeseries">{{cite web|title=Dashboard Permanent census of population and housing|url=https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|publisher=[[National Institute of Statistics (Italy)|ISTAT]]|access-date=2026-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20250523181501/https://esploradati.censimentopopolazione.istat.it/databrowser/#/en/censtest/dashboards|archive-date=2025-05-23|url-status=dead}}</ref>}} == Ekonomiya == Kilala ang Seborga sa rehiyon para sa gawaing pang-agrikultura nito: sa partikular, ang paglilinang at pagkolekta ng mga [[olibo]] at mga pananim sa [[florikultura]]. Dahil sa publisidad ng Seborga bilang isang prinsipalidad, lumawak ang turismo nitong mga nakaraang taon. Naibalik din ang makasaysayang sentro ng bayan ng prinsipalidad, na tinitiyak na ang mga kagandahan nito ay protektado mula sa labis na pagpapaunlad ng komersiyo. == Kultura == Isang mahalagang pangyayaring kultural sa Seborga ang taunang pagdiriwang ni [[Bernardo ng Clairvaux|San Bernardo]], ang patron ng bayan, na isinasagawa tuwing Agosto 20. Kasama sa pagdiriwang ang isang prusisyon ng mga mamamayan at ang pagdadala ng isang estatwa ni Bernard.<ref>{{Citation |last=Principato di Seborga |title=Festa di San Bernardo 2016 - 20/08/16 |date=2016-08-22 |url=https://www.youtube.com/watch?v=eSkgC3q4dcs |archive-url=https://web.archive.org/web/20200219015603/https://www.youtube.com/watch?v=eSkgC3q4dcs&feature=youtu.be |access-date=2016-10-12 |archive-date=2020-02-19 |url-status=bot: unknown}}</ref> Ang [[Kinakapatid na lungsod|kakambal na lungsod]] ng Seborga ay [[L'Escarène]], [[Pransiya]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link ==   * {{In lang|it}} [http://www.comuneseborga.it Opisyal na website ng Seborga] * [https://www.nytimes.com/2009/12/13/world/europe/13carbone.html?_r=2 Si Giorgio Carbone, Nahalal na Prinsipe ng Seborga, ay Pumanaw sa Edad na 73] {{Province of Imperia}} [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 773zgdz2s5zmuljmtgkd37di6ynrq3n Rocca Pietore 0 340522 2237068 2232372 2026-10-25T16:26:39Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237068 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Rocca Pietore|official_name=Comune di Rocca Pietore|native_name=|image=Moe nord civetta.jpg|image_size=|caption=|image_shield=Rocca Pietore-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|46|26|N|11|59|E|type:city(1,388)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[Province of Belluno|Belluno]] (BL)|frazioni=Laste, Calloneghe|mayor_party=|mayor=Severino Andrea De Bernardin|area_footnotes=|area_total_km2=73.29|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Rocchesani|elevation_footnotes=|elevation_m=1143|saint=|day=|postal_code=32020|area_code=0437|website={{official website |www.comune.roccapiettore.bl.it}}|footnotes=}}Ang '''Rocca Pietore''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Belluno]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|160|km|mi}} hilaga ng [[Venecia]] at mga {{Convert|40|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Belluno]]. Ang ''[[frazione]]'' nito ng Sottoguda ay isa sa [[I borghi più belli d'Italia|I Borghi più belli d'Italia]] ("Ang mga pinakamagandang nayon ng Italya").<ref>{{Cite web |title=Veneto |url=https://borghipiubelliditalia.it/veneto/ |access-date=31 July 2023 |language=it}}</ref> == Heograpiyang pisikal == Ito ay may lawak na humigit-kumulang 75 km² na umaabot mula sa Punta Serauta upang isama ang buong lambak ng Pettorina, ang nayon ng Laste halos hanggang sa Pieve di Livinallongo, ang [[Frazione|''frazione'']] ng Calloneghe kasama ang Santa Maria delle Grazie at Lake Alleghe, ang kanang bahagi ng orograpiko na pagmamay-ari ng Rocca. == Kasaysayan == Ang orihinal na populasyon ng mga Lambak ng Pettorina at Laste ay nagmula sa mga Lambak ng Adige at [[Isarco]], tulad ng mga tao ng mga lambak ng Badia, Gardena, Fassa, at Livinallongo. Noong sinaunang panahon, ang teritoryo ng Rocca Pietore ay isang arimannia ng mga Lombardo. Ang Arimannia ay mga pamayanang militar na itinayo upang ipagtanggol ang isang partikular na teritoryo at kontrolado ng isang kuta. Sa kasong ito, ang sinaunang Rocca Bruna (Rukepraun sa Aleman). == Simbolo == Ang eskudo de armas at ang bandila ay ipinagkaloob sa pamamagitan ng Dekreto ng Pangulo ng Republika noong Enero 29, 2003.<ref>{{cita web|url=https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/roccapietore.html|titolo=Rocca Pietore (Belluno) D.P.R. 29.01.2003 concessione di stemma e gonfalone|accesso=14 agosto 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230405212457/https://presidenza.governo.it/onorificenze_araldica/araldica/emblemi/2003/comuni/roccapietore.html |date=5 Abril 2023 }}</ref> == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}}{{Province of Belluno}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] hzbb9pugiqk03jm4txc6l6bsx71mbp0 USCIS Visa Bulletin 0 340584 2237214 2236731 2026-10-26T02:27:37Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2237214 wikitext text/x-wiki {{multiple image |direction = horizontal |header = USCIS Visa Bulletin<ref>https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/visa-law0/visa-bulletin/2027/visa-bulletin-for-october-2026.html</ref> |align = right |total_width = 300 |image1 = Flag of the United States (DDD-F-416E specifications).svg |caption1 = Ang bandila ng Estados Unidos |image2 = U.S. Department of State official seal.svg |caption2 = Ang logo ng US State Department }} Ang '''The Visa Bulletin''' ng '''USCIS''', ay ang buwanang pam-publikong inilalabas ng U.S. State Department na nagsasaad kung kailan umaabante ang takbo at proseso ng bawat Visa sa bawat bansa. Upang mag isyu at makakuha ng Green Card (Berdeng kard) na mag apply para sa mga aplikanteng pupunta sa [[Estados Unidos]].<ref><https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/visa-law0/visa-bulletin/2027/visa-bulletin-for-october-2026.html {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa buong mundo o ang "All Countries Chargeability" ay ang mga aplikanteng nag-apply para makakuha ng Green Card papunta sa Amerika, ay umaabot ng mahigit 6 hanggang 8 na taon pag hihintay, maliban sa apat na bansa ang mga: [[Tsina]], [[India]], [[Mehiko]] at [[Pilipinas]]. Ang Mehiko at Pilipinas ay ang isa sa mga bansang ''oversubscribed'' o ang may pinakamahabang bilang nang naka-pila upang maging imigrante sa Amerika. Ay naghihintay ng mahigit 10-13 taon.<ref>https://www.boundless.com/blog/visa-bulletin</ref><ref>{{Cite web |url=https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/visa-law0/visa-bulletin.html |title=Archive copy |access-date=2026-10-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260713194718/https://travel.state.gov/content/travel/en/legal/visa-law0/visa-bulletin.html |archive-date=2026-07-13 |url-status=dead}}</ref> ==Presensya para sa Pamilyang Isponsor (Porm I-130)== ===Ika-una: ({{color|darkgreen|F1}})=== * Para sa mga (''Unmarried Son & Daughters'' of U.S. Citizen) matandang anak na walang asawa ng isang U.S Citizen, 21 taon gulang pataas. Ay higit na nag hihintay mula 6-8 na taon para sa pangkalahatang bansa maliban sa Pilipinas na nag hihintay ng 10-13 taon at Mehiko ay 15-18 na taon. ===Pangalawa=== ; A. ({{color|blue|F2A}}) * Ang F2A ay para sa mga (''Spouses of Unamarried Child under 21 of age & Permanent Resident'') ay para sa mga ikinasal at may mga anak na 21 taon gulang pababa. ; B. ({{color|darkblue|F2B}}) * Para sa mga (''Unmarried Son & Daughters'' of Permanent Resident (LPR)) matatandang anak na walang asawa ng isang Lawful Permanent Resident o Green Card Holder. ===Pangatlo; ({{color|gold|F3}})=== * Para sa mga (''Married Son & Daughters'' of U.S. Citizen) matandang anak na may asawa ng isang U.S. Citizen, 21 taon gulang pataas, ay ikinasal bago makalapag sa Amerika. Ay nag hihintay ng mahigit 20+ taon para sa mga Pilipino. ===Pang-apat; ({{red|F4}})=== * Para sa mga (''Brothers & Sisters of U.S. Citizen'') mga kapatid ng isang U.S. Citizen. Ay mahigit nag hihintay ng mahigit 20-25+ na taon. Ay ang pinakamatagal sa bawat kategorya. ==Pinal na aksyon ng petsa sa bawat pamilya== {{Update|[[Bisa]]|date=Oktubre 2026}} ; Kasalukuyang Oktubre 2026 {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Pamilyang Isponsor''' |'''Lahat ng bansa maliban sa nakalista''' |'''[[Kalupaang Tsina]]''' |'''[[Indiya]]''' |'''[[Mehiko]]''' |'''[[Pilipinas]]''' |- | {{color|darkgreen|F1}} || 22ENE20 || 22ENE20 || 22ENE20 || 08SET08 || 01NOB13 |- | {{color|blue|F2A}} || 22SET26 || 22SET26 || 22SET26 || 22MAR26 || 22SET26 |- | {{color|darkblue|F2B}} || 22AGO19 || 22AGO19 || 22AGO19 || 15MAY[[2010|10]] || 01OKT13 |- | {{color|gold|F3}} || 22OKT14 || 22OKT14 || 22OKT14 || 01HUL01 || 22HUL06 |- | {{red|F4}} || 22OKT11 || 22OKT11 || 15DIS06 || 22ABR01 || 15MAY08 |} ==Petsa ng pag-petisyon para sa pamilyang inisponsor ng aplikasyong visa == ; Kasalukuyang Oktubre 2026 {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Pamilyang Isponsor''' |'''Lahat ng bansa maliban sa nakalista''' |'''[[Kalupaang Tsina]]''' |'''[[Indiya]]''' |'''[[Mehiko]]''' |'''[[Pilipinas]]''' |- | {{color|darkgreen|F1}} || 01PEB20 || 01PEB20 || 01PEB20 || 01DIS[[2008|08]] || 22ABR15 |- | {{color|blue|F2A}} || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} |- | {{color|darkblue|F2B}} || 01SET19 || 01SET19 || 01SET19 || 22MAR11 || 01OKT14 |- | {{color|gold|F3}} || 01NOB14 || 01NOB14 || 01NOB14 || 01DIS[[2002|02]] || 22OKT[[2006|06]] |- | {{red|F4}} || 01NOB11 || 01NOB11 || 01PEB[[2007|07]] || 30ABR[[2001|01]] || 22MAR[[2009|09]] |} ==Pinal na aksyon para sa mga empleyado base sa pananam na kaso == ; Kasalukuyang Oktubre 2026 {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Pamilyang Isponsor''' |'''Lahat ng bansa maliban sa nakalista''' |'''[[Kalupaang Tsina]]''' |'''[[Indiya]]''' |'''[[Mehiko]]''' |'''[[Pilipinas]]''' |- |1st || {{green|KASALUKUYAN}} || 01HUL13 || 01PEB13 || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} |- |2nd || 01ENE25 || 01OKT25 || 01NOB13 || 01ENE25 || 01ENE25 |- |3rd || 15MAY24 || 08ENE22 || 01ENE14 || 15MAY24 || 15AUG23 |- |Ibang Manggawa || 01ENE22 || 01OKT19 || 01ENE14 || 01ENE22 || 01ENE22 |- |4th || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 |- |Certain Religous Workers || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 |- |5th Unreserved || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} || 16DIS16 || 16DIS23 || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} |- |5th Set Aside Rural || rowspan="3"|{{green|KASALUKUYAN}} || rowspan="3"|{{green|KASALUKUYAN}} |- |5th Set Aside Unemployment |- |5th Set Aside Infrastructure |} {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Pamilyang Isponsor''' |'''Lahat ng bansa maliban sa nakalista''' |'''[[Kalupaang Tsina]]''' |'''[[Indiya]]''' |'''[[Mehiko]]''' |'''[[Pilipinas]]''' |- |1st || {{green|KASALUKUYAN}} || 01HUL24 || 01PEB24 || {{green|KASALUKUYAN}} || {{green|KASALUKUYAN}} |- |2nd || 15MAR26 || 01JAN23 || 15ENE15 || 15MAR26 || 15MAR26 |- |3rd || 01AGO24 || 01ABR24 || 15ENE15 || 01AGO24 || 01AGO24 |- |Ibang Manggawa || 01HUN22 || 01OKT20 || 15ENE15 || 01HUN22 || 01HUN22 |- |4th || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 || 15DIS22 |- |Certain Religous Workers || 01ENE25 || 01ENE25 || 01ENE15 || 01ENE25 || 01ENE25 |- |5th Unreserved || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} || 01MAR24 || 01MAY24 || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} || rowspan="4"|{{green|KASALUKUYAN}} |- |5th Set Aside Rural || rowspan="3"|{{green|KASALUKUYAN}} || rowspan="3"|{{green|KASALUKUYAN}} |- |5th Set Aside Unemployment |- |5th Set Aside Infrastructure |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Ugnayang panlabas ng Estados Unidos]] [[Kategorya:Patakaran sa bisa ayon sa bansa|Estados Unidos]] g4l3a1tax4v1dmnq53bfallls1z86rm Sona, Italy 0 340737 2236997 2236992 2026-10-25T11:59:10Z Xqbot 14117 Robot: Fixing double redirect from [[Sona, Verona]] to [[Sona, Veneto]] 2236997 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Sona, Veneto]] 4rsh9su226kegaqeyyy7iajl1014d04 Terrazzo, Italy 0 340739 2236999 2026-10-25T11:59:17Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Terrazzo, Italy]] sa [[Terrazzo, Veneto]] 2236999 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Terrazzo, Veneto]] ktntarah7cxshx68l4los1t56b9xai2 Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Rovigo 0 340740 2237010 2026-10-25T12:15:09Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1354498953|List of municipalities of the Province of Rovigo]]" 2237010 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 50 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Rovigo]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {| class="static-row-numbers plainrowheaders vertical-align-top sticky-header-multi sort-under sortable wikitable" |- class="static-row-header" style="text-align:center;vertical-align:bottom;" !Munisipalidad !Populasyon (2026)<ref>{{Cite web |title=Resident population |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> !Lawak (km²)<ref>{{Cite web |title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 |url=https://www.istat.it/it/archivio/156224 |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=it}}</ref> !Densidad |- |[[Adria]] |18,878 |113.39 |166.5 |- |[[Ariano nel Polesine]] |3,757 |80.63 |46.6 |- |[[Arquà Polesine]] |2,578 |19.93 |129.4 |- |[[Badia Polesine]] |10,378 |44.53 |233.1 |- |[[Bagnolo di Po]] |1,203 |21.36 |56.3 |- |[[Bergantino]] |2,340 |17.97 |130.2 |- |[[Bosaro]] |1,412 |6.12 |230.7 |- |[[Calto]] |699 |10.85 |64.4 |- |Canaro |2,569 |32.65 |78.7 |- |Canda |812 |14.37 |56.5 |- |Castelguglielmo |1,510 |22.13 |68.2 |- |Castelmassa |4,026 |11.84 |340.0 |- |[[Castelnovo Bariano]] |2,588 |37.91 |68.3 |- |[[Ceneselli]] |1,573 |28.62 |55.0 |- |[[Ceregnano]] |3,377 |30.17 |111.9 |- |[[Corbola]] |2,246 |18.55 |121.1 |- |[[Costa di Rovigo]] |2,420 |16.07 |150.6 |- |Crespino |1,787 |31.86 |56.1 |- |Ficarolo |2,199 |18.08 |121.6 |- |[[Fiesso Umbertiano]] |3,882 |27.54 |141.0 |- |[[Frassinelle Polesine]] |1,326 |21.98 |60.3 |- |[[Fratta Polesine]] |2,445 |20.97 |116.6 |- |[[Gaiba]] |932 |11.99 |77.7 |- |[[Gavello]] |1,418 |24.37 |58.2 |- |[[Giacciano con Baruchella]] |2,083 |18.42 |113.1 |- |[[Guarda Veneta]] |1,100 |17.21 |63.9 |- |[[Lendinara]] |11,538 |55.06 |209.6 |- |Loreo |3,177 |39.84 |79.7 |- |[[Villadose|Lusia]] |3,196 |17.68 |180.8 |- |[[Melara]] |1,704 |17.58 |96.9 |- |[[Occhiobello]] |12,022 |32.33 |371.9 |- |[[Papozze]] |1,408 |21.49 |65.5 |- |[[Pettorazza Grimani]] |1,392 |21.45 |64.9 |- |[[Pincara]] |1,062 |17.51 |60.7 |- |[[Polesella]] |3,676 |16.41 |224.0 |- |[[Pontecchio Polesine]] |2,222 |11.53 |192.7 |- |[[Porto Tolle]] |8,607 |256.88 |33.5 |- |[[Porto Viro]] |13,675 |133.77 |102.2 |- |[[Rosolina]] |6,043 |74.69 |80.9 |- |[[Rovigo]] |49,994 |108.81 |459.5 |- |[[Salara]] |1,027 |14.16 |72.5 |- |[[San Bellino]] |1,075 |15.83 |67.9 |- |[[San Martino di Venezze]] |3,806 |31.05 |122.6 |- |[[Stienta]] |3,019 |24.02 |125.7 |- |[[Taglio di Po]] |7,836 |78.68 |99.6 |- |[[Trecenta]] |2,605 |35.08 |74.3 |- |Villadose |4,640 |32.07 |144.7 |- |[[Villamarzana]] |1,112 |14.15 |78.6 |- |[[Villanova del Ghebbo]] |1,933 |11.73 |164.8 |- |[[Villanova Marchesana]] |876 |18.05 |48.5 |} bvhp1t4cszwnfikxhht6v2ravfqaa3q 2237011 2237010 2026-10-25T12:15:45Z Ryomaandres 8044 2237011 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 50 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Rovigo]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {| class="static-row-numbers plainrowheaders vertical-align-top sticky-header-multi sort-under sortable wikitable" |- class="static-row-header" style="text-align:center;vertical-align:bottom;" !Munisipalidad !Populasyon (2026)<ref>{{Cite web |title=Resident population |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> !Lawak (km²)<ref>{{Cite web |title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 |url=https://www.istat.it/it/archivio/156224 |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=it}}</ref> !Densidad |- |[[Adria]] |18,878 |113.39 |166.5 |- |[[Ariano nel Polesine]] |3,757 |80.63 |46.6 |- |[[Arquà Polesine]] |2,578 |19.93 |129.4 |- |[[Badia Polesine]] |10,378 |44.53 |233.1 |- |[[Bagnolo di Po]] |1,203 |21.36 |56.3 |- |[[Bergantino]] |2,340 |17.97 |130.2 |- |[[Bosaro]] |1,412 |6.12 |230.7 |- |[[Calto]] |699 |10.85 |64.4 |- |Canaro |2,569 |32.65 |78.7 |- |Canda |812 |14.37 |56.5 |- |Castelguglielmo |1,510 |22.13 |68.2 |- |Castelmassa |4,026 |11.84 |340.0 |- |[[Castelnovo Bariano]] |2,588 |37.91 |68.3 |- |[[Ceneselli]] |1,573 |28.62 |55.0 |- |[[Ceregnano]] |3,377 |30.17 |111.9 |- |[[Corbola]] |2,246 |18.55 |121.1 |- |[[Costa di Rovigo]] |2,420 |16.07 |150.6 |- |Crespino |1,787 |31.86 |56.1 |- |Ficarolo |2,199 |18.08 |121.6 |- |[[Fiesso Umbertiano]] |3,882 |27.54 |141.0 |- |[[Frassinelle Polesine]] |1,326 |21.98 |60.3 |- |[[Fratta Polesine]] |2,445 |20.97 |116.6 |- |[[Gaiba]] |932 |11.99 |77.7 |- |[[Gavello]] |1,418 |24.37 |58.2 |- |[[Giacciano con Baruchella]] |2,083 |18.42 |113.1 |- |[[Guarda Veneta]] |1,100 |17.21 |63.9 |- |[[Lendinara]] |11,538 |55.06 |209.6 |- |Loreo |3,177 |39.84 |79.7 |- |[[Villadose|Lusia]] |3,196 |17.68 |180.8 |- |[[Melara]] |1,704 |17.58 |96.9 |- |[[Occhiobello]] |12,022 |32.33 |371.9 |- |[[Papozze]] |1,408 |21.49 |65.5 |- |[[Pettorazza Grimani]] |1,392 |21.45 |64.9 |- |[[Pincara]] |1,062 |17.51 |60.7 |- |[[Polesella]] |3,676 |16.41 |224.0 |- |[[Pontecchio Polesine]] |2,222 |11.53 |192.7 |- |[[Porto Tolle]] |8,607 |256.88 |33.5 |- |[[Porto Viro]] |13,675 |133.77 |102.2 |- |[[Rosolina]] |6,043 |74.69 |80.9 |- |[[Rovigo]] |49,994 |108.81 |459.5 |- |[[Salara]] |1,027 |14.16 |72.5 |- |[[San Bellino]] |1,075 |15.83 |67.9 |- |[[San Martino di Venezze]] |3,806 |31.05 |122.6 |- |[[Stienta]] |3,019 |24.02 |125.7 |- |[[Taglio di Po]] |7,836 |78.68 |99.6 |- |[[Trecenta]] |2,605 |35.08 |74.3 |- |Villadose |4,640 |32.07 |144.7 |- |[[Villamarzana]] |1,112 |14.15 |78.6 |- |[[Villanova del Ghebbo]] |1,933 |11.73 |164.8 |- |[[Villanova Marchesana]] |876 |18.05 |48.5 |} == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}}{{Province of Rovigo}} bdsod245nqmdau0j6bwxbl1q4vxnzbv 2237161 2237011 2026-10-26T00:36:51Z Ryomaandres 8044 2237161 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 50 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Rovigo]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {| class="static-row-numbers plainrowheaders vertical-align-top sticky-header-multi sort-under sortable wikitable" |- class="static-row-header" style="text-align:center;vertical-align:bottom;" !Munisipalidad !Populasyon (2026)<ref>{{Cite web |title=Resident population |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> !Lawak (km²)<ref>{{Cite web |title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 |url=https://www.istat.it/it/archivio/156224 |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=it}}</ref> !Densidad |- |[[Adria]] |18,878 |113.39 |166.5 |- |[[Ariano nel Polesine]] |3,757 |80.63 |46.6 |- |[[Arquà Polesine]] |2,578 |19.93 |129.4 |- |[[Badia Polesine]] |10,378 |44.53 |233.1 |- |[[Bagnolo di Po]] |1,203 |21.36 |56.3 |- |[[Bergantino]] |2,340 |17.97 |130.2 |- |[[Bosaro]] |1,412 |6.12 |230.7 |- |[[Calto]] |699 |10.85 |64.4 |- |Canaro |2,569 |32.65 |78.7 |- |Canda |812 |14.37 |56.5 |- |Castelguglielmo |1,510 |22.13 |68.2 |- |Castelmassa |4,026 |11.84 |340.0 |- |[[Castelnovo Bariano]] |2,588 |37.91 |68.3 |- |[[Ceneselli]] |1,573 |28.62 |55.0 |- |[[Ceregnano]] |3,377 |30.17 |111.9 |- |[[Corbola]] |2,246 |18.55 |121.1 |- |[[Costa di Rovigo]] |2,420 |16.07 |150.6 |- |Crespino |1,787 |31.86 |56.1 |- |Ficarolo |2,199 |18.08 |121.6 |- |[[Fiesso Umbertiano]] |3,882 |27.54 |141.0 |- |[[Frassinelle Polesine]] |1,326 |21.98 |60.3 |- |[[Fratta Polesine]] |2,445 |20.97 |116.6 |- |[[Gaiba]] |932 |11.99 |77.7 |- |[[Gavello]] |1,418 |24.37 |58.2 |- |[[Giacciano con Baruchella]] |2,083 |18.42 |113.1 |- |[[Guarda Veneta]] |1,100 |17.21 |63.9 |- |[[Lendinara]] |11,538 |55.06 |209.6 |- |Loreo |3,177 |39.84 |79.7 |- |[[Lusia]] |3,196 |17.68 |180.8 |- |[[Melara]] |1,704 |17.58 |96.9 |- |[[Occhiobello]] |12,022 |32.33 |371.9 |- |[[Papozze]] |1,408 |21.49 |65.5 |- |[[Pettorazza Grimani]] |1,392 |21.45 |64.9 |- |[[Pincara]] |1,062 |17.51 |60.7 |- |[[Polesella]] |3,676 |16.41 |224.0 |- |[[Pontecchio Polesine]] |2,222 |11.53 |192.7 |- |[[Porto Tolle]] |8,607 |256.88 |33.5 |- |[[Porto Viro]] |13,675 |133.77 |102.2 |- |[[Rosolina]] |6,043 |74.69 |80.9 |- |[[Rovigo]] |49,994 |108.81 |459.5 |- |[[Salara]] |1,027 |14.16 |72.5 |- |[[San Bellino]] |1,075 |15.83 |67.9 |- |[[San Martino di Venezze]] |3,806 |31.05 |122.6 |- |[[Stienta]] |3,019 |24.02 |125.7 |- |[[Taglio di Po]] |7,836 |78.68 |99.6 |- |[[Trecenta]] |2,605 |35.08 |74.3 |- |Villadose |4,640 |32.07 |144.7 |- |[[Villamarzana]] |1,112 |14.15 |78.6 |- |[[Villanova del Ghebbo]] |1,933 |11.73 |164.8 |- |[[Villanova Marchesana]] |876 |18.05 |48.5 |} == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}}{{Province of Rovigo}} tj02c408f7gmde7tejwtoeq4r6cepo4 2237227 2237161 2026-10-26T04:02:33Z Ryomaandres 8044 2237227 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 50 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Rovigo]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {| class="static-row-numbers plainrowheaders vertical-align-top sticky-header-multi sort-under sortable wikitable" |- class="static-row-header" style="text-align:center;vertical-align:bottom;" !Munisipalidad !Populasyon (2026)<ref>{{Cite web |title=Resident population |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> !Lawak (km²)<ref>{{Cite web |title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 |url=https://www.istat.it/it/archivio/156224 |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=it}}</ref> !Densidad |- |[[Adria]] |18,878 |113.39 |166.5 |- |[[Ariano nel Polesine]] |3,757 |80.63 |46.6 |- |[[Arquà Polesine]] |2,578 |19.93 |129.4 |- |[[Badia Polesine]] |10,378 |44.53 |233.1 |- |[[Bagnolo di Po]] |1,203 |21.36 |56.3 |- |[[Bergantino]] |2,340 |17.97 |130.2 |- |[[Bosaro]] |1,412 |6.12 |230.7 |- |[[Calto]] |699 |10.85 |64.4 |- |[[Canaro]] |2,569 |32.65 |78.7 |- |[[Canda]] |812 |14.37 |56.5 |- |[[Castelguglielmo]] |1,510 |22.13 |68.2 |- |[[Castelmassa]] |4,026 |11.84 |340.0 |- |[[Castelnovo Bariano]] |2,588 |37.91 |68.3 |- |[[Ceneselli]] |1,573 |28.62 |55.0 |- |[[Ceregnano]] |3,377 |30.17 |111.9 |- |[[Corbola]] |2,246 |18.55 |121.1 |- |[[Costa di Rovigo]] |2,420 |16.07 |150.6 |- |[[Crespino]] |1,787 |31.86 |56.1 |- |[[Ficarolo]] |2,199 |18.08 |121.6 |- |[[Fiesso Umbertiano]] |3,882 |27.54 |141.0 |- |[[Frassinelle Polesine]] |1,326 |21.98 |60.3 |- |[[Fratta Polesine]] |2,445 |20.97 |116.6 |- |[[Gaiba]] |932 |11.99 |77.7 |- |[[Gavello]] |1,418 |24.37 |58.2 |- |[[Giacciano con Baruchella]] |2,083 |18.42 |113.1 |- |[[Guarda Veneta]] |1,100 |17.21 |63.9 |- |[[Lendinara]] |11,538 |55.06 |209.6 |- |[[Loreo]] |3,177 |39.84 |79.7 |- |[[Lusia]] |3,196 |17.68 |180.8 |- |[[Melara]] |1,704 |17.58 |96.9 |- |[[Occhiobello]] |12,022 |32.33 |371.9 |- |[[Papozze]] |1,408 |21.49 |65.5 |- |[[Pettorazza Grimani]] |1,392 |21.45 |64.9 |- |[[Pincara]] |1,062 |17.51 |60.7 |- |[[Polesella]] |3,676 |16.41 |224.0 |- |[[Pontecchio Polesine]] |2,222 |11.53 |192.7 |- |[[Porto Tolle]] |8,607 |256.88 |33.5 |- |[[Porto Viro]] |13,675 |133.77 |102.2 |- |[[Rosolina]] |6,043 |74.69 |80.9 |- |[[Rovigo]] |49,994 |108.81 |459.5 |- |[[Salara]] |1,027 |14.16 |72.5 |- |[[San Bellino]] |1,075 |15.83 |67.9 |- |[[San Martino di Venezze]] |3,806 |31.05 |122.6 |- |[[Stienta]] |3,019 |24.02 |125.7 |- |[[Taglio di Po]] |7,836 |78.68 |99.6 |- |[[Trecenta]] |2,605 |35.08 |74.3 |- |[[Villadose]] |4,640 |32.07 |144.7 |- |[[Villamarzana]] |1,112 |14.15 |78.6 |- |[[Villanova del Ghebbo]] |1,933 |11.73 |164.8 |- |[[Villanova Marchesana]] |876 |18.05 |48.5 |} == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}}{{Province of Rovigo}} d6sxqmyyyrkfkdipgkwg7exq36xlsfz 2237260 2237227 2026-10-26T04:44:44Z Ryomaandres 8044 2237260 wikitext text/x-wiki Ang sumusunod ay isang talaan ng 50 munisipalidad (mga ''[[comune]]'') ng [[Lalawigan ng Rovigo]], rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. {| class="static-row-numbers plainrowheaders vertical-align-top sticky-header-multi sort-under sortable wikitable" |- class="static-row-header" style="text-align:center;vertical-align:bottom;" !Munisipalidad !Populasyon (2026)<ref>{{Cite web |title=Resident population |url=https://demo.istat.it/app/?i=POS&l=en |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref> !Lawak (km²)<ref>{{Cite web |title=Superficie di Comuni Province e Regioni italiane al 9 ottobre 2011 |url=https://www.istat.it/it/archivio/156224 |publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]] |language=it}}</ref> !Densidad |- |[[Adria]] |18,878 |113.39 |166.5 |- |[[Ariano nel Polesine]] |3,757 |80.63 |46.6 |- |[[Arquà Polesine]] |2,578 |19.93 |129.4 |- |[[Badia Polesine]] |10,378 |44.53 |233.1 |- |[[Bagnolo di Po]] |1,203 |21.36 |56.3 |- |[[Bergantino]] |2,340 |17.97 |130.2 |- |[[Bosaro]] |1,412 |6.12 |230.7 |- |[[Calto]] |699 |10.85 |64.4 |- |[[Canaro, Veneto|Canaro]] |2,569 |32.65 |78.7 |- |[[Canda]] |812 |14.37 |56.5 |- |[[Castelguglielmo]] |1,510 |22.13 |68.2 |- |[[Castelmassa]] |4,026 |11.84 |340.0 |- |[[Castelnovo Bariano]] |2,588 |37.91 |68.3 |- |[[Ceneselli]] |1,573 |28.62 |55.0 |- |[[Ceregnano]] |3,377 |30.17 |111.9 |- |[[Corbola]] |2,246 |18.55 |121.1 |- |[[Costa di Rovigo]] |2,420 |16.07 |150.6 |- |[[Crespino]] |1,787 |31.86 |56.1 |- |[[Ficarolo]] |2,199 |18.08 |121.6 |- |[[Fiesso Umbertiano]] |3,882 |27.54 |141.0 |- |[[Frassinelle Polesine]] |1,326 |21.98 |60.3 |- |[[Fratta Polesine]] |2,445 |20.97 |116.6 |- |[[Gaiba]] |932 |11.99 |77.7 |- |[[Gavello]] |1,418 |24.37 |58.2 |- |[[Giacciano con Baruchella]] |2,083 |18.42 |113.1 |- |[[Guarda Veneta]] |1,100 |17.21 |63.9 |- |[[Lendinara]] |11,538 |55.06 |209.6 |- |[[Loreo, Italy|Loreo]] |3,177 |39.84 |79.7 |- |[[Lusia]] |3,196 |17.68 |180.8 |- |[[Melara]] |1,704 |17.58 |96.9 |- |[[Occhiobello]] |12,022 |32.33 |371.9 |- |[[Papozze]] |1,408 |21.49 |65.5 |- |[[Pettorazza Grimani]] |1,392 |21.45 |64.9 |- |[[Pincara]] |1,062 |17.51 |60.7 |- |[[Polesella]] |3,676 |16.41 |224.0 |- |[[Pontecchio Polesine]] |2,222 |11.53 |192.7 |- |[[Porto Tolle]] |8,607 |256.88 |33.5 |- |[[Porto Viro]] |13,675 |133.77 |102.2 |- |[[Rosolina]] |6,043 |74.69 |80.9 |- |[[Rovigo]] |49,994 |108.81 |459.5 |- |[[Salara]] |1,027 |14.16 |72.5 |- |[[San Bellino]] |1,075 |15.83 |67.9 |- |[[San Martino di Venezze]] |3,806 |31.05 |122.6 |- |[[Stienta]] |3,019 |24.02 |125.7 |- |[[Taglio di Po]] |7,836 |78.68 |99.6 |- |[[Trecenta]] |2,605 |35.08 |74.3 |- |[[Villadose]] |4,640 |32.07 |144.7 |- |[[Villamarzana]] |1,112 |14.15 |78.6 |- |[[Villanova del Ghebbo]] |1,933 |11.73 |164.8 |- |[[Villanova Marchesana]] |876 |18.05 |48.5 |} == Mga sanggunian == <references />{{Veneto}}{{Province of Rovigo}} 5a0r27n9ysv975gev8i16801b1556a6 Po (ilog) 0 340741 2237172 2026-10-26T00:59:01Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Ilog Po]] 2237172 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ilog Po]] 9y5un2hn5j94i2e6cm1pu0cg0uqf738 Usapan:Buknoy Glamurrr 1 340742 2237181 2026-10-26T01:08:47Z ~2026-56944-38 168013 Father’s Name and Relationship to Politics 2237181 wikitext text/x-wiki Buknoy Glamur “Andrew Luis Lapid” is also a son of Andrew S Lapid of Porac (Senator Lito Lapid’s Nephew ) Senator Lito Lapid was disowning Buknoy as his grand child since the said personality was a illegitimate child of Andrew. g2brm3gwyheq5c2mxko7df96pw15ajh Bagnolo di Po 0 340743 2237231 2026-10-26T04:09:49Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374969290|Bagnolo di Po]]" 2237231 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnolo di Po|official_name=Comune di Bagnolo di Po|native_name=|image=Piazza Guglielmo Marconi (Bagnolo di Po).jpg|image_size=|caption=[[Guglielmo Marconi]] Square and Town Hall in the centre of Bagnolo di Po|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|01|N|11|30|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Runzi|mayor_party=|mayor=Pietro Caberletti|area_footnotes=|area_total_km2=21.36|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |date=March 3, 2016 }}</ref>|population_demonym=Bagnolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=7|saint=|day=|postal_code=45022|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bagnolodipo.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Bagnolo di Po''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay napapaligiran ng iba pang mga komuna ng [[Castelguglielmo]], [[Trecenta]], [[Canda]], at [[Ficarolo]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2dcyjdmr1c8baf0ph37nihq81cxicsk 2237243 2237231 2026-10-26T04:25:45Z Ryomaandres 8044 2237243 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnolo di Po|official_name=Comune di Bagnolo di Po|native_name=|image=Piazza Guglielmo Marconi (Bagnolo di Po).jpg|image_size=|caption=Plaza [[Guglielmo Marconi]] at munisipyo sa sentro ng Bagnolo di Po|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|01|N|11|30|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Runzi|mayor_party=|mayor=Pietro Caberletti|area_footnotes=|area_total_km2=21.36|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |date=March 3, 2016 }}</ref>|population_demonym=Bagnolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=7|saint=|day=|postal_code=45022|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bagnolodipo.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Bagnolo di Po''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay napapaligiran ng iba pang mga komuna ng [[Castelguglielmo]], [[Trecenta]], [[Canda]], at [[Ficarolo]]. == Kasaysayan == Karaniwang tinatawag na Bagnolo, dahil sa heograpikal na ayos nito, walang alinlangan na hindi ito gaanong maasikaso kumpara sa ibang mga bayan sa lugar ng [[Polesine]] noon. Iniuulat ng lahat ng dokumentong Veneciano at ng mga [[Este]] ang kasaganaan ng tubig sa lugar at ang pagkakaroon ng mga latian sa mahabang panahon ng taon. Ang Balneum, isang lugar na mayaman sa mga lawa ng tubig, ay madalas na binabanggit, lalo na para sa iba't ibang pagbaha ng mga ilog [[Ilog Po|Po]], [[Adigio]], at [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|Tartaro]]. Ang mga proyektong reklamasyon ng lupa na isinagawa ng pamilyang Bentivoglio noong ika-15 siglo ang nagbigay-daan upang maitayo ang mga unang permanenteng paninirahan, lalo na ang mga noong ika-19 na siglo, nang magsimulang gumana ang mga bomba ng tubig. Ang nakalulungkot na sikat na baha noong 1951, na dulot ng "pagsira" ng ilog ng Po, ay nagdulot ng pagbaba ng populasyon ng bayan, na karamihan ay nakatuon sa agrikultura, patungo sa mas maraming industriyalisadong lugar. Ngayon, ang mga lupaing ito, na nakipagbuno sa maraming sakripisyo mula sa puwersa ng tubig, ay binabayaran ang mga pagsisikap na ginawa noong nakaraan sa kanilang pagiging produktibo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 0gnklpeelrylutrh6m5p9mp58kt0tdv 2237244 2237243 2026-10-26T04:25:54Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237244 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bagnolo di Po|official_name=Comune di Bagnolo di Po|native_name=|image=Piazza Guglielmo Marconi (Bagnolo di Po).jpg|image_size=|caption=Plaza [[Guglielmo Marconi]] at munisipyo sa sentro ng Bagnolo di Po|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|01|N|11|30|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Runzi|mayor_party=|mayor=Pietro Caberletti|area_footnotes=|area_total_km2=21.36|population_footnotes=<ref>[http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html ISTAT] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160303184737/http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index02.html |date=March 3, 2016 }}</ref>|population_demonym=Bagnolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=7|saint=|day=|postal_code=45022|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bagnolodipo.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Bagnolo di Po''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay napapaligiran ng iba pang mga komuna ng [[Castelguglielmo]], [[Trecenta]], [[Canda]], at [[Ficarolo]]. == Kasaysayan == Karaniwang tinatawag na Bagnolo, dahil sa heograpikong ayos nito, walang alinlangan na hindi ito gaanong maasikaso kumpara sa ibang mga bayan sa lugar ng [[Polesine]] noon. Iniuulat ng lahat ng dokumentong Veneciano at ng mga [[Este]] ang kasaganaan ng tubig sa lugar at ang pagkakaroon ng mga latian sa mahabang panahon ng taon. Ang Balneum, isang lugar na mayaman sa mga lawa ng tubig, ay madalas na binabanggit, lalo na para sa iba't ibang pagbaha ng mga ilog [[Ilog Po|Po]], [[Adigio]], at [[Tartaro-Canalbianco-Po di Levante|Tartaro]]. Ang mga proyektong reklamasyon ng lupa na isinagawa ng pamilyang Bentivoglio noong ika-15 siglo ang nagbigay-daan upang maitayo ang mga unang permanenteng paninirahan, lalo na ang mga noong ika-19 na siglo, nang magsimulang gumana ang mga bomba ng tubig. Ang nakalulungkot na sikat na baha noong 1951, na dulot ng "pagsira" ng ilog ng Po, ay nagdulot ng pagbaba ng populasyon ng bayan, na karamihan ay nakatuon sa agrikultura, patungo sa mas maraming industriyalisadong lugar. Ngayon, ang mga lupaing ito, na nakipagbuno sa maraming sakripisyo mula sa puwersa ng tubig, ay binabayaran ang mga pagsisikap na ginawa noong nakaraan sa kanilang pagiging produktibo. == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] q82xw3z5r38zhwnme32cxa42yvzp5e4 Badia Polesine 0 340744 2237232 2026-10-26T04:12:09Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374960764|Badia Polesine]]" 2237232 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Badia Polesine|official_name=Comune di Badia Polesine|native_name=|image=Badia Polesine vista aerea.jpg|image_size=|caption=Tanawing panghimpapawid ng Badia Polesine|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|6|N|11|30|E|type:city(10,719)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Barchetta, Bovazecchino-Serraglio, Ca' Bulgaron, Colombano, Crocetta, Fornaci, Masetti, Nezzo, Orti, Rosta, Salvaterra, Villa d'Adige, Villa Fora|mayor_party=|mayor=Giovanni Rossi|area_footnotes=|area_total_km2=44.53|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Badiesi|elevation_footnotes=|elevation_m=11|saint=|day=|postal_code=45021|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.badiapolesine.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Badia Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]., na matatagpuan mga {{Convert|70|km|0|abbr=off}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|0|abbr=off}} kanluran ng [[Rovigo]] . Ito ay bahagi ng itaas na bahagi ng [[Polesine]], at napapaligiran ng ilog [[Adigio]], na naghihiwalay sa teritoryong komunal mula sa [[Lalawigan ng Padua]]. Ang Badia Polesine ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canda]], [[Castagnaro]], [[Castelbaldo]], [[Giacciano con Baruchella]], [[Lendinara]], [[Masi, Veneto|Masi]], [[Piacenza d'Adige]], [[Terrazzo, Italy|Terrazzo]], at [[Trecenta]]. Ang pangunahing tanawin ay ang [[Abadia ng Vangadizza]], ang dating monasteryo na nagbigay ng pangalan sa bayan (''ang Badia'' ay nangangahulugang [[abadia]]). Ang bayan ay may estasyon sa riles ng tren na Verona-[[Legnago]]-Rovigo. Mapupuntahan ito sa pamamagitan ng kalsada sa pamamagitan ng SS343 Transpolesana national road at ng [[Autostrada A31 (Italya)|A31]] motorway. == Mga kakambal na bayan == Ang Badia Polesine ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|ESP}}[[Estepa]], España * {{Flagicon|FRA}} [[Saint-Thibault-des-Vignes]], Pransiya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.badiapolesine.ro.it/ Opisyal na website] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] kph6p1iyilib1m89ta812gafe2rcxnm 2237245 2237232 2026-10-26T04:27:28Z Ryomaandres 8044 2237245 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Badia Polesine|official_name=Comune di Badia Polesine|native_name=|image=Badia Polesine vista aerea.jpg|image_size=|caption=Tanawing panghimpapawid ng Badia Polesine|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|6|N|11|30|E|type:city(10,719)_region:IT|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Barchetta, Bovazecchino-Serraglio, Ca' Bulgaron, Colombano, Crocetta, Fornaci, Masetti, Nezzo, Orti, Rosta, Salvaterra, Villa d'Adige, Villa Fora|mayor_party=|mayor=Giovanni Rossi|area_footnotes=|area_total_km2=44.53|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Badiesi|elevation_footnotes=|elevation_m=11|saint=|day=|postal_code=45021|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.badiapolesine.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Badia Polesine''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]., na matatagpuan mga {{Convert|70|km|0|abbr=off}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|25|km|0|abbr=off}} kanluran ng [[Rovigo]] . Ito ay bahagi ng itaas na bahagi ng [[Polesine]], at napapaligiran ng ilog [[Adigio]], na naghihiwalay sa teritoryong komunal mula sa [[Lalawigan ng Padua]]. Ang Badia Polesine ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Canda]], [[Castagnaro]], [[Castelbaldo]], [[Giacciano con Baruchella]], [[Lendinara]], [[Masi, Veneto|Masi]], [[Piacenza d'Adige]], [[Terrazzo, Italy|Terrazzo]], at [[Trecenta]]. Ang pangunahing tanawin ay ang [[Abadia ng Vangadizza]], ang dating monasteryo na nagbigay ng pangalan sa bayan (''ang Badia'' ay nangangahulugang [[abadia]]). Ang bayan ay may estasyon sa riles ng tren na Verona-[[Legnago]]-Rovigo. Mapupuntahan ito sa pamamagitan ng kalsada sa pamamagitan ng SS343 Transpolesana national road at ng [[Autostrada A31 (Italya)|A31]] motorway. == Ekonomiya == Maraming mga lugar na pang-industriya ang matutukoy sa loob ng munisipalidad. Ang pinakamalaking sonang pang-industriya ay matatagpuan sa labas ng lungsod, sa lugar ng Via Ca' Mignola Nuova at Via Ca' Mignola Vecchia. Ang isa pang mahalagang lugar na pang-industriya ay matatagpuan malapit sa [[Frazione|''frazione'']] ng Crocetta, sa agarang paligid ng [[Kalsadang Estatal Transpolesana 434]]. Makikilala rin ang mga pasilidad na pang-industriya sa Via dello Zuccherificio at Via Fratelli Rosselli, sa timog at kanluran ng lungsod, ayon sa pagkakabanggit. == Mga kakambal na bayan == Ang Badia Polesine ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|ESP}}[[Estepa]], España * {{Flagicon|FRA}} [[Saint-Thibault-des-Vignes]], Pransiya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.badiapolesine.ro.it/ Opisyal na website] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] g7jvialk8x6c1oja9kacyoemarcml2x Bosaro 0 340745 2237233 2026-10-26T04:13:07Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1374803071|Bosaro]]" 2237233 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bosaro|official_name=Comune di Bosaro|native_name=|image=Piazza Madonna S.Luca, palazzina municipale (Bosaro).JPG|image_size=|caption=Plaza Madonna San Luca sa harapan ng Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|0|N|11|46|E|type:city(1,391)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Daniele Panella|area_footnotes=|area_total_km2=6.12|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bosaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=3|saint=|day=|postal_code=45033|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bosaro.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Bosaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]., na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Bosaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arquà Polesine]], [[Guarda Veneta]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Rovigo]]. [[File:Maria_Bolognesi_square,_Bosaro,_Rovigo,_Italy.JPG|none|thumb| Plaza ng [[Maria Bolognesi]]]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jb4lvwcq7jhldmbly9u1dpfcqcivr9w 2237246 2237233 2026-10-26T04:29:24Z Ryomaandres 8044 2237246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bosaro|official_name=Comune di Bosaro|native_name=|image=Piazza Madonna S.Luca, palazzina municipale (Bosaro).JPG|image_size=|caption=Plaza Madonna San Luca sa harapan ng Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|0|N|11|46|E|type:city(1,391)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Daniele Panella|area_footnotes=|area_total_km2=6.12|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bosaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=3|saint=|day=|postal_code=45033|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bosaro.ro.it/}}|footnotes=}}[[File:Maria_Bolognesi_square,_Bosaro,_Rovigo,_Italy.JPG|thumb| Plaza [[Maria Bolognesi]]|left]]Ang '''Bosaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]., na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Bosaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arquà Polesine]], [[Guarda Veneta]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Rovigo]]. == Kasaysayan == Bagaman ang unang konstruksiyon ng masoneriya ay nagsimula pa noong ika-15 siglo, ang kasaganaan ng tubig at ang malalawak na kakahuyan na katangian ng teritoryo sa paligid ng bayan, ang huli ay nawala na ngayon ngunit makikita sa toponimo ng isa sa mga kasalukuyang nayon nito, ang Bosco del Monaco, ay nagbibigay-daan sa atin na makatwirang ipagpalagay ang isang nakaraang pag-unlad na nauugnay sa mga oportunidad na inaalok ng mga kalapit na daluyan ng tubig para sa ikabubuhay ng komunidad, na pumapabor sa pag-unlad ng [[pangingisda]] at nagbibigay sa mga naninirahan dito ng mga kinakailangang materyales sa pagtatayo.<ref name="VPxP p.266">Veneto Paese per Paese, Volume 1, pag. 266.</ref> Ang pangalawang dominasyon ng Pransiya ay tumagal hanggang sa pagbagsak ni [[Napoleon]]. Noong Abril 20, 1814, ang Veneto, kasama ang Bosaro, ay ibinalik sa mga [[Habsburgo]] at kasabay ng pagbagsak ng Kaharian, nang buwan ding iyon, ang mga lungsod at ang buong Veneto ay bumalik sa [[Imperyong Austriako]], na isinama ang mga teritoryo sa [[Kahariang Lombardo-Veneto]] mula 1815.<ref name="VPxP p.365">Veneto Paese per Paese, Volume 1, pag. 365.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9rfuvr3sv8bxphjnj0h9t0wvr4qhlod 2237259 2237246 2026-10-26T04:43:53Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Basaro]] sa [[Bosaro]] nang walang iniwang redirect 2237246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bosaro|official_name=Comune di Bosaro|native_name=|image=Piazza Madonna S.Luca, palazzina municipale (Bosaro).JPG|image_size=|caption=Plaza Madonna San Luca sa harapan ng Munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|0|N|11|46|E|type:city(1,391)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Daniele Panella|area_footnotes=|area_total_km2=6.12|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Bosaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=3|saint=|day=|postal_code=45033|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.bosaro.ro.it/}}|footnotes=}}[[File:Maria_Bolognesi_square,_Bosaro,_Rovigo,_Italy.JPG|thumb| Plaza [[Maria Bolognesi]]|left]]Ang '''Bosaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]., na matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|8|km|mi|0}} timog ng [[Rovigo]]. Ang Bosaro ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arquà Polesine]], [[Guarda Veneta]], [[Polesella]], [[Pontecchio Polesine]], at [[Rovigo]]. == Kasaysayan == Bagaman ang unang konstruksiyon ng masoneriya ay nagsimula pa noong ika-15 siglo, ang kasaganaan ng tubig at ang malalawak na kakahuyan na katangian ng teritoryo sa paligid ng bayan, ang huli ay nawala na ngayon ngunit makikita sa toponimo ng isa sa mga kasalukuyang nayon nito, ang Bosco del Monaco, ay nagbibigay-daan sa atin na makatwirang ipagpalagay ang isang nakaraang pag-unlad na nauugnay sa mga oportunidad na inaalok ng mga kalapit na daluyan ng tubig para sa ikabubuhay ng komunidad, na pumapabor sa pag-unlad ng [[pangingisda]] at nagbibigay sa mga naninirahan dito ng mga kinakailangang materyales sa pagtatayo.<ref name="VPxP p.266">Veneto Paese per Paese, Volume 1, pag. 266.</ref> Ang pangalawang dominasyon ng Pransiya ay tumagal hanggang sa pagbagsak ni [[Napoleon]]. Noong Abril 20, 1814, ang Veneto, kasama ang Bosaro, ay ibinalik sa mga [[Habsburgo]] at kasabay ng pagbagsak ng Kaharian, nang buwan ding iyon, ang mga lungsod at ang buong Veneto ay bumalik sa [[Imperyong Austriako]], na isinama ang mga teritoryo sa [[Kahariang Lombardo-Veneto]] mula 1815.<ref name="VPxP p.365">Veneto Paese per Paese, Volume 1, pag. 365.</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 9rfuvr3sv8bxphjnj0h9t0wvr4qhlod Canda 0 340746 2237234 2026-10-26T04:14:55Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375327789|Canda]]" 2237234 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canda|official_name=Comune di Canda|native_name=|image=Villa Nani Mocenigo (3) (Canda).jpg|image_size=|caption=Villa Nani Mocenigo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|2|N|11|31|E|type:city(958)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=La Chiavica, Le Campagnole|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=14.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=9|saint=|day=|postal_code=|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Canda''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Cvt|80|km}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 958 at lawak na {{Convert|14.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Canda ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng La Chiavica at Le Campagnole. Ang Canda ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Polesine]], [[Bagnolo di Po]], [[Castelguglielmo]], [[Lendinara]], at [[Trecenta]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1733|1881|1763|1901|1750|1911|1815|1921|1928|1931|1959|1936|2025|1951|2161|1961|1438|1971|1200|1981|1112|1991|1029|2001|936|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qd5stjaew5ndyck03c3q9yulipv2r4g 2237247 2237234 2026-10-26T04:30:19Z Ryomaandres 8044 2237247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canda|official_name=Comune di Canda|native_name=|image=Villa Nani Mocenigo (3) (Canda).jpg|image_size=|caption=Villa Nani Mocenigo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|2|N|11|31|E|type:city(958)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=La Chiavica, Le Campagnole|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=14.4|population_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=9|saint=|day=|postal_code=|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Canda''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Cvt|80|km}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|20|km|mi}} kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 958 at lawak na {{Convert|14.4|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Canda ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng La Chiavica at Le Campagnole. Ang Canda ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Badia Polesine]], [[Bagnolo di Po]], [[Castelguglielmo]], [[Lendinara]], at [[Trecenta]]. == Kasaysayan == Ang pagkakaroon ng maliit na nayon ay naitala na simula pa noong unang bahagi ng Gitnang Kapanahunan at tinutukoy sa ilang mga kronika ng mga kilusan ng hukbo, pati na rin bilang mga lupang nabawi (pagkatapos ng baha na dulot ng mga taga-Ferrara) na partikular na mataba sa mahabang panahon ng dominasyon ng mga Veneciano, nang ang ilang maharlikang pamilyang Veneciano ay nagtayo ng mga villa doon sa loob ng malalawak na ari-arian ng agrikultura. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|1733|1881|1763|1901|1750|1911|1815|1921|1928|1931|1959|1936|2025|1951|2161|1961|1438|1971|1200|1981|1112|1991|1029|2001|936|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] lpx037tblvnn479oait341b5qvjxuy5 Ficarolo 0 340747 2237235 2026-10-26T04:16:54Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375120350|Ficarolo]]" 2237235 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ficarolo|official_name=Comune di Ficarolo|native_name=|image=Ficarolo.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|57|N|11|26|E|type:city(2,754)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=abiano Pigaian|area_footnotes=|area_total_km2=18.08|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Ficarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=45036|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.ficarolo.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Ficarolo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Hinahangganan ng Ficarolo ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnolo di Po]], [[Bondeno]], [[Ferrara]], [[Gaiba]], [[Salara]], at [[Sermide e Felonica]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.ficarolo.ro.it Opisyal na website] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] ky9x5uqrgp5fjlgpj6jl0cbbgoenut4 2237257 2237235 2026-10-26T04:40:13Z Ryomaandres 8044 2237257 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ficarolo|official_name=Comune di Ficarolo|native_name=|image=Ficarolo.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|57|N|11|26|E|type:city(2,754)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=abiano Pigaian|area_footnotes=|area_total_km2=18.08|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Ficarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=45036|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.ficarolo.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Ficarolo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Hinahangganan ng Ficarolo ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnolo di Po]], [[Bondeno]], [[Ferrara]], [[Gaiba]], [[Salara]], at [[Sermide e Felonica]]. == Kasaysayan == Noong 970, ang Ficarolo ay naitala bilang isang kastilyo, at ang bayan ay hindi nagtagal ay nagkaroon ng mahalagang papel: ito man ay dating luklukan ng isang simbahang parokya sa loob ng ilang panahon o kalaunan ay naging isa, halos agad nitong sinakop ang bahagi ng distrito ng parokya ng Santa Maria di Trenta. Ang katotohanan na ang pagsasanib na ito, gaano man kaliit, ay nagsimula noong ika-10 siglo ay ipinapakita ng Regestum bonorum ng simbahang Ravenna: ang fundus Publica, na pagmamay-ari ng simbahan ng Santo Stefano di Galito/Galigo, kung saan kabilang din ang fundus Bonolitico, ay nasa magkabilang panig na hangganan ng teritoryo ng mga simbahang parokya ng Santa Maria di Ficarolo at San Donato sa Pedrurio; ang hangganang ito ay inulit sa isang dokumento noong ika-13 siglo na tumutukoy sa mga gawad para sa emphyteusis mula sa unang kalahati ng ika-11 siglo. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.ficarolo.ro.it Opisyal na website] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fswapzk90sqc9naejb45dyycgfy62t4 2237258 2237257 2026-10-26T04:42:54Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2237258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Ficarolo|official_name=Comune di Ficarolo|native_name=|image=Ficarolo.JPG|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|57|N|11|26|E|type:city(2,754)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=abiano Pigaian|area_footnotes=|area_total_km2=18.08|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Ficarolesi|elevation_footnotes=|elevation_m=10|saint=|day=|postal_code=45036|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.ficarolo.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Ficarolo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|30|km|mi}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Hinahangganan ng Ficarolo ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnolo di Po]], [[Bondeno]], [[Ferrara]], [[Gaiba]], [[Salara]], at [[Sermide e Felonica]]. == Kasaysayan == Noong 970, ang Ficarolo ay naitala bilang isang kastilyo, at ang bayan ay hindi nagtagal ay nagkaroon ng mahalagang papel: ito man ay dating luklukan ng isang simbahang parokya sa loob ng ilang panahon o kalaunan ay naging isa, halos agad nitong sinakop ang bahagi ng distrito ng parokya ng Santa Maria di Trenta. Ang katotohanan na ang pagsasanib na ito, gaano man kaliit, ay nagsimula noong ika-10 siglo ay ipinapakita ng Regestum bonorum ng simbahang Ravenna: ang fundus Publica, na pagmamay-ari ng simbahan ng Santo Stefano di Galito/Galigo, kung saan kabilang din ang fundus Bonolitico, ay nasa magkabilang panig na hangganan ng teritoryo ng mga simbahang parokya ng Santa Maria di Ficarolo at San Donato sa Pedrurio; ang hangganang ito ay inulit sa isang dokumento noong ika-13 siglo na tumutukoy sa mga gawad para sa empiteusis mula sa unang kalahati ng ika-11 siglo. Iniugnay ng bayan ang pangalan nito sa [[baha sa Ficarolo]], na noong 1152 ay nagpagulo sa pangunahing kurso ng [[Ilog Po|Po]]; ito ay talagang isang serye ng mga ruta na humantong sa paglikha ng isang bagong sangay, na kinuha ang pangalan ng "Po di Ficarolo" at sa loob ng ilang taon ay naging pangunahing daloy ng ilog. Kabilang sa mga kahihinatnan ng kalamidad na ito, ang bayan ng [[Settepolesini]] (isang ''[[frazione]]'' sa [[Bondeno]]) ay natagpuan ang sarili sa kanang pampang ng Po. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.ficarolo.ro.it Opisyal na website] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] bshxu6qu8k5d4boo6wg6vrkuwxwf6dp Canaro, Veneto 0 340748 2237236 2026-10-26T04:18:21Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375327735|Canaro, Rovigo]]" 2237236 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canaro|official_name=Comune di Canaro|native_name=|image=Santa Sofia and town hall (Canaro).jpg|image_size=|caption=Santa Sofia, ang simbahang parokya, at ang munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|56|N|11|40|E|type:city(2,885)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Baruchella, Boccalara, C. Benvenuto Tisi, C. Mella, C. Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Paviole, Tenasi, Valiera, Vallone, Viezze|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=32.7|population_footnotes=|population_demonym=Canaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45034|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.canaro.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Canaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,885 at may lawak na {{Convert|32.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Canaro ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Baruchella, Bockalara, C. [[Benvenuto Tisi da Garofalo|Benvenuto Tisi]], C.Mella, C.Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Valiera, Tenasilone, at Violeez, at Tenasilone. Hinahangganan ng Canaro ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Ferrara]], [[Fiesso Umbertiano]], [[Frassinelle Polesine]], [[Occhiobello]], [[Polesella]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3263|1881|3403|1901|3177|1911|3750|1921|4385|1931|5023|1936|4988|1951|5173|1961|3785|1971|3131|1981|2908|1991|2782|2001|2838|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Canaro ang: * {{Flagicon|Poland}}[[Gmina Pszczew]], Polonya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}} * [http://www.comune.canaro.ro.it/ Opisyal na website ng Canaro] {{Province of Rovigo}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] q17dl4zz8vpz26pna6qpyb5h6l6ywxq 2237248 2237236 2026-10-26T04:30:44Z Ryomaandres 8044 2237248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canaro|official_name=Comune di Canaro|native_name=|image=Santa Sofia and town hall (Canaro).jpg|image_size=|caption=Santa Sofia, ang simbahang parokya, at ang munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|56|N|11|40|E|type:city(2,885)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Baruchella, Boccalara, C. Benvenuto Tisi, C. Mella, C. Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Paviole, Tenasi, Valiera, Vallone, Viezze|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=32.7|population_footnotes=|population_demonym=Canaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45034|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.canaro.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Canaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,885 at may lawak na {{Convert|32.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Canaro ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Baruchella, Bockalara, C. [[Benvenuto Tisi da Garofalo|Benvenuto Tisi]], C.Mella, C.Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Valiera, Tenasilone, at Violeez, at Tenasilone. Hinahangganan ng Canaro ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Ferrara]], [[Fiesso Umbertiano]], [[Frassinelle Polesine]], [[Occhiobello]], [[Polesella]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa mga tambo ng latian na sagana sa pagtubo sa lugar, na dating kinakikitaan ng mga latian, kanal, at daluyan ng tubig. Samakatuwid, ang toponimo ay iniuugnay sa salitang canna (tubo) at sa orihinal na malubog na kapaligiran ng teritoryo. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3263|1881|3403|1901|3177|1911|3750|1921|4385|1931|5023|1936|4988|1951|5173|1961|3785|1971|3131|1981|2908|1991|2782|2001|2838|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Canaro ang: * {{Flagicon|Poland}}[[Gmina Pszczew]], Polonya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}} * [http://www.comune.canaro.ro.it/ Opisyal na website ng Canaro] {{Province of Rovigo}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] javl13u0j9s90kh0b1fn2ao4d6rrvd3 2237255 2237248 2026-10-26T04:39:47Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Canaro, Rovigo]] sa [[Canaro, Veneto]] 2237248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Canaro|official_name=Comune di Canaro|native_name=|image=Santa Sofia and town hall (Canaro).jpg|image_size=|caption=Santa Sofia, ang simbahang parokya, at ang munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|44|56|N|11|40|E|type:city(2,885)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Baruchella, Boccalara, C. Benvenuto Tisi, C. Mella, C. Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Paviole, Tenasi, Valiera, Vallone, Viezze|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=32.7|population_footnotes=|population_demonym=Canaresi|elevation_footnotes=|elevation_m=|saint=|day=|postal_code=45034|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.canaro.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Canaro''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|15|km|mi|0}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,885 at may lawak na {{Convert|32.7|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> == Heograpiya == Ang munisipalidad ng Canaro ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin ang mga sitio at nayon) ng Baruchella, Bockalara, C. [[Benvenuto Tisi da Garofalo|Benvenuto Tisi]], C.Mella, C.Ruggieri, Ca' Matta, Croce del Sud, Crociara, Garofolo, Giaretta, La Frattina, Mezzavia, Valiera, Tenasilone, at Violeez, at Tenasilone. Hinahangganan ng Canaro ang mga sumusunod na munisipalidad: [[Ferrara]], [[Fiesso Umbertiano]], [[Frassinelle Polesine]], [[Occhiobello]], [[Polesella]], at [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang pangalan ay nagmula sa mga tambo ng latian na sagana sa pagtubo sa lugar, na dating kinakikitaan ng mga latian, kanal, at daluyan ng tubig. Samakatuwid, ang toponimo ay iniuugnay sa salitang canna (tubo) at sa orihinal na malubog na kapaligiran ng teritoryo. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3263|1881|3403|1901|3177|1911|3750|1921|4385|1931|5023|1936|4988|1951|5173|1961|3785|1971|3131|1981|2908|1991|2782|2001|2838|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Kakambal na bayan == [[Kinakapatid na lungsod|Kakambal]] ng Canaro ang: * {{Flagicon|Poland}}[[Gmina Pszczew]], Polonya == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commonscatinline}} * [http://www.comune.canaro.ro.it/ Opisyal na website ng Canaro] {{Province of Rovigo}}{{Authority control}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] javl13u0j9s90kh0b1fn2ao4d6rrvd3 Castelmassa 0 340749 2237238 2026-10-26T04:19:55Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375331810|Castelmassa]]" 2237238 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelmassa|official_name=Comune di Castelmassa|native_name=|image=Castelmassa and Sermide, Lombardy, Italy.jpg|image_size=|caption=Ang Castelmassa ay nasa kanana|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|1|N|11|19|E|type:city(4,342)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Eugenio Boschini|area_footnotes=|area_total_km2=11.84|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Castelmassesi|elevation_footnotes=|elevation_m=12|saint=San Esteban|day=Disyembre 26|postal_code=45035|area_code=0425|website={{official website| http://www.comune.castelmassa.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Castelmassa''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Rovigo]]. Ang Castelmassa ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Calto]], [[Castelnovo Bariano]], [[Ceneselli]], [[Felonica]], at [[Sermide]]. == Mga mamamayan == * [[Bonaventura Porta]], (1866–1953), [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Pesaro|Obispo ng Pesaro]] == Kakambal na bayan == Ang Castelmassa ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|POL}} [[Gniew]], [[Polonya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.castelmassa.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] l9rr5ul303kqdrbm0hqwtah6u06uxsg 2237249 2237238 2026-10-26T04:32:45Z Ryomaandres 8044 2237249 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelmassa|official_name=Comune di Castelmassa|native_name=|image=Castelmassa and Sermide, Lombardy, Italy.jpg|image_size=|caption=Ang Castelmassa ay nasa kanan|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|1|N|11|19|E|type:city(4,342)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Eugenio Boschini|area_footnotes=|area_total_km2=11.84|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Castelmassesi|elevation_footnotes=|elevation_m=12|saint=San Esteban|day=Disyembre 26|postal_code=45035|area_code=0425|website={{official website| http://www.comune.castelmassa.ro.it}}|footnotes=}}Ang '''Castelmassa''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|90|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|35|km|mi}} kanluran ng [[Rovigo]]. Ang Castelmassa ay nasa hangganan ng mga sumusunod na munisipalidad: [[Calto]], [[Castelnovo Bariano]], [[Ceneselli]], [[Felonica]], at [[Sermide]]. == Mga pinagmulan ng pangalan == Ang Castelmassa sa panahon ng kasaysayan nito ay ilang beses na pinalitan ang pangalan kaugnay ng pagsasanib o paghahati sa kalapit na munisipalidad ng [[Castelnovo Bariano]]. Ang orihinal na pangalan ay Massa na kalaunan ay naging Massa Superiore, dahil ang bayan, na may 12 metro sa ibabaw ng antas ng dagat, ay ang pinakamataas sa [[Polesine]]. Ang pangalang Massa, na ginagamit pa rin ngayon ng mga taganayon bilang isang diyalektong toponimo ng bayan, ay nagmula sa Latin na ''[[mansio]]'', na nagpapahiwatig ng pahingahang lugar at sa katunayan ang bayan ay nakatayo sa intersection ng dalawang malalaking kalsada, ang Via Hatriense at ang Via Altinate. Pagkatapos ng isang panahon kung saan ang Castelmassa ay tinawag na S. Maria in Basilica, ang pangalang Massa ay nangangahulugang "set ng mga sakahan at lupaing rural". == Lipunan == Sa ikalawang kalahati ng ika-20 siglo, nangyari ang unti-unting pagbabago sa mga katangian ng mga naninirahan: marami sa mga nakababatang residente ang lumipat palayo sa kanayunan, naakit ng pag-unlad ng industriya. Ito ay humantong sa unti-unting pagtaas ng karaniwang edad ng populasyon at pagkawala ng ilang apelyido sa mga residente, tulad ng Valerin at Rizzi. == Mga mamamayan == * [[Bonaventura Porta]], (1866–1953), [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Pesaro|Obispo ng Pesaro]] == Kakambal na bayan == Ang Castelmassa ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|POL}} [[Gniew]], [[Polonya]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Official website|http://www.comune.castelmassa.ro.it/}} {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Official website different in Wikidata and Wikipedia]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 2esbbbgl310k23sso3lk67ngerzq8fr Castelguglielmo 0 340750 2237240 2026-10-26T04:22:00Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375331479|Castelguglielmo]]" 2237240 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelguglielmo|official_name=Comune di Castelguglielmo|native_name=|image=Piazza Vittorio Veneto (Castelguglielmo).jpg|image_size=|caption=Vittorio Veneto Square|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|1|N|11|32|E|type:city(1,730)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Bressane, Canda, Franceschetta, Le Basse, Precona, Presciane|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=22.1|population_footnotes=|population_demonym=Castelguglielmesi|elevation_footnotes=|elevation_m=9|saint=|day=|postal_code=45020|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Castelguglielmo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,730 at may lawak na {{Convert|22.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Castelguglielmo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Bressane, Canda, Franceschetta, Le Basse, Precona, at Presciane. Ang Castelguglielmo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnolo di Po]], [[Canda]], [[Fiesso Umbertiano]], [[Lendinara]], [[Pincara]], [[San Bellino]], at [[Stienta]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3052|1881|3293|1901|3032|1911|3315|1921|3523|1931|3826|1936|4085|1951|4106|1961|2690|1971|2212|1981|2075|1991|1965|2001|1763|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] mutv2u3e7jyl3bh0fk55yhcbpsj6pdo 2237250 2237240 2026-10-26T04:34:02Z Ryomaandres 8044 2237250 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Castelguglielmo|official_name=Comune di Castelguglielmo|native_name=|image=Piazza Vittorio Veneto (Castelguglielmo).jpg|image_size=|caption=Plaza Vittorio Veneto|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|1|N|11|32|E|type:city(1,730)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Bressane, Canda, Franceschetta, Le Basse, Precona, Presciane|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=22.1|population_footnotes=|population_demonym=Castelguglielmesi|elevation_footnotes=|elevation_m=9|saint=|day=|postal_code=45020|area_code=0425|website=|footnotes=}}Ang '''Castelguglielmo''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|80|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia|Venice]] at mga {{Convert|20|km|mi}} timog-kanluran ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 1,730 at may lawak na {{Convert|22.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Castelguglielmo ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Bressane, Canda, Franceschetta, Le Basse, Precona, at Presciane. Ang Castelguglielmo ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bagnolo di Po]], [[Canda]], [[Fiesso Umbertiano]], [[Lendinara]], [[Pincara]], [[San Bellino]], at [[Stienta]]. == Mga simbolo == Kinilala ang eskudo de armas ng Dekreto ng Punong Ministro noong Abril 24, 1957, at naglalarawan ng tatlong toreng Gibelino na may almenahe, ang gitna ay natatakpan ng isang simboryo at nasa itaas ay isang weathervane na may mga pambansang kulay; ang kabuuan ay nakalagay laban sa isang berdeng backdrop at napapalibutan ng dalawang puno. == Kultura == === Mga pangyayari === Ang perya ng nayon ay isinasagawa sa unang linggo ng Agosto. Kabilang sa iba pang kapansin-pansing mga kaganapan ang pagdiriwang ng Bressane, ang perya ng tagsibol (unang Linggo ng Abril), at ang pamilihan ng mga antigo tuwing unang Linggo ng bawat buwan. == Ekonomiya == Pangunahing agrikultural, na may limitadong presensiya ng mga negosyong artesanal at maliliit na industriya. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|3052|1881|3293|1901|3032|1911|3315|1921|3523|1931|3826|1936|4085|1951|4106|1961|2690|1971|2212|1981|2075|1991|1965|2001|1763|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] jl2nbi132do396nv9yvgsviy2cg1259 Crespino 0 340751 2237242 2026-10-26T04:23:52Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1375117754|Crespino]]" 2237242 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Crespino|official_name=Comune di Crespino|native_name=|image=Piazza Fetonte (Crespino).jpg|image_size=|alt=|caption=Plaza ng Fetonte, sa kaliwa ay ang barokong plaza ng Santi Martino at Simbahan ng Severo Church at sa kanan ang munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|11|53|E|type:city(2,111)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Arginello, Il Gorgo, La Banchina di Sopra, La Ruota, La Zagatta, Passodoppio, San Cassiano, Selva|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=31.9|population_footnotes=|population_total=2111|population_as_of=Dis. 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.crespino.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Crespino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,111 at may lawak na {{Convert|31.9|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Crespino ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Arginello, Il Gorgo, La Banchina di Sopra, La Ruota, La Zagatta, Passodoppio, San Cassiano, at Selva. Ang Crespino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Berra]], [[Ceregnano]], [[Gavello]], [[Guarda Veneta]], [[Pontecchio Polesine]], [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]], [[Rovigo]], at [[Villanova Marchesana]]. == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|4275|1881|4668|1901|4571|1911|4881|1921|5617|1931|5901|1936|5966|1951|6080|1961|3826|1971|3003|1981|2623|1991|2375|2001|2097|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20060813073703/http://www.comune.crespino.ro.it/ www.comune.crespino.ro.it/] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] qlenuyuymgrtr6ipx1xbbvlu3bqaz3d 2237254 2237242 2026-10-26T04:37:34Z Ryomaandres 8044 2237254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Crespino|official_name=Comune di Crespino|native_name=|image=Piazza Fetonte (Crespino).jpg|image_size=|alt=|caption=Plaza ng Fetonte, sa kaliwa ay ang barokong plaza ng Santi Martino at Simbahan ng Severo Church at sa kanan ang munisipyo|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|44|59|N|11|53|E|type:city(2,111)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Veneto]]|province=[[lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] (RO)|frazioni=Arginello, Il Gorgo, La Banchina di Sopra, La Ruota, La Zagatta, Passodoppio, San Cassiano, Selva|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=31.9|population_footnotes=|population_total=2111|population_as_of=Dis. 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=45030|area_code=0425|website={{official website|http://www.comune.crespino.ro.it/}}|footnotes=}}Ang '''Crespino''' ay isang [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Rovigo]] sa rehiyon ng [[Veneto]], [[Hilagang-silangang Italya|hilagang-silangang]] [[Italya]]. Ito ay matatagpuan mga {{Convert|60|km|mi}} timog-kanluran ng [[Venecia]] at mga {{Convert|12|km|mi|0}} timog-silangan ng [[Rovigo]]. Noong Disyembre 31, 2004, ito ay may populasyon na 2,111 at may lawak na {{Convert|31.9|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ang munisipalidad ng Crespino ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga sitio at nayon) ng Arginello, Il Gorgo, La Banchina di Sopra, La Ruota, La Zagatta, Passodoppio, San Cassiano, at Selva. Ang Crespino ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Berra]], [[Ceregnano]], [[Gavello]], [[Guarda Veneta]], [[Pontecchio Polesine]], [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]], [[Rovigo]], at [[Villanova Marchesana]]. == Kasaysayan == Noong 1805 nagsimula ang isang protesta laban sa mga buwis sa Crespino, kung saan halos limampung manggagawa ang nagwasak sa munisipyo at sinira ang mga rehistro. Dumating ang mga pampatibay mula sa mga kalapit na munisipyo, dinisarmahan ang lokal na milisya at binuksan ang mga pintuan ng lungsod sa mga Austriako. Nang ang balita ay nakarating kay [[Napoleon]], noong Pebrero 11 1806, sa [[Palasyo Tuileries]] sa Paris, nilagdaan niya ang isang pagpaparusa laban sa mga tao ng Crespina. Kailangan nilang magbayad ng dobleng buwis at parusahan ng tungkod sa halip na kulungan. Sa huli ang bayan ay pinatawad kapalit ng pamamaril sa isang tindera ng isda ("Ang Puwersa ng Tadhana: Ang Kasaysayan ng Italya mula 1796 hanggang sa Kasalukuyan" ni Christopher Duggan). == Ebolusyong demograpiko == {{historical populations|1861|?|1871|4275|1881|4668|1901|4571|1911|4881|1921|5617|1931|5901|1936|5966|1951|6080|1961|3826|1971|3003|1981|2623|1991|2375|2001|2097|align=none|cols=2|graph-pos=bottom|source=Datos mula sa ISTAT}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category}} * [https://web.archive.org/web/20060813073703/http://www.comune.crespino.ro.it/ www.comune.crespino.ro.it/] {{Province of Rovigo}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 5o8daolnzig34gqk9jasis7nl699u9a Loreo, Italy 0 340752 2237253 2026-10-26T04:35:45Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Loreo, Italy]] sa [[Loreo, Veneto]] 2237253 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Loreo, Veneto]] biz6p83949as3lz6foxr8eprm45qusf Canaro, Rovigo 0 340753 2237256 2026-10-26T04:39:47Z Ryomaandres 8044 Inilipat ni Ryomaandres ang pahinang [[Canaro, Rovigo]] sa [[Canaro, Veneto]] 2237256 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Canaro, Veneto]] 0yl95c6dv9guke11pibptj600o0l18g Pagsasanib ng mga munisipalidad ng Italya 0 340754 2237267 2026-10-26T05:35:10Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1342709633|Fusion of municipalities of Italy]]" 2237267 wikitext text/x-wiki Ang '''pagsasanib ng mga munisipalidad ng Italya''' ({{Langx|it|fusione di comuni}}) ay ang pisikal-teritoryal na unyon sa pagitan ng dalawa o higit pang magkakatabing ''[[comune]]''. Ang sumusunod na talaan ay naglalaman lamang ng mga munisipalidad na nasa loob ng kasalukuyang mga hangganan ng [[Italya]]. == Pagsasanib ng mga munisipalidad mula sa Pag-iisa ng Italya == Paalala: ang mga kabesera ng probinsiya na '''naka-bold''' === Pagsasanib ng mga munisipalidad sa pagitan ng 1861 at 1946 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" !Taon ng pagkakatatag (-Taon ng pagkakabuwag) !Rehiyon !Lalawigan !Bagong ''comune'' !Mga dating ''comune'' !Mga tala |- |1862 |{{Flag|Lazio}} |[[Lalawigan ng Latina|Latina]] |[[Formia]] | * [[Formia|Castellone]] * [[Maranola]] * [[Mola di Gaeta]] | |- |1870-1877 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Chiosi d'Adda Vigadore]] | * [[Chiosi di Porta d'Adda]] * [[Vigadore]] |<ref name="9 giugno 1870, n. 5722" /> |- |1870 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Marcallo con Casone]] | * Casone * [[Marcallo]] | |- |1870 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Robecchetto con Induno]] | * [[Robecchetto con Induno|Induno Ticino]] * [[Robecchetto]] |<ref name="9 giugno 1870, n. 5722" /> |- |1873 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Ortignano Raggiolo]] | * [[Ortignano]] * [[Raggiolo]] | |- |1874-1877 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Chiosi Uniti con Bottedo]] | * [[Chiosi di Porta Regale]] * [[Chiosi di Porta Cremonese]] * [[Bottedo]] | |- |1920-1923 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Gorlaprecotto]] | * [[Gorla Primo]] * Precotto |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1013 del 1º luglio 1920, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 177 del 28 luglio 1920 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=28&mese=07&anno=1920}}</ref> |- |1920-2018 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Pozza di Fassa]] | * Pozza di Fassa * Pera di Fassa | |- |1923 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]] |'''[[Imperia, Liguria|Imperia]]''' | * Oneglia * [[Imperia, Liguria|Porto Maurizio]] * Caramagna Ligure * Piani * Castelvecchio di Santa Maria Maggiore * Borgo Sant'Agata * Costa d’Oneglia * Poggi * Torrazza * Moltedo Superiore * Montegrazie | |- |1927 |{{Flag|Apulia}} |[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] |[[Adelfia]] | * [[Adelfia|Canneto di Bari]] * [[Adelfia|Montrone]] | |- |1927-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Curdomo]] | * [[Curno]] * [[Mozzo]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1745 dell'8 settembre 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 224 del 28 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=28&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Valbondione]] | * [[Bondione]] * [[Fiumenero]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1704 del 26 agosto 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 222 del 26 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=26&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927-1945 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Guardia Piemontese Terme]] | * [[Acquappesa]] * [[Guardia Piemontese]] | |- |1927 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Esino Lario]] | * [[Esino Inferiore]] * [[Esino Superiore]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1648 del 12 agosto 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 221 del 24 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=24&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Savona|Savona]] |[[Finale Ligure]] | * [[Finalborgo]] * [[Finalmarina]] * [[Finale Ligure|Finalpia]] | |- |1928 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Spiazzo]] | * [[Borzago]] * [[Mortaso]] * [[Fisto, Italy|Fisto]] | |- |1928 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Carezzano]] | * [[Carezzano Superiore]] * [[Carezzano Inferiore]] | |- |1928-1946 |{{Flag|Aosta Valley}} |Aosta |Gressoney | * [[Gressoney-La-Trinité]] * [[Gressoney-Saint-Jean]] | |- |1928-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Palvareto]] | * [[Solarolo Rainerio]] * [[San Giovanni in Croce]] | |- |1928 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Cinisello Balsamo]] | * [[Cinisello Balsamo|Cinisello]] * Balsamo | |- |1928-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |[[Albanova]] | * [[Casal di Principe]] * [[San Cipriano d'Aversa]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 910 del 9 aprile 1928, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 108 dell'8 maggio 1928 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=08&mese=05&anno=1928}}</ref> |- |1928-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |[[Arienzo San Felice]] | * [[Arienzo]] * [[San Felice a Cancello]] | |- |1928 |{{Flag|Calabria}} |[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Reggio Calabria]] |[[Taurianova]] | * [[Jatrinoli]] * [[Radicena]] * [[Terranova Sappo Minulio|Terranova]] |<ref name="autogenerato2" /> |- |1928 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Campiglione-Fenile]] | * [[Campiglione]] * [[Fenile]] | |- |1928 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Trieste|Trieste]] |Duino-Aurisina | * Aurisina * Duino * [[Malchina]] * San Pelagio * [[Slivia]] | |- |1928-1966 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Cernusco Montevecchia]] | * [[Cernusco Lombardone]] * [[Montevecchia]] |<ref>{{Cite web |title=comune di Cernusco Montevecchia - 1928 - 1966 |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/schede/5050660/}}</ref> |- |1928-1970 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Medolago|Riviera d'Adda]] | * [[Medolago]] * [[Solza]] |<ref>{{Cite web |title=comune di Riviera d'Adda - 1928 - 1970 |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/schede/1051774/}}</ref> |- |1929-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |Fertilia | * [[Casaluce]] * [[Teverola]] | |- |1936-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Pometo]] | * [[Canevino]] * [[Ruino]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1758 del 3 settembre 1936, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 233 del 7 ottobre 1936 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=07&mese=10&anno=1936}}</ref> |- |1938-1946 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Massa at Carrara|Massa-Carrara]] |'''Apuania''' | * [[Carrara]] * '''[[Massa]]''' * [[Montignoso]] | |- |1939-1945 |{{Flag|Sicily}} |[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]] |Giarre-Riposto | * [[Giarre]] * [[Riposto]] | |- |1939 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |'''[[Verbania]]''' | * Intra * Pallanza | |- |1940-1945 |{{Flag|Lazio}} |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Rome]] |[[Nettuno|Nettunia]] | * [[Anzio]] * [[Nettuno, Lazio|Nettuno]] | |} === Pagsasanib ng mga munisipalidad mula noong 1946 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" !Taon ng pagkakatatag (-Taon ng pagkakabuwag)<ref>{{Cite web |title=Variazioni Amministrative |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> !Rehiyon !Lalawigan !Bagong ''comune'' !Mga dating ''comune'' !Mga tala |- |1968 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]] |[[Lamezia Terme]] | * Nicastro * [[Lamezia Terme|Sambiase]] * [[Lamezia Terme|Sant'Eufemia Lamezia]] | |- |1995 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] |[[Porto Viro]] | * [[Porto Viro|Contarina]] * [[Porto Viro|Donada]] | |- |1995 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |[[Due Carrare]] | * [[Due Carrare|Carrara San Giorgio]] * [[Due Carrare|Carrara Santo Stefano]] | |- |1998 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Asti|Asti]] |[[Montiglio Monferrato]] | * [[Montiglio Monferrato|Colcavagno]] * [[Montiglio Monferrato|Montiglio]] * [[Montiglio Monferrato|Scandeluzza]] | |- |1999-2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Mosso, Piedmont|Mosso]] | * [[Mosso, Piedmont|Mosso Santa Maria]] * [[Mosso, Piedmont|Pistolesa]] | |- |2003 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[San Siro, Como|San Siro]] | * [[San Siro, Como|Sant'Abbondio]] * [[San Siro, Como|Santa Maria Rezzonico]] | |- |2009 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Campolongo Tapogliano]] | * Campolongo al Torre * Tapogliano | |- |2010 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Comano Terme]] | * Bleggio Inferiore * Lomaso | |- |2010 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ledro]] | * Bezzecca * [[Ledro|Concei]] * Molina di Ledro * Pieve di Ledro * Tiarno di Sopra * Tiarno di Sotto | |- |2011 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Gravedona ed Uniti]] | * [[Consiglio di Rumo]] * [[Germasino]] * [[Gravedona ed Uniti|Gravedona]] | |- |2013 |{{Flag|Campania}} |[[Lalawigan ng Avellino|Avellino]] |Montoro | * [[Montoro Inferiore]] * [[Montoro Superiore]] | |- |2013 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |Quero Vas | * [[Quero]] * Vas | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Bolonia|Bologna]] |[[Valsamoggia]] | * Bazzano * Castello di Serravalle * Crespellano * Monteveglio * Savigno | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Fiscaglia]] | * Massa Fiscaglia * Migliarino * Migliaro | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Sissa Trecasali]] | * Sissa * Trecasali | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]] |[[Poggio Torriana]] | * [[Poggio Berni]] * [[Torriana]] | |- |2014 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Rivignano Teor]] | * Rivignano * Teor | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Sant'Omobono Terme]] | * Sant'Omobono Terme * [[Valsecca]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Val Brembilla]] | * [[Brembilla]] * [[Gerosa]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Bellagio]] | * Bellagio * [[Civenna]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Colverde]] | * [[Drezzo]] * [[Gironico]] * [[Parè]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Tremezzina]] | * [[Lenno]] * [[Mezzegra]] * [[Ossuccio]] * [[Tremezzo]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Verderio]] | * Verderio Inferiore * Verderio Superiore | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgo Virgilio]] | * [[Borgoforte]] * [[Virgilio (MN)|Virgilio]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Cornale e Bastida]] | * [[Bastida de' Dossi]] * [[Cornale]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Maccagno con Pino e Veddasca]] | * [[Maccagno]] * [[Pino sulla Sponda del Lago Maggiore]] * [[Veddasca]] | |- |2014 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]] |[[Trecastelli]] | * [[Castel Colonna]] * [[Monterado]] * [[Ripe, Marche|Ripe]] | |- |2014 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Vallefoglia]] | * [[Colbordolo]] * [[Sant'Angelo in Lizzola]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Castelfranco Piandiscò]] | * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Arezzo|Castelfranco di Sopra]] * [[Pian di Scò]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Pratovecchio Stia]] | * [[Pratovecchio]] * [[Stia]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Firenze]] |[[Figline e Incisa Valdarno]] | * [[Figline Valdarno]] * [[Incisa in Val d'Arno]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Firenze]] |[[Scarperia e San Piero]] | * [[San Piero a Sieve]] * [[Scarperia]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]] |[[Fabbriche di Vergemoli]] | * [[Fabbriche di Vallico]] * [[Vergemoli]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pisa]] |[[Casciana Terme Lari]] | * [[Casciana Terme]] * [[Lari (PI)|Lari]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pisa]] |[[Crespina Lorenzana]] | * [[Crespina]] * [[Lorenzana]] | |- |2014 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Longarone]] | * [[Castellavazzo]] * Longarone | |- |2015 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] |[[Valvasone Arzene]] | * [[Valvasone Arzene|Arzene]] * [[Valvasone Arzene|Valvasone]] | |- |2015 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[La Valletta Brianza]] | * Perego * Rovagnate | |- |2015 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |[[Gordona]] | * Gordona * [[Menarola]] | |- |2015 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]] |[[Sillano Giuncugnano]] | * [[Giuncugnano]] * [[Sillano]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Predaia]] | * [[Coredo]] * [[Smarano]] * [[Taio]] * [[Tres, Italy|Tres]] * [[Vervò]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Lorenzo Dorsino]] | * [[Dorsino]] * [[San Lorenzo in Banale]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Valdaone]] | * [[Bersone]] * [[Daone]] * [[Praso]] | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Bolonia|Bologna]] |[[Alto Reno Terme]] | * Granaglione * Porretta Terme | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Polesine Zibello]] | * Polesine Parmense * Zibello | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]] |[[Ventasso]] | * Busana * Collagna * Ligonchio * Ramiseto | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]] |[[Montescudo-Monte Colombo]] | * [[Monte Colombo]] * [[Montescudo]] | |- |2016 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |[[Bienno]] | * Bienno * [[Prestine]] | |- |2016 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Corteolona e Genzone]] | * [[Corteolona]] * [[Genzone]] | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Campiglia Cervo]] | * Campiglia Cervo * [[Quittengo]] * [[San Paolo Cervo]] | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Lessona]] | * [[Crosa]] * Lessona | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |[[Borgomezzavalle]] | * [[Seppiana]] * [[Viganella]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Altavalle]] | * [[Faver]] * [[Grauno]] * [[Grumes]] * [[Valda]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Altopiano della Vigolana]] | * [[Bosentino]] * [[Centa San Nicolò]] * [[Vattaro]] * Vigolo Vattaro | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Amblar-Don]] | * [[Amblar]] * [[Don (TN)|Don]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo Chiese]] | * [[Brione (TN)|Brione]] * [[Cimego]] * [[Condino]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo Lares]] | * [[Bolbeno]] * [[Zuclo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Castel Ivano]] | * [[Spera]] * [[Strigno]] * [[Villa Agnedo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Castel Ivano]] | * Castel Ivano * [[Ivano-Fracena]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Cembra Lisignago]] | * [[Cembra]] * [[Lisignago]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Contà]] | * [[Cunevo]] * [[Flavon]] * [[Terres]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Dimaro Folgarida]] | * [[Dimaro]] * [[Monclassico]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Madruzzo, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Madruzzo]] | * [[Calavino]] * [[Lasino]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Pieve di Bono-Prezzo]] | * [[Pieve di Bono]] * [[Prezzo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Porte di Rendena]] | * [[Darè]] * [[Vigo Rendena]] * [[Villa Rendena]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Primiero San Martino di Castrozza]] | * [[Fiera di Primiero]] * [[Siror]] * [[Tonadico]] * [[Transacqua]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Sella Giudicarie]] | * [[Bondo (TN)|Bondo]] * [[Breguzzo]] * [[Lardaro]] * [[Roncone]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Tre Ville]] | * [[Montagne (TN)|Montagne]] * [[Preore]] * [[Ragoli]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Vallelaghi]] | * [[Padergnone]] * [[Terlago]] * [[Vezzano (TN)|Vezzano]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ville d'Anaunia]] | * [[Nanno]] * [[Tassullo]] * [[Tuenno]] | |- |2016 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Alpago]] | * [[Alpago|Farra d'Alpago]] * [[Alpago|Pieve d'Alpago]] * [[Alpago|Puos d'Alpago]] | |- |2016 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Val di Zoldo]] | * [[Forno di Zoldo]] * [[Zoldo Alto]] | |- |2017 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Casali del Manco]] | * Casole Bruzio * Pedace * Serra Pedace * Spezzano Piccolo * Trenta | |- |2017 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Terre del Reno]] | * Mirabello * Sant'Agostino | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Alta Valle Intelvi]] | * [[Lanzo d'Intelvi]] * [[Pellio Intelvi]] * [[Ramponio Verna]] | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[San Fermo della Battaglia]] | * [[Cavallasca]] * San Fermo della Battaglia | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Sermide e Felonica]] | * [[Felonica]] * [[Sermide]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]] |[[Fiastra]] | * [[Acquacanina]] * Fiastra | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]] |[[Valfornace]] | * [[Fiordimonte]] * [[Pievebovigliana]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Colli al Metauro]] | * [[Montemaggiore al Metauro]] * [[Saltara]] * [[Serrungarina]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Terre Roveresche]] | * [[Barchi, Marche|Barchi]] * [[Orciano di Pesaro]] * [[Piagge]] * [[San Giorgio di Pesaro]] | |- |2017 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Pettinengo]] | * Pettinengo * [[Selve Marcone]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pistoia]] |[[Abetone Cutigliano]] | * [[Abetone]] * [[Cutigliano]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pistoia]] |[[San Marcello Piteglio]] | * [[Piteglio]] * [[San Marcello Pistoiese]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |[[Montalcino]] | * Montalcino * [[San Giovanni d'Asso]] | |- |2017 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |Val Liona | * [[Grancona]] * [[San Germano dei Berici]] | |- |2018 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Corigliano-Rossano]] | * [[Corigliano Calabro]] * [[Rossano]] | |- |2018 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Plasencia|Piacenza]] |[[Alta Val Tidone]] | * Caminata * Nibbiano * Pecorara | |- |2018 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Fiumicello Villa Vicentina]] | * Fiumicello * Villa Vicentina | |- |2018 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Treppo Ligosullo]] | * Ligosullo * Treppo Carnico | |- |2018 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]] |[[Montalto Carpasio]] | * Carpasio * Montalto Ligure | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Centro Valle Intelvi]] | * [[Casasco d'Intelvi]] * [[Centro Valle Intelvi|Castiglione d'Intelvi]] * [[San Fedele Intelvi]] | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Valvarrone]] | * Introzzo * Tremenico * Vestreno | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Castelgerundo]] | * [[Camairago]] * [[Cavacurta]] | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgo Mantovano]] | * [[Pieve di Coriano]] * [[Revere (MN)|Revere]] * [[Villa Poma]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Alluvioni Piovera]] | * [[Alluvioni Cambiò]] * [[Piovera]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Cassano Spinola]] | * Cassano Spinola * [[Gavazzana]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Alto Sermenza]] | * [[Rima San Giuseppe]] * [[Rimasco]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Cellio con Breia]] | * [[Breia]] * [[Cellio]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Varallo Sesia|Varallo]] | * [[Sabbia]] * Varallo | |- |2018 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Laterina Pergine Valdarno]] | * [[Laterina]] * [[Pergine Valdarno]] | |- |2018 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]] |[[Rio, Italya|Rio]] | * [[Rio Marina]] * [[Rio nell'Elba]] | |- |2018 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Giovanni di Fassa]] | * [[Pozza di Fassa]] * Vigo di Fassa | |- |2018 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |[[Borgo Veneto]] | * [[Megliadino San Fidenzio]] * [[Saletto]] * [[Santa Margherita d'Adige]] | |- |2018 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |Barbarano Mossano | * [[Barbarano Vicentino]] * [[Mossano]] | |- |2019 |{{Flag|Apulia}} |[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] |[[Presicce-Acquarica]] | * [[Presicce]] * [[Acquarica del Capo]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Riva del Po]] | * [[Berra]] * [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Tresignana]] | * [[Formignana]] * [[Tresigallo]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Sorbolo Mezzani]] | * [[Mezzani]] * [[Sorbolo]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Solbiate con Cagno]] | * [[Cagno]] * [[Solbiate]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Piadena Drizzona]] | * [[Drizzona]] * Piadena | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Torre de' Picenardi]] | * [[Ca' d'Andrea]] * Torre de' Picenardi | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Milan|Milan]] |[[Vermezzo con Zelo]] | * [[Vermezzo]] * [[Zelo Surrigone]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgocarbonara]] | * [[Borgofranco sul Po]] * [[Carbonara di Po]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[San Giorgio Bigarello]] | * [[Bigarello]] * San Giorgio di Mantova | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Colli Verdi]] | * [[Canevino]] * [[Ruino]] * [[Valverde (PV)|Valverde]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Cadrezzate con Osmate]] | * [[Cadrezzate]] * [[Osmate]] | |- |2019 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Sassocorvaro Auditore]] | * [[Auditore]] * [[Sassocorvaro]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Lu e Cuccaro Monferrato]] | * [[Lu, Piedmont|Lu]] * [[Cuccaro Monferrato]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Quaregna Cerreto]] | * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Asti|Cerreto Castello]] * [[Quaregna]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Valdilana]] | * [[Valle Mosso|Mosso]] * [[Soprana]] * [[Trivero]] * [[Valle Mosso]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Busca, Piamonte|Busca]] | * Busca * [[Valmala, Italy|Valmala]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Saluzzo]] | * [[Castellar, Piedmont|Castellar]] * Saluzzo | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Santo Stefano Belbo]] | * [[Camo]] * Santo Stefano Belbo | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Novara|Novara]] |[[Gattico-Veruno]] | * [[Gattico]] * [[Veruno]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Val di Chy]] | * [[Alice Superiore]] * [[Lugnacco]] * [[Pecco]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Valchiusa]] | * [[Meugliano]] * [[Trausella]] * [[Vico Canavese]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |[[Valle Cannobina]] | * [[Cavaglio-Spoccia]] * [[Cursolo-Orasso]] * [[Falmenta]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Alagna Valsesia]] | * Alagna Valsesia * [[Riva Valdobbia]] | |- |2019 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Florence]] |[[Barberino Tavarnelle]] | * [[Mga comune ng Lalawigan ng Florence|Barberino Val d'Elsa]] * [[Tavarnelle Val di Pesa]] | |- |2019 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Terre d'Adige]] | * [[Nave San Rocco]] * [[Zambana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Borgo Valbelluna]] | * [[Lentiai]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Trichiana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |[[Pieve del Grappa]] | * [[Crespano del Grappa]] * [[Paderno del Grappa]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |Colceresa | * [[Mason Vicentino]] * [[Molvena]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |Lusiana Conco | * [[Conco, Italy|Conco]] * [[Lusiana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |Valbrenta | * [[Campolongo sul Brenta]] * [[Cismon del Grappa]] * [[San Nazario (VI)|San Nazario]] * [[Valstagna]] | |- |2020 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Bellano]] | * Bellano * [[Vendrogno]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo d'Anaunia]] | * [[Castelfondo]] * [[Fondo]] * [[Malosco]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Novella]] | * [[Cagnò]] * [[Revò]] * [[Romallo]] * [[Brez]] * [[Cloz]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Michele all'Adige]] | * San Michele all'Adige * [[Faedo]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ville di Fiemme]] | * [[Carano]] * [[Daiano]] * Varena | |- | rowspan="2" |2023 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Bardello con Malgesso e Bregano]] | * [[Bardello]] * [[Bregano]] * [[Malgesso]] | |- |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Asti|Asti]] |[[Moransengo-Tonengo]] | * [[Moransengo]] * [[Tonengo]] | |- |} == Mga paparating na pagsasanib (naaprubahan na) == Sanggunian:<ref>{{Cite web |title=Nuovi Comuni 2020 - Fusioni e incorporazioni |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovi-comuni-2020/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> '''Enero 1, 2027''' * '''Nuova Pescara''' (PE) ([[Montesilvano]], '''[[Pescara]]''' at [[Spoltore]]) - Populasyon 193.697 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Italy topics}}{{Articles on third-level administrative divisions of countries}}{{Types of administrative country subdivision}} [[Kategorya:Mga comune ng Italya]] [[Kategorya:Mga pagsasanib ng mga subdibisyong pambansa]] kwr75qwlptrmljgoh7x9hamrks955kv 2237289 2237267 2026-10-26T05:52:16Z Ryomaandres 8044 2237289 wikitext text/x-wiki Ang '''pagsasanib ng mga munisipalidad ng Italya''' ({{Langx|it|fusione di comuni}}) ay ang pisikal-teritoryal na unyon sa pagitan ng dalawa o higit pang magkakatabing ''[[comune]]''. Ang sumusunod na talaan ay naglalaman lamang ng mga munisipalidad na nasa loob ng kasalukuyang mga hangganan ng [[Italya]]. == Pagsasanib ng mga munisipalidad mula sa Pag-iisa ng Italya == Paalala: ang mga kabesera ng probinsiya na '''naka-bold''' === Pagsasanib ng mga munisipalidad sa pagitan ng 1861 at 1946 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" !Taon ng pagkakatatag (-Taon ng pagkakabuwag) !Rehiyon !Lalawigan !Bagong ''comune'' !Mga dating ''comune'' !Mga tala |- |1862 |{{Flag|Lazio}} |[[Lalawigan ng Latina|Latina]] |[[Formia]] | * [[Formia|Castellone]] * [[Maranola]] * [[Mola di Gaeta]] | |- |1870-1877 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Chiosi d'Adda Vigadore]] | * [[Chiosi di Porta d'Adda]] * [[Vigadore]] |<ref name="9 giugno 1870, n. 5722" /> |- |1870 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Marcallo con Casone]] | * Casone * [[Marcallo]] | |- |1870 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Robecchetto con Induno]] | * [[Robecchetto con Induno|Induno Ticino]] * [[Robecchetto]] |<ref name="9 giugno 1870, n. 5722" /> |- |1873 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Ortignano Raggiolo]] | * [[Ortignano]] * [[Raggiolo]] | |- |1874-1877 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Chiosi Uniti con Bottedo]] | * [[Chiosi di Porta Regale]] * [[Chiosi di Porta Cremonese]] * [[Bottedo]] | |- |1920-1923 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Gorlaprecotto]] | * [[Gorla Primo]] * Precotto |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1013 del 1º luglio 1920, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 177 del 28 luglio 1920 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=28&mese=07&anno=1920}}</ref> |- |1920-2018 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Pozza di Fassa]] | * Pozza di Fassa * Pera di Fassa | |- |1923 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]] |'''[[Imperia, Liguria|Imperia]]''' | * Oneglia * [[Imperia, Liguria|Porto Maurizio]] * Caramagna Ligure * Piani * Castelvecchio di Santa Maria Maggiore * Borgo Sant'Agata * Costa d’Oneglia * Poggi * Torrazza * Moltedo Superiore * Montegrazie | |- |1927 |{{Flag|Apulia}} |[[Kalakhang Lungsod ng Bari|Bari]] |[[Adelfia]] | * [[Adelfia|Canneto di Bari]] * [[Adelfia|Montrone]] | |- |1927-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Curdomo]] | * [[Curno]] * [[Mozzo]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1745 dell'8 settembre 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 224 del 28 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=28&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Valbondione]] | * [[Bondione]] * [[Fiumenero]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1704 del 26 agosto 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 222 del 26 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=26&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927-1945 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Guardia Piemontese Terme]] | * [[Acquappesa]] * [[Guardia Piemontese]] | |- |1927 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Esino Lario]] | * [[Esino Inferiore]] * [[Esino Superiore]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1648 del 12 agosto 1927, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 221 del 24 settembre 1927 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=24&mese=09&anno=1927}}</ref> |- |1927 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Savona|Savona]] |[[Finale Ligure]] | * [[Finalborgo]] * [[Finalmarina]] * [[Finale Ligure|Finalpia]] | |- |1928 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Spiazzo]] | * [[Borzago]] * [[Mortaso]] * [[Fisto, Italy|Fisto]] | |- |1928 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Carezzano]] | * [[Carezzano Superiore]] * [[Carezzano Inferiore]] | |- |1928-1946 |{{Flag|Aosta Valley}} |Aosta |Gressoney | * [[Gressoney-La-Trinité]] * [[Gressoney-Saint-Jean]] | |- |1928-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Palvareto]] | * [[Solarolo Rainerio]] * [[San Giovanni in Croce]] | |- |1928 |{{Flag|Lombardy}} |[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] |[[Cinisello Balsamo]] | * [[Cinisello Balsamo|Cinisello]] * Balsamo | |- |1928-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |[[Albanova]] | * [[Casal di Principe]] * [[San Cipriano d'Aversa]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 910 del 9 aprile 1928, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 108 dell'8 maggio 1928 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=08&mese=05&anno=1928}}</ref> |- |1928-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |[[Arienzo San Felice]] | * [[Arienzo]] * [[San Felice a Cancello]] | |- |1928 |{{Flag|Calabria}} |[[Kalakhang Lungsod ng Regio de Calabria|Reggio Calabria]] |[[Taurianova]] | * [[Jatrinoli]] * [[Radicena]] * [[Terranova Sappo Minulio|Terranova]] |<ref name="autogenerato2" /> |- |1928 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Campiglione-Fenile]] | * [[Campiglione]] * [[Fenile]] | |- |1928 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Trieste|Trieste]] |Duino-Aurisina | * Aurisina * Duino * [[Malchina]] * San Pelagio * [[Slivia]] | |- |1928-1966 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Cernusco Montevecchia]] | * [[Cernusco Lombardone]] * [[Montevecchia]] |<ref>{{Cite web |title=comune di Cernusco Montevecchia - 1928 - 1966 |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/schede/5050660/}}</ref> |- |1928-1970 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Medolago|Riviera d'Adda]] | * [[Medolago]] * [[Solza]] |<ref>{{Cite web |title=comune di Riviera d'Adda - 1928 - 1970 |url=http://www.lombardiabeniculturali.it/istituzioni/schede/1051774/}}</ref> |- |1929-1946 |{{Flag|Campania}} |[[Kalakhang Lungsod ng Napoles|Naples]] |Fertilia | * [[Casaluce]] * [[Teverola]] | |- |1936-1947 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Pometo]] | * [[Canevino]] * [[Ruino]] |<ref>{{Cite web |title=Regio Decreto nº 1758 del 3 settembre 1936, pubblicato sulla Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia nº 233 del 7 ottobre 1936 |url=http://augusto.digitpa.gov.it/#giorno=07&mese=10&anno=1936}}</ref> |- |1938-1946 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Massa at Carrara|Massa-Carrara]] |'''Apuania''' | * [[Carrara]] * '''[[Massa]]''' * [[Montignoso]] | |- |1939-1945 |{{Flag|Sicily}} |[[Kalakhang Lungsod ng Catania|Catania]] |Giarre-Riposto | * [[Giarre]] * [[Riposto]] | |- |1939 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |'''[[Verbania]]''' | * Intra * Pallanza | |- |1940-1945 |{{Flag|Lazio}} |[[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Rome]] |[[Nettuno|Nettunia]] | * [[Anzio]] * [[Nettuno, Lazio|Nettuno]] | |} === Pagsasanib ng mga munisipalidad mula noong 1946 === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%;" !Taon ng pagkakatatag (-Taon ng pagkakabuwag)<ref>{{Cite web |title=Variazioni Amministrative |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> !Rehiyon !Lalawigan !Bagong ''comune'' !Mga dating ''comune'' !Mga tala |- |1968 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Catanzaro|Catanzaro]] |[[Lamezia Terme]] | * Nicastro * [[Lamezia Terme|Sambiase]] * [[Lamezia Terme|Sant'Eufemia Lamezia]] | |- |1995 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Rovigo|Rovigo]] |[[Porto Viro]] | * [[Porto Viro|Contarina]] * [[Porto Viro|Donada]] | |- |1995 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |[[Due Carrare]] | * [[Due Carrare|Carrara San Giorgio]] * [[Due Carrare|Carrara Santo Stefano]] | |- |1998 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Asti|Asti]] |[[Montiglio Monferrato]] | * [[Montiglio Monferrato|Colcavagno]] * [[Montiglio Monferrato|Montiglio]] * [[Montiglio Monferrato|Scandeluzza]] | |- |1999-2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Mosso, Piedmont|Mosso]] | * [[Mosso, Piedmont|Mosso Santa Maria]] * [[Mosso, Piedmont|Pistolesa]] | |- |2003 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[San Siro, Como|San Siro]] | * [[San Siro, Como|Sant'Abbondio]] * [[San Siro, Como|Santa Maria Rezzonico]] | |- |2009 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Campolongo Tapogliano]] | * Campolongo al Torre * Tapogliano | |- |2010 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Comano Terme]] | * Bleggio Inferiore * Lomaso | |- |2010 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ledro]] | * Bezzecca * [[Ledro|Concei]] * Molina di Ledro * Pieve di Ledro * Tiarno di Sopra * Tiarno di Sotto | |- |2011 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Gravedona ed Uniti]] | * [[Consiglio di Rumo]] * [[Germasino]] * [[Gravedona ed Uniti|Gravedona]] | |- |2013 |{{Flag|Campania}} |[[Lalawigan ng Avellino|Avellino]] |Montoro | * [[Montoro Inferiore]] * [[Montoro Superiore]] | |- |2013 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |Quero Vas | * [[Quero]] * Vas | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Bolonia|Bologna]] |[[Valsamoggia]] | * Bazzano * Castello di Serravalle * Crespellano * Monteveglio * Savigno | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Fiscaglia]] | * Massa Fiscaglia * Migliarino * Migliaro | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Sissa Trecasali]] | * Sissa * Trecasali | |- |2014 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]] |[[Poggio Torriana]] | * [[Poggio Berni]] * [[Torriana]] | |- |2014 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Rivignano Teor]] | * Rivignano * Teor | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Sant'Omobono Terme]] | * Sant'Omobono Terme * [[Valsecca]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]] |[[Val Brembilla]] | * [[Brembilla]] * [[Gerosa]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Bellagio]] | * Bellagio * [[Civenna]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Colverde]] | * [[Drezzo]] * [[Gironico]] * [[Parè]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Tremezzina]] | * [[Lenno]] * [[Mezzegra]] * [[Ossuccio]] * [[Tremezzo]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Verderio]] | * Verderio Inferiore * Verderio Superiore | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgo Virgilio]] | * [[Borgoforte]] * [[Virgilio (MN)|Virgilio]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Cornale e Bastida]] | * [[Bastida de' Dossi]] * [[Cornale]] | |- |2014 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Maccagno con Pino e Veddasca]] | * [[Maccagno]] * [[Pino sulla Sponda del Lago Maggiore]] * [[Veddasca]] | |- |2014 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Ancona|Ancona]] |[[Trecastelli]] | * [[Castel Colonna]] * [[Monterado]] * [[Ripe, Marche|Ripe]] | |- |2014 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Vallefoglia]] | * [[Colbordolo]] * [[Sant'Angelo in Lizzola]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Castelfranco Piandiscò]] | * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Arezzo|Castelfranco di Sopra]] * [[Pian di Scò]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Pratovecchio Stia]] | * [[Pratovecchio]] * [[Stia]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Firenze]] |[[Figline e Incisa Valdarno]] | * [[Figline Valdarno]] * [[Incisa in Val d'Arno]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Firenze]] |[[Scarperia e San Piero]] | * [[San Piero a Sieve]] * [[Scarperia]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]] |[[Fabbriche di Vergemoli]] | * [[Fabbriche di Vallico]] * [[Vergemoli]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pisa]] |[[Casciana Terme Lari]] | * [[Casciana Terme]] * [[Lari (PI)|Lari]] | |- |2014 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pisa]] |[[Crespina Lorenzana]] | * [[Crespina]] * [[Lorenzana]] | |- |2014 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Longarone]] | * [[Castellavazzo]] * Longarone | |- |2015 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Pordenone|Pordenone]] |[[Valvasone Arzene]] | * [[Valvasone Arzene|Arzene]] * [[Valvasone Arzene|Valvasone]] | |- |2015 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[La Valletta Brianza]] | * Perego * Rovagnate | |- |2015 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Sondrio|Sondrio]] |[[Gordona]] | * Gordona * [[Menarola]] | |- |2015 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Lucca|Lucca]] |[[Sillano Giuncugnano]] | * [[Giuncugnano]] * [[Sillano]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Predaia]] | * [[Coredo]] * [[Smarano]] * [[Taio]] * [[Tres, Italy|Tres]] * [[Vervò]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Lorenzo Dorsino]] | * [[Dorsino]] * [[San Lorenzo in Banale]] | |- |2015 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Valdaone]] | * [[Bersone]] * [[Daone]] * [[Praso]] | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Bolonia|Bologna]] |[[Alto Reno Terme]] | * Granaglione * Porretta Terme | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Polesine Zibello]] | * Polesine Parmense * Zibello | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Reggio Emilia|Reggio Emilia]] |[[Ventasso]] | * Busana * Collagna * Ligonchio * Ramiseto | |- |2016 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Rimini|Rimini]] |[[Montescudo-Monte Colombo]] | * [[Monte Colombo]] * [[Montescudo]] | |- |2016 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Brescia|Brescia]] |[[Bienno]] | * Bienno * [[Prestine]] | |- |2016 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Corteolona e Genzone]] | * [[Corteolona]] * [[Genzone]] | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Campiglia Cervo]] | * Campiglia Cervo * [[Quittengo]] * [[San Paolo Cervo]] | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Lessona]] | * [[Crosa]] * Lessona | |- |2016 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |[[Borgomezzavalle]] | * [[Seppiana]] * [[Viganella]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Altavalle]] | * [[Faver]] * [[Grauno]] * [[Grumes]] * [[Valda]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Altopiano della Vigolana]] | * [[Bosentino]] * [[Centa San Nicolò]] * [[Vattaro]] * Vigolo Vattaro | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Amblar-Don]] | * [[Amblar]] * [[Don (TN)|Don]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo Chiese]] | * [[Brione (TN)|Brione]] * [[Cimego]] * [[Condino]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo Lares]] | * [[Bolbeno]] * [[Zuclo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Castel Ivano]] | * [[Spera]] * [[Strigno]] * [[Villa Agnedo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Castel Ivano]] | * Castel Ivano * [[Ivano-Fracena]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Cembra Lisignago]] | * [[Cembra]] * [[Lisignago]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Contà]] | * [[Cunevo]] * [[Flavon]] * [[Terres]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Dimaro Folgarida]] | * [[Dimaro]] * [[Monclassico]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Madruzzo, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Madruzzo]] | * [[Calavino]] * [[Lasino]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Pieve di Bono-Prezzo]] | * [[Pieve di Bono]] * [[Prezzo]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Porte di Rendena]] | * [[Darè]] * [[Vigo Rendena]] * [[Villa Rendena]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Primiero San Martino di Castrozza]] | * [[Fiera di Primiero]] * [[Siror]] * [[Tonadico]] * [[Transacqua]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Sella Giudicarie]] | * [[Bondo (TN)|Bondo]] * [[Breguzzo]] * [[Lardaro]] * [[Roncone]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Tre Ville]] | * [[Montagne (TN)|Montagne]] * [[Preore]] * [[Ragoli]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Vallelaghi]] | * [[Padergnone]] * [[Terlago]] * [[Vezzano (TN)|Vezzano]] | |- |2016 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ville d'Anaunia]] | * [[Nanno]] * [[Tassullo]] * [[Tuenno]] | |- |2016 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Alpago]] | * [[Alpago|Farra d'Alpago]] * [[Alpago|Pieve d'Alpago]] * [[Alpago|Puos d'Alpago]] | |- |2016 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Val di Zoldo]] | * [[Forno di Zoldo]] * [[Zoldo Alto]] | |- |2017 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Casali del Manco]] | * Casole Bruzio * Pedace * Serra Pedace * Spezzano Piccolo * Trenta | |- |2017 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Terre del Reno]] | * Mirabello * Sant'Agostino | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Alta Valle Intelvi]] | * [[Lanzo d'Intelvi]] * [[Pellio Intelvi]] * [[Ramponio Verna]] | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[San Fermo della Battaglia]] | * [[Cavallasca]] * San Fermo della Battaglia | |- |2017 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Sermide e Felonica]] | * [[Felonica]] * [[Sermide]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]] |[[Fiastra]] | * [[Acquacanina]] * Fiastra | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Macerata|Macerata]] |[[Valfornace]] | * [[Fiordimonte]] * [[Pievebovigliana]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Colli al Metauro]] | * [[Montemaggiore al Metauro]] * [[Saltara]] * [[Serrungarina]] | |- |2017 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Terre Roveresche]] | * [[Barchi, Marche|Barchi]] * [[Orciano di Pesaro]] * [[Piagge]] * [[San Giorgio di Pesaro]] | |- |2017 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Pettinengo]] | * Pettinengo * [[Selve Marcone]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pistoia]] |[[Abetone Cutigliano]] | * [[Abetone]] * [[Cutigliano]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Pistoia]] |[[San Marcello Piteglio]] | * [[Piteglio]] * [[San Marcello Pistoiese]] | |- |2017 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Siena|Siena]] |[[Montalcino]] | * Montalcino * [[San Giovanni d'Asso]] | |- |2017 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |[[Val Liona]] | * [[Grancona]] * [[San Germano dei Berici]] | |- |2018 |{{Flag|Calabria}} |[[Lalawigan ng Cosenza|Cosenza]] |[[Corigliano-Rossano]] | * [[Corigliano Calabro]] * [[Rossano]] | |- |2018 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Plasencia|Piacenza]] |[[Alta Val Tidone]] | * Caminata * Nibbiano * Pecorara | |- |2018 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Fiumicello Villa Vicentina]] | * Fiumicello * Villa Vicentina | |- |2018 |{{Flag|Friuli-Venezia Giulia}} |[[Lalawigan ng Udine|Udine]] |[[Treppo Ligosullo]] | * Ligosullo * Treppo Carnico | |- |2018 |{{Flag|Liguria}} |[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]] |[[Montalto Carpasio]] | * Carpasio * Montalto Ligure | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Centro Valle Intelvi]] | * [[Casasco d'Intelvi]] * [[Centro Valle Intelvi|Castiglione d'Intelvi]] * [[San Fedele Intelvi]] | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Valvarrone]] | * Introzzo * Tremenico * Vestreno | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lodi|Lodi]] |[[Castelgerundo]] | * [[Camairago]] * [[Cavacurta]] | |- |2018 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgo Mantovano]] | * [[Pieve di Coriano]] * [[Revere (MN)|Revere]] * [[Villa Poma]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Alluvioni Piovera]] | * [[Alluvioni Cambiò]] * [[Piovera]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Cassano Spinola]] | * Cassano Spinola * [[Gavazzana]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Alto Sermenza]] | * [[Rima San Giuseppe]] * [[Rimasco]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Cellio con Breia]] | * [[Breia]] * [[Cellio]] | |- |2018 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Varallo Sesia|Varallo]] | * [[Sabbia]] * Varallo | |- |2018 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Arezzo|Arezzo]] |[[Laterina Pergine Valdarno]] | * [[Laterina]] * [[Pergine Valdarno]] | |- |2018 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Livorno|Livorno]] |[[Rio, Italya|Rio]] | * [[Rio Marina]] * [[Rio nell'Elba]] | |- |2018 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Giovanni di Fassa]] | * [[Pozza di Fassa]] * Vigo di Fassa | |- |2018 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Padua|Padua]] |[[Borgo Veneto]] | * [[Megliadino San Fidenzio]] * [[Saletto]] * [[Santa Margherita d'Adige]] | |- |2018 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |[[Barbarano Mossano]] | * [[Barbarano Vicentino]] * [[Mossano]] | |- |2019 |{{Flag|Apulia}} |[[Lalawigan ng Lecce|Lecce]] |[[Presicce-Acquarica]] | * [[Presicce]] * [[Acquarica del Capo]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Riva del Po]] | * [[Berra]] * [[Ro, Emilia-Romaña|Ro]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Ferrara|Ferrara]] |[[Tresignana]] | * [[Formignana]] * [[Tresigallo]] | |- |2019 |{{Flag|Emilia-Romagna}} |[[Lalawigan ng Parma|Parma]] |[[Sorbolo Mezzani]] | * [[Mezzani]] * [[Sorbolo]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Como|Como]] |[[Solbiate con Cagno]] | * [[Cagno]] * [[Solbiate]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Piadena Drizzona]] | * [[Drizzona]] * Piadena | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Cremona|Cremona]] |[[Torre de' Picenardi]] | * [[Ca' d'Andrea]] * Torre de' Picenardi | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Milan|Milan]] |[[Vermezzo con Zelo]] | * [[Vermezzo]] * [[Zelo Surrigone]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[Borgocarbonara]] | * [[Borgofranco sul Po]] * [[Carbonara di Po]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Mantua|Mantua]] |[[San Giorgio Bigarello]] | * [[Bigarello]] * San Giorgio di Mantova | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Pavia|Pavia]] |[[Colli Verdi]] | * [[Canevino]] * [[Ruino]] * [[Valverde (PV)|Valverde]] | |- |2019 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Cadrezzate con Osmate]] | * [[Cadrezzate]] * [[Osmate]] | |- |2019 |{{Flag|Marche}} |[[Lalawigan ng Pesaro at Urbino|Pesaro e Urbino]] |[[Sassocorvaro Auditore]] | * [[Auditore]] * [[Sassocorvaro]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Alessandria|Alessandria]] |[[Lu e Cuccaro Monferrato]] | * [[Lu, Piedmont|Lu]] * [[Cuccaro Monferrato]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Quaregna Cerreto]] | * [[Talaan ng mga munisipalidad ng Lalawigan ng Asti|Cerreto Castello]] * [[Quaregna]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Biella|Biella]] |[[Valdilana]] | * [[Valle Mosso|Mosso]] * [[Soprana]] * [[Trivero]] * [[Valle Mosso]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Busca, Piamonte|Busca]] | * Busca * [[Valmala, Italy|Valmala]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Saluzzo]] | * [[Castellar, Piedmont|Castellar]] * Saluzzo | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Cuneo|Cuneo]] |[[Santo Stefano Belbo]] | * [[Camo]] * Santo Stefano Belbo | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Novara|Novara]] |[[Gattico-Veruno]] | * [[Gattico]] * [[Veruno]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Val di Chy]] | * [[Alice Superiore]] * [[Lugnacco]] * [[Pecco]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Kalakhang Lungsod ng Turin|Turin]] |[[Valchiusa]] | * [[Meugliano]] * [[Trausella]] * [[Vico Canavese]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Verbano-Cusio-Ossola|Verbania]] |[[Valle Cannobina]] | * [[Cavaglio-Spoccia]] * [[Cursolo-Orasso]] * [[Falmenta]] | |- |2019 |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Vercelli|Vercelli]] |[[Alagna Valsesia]] | * Alagna Valsesia * [[Riva Valdobbia]] | |- |2019 |{{Flag|Tuscany}} |[[Lalawigan ng Florencia|Florence]] |[[Barberino Tavarnelle]] | * [[Mga comune ng Lalawigan ng Florence|Barberino Val d'Elsa]] * [[Tavarnelle Val di Pesa]] | |- |2019 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Terre d'Adige]] | * [[Nave San Rocco]] * [[Zambana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Belluno|Belluno]] |[[Borgo Valbelluna]] | * [[Lentiai]] * [[Mel, Veneto|Mel]] * [[Trichiana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Treviso|Treviso]] |[[Pieve del Grappa]] | * [[Crespano del Grappa]] * [[Paderno del Grappa]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |[[Colceresa]] | * [[Mason Vicentino]] * [[Molvena]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |[[Lusiana Conco]] | * [[Conco, Italy|Conco]] * [[Lusiana]] | |- |2019 |{{Flag|Veneto}} |[[Lalawigan ng Vicenza|Vicenza]] |[[Valbrenta]] | * [[Campolongo sul Brenta]] * [[Cismon del Grappa]] * [[San Nazario (VI)|San Nazario]] * [[Valstagna]] | |- |2020 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Lecco|Lecco]] |[[Bellano]] | * Bellano * [[Vendrogno]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Borgo d'Anaunia]] | * [[Castelfondo]] * [[Fondo]] * [[Malosco]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Novella, Lalawigang Awtonomo ng Trento|Novella]] | * [[Cagnò]] * [[Revò]] * [[Romallo]] * [[Brez]] * [[Cloz]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[San Michele all'Adige]] | * San Michele all'Adige * [[Faedo]] | |- |2020 |{{Flag|Trentino-Alto Adige/Südtirol}} |[[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trento]] |[[Ville di Fiemme]] | * [[Carano]] * [[Daiano]] * Varena | |- | rowspan="2" |2023 |{{Flag|Lombardy}} |[[Lalawigan ng Varese|Varese]] |[[Bardello con Malgesso e Bregano]] | * [[Bardello]] * [[Bregano]] * [[Malgesso]] | |- |{{Flag|Piedmont}} |[[Lalawigan ng Asti|Asti]] |[[Moransengo-Tonengo]] | * [[Moransengo]] * [[Tonengo]] | |- |} == Mga paparating na pagsasanib (naaprubahan na) == Sanggunian:<ref>{{Cite web |title=Nuovi Comuni 2020 - Fusioni e incorporazioni |url=https://www.tuttitalia.it/variazioni-amministrative/nuovi-comuni-2020/ |access-date=20 January 2019 |publisher=Tuttitalia.it |language=IT}}</ref> '''Enero 1, 2027''' * '''Nuova Pescara''' (PE) ([[Montesilvano]], '''[[Pescara]]''' at [[Spoltore]]) - Populasyon 193.697 == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Italy topics}}{{Articles on third-level administrative divisions of countries}}{{Types of administrative country subdivision}} [[Kategorya:Mga comune ng Italya]] [[Kategorya:Mga pagsasanib ng mga subdibisyong pambansa]] 470amv6rnaiixusscs0zwhsab8hud76 Pag-iisa ng mga munisipalidad ng Italya 0 340755 2237291 2026-10-26T05:53:01Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Pagsasanib ng mga munisipalidad ng Italya]] 2237291 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Pagsasanib ng mga munisipalidad ng Italya]] av09v6w0p6qbh9vl9nxfzftiwn7xfvf Lu, Piamonte 0 340756 2237293 2026-10-26T05:54:56Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Lu e Cuccaro Monferrato]] 2237293 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Lu e Cuccaro Monferrato]] 0ad8dmnjhnxlhrzb5hl9jcmvqf7xvae Tagagamit:B4sic4lly Phil 2 340757 2237311 2026-10-26T08:15:53Z B4sic4lly Phil 157072 Bagong pahina: Kamusta! Ako naglalagyan ng Layout ng Track sa Mga Transportatsyon sa NCR. == Mga Errors == === "MLRT" === Nagkaroon akong Error sa bersyong Ingles sa [[LRT-1]] sa Unang pitong istasyon papuntang [[Dr. Santos LRT Station]]. Pwedeng ito makita sa ingles bersion na ito sa Usapan. 2237311 wikitext text/x-wiki Kamusta! Ako naglalagyan ng Layout ng Track sa Mga Transportatsyon sa NCR. == Mga Errors == === "MLRT" === Nagkaroon akong Error sa bersyong Ingles sa [[LRT-1]] sa Unang pitong istasyon papuntang [[Dr. Santos LRT Station]]. Pwedeng ito makita sa ingles bersion na ito sa Usapan. cian893sioqlpx575lv5slf45sa9ss2 Palaeoveneto 0 340758 2237327 2026-10-26T10:22:17Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Mga Veneto]] 2237327 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mga Veneto]] njtjso8pszyagtyhhtpz510w7bbtua9 Fay Lea Patria Lauraya 0 340759 2237353 2026-10-26T10:53:53Z Irvin (PH-WC) 165318 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1378782065|Fay Lea Patria Lauraya]]" 2237353 wikitext text/x-wiki Si '''Fay Lea Patria M. Lauraya''' ay isang [[Mga Pilipino|Pilipinong]] propesor, pang-akademikong tagapamahala, at pinuno ng mas mataas na edukasyon. Siya ang ikaapat na pangulo ng [[Unibersidad ng Nueva Caceres]], isang pribadong unibersidad sa Lungsod Naga, Camarines Sur, na kanyang ginagampanan simula noong 2018. [[Kategorya:Mga Pilipino]] l7y37iiotqhq5m8ailk2t1pr1hrfhfv Isabel Larrañaga Ramírez 0 340760 2237375 2026-10-26T11:25:14Z Filipinayzd 3409 Bagong pahina: Si '''Isabel de Larrañaga Ramírez''', HCSCJ (19 Nobyembre 1836 - 17 Enero 1899), may [[Pangalang panrelihyon|relihiyosong pangalan na]] '''Isabel ng Puso ni Hesus''', na ipinanganak sa [[Maynila]], ay isang [[Religious sister|Kristiyanong]] babaeng Pilipino. Itinatag niya ang ''Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús'' ("Mga Kapatid ng Kawanggawa ng Banal na Puso ni Hesus"). Ang kanyang [[Beatipikasyon|proseso ng beatipikasyon]] ay binuksan noong 1982. === Bu... 2237375 wikitext text/x-wiki Si '''Isabel de Larrañaga Ramírez''', HCSCJ (19 Nobyembre 1836 - 17 Enero 1899), may [[Pangalang panrelihyon|relihiyosong pangalan na]] '''Isabel ng Puso ni Hesus''', na ipinanganak sa [[Maynila]], ay isang [[Religious sister|Kristiyanong]] babaeng Pilipino. Itinatag niya ang ''Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús'' ("Mga Kapatid ng Kawanggawa ng Banal na Puso ni Hesus"). Ang kanyang [[Beatipikasyon|proseso ng beatipikasyon]] ay binuksan noong 1982. === Buhay === Si Isabel de Larrañaga ay ipinanganak sa [[Maynila]], [[Pilipinas]], noong 19 Nobyembre 1836, kay Juan Andres Ma. de Larrañaga (ang Gobernador Militar ng Maynila noong panahong iyon) at Isabel Ramírez Patiño. Ang kanyang ama mula Espanya, at ang kanyang ina ay ipinanganak na may lahing Kastila mula sa Lima, Peru. <ref name="hermanas">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Ikinasal sila sa [[Huancayo]], Peru. <ref>[https://www.colegiosantamariareina.cl/about-6 "Venerable Madre Isabe Larranaga Ramirez", Colegio Católico Santa María Reina, Chile]</ref> Siya ang bunso sa sampung magkakapatid. Espanyol ang kaniyang mga magulang at siya ay isang Pilipina sa kapanganakan at dahil sa kaniyang pagkamamamayan. Siya ay bininyagan sa San Miguel de Arcángel sa Malacañan 30 araw pagkatapos ng kanyang kapanganakan. Pagkamatay ng kanyang ama noong 1838, bumalik ang kanyang ina sa Espanya kasama ang mga anak. Ginugol ni Ramírez ang kanyang pagkabata at unang bahagi ng pagbibinata sa Madrid at sa Lima. Tiniyak ng kaniyang ina na si Ramírez ay nakatanggap ng mahusay na edukasyon, natututo ng musika, pagpipinta, at mga wika (Pranses, Ingles, at Italyano).<ref name="hermanas2">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Noong 1855, sinamahan ni Ramírez ang kanyang ina at kapatid na lalaki, si Francisco Adrian, patungong Lima, Peru. Doon, ang labingwalong taong gulang na si Ramírez ay naging isang guro at nakibahagi sa gawaing kawanggawa. Dinadalaw niya ang mga pasyente sa mga ospital, at naging katekista para sa mga bata at kabataan. <ref name="hermanas3">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Pagkalipas ng pitong taon, siya at ang kanyang ina ay bumalik sa Espanya, at nanirahan sa Madrid. kd5lr31q0o6s562rbl0u95u39dufj92 2237376 2237375 2026-10-26T11:27:12Z Filipinayzd 3409 2237376 wikitext text/x-wiki Si '''Isabel de Larrañaga Ramírez''', HCSCJ (19 Nobyembre 1836 - 17 Enero 1899), may relihiyosong pangalan na Isabel ng Puso ni Hesus, na ipinanganak sa Maynila, ay isang Kristiyanong Filipino. Itinatag niya ang ''Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús'' ("Mga Kapatid ng Kawanggawa ng Banal na Puso ni Hesus"). Ang kanyang [[Beatipikasyon|prosesog beatipikasyon]] ay binuksan noong 1982. == Buhay == Si Isabel de Larrañaga ay ipinanganak sa Maynila, Pilipinas, noong 19 Nobyembre 1836, kay Juan Andrés Añaga, Gobernador Militar ng Maynila noong panahong iyon) at Isabel Ramírez Patiño. Ang kanyang ama ay mula sa Espanya, at ang kanyang ina ay ipinanganak na may lahing Kastila sa Lima, Peru. <ref name="hermanas">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Ikinasal sila sa [[Huancayo]], PeHuancayo ang bunso sa sampung magkakapatid. Espanyol ang kaniyang mga magulang at siya ay isang Pilipina sa kapanganakan at dahil sa kaniyang pagkamamamayan. Siya ay bininyagan sa San Miguel de Arcángel sa Malacañang 30 araw pagkatapos ng kanyang kapanganakan. Pagkamatay ng kanyang ama noong 1838, bumalik ang kanyang ina sa Espanya kasama ang mga anak. Ginugol ni Ramírez ang kanyang pagkabata at unang bahagi ng pagbibinata sa Madrid at sa Lima. Tiniyak ng kaniyang ina na si Ramírez ay nakatanggap ng mahusay na edukasyon, natututo ng musika, pagpipinta, at mga wika (Pranses, Ingles, at Italyano).<ref name="hermanas2">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Noong 1855, sinamahan ni Ramírez ang kanyang ina at kapatid na lalaki, si Francisco Adrian, patungong Lima, Peru. Doon, ang labingwalong taong gulang na si Ramírez ay naging isang guro at nakibahagi sa gawaing kawanggawa. Dinadalaw niya ang mga pasyente sa mga ospital, at naging katekista para sa mga bata at kabataan. <ref name="hermanas3">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Pagkalipas ng pitong taon, siya at ang kanyang ina ay bumalik sa Espanya, at nanirahan sa Madrid. == Sanggunian == <references /> mfitcjubslynnwlrms4z69y6i1fud59 2237377 2237376 2026-10-26T11:28:34Z Filipinayzd 3409 added [[Category:Mga Pilipinong may lahing Espanyol]] using [[WP:HC|HotCat]] 2237377 wikitext text/x-wiki Si '''Isabel de Larrañaga Ramírez''', HCSCJ (19 Nobyembre 1836 - 17 Enero 1899), may relihiyosong pangalan na Isabel ng Puso ni Hesus, na ipinanganak sa Maynila, ay isang Kristiyanong Filipino. Itinatag niya ang ''Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús'' ("Mga Kapatid ng Kawanggawa ng Banal na Puso ni Hesus"). Ang kanyang [[Beatipikasyon|prosesog beatipikasyon]] ay binuksan noong 1982. == Buhay == Si Isabel de Larrañaga ay ipinanganak sa Maynila, Pilipinas, noong 19 Nobyembre 1836, kay Juan Andrés Añaga, Gobernador Militar ng Maynila noong panahong iyon) at Isabel Ramírez Patiño. Ang kanyang ama ay mula sa Espanya, at ang kanyang ina ay ipinanganak na may lahing Kastila sa Lima, Peru. <ref name="hermanas">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Ikinasal sila sa [[Huancayo]], PeHuancayo ang bunso sa sampung magkakapatid. Espanyol ang kaniyang mga magulang at siya ay isang Pilipina sa kapanganakan at dahil sa kaniyang pagkamamamayan. Siya ay bininyagan sa San Miguel de Arcángel sa Malacañang 30 araw pagkatapos ng kanyang kapanganakan. Pagkamatay ng kanyang ama noong 1838, bumalik ang kanyang ina sa Espanya kasama ang mga anak. Ginugol ni Ramírez ang kanyang pagkabata at unang bahagi ng pagbibinata sa Madrid at sa Lima. Tiniyak ng kaniyang ina na si Ramírez ay nakatanggap ng mahusay na edukasyon, natututo ng musika, pagpipinta, at mga wika (Pranses, Ingles, at Italyano).<ref name="hermanas2">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Noong 1855, sinamahan ni Ramírez ang kanyang ina at kapatid na lalaki, si Francisco Adrian, patungong Lima, Peru. Doon, ang labingwalong taong gulang na si Ramírez ay naging isang guro at nakibahagi sa gawaing kawanggawa. Dinadalaw niya ang mga pasyente sa mga ospital, at naging katekista para sa mga bata at kabataan. <ref name="hermanas3">[https://hermanas.corazonistas.org/wp-content/uploads/Triptico_M_-Isabel_ingles.pdf "Nuestra Fundadora: Madre Isabel Larrañaga"], Hermanas de la Caridad del Sagrado Corazón de Jesús</ref> Pagkalipas ng pitong taon, siya at ang kanyang ina ay bumalik sa Espanya, at nanirahan sa Madrid. == Sanggunian == <references /> [[Kategorya:Mga Pilipinong may lahing Espanyol]] ht1u7t65x8t2lbhb311cy3e4z34mfbb Fafnir 0 340761 2237379 2026-10-26T11:44:56Z Flynniepedia 160192 Bagong pahina: {{Stub}} {{Citations missing}} Sa [[Mitolohiyang Nordiko]], Si Fafnir ay isang [[unano]] na sumailialim ng transpormasyon na magiging isang [[dragon]]. Siya ay ang anak ni [[Hreidmarr]], at ang panganay ng dalawang kapatid; si [[Regin]] at [[Otr]]. Dahil sa kanyang kasibaan, kinuha niya ang [[andvaranaut]], isang singsing na may malas, at isinumpa siya. Ang ang nagsimula ng kanyang transpormasyon. == Istorya == Ang pinagmulaan ni Fafnir ay isang istorya na pinaguusapan sa... 2237379 wikitext text/x-wiki {{Stub}} {{Citations missing}} Sa [[Mitolohiyang Nordiko]], Si Fafnir ay isang [[unano]] na sumailialim ng transpormasyon na magiging isang [[dragon]]. Siya ay ang anak ni [[Hreidmarr]], at ang panganay ng dalawang kapatid; si [[Regin]] at [[Otr]]. Dahil sa kanyang kasibaan, kinuha niya ang [[andvaranaut]], isang singsing na may malas, at isinumpa siya. Ang ang nagsimula ng kanyang transpormasyon. == Istorya == Ang pinagmulaan ni Fafnir ay isang istorya na pinaguusapan sa mga lumang panahon. Ganito ito kumikilos. # Pinatay ni Fafnir ang kanyang tatay, at kinuha ang kanyang kayamanan, na isang tubos-pera ng mga Diyos si [[Hoenir|''Hoenir'',]] ''[[Loki]]'', at ''[[Odin]]''. # Tumakbo sa isang kagubatan at nagtago sa isang kuweba kung saan naging Dragon siya. # Si Regin ay bumuo ng espada para kay Sigurd . # Inutusan na patayin si Fafnir sa pamamagitan nang pagtago sa isang lungaw at paglaslas sa ilalim. # Pinatay ni Sigurd si Fafnir. # Inutusan ni Regin na iluto ang puso ni Fafnir. # Isinagawa ni Sigurd ang utos ni Regin. Habang ginagawa niya ito, napaso ang kamay niya. # Sinipsip ni Sigurd ang kanyang daliri. Dahil dito, nakuha niya ang abilidad na makaintindi ng mga sinasabi ng ibon. # Narining ni Sigurd sa mga ibon na itataksil siya ni Regin. # Dahil dito, pinatay ni Sigurd si Regin at kinuha ang kanyang kayamanan. 5omyriifiw1a5fbre1wafenqrtt2qu5 Puwersang elektromagnetiko 0 340762 2237380 2026-10-26T11:47:01Z Ryomaandres 8044 Ikinakarga sa [[Elektromagnetismo]] 2237380 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Elektromagnetismo]] 0ofu5hixxkzo8smr0r0sfpjvo75fpju