Wikipedia tlwiki https://tl.wikipedia.org/wiki/Unang_Pahina MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Midya Natatangi Usapan Tagagamit Usapang tagagamit Wikipedia Usapang Wikipedia Talaksan Usapang talaksan MediaWiki Usapang MediaWiki Padron Usapang padron Tulong Usapang tulong Kategorya Usapang kategorya Portada Usapang Portada TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1329 2238449 2198935 2026-11-02T02:12:22Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238449 wikitext text/x-wiki {{otheruses|España}} {{Infobox country |conventional_long_name = Kaharian ng España |native_name = {{native name|es|Reino de España|icon=no}} |common_name = España |image_flag = Flag of Spain.svg |image_coat = Escudo de España (mazonado).svg |symbol_type = [[Eskudo de armas]] |image_map = EU-Spain.svg |map_caption = {{map caption |location_color=malamlam na luntian |regional mahal pa kita balik ka mwaa mwaa ako nlng kse surething ka sakin HAHAHAHAHA] |region_color=malamlam na abo |subregion=[[Unyong Europeo]] |subregion_color=luntian |legend=EU-Spain.svg}} |image_map2 = Spain - Location Map (2013) - ESP - UNOCHA.svg |national_motto = {{lang|la|"[[:en:Plus Ultra (motto)|Plus Ultra]]"}}{{spaces|2}}<small>([[Latin]]) <br />(Tagalog: "Lampas pa sa lalong malayo")</small> |national_anthem = {{lang|es|"[[Marcha Real]]"}}{{spaces|2}}<small>([[Wikang Kastila|Kastila]]) <br />(Tagalog: "Martsang Makahari") <br /><center> </center> | languages_type = Opisyal na wikang pasulat | languages = [[Wikang Kastila|Kastila]]{{efn|Ang opisyal na wikang pambansa ng Estado na itinakda sa Seksiyon 3 ng [[Saligang Batas ng Espanya ng 1978]] ay Kastila.<ref>{{cite web|url=http://www.lamoncloa.gob.es/lang/en/espana/leyfundamental/Paginas/titulo_preliminar.aspx |title=The Spanish Constitution |publisher=Lamoncloa.gob.es |date= |accessdate=20 Set 2014}}</ref> Sa ilang [[Mga awtonomong pamayanan at lungsod ng Espanya|nagsasariling pamayanan]], ang [[Wikang Katalan|Katalan]], [[Wikang Galisyano|Galisyano]] at [[Wikang Basko|Basko]] ay mga kinikilalang rehiyonal na wika. Ang [[Wikang Aranes|Aranes]] at [[Wikang Asturiano|Asturiano]] ay may natatanging antas ng opisyal na pagkilala.}} | languages_sub = yes | languages2_type = Kinikilalang rehiyonal na wika | languages2 = {{hlist |[[Wikang Basko|Basko]] |[[Wikang Katalan|Katalan]] |[[Wikang Galisyano|Galisyano]]}} Mga wikang rehiyonal{{small|{{hlist|[[Wikang Leones|Leones]] |[[Wikang Aranes|Aranes]] |[[Wikang Asturiano|Asturiano]]}}}} | languages2_sub = yes |ethnic_groups = {{unbulleted list |87.8% [[Kastila]] |12.2% iba pa}} |ethnic_groups_year = 2011 |demonym = [[Kastila]] o [[Espanyol]] (''[[:en:Spanish people|Spaniard]]'' sa Ingles) |capital = [[Madrid]] |largest_city = capital |government_type = {{unbulleted list |[[Estadong unitaryo|Unitaryo]] |[[Sistemang parlamentaryo|Parlamentaryo]] |[[Monarkiyang konstitusyonal]]}} |leader_title1 = [[Monarkiya ng Espanya|Hari]] |leader_name1 = {{#statements:P35}} |leader_title2 = [[Punong Ministro ng Espanya|Punong Ministro]] |leader_name2 = {{#statements:P6}} |legislature = [[Cortes Generales|''Cortes Generales'' (Pagkalahatang Hukuman)]] |upper_house = [[Senado ng Espanya|Senado]] |lower_house = [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Espanya|Kapulungan ng mga Kinatawan]] |sovereignty_type = Pormasyon |established_event2 = [[Dinastiya|Dinastiko]] |established_date2 = [[:en:Catholic Monarchs|1479]] |established_event3 = ''[[De facto]]'' |established_date3 = [[Carlos I ng Espanya|1516]] |established_event4 = ''[[De jure]]'' |established_date4 = [[:en:Nueva Planta Decrees|1715]] |established_event5 = [[Estadong-bansa]] |established_date5 = [[Saligang Batas ng Espanya ng 1812|1812]] |established_event6 = {{nowrap|[[Ikalawang Republika ng Espanya|Demokrasyang konstitusyonal]]}} |established_date6 = [[Saligang Batas ng Espanya ng 1931|1931]] |established_event7 = {{nowrap|[[Paglilipat ng Espanya tungo sa demokrasya|Kasalukuyang demokrasya]]}} |established_date7 = [[Saligang Batas ng Espanya ng 1978|1978]] |established_event8 = {{nowrap|[[:en:Accession of Spain to the European Union|Kasapi]] ng [[:en:European Economic Community|EEC]] (ngayon ay<br/>[[Unyong Europeo]])}} |established_date8 = 1 Enero 1986 |area_km2 = 504645<ref>{{cite web|title=Anuario estadístico de España 2006. 1ª parte: entorno físico y medio ambiente|url=http://www.ine.es/prodyser/pubweb/anuario06/anu06_01entor.pdf|website=Instituto Nacional de Estadística (Spain) |language=Kastila |accessdate=5 Hun 2014}}</ref> |area_sq_mi = 195364 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = ika-52 |percent_water = 1.04 |population_estimate = 46,704,314<ref>{{cite web |url=http://www.ine.es/en/prensa/np788_en.pdf |title=Population Figures at 1 January 2013 |publisher=Instituto Nacional de Estadística (INE) |accessdate=13 Ago 2013}}</ref> |population_estimate_year = 2013 |population_estimate_rank = ika-28 |population_census = 46,815,916<ref>{{cite web |url=http://www.ine.es/prensa/np756.pdf |title=Censos de Población y Viviendas de 2011 |publisher=Instituto Nacional de Estadística (INE) |language=Kastila}} {{in lang|es}}</ref> |population_census_year = 2011 |population_density_km2 = 92 |population_density_sq_mi = 240 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = ika-106 |GDP_PPP_year = 2014 |GDP_PPP = {{nowrap|$1.425 trilyon<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=74&pr.y=15&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=184&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Spain |publisher=International Monetary Fund |accessdate=27 June 2014}}</ref>}} |GDP_PPP_rank = ika-14 |GDP_PPP_per_capita = $30,637<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = ika-33 |GDP_nominal = {{nowrap|$1.415 trilyon<ref name=imf2/>}} |GDP_nominal_rank = ika-13 |GDP_nominal_year = 2014 |GDP_nominal_per_capita = $30,432<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = ika-28 |Gini_year = 2013 |Gini_change = 32 <!--increase/decrease/steady--> |Gini = 33.7 <!--number only--> |Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalized disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=22 Hul 2014|archive-date=4 Marso 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|url-status=dead}}</ref> |Gini_rank = mataas |HDI_year = 2013<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> |HDI_change = katamtaman |HDI = 0.869 <!--number only--> |HDI_ref = <ref name=HDI>{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf |title=2014 Human Development Report |date=14 Mar 2013 |accessdate=27 Hul 2014 | pages=21–25}}</ref> |HDI_rank = ika-27 |currency = [[Euro]] ([[€]]) |currency_code = EUR |time_zone = [[:en:Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |time_zone_DST = [[:en:Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2{{efn|Maliban sa [[Canarias|Kapuluan ng Canarias]], na nag-oobserba ng UTC+0 ([[:en:Western European Time|WET]]) at [[:en:Western European Summer Time|UTC+1]] kapag panahon ng tag-init.}} |date_format = dd.mm.yyyy {{small|(Espanyol; [[:en:Common Era|CE]])}} |drives_on = kanan |calling_code = [[:en:Telephone numbers in Spain|+34]] |iso3166code = ES |cctld = [[.es]]{{efn|Ang [[.eu]] na ''domain'' ay ginagamit din, dahil ito ay pinagsasalu-saluhan din kasama ng ibang mga kasaping estado ng [[Unyong Europeo]]. Isa pa, ang [[.cat]] na ''domain'' ay ginagamit sa [[:en:Països Catalans|mga teritoryong nagsasalita ng Katalan]].}} }} Ang '''Kaharian ng España'''<ref name=JETE>{{cite-JETE|España, Español, Espanyola, Kastila, Kastelyano}}</ref> ([[Wikang Kastila|Kastila]]: ''Reino de España'') ay isang [[bansa|soberanyang estado]] o bansang matatagpuan sa [[Tangway ng Iberya]] sa timog-kanlurang [[Europa]]. Ang pangunahing lupain ay hinahangganan sa timog at silangan ng [[Dagat Mediteraneo]] maliban na lamang sa maliit na mga hangganang lupa ng [[Gibraltar]]; sa hilaga at hilangang-silangan, ng [[Pransiya]], ng maliit na [[prinsipado]] ng [[Andorra]], at ng [[Golpo ng Vizcaya|Look ng Vizcaya]]; at sa kanluran at hilagang-kanluran naman, ng [[Portugal]] at ng [[Karagatang Atlantiko]]. Kasama ng Pransiya at [[Maruekos]], isa lamang sila sa tatlong bansa na may baybaying Atlantiko at Mediteraneo. Ang 1,214&nbsp;km (754&nbsp;mi) na hangganan ng Espanya sa Portugal ay ang pinakamahabang tuluy-tuloy na hangganan sa buong [[Unyong Europeo]]. Kasama rin sa nasasakupan ng España ang mga pulo ng [[Baleares]] sa Mediteraneo, ang [[Canarias]] sa Karagatang Atlantiko sa labas ng baybayin ng [[Aprika]], ang tatlong teritoryo sa [[Hilagang Aprika]], [[Ceuta]], [[Melilla]] at [[Peñón de Vélez de la Gomera]] na hinahangganan ang Maruekos, at mga pulo at [[Peñón|peñones]] (mga bato) ng [[Alborán]], [[Chafarinas]], [[Alhucemas]], at [[Perejil]]. Sa lawak na 505,992 km2 (195,365 sq mi), ang Espanya ang ikalawang pinakamalaking bansa sa Kanlurang Europa at sa Unyong Europeo, at panlimang pinakamalaking bansa sa Europa. Ang mga modernong tao ay unang dumating sa Tangway ng Iberia mga 35,000 taon na ang nakalilipas. Sumailalim ito sa pamumuno ng Roma noong 200 BK, at lumaon ang rehiyon ay binansagang ''Hispania''. Noong Gitnang Panahon, sinakop ito ng mga tribong [[Alemaniko]] at lumaon ng mga [[Moro]] sa katimugan. Nabuo bilang isang bansa ang Espanya noong ika-15 dantaon, pagkatapos ng pagpapakasal ng mga Katolikong Monarka (''[[:es:Reyes Católicos|Reyes Católicos]]'') at ang pagwawakas ng dantaong pagsakop muli, o ''[[Reconquista]]'', sa Tangway mula sa mga Moro noong 1492. Sa unang bahagi ng makabagong panahon, naging maimpluwensiyang imperyo sa daigdig ang Espanya at isa sa mga unang pandaigdigang imperyong kolonyal sa kasaysayan, na nag-iwan ng malawak na pamanang kultural at lingguwistika kabilang ang mahigit 500 milyong nagsasalita ng [[wikang Kastila]], dahilan upang ito'y maging ikalawang pangunahing sinasalitang wika sa daigdig. Ang modernong Espanya ay isang demokrasyang itinatag sa paraang pamahalaang parlamentaryo sa ilalim ng saligang batas ng [[Monarkiya ng Espanya|monarkiya]]. Isang maunlad na bansa ang Espanya na ika-13 pinakamalaking ekonomiya sa daigdig. Ang bansa ay kasapi ng [[Nagkakaisang Bansa]], [[NATO]], [[OECD]], at [[WTO]]. Sa kasalukuyan, ang krisis sa ekonomiya ay naging malaking suliranin sa ekonomiya ng Espanya. == Etimolohiya == Ang pinagmulan ng pangalang ''[[Hispania]]'', kung saan hango ang kasalukuyang pangalang ''España'' sa wikang Kastila, ay hindi tiyak at maaaring hindi alam dahil sa kakulangan ng mga sapat na katibayan. Sa loob ng maraming dantaon maraming mga haka-haka ang nabuo: Ang iskolar sa panahon ng [[Renasimiyento]] na si Antonio de Nebrija ay nagmungkahi na ang salitang ''Hispania'' ay nagbago mula sa salitang [[Iberia]] na ''Hispalis'', na nangangahulugang "lungsod ng kanluraning daigdig." Ikinakatuwiran naman ni Jesús Luis Cunchillos na ang pinag-ugatan ng salitang ''span'' ay ang salitang [[Penisyo]] (''Phoenician'') na ''spy'', na nangangahulugang "maghinang ng mga metal." Samakatuwid, ang ''i-spn-ya'' ay nangangahulugang "ang lupaing pinaghihinangan ng mga metal." Maaari rin hango ito sa salitang Puniko na ''I-Shpania'' (אי שפניא), na nangangahulugang "pulo ng mga kuneho", "lupain ng mga kuneho", isang pagtukoy sa pook ng Espanya sa dulo ng Mediteraneo;<ref name=burke>{{Cite book|last=Burk |first=Ulick Ralph |authorlink= |title=A History of Spain from the Earliest Times to the Death of Ferdinand the Catholic, Volume 1 |publisher=Longmans, Green & Co |date=2nd edition, 2008 |location=London |page=14 |url=http://books.google.com/?id=DuiyyWGg-KEC&pg=PA410&dq=spain+hispania&q=hispania |doi= |id= |isbn =978-1-4437-4054-8 }}</ref> ang mga baryang Romanong natagpuan sa rehiyon mula sa paghahari ni [[Hadrian]] ay kakikitaan ng babaeng dibuho na may kuneho sa kanyang paa, at tinawag ito ni Strabona "lupain ng mga kuneho." Ang ''Hispania'' ay maaaring hango sa paduláng paggamit (''poetic use'') ng salitang ''Hesperia'', na ipinakikita sa pagtingin ng mga sinaunang Griyego sa [[Italya]] bilang "Lupang kanluran" o "lupang nilulubugan ng araw" (Ang ''Hesperia'', o ''Ἑσπερία'' sa [[Wikang Griyego|Griyego]]) pati sa Espanya, na bahagi ng dulong kanluran, bilang ''Hesperia ultima''.<ref name=anthon>{{Cite book |last=Anthon |first=Charles |title=A system of ancient and mediæval geography for the use of schools and college |publisher=Harper & Brothers |year=1850 |location=New York |page=14 |url=http://books.google.com/?id=hm0rAAAAYAAJ&pg=PA14&dq=hesperia&q=hesperia |doi= |id= |isbn = }}</ref> May mga nagsasabi din na ang "Hispania" ay hango sa salitang [[Wikang Basko|Basko]] na ''Ezpanna'' na may kahulugang "dulo" o "hangganan", na tumutukoy sa pook ng tangway ng Iberia sa timog kanluran ng kontinenteng Europeo.<ref name=anthon/> Dalawang Kastilang Hudyong iskolar noong ika-15 dantaon, sina Don Isaac Abrabanel at Solomon ibn Verga, ay nagbigay ng paliwanag na ngayon ay kinikilala nang isang kuwentong-bayan. Parehong isinulat ng mga iskolar sa dalawang magkaibang lathalain na ang mga unang Hudyo na nakarating sa Espanya ay dinala ng barko ni Phiros na isang sugo ng hari ng Babilonia nang pinangunahan niya ang pagkubkob sa Herusalem. Ang táong ito ay isang Greko nung ipinanganak, ngunit nabigyan ng isang kaharian sa Espanya. Naging magkamag-anak sila ni Espan sa kasal, ang pamangkin ni haring Heracles, na siya ring namuno sa kaharian sa Espanya. Kinalauna'y nagbitiw sa trono si Heracles pabor sa kanyang tinubuang-bayan na Gresya, at iniwan ang kanyang kaharian kay Espan, kung saan kinuha ng bansang ''España'' (Espanya) ang pangalan nito. Batay sa kanilang mga testimonya, ang pangalang ito ay ginagamit na ng Espanya mga bandang 350 BCE.<ref>Abrabanel, ''Commentary on the First Prophets'' (''Pirush Al Nevi'im Rishonim''), katapusan ng 2 Mga Hari, pp. 680-681, Jerusalem 1955 (Hebreo). Tingnan din: Shelomo (binabaybay ding Sholomo, Solomon o Salomón) ibn Verga, ''Shevet Yehudah'', pp. 6b-7a, Lemberg 1846 (Hebreo)</ref> == Kasaysayan == {{main|Kasaysayan ng Espanya}} <!--NO DATES, DETAILS OR LINKS IN THIS SUBSECTION, THEY ARE PROVIDED IN THE SUBSECTIONS BELOW--> Ang Espanya ay may malawak at kumplikadong kasaysayan. Nasulat ang Iberia bilang isang lupaing pinaninirahan ng mga Iberyo, Basko at Seltiko. Matapos ang isang di-madaling pananakop, ang tangway ay napasailalim ng Imperyong Romano. Ang Hispania, ang kabuuan ng Tangway ng Iberia, ay umunlad at naging isa sa mga pinakaimportanteng rehiyon ng Imperyo. Noong unang bahagi ng Gitnang Panahon, ito ay napasakamay ng mga tribong Alemaniko. Sa kalaunan, halos ang buong tangway ay napasailalim ng mga Moro o mananakop na mga Muslim mula sa Hilagang Aprika. Sa isang mahabang prosesong inabot ng ilang dantaon, unti-unting nagawang mapatalsik ng mga kahariang Kristiyano sa hilaga ang mga Muslim. Bumagsak ang huling kahariang Moro sa taong kung kailan narating ni Columbus ang mga lupaing Amerika. Ang Espanya ay naging pinakamakapayangyarihang kaharian sa Europa, ang nangunguna sa daigdig sa loob ng isa't kalahating dantaon, at ang pinakamalaking imperyo sa ibayong-dagat sa loob ng tatlong dantaon. <!--NO DATES, DETAILS OR LINKS IN THIS SUBSECTION, THEY ARE PROVIDED IN THE SUBSECTIONS BELOW--> Ang patuloy na mga digmaan at iba pang mga problema ang nagdulot ng pagbagsak ng katayuan nito. Ang mga pagsakop ni Napoleon sa Espanya ay nagbunga ng kaguluhan, na siyang naging mitsa ng mga pagkilos tungo sa [[kasarinlan]] na siyang pumunit sa malaking bahagi ng imperyo at iniwang hindi matatag ang bansa. Bago ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], nakaranas ang Espanya ng matinding digmaang panloob at napasailalim sa diktadurya, kung saan ito ay nakaranas ng maraming taon ng pananamlay, subalit nang lumaon, ay nagtapos sa isang malakas na pag-angat ng ekonomiya. Di naglaon at mapayapang naibalik ang demokrasya sa pormang monarkiyang parlamentong konstitusyonal. Sumapi ang Espanya sa Unyong Europeo at nakaranas ng muling pagsilang sa kultura (''cultural renaissance'') at tuluy-tuloy na pag-angat ng ekonomiya. === Sinaunang kasaysayan at mga tao bago ang panahong Romano === {{Main|Sinaunang kasaysayan ng Iberia}} Ipinahihiwatig ng mga pananaliksik sa arkeolohiya sa [[:en:Archaeological Site of Atapuerca|Atapuerca]] na ang Tangway ng Iberia ay pinanahan ng mga [[hominid]] 1.2 milyong taon na ang nakalipas.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6256356.stm|title='First west Europe tooth' found|publisher=BBC|date=30 Hun 2007|accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Sa [[:en:Atapuerca Mountains|Atapuerca]] ay may mga natagpuan labí ng mga sinaunang kinikilalang [[hominin]] sa [[Europa]], ang [[Homo antecessor]]. Ang mga makabagong nilalang ay unang dumating sa Iberia, mula sa hilaga nang naglalakad, mga 35,000 taon na ang nakalipas.<ref>Typical [[Aurignacian]] items were found in Cantabria (Morín, El Pendo, [[Cave of El Castillo|El Castillo]]), the Basque Country (Santimamiñe) and Catalonia. The radiocarbon datations give the following dates: 32,425 and 29,515 BP.</ref> Ang pinakakilalang mga relikya ng pananahan ng mga sinaunang tao ay ang mga sikat na mga kuwadro sa kuweba ng Altamira ng Cantabria sa hilagang Iberia, na nalikha mula taong 35,600 hanggang 13,500 BK ng mga [[Cro-Magnon]].<ref>{{cite journal|last=Bernaldo de Quirós Guidolti|first=Federico|last2=Cabrera Valdés|first2=Victoria|journal=Complutum|volume=5|year=1994|title= Cronología del arte paleolítico|url= http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=164330&orden=1&info=link|accessdate=17 Nob 2012|issn= 1131-6993|pages= 265–276|format= PDF|ref=harv}}</ref> Ipinahihiwatig din ng mga arkeolohikal at henetikal na patunay na ang Tangway ng Iberia ay nagsilbing isa sa mga malalaking kanlungan kung saan ang hilagang Europa ay muling pinanahan ng mga tao nang matapos ang huling [[Panahon ng Yelo]]. Ang mga pinakamalaking pangkat sa Tangway ng Iberia bago ang pananakop ng mga Romano ay ang mga [[Iberia]] at mga [[Seltiko]]. Pinanahan ng mga Iberia ang bahaging Mediteraneo ng tangway, mula hilagang-silangan hanggang timog-silangan. Pinanahan naman ng mga Seltiko ang malaking bahagi ng loob at Atlantiko ng tangway, mula hilagang-kanluran hanggang timog-kanluran. Inokupa naman ng mga [[Basko]] ang kanlurang bahagi ng bulubunduking Pirineo at mga katabing lugar, ang mga [[Tartessiano]] ay nasa timog-kanluran at ang mga [[Lusitano]] at mga [[Vetton]] naman ang umokupa sa mga lugar sa gitnang kanluran. === Ang Imperyong Romano at ang Kahariang Gotiko === {{main|Hispania|Kahariang Visigoth}} Noong [[Digmaang Puniko|Ikalawang Digmaang Puniko]], sinakop ng lumalawak na [[Imperyong Romano|mga Romano]] ang ilang kolonyang pangkalakalan ng Cartagena sa tabing-baybayin ng Mediteraneo mula 210 hanggang 205 BK. Inabot ang mga Romano ng halos dalawang dantaon upang matapos ang pananakop sa Tangway ng Iberia, bagaman at nakontrol nila ito sa loob ng mahigit anim na siglo. Pinagbigkis ang paghahari ng mga Romano ng batas, wika, at ng mga daang Romano.<ref name="hispania">{{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 1 Ancient Hispania |publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Ang mga kultura ng populasyong Seltiko at Iberia ay unti-unting nagiging maka-Romano (maka-Latin) sa iba't-ibang antas sa iba't-ibang bahagi ng Hispania. Ang mga lokal na pinuno ay pinayagang maging uring aristokratang Romano.<ref name="country">{{cite web |last=Rinehart |first=Robert |last2=Seeley|first2=Jo Ann Browning | title = A Country Study: Spain – Hispania |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+es0014)|accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Nagsilbi ang Hispania bilang isang kamalig ng pamilihang Romano, at ang mga daungan nito ay nagluwas ng [[ginto]], [[lana]], [[langis ng oliba]], at [[alak]]. Ang produksiyong pang-agrikultura ay lumaki dahil sa mga proyektong irigasyon. Ang mga emperador na sina [[Trajan]] at [[Theodosius I]], at ang pilosopong si [[Seneca]] ay ipinanganak sa Hispania. Ang [[Kristiyanismo]] ay ipinakilala sa Hispania noong unang dantaon PK, at nakilala ito sa mga lungsod noong ikalawang dantaon PK.<ref name="country"/> Karamihan sa kasalukuyang mga lengguwahe at relihiyon ng Espanya, at ang batayan ng mga batas nito, ay nahango sa kapanahunang ito.<ref name="hispania"/> Ang paghina ng nasasakupan ng Imperyo ng Kanlurang Romano sa Hispania ay nag-umpisa noong 409, nang binagtas ng mga [[Alemaniko]]ng [[Suebi]] at [[Vandal]], kasama ang mga [[Sarmatiano]]ng [[Alan]] ang [[Rhine]] at sinira ang [[Gaul]] hanggang pinalayas sila ng mga [[Visigoth]] patungong Iberia noong taon ding iyon. Itinatag ng Suebi ang isang kahariang ngayon ay ang makabagong [[Galicia]] at hilagang [[Portugal]]. Sa pagbaklas ng kanlurang imperyo, ang batayang panlipunan at pang-ekonomiya ay naging napakapayak: subalit kahit sa binagong porma, pinanatili ng mga sumunod na rehimen ang marami sa mga institusyon at batas ng dating imperyo, kasama na ang Kristiyanismo. Ang mga kakampi ng mga Alan, ang mga [[Hasdingi]] Vandal, ay nagtatag din ng kaharian sa [[Gallaecia]], na sumasakop nang malaki sa parehong rehiyon pero lumalampas pa patimog sa ilog [[Duero]]. Inokupahan naman ng mga [[Silingi]] Vandal ang rehiyon na bakas pa rin ang kanilang pangalan - ''Vandalusia'', makabagong [[Andalusia]], sa Espanya. Nagtatag ang mga [[Bizantino]] ng isang ''enclave'', ang [[Spania]], sa katimugan, na may layuning buhaying muli ang imperyong Romano sa buong Iberia. Kinalaunan, gayunpaman, ang Hispania ay muling napasailalim ng [[pamumuno ng mga Visigoth. Si [[Isidro ng Sevilla]], ang [[arsobispo]] ng [[Sevilla]], ay isang maimpluwensiyang pilosopo at tunay na pinag-aaralan noong [[Gitnang Panahon]] sa [[Europa]]. Ang kanya ring mga teorya ay mahalaga sa pagpaplit ng [[Kahariang Visigoth]] tungo sa pagiging isang Katoliko, sa mga [[Konseho ng Toledo]]. Ang [[Goths|Gotikong Kaharian]] ay ang unang kahariang namumuno sa [[Tangway ng Iberia]], at noong [[Reconquista]] ito ay naging isang pagtukoy sa magkakaibang mga kahariang lumalaban sa pamumuno ng mga Muslim. === Gitnang Panahon === {{main|Al-Andalus|Reconquista}} Noong ika-8 dantaon, halos ang buong [[Tangway ng Iberia]] ay nasakop (711–718) ng karamihan ay mga kawal na [[Moro]]ng [[Muslim]] mula sa Hilagang Aprika. Ang mga pagsakop na ito ay bahagi ng pagpapalawak ng [[Kalipato]]ng [[Umayyad]]. Tanging isang maliit na lugar lamang sa mabundok na hilagang-kanluran ng tangway ang nakaiwas mula sa panimulang pananakop.<!--see next section on the reconquista: citation not needed here--> Sa ilalim ng [[batas ng Islam]], binigyan ang mga Kristiyano at mga [[Hudyo]] ng katayuang timawa na [[dhimmi]]. Ang antas na ito’y nagpapahintulot sa mga Kristiyano at Hudyo na sumamba sa kanilang relihiyon ayon sa Mga Tao ng Aklat (''[[:en:People of the Book|People of the Book]]'') subalit sila ay sapilitang magbabayad ng espesyal na buwis at may mas mababang legal at panlipunang karapatan kaysa mga Muslim.<ref>{{cite book|author=H. Patrick Glenn|title=Legal Traditions of the World|url=https://archive.org/details/nlsiu.340.2.gle.22385|publisher=Oxford University Press|year=2007|pages=[https://archive.org/details/nlsiu.340.2.gle.22385/page/218 218]–219|quote=Dhimma provides rights of residence in return for taxes. }}</ref><ref>{{cite book|last=Lewis|first=Bernard|title=The Jews of Islam|url=https://archive.org/details/jewsofislam0000lewi|location=Princeton|publisher=Princeton University Press|year=1984|isbn=978-0-691-00807-3|page=[https://archive.org/details/jewsofislam0000lewi/page/62 62]|quote=Dhimmi have fewer legal and social rights than Muslims, but more rights than other non-Muslims.}}</ref> Ang pagpapalit patungong [[Islam]] ay mabilisang nagpatuloy. Pinaniniwalaang ang mga [[muladi]] (mga Muslim na katutubo ng Iberia) ang bumubuo sa mayorya ng populasyon ng Al-Andalus sa katapusan ng ika-10 dantaon.<ref>[http://libro.uca.edu/ics/ics5.htm Islamic and Christian Spain in the Early Middle Ages. Chapter 5: Ethnic Relations], Thomas F. Glick</ref><ref name="chap2">{{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 2 Al-Andalus |publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Ang pamayanang Muslim sa Tangway ng Iberia ay halu-halo at nababalot ng sigalot. Ang mga taong [[Berber]] ng Hilagang Aprika, na siyang naglaan ng bulto ng mga mananakop na kawal, ay nakipagtagisan sa mga pinunong Arabe mula sa [[Gitnang Silangan]]. Sa pagdaan ng panahon, naging matatag ang malaking populasyong Moro, lalo na sa lambak ng [[Ilog Guadalquivir]], ang kapatagang baybayin ng Valencia, ang lambak ng [[Ilog Ebro]] at (sa pagtatpos ng panahong ito) ang bulubunduking rehiyon ng [[Granada]]. Ang [[Cordoba|Córdoba]], ang kabisera ng kalipato mula noong pamumuno ni [[Abd-ar-Rahman III]], ay ang pinakamalaki, pinakamayaman, at pinakasopistikadong lungsod sa kanlurang Europa. Ang kalakalang Mediteraneo at palitan ng kultura ay yumabong. Nag-angkat ang mga Muslim ng mayamang kaugaliang pangkaisipan mula sa Gitnang Silangan at Hilagang Aprika. Ginampanan ng mga iskolar na Muslim at Hudyo ang malaking papel sa muling pagbuhay at pagpapalapad ng klasikong [[Kulturang Griyego|kaalamang Griyego]] sa Kanlurang Europa. Ilan sa mga mahahalagang pilosopo sa panahong iyon ay sina [[Averroes]], [[Ibn Arabi]] at [[Maimonides]]. Nagbahaginan ng kulturang Muslim at Hudyo ang maka-Romanong kultura ng Tangway ng Iberia sa masalimuot na pamamaraan, na nagbigay sa rehiyon ng kakaibang kultura.<ref name="chap2"/> Sa labas ng mga lungsod, kung saan ang mayorya ay naninirahan, ang sistema ng pagmamay-ari ng lupa mula noong panahon ng mga Romano ay nanatiling di-nagalaw sapagkat bihirang mapunta sa mga pinunong Muslim ang lupa, at ang pagpapakilala sa mga bagong pananim at mga pamamaraan ay nagbunsod sa paglawak ng agrikultura. Noong ika-11 dantaon, nawasak ang mga sakop ng mga Muslim at naging magkakalabang mga kahariang [[Taifa]], na siyang nagbigay ng pagkakataon sa maliliit na mga Kristiyanong estado na mapalaki ang kanilang mga teritoryo. Ang pagdating mula sa [[Hilagang Aprika]] ng mga naghaharing sektang Islamiko ng mga [[Almoravid]] at [[Almohad]] ang siyang nagbalik ng pagkakaisa sa mga sakop ng mga Muslim, taglay ang mas mahigpit ngunit hindi mapilit na pagpapalit patungong Islam, na nagbunga ng pagbawi sa mga yamang Muslim. Ang muling nagkaisang estadong Islamikong ito ay nakaranas ng mga tagumpay sa loob ng higit isang dantaon na siyang bumawas sa mga yamang Kristiyano. Ang ''[[Reconquista]]'' (muling pananakop) ay panahong dantaon ang haba kung saan ang pamumunong Kristiyano ay muling naitatag sa Tangway ng Iberia. Ang Reconquista ay tiningnan bilang panimula sa [[Labanan ng Covadonga]] na napagwagian ni [[Pelayo ng Asturias|Don Pelayo]] noong 722 at kaalinsabay ng panahon ng pananaig ng mga Muslim sa Tangway ng Iberia. Ang pagtatagumpay ng mga kawal-Kristiyano sa mga puwersang Muslim ay nagbunsod sa paglikha ng Kristiyanong [[Kaharian ng Asturias]] sa ibayong hilagang-kanluran ng mga baybaying bundok. Di-nagtagal, noong 739, napalayas ang mga puwersang Muslim sa [[Galicia]], na kinalaunan ay siyang naging punong-abala ng isa sa mga pinakabanal na lugar noong gitnang panahon, ang [[Santiago de Compostela]], at isinama sa bagong kahariang Kristiyano. Ang [[Kaharian ng Leon|Kaharian ng León]] ang pinakamalakas na kahariang Kristiyano sa loob ng maraming dantaon. Noong 1188 ang unang makabagong panahong parlamentayo sa Europa ay isinagawa sa [[Leon (Espanya)|León]] (Cortes ng Leon|Cortes ng León). Ang [[Kaharian ng Castilla]], isinilang mula sa teritoryong Leones, ay siyang sumunod na pinakamalakas na kaharian. Ang mga hari at mga maharlika’y lumaban para sa kapangyarihan at impluwensiya sa panahong ito. Ang halimbawa ng mga Romanong emperador ay ang pulitikal na layunin para sa Korona, samantalang ang mga maharlika nama’y nakinabang sa [[piyudalismo]]. Ang mga kawal-Muslim ay lumikas pahilaga ng Pirineos subalit nagapi sila ng mga puwersang Pransiko sa [[:en:Battle of Tours|Labanan ng Poitiers]], [[:en:Francia|Frankia]]. Kinalaunan, nakapagtatag ang mga puwersang [[Pransiko]] ng mga maliliit na [[:en:Marca Hispanica|Kristiyanong bansa]] sa katimugang bahagi ng Pirineos. Ang mga lugar na ito’y lumaki at naging mga kaharian ng Navarre, Aragon at Katalunya.<ref>{{cite web |last=Rinehart |first=Robert |last2=Seeley|first2=Jo Ann Browning | title = A Country Study: Spain – Castile and Aragon |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+es0016) |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Sa loob ng maraming dantaon, ang nawawala’t bumabalik na harang sa pagitan ng mga sakop na lugar ng mga Muslim at Kristiyano sa Iberia ay sa ibayong lambak ng [[Ebro]] at [[Duero]]. Ang pagkawasak ng [[Al-Andalus]] sa pagiging magkakalabang kahariang taifa ang tumulong sa mga nagagaping kahariang Kristiyano sa Iberia na muling lumusob. Ang pagkubkob sa estratehikong gitnang lungsod na [[Toledo]] noong 1085 ang nagtala ng malaking paglilipat ng kapangyarihan pabor sa mga kahariang Kristiyano. Kasunod ng muling pag-angat ng mga Muslim noong ika-12 dantaon, ang mga malalakas na sakop ng mga Moro sa timog ay bumagsak sa kamay ng Kristiyanong Espanya noong ika-13 dantaon – ang Córdoba noong 1236 at [[Sevilla]] noong 1248 – na nag-iwan lamang sa enclave na Muslim na [[Granada]] bilang isang [[tributaryo|tributaryong estado]] sa timog.<ref>{{cite web|url=http://libro.uca.edu/rc/rc1.htm|title=Ransoming Captives in Crusader Spain: The Order of Merced on the Christian-Islamic Frontier|accessdate=13 Ago 2008}} Tingnan din: {{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 4 Castile-León in the Era of the Great Reconquest |publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Sa panahong ito’y nagsimula muling yumabong ang panitikan at pilosopiya sa mga peninsular na kahariang Kristiyano, batay sa mga kaugaliang Romano at Gotiko. Isang mahalagang pilosopo sa panahong ito si [[Ramon Llull]]. Si [[Abraham Cresques]] ay isang prominenteng kartograpong Hudyo. Ang [[batas Romano]] at mga institusyon nito ay naging huwaran ng mga tagapagbatas. Itinuon ni haring [[Alfonso X ng Castilla]] ang pansin nito sa pagpapalakas sa mga nakaraang Romano at Gotiko nito, at maging ang pag-uugnay ng mga kahariang Kristiyano ng Iberia sa ibang mga Kristiyanong Europeo ng gitnang panahon. Sinikap niyang maging kinatawang emperador ng [[Banal na Imperyong Romano]] at naglathala ng kodigong [[Siete Partidas]]. Ang Paaralan ng mga Tagapagsalin ng Toledo (''[[:en:Toledo School of Translators|Toledo School of Translators]]'') ay isang pangalang pangkaraniwang naglalarawan sa pangkat ng mga iskolar na sama-samang gumagawa sa lungsod ng Toledo noong ika-12 at ika-13 dantaon, upang isalin ang marami sa mga likhang pilosopikal at siyentipiko mula sa [[klasikal na Arabe]], [[klasikal na Griyego]], at [[matandang Hebreo]]. Ang Islamikong transmisyon ng mga klasiko ay ang pangunahing Islamikong ambag sa Europa ng Gitnang Panahon. Ang [[wikang Kastila]] ay nabuo mula sa Latin, maging ang ibang [[Mga wikang Romanse|wikang Romanse]], at ang unang balarila ay nailathala ([[Cantar de Mio Cid]] at [[Antonio de Nebrija]]). Noong ika-13 at ika-14 na dantaon, ang sektang [[Marinid]] na Muslim na mula sa Hilagang Aprika ay nanakop at nagtatag ng ilang mga enclave sa katimugang baybayin subalit nabigo sa kanilang tangkang itatag muli ang pamunuang Muslim sa Iberia at di nagtagal ay napalayas din. Nasaksihan din ng ika-13 dantaon ang [[Korona ng Aragon]], na nakasentro sa hilagang-silangan ng Espanya, at pinalawak ang naaabot nito sa mga pulo sa Mediteraneo, hanggang [[Sicilia]], at maging sa Athens.<ref>{{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 5 The Rise of Aragón-Catalonia |publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Bandang mga panahong ito, naitatag ang mga pamantasan ng [[Pamantasan ng Palencia|Palencia]] (1212/1263) at [[Pamantasan ng Salamanca|Salamanca]] (1218/1254). Winasak ang Espanya ng [[Itim na Kamatayan]] (''Black Death'') noong 1348 at 1349.<ref>{{cite web|url=http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/blackdeath.html|title=The Black Death|accessdate=13 Ago 2008|publisher=[[Channel 4]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080709074635/http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/blackdeath.html|archivedate=2008-07-09|url-status=live}}</ref> Noong 1469, ang mga korona ng mga kahariang Kristiyano ng [[Korona ng Castilla|Castilla]] at Aragon ay pinagsanib nang [[:es:Reyes Católicos|magpakasal]] sina [[Isabela I ng Castilla]] at [[Fernando II ng Aragon]]. Nag-umpisa noong 1478 ang katapusan ng pananakop sa [[Canarias|Pulo ng Canarias]] at noong 1492, ang pinagsanib na puwersa ng Castilla at Aragon ang sumakop sa Emirata ng Granada, na siyang nagtapos ng huling bakas ng 781-taong pananatili ng pamunuang Islamiko sa Iberia. Sa taon ding iyon, inutusan ang mga Hudyo sa Espanya na magpalit patungong Katolisismo o harapin ang pagpapatalsik mula sa mga teritoryo ng Espanya noong panahon ng Inkisisyon ng Espanya.<ref>{{cite web|url=http://www.newscientist.com/article/dn16200-spanish-inquisition-left-genetic-legacy-in-iberia.html |title=Spanish Inquisition left genetic legacy in Iberia |publisher=Newscientist.com |date=4 Dis 2008 |accessdate=18 Ene 2014}}</ref> Ang Kasunduan sa Granada ay nagtiyak ng kalayaan sa relihiyon ng mga Muslim,<ref>{{cite web|url=http://www.cyberistan.org/islamic/treaty1492.html|title=The Treaty of Granada, 1492|publisher=Islamic Civilisation|accessdate=13 Ago 2008|archive-date=24 Septiyembre 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080924075453/http://www.cyberistan.org/islamic/treaty1492.html|url-status=dead}}</ref> at bagama’t hindi buo ang kalayaang iyon, matapos ang Pag-aaklas ng mga Alpujarras noong simula ng ika-17 dantaon, ay tuluyan na ngang napalayas ang mga Muslim.{{efn|Para sa kaugnay na sumunod na mga pagpapalayas, tingnan ang [[:en:Morisco|Morisco]].}}<ref name="cong">{{cite web |last=Rinehart |first=Robert |last2=Seeley|first2= Jo Ann Browning | title = A Country Study: Spain – The Golden Age |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estoc.html |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> === Imperyong Kastila === {{main|Imperyong Kastila}} Ang taong 1492 ay panahon ng pagdating sa [[Bagong Daigdig]] ni [[Christopher Columbus]], noong panahon ng paglalakbay na pinondohan ni Isabela. Binagtas ng unang paglalakbay ni Columbus ang Atlantiko at narrating ang mga Pulo ng Karibeo, na nagpasimula ng eksplorasyong Europeo at pagsakop sa lupain ng Amerika, bagama’t nanatili siyang kumbinsido na narrating niya ang [[Silangan]]. Bilang mga bagong monarka ng [[Renaissance|Renasimiyento]], ginawang sentralisado nina Isabela at Fernando ang kapangyarihan ng kaharian gamit ang lokal na karangalan, at ang salitang España na ang pinagmulan ay ang sinaunang pangalang Hispania, ay sinimulang gamitin sa pang-araw-araw upang tukuyin ang kabuuan ng dalawang kaharian.<ref name="cong"/> Taglay ang kanilang napakalawak na pulitikal, legal, relihiyoso, at makamilitar na mga reporma, lumitaw ang Espanya bilang [[Imperyong Kastila|unang makapangyarihan sa mundo]]. Ang pagsasanib ng mga korona ng Aragon at Castilla sa pamamagitan ng pag-iisang dibdib ng nilang mga soberanya ay naging pundasyon ng makabagong Espanya at ng Imperyong Kastila, bagama’t bawat kaharian ng Espanya ay nanatiling hiwalay na bansa, sa aspektong sosyal, pulitikal, batas, salapi, at wika.<ref>{{cite web|url=http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/Imperial.html|title=Imperial Spain|accessdate=13 Ago 2008|publisher=University of Calgary|archive-date=2008-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080629000351/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/eurvoya/Imperial.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=Y84wAgaXxo4C&lpg=PA472&dq=unification%20of%20the%20crowns%20of%20Aragon%20and%20Castile&pg=PA472#v=onepage&q&f=false |title=Handbook of European History |publisher=Books.google.es |date= |accessdate=26 Abr 2013|isbn=9004097600|year=1994}}</ref> Ang Espanya ang pangunahing makapangyarihan sa Europa sa kabuuan ng ika-16 na dantaon at sa malaking bahagi ng ika-17 dantaon, isang posisyong pinalakas pa ng kalakalan at ng yaman mula sa mga pagmamay-ari ng mga kolonya at naging pangunahing makapangyarihan sa daigdig sa larangan ng [[Hukbong dagat ng Espanya|lakbay-dagat o maritima]]. Narating nito ang kasukdulan noong panahon ng paghahari ng unang dalawang [[:en:Habsburg Spain|Kastilang Habsburgo]] – sina [[Carlos I ng Espanya|Carlos I]] (1516–1556) at [[Felipe II ng Espanya|Felipe II]] (1556–1598). Nakita ng panahong ito ang mga [[Digmaang Italyano]], ang [[Pag-aalsa ng mga Komunero]], ang [[Pag-aalsang Olandes]], ang [[:en:Morisco rebellions in Granada|Pag-aalsang Morisco]], mga pakikipagtagisan sa mga [[Digmaang Ottoman-Habsburg|Ottoman]], ang [[Digmaang Ingles-Kastila]] at mga digmaan sa [[:en:Early Modern France#The French Renaissance|Pransiya]].<ref>{{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 13 The Spanish Empire|publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 August 2008}}</ref> Sa pamamagitan ng paglalakbay at pagsakop o mga alyansa ng pagpapakasal ng mga maharlika at mga mana, lumawak ang [[Imperyong Kastila]] upang isama ang malalaking bahagi ng lupain ng [[Amerika]], mga pulo sa bahaging Asya-Pasipiko, mga lugar sa [[Italy]], mga lungsod sa Hilagang Aprika, maging ang mga bahagi ng ngayon ay Pransiya, Alemanya, [[Belhika]], Luxembourg, at ng [[Olandiya]]. Ang [[:en:Timeline of Magellan's circumnavigation|unang sirkumnabigasyon]] sa daigdig ay naganap noong 1519-1521. Ito ang unang imperyo kung saan sinasabing [[:en:the empire on which the sun never sets|hindi lumubog kailanman ang araw]]. Ito ang [[panahon ng pagtuklas]], na may matapang na paglalakbay sa dagat at sa lupa, ang pagbubukas ng mga bagong daungang pangkalakalan sa ibayong karagatan, mga pagsakop at pagsisimula ng [[kolonyalismo]]ng Europeo. Kasabay ng pagdating ng mga mamahaling hiyas, pampalasa, luho, at mga bagong halamang pananim, dala-dala ng mga Kastilang manlalakbay ang kaalaman mula sa Bagong Daigdig, at ginampanan ang pangunahing papel sa pagbabago ng pag-unawa ng Europa hinggil sa daigdig.<ref>{{Cite book |last=Thomas |first=Hugh |authorlink=Hugh Thomas (writer) | title = Rivers of gold: the rise of the Spanish Empire |url=https://archive.org/details/riversofgoldrise0000thom |publisher=George Weidenfeld & Nicholson |year=2003 |location=London |pages=''passim''|isbn=978-0-297-64563-4}}</ref> Ang nasaksihang pagyabong ng kultura ay kinikilala na ngayon bilang [[Ginintuang Panahon ng Espanya]]. Ang paglawak ng imperyo ay nagbunsod ng malawak at kagyat na pagbabago sa Amerika na nagbunga ng pagbagsak ng mga lipunan at imperyo at mga bagong sakit mula sa Europa na kumitil sa populasyon ng Amerika. Ang paglakas ng [[humanismo]], ang [[Kontra-Repormasyon]], at mga bagong tuklas sa heograpiya at mga pananakop ay nagdala ng mga suliranin na sinagot ng kilusang pangkaisipan na ngayon ay tinatawag na [[Paaralan ng Salamanca]], na bumuo ng mga unang makabagong teorya sa ngayon ay tinatawag na [[batas pandaigdig]] at [[karapatang pantao]]. Sa huling bahagi ng ika-16 na dantaon at unang kalahati ng ika-17 dantaon, humarap ang Espanya sa mga di-mapigilang pagsubok sa lahat ng dako. Ang mga [[barbarong pirata]], sa ilalim ng pagtatanggol ng mabilis lumaking [[Imperyong Ottoman]], ay sumira sa buhay ng mga nasa baybayin sa pamamagitan ng kanilang mga pagsalakay para kumuha ng mga [[alipin]] at muling binuhay ang banta sa isang [[pananakop ng mga Muslim|pagsakop ng mga naniniwala sa Islam]].<ref>Ayon kay Robert Davis mula isa hanggang 1.25 milyong Europeo ang nabihag ng mga taga-[[Hilagang Aprika]]ng piratang Muslim at ipinagbili bilang mga alipin noong ika-16 at ika-17 dantaon.</ref> Ito rin ang panahong ang Espanya ay madalas na nasa digmaan laban sa Pransiya. Ang mga kilusan upang labanan ang [[Repormasyong Protestante]] mula sa Simbahang Katoliko ay humila pa pababa sa kaharian upang pamunuan ang mga digmaang pangrelihiyon. Ang resulta ay isang bansang napilitang palawakin ang mga gawaing pangmilitar sa buong Europa at sa Mediteraneo.<ref>{{cite web|url=http://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm|title=The Seventeenth-Century Decline|accessdate=13 Ago 2008|publisher=The Library of Iberian resources online}}</ref> Sa mga kalagitnaang dekada ng digmaan at [[Dakilang Salot ng Sevilla|salot]] ng ika-17 dantaon sa Europa, dinala sa gulo ng mga Kastilang Habsburgo ang bansa sa mga malawakang hidwaang relihiyon at pulitikal. Ang mga sigalot na ito’y sumaid sa kanilang yaman at nagpabagsak sa ekonomiya sa kabuuan. Nagawa ng Espanya na mahawakan ang mga naghiwa-hiwalay na imperyong [[Habsburgo]], at tinulungan ang mga puwersang imperyo ng [[Banal na Imperyong Romano]] na bumawi mula sa malaking bahagi ng mga pag-atakeng isinagawa ng mga puwersang Protestante, subalit sa bandang huli’y napilitang kilalanin ang paghiwalay ng Portugal (kung saan ito’y [[Unyong Iberiko|nakipagkaisa]] sa isang personal na pagsasanib ng mga korona mula 1580 hanggang 1640) at ng [[Olanda]], at kinalauna’y nagtamo ng mga matitinding pagsalakay-militar sa Pransiya sa mga huling bahagi ng mapanira at sakop ang buong Europa na [[Tatlumpung Taong Digmaan]].<ref>{{cite web |last=Payne |first=Stanley G. | title = A History of Spain and Portugal; Ch. 14 Spanish Society and Economics in the Imperial Age |publisher=The Library of Iberian Resources Online |year=1973 |url=http://libro.uca.edu/payne1/spainport1.htm |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Sa huling kalahati ng ika-17 dantaon, unti-unting humina ang lakas ng Espanya, kung saan isinuko nito ang marami nitong maliliit na teritoryo sa Pransiya at sa Olandiya; gayunpaman, napanatili at napalaki nito ang imperyo sa ibayong-dagat, na hindi nagalaw hanggang noong simula ng ika-19 na dantaon. Ang paghinang ito’y nagbunsod sa kontorbersiya sa paghalili sa trono na naganap noong mga unang taon ng ika-18 dantaon. Ang [[Digmaan ng Paghalili sa Espanya]] ay isang malawakang hidwaang pang-ibayong dagat na sinamahan pa ng digmaang panloob, at kumuha sa mga pagmamay-ari sa Europa at posisyon ng kaharian bilang isa sa mga pangunahing makapangyarihan sa Kontinente.<ref>{{cite web |last=Rinehart |first=Robert|last2=Seeley|first2=Jo Ann Browning | title = A Country Study: Spain – Spain in Decline |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estoc.html |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Sa panahon ng digmaang iyon, isang bagong dinastiyang nagmula sa Pransiya, ang mga [[Tahanan ng Bourbon|Bourbon]], ang nailuklok. Pinagkakaisa lang ng Korona, isang tunay na estadong Kastila ang naitatag nang pinagkaisa ng unang haring Bourbon, si [[Felipe V ng Espanya|Felipe V]], ang mga korona ng Castilla at Aragon at gawing iisang estado lang, na siyang nag-alis sa marami at mga lumang pribilehiyo at batas sa mga rehiyon.<ref>{{cite web |last=Rinehart |first=Robert |last2=Seeley|first2=Jo Ann Browning | title = A Country Study: Spain – Bourbon Spain |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/estoc.html |accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Ang ika-18 dantaon ay nakitaan ng unti-unting pagbangon at pag-angat ng kabuhayan sa malaking bahagi ng imperyo. Itinulad ng bagong monarkiyang Bourbon sa sistemang Pranses ang pagsasamoderno ng pamunuan at ng ekonomiya. Ang mga kaisipan hinggil sa [[Panahon ng Kaliwanagan|Kaliwanagan]] ay nagsimulang lumitaw sa ilan sa mga elitista at monarkiya ng kaharian. Ang tulong militar para sa mga nagrebeldeng kolonya ng Britanya noong [[Digmaang Rebolusyonaryong Amerikano|Digmaang Amerikano]] para sa Kasarinlan ay tumulong sa katayuang pang-ibayong dagat ng kaharian.<ref>{{cite web |last=Gascoigne |first=Bamber |title=History of Spain: Bourbon dynasty: from AD 1700 |publisher=Library of Congress Country Series |year=1998 |url=http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?HistoryID=ab50&ParagraphID=iss#iss |accessdate=9 Ago 2008 |archive-date=2008-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222203852/http://www.historyworld.net/wrldhis/PlainTextHistories.asp?HistoryID=ab50&ParagraphID=iss#iss |url-status=dead }}</ref> === Liberalismo at estadong-bansa === {{main|Espanya sa ika-19 na dantaon|Digmaang Kastila-Amerikano}} Noong 1793, sumabak sa digmaan ang Espanya laban sa mapaghimagsik na bagong [[Republikang Pranses]] bilang kasapi ng Koalisyon. Hinati sa mga paksiyon ang bansa bilang tugon laban sa mga elitistang [[:en:Francization|Pransipikado]]. Sa pagkatalo sa laban, isang kasunduan sa kapayapaan ang ginawa kasama ng Pransiya noong 1795. Taong 1807, isang lihim na kasunduan sa pagitan ng mga tropa ni Napoleon at ng kinasusuklamang [[Manuel de Godoy, Prinsipe ng Kapayapaan|punong ministro]] ang nagdala sa pagpapahayag ng digmaan laban sa Britanya at Portugal. Pinasok ng mga tropa ni Napoleon ang bansa upang sakupin ang Portugal subalit sa halip ay kinubkob ang mga pangunahing tanggulan ng Espanya. Ang nalinlang na hari ng Espanya ay nagbitiw sa tungkulin pabor sa kapatid ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]], si [[Joseph Bonaparte]]. Si Joseph Bonaparte ay itinuring na isang tau-tauhan ng monarka (''puppet monarch'') at kinukutya ng mga Kastila. Ang himagsikan ng 2 Mayo 1808 ay isa lamang sa maraming makabansang pag-aalsa laban sa rehimeng Bonaparte. Ang mga pag-aaklas na ito ang nagpasimula ng mapangwasak na digmaan para sa kalayaan laban sa rehimeng Napoleon. Napilitan si Napoleon na mamagitan nang personal, na nagpagapi sa maraming kawal-Kastila at sapilitang nagpasuko sa puwersa ng Britanya. Subalit, dahil sa patuloy na kilos-militar ng puwersang Kastila, mga gerilya at mga puwersang Britaniko-Portuges ni Wellington, na sinamahan pa ng bigong pananakop ni Napoleon sa Rusya, napalayas ang puwersang imperyong Pranses mula sa Espanya noong 1814, at napabalik si Haring [[Fernando VII]]. Noong digmaan ng 1810, isang pangkat-rebolusyonaryo, ang [[:es:Cortes de Cádiz|Cortes ng Cádiz]], ay binuo upang pagsamahin ang lakas laban sa rehimeng Bonaparte at upang maghanda ng isang saligang-batas. Nagsama-sama ito bilang isang pangkat, at kinakatawan ng mga kasapi nito ang buong imperyong Kastila. Noong 1812 isang [[Saligang-Batas ng Espanya ng 1812|saligang-batas]] para sa pandaigdigang representasyon sa ilalim ng isang monarkiyang konstitusyonal ang ipinahayag, subalit matapos ang pagbagsak ng rehimeng Bonaparte, pinawalang-bisa ni [[Fernando VII]] ang Cortes Generales at natukoy na mamumuno ito bilang isang [[monarkiyang absoluto]]. Naging mitsa ang mga pangyayaring ito ng hidwaan sa pagitan ng mga [[konserbatismo|konserbatibo]] at mga liberal noong ika-19 at sa unang bahagi ng ika-20 dantaon. Ang mga puwersang kontra-liberal na kilala bilang mga [[Carlismo|Carlista]] ay lumaban sa mga liberal noong mga [[Digmaang Carlista]]. Nagwagi ang puwersang liberal, ngunit ang hidwaan sa pagitan ng mga progresibo at konserbatibong liberal ay nagtapos sa isang mahina at maagang panahong konstitusyonal. Matapos ang Maluwalhating Himagsikan (''[[:en:Glorious Revolution (Spain)|Glorious Revolution]]'') at ng maikling panahon ng [[Unang Republikang Kastila]], isang mas matatag na panahong monarka ang nanaig kaalinsabay ng pagsasanib ng mga progresibo at mga konserbatibong liberal. Iniwan ng Digmaang Napoleon ang Espanya na bagsak ang ekonomiya, hati-hati at di-matatag ang sitwasyong pampulitika. Sa gitna pa ng mga kaguluhang ito, nagpahayag ng kasarinlan ang mga kolonya ng Espanya sa Amerika, na nagdala ng mga digmaan para sa kalayaan na tumapos sa pagkontrol ng Espanya sa mga pangunahing lupang kolonya nito sa Amerika. Itinuring ang Saligang Batas ng 1812 na masyadong liberal ng mga konserbatibo sa mga kolonya at siyang nagtulak sa marami na sumama sa pakikibaka tungo sa kasarinlan. Ang pagtatangka ni Haring Fernando VII na muling magpakita ng lakas ay balewala dahil hinarap niya ang mga pambabatikos hindi lamang sa mga kolonya nito kundi maging sa Espanya mismo, at sinundan ito ng mga pag-aalsa, na pinamunuan ng mga opisyal na liberal. Sa pagtatapos ng 1826, ang tanging mga kolonyang hawak ng Espanya sa Amerika ay ang [[Cuba]] at [[Puerto Rico]]. Sa kahinaan at krisis pang-ekonomiya na tumama sa Espanya noong ika-19 na dantaon, sumibol ang mga kilusang makabansa sa [[Pilipinas]] at Cuba. Mga digmaan para sa kasarinlan ang naging bunga nito sa mga kolonyang nabanggit at kinalauna’y nakisali ang Estados Unidos. Ang digmaang pumutok sa tagsibol ng 1898 ay hindi nagtagal. Ang ''El Desastre'' (Ang Kasawiang-Palad), mas kilalang tawag sa digmaang iyon sa Espanya, ay nakadagdag pa sa [[:es:Generación de 1898|Henerasyon ng 1898]] na noong panahong iyo’y nagsasagawa ng pagsusuri hinggil sa bansa. Bagama’t nagiging masaganang muli ang bansa noong sumunod na dantaon, hindi ganap na kapayapaan ang hatid ng ika-20 siglo; maliit ang papel na ginampanan ng Espanya sa pagsakop sa Aprika, sa pagkakasakop nito sa [[Kanlurang Sahara]], [[:es:Protectorado español en Marruecos|Kastilang Maruekos]], at [[Equatorial Guinea]]. Nanatiling walang pinanigan ang bansa noong [[Unang Digmaang Pandaigdig]]. Ang malalaking pagkaluging tinamo nito noong Digmaang Rif ng 1920 ay nagdala ng kawalang-tiwala sa pamahalaan at nagpahina sa monarkiya. Ang diktaturyang rehimen sa ilalim ni Heneral [[Miguel Primo de Rivera]] (1923–1931) ay nagtapos nang maitatag ang [[Ikalawang Republikang Kastila]]. Inalok ng Republika ang awtonomiyang pulitikal sa Basko, Katalunya, at Galisya at nagbigay ng kaparatan sa mga kababaihan na bumoto at unti-unting pinangungunahan ng mga maka-kaliwang radikal. Sa lumalalang kalagayang pang-ekonomiya noong Dakilang Depresyon, nagging higit na radikal at bayolente ang pulitika sa Espanya. === Digmaang Panloob ng Espanya at diktadura === {{main|Digmaang Sibil ng Espanya|Espanya sa panahon ni Franco}} Ang Digmaang Panloob ng Espanya ay nag-umpisa noong 1936. Sa loob ng tatlong taon, nilabanan ng puwersang [[Digmaang Sibil ng Espanya|Nasyonalista]] na pinamumunuan ni Heneral [[Francisco Franco]] at tinangkilik ng [[Alemanyang Nazi]] at [[Italyang Pasista]] ang mga maka-[[:en:Popular Front (Spain)|Republikano]], na sinuportahan naman ng [[Unyong Sobyet]], Mexico at mga [[:en:International Brigades|Brigadang Internasyonal]] subalit hindi ito tinangkilik ng Lakas Kanluranin dahil sa pinangunahang patakaran ng Britanya ng [[:en:Non-Intervention|hindi-pakikialam]]. Noong 1939, nanaig si Heneral Franco at naging isang diktador. Napagtagumpayang labanan ang digmaang panloob at maraming pamamaslang ang isinagawa ng magkabilang paksiyon. Kinuha ng digmaan ang buhay ng mahigit 500,000 tao at naging dahilan ng paglisan ng aabot sa kalahating milyong mga mamamayan mula sa bansa. Ang [[Espanya sa panahon ni Franco|estado nang itatag ni Francisco Franco]] ay maituturing na walang pinapanigan noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, bagama't ang [[Espanya noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig|simpatya]] nito ay nasa [[Lakas Axis|Axis]]. Ang tanging ligal na partido sa ilalim ni Franco matapos ang digmaang sibil ay ang ''[[Falange]]'' ''Española Tradicionalista y de las JONS'', na nabuo noong 1937; binigyang-diin ng partido ang mga kaisipang laban sa Komunismo, Katolisismo, at nasyonalismo. Dahil sa oposisyon ni Franco sa mga magkakalabang partido pulitikal, pinalitan ang pangalan ng partido bilang Kilusang Pambansa (''[[:es:Movimiento Nacional|Movimiento Nacional]]'') noong 1949. Matapos ang Ikalawang Digmaang Pandaigdig, nakahiwalay sa aspektong pampulitika at pang-ekonomiya ang Espanya, at hindi kabilang sa mga [[Nagkakaisang Bansa]]. Nagbago ito noong 1955, noong panahon ng [[Digmaang Malamig]] (''Cold War''), nang maging mahalaga ang bansa sa aspekto ng estratehiya para sa Estados Unidos na makapagtatag ng presensiyang pang-militar nito sa Tangway ng Iberia bilang sagot sa anumang posibleng pagkilos ng Unyong Sobyet sa mga katubigang Mediteraneo. Noong dekada ng 1960, nakapagtala ang Espanya ng hindi pa nagaganap na mabilis na pag-angat ng ekonomiya na nakilala sa tawag ng [[himala ng Espanya]] (''Spanish miracle''), na siyang nagtuloy ng naputol na pagtungo nito sa makabagong ekonomiya. Noong 1962, nakipagpulong si [[Salvador de Madariaga]], tagapagtatag ng Liberal Internasyonal (''[[:en:Liberal International|Liberal International]]'') at ng Kolehiyo ng Europa (''[[:en:College of Europe|College of Europe]]''), sa kongreso ng Kilusang Europeo (''[[:en:European Movement|European Movement]]'') sa [[Munich]] kasama ang mga oposisyong kontra sa rehimeng Franco, na naganap sa loob ng bansa at sa pinagtapunang bansa. May 118 mga pulitiko mula sa lahat ng paksiyon ang naroon. Sa katapusan ng mga pagpupulong, isang resolusyong pabor sa demokrasya ang isinagawa. === Pagbabalik sa Demokrasya === {{further|Lipunan ng Espanya pagkatapos ng transisyong demokratiko}} Sa pagkamatay ni Franco noong Nobyembre 1975, si [[Juan Carlos I ng Espanya|Juan Carlos]] ang umupo sa puwesto bilang [[Hari ng Espanya]] at [[pinuno ng estado]] sang-ayon na rin sa batas. Sa pagtanggap ng bagong [[Saligang Batas ng Espanya ng 1978]] at sa pagbabalik ng demokrasya, nagkaloob ng maraming kapangyarihan ang Estado sa mga rehiyon at lumikha ng panloob na organisasyon batay sa mga [[Mga awtonomong pamayanan at lungsod ng Espanya|nagsasariling pamayanan]]. Sa Basko, ang pag-angat ng nasyonalismong Basko ay sinabayan ng kilusang makabansang radikal na pinangungunahan ng armadong samahan na [[:en:ETA|ETA]]. Nabuo ang pangkat noong 1959 sa panahon ng paghahari ni Franco subalit nagpatuloy sa mga marahas na kampanya kahit sa panahon ng pagbabalik ng demokrasya at pagkakaloob muli ng maraming kapangyarihan sa mga nagsasariling pamayanan. Noong 23 Pebrero 1981, kinubkob ng mga rebeldeng kasapi ng mga puwersang panseguridad ang Cortes sa pagtatangka nitong gawing kontrolado ng militar ang pamahalaan. Personal na pinakilos ni Haring Juan Carlos ang militar at matagumpay na inutusan ang mga nagsagawa ng kudeta, sa pamamagitan ng pambansang telebisyon, na sumuko. Noong dekada ng 1980, naging posible ang isang lumalaking bukas na lipunan dahil sa pagbabalik ng demokrasya. Lumitaw ang mga bagong pagkilos pang-kultura batay sa kalayaan, gaya ng [[:es:La Movida Madrileña|La Movida Madrileña]]. Noong 30 Mayo 1982, sumali ang Espanya sa [[NATO]], matapos ang isang plebisito. Noong taon ding iyon, naging makapangyarihan ang Partido Sosyalista ng mga Manggagawa ng Espanya (''[[:es:Partido Socialista Obrero Español|Partido Socialista Obrero Español]]'' o PSOE), ang unang maka-kaliwang pamahalaan matapos ang 43 taon. Noong 1986, sumali ang Espanya sa [[Pamayanang Europeo]], na kinalauna'y naging [[Unyong Europeo]]. Pinalitan ang PSOE sa pamahalaan ng [[:es:Partido Popular|Partido Popular]] (PP) matapos magwagi ang huli sa Pangkalahatang Halalan ng 1996; sa puntong iyon nakapagsilbi ang PSOE ng halos 14 na tuluy-tuloy na taon sa serbisyo. Noong 1 Enero 2002, itinigil na ng Espanya ang paggamit ng [[peseta ng Espanya|peseta]] bilang salapi at pinalitan ito ng [[euro]], na siyang ginagamit din ng 16 na ibang mga bansa sa loob ng [[Eurozone]]. Kinakitaan din ang Espanya ng malakas na pagsulong ng ekonomiya, higit na mataas kaysa sa karaniwan sa [[Unyong Europeo|EU]]; gayunpaman, sa gitna ng pag-imbulog ng ekonomiya ay ipinag-alala ng maraming ekonomista na ang sobrang taas na presyo ng mga ari-arian at ang mataas na ''foreign trade deficit'' o mas malaking pag-angkat kaysa pagluwas ng bansa, ay maaaring magdala patungo sa pagbagsak ng ekonomiya, na siya ngang nakumpirma sa pagbulusok ng ekonomiyang tumama sa bansa noong 2008-09.<ref>{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2002/07/11/business/worldbusiness/11iht-a10_18.html?scp=1&sq=Economy%20reaps%20benefits%20of%20entry%20to%20the%20%27club%27%20:%20Spain%27s%20euro%20bonanza&st=cse|title=Economy reaps benefits of entry to the 'club' : Spain's euro bonanza|work=International Herald Tribune |accessdate=9 August 2008|date=11 Hul 2002|author=Pfanner, Eric}} Tingnan din: {{Cite news|url=http://www.economist.com/displayStory.cfm?story_id=9118701|title=Spain's economy / Plain sailing no longer|work=The Economist |date=3 Mayo 2007|accessdate=9 Ago 2008}}</ref> Isang serye ng mga pambobomba sa mga pampublikong tren sa Madrid, Espanya ang naganap noong 11 Marso 2004. Matapos ang limang taong paglilitis noong 2007 napatunayang ang pambobomba'y pinamunuan ng isang lokal na militanteng grupong Islamista na hango ang paniniwala sa [[al-Qaeda]].<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509426.stm|publisher=BBC|title=Al-Qaeda 'claims Madrid bombings'|accessdate=13 Ago 2008 | date=14 Mar 2004}} See also: {{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7070827.stm|publisher=BBC|title=Madrid bombers get long sentences|accessdate=13 Ago 2008 | date=31 Okt 2007}}</ref> Kumitil ng 191 tao ang mga pambobomba at nag-iwan ng mahigit 1,800 sugatan, at maaaring ang layunin ng mga nagpasimuno nito'y impluwensiyahan ang kalalabasan ng pangkalahatang halalan ng Espanya ng 2004, na isinagawa tatlong araw makalipas nito.<ref>{{cite web|url=http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/Elcano_es/Zonas_es/Imagen+de+Espana/ARI+132-2004|title=Del 11-M al 14-M: estrategia yihadista, elecciones generales y opinión pública|accessdate=9 Ago 2008|publisher=Fundación Real Instituto Elcano|archive-date=8 Enero 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108230610/http://www.realinstitutoelcano.org/wps/portal/rielcano/contenido?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2FElcano_es%2FZonas_es%2FImagen+de+Espana%2FARI+132-2004|url-status=dead}}</ref> Bagaman at nakatuon sa pangkat Basko na [[ETA]] ang mga paunang hinala, hindi nagtagal at lumabas ang mga ebidensiyang nagtuturo sa posibleng kilusang [[Islamista]]. Dahil naganap ito nang malapit na ang halalan, ang isyu kung sino ang responsable ay mabilis na naging isang kontrobersiyang pampulitika, kung saan ang mga partidong PP at PSOE ay nagpapalitan ng mga akusasyon sa kung sino ang dapat managot sa nangyari.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3509744.stm|publisher=BBC|title=Spain votes under a shadow|accessdate=13 Ago 2008 | date=14 Ma 2004|first=Dominic|last=Bailey}}</ref> Sa eleksiyon noong 14 Marso, ang PSOE, na pinangunahan ni [[José Luis Rodríguez Zapatero]], ay nakakuha ng pluralidad o mayoryang boto, sapat upang bumuo ng bagong gabinete, na kung saan si Rodríguez Zapatero ang bagong ''Presidente del Gobierno'' o [[Punong Ministro ng Espanya]], na ang ibig sabihi'y pinalitan nito ang dating administrasyong PP.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/3512222.stm|publisher=BBC|title=Spain awakes to socialist reality|accessdate=13 Ago 2008 | date=15 Mar 2004|first=Dominic|last=Bailey}}</ref> Sa panahong iyon, ang Espanya ay naging isa sa mga pinakasekular na lipunan sa Europa, na naging isa sa mga nauna sa mundo na nagpahintulot sa pagpapakasal sa kaparehong kasarian (''[[:en:same sex marriage|same sex marriage]]''). Ang pagputok ng tinatawag na bulá ng mga ari-arian ng Espanya (''[[:en:Spanish property bubble|Spanish property bubble]]'') noong 2008 ang nagpasimula ng krisis sa pananalapi ng Espanya mula 2008-2013. Noong 19 Hunyo 2014, iniwan ni Juan Carlos ang kanyang trono at napunta sa kanyang anak, na naging si [[Felipe VI ng Espanya|Felipe VI]]. == Heograpiya == {{main|Heograpiya ng Espanya}} Sa lawak na {{convert|505992|km2|sqmi|0|abbr=on}}, ang Espanya ay ang [[Tala ng mga bansa at teritoryo ayon sa lawak|ika-52 pinakamalaking bansa]]. Maliit ito ng {{convert|47000|km2|sqmi|abbr=on}} kaysa Pransiya at malaki ito ng {{convert|81000|km2|sqmi|abbr=on}} kaysa estado ng Estados Unidos na [[California]]. Ang bundok ng [[Teide]] ([[Tenerife]]) ang pinakamataas na bundok sa Espanya at ikatlong pinakamataas na bulkan sa daigdig mula sa paanan nito. Ang lokasyon ng Espanya ay naglalaro sa pagitan ng 26° at 44° N latitud, at 19° W longhitud. Sa kanluran, nasa hangganan ng Espanya ang [[Portugal]]; sa timog naman, hinahangganan nito ang [[Gibraltar]] (isang teritoryo ng Britanya sa ibayong-dagat) at [[Maruekos]], sa pamamagitan ng mga ''exclave'' nito sa Hilagang Aprika ([[Ceuta]], [[Melilla]], at [[Peñón de Vélez de la Gomera]]). Sa hilagang-silangan, kahilera ng bulubunduking [[Pirineos]], hinahangganan nito ang Pransiya at ang munting [[Prinsipado]] ng [[Andorra]]. Kahilera ng Pirineos sa [[lalawigan ng Girona|Girona]], ang isang maliit na bayang ''exclave'' na tinatawag na [[Llívia]] ay pinaliligiran ng Pransiya. === Mga Pulo === Kabilang sa Espanya ang mga [[Pulo ng Baleariko]] sa [[Dagat Mediteraneo]], ang mga [[Pulo ng Canarias]] sa [[Karagatang Atlantiko]] at ang marami pang hindi-pinaninirahang mga pulo sa tabi ng Mediteraneo sa [[Kipot ng Gibraltar]], na tinatawag na {{lang|es|[[plazas de soberanía]]}} (mga teritoryo sa ilalim ng soberanya ng Espanya), gaya ng mga [[Pulo ng Chafarinas]], [[Peñón de Alhucemas|Alhucemas]], at ang maliit na [[Pulo ng Perejil]]. Ang [[Pulo ng Alborán]], na matatagpuan sa Mediteraneo sa pagitan ng Espanya at Hilagang Aprika, ay pinamamahalaaan din ng Espanya, partikular na ng munisipalidad ng [[Almería]], Andalusia. Ang maliit na ''[[:en:Pheasant Island|Pheasant Island]]'' sa Ilog [[Bidasoa]] ay isang [[kondominyum (pandaigdigang batas)|kondominyum]] ng Espanya-Pransiya. {| class="wikitable" |- ! Pulo !! Populasyon |- | [[Tenerife]] || 899,833 |- | [[Majorca]] (''Mallorca'') || 862,397 |- | [[Gran Canaria]] || 838,397 |- | [[Lanzarote]] || 141,938 |- | [[Ibiza]] || 125,053 |- | [[Fuerteventura]] || 103,107 |- | [[Minorca]] (''Menorca'') || 92,434 |- | [[La Palma]] || 85,933 |- | [[La Gomera]] || 22,259 |- | [[El Hierro]] || 10,558 |- | [[Formentera]] || 7,957 |- | [[A Illa de Arousa|Arousa]] || 4,889 |- | [[La Graciosa]] || 658 |- | [[Tabarca]] || 105 |- | [[Ons Island|Ons]] || 61 |} === Mga bundok at ilog === Ang pangunahing kalupaan ng Espanya ay isang mabulubunduking lugar, na pinangingibabawan ng mga matataas na [[talampas]] at mga bulubundukin. Maliban sa Pirineos, ang mga pangunahing bulubundukin ay ang ordillera Cantábrica, Sistema Ibérico, Sistema Central, Montes de Toledo, Sierra Morena at ang Sistema Penibético kung saan ang pinakamataas na ituktok, ang may taas na 3,478 m na Mulhacén, na matatagpuan sa Sierra Nevada, ay ang pinakamataas na timbaw (''elevation'') sa buong Tangway ng Iberia. Ang pinakamataas na ituktok sa Espanya ay ang Teide, isang aktibong bulkan sa Pulo ng Canarias na may taas na 3,718 metro (12,198 talampakan). Ang Meseta Central ay isang malawak na talampas sa pusod ng kalupaang Espanya. May ilang mga pangunahing ilog sa Espanya gaya ng Tagus, Ebro, Guadiana, Douro, Guadalquivir, Júcar, Segura, Turia at Minho. Matatagpuan naman ang mga [[kapatagang alubyal]] (''alluvial plains'') o mga kapatagang nabuo mula sa mga naanod na lupa ng ilog ay matatagpuan sa mga baybayin, ang pinakamalaki sa kanila ay ang nasa [[Guadalquivir]] sa Andalusia. == Pamahalaan == {{main|Pulitika ng Espanya|Saligang Batas ng Espanya ng 1978}} Ang Saligang Batas ng Espanya ng 1978 ay isang kulminasyon ng pagtungo ng Espanya sa [[demokrasya]]. === Mga sangay ng pamahalaan === Ang Espanya ay isang [[monarkiyang konstitusyonal]], kung saan may monarkang nagmamana at isang [[parlamentong bikameral]], ang ''[[Cortes Generales]]'' o Pangkalahatang Hukuman. Ang sangay tagapagpaganap o ehekutibo ay binubuo ng [[Konseho ng mga Ministro ng Espanya|Konseho ng mga Ministro]] na pinangunguluhan ng [[Punong Ministro ng Espanya|Punong Ministro]], na iminungkahi ng monarka at pinagtibay ng Kapulungan ng mga Kinatawan matapos ang halalang lehislatibo. Batay sa nakaugaliang pampulitikang binuo ni Haring Juan Carlos mula noong pinagtibay ang Saligang Batas ng 1978, ang lahat ng mga nominasyon ng hari ay mula sa mga partidong may pinanghahawakang pluralidad ng puwesto (''plurality of seats'') sa Kapulungan. Ang sangay tagapagbatas o lehislatibo ay binubuo ng [[Kapulungan ng mga Kinatawan ng Espanya|Kapulungan ng mga Kinatawan]] (''Congreso de los Diputados'') na may 350 mga miyembro, na pinili batay sa popular na botong may angkop na representasyon upang maglingkod ng apat na taong termino, at ng [[Senado ng Espanya|Senado]] na may 259 puwesto, kung saan 208 rito ay tuwirang hinalal at 51 ang pinili ng rehiyunal na lehislatura sa tungkuling nagtatagal ng apat na taon. * '''Pinuno ng Estado''' ** Haring [[Felipe VI ng Espanya|Felipe VI]], simula 19 Hunyo 2014 * '''Pinuno ng Pamahalaan''' ** [[Punong Ministro ng Espanya]] (''Presidente del Gobierno''): [[Pedro Sanchez]], hinalal noong 1 Hunyo 2018. *** [[Pangalawang Punong Ministro ng Espanya]] at [[Ministro ng Pagkapangulo]]: [[Soraya Sáenz de Santamaría]] * '''Gabinete''' ** [[Konseho ng mga Ministro ng Espanya|Konseho ng mga Ministro]] (''Consejo de Ministros'') na itinalaga ng pangulo === Ugnayang Panlabas ng Espanya === {{main|Ugnayang panlabas ng Espanya}} Pagkatapos ang pagbalik ng demokrasya kasunod ng pagkamatay ni [[Francisco Franco|Franco]] noong 1975, ang naging pangunahing layunin ng [[patakarang panlabas]] ng Espanya ay ang kumawala sa diplomatikong pag-iisa (''diplomatic isolation'') at palawakin ang [[diplomatikong ugnayan]], pumasok sa [[Unyong Europeo|Pamayanang Europeo]] at itakda ang ugnayang pangseguridad nito sa Kanluran. == Demograpiya == === Mga Wika === {{main|Mga Wika sa Espanya}} [[File:Spain languages.svg|thumb]] Ang Espanya ay kilalang may maraming wika,<ref name=conversi>{{cite web|url=http://easyweb.easynet.co.uk/conversi/smooth.pdf|last=Conversi|first=Daniele|title=The Smooth Transition: Spain’s 1978 Constitution and the Nationalities Question|publisher=Carfax Publishing, Inc.|work=National Identities, Vol 4, No. 3|year=2002|accessdate=28 January 2008|archive-date=11 Mayo 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511172945/http://easyweb.easynet.co.uk/conversi/smooth.pdf|url-status=dead}}</ref> at itinatadhana ng saligang-batas na pangangalagaan ng bansa “ang lahat ng mga Kastila at mga mamamayan ng Espanya sa paggamit nito ng mga karapatang pantao, ng kanilang mga kultura at tradisyon, mga wika at mga institusyon.”<ref name=preamble>Preamble to the Constitution {{cite web |url=http://www.tribunalconstitucional.es/en/constitucion/Pages/ConstitucionIngles.aspx#i1 |title=Spanish Constitution |author=[[Cortes Generales]] |date=27 December 1978 |work= |publisher=Tribunal Constitucional de España |accessdate=28 January 2012 |archive-date=17 Enero 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117063355/http://www.tribunalconstitucional.es/en/constitucion/Pages/ConstitucionIngles.aspx#i1 |url-status=dead }}</ref> Ang wikang Kastila (''español'')—opisyal na kinikilala ng saligang-batas bilang ''[[Wikang Kastila|castellano]]''—ay ang opisyal na wika ng buong bansa, at karapatan at tungkulin ng bawat Kastila na matutuhan ang wika. Itinataguyod din ng saligang-batas na ang “ibang mga wika sa Espanya” ay magiging opisyal din sa kani-kanilang mga nagsasariling pamayanan ayon na rin sa kanilang mga batas na tinatawag nilang ''[[:es:Estatuto de Autonomía|Estatuto de Autonomía]]'', mga organikong rehiyunal na tagapagbatas, at yaong “kayamanan ng natatanging lingguwistikang modalidad ng Espanya ay kumakatawan sa isang pamanang magiging simbolo ng natatanging paggalang at pagtatanggol.”<ref name=third>Third article. {{cite web |url=http://www.tribunalconstitucional.es/en/constitucion/Pages/ConstitucionIngles.aspx#i1 |title=Spanish Constitution |author=[[Cortes Generales]] |date=27 December 1978 |work= |publisher=Tribunal Constitucional de España |accessdate=28 January 2012 |archive-date=17 Enero 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117063355/http://www.tribunalconstitucional.es/en/constitucion/Pages/ConstitucionIngles.aspx#i1 |url-status=dead }}</ref> Ang iba pang mga opisyal na wika sa Espanya, kasamang kinikilala ng Kastila, ay: * Wikang Basko (''euskara'') sa Basko at Navarre; * Katalan (''català'') sa Katalunya, sa mga Pulong Baleariko at sa Pamayanang Valenciano, kung saan ang natatanging modalidad ng lengguwahe ay opisyal na kilala bilang Valenciano (''valencià''); at * Wikang Galisya (''galego'') sa Galisya Batay sa bahagdan ng pangkalahatang populasyon, ang Wikang Basko ay sinasalita ng 2% nito, Katalan (o Valenciano) ng 17%, at Wikang Galisya ng 7% ng lahat ng mga Kastila.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |title=CIA – The World Factbook – Spain |publisher=Cia.gov |date= |accessdate=30 April 2011 |archive-date=18 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518142604/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sp.html |url-status=dead }}</ref> Sa Katalunya, ang Wikang Aranes (''aranés''), isang lokal na diyalekto ng wikang Oksitano, ay ipinahayag na kasamang wikang opisyal ng Katalan at Kastila simula noong 2006. Ito ay sinasalita lamang sa ''comarca'' ng Val d'Aran ng halos 6,700 tao. Ang iba pang minoryang wikang Romanse, bagama’t hindi opisyal, ay may natatanging pagkilala, gaya ng pangkat Astur-Leones (Asturiano, ''asturianu''; tinatawag ding "''bable''", sa Asturias<ref>{{cite web|url=http://www.jgpa.es/portal.do?TR=C&IDR=45|title=Junta General del Principado de Asturias|accessdate=13 August 2008|publisher=Junta General del Principado de Asturias|archive-date=16 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090116020349/http://www.jgpa.es/portal.do?TR=C&IDR=45|url-status=dead}}</ref> at Leones, llionés, sa Castilla at León) at Aragones (''aragonés'') sa Aragon. Sa nagsasariling lungsod ng Espanya sa Hilagang Aprika na Melilla, ang Riff Berber ay sinasalita ng may katamtamang bahagi ng populasyon. Sa mga lugar panturista ng baybaying Mediteraneo at sa mga pulo nito, ang Ingles at Aleman ay malawak na sinasalita ng mga turista, mga naninirahang banyaga, at mga manggagawa sa turismo. === Edukasyon === {{main|Edukasyon sa Espanya}} Ang pang-estadong edukasyon ng Espanya ay libre at sapilitan mula sa edad na 6 hanggang 16. Ang kasalukuyang sistemang pang-edukasyon ay itinatag ng batas pang-edukasyon ng 2006, ang LOE (''[[:es:Ley Orgánica de Educación|Ley Orgánica de Educación]]''), o Batayang Batas ng Edukasyon.<ref name=LOE_juridicas>[http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html ''La Ley Orgánica 2/2006''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525013507/http://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html |date=2011-05-25 }}. Retrieved 23 September 2009</ref> === Relihiyon === {{main|Relihiyon sa Espanya}} {{Further|Kasaysayan ng mga Hudyo sa Espanya|Pananampalatayang Bahá'í sa Espanya|Hinduismo sa Espanya|Islam sa Espanya}} {{bar box |title=Mga Relihiyon sa Espanya (sa porsiyento) |titlebar=#ddd |float=right |bars= {{bar pixel|Katolisismo|blue|69}} {{bar pixel|Walang relihiyon|green|26}} {{bar pixel|Ibang pananampalataya|grey|2}} {{bar pixel|Walang sagot|purple|3}} |caption=Datos mula sa sumusunod na batis:<ref name=CIS>{{Cite web|url=http://datos.cis.es/pdf/Es3021sd_A.pdf|publisher=''Centro de Investigaciones Sociológicas'' (Centre for Sociological Research)|title=Barómetro Abril 2014|format=PDF|date=April 2014|page=26|accessdate=6 April 2014|language=Kastila}}</ref> }} Ang [[Katolisismong Romano]] ay naging pangunahing relihiyon ng Espanya sa mahabang panahon, at bagama’t wala na itong opisyal na posisyon sa batas, sa lahat ng pampublikong paaralan sa Espanya, ang mga mag-aaral ay kinakailangang pumili ng klase sa relihiyon o sa etika, at ang Katolisismo lamang ang tanging relihiyong opisyal na itinuturo. Ayon sa isang pag-aaral noong Abril 2014&nbsp;ng Sentrong Kastila para sa Pananaliksik sa Pakikipagkapwa-Tao (''Spanish Centre for Sociological Research''), halos 69% ng mga Kastila ang nagsabing sila’y Katoliko, 2% ang ibang pananampalataya, at halos 26% na ang nagsabing wala silang relihiyon (9.4% ng kabuuan ay mga ateista). Karamihan sa mga Kastila’y hindi regular na sumasama sa mga gawaing panrelihiyon. Sinabi rin ng parehong pag-aaral na mula sa mga Kastilang nagsabing may relihiyon sila, 59% nito ay bibihira o hindi pumupunta sa simbahan, 15% nama’y pumupunta sa simbahan paminsan-minsan sa isang taon, 8% paminsan-minsan sa isang buwan, at 14% tuwing Linggo o maraming beses kada linggo.<ref name=CIS/> Lahat-lahat, halos 22% ng buong populasyong Kastila ay dumadalo sa mga gawaing panrelihiyon kahit isang beses sa isang buwan. Bagama’t ang lipunang Kastila ay maituturing na naging mas sekular nitong mga huling dekada, ang pagdating ng mga migranteng Latino Amerikano, na isa sa mga aktibong mananampalatayang Katoliko, ay nakatulong sa Simbahang Katoliko na makabangon. Nagkaroon na rin ng apat na Kastilang Santo Papa, sina Damasus I, Calixtus III, Alexander VI at Benedict XIII. Naging mahalagang labang pangkaisipan ang mistisimong Kastila kontra sa Protestantismo sa pangunguna ni Teresa ng Ávila, isang repormistang madre. Ang Lipunan ni Hesus (''Society of Jesus'') ay itinatag ni Ignacio ng Loyola. May 1,200,000 kasapi ang mga simbahang Protestante. Mayroon namang halos 105,000 Saksi ni Jehova. [[Ang Simbahan ni Jesucristo ng mga Banal sa mga Huling Araw]] ay tinatayang may 46,000 tagasunod sa 133 kongregasyon nito sa lahat ng rehiyon sa bansa at may templo sa Distrito Moratalaz ng Madrid. Isang pag-aaral na isinagawa ng ''Unión de Comunidades Islámicas de España'' ang nagpapakita na may halos 1,700,000 mananampalatayang Muslim ang nananahan sa Espanya nitong 2012, na kumakatawan sa 3-4% ng buong populasyon ng Espanya. Ang malaking bahagdan nito ay binubuo ng mga migrante at mga angkang orihinal na nagmula sa Maruekos at sa ibang mga bansang Aprikano. Higit sa 514,000 (30%) nito ang may pagkamamamayang Kastila. Ang mga migrasyon nitong huli ay nagbunsod din sa paglaki ng bilang ng mga Hindu, Budista, Sikh, at mga Muslim. Matapos ang Reconquista noong 1492, hindi pinahintulutan ang mga Muslim na manirahan sa Espanya sa loob ng maraming dantaon. Ang kolonyal na pagpapalawak noong huling bahagi ng ika-19 na dantaon sa hilagang-kanluraning Aprika ay nagbigay sa ilang mga residente ng Kastilang Maruekos at Kanlurang Sahara ng ganap na pagkamamamayan. Napagtibay ang kanilang mga katayuan sa pamamagitan ng mga migrasyon nitong huli, partikular na mula sa Maruekos at Algeria. Ang Judaismo ay maituturing na hindi umiiral sa Espanya mula noong pagpapatalsik noong 1492 hanggang noong ika-19 na dantaon, kung kalian muling pinayagan ang mga Hudyo na pumasok sa bansa. Sa kasalukuyan, may humigit-kumulang 62,000 Hudyo sa Espanya, o 0.14% ng kabuuang populasyon. Karamihan ay mga nagmula sa nakaraang dantaon, habang ang iba ay mga inanak ng naunang mga Hudyong Kastila. Halos 80,000 Hudyo ang maituturing na nanahan sa Espanya bago ang Inkisisyong Kastila. == Kultura == === Palakasan === {{main|Palakasan sa Espanya}} Bagama't marami nang uri ng futbol ang nalaro sa Espanya mula pa noong panahon ng mga Romano, ang palakasan o isport sa Espanya ay matagal nang dominado ng estilong Ingles na futbol o ''association football'' mula pa noong unang bahagi ng ika-20 dantaon. Ang [[Real Madrid C.F.]] at [[FC Barcelona]] ay dalawa sa mga pinakamatatagumpay na mga koponang futbol sa buong mundo. Ang pambansang koponang futbol ng bansa'y nagwagi sa Kampeonatong Futbol Europeo ng UEFA (''[[:en:UEFA European Football Championship|UEFA European Football Championship]]'') noong 1964, 2008 at 2012, at sa Kopang Pandaigdig ng FIFA (''[[:en:FIFA World Cup|FIFA World Cup]]'') noong 2010, at siyang unang koponang nagwagi ng tatlong sunud-sunod na torneong internasyonal. Ang mga larong [[basketbol]], [[tenis]], [[cycling]], [[handball]], [[futsal]], [[motorcycling]], at nitong huli, [[Formula One]], ay mahahalaga rin dahil sa pagkakaroon ng mga kampeong Kastila sa lahat ng mga disiplinang ito. Ngayon, ang Espanya ay isang pangunahing ''powerhouse'' sa palakasan sa daigdig, lalo na mula noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1992]] (''1992 Summer Olympics'') na ginanap sa Barcelona, na nagpataas ng interes sa palakasan sa bansa. Ang industriya ng turismo ay nagbunsod sa pagpapaunlad ng mga imprastraktura sa palakasan, lalo na sa mga palakasan sa tubig, [[golf]] at [[skiing]]. Si [[Rafael Nadal]] ay ang nangungunang Kastila manlalaro ng tenis at nagwagi na ng maraming titulong ''Grand Slam'' kasama na ang isahang laro sa mga lalaki (''men's singles'') ng Wimbledon 2010. Sa hilagang Espanya, ang laro ng pelota ay napakapopular. Si Alberto Contador ay ang nangungunang siklistang Kastila at nagwagi na ng maraming titulong ''Grand Tour'' kabilang ang dalawang titulong [[Tour de France]]. === Mga pista opisyal at pagdiriwang === Ang mga pista opisyal (''public holidays'') sa Espanya ay kinabibilangan ng halong pang-relihiyon (Katoliko Romano), pambansa, at pang-rehiyong paggunita. Bawat munisipalidad ay pinahihintulutang magpahayag ng hindi hihigit sa 14 na pista opisyal bawat taon; hanggang siyam sa mga ito'y pinili ng pamahalaan at hindi naman bababa sa dalawa ang pinili ng bayan. Ang Pambansang Araw ng Espanya (''[[:es:Fiesta Nacional de España|Fiesta Nacional de España]]'') ay sa 12 Oktubre, ang anibersaryo ng Pagkakatuklas sa Amerika at pag-alaala sa pista ng Ina ng Haligi (''[[:en:Our Lady of the Pillar|Our Lady of the Pillar]]''), ang patron ng Aragon at ng kabuuan ng Espanya. == Mga Panlabas na Link: == * Buong Botin Restaurant Menu Book mula sa Spain na video sa Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=E-S9Lj-vGs0 == Pagkahati == {{see|Mga awtonomong pamayanan at lungsod ng Espanya}} == Mga tala == <references group="lower-alpha"/> ==Mga sanggunian== ''Maliban kung tuwirang tutukuyin, ang lahat ng mga sanggunian ay orihinal na nakasulat sa wikang Ingles. Isinalin ang mga bahagi ng pinagkunang pahinang web batay sa konsepto at pagkakaunawa ng mga sumulat ng artikulo.'' {{reflist|30em}} * {{Cite book|author=Gates, David|title=The Spanish Ulcer: A History of the Peninsular War|url=https://archive.org/details/spanishulcerhist0000gate_o1o7|publisher=Da Capo Press|year=2001|isbn=978-0-306-81083-1|page=[https://archive.org/details/spanishulcerhist0000gate_o1o7/page/20 20]}} == Mga kawing panlabas == {{Sister project links|b=no|voy=Spain}} * {{CIA World Factbook link|sp|Espanya}} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/spain.htm Espanya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080821113429/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/spain.htm |date=2008-08-21 }} mula sa ''UCB Libraries GovPubs'' * {{dmoz|Regional/Europe/Spain}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17941641 Espanya] mula sa[[BBC News]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ES Mga Pagtataya Hinggil sa Susing Pangkaunlaran ng Espanya] mula sa ''International Futures'' ;Pamahalaan * [http://www.060.es/ 060 e-government portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090501235524/http://www.060.es/ |date=2009-05-01 }} ;Mapa * {{wikiatlas|Espanya}} * {{osmrelation-inline|1311341}} ;Turismo * [http://www.spain.info/en/ Opisyal na kawing panturismo para sa Espanya] {{Commons|Spain}} {{EU_countries_and_candidates}} {{Latinunion}} {{Europa}} [[Kategorya:Espanya]] [[Kategorya:Mga bansa sa Europa]] 5dqwjdk8nwjzvh2t9wlr5tjqkhsbfc3 0 5835 2238503 2087719 2026-11-02T10:24:00Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238503 wikitext text/x-wiki {{Cleanup|date=Enero 2008}} {{Infobox animanga/Header | name = Naruto | image = NarutoCoverTankobon1.jpg | caption = Pabalat ng unang bolyum ng mangang Hapones na ''Naruto'' | ja_kanji = NARUTO—ナルト— | genre = [[Aksyon]], [[Pakikipagsapalaran]], [[Pantasya]] }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | title = Naruto (pilotong kabanata) | author = [[Masashi Kishimoto]] | publisher = Shueisha | demographic = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]'' | magazine = Akamaru Jump | published = 1997 }} {{Infobox animanga/Print | type = manga | author = [[Masashi Kishimoto]] | publisher = Shueisha | demographic = ''[[Shōnen manga|Shōnen]]'' | magazine = [[Weekly Shōnen Jump]] | first = Nobyembre 1999 | volumes = 54 }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | director = Hayato Date | studio = [[Studio Pierrot]] | network = [[Animax]], TV Tokyo | first = 3 Oktubre 2002 | last = 8 Pebrero 2007 | episodes = 220 }} {{Infobox animanga/Print | type = novel | title = Naruto: Innocent Heart, Demonic Blood | author = Masatoshi Kusakabe | publisher = Shueisha | published = 2002 }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Naruto: Find the Four-Leaf Red Clover! | studio = [[Studio Pierrot]] | released = 2003 | runtime = 17 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Naruto: Mission: Protect the Waterfall Village! | studio = [[Studio Pierrot]] | released = 2004 | runtime = 40 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Naruto: Hidden Leaf Village Grand Sports Festival | director = Hayato Date | studio = [[Studio Pierrot]] | released = 21 Agosto 2004 | runtime = 11 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Naruto: Finally a clash! Jonin VS Genin!! Indiscriminate grand melee tournament meeting!! | director = Hayato Date | studio = [[Studio Pierrot]] | released = 22 Disyembre 2005 | runtime = 26 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = ova | title = Naruto: The Cross Roads CGI OVA | studio = [[Studio Pierrot]] | runtime = 28 minuto }} {{Infobox animanga/Video | type = tv series | title = Naruto: Shippuden | director = Hayato Date | studio = Studio Pierrot | network = [[Animax]], TV Tokyo | first = 15 Pebrero 2007 | last = 23 Marso 2017 }} {{Infobox animanga/Footer}} Ang {{Nihongo|'''''Naruto'''''|ナルト}} ay isang seryeng [[manga]] mula sa [[bansa]]ng [[Hapon]] na sinulat at ginuhit ni [[Masashi Kishimoto]]. Kinukuwento nito ang istorya ni [[Naruto Uzumaki]], isang batang [[ninja]] na ninais na makuha ang pagkilala mula sa kanyang mga kauri at nangangarap rin siya na maging isang Hokage, ang pinuno ng kanyang nayon. May dalawang bahagi ang [[salaysay]], ang unang tagpo ay noong mga taon bago pa naging tinedyer si Narutoy, at ikalawa ay noong tinedyer na siya. Batay ang serye sa dalawag ''one-shot'' o nag-iisang isyu na manga ni by Kishimoto: ang ''Karakuri'' (1995), na nag-ani para kay Kishimoto ng isang marangal na pagbanggit sa buwanang ''Hop Step Award'' ng Shueisha noong sumunod na taon, at ''Naruto'' (1997). Nailathala ang ''Naruto'' sa magasin ng Shueisha na ''[[Weekly Shōnen Jump]]'' mula 1999 hanggang 2014, at nailabas sa anyong ''[[tankōbon]]'' ([[aklat]]) sa 72 bolyum. Nagkaroon ang mang ng adaptasyon sa [[anime]] sa telebisyon na ginawa ng [[Pierrot]] at Aniplex, na umere sa 220 kabanata sa Hapon mula 2002 hanggang 2007; ang adaptasyong Ingles ng serye ay umere sa [[Cartoon Network]] at sa YTV mula 2005 hanggang 2009. Ang ''sequel'' o ang sumunod na serye, ang ''[[#Naruto: Shippuden|Naruto: Shippuden]]'', ay unang lumabas sa bansang Hapon noong in 2007, at natapos noong 2017, pagkatapos ng 500 kabanata. Umere ang Ingles na adaptasyon sa Disney XD mula 2009 hanggang 2011, na umere ang unang 98 kabanata, at lumipat sa Toonami sa ''programming block'' nito na Adult Swim noong Enero 2014, na sinumulan mula sa unang kabanata. Bukod sa seryeng anime, gumawa ang Pierrot ng labing-isang pelikula at labing-dalawang '' [[original video animation]]'' (OVA). Sa Pilipinas, umere ang seryeng anime sa [[ABS-CBN]].<ref>{{cite news|url=https://news.abs-cbn.com/lifestyle/10/07/14/after-15-years-naruto-manga-end-next-month|title=After 15 years, 'Naruto' manga to end next month|date=2014-10-07|accessdate=2020-03-09|language=Ingles|newspaper=[[ABS-CBN]]}}</ref> Ang ''Naruto'' ay ang ika-apat na pinakamabentang serye ng manga sa kasaysayan, na nakabenta ng {{formatnum:250 milyong}} sipi sa buong mundo sa 46 na bansa.<ref>{{cite web |url=https://www.yomiuri.co.jp/culture/20190502-OYT1T50164/ |script-title=ja: 「ＮＡＲＵＴＯ―ナルト―」作者・岸本斉史さん　新連載『サムライ８（エイト）八丸伝（ハチマルデン）』スタート　君も完璧じゃなくていい |publisher=Yomiuri Online |language=Japanese |accessdate=2019-05-03 |date=May 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504200712/https://www.yomiuri.co.jp/culture/20190502-OYT1T50164/ |archive-date=May 4, 2019 |url-status=live }}</ref> == Mga tauhan == Yondaime Minato Namikaze - ang nagsalin ng Kyuubi sa katawan ni Uzumaki Naruto sa pamamagitan ng sealing technique Maraming mga tauhang makikilala at ipinakikilala sa anime at manga na Naruto. Binibigyang-diin ng kuwento ang pagbuo sa mga tauhan o ''character development''. Sa simula makikilala natin ang pangunahing tauhan na si [[Uzumaki Naruto]]. Makikilala rin natin ang kagrupo ni Naruto na sina [[Haruno Sakura]], [[Uchiha Sasuke]] at ang kanilang guro na si [[Hatake Kakashi]]. Ipinakilala din ang guro nilang si [[Umino Iruka]] sa akademiya ng mga ninja at ang ikatlong Hokage ng bayan ng Konoha na si [[Sarutobi Hiruzen]]. === Iba't ibang antas ng Ninja === * '''Estudyante''' ** Ang mga estudyante ay tinuturuan ng mga pangunahing kaalaman at gawain ng isang ''ninja'' o ''shinobi''. * '''Genin''' ** Ang Genin ay ang pinakamababang ranggo ng isang ''shinobi''. Makakamit ito ng isang ''ninja'' kapag siya ay pumasa sa pagsusulit sa Akademya ng ''ninja''. Sa kalimitan, sila ang nagsasagawa ng mga mabababang ''Class D'' na misyon. * '''Chunin''' ** Ito ang rangko ng mga shinobi kapag nakapasa sila sa pagsusulit na [[Chunin]]. Sila ang mga nagsasagwa ng mga ''Class C'' misyon at ilang mga ''Class D'' na misyon. * '''Jonin''' ** Ang Jonin ay ang rangko ng mga elitistang na shinobi. Sila ang tumatayo na guro ng mga bagong Genin upang magamit nila nang husto ang mga kaalaman at armas ng isang shinobi. Ang mga Jounin ang kadalasang humahawak ng mga matataas na misyong ''Class A'' at ilang Class S. * '''Kage''' ** Ang mga Kage ang tumatayong punong-shinobi ng bawat bayan ng mga ''ninja''. Ito ay bunga ng kanilang galing at kadalubhasaan sa pakikipaglaban at paggawa ng mga desisyon para mapanatiling buhay at masagana ang kanilang nasasakupang bayan. Ang ibig sabihin ng salitang "kage" sa [[wikang Hapon]] ay anino. * '''Missing-Nin''' ** Ang mga Missing-Nins ay mga ninja na inabandona na ang kanilang mga village. * '''Shinobi Hunter''' ** Bawat bayan ng ninja ay may grupo ng mga Shinobi Hunters. Sila ang mga humuhuli at pumapatay ng mga Missing Ninja upang hindi malaman ang mga sekreto ng kanilang village. * '''ANBU''' ** Ang ANBU ay ang mga piling Chunin o Jounin na ang mga mission ay ang ipapatay ang mga ''unwanted visitors'' sa kanilang village at mga Class S na misyon. Sa kanilang natatanging galing, ang mga ANBU din ang nagsisilbing espesyal na grupo ng mga mandirigmang shinobi. May suot na maskara ang mga ANBU. Ang ibig sabihin ng ANBU ay '''An'''satsu Senjutsu Tokushu '''Bu'''tai (暗殺戦術特殊部隊, Ansatsu Senjutsu Tokushu Butai), na ang literal na meaning ay ''Special Assassination and Tactical Squad''. ==== Ang Tatlong Kasanayan ng Ninja ==== '''Taijutsu''' Ang Taijutsu ay hindi na nangangailangan ng Chakra upang magamit, ngunit pwedeng gamitin din ang Chakra upang maging mas mabisa ang paggamit nito. Sa ibang salita, manu-mano ang paraan ng Taijutsu, . Ang paggamit ng mga sandata ay tinuturing ding nakapaloob sa kasanayang ito. Sinasabing ang Gentle Fist Style, ang istilong pandigma na hinulma ng angkan ng Hyuuga, ang pinakamalakas at epektibong Taijutsu. Ipinagbabawal naman ang pag-gamit ng kasanayang Hidden Lotus dahil sa panganib na dulot nito, kadalasa'y ikinamamatay ng gumagamit. '''Ninjutsu''' Ang Ninjutsu (literal: ''Kasanayang Ninja'' (Ninja Technique)) ay ang mga kasanayan na nangangailangan ng paggamit ng Chakra. Ang kasanayang ito ay nangangailangan din ng tamang pagkakasunod ng pagbuo ng mga [[hand seals]] para mamuo ang chakrang kailangan para sa kasanayang iyon. Nahahati ang Ninjutsu sa iba't-ibang pangkat. May mga Ninjutsu na limitado ang kasanayan sa isang angkan lang. Kekkei Genkai ang tawag dito. Tanging miyembro lang ng angkan na may Kekkei Genkai ang nakakaalam kung paano ginagamit nang wasto ang kanilang kakayahan. Dahil sa limitasyong ito, mas lalong pinagbubuti at pinalalawak ng bawat miyembro ng angkan ang paggamit sa nag-iisa at kakaibang nilang kakayahan. Mayroon ding mga Ninjutsu na may kinalaman sa mga elemento ng kalikasan. Ang limang pangunahing elemento ay ang apoy (Katon), hangin (Fuuton), kidlat (Raiton), lupa (Doton), at tubig (Suiton). Bawat isa ay mas kalakasan (pakanan) at kahinaan (pakaliwa). May mga pagkakataon na pinagsasama ang dalawang magkaibang elemento upang bumuo ng iba pang elemento; gaya ng yelo (Houton) na resulta ng pinagsamang tubig at hangin, at ang kahoy (Mokuton) sa pinagsamang lupa at tubig. '''Genjutsu''' Ang Genjutsu (literal: ''Kasanayang Pang-ilusyon'' (Illusionary Technique)) ay katulad din ng Ninjutsu; kailangan din ng paggamit ng Chakra at kadalasa'y pagbuo ng mga hand seals. Ang tanging kaibahan nila ay ginagamit ang genjutsu sa mga kasanayang pang-ilusyon, halimbawa upang lituhin ang kalaban. Sinasabing ang kakayahang Genjutsu ng mga nilalang na nagtataglay ng Sharinggan, gaya ng angkan ng Uchiha, ang pinakamalakas at epektibong Genjutsu. === Mga gumanap sa ''Naruto'' (''dub'' sa Tagalog) === Ang impormasyong ito ay galing sa [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=1825 Anime News Network]. '''Direktor ng Pag-du-dub''': Maverick Mangaccat {| {{prettytable}} |- | [[Maverick Mangaccat]] || [[Uzumaki Naruto]] |- | [[Maverick Mangaccat]] || [[Sakura Haruno]], [[Hinata Hyuuga]], [[Anko Mitarashi]] |- | [[Maverick Mangaccat]] || [[Sasuke Uchiha]], Iruka Umino |- | Maverick Mangaccat || [[Rock Lee]], [[Kabuto Yakushi]], [[Kankuro]], |- | Maverick Mangaccat|| [[Tenten]] |- | Maverick Mangaccat || [[Temari]] |- | Maverick Mangaccat || [[Gaara]] |- | Maverick Mangaccat || [[Hatake Kakashi]](episode 1-120), [[Shikamaru Nara]](episode 1-120) |- | Maverick Mangaccat || [[Hatake Kakashi]](episode 121-220), [[Shikamaru Nara]](episode 121-220) |- | Maverick Mangaccat || Neji Hyuuga |- | Maverick Mangaccat || Tenten(episode 56), Tsunade, Tayuya |- | Maverick Mangaccat || Chouji Akimichi, Orochimaru |- | Maverick Mangaccat|| Kiba Inuzuka, Sarutobi/Ikatlong Hokage |- | Maverick Mangaccat || Inari, Ino Yamanaka, Kurenai Yuuhi, Shizune |- | Maverick Mangaccat || Itachi Uchiha, Zaku |- | Maverick Mangaccat || Zabuza |- | Maverick Mangaccat || Haku, Itachi Uchiha (4th Season), Yashamaru, Neji Hyuuga (5th Season) |- | Maverick Mangaccat || Shino Aburame |- | Maverick Mangaccat || [[Konohamaru]] |} === Mga gumanap ''Naruto Shippuuden'' (''dub'' sa Tagalog) === Ang impormasyong ito ay galing sa [http://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/anime.php?id=1825 Anime News Network]. '''Direktor ng Pag-du-dub''': Roni Abario {| {{prettytable}} |- | Maverick Mangaccat || [[Naruto Uzumaki]], [[Maito Gai]] |- | Maverick Mangaccat || [[Sakura Haruno]], [[Hinata Hyuuga]] |- | Maverick Mangaccat || [[Sasuke Uchiha]], [[Iruka Umino]], [[Hiruko]] |- | Maverick Mangaccat || [[Rock Lee]], [[Kankuro]], [[Jiraiya]], [[Kabuto]] |- | Maverick Mangaccat || [[Tsunade]], [[Tenten]] |- |Maverick Mangaccat || [[Temari]] |- |- Maverick Mangaccat || [[Konohamaru]], [[Gaara]], [[Baki]] |- |- Maverick Mangaccat || Hatake Kakashi, Shikamaru, Kisame Hoshigaki |- | Maverick Mangaccat || [[Deidara]] |- | Maverick Mangaccat || Chouji Akamichi, Orochimaru, Tobi |- | Maverick Mangaccat|| Kiba Inozuka |- | Maverick Mangaccat || Ino Yamanaka,, Moegi, Shizune |- | Maverick Mangaccat || Neji Hyuuga, Itachi Uchiha, Zetsu, Yamato |- | Maverick Mangaccat|| Shino Aburame, Udon |- | Maverick Mangaccat || Sasori |- | Maverick Mangaccat || Sai |- |-Maverick Mangaccat || Majin Boo |- |-Maverick Mangaccat || Jimmy Santos |} == Balangkas == {{long plot}} === Pambungad === Labindalawang taon bago maganap ang mga pangyayari sa kapanahunan ng serye , ang Kyuubi no Yōko(Demonyong Lobo na nagtataglay ng Siyam na Buntot) ay umatake sa bayan ng Konohagakure(Bayan ng Lingid na Dahon). Sa lakas ng halimaw na Kyuubi,isang hampas lamang ng buntot nito'y kayang yumari ng "tsunami" at gumiba ng bundok. . Bagaman mayaman sa mahuhusay na ninja ang bayan ng Konoha(gakure), malaking kaguluhan at kapahamakan pa rin ang naidulot ni Kyuubi dito. Ngunit sa tulong ng Ikaapat na Hokage,gamit ang kanyang natatanging [[ninjutsu]],ikinulong nya ang halimaw na lobo sa katawan ng isang sanggol na nagngangalang - [[Uzumaki Naruto]]. Namatay ang Ikaapat(na Hokage) at nailigtas ang bayan ng Konoha sa mga kuko ni Kyuubi. Ngunit naging kapalit nito ang buhay ng isang magiting at makapangyarihang Hokage. Ang Ikaapat na Hokage ay nakilala bilang isang bayani dahil sa kanyang pagkulong sa Demonyong Lobo, at gusto rin niyang makilala si Naruto bilang bayani dahil sa pagiging kulungan niya sa Demonyong Lobo. Pero ang kinalakihang bayan ni Naruto ay may hinanakit sa kanya dahil sa delubyong naranasan ng mga tao sa harap ng mismong demonyo na nabubuhay sa loob ng katawan niya. === Ang Grupong Ninja ni Naruto === Lumaking ulila si Naruto sa magulang. Dahil sa halimaw na Kyuubi na nakakulong sa katawan ni Naruto,iniiwasan siya ng mga tao sa Konoha. Ito marahil ang dahilan kung kaya't madalas na lamang ang pagpapapansin ng dose-anyos na si Naruto. Makulit at madaldal ang batang si Naruto. Kung ano ang galing nito sa pang-aasar sa kapwa,ganun din ang kakulangan nya sa "ninja skills" o kakayahang pang-ninja. Sa Paaralan ng mga Ninja sa Konoha nag-aral si Naruto kasama ang iba pang mga tauhan sa katha ni Kishimoto. Dito nagtuturo si [[Umino Iruka]] na siyang gumagabay sa paglaki ni Naruto. Napalapit ang gurong si Iruka kay Naruto dahil marahil pareho silang naulila sa kanilang mga magulang. Panahon na ng pagsusulit sa Paaralan ng Konoha upang malaman kung karapat-dapat na tawaging "ninja" ang mga magtatapos na mag-aaral,kabilang na rito si Naruto. Pumalya si Naruto sa kanyang pagsusulit kung kaya't hindi nya nakamtan ang "head gear" na siyang katibayan nang pagiging isang ninja sa Konoha. Dahil sa kapilyuhan ni Naruto,nagawa niyang nakawin ang isang sagradong kasulatan(''hidden scroll'') mula sa Ikatlong Hokage(pansamantalang bumalik sa posisyong Hokage matapos magbuwis ng buhay ang Ikaapat na Hokage). Hinabol siya ng gurong si Iruka at doon nadatnan nila ang isang ninja na nais din makuha ang sagradong kasulatan mula kay Naruto. Nasugatan si Iruka sa pakikipaglaban niya sa masamang ninja. Lubos na nasaktan si Naruto sa nakitang sugatan na guro. Lingid sa nalalaman ni Iruka,nagawa ni Naruto na basahin ang nilalaman ng Sagradong Kasulatan kung saan natutunan niya ang natatangi niyang kakayahang tinaguriang "Kage Bunshin no Juitsu" o Maramihang Panggagaya ng Anyo(Multiple Shadow Clone Technique sa Inggles). Ito ang kaagad na ginamit ni Naruto upang labanan ang masamang ninja. Nabugbog-sarado ang nag-iisang ninja sa laban kung kaya't si Naruto ang nagwagi rito. Dahil sa napanood ni Iruka ang pinakitang gilas ni Naruto, malugod niyang ibinigay kay Naruto ang kanyang kinasasabikang "head gear" ng isang tunay na ninja ng Konoha. === Ang Misyon ng Grupong Kakashi sa Lupain ng Alon === Inatasan ang Grupong Kakashi na bantayan si Tazuna, isang inhenyero mula sa Lupain ng Alon, pabalik sa bayan nila. Ito ay itinala bilang C-ranggong misyon dahil sa pagsisinungaling ni Tazuna, ngunit sa katotohanan ito ay isang A-ranggong misyon. Lihim silang nakarating sila sa nayon ng Alon sa pamamagitan ng bangka. Sa paglalakbay nila patungo sa bahay ni Tazuna ay nakalaban nila si Zabuza, isang missing-nin galing sa Lupain ng Hamog (Land of Mist). Gusto ni Tazuna na gumawa ng tulay para makaahon ang bayan niya sa hirap. Dahil doon binigyan ni Gatou, isang gahamang negosyante na kontrolado na ang buong lupain ng Alon, si Zabuza para patayin si Tazuna at upang mapigilan ang paggawa ng tulay. Lihim silang nakarating sa Lupain ng Alon gamit ang bangka, ngunit nakasalubong nila si Zabuza sa kanilang paglalakbay patungo sa bahay ni Tazuna. Tinalo ni Kakashi si Zabuza, pero bago niya ito mapatay ay dumating si Haku at tinira niya si Zabuza gamit ang mga parang karayom na sandata. Ang alam ni Kakashi, patay na si Zabuza dahil wala siyang naramdamang tibok ng pulso niya. Ngunit sa katotohanan dumating si Haku upang iligtas si Zabuza. Sa pagpapatuloy ng kanilang paglalakbay ay hinimatay si Kakashi dahil sa pagkaubos ng lakas niya sanhi ng paggamit ng Sharingan. (Walang epekto ang mga angkang Uchiha sa paggamit nila ng Sharingan dahil ito ay bahagi ng kanilang "bloodline limit", kay Kakashi na hindi naman Uchiha nahihigop ang kanyang lakas sa paggamit ng Sharingan sa kaliwa niyang mata. Ito ang dahilan kung bakit kailangang takpan niya ang Sharingan niyang mata kapag hindi ito ginagamit) Namalagi sila sa bahay ni Tazuna ng isang linggo. Noong nagising si Kakashi kinutuban siya na buhay pa si Zabuza, at dagli din niyang sinanay ang tatlo niyang estudyante bilang paghahanda sa isa pang labanan. Noong naunang nagtagumpay si Sakura sa pagsasanay nila, inatasan siya ni Kakashi na bantayan si Tazuna sa kanyang paggawa ng tulay. Sa kanilang pamamalagi sa bahay ni Tazuna ay nakilala nila ang isang bata na si Inari, apo ni Tazuna. Dating masayahing bata si Inari, ngunit nagbago ang lahat noong pinatay ng mga alagad ni Gatou ang kinikilala niyang "tatay" at bayani na si Kaiza. Nawalan ng pag-asa at parating malungkot si Inari dahil doon. Dumating din ang malaking araw ng paglalaban nila. Nilusob ng dalawa sa mga alagad ni Gatou ang bahay ni Tazuna, at kinidnap nila ang nanay ni Inari. Lumakas ang loob ni Inari mula sa pagiging duwag niya at tinangka niyang iligtas ang nanay niya. Noong tinangka na patayin ng mga alagad si Inari, dumating si Naruto upang sagipin siya at ang nanay niya, at tinalo niya ang dalawang alagad ni Gatou. Samantala, naglalaban na si Haku at Zabuza at si Sasuke at Kakashi. Nandoon din si Sakura upang bantayan si Tazuna. Dumating din si Naruto upang tulungan si Sasuke sa labanan nila kay Haku, ngunit matindi ang labanan nila. Ngunit noong halos mapatay ni Haku si Sasuke ay nagalit si Naruto, na sa sobrang galit ay naging demonyong lobo siya. Doon natalo si Haku dahil hindi niya nakayanan ang panibagong lakas ni Naruto. Noong napatalsik siya ni Naruto ay nakiusap si Haku na patayin siya, ngunit ito ay tinanggihan ni Naruto. Matindi din ang labanan ni Zabuza at ni Kakashi. Noong tinangkang tirahin ni Kakashi si Zabuza gamit ang Lightning Blade, humarang si Haku at siya ang tinamaan. Namatay si Haku. Walang pakialam si Zabuza sa pagkamatay ni Haku. Ngunit noong kiniwento ni Naruto kay Zabuza kung paano siya naging espesyal sa buhay ni Haku ay naluha siya. Dumating din si Gatou kasama ang kanyang mga batalyon ng ninja. Nagbago ang pananaw ni Zabuza dahil kay Naruto. Sinugod ni Zabuza si Gatou at napatay niya ito, ngunit sa kanyang paglusob ay inatake din siya ng mga ninja ni Gatou. Palusob na sana ang mga ninja ni Gatou ngunit dumating din ang mga tao sa buong nayon kasama si Inari. Hinimok ni Inari ang kanyang mga kapitbahay na lumaban laban kay Gatou. Natakot ang mga alagad ni Gatou, lalo na noong nag-Kagebunshin Technique si Naruto at si Kakashi, at tumakas na sila. Noong araw na iyon, namatay din si Zabuza dahil sa kagrabihan ng kanyang sugat na tinamo niya mula sa mga alagad ni Gatou, katabi si Haku (bilang pakiusap niya kay Kakashi). Natapos din ang tulay. Dahil sa grupo ni Kakashi, at lalo na kay Naruto na nagpabago sa ugali ni Inari mula sa pagiging duwag at malungkutin tungo sa pagiging matapang at masayahing bata, pinagdesisyunan ng mga tao sa Lupain ng Alon na pangalananin ang tulay bilang "Ang Dakilang Tulay Naruto" (The Great Naruto Bridge). Ang tulay na ito ay naging simbolo sa pag-asa ng bayan. === Ang Pagsusulit na Chuunin sa Konoha === Dumating ang araw ng pagsusulit na Chuunin sa Konoha. Kasama ang mga estudyante ni Kakashi sa mga kasama dito, bilang kanyang rekomendasyon. Kasama din ang mga ilang Genin sa ibang nayon dito. Nakilala ng grupo ni Naruto si Kabuto, na tumutulong sa kanila upang makausad sa pagsusulit. Ang hindi nila alam ay si Kabuto ay isang espiya at alagad ni Orochimaru. ==== Ang Unang Pagsusulit ==== Ang unang pagsusulit ay pasulat, na pinangangasiwaan ni Ibiki. Ang tunay na layunin ng pagsusulit na ito ay mandaya ng hindi nahuhuli: samakatuwid, sinusubok ang galing sa pagkuha ng impormasyon ng hindi nahuhuli. Hindi ito alam ni Naruto hanggang sa matapos ang eksaminasyon. Ang ikasampung tanong ay ang pagsubok sa determinasyon upang ituloy ang pagsusulit na ito. Pumasa ang grupo ni Naruto sa pagsusulit na ito. Ang ikasampung tanong ay simple: kung itutuloy nila ang pagsusulit o hindi. Pumasa ang grupo ni Naruto dahil pinili ni Naruto na ituloy ang eksaminasyon. ==== Ang Pangalawang Pagsusulit ==== Ang pangalawang eksaminasyon ay ang pagsusulit ng pamumuhay sa loob ng isang gubat, na pinangangasiwaan naman ni Anko. Mananatili ang mga sumusubok sa loob ng Gubat ng Kamatayan upang mamuhay. Kailangang maglakbay ang mga Genin patungo sa isang tore na matatagpuan sa gitna ng gubat sa loob ng limang araw. Ang bawat grupo ay binigyan ng isang scroll: ito ay maaaring scroll ng langit o scroll ng lupa. Sa loob ng pagsasanay ay nakasagupa ng grupo ni Naruto si Orochimaru. Natalo si Sasuke at si Naruto dito. Dito din binigyan ni Orochimaru ang sinumpaang selyo (o marka) kay Sasuke. Noong natutulog si Sasuke at si Naruto na binabantayan ni Sakura, dumating ang tatlong ninja galing sa Lupain ng Tunog. Matatalo na sana si Sakura ngunit dumating ang si Lee at maging ang grupo ni Shikamaru, Choji at si Ino at sinagupa sila. Matapos na maka-recover si Naruto at si Sasuke, tinuloy nila ang paglalakbay patungo sa tore sa tulong ni Kabuto. Nakarating sila sa tore sa oras. Noong natapos na ang eksaminasyon ay pinagdesisyunan ng komite na magkaroon ng panimulang paglalaban dahil sa sobrang dami ng mga natira sa pagsusulit. Sa grupo ni Naruto, si Sakura lamang ang hindi nakapasa. (Draw ang laban nila laban kay Ino). Ang mga labanan ay ang mga sumusunod: * '''Sasuke Uchiha vs Yoroi Akaido''' - panalo si Sasuke * '''Shino Aburame vs Zaku Abumi''' - panalo si Shino * '''Kankuro vs Misumi Tsurugi''' - panalo si Kankuro * '''Sakura Haruno vs Ino Yamanaka''' - doble knockout * '''Temari vs Tenten''' - panalo si Temari * '''Shikamaru Nara vs Kin Tsuchi''' - panalo si Shikamaru * '''Naruto Uzumaki vs Kiba Inuzuka''' - panalo si Naruto * '''Hinata Hyuuga vs Neji Hyuuga''' - panalo si Neji * '''Rock Lee vs Gaara''' - panalo si Gaara Bago pa magsimula ang pasimulang paglalaban ay sumuko si Kabuto: ang kanyang dahilan ay naubos ang kanyang chakra sa naunang bahagi ng pangalawang pagsusulit. Lihim din niyang binigay ang mga impormasyong nakalap niya kay Orochimaru. ==== Ang Pangatlong Pagsusulit ==== Binigyan ang mga walong manlalaro ng isang buwan para magsanay. Matapos na i-selyo ang marka ni Orochimaru, pinagpahinga ni Kakashi si Sasuke. Matapos na manumbalik ang lakas ni Sasuke tinuruan siya ni Kakashi na gamitin ang Chidori. Samantala, si Naruto ay binigyan ng tagapagsanay na si Ebisu (bilang pakiusap ni Kakashi) ngunit matapos ang isang araw si Jiraiya naman ang pumalit, matapos niyang matalo si Ebisu sa isang walang-kapagod-pagod na laban. Tinuruan ni Jiraiya si Naruto ng tamang pagkontrol ng chakra at kung paano palalabasin ang isang malaking palaka, si Gamabunta. Nagtagumpay si Naruto matapos ang isang buwan. Dumating din ang araw ng pangatlong pagsusulit—ang pinal na labanan. Imbitado ang mga importanteng tao sa ibang lugar katulad ng mga warlord at feudal lord. Ang mga labanan ay ang mga sumusunod: * '''Naruto Uzumaki vs Neji Hyuuga''' - panalo si Naruto * '''Shino Aburame vs Kankuro''' - panalo si Shino noong umatras si Kankuro bago magsimula ang laban * '''Shikamaru Nara vs Temari''' - panalo si Temari noong sumuko si Shikamaru sa huling mga oras * '''Sasuke Uchiha vs Gaara''' - naantala ang kalagitnaan ng labanan nila noong sumalakay ang mga alagad ni Orochimaru sa Konoha Dapat ang laban ni Sasuke at ni Gaara ang mauuna, ngunit nahuli ng pagdating si Sasuke noon ay inuna muna ang sumunod na laban sa kanila, ang laban ni Shikamaru at ni Temari. Pagkatapos ng laban nila ay binigyan na lang ng Pangatlong Hokage si Sasuke ng ilang minutong palugit bago pa siya ma-diskwalipika. Dumating si Sasuke sa huling segundo ng palugit kasama si Kakashi. === Labanan ni Orochimaru at Sarutobi === Namatay si Sarutobi dahil ginamit nya ang teknik na Death God at wala ng pag-asang mapunta sa langit ang kaluluwa ng 1st, 2nd at 3rd Hokage. === Ang Maitim na balak ni Orochimaru kay Sasuke === Dahil sa ginawa ni Sarutobi kay Orochimaru, hindi na kayang gamitin ni Orochimaru ang kanyang mga kamay. Balak ni Orochimaru na kunin si Sasuke at lumipat sa katawan nito. Nagagawa ni Orochimaru na magpalipat-lipat ng katawan gamit ang isang ispesyal na jutsu. Sa ganitong paraan, nagagawa na patuloy na mabuhay kahit na ilang taon pa ang lumipas. Minsan nang ikinonsidera si Kimimaro ng Sound 5 na maging bagong katawan ni Orochimaru ngunit hindi ito natupad dahil sa sakit ni Kimimaro. === Ang Pagtutuos nina Naruto at Sasuke === naglaban sina sasuke at naruto sa "valley of the end" kung saan naglaban din si madara at ang unang hokage.nag tagisan sila ng lakas hanggang sa mawalan ng silbi ang ginawa ni naruto na pag pigil kay sasuke dahil natalo sya nito gamit ang tinatawag na curse seal 2 at ang tinatawag na"''black chidori. ''mark l. Evasco ==Pag-eere== === Pagpapalabas sa bansang Hapon === Ang seryeng pantelebisyon na Naruto ay unang ipinalabas sa [[Japan]] noong 3 Oktubre 2002 sa [[TV Tokyo]] sa tulong ng [[Studio Pierrot]]. Ito ay nasa wikang Hapon. Mayroon nang higit sa 299 na kabanata ang naipalabas (220 para sa unang serye at 79 para sa ikalawang serye, ang [[Naruto: Shippuuden]]) na roon. === Pagpapalabas sa Pilipinas === Sumunod naman ang [[Pilipinas]] sa pagpapalabas ng Naruto sa pamamagitan ng [[ABS-CBN]]. Ito naman ay nakasalin sa wikang [[Tagalog]]. 157 mula sa higit sa 170 na kabanata ang naipalabas dito. Ang programa ay unang lumabas sa ABS-CBN noong 1 Marso 2004 kapalit ng palabas na Yu-Gi-Oh! pero panandaliang pinalitan ng [[Tokyo Underground]] noong 21 Hunyo 2004 dahil sa ilang problema. Sinimulan uli ang palabas noong 7 Marso 2005 at tuloy-tuloy na ipinalabas. Ang programa ay binigyan ng rating na PG ('''''PARENTAL''' GUIDANCE'' o nangagailangan ng gabay ng magulang), isang karaniwang rating para sa mga anime na ipinapalabas sa Pilipinas, pero ito ay nagbibigay ng babala bago magsimula ang palabas na ang programa'y naglalaman ng ilang tema na hindi angkop para sa mga bata. Ito ay nakaskedyul na magpalabas mula Lunes hanggang Biyernes, 5:30 - 6:00&nbsp;ng hapon (lokal na oras sa [[Maynila]], [[GMT]] +8). Natapos muli ang pag-eere ng Naruto sa ABS-CBN noong 21 Abril 2006, sa kalagitnaan ng paghuli ni Naruto at grupo ni Gai (Rock Lee, Neji, Tenten) kay Raiga. Pinalitan ito ng [[Yakitate!! Japan]], isang anime tungkol sa tinapay. Muling ibinalik ng ABS-CBN ang Naruto noong 5 Disyembre 2006. Ipinalabas nila mula kabanata 157 hanggang 208. Ito ay pinapalabas na rin sa katangi-tanging Tagalog anime channel, ang [[Hero TV]] sa mga piling oras. Hindi sila sabay na nagpalabas ng parehong kabanata sa ABS-CBN. Sa ngayon ay 208 kabanata na rin ang naipalabas ng Hero TV. Kasalukuyang ipinapalabas muli ng Hero TV ang Naruto. Simula noong Enero 7 hanggang 22 Enero 2008, ipinalabas ang nalalabing bahagi ng Naruto(kabanata 209-220), Pinalitan nito ang [[Pinoy Big Brother|PBB]] Uber sa oras nito na 5:30&nbsp;ng hapon. At noong 28 Enero 2008, ipinalabas na ng ABS-CBN ang Naruto: Shippuuden, ang pinakabagong serye ng Naruto. Ang Pilipinas ang kauna-unahang bansa sa labas ng bansang Hapon na nagpalabas ng Naruto Shippuuden. Huminto ang ABS-CBN sa pag-ere ng Naruto Shippuuden sa ika-40 na kabanata ng anime. Sa kasalukuyan, ipinapalabas sa ABS-CBN ang mga lumang kabanata ng Naruto at binansagan nila itong "Naruto: The Greatest Battles" na palabas tuwing lunes hanggang biyernes ng 5:00&nbsp;ng hapon. Magsisimula nang ipalabas ng [[Hero TV]] ang Naruto Shippuuden sa 7 Mayo 2008. Idurugtong ito sa oras na matapos na ang lahat ng kabanata sa seryeng Naruto sa Hero TV na magtatapos sa 6 Mayo 2008. Sa darating na 2009 magsisimula na ang karuktong na kabanata ng Naruto Shippuuden sa ABS-CBN. Nung 11 Mayo 2009, nagsimula nang ipagpatuloy ng ABS-CBN ang pag-ere ng mga bagong kabanata ng Naruto Shippuuden at binansagan nila itong Naruto Shippuuden Season 2 na ipinapalabas sa telebisyon mula 4:45&nbsp;ng hapon hanggang 5:15&nbsp;ng hapon. Nagsimula sila sa kabanata 41&nbsp;ng serye at pinaniniwalaang aabot ang season 2&nbsp;ng hanggang sa kabanata 92&nbsp;ng serye. === Pagpapalabas sa Amerika at Canada === Sumunod rin ang [[Amerika]] sa pagpapalabas ng Naruto sa pamamagitan ng [[Toonami]] sa "timeslot" ng [[Cartoon Network]] simula noong 10 Setyembre 2005. Pagkalipas ng anim na araw, ipinalabas din ito sa bansang [[Canada]] sa pamamagitan ng [[Bionix]] na timeslot ng [[YTV]]. Ang parehong broadcast ay nakasalin sa wikang [[Wikang Ingles|Ingles]]. Pareho rin silang may gradong PG ('''''PARENTAL''' GUIDANCE''), gaya nang sa Pilipinas. ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Mga panlabas na link == *[https://web.archive.org/web/20170313191140/http://www.naruto.com/ Naruto] - Opisyal na websayt *[http://www.aniplogs.com Aniplogs Anime Source] - Anime Portal sa Pilipinas [[Kategorya:Seryeng anime]] [[Kategorya:Mga nobelang hapones]] 8ki3l4s2o475hlt18a2dbek8xieueav 0 8241 2238522 2228674 2026-11-02T11:24:36Z Ryomaandres 8044 /* Mga kapatid na lungsod */ 2238522 wikitext text/x-wiki {{featured article}} :{{For|iba pang gamit|Roma (paglilinaw)}}{{Confuse|Rumano|Rumanya|Rumana}} <!-- Ia-update yung Infobox settlement, masyadong outdated e. Aayusin ko yung lead. -GinawaSaHapon -->{{Infobox Settlement |name = Roma |established_title = Pagkatatag |established_date = 21 Abril, 753 {{abbr|BK|bago karaniwan}} (tradisyonal) |nickname = Ang Walang-Hanggang Lungsod <br /> ''The Eternal City'' |motto = ''Senātus Populusque Rōmānus''&nbsp;([[SPQR]]){{spaces|2}}<small>([[Latin]])</small> |website = |image_skyline = File:Rome Montage 2017.png |image_flag = Flag of Rome.svg |image_shield = Insigne Romanum coronatum.svg |subdivision_type = Bansa |subdivision_name = [[Italya]] |subdivision_type1 = [[Mga Rehiyon ng Italya|Rehiyon]] |subdivision_type2 = [[Mga lalawigan ng Italya|Lalawigan]] |subdivision_name1 = [[Lazio]] |subdivision_name2 = [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Roma]] (RM) |leader_title = [[Talaan ng mga Alkalde ng Roma|Alkalde]] |leader_name = [[Virginia Raggi]] |area_magnitude = 1 E8 |area_total_km2 = 1285.3 |population_footnotes = <ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2008gen/index_e.html|title=Monthly demographic balance Enero-Nobyembre 2008|author=[[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]]|accessdate=2009-04-27|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303214347/http://demo.istat.it/bilmens2008gen/index_e.html|url-status=dead}}</ref> |population_as_of = 31 Enero 2009 |population_total = 2722907 |population_urban = 3457690 |population_metro = 3700000 |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |population_density_km2 = auto |timezone = [[Central European Time|Oras sa Gitnang Europa]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|Oras sa Gitnang Europa sa Tag-init]] |utc_offset_DST = +2 |coordinates = {{coord|41|54|N|12|30|E|region:IT-62_type:city(3000000)|display=inline,title}} |elevation_m = +20 |elevation_ft = 66 |postal_code_type = Postal codes |postal_code = 00121 hanggang 00199 |area_code = 06 |blank_name =Mga santong patron |blank_info =[[Saint Peter|San Pedro]] at [[Saint Paul|San Pablo]] |footnotes = }} Ang '''Roma''' ({{IPA-it|ˈroːma|pron}})<ref name="Biblia">{{cite-Biblia|Roma}}</ref> ay ang punong-lungsod ng bansang [[Italya]] at isang espesyal na [[komuna]] ng bansa (pinangalanang ''Comune di Roma Capitale,'' "Ang Komuna ng Punong Lungsod ng Roma"). Nagsisilbi rin itong punong-lungsod ng [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Lazio]]. Tatlong milenyo nang tinitirahan ito ng mga tao, simula noong unang itinatag ito, ayon sa tradisyon, noong 753 {{Abbr|BK|bago karaniwan}}. Matatagpuan ito sa mga ilog [[Ilog Tevere|Tiber]] at [[Aniene]], malapit sa [[Dagat Mediterranean|Dagat Mediteraneo]]. Makikita sa loob nito ang [[Lungsod ng Vatikan|Lungsod ng Vaticano]], isang malayang bansang kinikilala pandaigdig, at nagsisilbing punong-tanggapan ng [[Simbahang Katoliko|Simbahang Katolika]] at ang tirahan ng [[Papa|Santo Papa]]. Ang Roma ay ang pinakamalaking lungsod sa Italya at isa rin sa mga pinakamalalaki sa [[Europa]], na may lawak na 1,285&nbsp;kilometro kuwadrado (496.1&nbsp;mi kuw). Ito ang sentro ng [[Kalakhang Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma]], na may populasyon ng 4,355,725 (2020) naninirahan, at may katayuan bilang ang pinakamataong [[mga kalakhang lungsod ng Italya|kalakhang lungsod]] sa Italya.<ref>http://dati.istat.it/Index.aspx?DataSetCode=DCIS_POPRES1 Popolazione residente al 1° gennaio"</ref> May [[Kabuuan ng Gawang Katutubo|KGK]] ito ng €75 bilyon—higit na mataas pa sa [[New Zealand|Bagong Zeeland]] at katumbas ng [[Singapore]]—noong taong 2001. Ibinubunga ng bayan ng Roma ang 6.5% ng pangkalahatang KGK ng Italya, ang pinakamalaking halaga sa lahat ng lungsod ng bansa. Umaabot ang kasaysayan ng lungsod nang 2,800 taon, kung kailan ito ay naging sentro ng [[sinaunang Roma]] ([[Kahariang Romano]], [[Republikang Romano]], at [[Imperyong Romano]]), at sunod ng [[Estado ng Simbahan|Estadong Papal]], [[Kaharian ng Italya]], at ngayon ng [[Italy|Republikang Italyano]]. == Etimolohiya == [[Talaksan:0142_-_Roma_-_Piazza_del_Campidoglio_-_Statua_del_Tevere_-_Foto_Giovanni_Dall'Orto,_7-Apr-2008.jpg|right|thumb|Ang representasyong Romano ng Tiber bilang isang [[diyos]], [[Burol Capitolino]] sa Roma]] Ayon sa [[mitolohiya ng pagkakatatag]] ng lungsod mula mismo sa mga Sinaunang Romano,<ref name="livy17973">{{cite book|publisher=Printed for A.Strahan|last=Livy|others=George Baker (trans.)|title=The history of Rome|year=1797}}</ref> ang matagal nang tradisyon ng pinagmulan ng pangalang ''Roma'' ay pinaniniwalaang nagmula sa tagapagtatag at unang [[Rex (titulo)|''rex'']] (hari) ng lungsod na si [[Romulus at Remus|Romulo]].<ref>{{cite encyclopedia|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/509038/Romulus-and-Remus|title=Romulus and Remus|encyclopedia=Britannica.com|date=25 Nobyembre 2014|accessdate=9 Marso 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317100831/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/509038/Romulus-and-Remus|archivedate=17 Marso 2015}}</ref> Gayumpaman, may posibilidad na ang pangalang Romulo ay nagmula sa Roma mismo.<ref>Cf. Jaan Puhvel: ''Comparative mythology.'' The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London 1989, p. 287.</ref> Kahit noong ika-4 na siglo, mayroong mga alternatibong teoryang iminungkahi sa pinagmulan ng pangalang ''Roma''. Maraming pagpapalagay ang inihapag na tumututok sa mga ugat lingguwistiko na kung saan gayunpaman ang usapan ay nananatiling nagpapatuloy:<ref>Claudio Rendina: ''Roma Ieri, Oggi, Domani''. Newton Compton, Roma, 2007, p. 17.</ref> * mula sa ''Rumon'' o ''Rumen'', luma nang pangalan ng [[Ilog Tiber|Tiber]], na kung saan ay kaugnay umano sa salitang Griyego na ῥέω (''rhéō'') na 'dumaloy, pag-agos' at ang pandiwang Latin ''ruō na'' 'magmadali'; {{Efn|This hypothesis originates from the Roman Grammarian [[Maurus Servius Honoratus]]. However, the Greek verb descends from the [[Proto-Indo-European root]] [[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/srew-|''*srew-'']] (compare Ancient Greek ῥεῦμα (''rheûma'') 'a stream, flow, current', the Thracian river name Στρυμών (''Strumṓn'') and Proto-Germanic ''*strauma-'' 'stream'; if it was related, however, the Latin river name would be expected to begin with **''Frum-'', like Latin ''[[wikt:frigeo|frīgeō]]'' 'to freeze' from the root ''*sreyHg-'') and the Latin verb from [[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₃rew-|''*h₃rew-'']].}} * mula sa salitang [[Wikang Etrusko|Etrusko]] na 𐌓𐌖𐌌𐌀 (''ruma''), na ang ugat ay ''*rum-'' "utong", na may posibleng sumasangguni alinman sa [[Pagkakatatag ng Roma|totem na lobong nag-ampon at nagpasuso]] sa kambal na sina [[Romulo at Remo]], o sa hugis ng [[Burol Palatino]] at [[Burol Aventino]]; * mula sa salitang Griyego na ῥώμη (''rhṓmē''), na nangangahulugang ''lakas''.{{Efn|This hypothesis originates from [[Plutarch]].}} == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Roma}} === Pinakaunang kasaysayan === Habang may mga natuklasan nang arkeolohikal na katibayan ng pananahan sa lugar ng Roma mula sa humigit-kumulang na 14,000 taon na ang nakalilipas, ang siksik na layer ng mga mas maagang labi ang bumabaon sa mga lugar [[Paleolitiko|Palaeolitiko]] at [[Neolitiko]].<ref name="Heiken, G. 2005">Heiken, G., Funiciello, R. and De Rita, D. (2005), ''The Seven Hills of Rome: A Geological Tour of the Eternal City''. Princeton University Press.</ref> Ang ebidensiya ng mga kagamitang bato, palayok, at sandatang bato ay nagpapatunay sa halos 10,000 taong pananahan ng tao. Sinusuportahan ng maraming paghuhukay ang pananaw na ang Roma ay lumago mula sa mga paninirahang [[Pastoralismo|pastoral]] sa [[Burol Palatino]] na itinayo sa itaas ng lugar na magiging [[Forum ng Roma|Foro ng Roma]]. Sa pagitan ng pagtatapos ng [[Panahon ng Tansong Pula]] at pagsisimula ng [[Panahon ng Bakal]], ang bawat burol sa pagitan ng dagat at ng Capitolino ay pinangunahan ng isang nayon (sa Burol Capitolino, isang nayon ang napatunayan nang naroon mula noong pagtapos ang ika-14 na siglo BK).<ref name="coa9">Coarelli (1984) p. 9</ref> Gayunpaman, wala sa kanila ang maihahalintulad sa isang lungsod.<ref name="coa9" /> Mayroong malawak na pinagkasunduan ngayon na ang lungsod ay unti-unting nabuo sa pamamagitan ng pagsasama-sama ("[[sinoesismo]]") ng maraming nayon sa paligid ng pinakamalaki, ang nasa tuktok ng Palatino.<ref name="coa9" /> Ang pagsasama-sama na ito ay napadali ng pagdaragdag ng pagiging produktibo ng agrikultura na umangat mula sa [[Ekonomiya ng pamumuhay|antas ng pamumuhay]], na pinapayagan din ang pagtatag ng mga [[Sekundaryong sektor ng ekonomiya|sekundaryo]] at [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|tersiyaryong gawain]]. Ang mga ito naman ay nagpalakas ng pag-unlad ng kalakal sa mga kolonya ng Gresya sa [[katimugang Italya]] (pangunahin sa [[Ischia]] at [[Cumae]]).<ref name="coa9" /> Ang mga pagpapaunlad na ito, na ayon sa ebidensiyang arkeolohikal ng mga pangyayari noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, ay maaaring isaalang-alang bilang "kapanganakan" ng lungsod.<ref name="coa9" /> Sa kabila ng mga kamakailang paghuhukay sa burol Palatino, ang pananaw na ang Roma ay sadyang itinatag noong kalagitnaan ng ikawalong siglo BK, tulad ng iminungkahi ng alamat ng Romulo, ay nananatiling isang teoryang nasa laylayan.<ref name="foundation2">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2007/06/12/science/12rome.html|title=More Clues in the Legend (or Is It Fact?) of Romulus|first=John Nobel|last=Wilford|date=12 June 2007|work=New York Times|accessdate=11 Agosto 2008|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090417112437/http://www.nytimes.com/2007/06/12/science/12rome.html|archivedate=17 Marso 2009}}</ref> ===== Alamat ng pagkakatatag ng Roma ===== [[Talaksan:Kapitolinische_Wölfin_Museum_Capitolini.jpg|thumb|Ang{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''[[Lobong Capitolino]]'', isang eskultura ng [[Babaeng lobo (mitolohiyang Romano)|kathang-isip na babaeng lobo]] na nagpapasuso ng kambal na sanggol na sina [[Romulus at Remus|Romulo at Remo]]]] Ang mga tradisyonal na kuwentong pinagpasahan ng mga mismong [[sinaunang Roma]]no ang nagpapaliwanag ng pinakamaagang [[Kasaysayan ng Roma|kasaysayan ng kanilang lungsod]] na makikita sa mga [[alamat]] at [[mito]]. Ang pinakapamilyar sa mga alamat na ito, at marahil ang pinakatanyag sa lahat ng [[mitolohiyang Romano]], ay ang kuwento nina [[Romulus at Remus|Romulo at Remo]], ang kambal na pinasuso ng isang [[Babaeng lobo (mitolohiyang Romano)|babaeng lobo]].<ref name="livy17973"/> Nagpasya silang magtayo ng isang lungsod, ngunit pagkatapos ng pagtatalo, pinatay ni [[Romulus|Romulo]] ang kaniyang kapatid at tinawag ang lungsod mula sa kaniyang pangalan. Ayon sa mga Romanong [[analista]], nangyari ito noong Abril 21, 753 BK.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang alamat na ito ay kinailangang ipagkasundo sa isang dalawahang tradisyon, na itinakda nang mas maagang panahon, nang [[Digmaang Troya|tumakas]] ang [[Digmaang Troya|Troyang]] si [[Aineias]] papunta sa Italya at itinatag ang linya ng mga Romano sa pamamagitan ng kaniyang anak na si [[Ascanius|Iulus]], kung kanino ipinangalanan ang [[dinastiyang Julio-Claudio]].<ref name="livy20052">{{Cite book|publisher=Penguin Books Ltd|isbn=978-0-14-196307-5|last=Livy|title=The Early History of Rome|year=2005}}</ref> Ito ay nagawa ng makatang Romano na si [[Virgil]] noong unang siglo BC. Dagdag, binabanggit ni [[Strabo|Estrabon]] ang isang mas matandang kuwento, na ang lungsod ay isang kolonya ng [[Arcadia (sinaunang rehiyon)|Arcadia]] na itinatag ni [[Evandro]]. Isinulat din ni Estrabon na si [[Lucius Coelius Antipater]] ay naniniwalagngang ang Roma ay itinatag ng mga Griyego.<ref>{{cite web|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=urn:cts:greekLit:tlg0099.tlg001.perseus-grc1:5.3.3|title=Strabo, Geography, book 5, chapter 3, section 3|website=www.perseus.tufts.edu}}</ref><ref>{{cite web|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Strabo/5C*.html|title=LacusCurtius • Strabo's Geography — Book V Chapter 3|website=penelope.uchicago.edu}}</ref> === Kaharian at republika === {{Main|Sinaunang Roma|Kahariang Romano|Republikang Romano|Imperyong Romano}} {{multiple image|align=right|caption_align=center|image1=Statue-Augustus.jpg|width1=155|caption1=[[Augusto]]|image2=Gaius Iulius Caesar (Vatican Museum).jpg|width2=128|caption2=[[Julio Cesar]]}}Matapos ang maalamat na pagkakatatag ni Romulo,{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=73}} ang Roma ay pinasiyahan sa loob ng 244 na taon ng isang sistemang monarkiya, nagmula sa mga soberanong nagmula sa mga [[Mga Latin (Italikong tribo)|Latin]] at [[Mga Sabino|Sabino]], na kalaunan ay mga haring [[Kabihasnang Etrusko|Etrusko]]. Ang tradisyon ay naglatag ng pitong hari: [[Romulo]], [[Numa Pompilius]], [[Tullus Hostilius]], [[Ancus Marcius]], [[Lucius Tarquinius Priscus|Tarquinius Priscus]], [[Servius Tullius]], at [[Tarquinius Superbus]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Noong 509 BC, pinabaksak ng mga Romano ang huling hari mula sa kanilang lungsod at nagtatag ng isang [[Oligarkiya|oligarkong]] [[republika]]. Sa gayon ay nagsimula na ng Roma sa isang panahong naisasalarawan bilang alitan sa pagitan ng mga [[Patricio (sinaunang Roma)|patricio]] (aristokrata) at mga [[Mga Plebo|plebo]] (maliit na may-ari ng lupa), at sa pamamagitan ng patuloy na pakikidigma laban sa mga populasyon ng gitnang Italya: mga Etrusko, Latin, [[mga Volsco|Volsco]], [[mga Ecuo|Ecuo]], at [[Marsi|Marso]]{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Matapos maging pinuno ng [[Latium]], pinangunahan ng Roma ang maraming digmaan (laban sa mga [[Mga Galo|Galo]], [[Mga Osco|Osco]]-[[Mga Samnita|Samnita]] at kolonyang Griyego ng [[Tarento]], kaalyado ni [[Piro ng Epiro|Piro]], hari ng [[Epiro]]) na humantong sa pananakop sa [[tangway ng Italya]], mula sa gitna hanggang sa [[Magna Graecia]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang ikatlo at ikalawang siglo BK ay kakikitaan ang pagtatatag ng Romanong ehemoniya sa buong [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] at sa mga [[Balkan]], bunga ng tatlong [[Mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]] (264–146 BC) na dumigma sa lungsod ng [[Kartago]], at ng tatlong Digmaang [[Mga digmaang Macedoniko|Macedoniko]] (212–168 BK) laban sa [[Kaharian ng Masedonya|Macedonia]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang mga unang [[lalawigang Romano]] ay itinatag sa panahong ito: [[Sicilia (lalawigang Romano)|Sicilia]], [[Sardinia at Corsica]], [[Hispania]], [[Macedonia (lalawigang Romano)|Macedonia]], [[Achaea (lalawiganng Romano)|Achaea]], at [[Africa (lalawigang Romano)|Africa]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}}[[Talaksan:Palatino_(Palatine_Hill,_Rome).jpg|thumb|Ang mga palasyo ng Sinaunang-Imperyal-Romano ng Palatino, isang serye ng mga palasyo na matatagpuan sa [[Burol Palatino]], litaw na nagpapahayag ng kapangyarihan at kayamanan ng mga emperador mula kay Augusto hanggang sa ika-4 na siglo.]] Mula sa pagsisimula ng ika-2 siglo BK, naglabanan ng kapangyarihan ang dalawang pangkat ng aristokrata: ang [[optimates]], na kumakatawan sa konserbatibong bahagi ng [[Senado ng Roma|Senado]], at ang mga [[populares]], na umaasa sa suporta ng mga [[Mga Plebo|plebo]] (urbanong mababang uri) upang makakuha ng kapangyarihan. Sa parehong panahon, ang pagkalugi ng maliliit na magsasaka at ang pagtatatag ng malalaking lupain pang-alipin ay naging sanhi ng malakihang paglipat sa lungsod. Ang tuloy-tuloy na digmaan ay humantong sa paglalatatag ng isang propesyonal na hukbo, na naging mas tapat sa mga heneral nito kaysa republika. Dahil dito, sa ikalawang kalahati ng ikalawang siglo at noong unang siglo BK, mayroong mga salungatan kapuwa laban sa ibang bansa at sa loob nito. Matapos ang nabigong pagtatangka ng repormang panlipunan ng populares na sina [[Tiberius Gracchus|Tiberius]] at [[Gaius Gracchus]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} at giyera laban kay [[Jugurtha|Jugurta]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} nagkaroon ng [[Unang digmaang sibil ni Sulla|unang digmaang sibil]] sa pagitan nina [[Gaius Marius]] at [[Lucius Cornelius Sulla|Sulla]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Isang [[Ikatlong Digmaang Servil|pangunahing pag-aalsa ng mga alipin]] sa ilalim ni [[Spartacus]] ang sumunod,{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=91}} at pagkatapos ay ang pagkakatatag ng [[unang Triunvirato]] kasama sina [[Julio Cesar|Cesar]], [[Pompey]], at [[Marcus Crassus|Crassus]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Trajansmärkte_Forum.jpg|left|thumb|Ang{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} mga [[Mga imperyal na foro|imperyal na foro]] na kabilang sa isang serye ng mga monumental na foro (mga pampublikong plaza) na itinayo sa Roma ng mga emperador. Makikita rin sa imahen ang [[Palengke ni Trajano]].]] Ang pananakop sa mga [[mga Galo|Galo]] ang nagpakalakas at nagpasikat kay Cesar, na humantong sa [[Digmaang Sibil ni Cesar|pangalawang digmaang sibil]] laban sa Senado at kay Pompey. Matapos ang kaniyang tagumpay, itinatag ni Cesar ang kaniyang sarili bilang [[Diktador perpetuo|panghabangbuhay na diktador]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang pagpaslang sa kaniya ay humantong sa isang [[ikalawang Triunvirato]] sa pagitan nina [[Cesar Augusto|Octavio]] (apo at tagapagmana ni Cesar), [[Marcus Antonius|Marco Antonio]], at [[Marcus Aemilius Lepidus (triunviro)|Lepido]], at sa [[Huling digmaang ng Republikang Romano|isa pang digmaang sibil]] sa pagitan nina Octavio at Antonio.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} === Imperyo === [[Talaksan:Vue maquette de Gismondi, J.-P. Dalbéra.jpg|left|thumb|Rekonstruksiyon ng sinaunang Roma sa panahon ng Imperyo.]] Noong 27 BK, si Octavio ang naging ''[[Princeps|princeps civitatis]]'' at kinuha ang titulong [[Cesar Augusto|''Augustus'']], na itinatag ang [[prinsipado]], isang [[diarkiya]] sa pagitan ng mga ''princeps'' at ng senado.{{sfn|Kinder|Hilgemann|1964|p=93}} Sa panahon ng paghahari ni [[Nero]], napakalaking bahagi ng lungsod ang nasira pagkatapos ng [[Dakilang Sunog ng Roma]], at sinimulan ang [[Pag-uusig sa mga Kristiyano sa Imperyong Romano|pang-uusig sa mga Kristiyano]].<ref>{{Cite web|url=http://www.pbs.org/wnet/secrets/great-fire-rome-background/1446/|title=The Great Fire of Rome {{!}} Background {{!}} Secrets of the Dead {{!}} PBS|date=29 Mayo 2014|website=Secrets of the Dead|language=en-US|access-date=7 Marso 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.nationalgeographic.org/thisday/jul19/great-fire-rome/|title=Great Fire of Rome|last=Society|first=National Geographic|date=18 Hunyo 2014|website=National Geographic Society|language=en|access-date=7 Marso 2019|archive-date=30 Marso 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330173019/https://www.nationalgeographic.org/thisday/jul19/great-fire-rome/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|title=Egypt, Greece, and Rome : civilizations of the ancient Mediterranean|last=Freeman, Charles, 1947-|isbn=978-0-19-965191-7|edition=Third|location=Oxford|oclc=868077503|date= Marso 2014}}</ref> Ang Roma ay itinatag bilang isang [[de facto]] na imperyo, na umabot sa pinakadakilang paglawak nito noong ikalawang siglo sa ilalim ng Emperado [[Trajano]]. Ang Roma ay itinuring bilang [[caput Mundi]], ibig sabihin, ang kabesera ng kilalang mundo, isang kataga na ginagamit pa kahit noong panahon ng Republika. Sa unang dalawang dantaon nito, ang imperyo ay pinamunuan ng mga emperador mula sa mga dinastiyang [[Dinastiyang Julio-Claudio|Julio-Claudio]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Dinastiyang Flavio|Flavio]] (na nagtayo rin ng isang kapangalang ampiteatro, na kilala bilang [[Koliseo]]),{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} at [[Dinastiyang Nerva-Antonina|Antonina]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang panahong ito ay nailalarawan din dahil sa pagkalat ng relihiyong Kristiyano, na ipinangaral ni [[Hesus|Hesucristo]] sa [[Judea]] noong unang kalahati ng unang siglo (sa ilalim ng [[Tiberio]]) at ikinalat ng kaniyang mga [[apostol]] sa loob at labas ng imperyo.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang panahong Antonina ay itinuturing na rurok ng Imperyo, na ang teritoryo ay mula sa [[Karagatang Atlantiko|Dagat Atlantiko]] hanggang sa [[Eufrates]] at mula sa [[Gran Britanya|Britanya]] hanggang [[Ehipto]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Roman_Empire_Trajan_117AD.png|right|thumb|Ang Imperyong Romano sa pinakamalawak na sakop nito noong 117 AD, humigit-kumulang na {{Convert|6.5|e6km2|e6sqmi|1}}<ref>Parker, Philip, "The Empire Stops Here". p. 2.</ref> lupain.]] [[Talaksan:Foro_Romano_Forum_Romanum_Roman_Forum_(8043630550).jpg|right|thumb|Ang [[Forum ng Roma|Foro ng Roma]] ay ang labi ng mga gusaling iyon na sa karamihan ng panahon ng Sinaunang Roma ay kumakatawan sa sentro ng politika, batas, relihiyon, at ekonomiya ng lungsod at ang neuralhikong sentro ng lahat ng sibilisasyong Romano.<ref>{{cite web|title=The Roman Forum|website=Ancient History Encyclopedia|date=18 Enero 2012|url=https://www.ancient.eu/article/26/the-roman-forum/|access-date=22 Agosto 2019}}</ref>]] [[Talaksan:Rione_X_Campitelli,_00186_Roma,_Italy_-_panoramio_(128).jpg|right|thumb|[[Haligi ni Trajano]], haligi ng tagumpay at lugar kung saan inilagak ang mga labi ni [[Trajano|Emperador Trajano]].]]Matapos ng Dinastiyang Severo noong 235, ang Imperyo ay pumasok sa isang 50 taong panahon na kilala bilang [[Krisis ng Ikatlong Siglo]] kung saan maraming lupon ng heneral ang naghahangad na protektahan ang rehiyon ng imperyo na ipinagkatiwala sa kanila buhat ng kahinaan ng sentral na awtoridad sa Roma. Nariyan ang tinaguriang Imperyong Galo mula 260 hanggang 274 at ang pag-aalsa ni Zenobia at ng kaniyang ama mula sa kalagitnaan ng 260s na naghahangad na hadlangan ang mga pagsalakay ng Persia. Ang ilang rehiyon–Britanya, Espanya, at Hilagang Africa–ay halos hindi naapektuhan. Ang kawalang-tatag ay naging sanhi ng pagkasira ng ekonomiya, at nagkaroon ng mabilis na pagtaas ng implasyon habang naging lalong magastos ang pamamahala upang matugunan ang mga gastos. Ang mga [[Talaan ng mga sinaunang taong Aleman|tribong Aleman]] sa may Rin at sa hilaga ng Balkan ay nagsagawa ng malulubha, ngunit hindi koordinadong pagsalakay mula 250 hanggang 280 na itinuring bilang malalaking pagsalakay sa mga grupo kaysa mga pagtatangkang manirahan. Ang [[Dinastiyang Sasanida|Imperyong Persia]] ay sumalakay mula sa silangan nang maraming beses sa panahon ng 230s hanggang 260s ngunit kalaunan ay tinalo.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Isinagawa ni Emperado [[Diocleciano]] (284) ang pagpapanumbalik ng Estado. Tinapos niya ang Principado at ipinakilala ang [[Tetrarkiya]] na naghahangad na dagdagan ang kapangyarihan ng estado. Ang pinakatampok na salik nito ay ang walang-habas na interbensiyon ng Estado hanggang sa antas-lungsod. Kung dati, ang Estado ay nagsumite ng isang panukalang pagbubuwis sa isang lungsod at hinayaan ng lungsod na magpasya sa ibabayad, mula sa kaniyang paghahari ay ginawa ito ng Estado hanggang sa antas ng nayon. Sa isang walang kabuluhang pagtatangka upang makontrol ang implasyon, nagpataw siya ng mga [[Mga kontrol sa presyo|kontrol sa presyo]] na hindi tumagal. Siya o si Constantino ang nagrehiyonalisa ng pangangasiwa ng imperyo na pangunahing nagbago sa paraan ng pamamahala nito sa pamamagitan ng paglikha ng mga rehiyonal na diyosesis. Ang pagkakaroon ng mga panrehiyong yunit ng pananalapi mula 286 ay nagsilbing modelo para sa walang-habas na pagbabagong ito. Pinabilis ng emperador ang proseso ng pag-alis ng utos-militar mula sa mga gobernador. Mula noon, ang administrasyong sibilyan at ang utos-militar ay magkahiwalay. Binigyan niya ang mga gobernador ng higit na tungkulin sa pananalapi at inatasan sila na pangasiwaan ang sistema ng suporta sa lohistika ng hukbo bilang pagtatangka na kontrolin ito sa pamamagitan ng pag-aalis ng sistema ng suporta mula sa kontrol nito. Pinamunuan ni Diocleciano ang silangang kalahati at tumira sa [[Nicomedia]], habang iniangat niya si [[Maximiano]] sa antas ''Augusto'' ng kanlurang kalahati, kung saan pinamumunuan niya ang karamihan mula sa [[Mediolanum]] kapag hindi nag-iikot.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Noong 292, lumikha siya ng dalawang 'nakababatang' emperador, ang mga Cesar, isa para sa bawat Augusto. Ang mga ito ay sina Constantius para sa Britanya, Galia, at Espanya na ang luklukan ng kapangyarihan ay nasa [[Trier]] at si Licinius sa [[Sirmium]] sa Balkan. Hindi bago ang pagtatalaga ng isang Cesar: Sinubukan ni Diocleciano ang isang sistemang 'di-dinastikong pagkakasunud-sunod. Sa pagbaba sa puwesto noong 305, umangat ang mga Cesar at sila naman ay humirang ng dalawang kasamahan para sa kanilang sarili.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} [[Talaksan:Piazza_di_porta_san_Paolo_102_2167.jpg|left|thumb|Ang [[Piramide ni Cestius|Piramide ni Gaius Cestius]] at ang mga [[Mga Pader Aureliano|Pader Aureliano]]]] Matapos ang pagbaba sa puwesto nina Diocleciano at Maximiano noong 305 at isang serye ng mga digmaang sibil sa pagitan ng mga karibal na nag-aangkin sa kapangyarihan ng imperyo, sa mga taon ng 306-313, ang Tetrarkiya ay inabandona. Nagsagawa si Constantinong Dakila ng isang pangunahing reporma ng burukrasya, hindi sa pamamagitan ng pagbabago ng estruktura ngunit sa pamamagitan ng rasyonalisasyon ng mga kakayahan ng maraming ministro sa mga taong 325-330, matapos niyang talunin si [[Licinius]], ang emperador sa Silangan, sa pagtatapos ng 324. Ang tinatawag na [[Kautusan ng Milano]] ng 313, sa katunayan ay isang piraso ng liham mula kay Licinius sa mga gobernador ng mga silangang lalawigan, ay pagbibigay ng kalayaan sa pagsamba ninuman, kasama na sa mga Kristiyano, at inatasan ang pagpapanumbalik ng mga nakumpiskang pag-aari ng simbahan sa petisyon sa mga bagong nilikha na vicario ng mga diyosesis. Pinondohan niya ang pagtatayo ng maraming simbahan at pinayagan ang kleriko na kumilos bilang mga tagapamagitan sa mga alitang sibil (isang batas na winakasan bago matapos ang pamumuno niya, ngunit ibinalik din). Binago niya ang bayan ng [[Byzantium]] bilang kaniyang bagong luklukan, kung saan, gayunpaman, ay hindi opisyal na anupaman kaysa isang tirahan ng imperyo tulad ng Milano o Trier o Nicomedia hanggang sa bigyan ng isang prepekto ng lungsod noong Mayo 359 ni Constantius II, at naging [[Constantinopla]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang Kristiyanismo sa anyo ng Kredong Niceno ang naging opisyal na relihiyon ng imperyo noong 380, sa pamamagitan ng [[Kautusan ng Tesalonica]] na inilabas sa ngalan ng tatlong emperador–Gratian, Valentiniano II, at [[Theodosius I|Theodosius I–]]<nowiki/>na malinaw na si Theodosius ang nagtutulak dito. Siya ang huling emperador ng pinag-isang imperyo. Pagkamatay niya noong 395, hinati ng kaniyang mga anak na sina [[Arcadius]] at [[Honorius]] ang imperyo sa [[Kanlurang Imperyong Romano|isang kanluran]] at [[Silangang Imperyong Romano|isang silangang]] bahagi. Ang luklukan ng pamahalaan sa Kanlurang Imperyong Romano ay inilipat sa [[Lungsod ng Ravenna|Ravenna]] pagkatapos ng [[Pagkubkob ng Milano]] noong 402. Noong ika-5 siglo, ang karamihan sa mga emperador mula 430 ay nanirahan sa kabeserang lungsod, Roma.{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang Roma, na nawala ang pangunahing papel nito sa pamamahala ng imperyo, ay [[Pandarambong sa Roma (410)|dinambong noong 410]] ng mga [[Visigodo]]ng pinamunuan ni [[Alarico I]],{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} ngunit napakaliit na pinsalang pisikal ang nagawa, na ang karamihan ay inayos din. Ang hindi madaling mapalitan ay ang mga natangay na bagay tulad ng likhang sining na pinalamutian at mga bagay sa tahanan na ninakaw. Pinaganda ng mga papa ang lungsod ng mga naglalakihang basilika, tulad ng [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria Maggiore]] (sa pakikipagtulungan ng mga emperador). Ang populasyon ng lungsod ay bumagsak mula 800,000 hanggang 450-500,000 sa panahong ang lungsod ay dinambong noong 455 ni [[Genseric]]o, hari ng mga [[Lahing Bandalo|Bandalo]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Hindi napigilian ng mahihinang emperador ng ikalimang siglo ang pagkabulok, na humantong sa pagtitiwalag kay [[Romulo Augustulo]] noong 22 Agosto 476, na minarkahan ang pagtatapos ng Kanlurang Imperyong Romano at, para sa maraming istoryador, ang simula ng [[Gitnang Kapanahunan]].{{Sfn|Kinder|Hilgemann|1964}} Ang pagbagsak ng populasyon ng lungsod ay sanhi ng pagkawala ng pang-angkat ng trigo mula sa Hilagang Africa, mula 440 pataas, at ang pagkaayaw ng mga senador na panatilihin ang mga donasyon upang suportahan ang isang populasyon na masyadong malaki para sa limitadong rekurso. Gayumpaman, pinagsumikapang panatilihin ang monumental na sentro, ang Palatino, at ang mga pinakamalaking paliguan, na patuloy na pinagana hanggang sa pagkubkob ng mga Gotiko noong 537. Ang malalaking paliguang Constantino sa Quirinal ay iniayos pa noong 443, at ang lawak ng pinsala ay ginawang eksaherasyon.<ref>''Rome, An Urban History from Antiquity to the Present'', Rabun Taylor, Katherine W. Rinne and Spiro Kostof, 2016 pp.&nbsp;160–179</ref> Gayumpaman, ang hitsura ng lungsod ay ang pangkalahatang pagkabalaho at pagkaagnas dahil sa malalawak na lugar na inabandona at sa pagbaba ng populasyon. Ang populasyon ay bumaba mula sa 500,000&nbsp;ng 452 patungo sa 100,000&nbsp;ng 500 AD (marahil ay mas malaki, kahit na walang tiyak na bilang ang maaaring malaman). Matapos ang pagkubkob ng mga Gotiko noong 537, ang populasyon ay bumaba pa sa 30,000 ngunit tumaas sa 90,000 sa ilalim ng pagka-papa ni [[Papa Gregorio I|Gregorio ang Dakila]].<ref>''Rome, Profile of a City: 321–1308'', [[Richard Krautheimer]], p.&nbsp;165</ref> Ang pagbaba ng populasyon ay sumabay sa pangkalahatang pagbagsak ng urbanong pamumuhay sa Kanluran noong ikalima at ikaanim na siglo, na may kaunting mga natatangi. Ang pamamahagi ng trigo ng estado na umaakay sa mas mahirap na mga kasapi ng lipunan ay nagpatuloy hanggang sa ikaanim na siglo at marahil ay pinigilan ang lalong pagbagsak ng populasyon.<ref>''Rome, Urban History'', pp.&nbsp;184–185</ref> Ang mga numero ng 450,000-500,000 ay batay sa dami ng baboy, 3,629,000&nbsp;lbs. ipinamahagi sa mas mahihirap na Romano sa loob ng limang buwan ng taglamig sa tantos ng limang Romanong lbs bawat tao bawat buwan, sapat para sa 145,000 katao o 1/4 o 1/3&nbsp;ng kabuuang populasyon.<ref>Novel 36, 2, Emperor Valeninian III</ref> Ang pamamahagi ng butil sa 80,000 may hawak ng boleto nang sabay-sabay ay nagmumungkahi ng 400,000 (itinakda ni Augusto ang bilang sa 200,000 o ikalimang bahagi ng populasyon). === Gitnang Panahon === [[Talaksan:Sack_of_Rome_by_Alaric_-_sacred_vessels_are_brought_to_a_church_for_safety_(2nd_of_2).jpg|right|thumb|Paglalarawan noong ika-15 siglo na naglalarawan ng [[Pandarambong sa Roma (410)]] ng haring [[Mga Visigodo|Visigodo]] na si [[Alarico I]]]] Ang Obispo ng Roma, na tinawag na [[Papa|Santo Papa]], ay mahalaga mula pa noong mga unang araw ng Kristiyanismo dahil sa pagkamartir doon ng parehong apostol na sina [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]]. Ang mga Obispo ng Roma ay nakita rin (at nakikita pa rin ng mga Katoliko) bilang kahalili ni Pedro, na itinuturing na unang Obispo ng Roma. Sa gayon ang lungsod ay nagkaroon ng mas nakaangat na halaga bilang sentro ng [[Simbahang Katolika Romana|Simbahang Katolika]]. Matapos ang [[pagbagsak ng Kanlurang Imperyong Romano]] noong 476 AD, ang Roma ay unang nasa ilalim ng kontrol ni [[Odoacer]] at pagkatapos ay naging bahagi ng [[Kahariang Ostrogodo]] bago bumalik sa kontrol ng [[Silangang Imperyong Romano|Silangang Romano]] pagkatapos ng [[Digmaang Gotiko (535–554)|Digmaang Gotiko]], na sumalanta sa lungsod [[Pandarambong sa Roma (546)|546]] at [[Pagkubkob sa Roma (549-550)|550]]. Ang populasyon nito ay bumulusok mula sa higit sa isang milyon noong 210 AD hanggang 500,000 noong 273<ref name="Editors">{{cite web|last=Editors|first=Mandatory|url=http://www.mandatory.com/2013/01/24/the-16-greatest-cities-in-human-history/9|title=travel, history, civilizations, greatest cities, largest cities, Rome|publisher=Mandatory|date=24 Enero 2013|accessdate=12 Marso 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130130090938/http://www.mandatory.com/2013/01/24/the-16-greatest-cities-in-human-history/9|archivedate=30 Enero 2013}}</ref> hanggang 35,000 pagkatapos ng Digmaang Gotiko (535-554).<ref name="Editors"/> Nabawasan ang dating malawak na lungsod at naging mga pangkat ng mga tinitirahang gusali na magkakalayo at pinapalibutan ng malalaking pook ng mga labi, masusukal na lugar, anihan ng vino, at mga palengkeng halamanan.<ref>Norman John Greville Pounds. ''An Historical Geography of Europe 450 B.C.–A.D. 1330''. p. 192.</ref> Pangkalahatang itinuturing na ang populasyon ng lungsod hanggang 300 AD ay 1 milyon (tinatayang mula 2 milyon hanggang 750,000) na bumababa sa 750–800,000 noong 400 AD, 450-500,000 noong 450 AD, at bumaba sa 80-100,000 noong 500 AD (bagaman maaaring dalawang beses ito).<ref>''Rome in Late Antiquity'', Bernard Lancon, 2001, pp.&nbsp;14, pp. 115–119 {{ISBN|0-415-92976-8}}; ''Rome Profile of a City'', Richard Krautheimer, 2000, pp.&nbsp;4, 65 {{ISBN|0-691-04961-0}}; ''Ancient Rome, The Archaeology of the Eternal City'', Editors Jon Coulston and Hazel Dodge, pp. 142–165 {{ISBN|978-0-947816-55-1}}</ref> Matapos ang [[Mga Lombardo|pagsalakay ng mga Lombardo sa Italya]], ang lungsod ay nanatiling Bisantino sa pangalan, ngunit sa totoo, ang mga papa ay sumunod sa isang patakaran ng balanse sa pagitan ng mga [[Silangang Imperyong Romano|Bisantino]], [[Mga Franco|Franco]], at [[Mga Lombardo|Lombardo]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong 729, ibinigay ng Lombardong hari na si [[Liutprand, Hari ng mga Lombardo|Liutprand]] ang hilagang bayan ng Latium ng [[Sutri]] sa Simbahan, ang simula ng temporal na kapangyarihan nito.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong 756, matapos talunin ni [[Pepin ang Maikli]] ang Lombardo, ay ibininigay sa Papa ang temoral na kapangyarihan sa Dukadong Romano at sa [[Exarcado ng Ravenna|Exarkado ng Ravenna]], sa gayon nalikha ang [[Estado ng Simbahan]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Mula sa panahong ito, sinubukan ng tatlong kapangyarihan na mamuno sa lungsod: ang papa, ang maharlika (kasama ang mga pinuno ng mga milisya, ang mga hukom, ang Senado at ang populasyon), at ang haring Franco, bilang hari ng mga Lombardo, patricius, at Emperador.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang tatlong partidong ito (teokratiko, republikano, at imperyal) ay isang katangian ng buhay Romano sa buong Gitnang Kapanahunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Noong gabi ng Pasko ng 800, si [[Carlomagno]] ay kinoronahan sa Roma bilang emperador ng [[Banal na Imperyong Romano]] ni [[Papa Leo III]]. Sa pagkakataong iyon, ang lungsod ay naglatag sa kauna-unahang pagkakataon ng dalawang kapangyarihan na ang pakikibaka para sa kontrol ay magiging madalas sa Gitnang Kapanahunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} [[Talaksan:Detail_coronation_Charles_the_Great_(Francis_1st_of_France)_by_Pope_Leo_III_(Leo_X)_Vatican_11.jpg|left|thumb|Detalye ng obra ni [[Rafael Sanzio|Raphael]] na naglalarawan ng pagkokorona kay [[Carlomagno]] sa [[Lumang Basilika ni San Pedro]], noong 25 Disyembre 800]] Noong 846, ang mga Arabong Muslim ay nagkaroon ng [[Pagsalakay ng mga Arabo sa Roma|hindi matagumpay na pagsugod sa mga pader ng lungsod]], ngunit nagawang mandambong sa basilika ni [[Lumang Basilika ni San Pedro|San Pedro]] at San Pablo, parehong nasa labas ng pader ng lungsod.<ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/toah/ht/06/eust/ht06eust.htm|title=Italian Peninsula, 500–1000 A.D.|date=5 Disyembre 2008|website=[[Metropolitan Museum of Art|The Metropolitan Museum of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205030647/http://www.metmuseum.org/toah/ht/06/eust/ht06eust.htm|archive-date=5 Disyembre 2008|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Matapos ang pag-agnas ng [[Imperyong Carolingio|kapangyarihang Carolingio]], ang Roma ay nabiktima ng kaguluhang piyudal: maraming marangal na pamilya ang nagtunggalian sa pagkapapa, sa pagka-emperador, at sa bawat isa. Ito ang mga panahon nina [[Theodora (senatrix)|Teodora]] at kaniyang anak na si [[Marozia]], mga kerida at ina ng ilang papa, at ni [[Crescentius ang Nakababata|Crescentius]], isang makapangyarihang piyudal na panginoon, na nilabanan ang sina Emperador [[Otto II, Banal na Emperador ng Roma|Otto II]] at [[Otto III, Banal na Emperador ng Roma|Otto III]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang mga eskandalo sa panahong ito ang nagtulak upang ireporma ng papado ang sarili nito. Ang halalan ng papa ay inilaan na lamang sa mga kardinal, at sinubukan ang reporma ng klero. Ang puwersa sa likod ng pagpapanibago na ito ay ang mongheng si [[Papa Gregorio VII|Ildebrando da Soana]], na dating nahalal ng papa sa ilalim ng pangalang [[Papa Gregorio VII|Gregoryo VII]] at naging kasangkot sa [[Kontrobersiyang Investiduras]] laban kay Emperador [[Henry IV, Banal na Emperador ng Roma|Henry IV]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Kasunod nito, ang Roma ay [[Pandarambong sa Roma (1084)|dimambong at sinunog]] ng mga [[Mga Normando|Normando]] sa ilalim ni [[Robert Guiscard]] na pumasok sa lungsod nang may suporta sa Papa, at matapos ay kinubkob ang [[Castel Sant'Angelo]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito, ang lungsod ay nagsasariling pinamunuan ng isang ''senatore'' o ''patrizio'' . Noong ika-12 siglo, ang pamamahala na ito, tulad ng ibang mga lungsod sa Europa, ay umunlad at naging [[Medyebal na komuna|komuna]], isang bagong anyo ng organisasyong panlipunan na kinokontrol ng mga bagong mayamang uri.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Nakipaglaban si Papa [[Papa Lucio II|Lucio II]] laban sa komunang Romano, at ang pakikibaka ay ipinagpatuloy ng kaniyang kahalili na si [[Papa Eugenio III]]: sa yugtong ito, ang komuna, kaalyado ng aristokrasya, ay suportado ni [[Arnaldo da Brescia]], isang monghe na isang relihiyoso at repormistang panlipunan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Pagkamatay ng papa, si Arnaldo ay dinala ng ibinilanggo ni [[Papa Adriano IV|Adriano IV]], at minarkahan ang pagtatapos ng awtonomiya ng komuna.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa ilalim ni [[Papa Inocencio III]], na ang pamamahala ay minarkahan ang rurok ng papado, nilusaw ng komuna ang senado, at pinalitan ito ng isang ''Senatore'', na napapailalim sa papa.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito, ang pagkapapa ay gumampan ng isang sekular na halaga sa [[Kanlurang Europa]], na madalas na kumikilos bilang mga tagapamagitan sa pagitan ng mga Kristiyanong [[monarko]] at gumagamit ng mga karagdagang kapangyarihang pampolitika.<ref name="Faus">Faus, José Ignacio Gonzáles. "''Autoridade da Verdade – Momentos Obscuros do Magistério Eclesiástico''". Capítulo VIII: Os papas repartem terras – Pág.: 64–65 e Capítulo VI: O papa tem poder temporal absoluto – Pág.: 49–55. Edições Loyola. {{ISBN|85-15-01750-4}}. Embora Faus critique profundamente o poder temporal dos papas ("''Mais uma vez isso salienta um dos maiores inconvenientes do status político dos sucessores de Pedro''" – pág.: 64), ele também admite um papel secular positivo por parte dos papas ("''Não podemos negar que intervenções papais desse gênero evitaram mais de uma guerra na Europa''" – pág.: 65).</ref><ref name="Papal Arbitration2">{{cathEncy|wstitle=Papal Arbitration|author=Jarrett, Bede}}</ref><ref>Such as regulating the [[colonization]] of the [[New World]]. See [[Treaty of Tordesillas]] and [[Inter caetera]].</ref> Noong 1266, si [[Carlos ng Anjou]], na patungo sa timog upang labanan ang [[Hohenstaufen]] sa ngalan ng papa, ay hinirang na Senador. Itinatag ni Carlos ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza|Sapienza]], ang unibersidad ng Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong iyon namatay ang papa, at ang mga kardinal, na ipinatawag sa [[Viterbo]], ay hindi mapagsang-ayon sa kaniyang kahalili. Nagalit ang mga tao sa lungsod, at tinapyasan ng bubong ang gusali kung saan sila nagtipon hanggang sila ay magnomina ng bagong papa. Minarkahan nito ang pagsilang ng [[kongklabe]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito ang lungsod ay nasira rin ng tuloy-tuloy na labanan sa pagitan ng mga maharlikang pamilya: [[Pamilya Annibaldi|Annibaldi]], [[Caetani]], [[Pamilyang Colonna|Colonna]], [[Pamilya Orsini|Orsini]], [[Conti di Segni|Conti]], nakapugad sa kanilang mga [[portipikasyon|kuta]] na itinayo sa itaas ng mga sinaunang gusaling Romano, at nilabanan ang bawat isa upang makontrol ang papado.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Si [[Papa Bonifacio VIII]], ipinanganak na Caetani, ay ang huling papa na lumaban para sa [[unibersal na pamumuno]] ng simbahan; ipinahayag niya ang isang krusada laban sa [[pamilyang Colonna|pamilya Colonna]] at, noong 1300, tumawag para sa unang [[Hubileo ng Kristiyanismo]], na nagdala ng milyon-milyong [[Peregrinasyong Kristiyano|peregrino]] sa Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Gayunpaman, ang kaniyang pag-asa ay dinurog ng haring Pransiya na si [[Felipe IV ng Pransiya|Felipe ang Patas]], na kinulong siya at pinatay sa [[Anagni]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Pagkatapos, isang bagong papa na matapat sa Pranses ang hinalal, at ang papado ay pansamantalang [[Papado sa Avignon|inilipat]] sa [[Avignon]] (1309–1377).{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa panahong ito ay napabayaan ang Roma, hanggang sa isang plebong si [[Cola di Rienzo]], ang iniluklok.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Isang idealista at mahilig sa sinaunang Roma, ipinangarap ni Cola ang muling pagsilang ng Imperyong Romano. Matapos angkinin ang kapangyarihang may titulong ''[[Tribune|Tribuno]]'', ang kaniyang mga reporma ay tinanggihan ng mamamayan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sapilitang pinalayas, si Cola ay bumalik bilang bahagi ng kasamahan ni Kardinal [[Gil Álvarez Carrillo de Albornoz|Albornoz]], kung kanino pinaubaya ang pagpapanumbalik ng kapangyarihan ng Simbahan sa Italya.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Bumalik sa kapangyarihan para sa isang maikling panahon, sa lalong madaling panahon, si Cola ay tinugis ng mamamayan, at sinakop ni Albornoz ang lungsod. Noong 1377, ang Roma ay naging luklukan muli ng papado sa ilalim ni [[Papa Gregorio XI|Gregorio XI]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang pagbabalik ng papa sa Roma sa taong iyon ay nagpakawala ng [[Paghahating Kanluranin]] (1377–1418), at sa susunod na apatnapung taon, ang lungsod ay naapektuhan ng mga pagkakahati-hating umuga sa Simbahan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} === Maagang modernong kasaysayan === {{Main|2=Renasimiyentong Romano}} [[Talaksan:Wolf-Dietrich-Klebeband_Städtebilder_G_123_III.jpg|thumb|Halos{{Dead link|date=Mayo 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 500 taong gulang, ang mapa ng Roma na ito ni [[Mario Cartaro]] ay nagpapakita ng mga pangunahing mga monumento ng lungsod.]] [[Talaksan:0_Castel_et_pont_Sant'Angelo_(1).JPG|right|thumb|Ang [[Castel Sant'Angelo]] o Mausoleo ni Adriano, ay isang monumentong Romano na radikal na binago noong Gitnang Kapanahunan at Renasimiyento na itinayo noong 134 AD at nakoronahan ng mga estatwa mula sa ika-16 at ika-17 siglo.]] [[Talaksan:Fontana_della_Barcaccia_restaurata,_guardando_verso_Piazza_Mignanelli.jpg|thumb|[[Fontana della Barcaccia]] ni [[Gian Lorenzo Bernini]] noong 1629]] Noong 1418, inayos ng [[Konseho ng Constancia]] ang [[Paghahating Kanluranin]], at isang Romanong papa, si [[Papa Martin V|Martin V]], ang hinalal.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Dinala nito sa Roma ang isang siglo ng panloob na kapayapaan, na minarkahan ang pagsisimula ng [[Renasimiyento]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ang naghaharing papa hanggang sa unang kalahati ng ika-16 na siglo, mula kay [[Papa Nicolas V|Nicolas V]], tagapagtatag ng [[Aklatang Vaticano]], hanggang kay [[Papa Pío II|Pío II]], humanista at palabasa, mula kay [[Papa Sixto IV|Sixto IV]], isang mandirigmang papa, hanggang kay [[Papa Alejandro VI|Alejandro VI]], imoral at [[Nepotismo|nepotista]], mula kay [[Papa Julio II|Julio II]], sundalo at tagapagtaguyod, hanggang kay [[Papa Leo X|Leo X]], na nagbigay ng kaniyang pangalan sa panahong ito ("ang siglo ni Leo X"), lahat ay nagbuhos ng kanilang lakas para sa kadakilaan at kagandahan ng Walang-hanggang Lungsod at sa pagtangkilik ng mga sining.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa mga taong iyon, ang sentro ng [[Renasimiyentong Italyano]] ay lumipat mula sa Florencia tungo sa Roma. Ang mga kamangha-manghang obra, tulad ng bagong [[Basilika ni San Pedro]], ang [[Kapilya Sistina]], at ''[[Ponte Sisto]]'' (ang unang tulay na itinayo sa buong [[Ilog Tiber|Tiber]] mula pa noong unang panahon, bagaman ay nakatayo sa mga Romanong pundasyon) ay itinayo. Upang magawa iyon, ang Papa ay nakipagsalamuha sa mga pinakamahusay na artista ng panahong iyon, kasama sina [[Michelangelo Buonarroti|Michelangelo]], [[Pietro Perugino|Perugino]], [[Rafael Sanzio|Raphael]], [[Domenico Ghirlandaio|Ghirlandaio]], [[Luca Signorelli]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], at [[Cosimo Rosselli]]. Ang panahon ay kasumpa-sumpa rin dahil sa katiwalian ng mga papa, na may maraming ama na kamag-anak, na kasangkot sa [[nepotismo]] at [[Simoiya|simoniya]]. Humantong ito sa [[Repormang Protestante|Repormasyon]] at, sa kabilang banda, ang [[Kontra-Reporma]] ay bunga na rin ng katiwalian ng mga Santo Papa at ang malaking gastos para sa kanilang mga proyekto. Sa ilalim ng kalabisan at kayamanan ng mga papa, ang Roma ay nabago bilang isang sentro ng sining, tula, musika, panitikan, edukasyon, at kultura. Nagawang makipagkumpitensiya ng Roma sa iba pang pangunahing lungsod ng Europa ng panahong iyon sa mga salik ng kayamanan, kadakilaan, mga sining, pag-aaral, at arkitektura. Lubos na binago ng Renasimiyento ang hitsura ng Roma, na may mga obra tulad ng [[Pietà (Michelangelo)|Pietà]] ni Michelangelo at mga fresco sa mga [[Mga Apartamentong Borgia|Apartamentong Borgia]]. Narating ng Roma ang rurok na karangalan sa ilalim ni [[Papa Julio II]] (1503–1513) at ng mga kahalili na sina [[Papa Leo X|Leo X]] at [[Papa Clemente VII|Clemente VII]], kapuwa mga miyembro ng [[pamilya Medici]]. [[Talaksan:Lingelbach_Karneval_in_Rom_001a.jpg|thumb|[[Karnabal]] sa Roma, {{circa|1650}}]] [[Talaksan:View_of_the_Piazza_Navona,_Rome_LACMA_49.17.3.jpg|thumb|''Isang Tanaw ng Piazza Navona, Roma'', [[Hendrik Frans van Lint]], {{circa|1730}}]] Sa dalawampung taong panahong ito, ang Roma ay naging isa sa pinakadakilang sentro ng sining sa buong mundo. Ang lumang Basilika ng San Pedro na itinayo ni Emperador Dakilang [[Dakilang Constantino|Constantino]] (na noon ay nasa isang sira-sira nang kalagayan) ay giniba at muling itinayo. Ang lungsod ay naging tahanan ng mga artista tulad ng [[Ridolfo Ghirlandaio|Ghirlandaio]], [[Pietro Perugino|Perugino]], [[Sandro Botticelli|Botticelli]], at [[Donato Bramante|Bramante]], na nagtayo ng templo ng [[San Pietro in Montorio]] at nagplano ng isang mahusay na proyekto upang ayusin ang Vaticano. Si Rafael, na sa Roma ay naging isa sa mga pinakatanyag na pintor ng Italya, ay lumikha ng mga fresco sa [[Villa Farnesina]], ang mga [[Mga Kuwarto ni Raphael|Kuwarto ni Rafael]], at maraming pang ibang tanyag na pinta. Sinimulan ni Michelangelo ang dekorasyon ng kisame ng Kapilya Sistina at inukit ang sikat na estatwa ng [[Moises]] para sa nitso ng Julio II. Naging mayabong ang ekonomiya nito, dahil na rin sa pagkakaroon ng maraming mananalaping Tuscano, kasama na si [[Agostino Chigi]], na kaibigan ni Rafael at isang tagapagtaguyod ng sining. Bago ang kaniyang maagang pagkamatay, isinulong din ni Rafael sa kauna-unahang pagkakataon ang pangangalaga sa mga sinaunang labi. Ang [[Digmaan ng Liga ng Cognac]] ay naging sanhi ng unang pandarambong ng lungsod sa higit sa limang daang taon mula noong [[Pandarambong sa Roma (1084)|nakaraang insidente]]; noong 1527, [[Pandarambong sa Roma (1527)|dinambong]] ng mga [[Landsknecht]] ni Emperador [[Carlos V, Banal na Emperador Romano|Carlos V]] ang lungsod, na nagdulot ng biglaang pagtatapos sa ginintuang panahon ng Renasimiyento sa Roma.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Simula sa [[Konsilyo ng Trento]] noong 1545, sinimulan ng Simbahan ang Kontra-Reporma bilang tugon sa Repormasyon. Ito ay isang malakihang alitan hinggil sa awtoridad ng Simbahan sa mga bagay na espiritwal at mga ugnayan sa gobyerno. Ang pagkawala ng kumpiyansang ito ay humantong sa pangunahing pagbabago ng kapangyarihang palayo sa Simbahan.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa ilalim ng mga papa mula kay [[Papa Pio IV|Pio IV]] hanggang sa [[Papa Sixto V|Sixto V]], ang Roma ay naging sentro ng repormang Katolisismo at nakita ang pagbuo ng mga bagong monumento na ipinagdiriwang ang papado.{{sfn|Bertarelli|1925|p=23}} Ang mga papa at kardinal ng ika-17 at unang bahagi ng ika-18 siglo ay nagpatuloy sa kilusan sa pamamagitan ng pagpapayaman sa tanawin ng lungsod ng mga gusaling baroko.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ito ay isa pang panahon ng nepotismo. Ang mga bagong maharlikang pamilya ([[Pamilya Barberini|Barberini]], [[Pamilya Pamphili|Pamphili]], [[Pamilya Chigi|Chigi]], [[Pamilya Rospigliosi|Rospigliosi]], [[Pamilya Altieri|Altieri]], [[Erba-Odescalchi|Odescalchi]]) ay protektado ng kani-kanilang papa, na nagtayo ng malalaking gusaling baroko para sa kanilang mga kamag-anak.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Sa [[Panahon ng Pagkamulat]], ang mga bagong idea ay umabot sa Walang-Hanggang Lungsod, kung saan suportado ng papado ang mga arkeolohikong pag-aaral at pinahusay ang kapakanan ng mga tao.{{Sfn|Bertarelli|1925}} Ngunit hindi lahat ay naging maayos para sa Simbahan sa panahon ng Kontra-Reporma. Mayroong mga kakulangan sa mga pagtatangka na igiit ang kapangyarihan ng Simbahan, isang kapansin-pansin na halimbawa noong 1773 nang pilitin ng mga puwersang sekular si Papa Clemento XIV na [[Pang-uusig sa Kapisanan ni Hesus|usigin ang ordeng Heswita]].{{Sfn|Bertarelli|1925}} === Kasalukuyang moderno === Ang pamamahala ng mga Papa ay nagambala ng panandaliang [[Republikang Romano (ika-18 siglo)|Republikang Romano]] (1798-1800), na itinaiag sa ilalim ng impluwensiya ng [[Himagsikang Pranses]]. Ang mga [[Estado ng Simbahan|Estadong ng Simbahan]] ay naibalik noong Hunyo 1800, ngunit sa panahon ng paghahari ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]], ang Roma ay isinama bilang isang [[Roma (departamento)|''Département'']] ng [[Unang Imperyong Pranses|Imperyo ng Pransiya]]: una bilang ''Département du Tibre'' (1808-1810) at pagkatapos ay bilang ''Département Rome'' (1810–1814). Matapos ang pagbagsak ni Napoleon, ang mga Estadong ng Simbahan ay muling itinatag ng isang desisyon ng [[Kongreso ng Vienna]] noong 1814. Noong 1849, isang [[Republikang Romano (ika-19 na siglo)|pangalawang Republikang Romano]] ang ipinahayag sa loob ng isang taon ng mga [[Mga rebolusyon noong 1848|rebolusyon noong 1848]]. Ang dalawa sa mga pinakamaimpluwensiyang pigura ng [[pag-iisa ng Italya]], na sina [[Giuseppe Mazzini]] at [[Giuseppe Garibaldi]], ay lumaban para sa pansamantalang republika. Naging pokus ang Roma buhat ng pag-asang mapag-isa ang Italya matapos mapag-isa ang mga natitirang bahagi ng Italya bilang [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 nang may pansamantalang kapital sa [[Florencia]]. Sa taong iyon idineklara ang Roma na kabesera ng Italya kahit na nasa ilalim pa rin ito ng kontrol ng Papa. Noong 1860s, ang huling mga bahid ng mga Estadong Papa ay nasa ilalim ng proteksiyon ng Pransiya buhat ng [[patakarang panlabas]] ni [[Napoleon III]]. Ang mga hukbo ng Pransiya ay nakadestino sa rehiyon sa ilalim ng kontrol ng Papa. Noong 1870 ang hukbong Pranses ay umatras dahil sa pagsiklab ng [[Digmaang Prangko-Pruso]]. Nakuha ng mga hukbong Italyano ang [[Pagkubkob sa Roma|Roma]] na pumapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang butas malapit sa [[Porta Pia]]. Ipinahayag ni [[Papa Pio IX]] na siya ay isang [[bilanggo sa Vaticano]]. Noong 1871 ang kabesera ng Italya ay inilipat mula sa Florencia patungong Roma.{{fact}} Noong 1870 ang populasyon ng lungsod ay 212,000, marami na ring nakatira lampas sa mga hangganan ng sinaunang lungsod. Noong 1920, ang populasyon ay 660,000. Ang isang makabuluhang bahagi ay nanirahan sa labas ng mga pader sa hilaga at sa pagtawid ng Tiber sa lugar ng Vaticano. [[Talaksan:Bombardamento_di_Roma.gif|right|thumb|Pambobomba sa Roma ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyadong]] eroplano, 1943]] Makalipas ang ilang sandali matapos ang [[Unang Digmaang Pandaigdig]], sa huling bahagi ng 1922, nasaksihan ng Roma ang paglakas ng [[Pasismong Italyano]] pinangunahan ni [[Benito Mussolini]], na namuno sa isang [[Martsa sa Roma|martsa sa lungsod]]. Inalis niya ang demokrasya noong 1926, at kalaunan ay nagdeklara ng isang bagong [[Heteo|Imperyo ng Italya]] at nakikipag-alyansa ito sa [[Alemanyang Nazi]] noong 1938. Giniba ni Mussolini ang malalaking bahagi ng sentro ng lungsod upang makapagtayo ng malalawak na mga daan at mga plaza upang ipagdiwang ang pasistang rehimen, muling pagkabuhay, at pagluwalhati ng klasikong Roma.{{fact}} Ang panahon sa pagitan ng mga digmaan ay kakikitaan ng isang mabilis na paglaki ng populasyon ng lungsod na lumampas sa isang milyong naninirahan makalipas ang 1930. Sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, dahil sa mga iniingatan at pinahahalagahang yamang-sining at sa pag-iral ng Vaticano, higit na nakatakas ang Roma sa kalunus-lunos na sinapit ng iba pang lungsod sa Europa. Gayunpaman, noong ika-19&nbsp;ng Hulyo 1943, ang [[Quartiere San Lorenzo|distrito ng San Lorenzo]] ay [[Pambobomba sa Roma sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|binomba ng mga puwersang Anglo-Amerikano]], na nagresulta sa halos 3,000 agarang pagkamatay at 11,000 sugatan kung saan 1,500 pa ang namatay. Si Mussolini ay inaresto noong Hulyo 25. Sa petsa ng [[Armistisyo ng Cassibile|Italyanong Armistisyo]], 8 Setyembre 1943, ang lungsod ay sinakop ng mga Aleman. Idineklara ng Papa na ang Roma ay isang [[bukas na lungsod]]. Ito ay napalaya noong 4 Hunyo 1944. Ang Roma ay lubos na umunlad pagkatapos ng digmaan bilang bahagi ng "[[ekonomikong himala ng Italya]]" buhat ng rekonstruksiyon at modernisasyon noong 1950s at unang bahagi ng 1960. Sa panahong ito, sa mga taon ng ''la dolce vita'' ("ang matamis na buhay"), ang Roma ay naging isang kaakit-akit na lungsod, na may mga tanyag na klasikong pelikula tulad ng ''[[Ben-Hur (pelikula ng 1959)|Ben Hur]]'', ''[[Quo Vadis (1951 na pelikula)|Quo Vadis]]'', ''[[Roman Holiday]],'' at ''[[La Dolce Vita]],'' na kinunan sa tanyag na [[Cinecittà|Estudyong Cinecittà]] ng lungsod. Ang paglago ng populasyon ay nagpatuloy hanggang sa kalagitnaan ng 1980s nang ang ''komuna'' ay mayroong higit sa 2.8 milyong mga residente. Pagkatapos nito, ang populasyon ay mabagal na bumaba nang nagsilipat ang mga tao sa mga kalapit na mga suburb. === EUR (''Esposizione Universale Roma'') === Ang EUR (inisyal na itinalagang E 42) ay pook pantirahan at pangnegosyo sa timog-kanluran ng sentro ng lungsod. Ang rehiyon ay orihinal na pinili noong 1930s bilang pook ng 1942 World Fair, na planong buksan ni [[Benito Mussolini]] upang ipagdiwang ang 20 taon ng [[pasismo]]. Ang mga titik na EUR ay nangangahulugang ''Esposizione Universale Roma''. Ang EUR ay idinisenyo rin upang idirekta ang pagpapalawak ng lungsod sa timog-kanluran at dagat at upang maging isang bagong sentro ng lungsod sa Roma. Ang huling disenyo ay ipinakita noong 1939 ngunit dahil sa [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]] ang eksibisyon ay hindi kailanman nangyari at ang konstruksiyon ay itinigil noong 1942. Matapos ang giyera, ang hindi natapos na mga pasilidad ng EUR ay malubhang napinsala. Gayumpaman, nagpasya ang mga awtoridad ng Roma na ang EUR ay maaaring maging simula ng isang sentro ng negosyo sa lunsod, at ang mga hindi natapos na mga gusali mula sa panahong pasista ay nakumpleto noong 1950s at 1960s. Ang mga mas bagong gusali ay itinayo rin para sa paggamit ng mga tanggapan at serbisyo ng gobyerno, sa gitna ng malalaking hardin at parke. Ang EUR ay halos buong nakumpleto para sa mga [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1960|Palarong Olimpiko noong 1960]]. == Pamahalaan == === Lokal na pamahalaan === Ang Roma ay bumubuo ng isang komunang ''[[Komuna|speciale]]'', na pinangalanang ''"Roma Capitale"'',<ref>{{cite web|url=http://www.comune.roma.it/wps/portal/pcr?contentId=NEW151061&jp_pagecode=newsview.wp&ahew=contentId:jp_pagecode|title=Roma diventa Capitale|accessdate=6 Marso 2012|language=Italian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120205130517/http://www.comune.roma.it/wps/portal/pcr?contentId=NEW151061&jp_pagecode=newsview.wp&ahew=contentId:jp_pagecode|archivedate=5 Pebrero 2012}}</ref> at ang pinakamalaki kapuwa sa lawak at sa populasyon sa 8,101 ''comuni'' ng Italya. Ito ay pinamamahalaan ng isang alkalde at isang konseho ng lungsod. Ang luklukan ng komuna ay ang ''Palazzo Senatorio'' sa [[Burol Capitolino]], ang makasaysayang luklukan ng pamahalaang lungsod. Ang lokal na administrasyon sa Roma ay karaniwang tinutukoy bilang ''"Campidoglio"'', ang Italyanong pangalan ng burol. ==== Mga pang-administratibo at lumang paghahati ==== [[Talaksan:Roma_-_Municipi_numerata.png|thumb|Ang ''municipi'' ng Roma]] [[Talaksan:Piazza Esedra 2022.jpg|thumb|Ang [[Piazza della Repubblica, Roma]]]] Mula pa noong 1972, ang lungsod ay hinati sa mga lugar pang-administratibo, na tinatawag na ''municipi'' (isahan ''Municipio'') (hanggang 2001 na pinangalanang ''circoscrizioni'').<ref>{{cite web|title=Territorio|publisher=Comune di Roma|accessdate=5 Oktubre 2009|url=http://www.comune.roma.it/was/wps/portal/!ut/p/_s.7_0_A/7_0_21L?menuPage=/Area_di_navigazione/Sezioni_del_portale/Dipartimenti_e_altri_uffici/Dipartimento_XV/www-9-romastatistica-9-it/Territorio/&flagSub=|language=Italian|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728111816/https://sso.comune.roma.it/oamsso-bin/loginSPID.pl?contextType=external&username=string&OverrideRetryLimit=0&password=secure_string&challenge_url=https%3A%2F%2Fsso.comune.roma.it%2Foamsso-bin%2FloginSPID.pl&DCCCtxCookieMaxLength=8192&creds=userid+password&request_id=283093623976930103&authn_try_count=0&locale=en_US&resource_url=http%253A%252F%252Fwww.comune.roma.it%252Fwas%252Fwps%252Fportal%252F%2521ut%252Fp%252F_s.7_0_A%252F7_0_21L%253FmenuPage%253D%25252FArea_di_navigazione%25252FSezioni_del_portale%25252FDipartimenti_e_altri_uffici%25252FDipartimento_XV%25252Fwww-9-romastatistica-9-it%25252FTerritorio%25252F%2526flagSub%253D|url-status=dead}}</ref> Sa mga kadahilanang pang-administratibo, nilikha ang mga ito upang mapalawig ang [[desentralisasyon]] sa lungsod. Ang bawat ''municipio'' ay pinamamahalaan ng isang pangulo at isang konseho ng dalawampu't limang miyembro na inihahalal ng mga residente nito bawat limang taon. Ang ''municipi ay'' madalas na tumatawid sa mga hangganang tradisyonal, di-pang-administratibong mga dibisyon ng lungsod. Ang municipi ay orihinal na 20, pagkatapos ay ginawang 19,<ref>In 1992 after a [[referendum]] the XIX Circoscrizione became the ''[[Comune]]'' of [[Fiumicino]]</ref> at noong 2013, ang kanilang bilang ay binawasan at naging 15.<ref>{{cite news|title=Roma, sì all'accorpamento dei municipi: il Consiglio li riduce da 19 a 15|url=http://www.ilmessaggero.it/roma/campidoglio/roma_municipi_accorpamento_consiglio_s_riduzione/notizie/257651.shtml#|accessdate=13 Marso 2013|newspaper=Il Messaggero|date=11 Marso 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316064219/http://www.ilmessaggero.it/roma/campidoglio/roma_municipi_accorpamento_consiglio_s_riduzione/notizie/257651.shtml|archivedate=16 Marso 2013}}</ref> Ang Roma ay nahahati rin sa magkakaibang uri ng mga di-administratibong yunit. Ang makasaysayang sentro ay nahahati sa 22 ''[[Rioni ng Roma|rioni]]'', na ang lahat ay matatagpuan sa loob ng [[mga Pader Aureliano]] maliban sa [[Prati]] at [[Borgo (rione ng Roma)|Borgo]]. Nagmula ang mga ito mula sa [[14 na rehiyon ng Augustong Roma]], na binago noong Gitnang Kapanahunan hanggang maging [[14 na rehiyon ng Medyebal na Roma|medyebal na rioni]].<ref>{{cite web|url=http://www.romeartlover.it/Rioni.html|title=The "Rioni" of Rome|publisher=Romeartlover.it|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090519060423/http://www.romeartlover.it/Rioni.html|archivedate=19 May 2009}}</ref> Sa [[Renasimiyento|Renasiiyento]], sa ilalim ng Papa [[Papa Sixto V|Sixto V]], umabot ulit sa labing-apat, at ang kanilang mga hangganan sa wakas ay itinakda sa ilalim ni [[Papa Benedicto XIV]] noong 1743. Naging pansamantala ang isang bagong pagkakahati ng lungsod sa ilalim ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]], at walang seryosong pagbabago sa pag-oorganisa ng lungsod hanggang noong 1870 nang ang Roma ay naging ikatlong kabesera ng Italya. Ang mga pangangailangan ng bagong kabesera ay humantong sa isang matinding paglaki kapuwa sa urbanisasyon at sa populasyon sa loob at labas ng mga [[Mga Pader Aureliano|pader Aureliano]]. Noong 1874, isang labinlimang rione, ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]], ay nilikha sa bagong urbanisadong sona ng [[Monti (rione ng Roma)|Monti]]. Sa simula ng ika-20 siglo, ang iba pang rioni ay nilikha (ang huli ay si Prati–ang nag-iisa sa labas ng mga Pader ni [[Urbano VIII|Papa Urbano VIII]]–noong 1921). Pagkatapos, para sa mga bagong pagkakahating pang-administratibo ng lungsod, ginamit na ang terminong "quartiere". Ngayon ang lahat ng rioni ay bahagi ng unang Municipio, na samakatuwid ay ganap na nag-tutugma sa ''makasaysayang lungsod'' (''Centro Storico''). === Kalakhang at panrehiyong pamahalaan === Ang Roma ay ang pangunahing bayan ng [[Metropolitanong Lungsod ng Roma Capital|Kalakhang Lungsod ng Roma Capital]], na sinimulang pairalin noong Enero 1, 2015. Pinalitan ng Kalakhang Lungsod ang dating [[Roma (lalawigan)|provincia di Roma]], na kinabibilangan ng lugar ng kalakhang kinasasakupan ng lungsod at umaabot pa sa hilaga hanggang sa [[Civitavecchia]]. Ang Kalakhang Lungsod ng Roma ang may pinakamalaking lupaing sakop sa Italya. Sa {{Convert|5352|km2}}, ang mga sukat nito ay maihahambing sa rehiyon ng [[Liguria]]. Bukod dito, ang lungsod ay ang kabesera rin ng rehiyon ng [[Lazio]].<ref>Artour. [https://ar-tour.com/guides/in-sea-there-are-crocodiles/rome.aspx Rome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201128112717/https://ar-tour.com/guides/in-sea-there-are-crocodiles/rome.aspx |date=2020-11-28 }}. Nakuha noong Agosto 25th, 2020.</ref> === Pambansang pamahalaan === [[Talaksan:Quirinale palazzo e obelisco con dioscuri Roma.jpg|right|thumb|Ang [[Palasyo Quirinal|Palazzo del Quirinale]], ngayon ay luklukan ng [[Pangulo ng Italya|Pangulo ng Republika ng Italya]]]]Ang Roma ang pambansang kabesera ng Italya at ang luklukan ng [[Politika ng Italya|Pamahalaang Italyano]]. Ang mga opisyal na tirahan ng [[Pangulo ng Italya|Pangulo ng Republikang Italyano]] at ng [[Punong Ministro ng Italya]], ang mga luklukan ng parehong tanggapan ng [[Parlamentong Italyano]] at ng [[Konstitusyonal na Korte ng Italya]] ay matatagpuan sa sentrong pangkasaysayan. Ang mga ministro ng estado ay nakakalat sa lungsod; kasama rito ang Ministro ng Ugnayang Panlabas, na matatagpuan sa [[Palazzo della Farnesina]] malapit sa estadio Olimpiko. == Heograpiya == === Lokasyon === Ang Roma ay nasa rehiyon ng [[Lazio]] ng [[gitnang Italya]] sa [[Ilog Tiber]] ({{Lang-it|Tevere}}). Ang orihinal na kapitbahayan ay umunlad sa mga burol na nakaharap sa isang tawiran ng ilog sa tabi ng [[Pulo ng Tiber]], ang tanging natural na tawiran ng ilog sa lugar na ito. Ang Roma ng mga Hari ay itinayo sa pitong burol: ang [[Burol Aventino]], [[Burol Celio]], [[Burol Capitolino]], [[Burol Esquilino]], [[Burol Palatino]], [[Burol Quirinal]], at [[Burol Viminal]]. Ang modernong Roma ay sumasakop din ng isa pang ilog, ang [[Aniene]], na dumadaloy papuntang Tiber sa hilaga ng sentrong pangkasaysayan. Kahit na ang sentro ng lungsod ay nasa 24 kilometro (15&nbsp;mi) papaloob mula sa [[Dagat Tireno|Daga Tireno]], ang teritoryo ng lungsod ay sakop hanggang sa baybayin na kung saan naroon ang timog-kanlurang distrito ng [[Ostia (Roma)|Ostia]]. Ang altitudo ng sentrong bahagi ng Roma ay mula 13 metro (43 talampakan) [[Taas mula sa nibel ng dagat|taas mula]] [[Taas mula sa nibel ng dagat|sa nibel ng dagat]] (sa kinatatayuan ng [[Panteon]]) hanggang 139 metro (456 talampakan) [[Taas mula sa nibel ng dagat|taas mula]] [[Taas mula sa nibel ng dagat|sa nibel ng dagat]] (sa tuktok ng [[Monte Mario]]).<ref>{{cite book|last1=Ravaglioli|first1=Armando|title=Roma anno 2750 ab Urbe condita|publisher=Tascabili Economici Newton|year=1997|location=Rome|language=Italian|isbn=978-88-8183-670-3}}</ref> Ang Komuna ng Roma ay sumasakop sa kabuuang lawak ng 1,285 kilometro kuwadrado (496 me kuw), kasama ang maraming parke at mapupunong lugar. === Topograpiya === [[Talaksan:Satellite_view_of_Rome_2001.jpg|thumb|Imaheng satellite ng Roma]] [[Talaksan:Roma_dall'aereo.JPG|right|thumb|Tanaw sa himpapawid ng bahaging ''Centro Storico'' ng Roma]] Sa buong kasaysayan ng Roma, ang mga hangganan ng lungsod ay itinuturing na lugar sa loob ng mga pader ng lungsod. Orihinal, ang mga ito ay binubuo ng [[Pader Serviano]], na itinayo labindalawang taon pagkatapos ng pandarambong ng mga [[mga Galo|Galo]] sa lungsod noong 390 BK. Naglalaman ito ng karamihan sa mga burol ng Esquilino at Celio, pati na rin sa kabuuan ng natitirang lima. Lumaki ng Roma labas ng Pader Serviano, ngunit wala nang pader ang itinayo hanggang sa halos 700 taong lumipas, nang, noong 270 AD, sinimulan ng Emperor [[Aurelian]]o ang pagtatayo ng [[mga Pader Aureliano]]. Ito ay halos {{Convert|19|km|0}} haba, at naging pader pa rin na kinailangang butasin ng mga hukbo ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1870. Ang urbanong kinasasakupan ng lungsod ay hinahati sa dalawa sa pamamagitan ng daang singsing nito, ang ''[[Grande Raccordo Anulare]]'' ("GRA"), na natapos noong 1962, kung saan binilog ang sentro ng lungsod sa distanisya na mga {{Convert|10|km|0}}. Bagaman nang nakumpleto ang singsing ang karamihan sa mga bahagi ng lugar na tinitirhan ay napapaloob nito (bukod sa dating nayon ng [[Ostia (Roma)|Ostia]], na nasa baybayin ng Tireno), may mga baryo na ng lungsod na itinayo hanggang sa {{Convert|20|km|0}} lagpas nito. Sakop ng ''komuna'' ang isang lugar na halos tatlong beses sa kabuuang lugar sa loob ng ''Raccordo'' at maihahalintulad sa lugar sa buong kalakhang lungsod ng [[Milano]] at [[Napoles]], at sa isang lugar na anim na beses na laki ng teritoryo ng mga lungsod na ito. Kasama rin dito ang malalaking lugar ng inabandunang latiang hindi angkop para sa agrikultura o para sa kaunlarang urbano. Bilang kahihinatnan, ang densidad ng ''komuna'' ay hindi ganoon kataas, ang teritoryo nito ay nahahati sa pagitan ng mga matataong lugar at mga lugar na itinalaga bilang mga parke, mga [[reserbang pangkalikasan]], at pang-agrikultura. == Klima == Ang Roma ay mayroong [[klimang Mediteraneo]] ([[kategoryang Köppen sa klima]]: ''Csa''),<ref>{{cite web|url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/|title=World Map of Köppen−Geiger Climate Classification|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/|archivedate=6 Setyembre 2010}}</ref> may mainit, tuyong tag-init, at banayad, mabanas na taglamig. Ang pangkaraniwang taunang temperatura ay higit sa {{Convert|21|°C|°F}} sa araw at {{Convert|9|°C|°F}} sa gabi. Sa pinakamalamig na buwan, Enero, ang pangkaraniwang temperatura ay {{Convert|12.6|°C|°F}} sa araw at {{Convert|2.1|°C|°F}} sa gabi. Sa pinakamainit na buwan, Agosto, ang pangkaraniwan temperatura ay {{Convert|31.7|°C|°F}} sa araw at {{Convert|17.3|°C|°F}} sa gabi. Disyembre, Enero, at Pebrero ang mga pinakamalamig na buwan, na may pang-araw-araw na temperatura na tinatayang {{Convert|8|°C|°F}}. Ang mga temperatura sa mga buwang ito sa pangkalahatan ay nag-iiba sa pagitan ng {{Convert|10|and|15|C|F}} sa araw at sa pagitan ng {{Convert|3|and|5|C|F}} sa gabi, na may mas malamig o mas maiinit na rurok na madalas na nangyayari. Ang pag-ulan ng niyebe ay bihira, na may mahihinang pag-ulan o bugso na nangyayari sa ilang taglamig. Sa pangkalahatan nang walang akumulasyon, at ang mga malakas na pag-ulan ng niyebe ay bihira (ang mga pinakahuling nangyari ay noong 2018, 2012, at 1986).<ref>{{cite web|url=http://www.meteo-net.it/articoli/storiconeve.aspx|title=Storia della neve a Roma|accessdate=2 Oktubre 2014|archivedate=27 Hulyo 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130727130551/http://www.meteo-net.it/articoli/storiconeve.aspx}}</ref><ref>{{cite web|title=Snow startles Rome on Europe's coldest day of the winter|website=The Mercury News|date=26 Pebrero 2018|url=https://www.mercurynews.com/2018/02/26/europe-snow-rome-coldest-winter-top-wire/|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=Roma, tutte le nevicate storiche in città dal ‘56 ad oggi|website=Corriere della sera|date=26 Pebrero 2018|url=https://roma.corriere.it/cronaca/cards/roma-tutte-nevicate-storiche-citta-56-ad-oggi/grande-nevicata-56-piazza-san-pietro.shtml|access-date=13 Hulyo 2020}}</ref> Ang pangkaraniwang [[relatibong kahalumigmigan]] ay 75%, nag-iiba mula 72% sa Hulyo hanggang 77% sa Nobyembre. Ang temperatura ng dagat ay nag-iiba mula sa isang mababang {{Convert|13.9|°C|°F}} sa Pebrero sa isang mataas na {{Convert|25.0|°C|°F}} sa Agosto.<ref name="seatemperature.org2">[http://www.seatemperature.org/europe/italy/tor-san-lorenzo-december.htm Monthly Tor San Lorenzo water temperature chart], seatemperature.org.</ref>{{Weather box|location=[[Paliparang Rome Urbe]] <small>(altitude: 24 m sl, 7 km north from Colosseum [http://toolserver.org/~geohack/geohack.php?pagename=Rome_Urbe_Airport&params=41.9519_N_12.4989_E_dim:10000_region:IT-RM_type:airport satellite view])</small>|Feb precipitation mm=75.8|year precipitation mm=798.5|Dec precipitation mm=84.4|Nov precipitation mm=109.9|Oct precipitation mm=107.0|Sep precipitation mm=71.8|Aug precipitation mm=34.1|Jul precipitation mm=21.0|Jun precipitation mm=40.7|May precipitation mm=49.1|Apr precipitation mm=76.2|Mar precipitation mm=59.0|Jan precipitation mm=69.5|Feb precipitation days=7.4|precipitation colour=green|year record low C=-9.8|Dec record low C=-5.4|Nov record low C=-7.2|Oct record low C=0.0|Sep record low C=5.4|Aug record low C=8.6|Jul record low C=9.8|Jun record low C=6.2|May record low C=3.7|Apr record low C=-2.5|Jan precipitation days=7.6|Mar precipitation days=7.8|Feb record low C=-6.0|Mar sun=167.4|source 1=[[Servizio Meteorologico]]<ref name=ServizioMeteorologico3>[http://clima.meteoam.it/AtlanteClimatico/pdf/(235)Roma%20Urbe.pdf Tabelle climatiche 1971–2000 della stazione meteorologica di Roma-Urbe Ponente dall'Atlante Climatico 1971–2000], Servizio Meteorologico dell'Aeronautica Militare.</ref> (1971–2000)|year sun=2473|Dec sun=111.6|Nov sun=129.0|Oct sun=195.3|Sep sun=237.0|Aug sun=297.6|Jul sun=331.7|Jun sun=285.0|May sun=263.5|Apr sun=201.0|Feb sun=132.8|Apr precipitation days=8.8|Jan sun=120.9|unit precipitation days=1&nbsp;mm|year precipitation days=77.7|Dec precipitation days=8.5|Nov precipitation days=9.1|Oct precipitation days=7.7|Sep precipitation days=5.6|Aug precipitation days=3.2|Jul precipitation days=2.3|Jun precipitation days=4.1|May precipitation days=5.6|Mar record low C=-9.0|Jan record low C=-9.8|metric first=Yes|Dec record high C=22.8|Oct high C=22.4|Sep high C=27.5|Aug high C=31.7|Jul high C=31.5|Jun high C=28.1|May high C=23.9|Apr high C=18.9|Mar high C=16.5|Feb high C=14.0|Jan high C=12.6|year record high C=40.0|Nov record high C=26.0|Dec high C=13.2|Oct record high C=31.4|Sep record high C=37.6|Aug record high C=39.6|Jul record high C=40.0|Jun record high C=36.8|May record high C=33.1|Apr record high C=28.3|Mar record high C=27.0|Feb record high C=23.6|Jan record high C=20.2|single line=Yes|Nov high C=16.5|year high C=21.4|year low C=9.1|Jan low C=2.1|Dec low C=3.1|Nov low C=5.8|Oct low C=10.5|Sep low C=14.3|Aug low C=17.3|Jul low C=16.9|Jun low C=14.3|May low C=10.8|Apr low C=6.8|Mar low C=4.3|Feb low C=2.7|year mean C=15.3|Jan mean C=7.4|Dec mean C=8.2|Nov mean C=11.2|Oct mean C=16.4|Sep mean C=20.9|Aug mean C=24.5|Jul mean C=24.2|Jun mean C=21.2|May mean C=17.3|Apr mean C=12.9|Mar mean C=10.4|Feb mean C=8.4|date=Disyembre 2014}} == Demograpiya == {{Historical populations|1861|18=1651754|31=2017|30=2617175|29=2011|28=2663182|27=2001|26=2775250|25=1991|24=2840259|23=1981|22=2781993|21=1971|20=2188160|19=1961|17=1951|194500|16=1150589|15=1936|14=930926|13=1931|12=660235|11=1921|10=518917|9=1911|8=422411|7=1901|6=273952|5=1881|4=212432|1871|32=2876051}}Noong 550 BK, ang Roma ang pangalawang pinakamalaking lungsod sa Italya, kung saan ang [[Taranto|Tarentum]] ang pinakamalaki.&nbsp; Mayroon itong lugar na humigit-kumulang na {{Convert|285|ha}} at tinatayang populasyon na 35,000. Ang iba pang nagmumukhahi ay naglalatag ng populasyon na nasa ilalim lamang ng 100,000 mula 600 hanggang 500 BK.<ref>Cornell (1995) 204–205</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=vL2ntMk7j-4C&pg=PA78|title=Floods of the Tiber in Ancient Rome|author=Gregory S. Aldrete|date=30 Enero 2007|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151130043744/https://books.google.com/books?id=vL2ntMk7j-4C&pg=PA78|archivedate=30 Nobyembre 2015|isbn=978-0-8018-8405-4}}</ref> Nang maitatag ang Republika noong 509 BK ang senso ay nagtala ng populasyon na 130,000. Kasama sa republika ang mismong lungsod at ang agarang nakapalibot. Ang iba pang sanggunian ay nagmumungkahi ng isang populasyon ng 150,000 noong 500 BK. Lumagpas ito sa 300,000 noong 150 BK.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=fHtvowE9bt8C&pg=PA168|title=The History of Human Populations: Forms of growth and decline|author=P.M.G. Harris|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101113738/https://books.google.com/books?id=fHtvowE9bt8C&pg=PA168|archivedate=1 Enero 2016|isbn=978-0-275-97131-1|year=2001}}</ref><ref>{{cite journal|last=Herreros|first=Francisco|url=https://www.academia.edu/1458998|title=Size and Virtue|journal=European Journal of Political Theory|volume=6|issue=4|pages=463–482|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150904013536/http://www.academia.edu/1458998/Size_and_Virtue|archivedate=4 Setyembre 2015|doi=10.1177/1474885107080651|year=2007| issn = 1474-8851 }}</ref><ref>{{cite journal|jstor=295257|title=Roman Population, Territory, Tribe, City, and Army Size from the Republic's Founding to the Veientane War, 509 B.C.–400 B.C.|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-philology_spring-1990_111_1/page/5|first=Lorne H.|last=Ward|date=1 Enero 1990|journal=The American Journal of Philology|volume=111|issue=1|pages=5–39|doi=10.2307/295257}}</ref><ref>{{cite web|url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/14/14443392/1444339214.pdf|title=Archived copy|accessdate=24 Setyembre 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160127113433/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/14/14443392/1444339214.pdf|archivedate=27 Enero 2016}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Cg7JYZO_nEMC&pg=PA81|title=Cities and Economic Development: From the Dawn of History to the Present|author=Paul Bairoch|date=18 Hunyo 1991|accessdate=13 Hulyo 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160101113738/https://books.google.com/books?id=Cg7JYZO_nEMC&pg=PA81|archivedate=1 Enero 2016|isbn=978-0-226-03466-9}}</ref> Ang laki populasyon ng lungsod sa panahon ng Emperador [[Cesar Augusto|Augusto]] ay pagtatantiya, na mayroong mga batay sa pamamahagi ng palay, pag-angkat ng palay, kapasidad ng akwedukto, hangganan ng lungsod, kapal ng populasyon, mga ulat sa senso, at mga pagpapalagay tungkol sa bilang ng mga hindi naiulat na kababaihan, bata, at mga alipin na nagbibigay ng isang napakalawak na saklaw. Tinantiya ni Glenn Storey ang 450,000 katao, tinatantiya ng Whitney Oates ang 1.2 milyon. Nagbibigay si Neville Morely ng isang malabong pagtatantiya ng 800,000 at ibinukod ang naunang mga mungkahi ng 2 milyon.<ref>N.Morley, ''Metropolis and Hinterland'' (Cambridge, 1996) 33–39</ref><ref>{{cite book|last1=Duiker|first1=William|last2=Spielvogel|first2=Jackson|title=World History|date=2001|publisher=Wadsworth|isbn=978-0-534-57168-9|url=https://archive.org/details/worldhistoryto1500duik/page/149|url-access=registration|page=149|edition=Third}}</ref><ref>{{cite journal|last=Storey|first=Glenn R.|year=1997|title=The population of ancient Rome|url=https://archive.org/details/sim_antiquity_1997-12_71_274/page/966|journal=Antiquity|publisher=Cambridge University Press|volume=71|issue=274|pages=966–978|doi=10.1017/s0003598x00085859|issn=0003-598X|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|last=Oates|first=Whitney J.|url=http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Journals/CP/29/2/Population_of_Rome*.html|title=The Population of Rome|journal=Classical Philology|publisher=University of Chicago Press|volume=29|issue=2|year=1934|issn=0009-837X|doi=10.1086/361701|pages=101–116}}</ref> Paiba-iba ang mga tantiya ng populasyon ng lungsod. Tinantiya ni A.H.M. Jones ang populasyon sa 650,000 sa kalagitnaan ng ikalimang siglo. Ang pinsalang dulot ng mga pandarambong ay maaaring pagmamalabis. Ang populasyon ay nagsimula nang lumiit mula sa huling bahagi ng ika-apat na siglo pataas, bagaman sa kalagitnaan ng ikalimang siglo, tila ang Roma ay nananatiling pinakapopular na lungsod ng dalawang bahagi ng Imperyo.<ref>Arnold HM Jones The Decline of the Ancient World, Lonmans, Green and Co. Ltd, London 1966</ref> Ayon kay Krautheimer malapit pa rin ito sa 800,000 noong 400 AD; at bumaba sa 500,000 noong 452, at marahil bumababa pa sa 100,000 noong 500 AD. Matapos ang mga Digmaang Gotiko, 535–552, ang populasyon ay maaaring bumulusok pansamantala sa 30,000. Sa panahon ng papado ni [[Papa Gregorio I]] (590-604), maaaring umabot ito sa 90,000, na dinagdagan ng mga takas.<ref>Richard Krautheimer, Rome, Profile of a City, 312-1308, 2000 p. 65 {{ISBN|0-691-04961-0}}</ref> Tinantiya ni Lancon na 500,000 ang populasyon batay sa bilang ng 'incisi' na nakatala bilang karapat-dapat makatanggap ng mga rasyon ng tinapay, langis, at vino; ang bilang ay bumagsak sa 120,000 sa [[reporma ng 419]].<ref>Bernard Lancon, Rome in Late Antiquity, 2001 p. 14 {{ISBN|0-415-92976-8}}</ref> Si Neil Christie, na sumasangguni sa libreng rasyon para sa pinakamahirap, ay nagtantiya ng 500,000 sa kalagitnaan ng ikalimang siglo at isang sangkapat pa rin ng isang milyon sa pagtatapos ng siglo.<ref>Neil Christie, From Constantine to Charlemagne, An Archaeology of Italy 300-800 A.D. 2006 p. 61, {{ISBN|978-1-85928-421-6}}</ref> Ang Nobela 36 ni Emperador [[Valentiniano III]] ay nagtala ng 3.629 milyong libra ng baboy na ibabahagi sa mga nangangailangan sa 5 libra bawat buwan para sa limang buwan ng taglamig, sapat para sa 145,000 na tatanggap. Ginamit ito upang magmungkahi ng populasyon na mas mababa sa 500,000 lamang. Ang mga daloy ng butil ay nanatiling matatag hanggang sa pag-agaw ng mga natitirang lalawigan ng Hilagang Africa noong 439&nbsp;ng mga [[Lahing Bandalo|Bandalo]], at maaaring bahagyang nagpatuloy nang ganito. Ang populasyon ng lungsod ay bumulusok pa sa mas mababa sa 50,000 katao noong [[Maagang Gitnang Kapanahunan]] mula 700 AD pataas. Nagpatuloy ito sa pagtimik o pag-urong hanggang sa [[Renasimiyento]].<ref>P. Llewellyn, ''Rome in the Dark Ages'' (London 1993), p. 97.</ref> Nang salakayin ng [[Kaharian ng Italya]] ang Roma noong 1870, ang lungsod ay may populasyon na humigit-kumulang 225,000. Mas mababa sa kalahati ng lungsod sa loob ng mga pader ang naitayo noong 1881 nang ang populasyon na naitala ay 275,000. Ito ay tumaas sa 600,000 sa bisperas ng Unang Digmaang Pandaigdig. Sinubukan ng [[Pasismo|pasistang]] rehimen ng Mussolini na pigilan ang labis na pagtaas ng demograpiko ng lungsod ngunit nabigong pigilan ito nang maabot ang isang milyong katao noong unang bahagi ng 1930.{{Linawin|why?}} Nagpatuloy ang paglaki ng populasyon pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sa pamamagitan ng paglakas ng ekonomiya pagkatapos ng giyera. Ang pagdami ng konstruksiyon ay lumikha din ng maraming suburb noong 1950s at 1960s. Noong kalagitnaan ng 2010, mayroong 2,754,440 residente sa mismong lungsod, habang ilang 4.2&nbsp;milyong katao pa ang nanirahan sa mas malawak na lugar ng Roma (na maaaring ituring bilang bahagi ng administratibong kalakhang lungsod, na may densidad ng populasyon na halos 800 mga naninirahan/km² na saklaw ang {{Cvt|5,000|km2}}). Ang mga menor de edad (batang may edad 18 at mas bata) ay umabot sa 17.00% ng populasyon kumpara sa mga pensiyonado na may bilang na 20.76%. Kumpara ito sa pangkaraniwan sa Italya na 18.06% (menor de edad) at 19.94% (pensiyonado). Ang pangkaraniwang edad ng isang residenteng Romano ay 43 kumpara sa pangkaraniwan sa Italya na 42. Sa limang taon sa pagitan ng 2002 at 2007, ang populasyon ng Roma ay lumago nang 6.54%, habang ang Italya sa kabuuan ay lumago ng 3.56%.<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bil2007/index.html|title=Statistiche demografiche ISTAT|publisher=Demo.istat.it|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090426215446/http://demo.istat.it/bil2007/index.html|archivedate=26 Marso 2009}}</ref> Ang kasalukuyang tantos ng kapanganakan ng Roma ay 9.10 ipinapanganak sa bawat 1,000 naninirahan kumpara sa pangkaraniwan sa Italya na 9.45 ang ipinapanganak. Ang urbanong sakop ng Roma ay lumalagpas sa mga administratibong hangganan lungsod na may populasyon na halos 3.9 milyon.<ref name="World_Urban_Areas2">{{Cite web|url=http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|title=Demographia World Urban Areas|date= Enero 2015|website=demographia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517065701/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf|archive-date=17 Mayo 2017|url-status=unfit}}</ref> Sa pagitan ng 3.2 at 4.2 milyong tao ang naninirahan sa [[metropolitanong sakop ng Roma]].<ref>{{cite web|url=https://www.espon.eu/programme/projects/espon-2006/studies-and-scientific-support-projects/study-urban-functions|title=Study on Urban Functions (Project 1.4.3)|date=2006|website=[[European Spatial Planning Observation Network]]|at=Ch. 3|access-date=22 Agosto 2019|archive-date=22 Agosto 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190822032242/https://www.espon.eu/programme/projects/espon-2006/studies-and-scientific-support-projects/study-urban-functions|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=Total population in Urban Audit cities, Larger Urban Zone|title=Total population in Urban Audit cities, Larger Urban Zone|date=2009|website=[[Eurostat]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120924142951/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00080&plugin=1|archive-date=24 Setyembre 2012|url-status=unfit|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2|title=World Urbanization Prospects (2009 revision)|date=2010|website=[[United Nations]] Department of Economic and Social Affairs|at=(Table A.12. Data for 2007)|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425020103/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2|archive-date=25 Marso 2010|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref><ref>{{cite book|author=OECD|authorlink=Organisation for Economic Co-operation and Development|title=OECD Territorial Reviews Competitive Cities in the Global Economy|url=https://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C|year=2006|publisher=OECD Publishing|location=Table 1.1|isbn=978-92-64-02708-4|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016032356/https://books.google.com/books?id=kBsfY-Pe2Q4C|archive-date=16 Oktubre 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html|title=Major Agglomerations of the World|last=Brinkoff|first=Thomas|date=1 Enero 2019|website=Population Statistics and Maps|archive-url=https://web.archive.org/web/20100704112702/http://www.citypopulation.de/world/Agglomerations.html|archive-date=4 Hulyo 2010|url-status=unfit}}</ref> === Mga pangkat-etniko === [[Talaksan:Esquilino_da_s_M_Maggiore_1240961.JPG|right|thumb|Ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]] ''[[Rioni ng Roma|rione]]'']] Ayon sa pinakabagong estadistikang isinasagawa ng ISTAT, humigit-kumulang na 9.5% ng populasyon ay binubuo ng mga hindi Italyano. Halos kalahati ng populasyong migrante ay binubuo ng iba`t ibang pinagmulan sa Europa (higit sa lahat Rumano, Polako, Ukranyo, at Albanes) na bilang ng pinagsamang kabuuang 131,118 o 4.7% ng populasyon. Ang natitirang 4.8% ay may di-Europeong pinagmulan, higit sa lahat ang mga Pilipino (26,933), Bangladesi (12,154), at Tsino (10,283). Ang [[Esquilino (rione ng Roma)|Esquilino]] ''[[Rioni ng Roma|rione]]'', sa labas ng [[Himpilan ng Termini (Roma)|Himpilan ng Tren ng Termini]], ay umunlad sa isang malakihang kapitbahayan ng mga migrante. Ito ay tinutukoy bilang Chinatown ng Roma. Ang mga migrante mula sa higit sa isang daang iba't ibang bansa ay naninirahan doon. Isang komersiyal na distrito, naglalaman ang Esquilino ng mga restawran na nagtatampok ng maraming uri ng lutuing pandaigdigan. May mga tindahan ng pakyawan sa damit. Sa 1,300 o higit pang komersiyal na establisimiyento sa distrito, 800 ay pag-aari ng mga Tsino; bandang 300 ay pinamamahalaan ng mga migrante mula sa ibang bansa sa buong mundo; 200 ang pagmamay-ari ng mga Italyano.<ref>{{cite web|last=Pretto|first=Emiliano|title=Rome Post – what's happening in Rome|website=romepost.it|date=21 Hunyo 2009|url=http://www.romepost.it/Rioni_of_Rome_Esquilino.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20090621033439/http://www.romepost.it/Rioni_of_Rome_Esquilino.htm|archive-date=21 Hunyo 2009|url-status=unfit|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> === Relihiyon === [[Talaksan:San Giovanni in Laterano 2021.jpg|thumb|Ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]], ang Katedral ng Roma, na itinayo noong 324, at bahagyang itinayo muli sa pagitan ng 1660 at 1734]] {{bar box|title=Relihiyon sa Roma (2015), Porsiyento<ref>{{cite web |url=http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/droma.html |title=Diocese of Roma – Statistics |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://roma.corriere.it/roma/notizie/cronaca/14_gennaio_21/a-roma-provincia-immigrati-10percento-abitanti-guida-religioni-645b3982-827c-11e3-9102-882f8e7f5a8c.shtml |title=A Roma e Provincia, immigrati il 10% degli abitanti: una guida alle religioni |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.neodemos.info/articoli/roma-citta-italiana-presenza-musulmana/ |title=Roma prima città italiana per presenza Musulmana |date=11 Hulyo 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.visiterome.com/visite_rome_ita/scheda_ghetto_roma.php?ref=5 |title=Gli Ebrei a Roma |date=11 Hulyo 2019 |access-date=11 Hulyo 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100929131918/http://www.visiterome.com/visite_rome_ita/scheda_ghetto_roma.php?ref=5 |archive-date=29 Setyembre 2010 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.caritasroma.it/2014/01/luoghi-di-incontro-e-di-preghiera-degli-immigrati-a-roma/ |title=Luoghi di incontro e di preghiera degli immigrati a Roma |date=14 Pebrero 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.comuniecitta.it/statistiche-demografiche/roma-c58091 |title=Popolazione Roma 2004–2016 |date=11 Hulyo 2019 |access-date=5 Nobiyembre 2020 |archive-date=23 Mayo 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523031255/https://www.comuniecitta.it/statistiche-demografiche/roma-c58091 |url-status=dead}}</ref>|titlebar=#ddd|float=right|bars={{bar percent|[[Katolisismo]]|gold|83|82.0}} {{bar percent|[[Denominasyong panrelihiyon|Iba]] or [[Walang-relihiyon|hindi relihiyoso]]|black|9|8.0}} {{bar percent|[[Silangang Ortodokso]]|purple|5|4.0}} {{bar percent|[[Islam]]|Green|4.8|3.8}} {{bar percent|[[Protestantismo]]|pink|1.8|0.8}} {{bar percent|[[Hudaismo]]|darkblue|1.7|0.7}} {{bar percent|[[Hinduismo]]|orange|1.4|0.4}} {{bar percent|[[Budismo]]|brown|1.3|0.3}}}}Tulad ng natitirang bahagi ng Italya, ang Roma ay higit sa lahat ay [[Kristiyanismo|Kristiyano]], at ang lungsod ay naging isang mahalagang sentro ng relihiyon at [[Kristiyanong peregrinasyon|peregrinasyon]] sa loob ng maraming siglo. Narito ang batayan ng sinaunang relihiyon ng Roma na may [[Pontifex Maximus|pontifex maximus]] at kalaunan, ito ang naging luklukan ng [[Banal na Luklukan|Vaticano]] at ng papa. Bago dumating ang mga Kristiyano sa Roma, ang [[Relihiyon sa Sinaunang Roma|Religio Romana]] (literal, ang "Relihiyong Romano") ay ang pangunahing relihiyon ng lungsod sa klasikong sinaunang panahon. Ang mga unang diyos na itinatalaga ng mga Romano ay si [[Hupiter (mitolohiya)|Hupiter]], ang Kataas-taasan, at si [[Marte (mitolohiya)|Marte]], ang diyos ng giyera, at ama ng mga kambal nagtatag ng Roma, sina [[Romulus at Remus]], ayon sa tradisyon. Ang ibang mga diyos tulad nina [[Vesta (mitolohiya)|Vesta]] at [[Minerva]] ay pinarangalan. Kumalat din sa Roma ang maraming misteryong kulto, tulad ng [[Mga misteryong Mitraiko|Mitraismo]]. Sa kalaunan, matapos maging martir sa lungsod sina [[San Pedro]] at [[Apostol Pablo|San Pablo]], at ang unang mga Kristiyano ay nagsimulang dumating, ang Roma ay naging Kristiyano, at ang [[Lumang Basilika ni San Pedro]] ay itinayo noong 313 AD. Sa kabila ng ilang pagkakagambala (tulad ng [[papado sa Avignon]]), ang Roma ay ilang daang siglo nang tahanan ng [[Simbahang Katolika Romana]] at ng [[Papa|Obispo ng Roma]], na kilala bilang Papa. [[Talaksan:Basilica di Santa Maria Maggiore - Roma.jpg|left|thumb|Ang [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Basilica di Santa Maria Maggiore]], isa sa apat na papal na [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika mayor]] at may maraming estilo ng arkitektura, na itinayo sa pagitan ng ika-4 na siglo at 1743]] Sa kabila ng katotohanang ang Roma ay tahanan ng [[Lungsod ng Vaticano]] at Basilica ni San Pedro, ang katedral ng Roma ay ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]], sa timog-silangan ng sentro ng lungsod. Mayroong halos 900 mga simbahan sa Roma sa kabuuan. Bukod sa mismong katedral, kasama sa ilang iba pang kilala ay ang [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Basilica di Santa Maria Maggiore]], ang [[Basilika ni San Pablo Extramuros]], ang [[San Clemente al Laterano|Basilica di San Clemente]], [[Simbahan ng San Carlo alle Quattro Fontane|San Carlo Al Quattro Fontane]], at ang [[Simbahan ng Gesù]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mga catacumba ng Roma|Catacumba ng Roma]] sa ilalim ng lungsod. Maraming institusyong pang-edukasyong pang-relihiyoso din ang nasa Roma, tulad ng [[Pontipikal na Lateranong Unibersidad]], [[Pontipikal na Suriang Biblikal]], [[Pontipikal na Gregoriong Unibersidad]], at [[Pontipikal na Suriang Oriental]]. Sa mga nagdaang taon, nagkaroon ng paglago sa pamayanang [[Muslim]] ng Roma, higit sa lahat dahil sa imigrasyon mula sa Hilagang Africa at Gitnang Silangan papunta sa lungsod.{{Linawin|date=Hunyo 2017}} Bilang resulta ng pagtaas ng mga lokal na tagapagsanay ng pananampalatayang [[Islam]], isinulong ng ''komuna'' ang pagtatayo ng [[Mosque ng Roma]], na kung saan ito ang pinakamalaking mosque sa [[Kanlurang Europa]], na dinisenyo ng arkitektong si [[Paolo Portoghesi]] at pinasinayaan noong Hunyo 21, 1995. Mula nang natapos ang [[Republikang Romano]], ang Roma ay sentro rin ng isang mahalagang pamayanan ng mga [[Mga Hudyo|Hudyo]],<ref>Coarelli, p. 308.</ref> na dating nakabase sa [[Trastevere]], at kalaunan sa [[Ghetto ng Roma]]. Nariyan din ang pangunahing sinagoga sa Roma, ang ''[[Dakilang Sinagoga ng Roma|Tempio Maggiore]]''. === Lungsod ng Vaticano === {{Main|Lungsod ng Vaticano}}{{Wide image|Vatikan Kolonaden Petersdom.jpg|1000px|[[Piazza San Pietro]] sa Lungsod ng Vaticano}}Ang teritoryo ng Lungsod ng Vaticano ay bahagi ng ''Mons Vaticanus'' ([[Burol Vaticano]]), at ng katabing dating Parang ng Vaticano, kung saan ang [[Basilika ni San Pedro]], ang [[Apostolikong Palasyo]], ang [[Kapilya Sistina]], at mga museo ay itinayo, kasama ang iba`t ibang gusali. Ang lugar ay bahagi ng Romanong [[rione]] ng [[Borgo (rione ng Roma)|Borgo]] hanggang 1929. Bilang hiwalay mula sa lungsod sa kanlurang pampang ng [[Ilog Tiber|Tiber]], ang lugar ay isang suburb na protektado dahil pinaloob sa mga pader ni [[Papa Leo IV|Leo IV]], na kalaunan ay pinalawak ang hanggang sa kasalukuyang kutang pader nina [[Papa Pablo III|Pablo III]], [[Papa Pio IV|Pio IV]], at [[Urbano VIII]]. Nang iniaayos ang [[Tratadong Letran]] na lumikha estado ng Vaticano noong 1929, ang mga hangganan ng iminungkahing teritoryo ay naiimpluwensiyahan buhat ng kalakhan nito ay napapaloob sa pabilog na ito. Walang pader sa ilang hangganan, ngunit ang linya ng ilang gusali ang ginagamit na bahagi ng hangganan, at mayroon ding maliit na bahagi ng bagong pader na itinayo. Kasama sa teritoryo ang [[Piazza San Pietro]], na hiwlay mula sa teritoryo ng Italya sa pamamagitan lamang ng isang puting linya sa hangganan ng plaza, kung saan ang hangganan ay sa Piazza Pio XII. Ang Piazza San Pietro ay naabot sa pamamagitan ng [[Via della Conciliazione]], na mula sa Tiber hanggang sa Basilika ni San Pedro. Ang engrandeng tunguhin na ito ay dinisenyo ng mga arkitektong sina [[Marcello Piacentini|Piacentini]] at Spaccarelli, sa mga tagubilin ni [[Benito Mussolini]] at alinsunod sa simbahan, matapos ng [[Kasunduang Laterano|Tratadong Letran]]. Ayon sa Kasunduan, ang ilang [[mga pag-aari ng Banal na Luklukan]] na matatagpuan sa teritoryo ng Italya, higit sa lahat ang [[Papal na Palasyo ng Castel Gandolfo]] at mga [[Mga basilika sa Simbahang Katolika|basilika mayor]], ay nagtatamasa ng katayuang ekstrateritoryal na katulad ng mga banyagang [[Misyong diplomatiko|embahada]]. === Peregrinasyon === [[Talaksan:Petersdom_bei_Nacht_Via_della_Conciliazione_in_Rome.jpg|right|thumb|Basilika ni San Pedro sa gabi mula sa [[Via della Conciliazione]] sa Roma]] Ang Roma ay naging pangunahing pook ng [[Kristiyanong peregrinasyon|peregrinasyong Kristiyano]] mula pa noong [[Gitnang Kapanahunan]]. Ang mga tao mula sa buong [[Kakristiyanuhan]] ay bumibisita sa Lungsod ng Vaticano, sa loob ng lungsod ng Roma, ang luklukan ng papado. Ang lungsod ay naging isang pangunahing lugar ng [[peregrinasyon]] sa panahon ng Gitnang Kapanahunan. Liban sa maikling panahon bilang isang malayang lungsod sa panahon ng [[Gitnang Kapanahunan|Gitnang Panahon]], pinanatili ng Roma ang katayuan nito bilang Papal na kabesera at banal na lungsod sa loob ng maraming siglo, kahit na noong [[Papado sa Avignon|sandaling lumipat]] ang Papado sa [[Avignon]] (1309–1377). Naniniwala ang mga Katoliko na ang Vaticano ay ang huling hantungan ni San Pedro. Ang mga peregrinasyon sa Roma ay maaaring may kasamang mga pagbisita sa maraming pook, kapuwa sa loob ng Lungsod ng Vaticano at sa teritoryo ng Italya. Ang isang tanyag na pinupuntahan ay ang [[Scala Sancta|hagdanan ni Pilato]]. Ayon sa tradisyong Kristiyano ito ay ang mga hakbang na humantong sa [[praetorium]] ng [[Poncio Pilato]] sa [[Herusalem]], na kung saan tumayo si [[Hesus|Hesukristo]] sa kaniyang [[Pasyon (Kristiyanismo)|Pasyon]] hapapunta sa kaniyang hatol.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1554541/Steps-Jesus-walked-to-trial-restored-to-glory.html|title=Steps Jesus walked to trial restored to glory|last=Moore|first=Malcolm|date=13 Hunyo 2007|work=Telegraph.co.uk|access-date=22 Agosto 2019|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref> Ang mga hagdan ay sinasabing dinala sa Roma ni [[Santa Elena (emperatris)|Elena ng Constantinopla]] noong ika-apat na siglo. Sa loob ng daang siglo, ang ''Scala Santa'' ay umakit ng mga Kristiyanong peregrino na nagnanais na parangalan ang Pasyon ni Hesus. Kasama sa iba pang lugar na pinupuntahan ng mga peregrino ay ang catacumba na itinayo noong panahong imperyal, kung saan nagdarasal ang mga Kristiyano, inilibing ang kanilang mga patay, at nagsagawa ng pagsamba sa mga panahon ng pag-uusig, at iba't ibang [[Mga pambansang simbahan sa Roma|pambansang simbahan]] (kasama ng mga ito ang [[San Luigi dei Francesi|San Luigi dei francesi]] at [[Santa Maria dell'Anima]]), o mga simbahang nauugnay na may indibidwal na mga ordeng panrelihiyon, tulad ng sa mga [[Kapisanan ni Hesus|Heswita]] [[Simbahan ng Gesù]] at [[Sant'Ignazio]]. Ayon sa tradisyon, ang mga peregrino sa Roma (pati na rin ang mga debotong Romano) ay bumibisita sa [[Pitong Simbahang Pamperegrino ng Roma|pitong simbahang pamperegrino]] ({{Lang-it|Le sette chiese}}) sa loob ng 24 na oras. Ang pasadyang ito, ipinag-uutos para sa bawat manlalakbay noong Gitnang Kapanahunan, ay isinakodigo noong ika-16 na siglo ni San [[Felipe Neri]]. Ang pitong simbahan ay ang apat na basilika mayor ([[Basilika ni San Pedro|San Pedro sa Vaticano]], [[Basilika ni San Pablo Extramuros|St Pablo Extramuros]], [[Basilika ni San Juan de Letran|San Juan de Letran]] at [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria Maggiore]]), habang ang tatlo pa ay ang [[San Lorenzo fuori le mura]] (isang [[Kasaysayan ng Kristiyanismo|Maagang Kristiyanong]] basilika), [[Santa Croce in Gerusalemme]] (isang simbahang itinatag ni [[Santa Elena (emperatris)|Elena]], ang ina ni Constantino, na naglalaman ng mga labi ng kahoy na sinasabing mula sa banal na krus) at [[San Sebastiano fuori le mura]] (na nasa [[Daang Apia]] at itinayo sa itaas ng [[mga Catacumba ni San Sebastian]]). == Tanawin == === Arkitektura === {{Main|Mga simbahan ng Roma}} [[Talaksan:Colosseo_Romano_Rome_04_2016_6289.jpg|left|thumb|Ang [[Koliseo]] ay nananatiling pinakamalaking [[Amphitheater|ampiteatro]] sa buong mundo.<ref>{{cite news|url=http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-amphitheatre/|title=Colosseum: The Largest Amphitheatre|work=Guinnesworldrecords.com|date=6 Marso 2013|access-date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20141027170257/http://www.guinnessworldrecords.com/records-3000/largest-amphitheatre/|archive-date=27 Oktubre 2014|url-status=dead}}</ref> Ginamit ito para sa mga palabas ng mga [[gladyador]] at iba pang pampublikong pagdiriwang (mga palabas hinggil sa pangangaso, pagsasabuhay ng mga sikat na labanan at drama batay sa mitolohiyang klasiko).]] [[Talaksan:ThePantheon.jpg|thumb|Ang [[Panteon]], na itinayo bilang isang templo na alay sa "lahat ng mga diyos ng nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap"]] Ang arkitektura ng Roma sa mga nagdaang siglo ay lubos na umunlad, lalo na mula sa mga estilong Klasiko at Imperyal Romano hanggang sa modernong [[Pasistang arkitektura|arkitekturang pasista]]. Ang Roma ay isa noong sentro ng [[arkitekturang klasiko]], na bumuo ng mga bagong anyo tulad ng [[arko]], [[Lungaw|simboryo]], at [[boveda]].<ref name="Eyewitness">Eyewitness Travel (2006), pp. 36–37.</ref> Ang estilong [[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]] noong ika-11, ika-12, at ika-13 siglo ay malawakang ginamit din sa arkitekturang Romano, at kalaunan ang lungsod ay naging isa sa pangunahing sentro ng arkitekturang [[Renasimiyento]], [[Arkitekturang Baroko|Baroko]], at [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasiko]].<ref name="Eyewitness" /> ==== Sinaunang Roma ==== {{Main|Talaan ng mga sinaunang monumento sa Roma|Sinaunang arkitekturang Romano}}Ang isa sa mga simbolo ng Roma ay ang [[Koliseo]] (70-80 AD), ang pinakamalaking [[Amphitheater|ampiteatro]] na itinayo sa Imperyong Romano. Orihinal na may kakayahang magpaupo ng 60,000 manonood, ginamit ito para sa labanang [[gladyador]]. Kabilang sa mga mahahalagang monumento at lugar ng sinaunang Roma ang [[Foro ng Roma]], ang [[Domus Aurea]], ang [[Panteon]], [[Haligi ni Trajano]], [[Palengke ni Trajano]], ang mga [[Mga Catacumba ng Roma|Catacumba]], ang [[Sirko Maximo]], ang mga [[Mga Paliguan ni Caracalla|Paliguan ni Caracalla]], [[Castel Sant'Angelo]], ang [[Mausoleo ni Augusto]], ang [[Ara Pacis]], ang [[Arko ni Constantino]], ang [[Piramide ni Cestius|Pyramide ni Cestius]], at ang [[Bocca della Verità]]. ==== Medyebal ==== Ang mga tanyag na kuwarto ng lungsod ng medieval, na matatagpuan higit sa lahat sa paligid ng Capitolino, ay lubos na giniba sa pagitan ng pagtatapos ng ika-19 na siglo at ng panahong pasista, ngunit maraming kapansin-pansin na mga gusali ang nananatili. Ang mga Basilika na nagmula pa sa [[Kasaysayan ng Kristiyanismo|sinaunang Kristiyanismo]] ay gaya ng [[Basilika ni Santa Maria la Mayor|Santa Maria la Mayor]] at [[Basilika ni San Pablo Extramuros|San Pablo Extramuros]] (ang huli ay muling itinayo noong ika-19 na siglo), kapuwa naglalaman ng mga mosaic ng ika-apat na siglo AD. Kapansin-pansin sa kalaunan ang mga medyebal na mosaic at fresco na matatagpuan din sa mga simbahan ng [[Santa Maria in Trastevere]], [[Santi Quattro Coronati]], at [[Santa Prassede]]. Kasama sa mga sekular na gusali ang mga tore, ang pinakamalaki ay ang [[Torre delle Milizie]] at [[Torre dei Conti]], kapuwa katabi ng Forum ng Roma, at ang malaking panlabas na hagdanan patungo sa basilika ng [[Santa Maria in Ara Coeli|Santa Maria in Aracoeli]]. ==== Renasimiyento at Baroko ==== {{Wide image|Piazza del Campidoglio panoramic view 39948px.jpg|800px|Panoramong tanaw ng [[Piazza del Campidoglio]], na may kopya ng [[Ekwestreng Estatwa ni Marcus Aurelius]]}}Marami sa mga sikat na plaza ng lungsod–marami ay malalaki, marilag, at madalas na pinalamutian ng mga [[Talaan ng mga obelisko sa Roma|obelisko]], ilan ay maliliit at kaakit-akit–ay hinubog noong panahon ng Renasimiyento at Baroko. Ang mga pangunahin ay [[Piazza Navona]], [[mga Hagdang Espanyol]], [[Campo de' Fiori]], [[Piazza Venezia]], [[Palazzo Farnese|Piazza Farnese]], [[Piazza della Rotonda]], at [[Santa Maria sopra Minerva|Piazza della Minerva]]. Ang isa sa mga pinakasagisag na halimbawa ng sining Baroko ay ang [[Bukal Trevi]] ni [[Nicola Salvi]]. Ang iba pang kilalang mga [[Arkitekturang Baroko|palasyong baroko]] ng ika-17 siglo ay ang [[Palazzo Madama]], ngayon ang luklukan ng [[Senado ng Republika (Italya)|Italyanong Senado]], at ang [[Palazzo Montecitorio]], na ngayon ay ang luklukan ng [[Kamara ng mga Deputado (Italya)|Kamara ng mga Deputado ng Italya]]. ==== Neoklasisismo ==== [[Talaksan:Altar della Patria September 2015-1.jpg|thumb|Ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II]]]] Noong 1870, ang Roma ang naging kabeserang lungsod ng bagong [[Kaharian ng Italya]]. Sa panahong ito, ang [[Arkitekturang Neoklasiko|neoklasisismo]], isang estilo ng arkitektura na naiimpluwensiyahan buhat ng arkitektura ng [[Sinaunang klasiko|unang panahon]], ang naging pangunahing impluwensiya sa arkitekturang Romano. Sa panahong ito, maraming dakilang palasyo sa neoklasikong estilo ang itinayo upang maging luklukan ng mga ministeryo, embahada, at iba pang mga ahensiya ng gobyerno. Ang isa sa mga kilalang simbolo ng Romanong neoklasisismo ay ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II|Monumento ni Vittorio Emanuele II]] o "Altar ng Ama ng Bayan", kung saan matatagpuan ang [[Monumento ni Victor Emmanuel II#Libingan ng Di-kilalang Sundalo|Libingan ng Di-kilalang Sundalo]], na kumakatawan sa 650,000 Italyanong sundalo na namatay sa Unang Digmaang Pandaigdig. == Ekonomiya == Bilang kabesera ng Italya, ang Roma ay tahanan ng lahat ng punong institusyon ng bansa, kabilang ang Pagkapangulo ng Republika, ang gobyerno (at ang solong ''Ministeri''), ang Parlamento, ang pangunahing korteng panghukuman, at ang mga kinatawang diplomatiko ng lahat ng mga bansa para sa estado ng Italya at sa Lungsod ng Vaticano. Maraming pandaigdigang institusyon ang matatagpuan sa Roma. Kapansin-pansin ang mga pangkultura at pang-agham, tulad ng Suriang Amerikano, Paaralang Briton, Akademyang Pranses, mga Suriang Escandinava, at Suriang Arkeolohikong Aleman. Mayroon ding mga dalubhasang ahensiya ng mga Nagkakaisang Bansa, tulad ng [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO). Nasa Roma rin mga pangunahing pandaigdigang organisasyong pampolitika at pangkultura, tulad ng [[Pandaigdigang Pondo para sa Kaunlarang Agrikultural]] (''International Fund for Agricultural Development'' o IFAD), [[Pandaigdigang Programa sa Pagkain|Pandaigdigang Program sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP), ang [[Kolehiyong Pangdepensa ng NATO]] (''NATO Defense College'') at ang [[Pandaigdigang Sentro para sa Pag-aaral ng Pagpapanatili at Pagpapanumbalik ng Pagmamay-aring Pangkultura]] (''International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property'' o ICCROM). == Edukasyon == [[Talaksan:Sapienza_entrance_(20040201351).jpg|right|thumb|Ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza]], itinatag noong 1303]] Ang Roma ay isang pangunahing pambansa at pandaigdigang sentro para sa mas mataas na edukasyon, at naglalaman ng maraming akademya, kolehiyo, at unibersidad. Ipinagmamalaki nito ang sari-saring akademya at kolehiyo, at itinuturing ito bilang isang pangunahing sentrong intelektuwal at pang-edukasyon sa buong mundo, lalo noong panahon ng [[Sinaunang Roma]] at ng [[Renasimiyento]], kasama ang Florencia.<ref name="Roman Academies">{{cite encyclopedia|url=http://www.newadvent.org/cathen/01083b.htm|encyclopedia=Catholic Encyclopedia|title=Roman Academies|publisher=Newadvent.org|date=1 Marso 1907|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100112132437/http://www.newadvent.org/cathen/01083b.htm|archivedate=12 Enero 2010}}</ref> Ayon sa City Brands Index, ang Roma ay itinuturing na pangalawa sa pinakamakasaysayan, pinakaaral, at pinakakultural na kabigha-bighani at magandang lungsod.<ref name="Roman Academies"/> Maraming unibersidad at kolehiyo sa Roma Ang unang unibersidad nito, ang [[Unibersidad ng Roma La Sapienza|La Sapienza]] (itinatag noong 1303), ay isa sa pinakamalaki sa buong mundo, na may higit sa 140,000 dumadalong mag-aaral; noong 2005, inihanay ito bilang ang ika-33 pinakamahusay na unibersidad sa Europa<ref>{{Cite web|url=http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|title=Top 100 European Universities|date=2005|website=Academic Ranking of World Universities|archive-url=https://web.archive.org/web/20090129082351/http://www.arwu.org/rank/2005/ARWU2005_TopEuro.htm|archive-date=29 Enero 2009|url-status=dead}}</ref> at noong 2013 ang Pamantasang Sapienza ng Roma ay ang ika-62 sa buong mundo at nangunguna sa Italya sa ''World University Rankings''<ref>{{Cite web|url=https://cwur.org/2013.php|title=Top 100 Universities|date=2013|website=Center for World University Rankings|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> at may katayuan bilang isa sa pangunahing 50 sa Europa at pangunahing 150 pinakamahusay na kolehiyo sa buong mundo.<ref>{{cite web|url=http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro%28EN%29.htm|title=Top 100 European Universities|date=2008|website=Academic Ranking of World Universities|archive-url=https://web.archive.org/web/20090521224840/http://www.arwu.org/rank2008/ARWU2008_TopEuro%28EN%29.htm|archive-date=21 Mayo 2009|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Upang mabawasan ang kasikipan sa La Sapienza, dalawang bagong pamantasang pampubliko ang itinatag noong mga huling dekada: [[Unibersidad ng Roma Tor Vergata|Tor Vergata]] noong 1982, at [[Pamantasang Roma Tre|Roma Tre]] noong 1992. Nasa Roma rin ng LUISS School of Government,<ref>{{cite web|title=LUISS School of Government|website=sog.luiss.it|url=http://www.sog.luiss.it/|language=it|access-date=22 Agosto 2019|archive-date=10 Hulyo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190710155033/https://sog.luiss.it/|url-status=dead}}</ref> pinakamahalagang gradwadong unibersidad ng Italya sa mga larangan ng mga ugnayang panlabas at araling Europeo pati na rin ang [[LUISS Business School]], ang pinakamahalagang paaralan ng negosyo sa Italya. Ang Rome [[Istituto superiore per le industrie artistiche (ISIA)|ISIA]] ay itinatag noong 1973 ni [[Giulio Carlo Argan]] at ang pinakalumang institusyon ng Italya sa larangan ng [[disenyong pang-industriya]]. == Kultura == === Aliwan at sining-pagtatanghal === [[Talaksan:Teatro_dell'Opera,_Roma.jpg|right|thumb|Ang [[Teatro dell'Opera di Roma]] sa Piazza Beniamino Gigli]] Ang Roma ay isang mahalagang sentro para sa musika, at mayroon itong matinding eksenang musikal, kabilang ang maraming prestihiyosong konserbatoryong pangmusika at sinehan. Kabilang dito nag [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia]] (itinatag noong 1585), kung saan ang mga bagong bulwagang konsiyerto nito ay itinayo sa bagong [[Parco della Musica]], isa sa pinakamalaking pinagdadausan ng musika sa buong mundo. Ang Roma ay mayroon ding isang opera house, ang [[Teatro dell'Opera di Roma]], pati na rin ang ilang mga maliliit na institusyong musikal. Isinagawa rin dito ang sa [[Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision ng 1991|Paligsahang Pang-awitin ng Eurovision]] noong 1991 at ang [[MTV Europe Music Awards 2004|MTV Europe Music Awards]] noong 2004. Nagkaroon din ng kapansing-pansing epekto ang Roma sa kasaysayan ng musika. Ang [[Paaralang Romano]] ay isang pangkat ng mga kompositor ng primaryang sagradong muskika, na aktibo sa lungsod noong ika-16 at ika-17 siglo, samakatuwid ay sumasaklaw sa huling bahagi ng [[Musikang Renasimiyento|Renasimiyento]] at maagang panahon ng [[Musikang Baroko|Baroko]]. Ang termino ay tumutukoy din sa musikang kanilang ginawa. Marami sa mga kompositor ay may direktang koneksiyon sa [[Banal na Luklukan|Vaticano]] at sa [[Kapilya Sistina|kapilya ng papa]], kahit na nagtatrabaho sila sa maraming simbahan. Sila ay madalas na naiiba sa mga kompositor ng [[Paaralang Veneciano (musika)|Paaralang Veneciano]], isang kasabay na kilusan na mas naging progresibo. Sa ngayon ang pinakatanyag na kompositor ng Paaralang Romano ay si [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], na ang pangalan ay naiugnay sa loob ng apat na raang taong may makinis, malinaw, perpekto, at [[Polifonia|polyfoniang]] perpeksiyon. Gayunpaman, may iba pang kompositor na nagtatrabaho sa Roma, at sa iba't ibang estilo at anyo. === Turismo === [[Talaksan:Piazza_di_Spagna,_Roma_-_scalinata_fc03.jpg|thumb|Ang mga [[Mga Hakbang Espanyol|Hakbang Espanyol]]]] [[Talaksan:Faber_Village,_Lido_di_Ostia_RM,_Lazio,_Italy_-_panoramio_(3).jpg|thumb|[[Ostia (Roma)|Dalampasigang Ostia Lido]]]] Ang Roma ngayon ay isa sa pinakamahalagang tunguhin ng mga turista sa mundo, dahil sa di-mabilang na mga arkeolohikal at artistikong kayamanan nito, pati na rin para sa kagandahan ng mga natatanging tradisyon nito, kagandahan ng mga malalawak na tanawin, at karangyaan ng kamangha-mangha nitong mga "villa" (mga parke). Kabilang sa mga pinakamahalaga rito ay ang maraming museo–Musei Capitolini, ang mga Museo ng Vaticano, at ang Galleria Borghese at iba pa na nakatuon sa moderno at kapanahon na sining–mga [[akwedukto]], [[balong]], [[Mga simbahan ng Roma|simbahan]], [[palasyo]], makasaysayang, mga [[monumento]] at mga labi ng [[Foro ng Roma|Forum ng Roma]], at ang [[Catacumba]]. Ang Roma ang pangatlong pinakabinibisitang lungsod sa EU, pagkatapos ng Londres at Paris, at tumatanggap ng tinatayang na 7-10&nbsp;milyong turista sa isang taon, na kung minsan ay dumodoble sa mga banal na taon. Ang Koliseo (4&nbsp;milyong turista) at ang [[Mga Museong Batikano|Museong Vaticano]] (4.2&nbsp;milyong turista) ang ika-39 at ika-37 (ayon sa pagkakasunud-sunod) na pinakapinapasyal na mga lugar sa mundo, ayon sa isang kamakailang pag-aaral.<ref name="itvnews.tv2">{{cite web|title=The 50 Most Visited Places in The World|website=itvnews.tv|date=2 Oktubre 2009|url=http://www.itvnews.tv/Blog/Blog/the-50-most-visited-places.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20091002073926/http://www.itvnews.tv/Blog/Blog/the-50-most-visited-places.html|archive-date=2 Oktubre 2009|url-status=dead|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Ang Roma ay isang pangunahing sentrong arkeolohiko, at isa sa pangunahing sentro ng [[Arkeolohiya|pagsasaliksik sa arkeolohiya]] sa buong mundo. Maraming mga surian ng kultura at pananaliksik ang matatagpuan sa lungsod, tulad ng [[Suriang Amerikano sa Roma]],<ref name="Romanculture.org">{{cite web|url=http://www.romanculture.org/index.php?page=airc-hc-rome-program-in-archaeology-and-classical-studies|title=AIRC-HC Program in Archaeology, Classics, and Mediterranean Culture|publisher=Romanculture.org|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100329144605/http://www.romanculture.org/index.php?page=airc-hc-rome-program-in-archaeology-and-classical-studies|archivedate=29 Marso 2010}}</ref> at ang Suriang Suwesa sa Roma.<ref name="Romanculture.org"/> Naglalaman ang Roma ng maraming [[Talaan ng mga sinaunang monumento sa Roma|sinaunang pook]], kabilang ang [[Foro ng Roma|Forum Romanum]], [[Palengke ni Trajano]], [[Foro ni Trajano]],<ref>{{Cite magazine|magazine=Archaeology}}</ref> ang [[Koliseo]], ang [[Panteon]], at napakarami pang iba. Ang [[Koliseo]], masasabing isa sa pinakatanyag na mga arkeolohikal na pook ng Roma, ay itinuturing na isang [[Mga Kahanga-hangang Pook ng Mundo|kahanga-hangang pook ng mundo]].<ref name="brewers">I H Evans (reviser), ''Brewer's Dictionary of Phrase and Fable'' (Centenary edition Fourth impression (corrected); London: Cassell, 1975), p. 1163</ref><ref name="miller2">{{cite book|url=http://catalog.hathitrust.org/api/volumes/oclc/1538646.html|year=1915|author-link4=Theodore Roosevelt|author-link3=William Howard Taft|author-link2=Woodrow Wilson|author-link=Francis Trevelyan Miller|oclc=679498513|page=201|isbn=|publisher=W. T. Blaine|title=America, the Land We Love|first4=Theodore|last4=Roosevelt|first3=William Howard Taft|last3=Taft|first2=Woodrow|last2=Wilson|first1=Francis Trevelyan|last1=Miller|access-date=22 Agosto 2019}}</ref> Naglalaman ang Roma ng isang malawak at kamangha-manghang koleksiyon ng sining, eskultura, [[balong]], [[mosaic]], [[fresco]], at mga pinta, mula sa lahat ng iba't ibang panahon. Ang Roma ay unang naging isang pangunahing masining na sentro sa panahon ng sinaunang Roma, na may mga porma ng mahalagang [[Romanong sining]] tulad ng sa [[Sinaunang arkitekturang Romano|arkitektura]], pagpipinta, eskultura, at gawaing [[mosaic]]. Ang [[gawaing metal]], [[pagpapanday ng barya]], at pag-ukit ng hiyas, mga larawang [[garing]], salaming pigurin, [[Sinaunang Romanong pagpapalayok|palayok]], at mga guhit sa libro ay itinuturing na iba pang likha sa Roma.<ref name="Toynbee 439–442">{{cite journal|doi=10.1017/S0009840X00221331|last=Toynbee|first=J.M.C.|date=Disyembre 1971|title=Roman Art|url=https://archive.org/details/sim_classical-review_1971-12_21_3/page/439|journal=The Classical Review|volume=21|issue=3|pages=439–442|issn=0009-840X|jstor=708631}}</ref> Nang maglaon ang Roma ay naging isang pangunahing sentro ng sining ng [[Renasimiyento]], dahil ang mga papa ay gumastos ng malaking halaga para sa mga konstruksiyon ng matatayog na [[basilika]], [[palasyo]], [[Plaza|piazza]], at mga pampublikong gusali sa pangkalahatan. Ang Roma ay naging isa sa mga pangunahing sentro ng likhang sining ng Renasimiyento sa Europa, pangalawa lamang sa [[Florencia]], at maihahalintulad sa iba pang pangunahing lungsod at sentro ng kultura, tulad ng Paris at [[Lungsod ng Venezia|Venezia]]. Ang lungsod ay malubhang naapektuhan ng [[Italyanong Baroko|baroko]], at ang Roma ay naging tahanan ng maraming artista at arkitekto, tulad nina [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], [[Caravaggio]], [[Annibale Carracci|Carracci]], [[Francesco Borromini|Borromini]], at [[Cortona]].<ref name="Toynbee 439–442"/> Noong huling bahagi ng ika-18 siglo at simula ng ika-19 na siglo, ang lungsod ay isa sa mga sentro ng [[Dakilang Pasyal]],<ref name="Matt Rosenberg">{{cite web|title=Grand Tour of Europe: The Travels of 17th & 18th Century Twenty-Somethings|author=Matt Rosenberg|publisher=About.com|url=http://geography.about.com/od/historyofgeography/a/grandtour.htm|accessdate=3 Pebrero 2010|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205235817/http://geography.about.com/od/historyofgeography/a/grandtour.htm|archivedate=5 Disyembre 2010}}</ref> na kung saan ang nakababata at mayayamang Ingles at iba pang mga aristokrata sa Europa ay bumisita sa lungsod upang alamin ang [[Kultura ng sinaunang Roma|sinaunang kultura]], sining, pilosopiya, at arkitektura ng Roma. Naging tahanan din ang Roma ng maraming neoklasiko at rococo na artista, tulad nina [[Giovanni Paolo Pannini|Pannini]] at [[Bernardo Bellotto]]. Ngayon, ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng sining, na may maraming suriang pansining<ref name="Matt Rosenberg"/> at mga museo.{{Wide image|Panoramic photograph of interior of Colosseum.jpg|600px|Tanaw sa loob ng Koliseo}} [[Talaksan:Vatican_Museums_Spiral_Staircase_2012.jpg|right|thumb|Ang [[Mga Museong Batikano|mga Museong Vaticano]] ay ang [[Listahan ng pinakabinibisitang museo ng sining|ika-3]] pinakapinapasyal na museo ng sining sa buong mundo.]] Ang Roma ay may lumalagong kaban ng kontemporaneo at modernong sining at arkitektura. Ang Pambansang Galeriya ng Modernong Sining ay may mga obra nina Balla, Morandi, Pirandello, Carrà, De Chirico, De Pisis, Guttuso, Fontana, Burri, Mastroianni, Turcato, Kandisky, at Cézanne sa permanenteng eksibisyon. Sa 2010 binuksan ang pinakabagong pundasyon ng sining ng Roma, isang napapanahong sining at arkitektura ng galeriya na idinisenyo ng kinikilalang Iraqi na arkitektong si Zaha Hadid. Kilala bilang [[MAXXI - Pambansang Museyo ng 21st Century Arts|MAXXI - Pambansang Museo ng Sining ng Ika-21 SIglo]] binabalik nito ang isang sira na lugar na may kapansin-pansin na modernong arkitektura. Nagtatampok ang Maxxi<ref>{{cite web|url=http://www.maxxi.beniculturali.it/english/|title=Maxxi_Museo Nazionale Delle Arti Del Xxi Secolo|publisher=Maxxi.beniculturali.it|accessdate=25 Marso 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100211132529/http://www.maxxi.beniculturali.it/english/|archivedate=11 Pebrero 2010}}</ref> ng campus na nakatuon sa kultura, mga pang-eksperimentong mga laboratoryo sa pananaliksik, palitan sa internasyonal at pag-aaral at pagsasaliksik. Ito ay isa sa pinakaambisyosong modernong proyekto sa arkitektura kasabay ng Auditorium Parco della Musica ni [[Renzo Piano]]<ref>{{cite web|url=http://www.auditorium.com/|title=Auditorium Parco della Musica|publisher=Auditorium.com|accessdate=25 Marso 2010|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100323151419/http://www.auditorium.com/|archivedate=23 Marso 2010}}</ref> at Rome Convention Center, Centro Congressi Italia EUR, sa distrito ng EUR, [[Massimiliano Fuksas]] na magbubukas sa 2016.<ref>{{cite news|last1=Pelati|first1=Manuela|title=Eur spa, Diacetti: «La nuvola di Fuksas sarà completata entro il 2016|url=http://roma.corriere.it/notizie/cronaca/15_settembre_30/eur-spa-diacetti-la-nuvola-fuksas-sara-completata-entro-2016-c4b647de-678d-11e5-9bc4-2d55534839fc.shtml|accessdate=5 Disyembre 2015|work=Corriere della Sera|date=30 Setyembre 2015|language=Italian|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208165359/http://roma.corriere.it/notizie/cronaca/15_settembre_30/eur-spa-diacetti-la-nuvola-fuksas-sara-completata-entro-2016-c4b647de-678d-11e5-9bc4-2d55534839fc.shtml|archivedate=8 Disyembre 2015}}</ref> Tampok sa convention center ang isang malaking translucent na lalagyan sa loob kung saan nasuspinde ang isang estrukturang bakal at teflon na kahawig ng ulap at naglalaman ng mga silid pagpupulong at isang awditoryum na may dalawang piazza na nagbubukas sa kapitbahayan sa magkabilang panig. === Moda === [[Talaksan:Fontana.della.barcaccia.arp.jpg|thumb|[[Via Condotti]]]] Ang Roma ay malawak ding kinikilala bilang isang [[kabesera ng moda]]. Bagaman hindi ganoong kasinghalaga ng Milano, ang Roma ang pang-apat na pinakamahalagang sentro para sa moda sa buong mundo, ayon sa 2009 [[Global Monitor ng Wika|Global Language Monitor]] pagkatapos ng [[Milano]], Bagong York, at Paris, na hinigitan pa ang Londres.<ref>{{cite web|url=http://www.languagemonitor.com/popular-culture/fashion|title=The Global Language Monitor » Fashion|publisher=Languagemonitor.com|date=20 Hulyo 2009|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091101191133/http://www.languagemonitor.com/popular-culture/fashion|archivedate=1 Nobyembre 2009}}</ref> Ang mga pangunahing marangyang brand ng moda at alahas, tulad ng [[Valentino SpA|Valentino]], [[Bulgari]], [[Fendi]],<ref>{{cite web|url=http://www.fendi.com/|title=Fendi|publisher=fendi.com|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100131001741/http://www.fendi.com/|archivedate=31 Enero 2010}}</ref> [[Laura Biagiotti]], [[Brioni (tatak)|Brioni]], at [[Renato Balestra]], ay may punong tanggapan o tinatag sa lungsod. Ang iba pang pangunahing label, tulad ng [[Gucci]], [[Chanel]], [[Prada]], [[Dolce & Gabbana]], [[Armani]], at [[Versace]] ay may boutique sa Roma, pangunahin kasama ang prestihiyoso at marangyang [[Via Condotti|Via dei Condotti]]. === Lutuin === [[Talaksan:Spaghetti_alla_Carbonara.jpg|thumb|''Spaghetti [[Carbonara|alla Carbonara]]'', isang tipikal na Romanong putahe]] [[Talaksan:Concia_di_zucchine.jpg|thumb|Ang ''Concia di zucchine'', isang halimbawa ng lutuing Romano-Hudyo]] Ang lutuin ng Roma ay umunlad sa daang siglo at panahon ng mga pagbabago sa lipunan, kultura, at politika. Ang Roma ay naging pangunahing sentrong gastronomo sa [[Sinaunang Roma|sinaunang Panahon]]. Ang [[sinaunang lutuing Romano]] ay lubos na naimpluwensiyahan ng kultura ng Sinaunang Griyego, at pagkatapos, ang lubos na pagpapalawak ng imperyo ay nagbukas sa mga Romano sa maraming bago, pamprobinsiyang gawi at paraan ng pagluluto. Nang maglaon, sa panahon ng [[Renasimiyento]], ang Roma ay naging kilala bilang isang sentro ng altang lutuin, dahil ang ilan sa pinakamahusay na chef ng panahong iyon ay nagtatrabaho para sa mga papa. Ang isang halimbawa nito ay si [[Bartolomeo Scappi]], na isang chef na nagtatrabaho para kay [[Papa Pio IV|Pio IV]] sa kusina ng Vaticano. Natamo niya ng katanyagan noong 1570 nang mailathala ang kaniyang librong lutuing ''Opera'' ''dell'arte del cucinare''. Nagtala siya sa aklat ng humigit-kumulang na 1000 recipe ng [[Ulam|lutuing]] Renasimiyento at inilarawan ang mga deskarte at kagamitan sa pagluluto, na nagbibigay ng unang kilalang larawan ng isang [[tinidor]].<ref>{{cite book|last=Rolland|first=Jacques|title=The food encyclopedia|url=https://archive.org/details/foodencyclopedia0000roll|publisher=Robert Rose|location=Toronto|year=2006|isbn=0-7788-0150-0|oclc=70176309|page=[https://archive.org/details/foodencyclopedia0000roll/page/273 273]}}</ref> Sa modernong panahon, ang lungsod ay bumuo ng sarili nitong kakaibang lutuin, batay sa mga produkto ng kalapit na [[Romanong Campagna|Campagna]], tulad ng tupa at gulay (madalas gamitin ang mga [[Cynara scolymus|alkatsopas]]).<ref>{{cite book|title=Culinaria Italy|url=https://archive.org/details/culinariaitalypa0000unse_m5x4|first=Claudia|last=Piras|publisher=Culinaria Konemann|year=2000|isbn=3-8290-2901-2|oclc=881159457|page=[https://archive.org/details/culinariaitalypa0000unse_m5x4/page/291 291]}}</ref> Sa kahanay, ang mga Romanong Hudyo - naninirahan na sa lungsod mula pa noong ika-1 siglo BK–ay nagpaunlad ng kanilang sariling lutuin, ang ''cucina giudaico-romanesca''. Kasama sa mga halimbawa ng Romanong lutuin ang "''[[Saltimbocca]] alla Romana''"–isang hati ng karne ng baka, estilong Romano; tinapunan ng hilaw na hamon at sambong at nilagyan ng puting alak at mantikilya; "''[[Carciofi alla romana]]''"–alkatsopas sa estilong Romano; tinanggal ang mga panlabas na dahon, pinalamanan ng menta, bawang, mga tirang tinapay; "''[[Carciofi alla giudia]]''"–mga alkatsopas na pinirito sa langis ng oliba, tipikal ng pagluluto ng Romanong Hudyo; tinanggal ang mga panlabas na dahon, pinalamanan ng menta, bawang, mga tirang tinapay; "''[[Carbonara|Spaghetti alla carbonara]]''"–[[Ispageti|spaghetti]] na may [[bacon]], [[itlog]], at [[pecorino]], at "''[[Niyoki|Gnocchi]] di semolino alla romana'' "–[[semolina]] dumpling, estilong Romano, at marami pang iba.<ref>{{cite book|last=Carnacina|author2=Buonassisi, Vincenzo|first=Luigi|title=Roma in Cucina|publisher=Giunti Martello|location=Milano|year=1975|language=Italian}}</ref> === Pelikula === [[Talaksan:Audrey_Hepburn_and_Gregory_Peck_on_Vespa_in_Roman_Holiday_trailer.jpg|thumb|''[[Roman Holiday]]'' kasama sina [[Audrey Hepburn]] at [[Gregory Peck]], 1953]] Tahanan ang Roma ng [[Cinecittà|mga Estudyo ng Cinecittà]],<ref name="romefile12">{{cite web|url=http://www.romefile.com/culture/cinecitta.php|title=History of Cinecittà Studios in Rome|publisher=Romefile|date=|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501020709/http://www.romefile.com/culture/cinecitta.php|archivedate=1 May 2009}}</ref> ang pinakamalaking pasilidad sa paggawa ng pelikula at telebisyon sa kontinental na Europa at ang sentro ng [[sinehang Italyano]], kung saan marami sa mga pinakamalaking hit sa box office ngayon ang kinukunan. Ang {{Convert|99|acre|ha}} na complex ng estudio na {{Convert|9.0|km|mi}} mula sa gitna ng Roma ay bahagi ng isa sa pinakamalaking pamayanan ng produksiyon sa mundo, pangalawa lamang sa [[Hollywood]], na may higit sa 5,000 propesyonal–mula sa mga tagagawa ng kasuotan ng sinaunang panahon hanggang sa mga espesyalista sa visual effects. Mahigit sa 3,000 produksiyon ang ginawa na rito, mula sa mga kamakailang tampok tulad ng ''[[Ang Passion of the Christ|The Passion of the Christ]]'', ''[[Mga gang ng New York|Gangs of New York]]'', [[Roma (serye sa TV)|HBO's ''Rome'']], ''[[Ang Life Aquatic kasama si Steve Zissou|The Life Aquatic]]'' at ''[[Ang Decameron|Decameron]]'' ni [[Dino De Laurentiis]], hanggang sa mga klasiko sa sinehan tulad ng ''[[Ben-Hur (pelikula ng 1959)|Ben-Hur]]'', ''[[Cleopatra (pelikula ng 1963)|Cleopatra]]'', at ang mga pelikula ni [[Federico Fellini]]. Itinatag noong 1937 ni [[Benito Mussolini]], ang mga estudio ay binobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyadong Kanluranin]] noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig. Noong 1950s, ang Cinecittà ang lokasyon ng paggawa ng pelikula para sa maraming malalaking produksyon ng pelikula sa Amerika, at pagkatapos ay naging estudyong pinakanauugnay kay [[Federico Fellini]]. Ngayon, ang Cinecittà ay ang nag-iisang studio sa buong mundo na may paunang paggawa, produksiyon, at buong pasilidad ng post-production sa iisang lote, na pinapayagan ang mga direktor at prodyuser na maglakad kasama ang kanilang manuskrito at "mag-walkout" nang may isang nakumpletong pelikula.{{Fact|date=Hulyo 2020}} === Wika === [[Talaksan:DM_TI_Claudius_Tiberinus.jpg|thumb|Inskripsiyong [[Wikang Latin|Latin]], [[Pambansang Museong Romano]]]] {{Main|Latin}}Bagaman naiugnay lamang ngayon sa Latin, ang sinaunang Roma ay sa katunayan multilingual. Sa pinakamataas na sinaunang panahon, kabahagi ng mga tribo ng [[Mga Sabino|Sabino]] ang lugar ng Roma ngayon sa mga tribong Latin. Ang wikang Sabino ay isa sa [[Mga wikang italiko|Italikong]] pangkat ng mga sinaunang wikang Italyano, kasama ang Etrusko, na kung saan ay magiging pangunahing wika ng huling tatlong haring namuno sa lungsod hanggang sa itatag ang Republika noong 509 BK. Si Urganilla, o [[Plautia Urgulanilla]], asawa ni Emperador Claudio, ay sinasabing nagsasalita ng Etrusko maraming siglo pagkatapos ng petsang ito, ayon sa entrada ni Suetonius kay Claudio. Gayunpaman ang Latin, sa iba't ibang umuusbong na porma, ay ang pangunahing wikang klasiko na Roma, ngunit dahil ang lungsod ay may mga imigrante, alipin, residente, embahador mula sa maraming bahagi ng mundo, ito rin ay maraming wika. Maraming edukadong Romano ang nagsasalita rin ng Griyego, at mayroong isang malaking Griyego, Siriaco, at Hudyong populasyon sa mga bahagi ng Roma bago pa man ang Imperyo. Ang [[Wikang Latin|Latin]] ay nagbago sa panahon ng Gitnang Kapanahunan tungo sa isang bagong wika, ang "''volgare'' ". Ang huli ay umusbong bilang pagtatagpo ng iba't ibang panrehiyong diyalekto, na dominado ng [[Wikaing Toscano|diyalektong Toscano]], ngunit ang populasyon ng Roma ay nakabuo din ng kanilang sariling [[diyalekto]], ang [[Diyalektong Romanesko|Romanesko]]. Ang ''Romanesco na'' sinalita sa panahon ng Gitnang Kapanahunan ay katulad ng isang diyalekto ng katimugang Italya, napakalapit sa [[wikang Napolitano]] ng [[Campania]]. Ang impluwensiya ng kulturang [[Florencia|Florentino]] sa panahon ng [[renasimiyento]], at higit sa lahat, ang imigrasyon sa Roma ng dalawang magkasunod na Florentinong Papang [[Medici]] ([[Papa Leo X|Leo X]] at [[Papa Clemente VII|Clemente VII]]) ang naging sanhi ng isang pangunahing pagbabago sa diyalekto, na nagsimulang maging mas kawangis ng mga diyalektong Toscano. Ito ay nanatiling higit na nakakubli sa Roma hanggang sa ika-19 na siglo, ngunit pagkatapos ay lumawak sa iba pang mga sona ng [[Lazio]] ([[Civitavecchia]], [[Latina, Lazio|Latina]], at iba pa), mula sa simula ng ika-20 siglo, bunga ng tumataas na populasyon ng Roma at sa pagpapabuti ng mga sistema ng transportasyon. Bilang kahihinatnan ng edukasyon at media tulad ng radyo at telebisyon, ang Romanesko ay naging mas katulad sa karaniwang Italyanong diyalekto. Ang panitikan ng diyalekto sa tradisyonal na anyo ng Romanesko ay kasama ang mga akda ng naturang mga manunulat gaya nina [[Giuseppe Gioachino Belli]] (isa sa pinakamahalagang makatang Italyano sa buo), [[Trilussa]], at [[Cesare Pascarella]]. Ito ay nararapat tandaan kahit na ang Romanesko ay isang "''lingua vernacola''" (wikang bernakular), nangangahulugang sa daang siglo, wala itong nakasulat na anyo ngunit sinalita lamang ito sa populasyon. Ang kontemporaneong Romanesco ay pangunahing kinakatawan ng mga tanyag na artista, tulad nina [[Alberto Sordi]], [[Aldo Fabrizi]], [[Anna Magnani]], [[Si Carlo Verdone|Carlo Verdone]], [[Enrico Montesano]], [[Gigi Proietti]], at [[Nino Manfredi]]. == Palakasan == [[Talaksan:Stadio Olimpico e Stadio dei Marmi.jpg|thumb|Ang [[Stadio Olimpico]], tahanan ng [[AS Roma]] at [[SS Lazio]], ay isa sa pinakamalaki sa Europa, na may kapasidad na higit sa 70,000.<ref>{{cite web|url=http://www.maspostatevilaregina.com/2009/05/05/brief-guide-to-olympic-stadium-of-rome/|title=Brief Guide to Olympic Stadium of Rome &#124; Spostare le Finale da Roma? No! Grazie|publisher=Maspostatevilaregina.com|date=23 Marso 2009|accessdate=30 Enero 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110512172341/http://www.maspostatevilaregina.com/2009/05/05/brief-guide-to-olympic-stadium-of-rome/|archivedate=12 Mayo 2011}}</ref>]] [[Futbol]] ang pinakatanyag na sport sa Roma, tulad ng sa ibang bahagi ng bansa. Ang lungsod ay nagtanghal ng mga huling laro ng [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1934|1934]] at [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1990]]. Ang huli ay isinagawa sa [[Stadio Olimpico]], na tahanang estadio na hinihiram ng kapuwa [[Serie A]] klub na [[SS Lazio]], na itinatag noong 1900, at ang [[AS Roma]], na itinatag noong 1927, na ang ribalan sa [[Derby della Capitale]] ay tanyag na sa kulturang pangkalakasang Romano.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/10/22/first11.derbies/index.html|title=Football First 11: Do or die derbies|publisher=CNN|date=22 Oktubre 2008|accessdate=5 Oktubre 2014|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141017011443/http://edition.cnn.com/2008/SPORT/football/10/22/first11.derbies/index.html|archivedate=17 Oktubre 2014}}</ref> Ang mga manlalaro ng futbol na naglalaro para sa mga koponan na ito na ipinanganak din sa lungsod ay nagiging bantog, tulad nina [[Francesco Totti]] at [[Daniele De Rossi]] (kapuwa para sa AS Roma), at [[Alessandro Nesta]] (para sa SS Lazio). [[Talaksan:Roma_-_Stadio_Olimpico_-_Stadio_dei_Marmi_-_Andrea_-_panoramio.jpg|right|thumb|[[Stadio dei Marmi]]]] Ang Roma ay nagtaghal ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1960]], na lubhang nagtagumpay, gamit ang maraming sinaunang pook tulad ng [[Villa Borghese]] at ang [[mga Paliguan ni Caracalla]] bilang mga pinagdausan. Para sa Palarong Olimpiko maraming mga bagong pasilidad ang itinayo, kapansin-pansin ang bagong malaking Olimpikong Estadio (na kung saan ay pinalaki at binago upang itanghal ang ilang kompetisyon at ang huli sa [[Pandaigdigang Kopa ng Futbol 1990]]), ang [[Stadio Flaminio]], ang Villaggio Olimpico (Pamayanang Olimpiko, nilikha upang itanghal ang mga atleta at muling isinaayos pagkatapos ng mga laro bilang isang distritong pantirahan), ecc. [[Paanyaya ng Roma para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020|Nagpaanyaya]] ang Roma upang maging tahanan ng [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020]] ngunit inatras ito bago ang deadline sa pagtatala ng mga aplikante.<ref name="olympic.org2">{{cite web|url=http://www.olympic.org/media?articleid=138217|title=Media|publisher=Olympic.org|accessdate=15 Setyembre 2011|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111019052200/http://www.olympic.org/media?articleid=138217|archivedate=19 Oktubre 2011}}</ref><ref name="Bladesplace.id.au2">{{cite web|url=http://www.bladesplace.id.au/olympic-games-candidates.html|title=Candidate Cities for Future Olympic Games|publisher=Bladesplace.id.au|accessdate=17 Oktubre 2009|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091012174517/http://www.bladesplace.id.au/olympic-games-candidates.html|archivedate=12 Oktubre 2009}}</ref> Dagdag dito, itinanghal sa Roma ng [[1991 EuroBasket]] at tahanan ng kinikilalang internasyonal na koponan ng basketball na [[Pallacanestro Virtus Roma|Virtus Roma]]. Ang [[rugby]] ay nakakakuha ng mas maraming manlalaro. Hanggang sa 2011 ang [[Stadio Flaminio]] ay ang tahanang estadyo para sa [[pambansang koponan ng unyong rugby ng Italya]], na naglalaro sa [[Anim na Nations Championship|Six Nations Championship]] mula pa noong 2000. Ang koponan ay naglalaro ngayon ng mga laro sa bahay sa Stadio Olimpico sapagkat ang Stadio Flaminio ay nangangailangan ng mga gawaing pagsasaayos upang mapabuti ang kapasidad at kaligtasan nito. Ang Roma ay tahanan ng mga lokal na koponan ng unyong rugby tulad ng [[Rugby Roma Olimpic|Rugby Roma]] (itinatag noong 1930 at nagwagi ng limang kampeonatong Italyano, ang huli noong 1999–2000), [[Unione Rugby Capitolina]], at [[SS Lazio Rugby 1927|SS Lazio 1927]] (sangay ng unyong rugby ng multisport club SS Lazio). Tuwing Mayo, isinasagawa sa Roma ang torneong tennis ng [[ATP World Tour Masters 1000|ATP Masters Series]] sa mga luwad na korte ng [[Foro Italico]]. Ang pagbibisikleta ay popular matapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang katanyagan ay nawawala. Ang Roma ay nagtanghal ng huling bahagi ng [[Giro d'Italia]] nang tatlong beses, noong 1911, 1950, at 2009. Ang Roma ay tahanan din ng iba pang mga koponan sa palakasan, kabilang ang volleyball ([[M. Roma Volley]]), [[Handball ng koponan|handball]], o [[Water polo|waterpolo]]. == Transportasyon == [[Talaksan:Rom_Fiumicino_2011-by-RaBoe-02.jpg|right|thumb|Ang [[Paliparang Leonardo da Vinci–Fiumicino|Paliparang Roma–Fiumicino]] ay ang [[Talaan ng mga pinakaabalang paliparan sa Europa|pang-sampung pinakaabalang paliparan sa Europa]] noong 2016.]] [[Talaksan:Giorcescivitavecchia3.JPG|right|thumb|[[Daungan ng Civitavecchia]]]] Ang Roma ay nasa gitna ng paikot na network ng mga kalsada na halos sumusunod sa mga linya ng mga sinaunang kalsadang Romano na nagsimula sa [[Burol Capitolino]] na iniugnay ang Roma sa imperyo nito. Ngayon ang Roma ay binilog, sa layo na halos {{Convert|10|km|mi|0}} mula sa Capitol, sa pamamagitan ng daang-singsing (ang ''[[Grande Raccordo Anulare]]'' o ''GRA''). Dahil sa lokasyon nito sa gitna ng tangway ng Italya, ang Roma ang punong pusod ng riles para sa gitnang Italya. Ang pangunahing estasyon ng riles ng Roma, ang [[Himpilang Termini ng Roma|Termini]], ay isa sa pinakamalaking estasyon ng riles sa Europa at ang pinakaginagamit sa Italya, na may halos 400 libong manlalakbay na dumadaan araw-araw. Ang pangalawang pinakamalaking estasyon sa lungsod, ang [[Himpilan ng riles ng Tiburtina, Roma|Roma Tiburtina]], ay pinaunlad bilang isang [[High-speed rail sa Italya|high-speed rail]] terminus.<ref>{{Cite web|url=http://eurostar-av.trenitalia.com/it/progetto/stazioni_rinnovate/roma_tiburtina.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061203063001/http://eurostar-av.trenitalia.com/it/progetto/stazioni_rinnovate/roma_tiburtina.html|url-status=dead|archive-date=3 Disyembre 2006|title=Eurostar Italia Alta Velocità|date=3 Disyembre 2006}}</ref> Gaya ng sa madalas na high-speed na tren sa lahat ng pangunahing Italyanong lungsod, ang Roma ay nauugnay gabi-gabi sa pamamagitan ng mga serbisyong 'boat train' sleeper papuntang Sicilia, at sa buong mundo sa pamamagitan ng serbisyong overnight sleeper papuntang Munich at Vienna buhat ng ÖBB Austrian railways. Ang Roma ay pinaglilingkuran ng tatlong paliparan. Ang interkontinental na [[Paliparang Leonardo da Vinci-Fiumicino|Pandaigdigang Panliparang Leonardo da Vinci]], ang punong paliparan ng Italya ay matatagpuan sa loob ng kalapit na [[Fiumicino]], timog-kanluran ng Roma. Ang mas matandang [[Paliparan sa Roma Ciampino|Paliparan ng Roma Ciampino]] ay sabayang paliparang sibilyan at militar. Ito ay karaniwang tinutukoy bilang "Paliparang Ciampino", dahil matatagpuan ito sa tabi ng [[Ciampino]], timog-silangan ng Roma. Ang pangatlong paliparan, ang Paliparang [[Roma-Urbe]], ay isang maliit, mababang trapiko na paliparan na matatagpuan mga {{Convert|6|km|0}} hilaga ng sentro ng lungsod, na humahawak ng karamihan sa helikopter at mga pribadong lipad. Bagaman ang lungsod ay may sariling baryo sa Dagat Mediteraneo ([[Lido di Ostia]]), mayroon lamang itong marina at isang maliit na daungan para sa mga bangka sa pangingisda. Ang pangunahing daungang naglilingkod sa Roma ay ang [[Daungan ng Civitavecchia]], na matatagpuan mga {{Convert|62|km}} hilagang-kanluran ng lungsod.<ref>{{cite web|title=Porti di Roma|url=http://www.port-of-rome.org/|accessdate=6 Marso 2015|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150307140526/http://www.port-of-rome.org/|archivedate=7 Marso 2015}}</ref> == Mga pandaigdigang entidad, samahan, at pakikilahok == [[Talaksan:Food and Agriculture Organization HQ 2008.jpg|thumb|Ang punong-tanggapan ng [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO) sa Roma, Circo Massimo]] [[Talaksan:WFP_Headquarters_in_Rome.jpg|thumb|[[Pandaigdigang Programa sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP)]] Kabilang sa mga [[Mga pandaigdigang lungsod|pandaigdigang lungsod]], ang Roma ay natatangi sa pagkakaroon ng dalawang umiiral na soberanong matatagpuan sa loob ng mga hangganan ng lungsod, ang Banal na Luklukan, na kinakatawan ng Estado ng Lungsod ng Vaticano, at ang mas maliit na [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta|Soberanong Militar ng Malta]]. Ang Vaticano ay isang engklabo ng [[Kabisera|kabeserang lungsod]] ng Italya at isang may kapangyarihan sa pag-aari ng [[Banal na Luklukan]], na siyang Diyosesis ng Roma at ang kataas-taasang pamahalaan ng [[Simbahang Katolika Romana]]. Samakatuwid, ang Roma ay tahanan ng mga banyagang embahada sa gobyerno ng Italya, sa Banal na Luklukan, sa [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta|Orden ng Malta]] at sa ilang organisasyong pangdaigdigan. Maraming mga pandaigdigang [[Mga Kolehiyong Romano|Kolehiyong Romano]] at [[Mga Pontipikal na Unibersidad sa Roma|Pontipikal na Unibersidad]] ang matatagpuan sa Roma. Ang Santo Papa ay ang [[Papa|Obispo ng Roma]] at ang opisyal na lulukan nito ay ang [[Basilika ni San Juan de Letran|Arsobasilika ni San Juan de Letran]] (kung saan ang [[Pangulo ng Pransiya|Pangulo ng Republika ng Pransiya]] ay ''[[ex officio]]'' na "una at nag-iisang [[Kanonigo (pari)|onoraryong kanonigo]]", isang titulo na pinanghahawakan ng mga pinuno ng estado ng Pransiya mula pa kay [[Henry IV ng Pransiya|Haring Henry IV ng Pransiya]]). Ang isa pang pangkat, ang [[Soberanong Ordeng Militar ng Malta]] (SMOM), ay sumilong sa Roma noong 1834, dahil sa pananakop ni [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] sa Malta noong 1798. Kung minsan ay napapabilang ito bilang isang soberanya, ngunit hindi umaangkin sa anumang teritoryo sa Roma o kahit saan man, samakatuwid ay humahantong sa pagtatalo sa aktuwal nitong katayuang soberano. Ang Roma ay ang luklukan ng tinaguriang '''Polo Romano<ref>{{Cite web|url=http://www.parlamento.it/application/xmanager/projects/parlamento/file/repository/affariinternazionali/osservatorio/approfondimenti/PI0093.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143221/http://www.parlamento.it/application/xmanager/projects/parlamento/file/repository/affariinternazionali/osservatorio/approfondimenti/PI0093.pdf|url-status=dead|title=parlamento.it|archivedate=2 Marso 2015}}</ref>''' binubuo ng tatlong pangunahing ahensyang internasyonal ng [[mga Nagkakaisang Bansa]]: [[Organisasyon ng Pagkain at Agrikultura]] (''Food and Agriculture Organization'' o FAO), [[Pandaigdigang Programa sa Pagkain|Pandaigdigang Program sa Pagkain]] (''World Food Programme'' o WFP), at ng [[Pandaigdigang Pondo para sa Kaunlarang Agrikultural]] (''International Fund for Agricultural Development'' o IFAD). Tradisyonal na kasangkot ang Roma sa proseso ng integrasyong pampolitika sa Europa. Ang mga [[Mga Kasunduan ng Unyong Europeo|Kasunduan ng EU]] ay matatagpuan sa [[Palazzo della Farnesina]], ang luklukan ng [[Ministro ng Ugnayang Panlabas (Italya)|Ministro ng Ugnayang Panlabas]], sapagkat ang gobyerno ng Italya ang taguan ng mga kasunduang ito. Noong 1957 ang lungsod ay naging pook ng paglagda ng [[Tratado ng Roma]], na nagtatag ng [[Pamayanang Pang-ekonomikong Europeo]] (na pinalitan ng [[Unyong Europeo]]), at naging pook din sa opisyal na paglagda ng panukalang [[Ang kasunduan sa pagtaguyod ng isang Saligang Batas para sa Europa|Konstitusyong Europeo]] noong Hulyo 2004. Ang Roma ay ang luklukan ng [[Mga Europeong Olimpikong Komite|Lupong Olimpikong Europeo]] at ng [[Kolehiyong Pangdepensa ng NATO]] (''NATO Defense College''). Ang lungsod ay ang lugar kung saan nabuo ang [[Kautusan ng Pandaigdigang Korteng Kriminal]] at ang [[Europeong Kapulungan sa Karapatang Pantao]]. Tahanan din ang lungsod ng iba pang mahahalagang pandaigdigang organisasyon tulad ng [[Pandaigdigang Samahan sa Batas Pangkaunlaran]] (''International Development Law Organization'' o IDLO), ang [[Pandaigdigang Sentro para sa Pag-aaral ng Pagpapanatili at Pagpapanumbalik ng Pagmamay-aring Pangkultura]] (''International Centre for the Study of the Preservation and Restoration of Cultural Property'' o ICCROM), at ang Pandaigdigang Surian para sa Pagkakaisa ng Pribadong Batas (''Internatonal Institute for the Unification of Private Law'' o UNIDROIT). == Mga kinakapatid na lungsod == Ang Roma ay may isang tanging Kapatid na Lungsod at maraming ka-partner na lungsod: === Kapatid na lungsod (''Sister city'') === * {{flagicon|FRA}} [[Paris]], [[Pransiya]] ({{lang-fr|Seule Paris est digne de Rome; seule Rome est digne de Paris}}; {{lang-it|Solo Parigi è degna di Roma; solo Roma è degna di Parigi}}; {{lang-tl|Tanging Paris ang karapat-dapat sa Roma; tanging Roma ang karapat-dapat sa Paris}}).<ref>{{cite web |url=http://www.v1.paris.fr/EN/city_government/international/special_partners.asp |title=International relations: Special partners |work=Portal of the City of Paris |date= |accessdate=2008-11-09 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208155021/http://www.v1.paris.fr/EN/City_government/international/special_partners.ASP |url-status=dead }}</ref> === Katuwang na lungsod === {| cellpadding="10" |- style="vertical-align:top;" | * {{flagicon|Bolivia}} [[Achacachi]], [[Bolivia]].<!--<ref>http://www.liberazione.it/giornale/051129/LB12D6D0.asp - Short newspaper article on the Rome / Achacachi twinning</ref> --> * {{flagicon|Algeria}} [[Algiers]], [[Algeria|Alherya]]. * {{flagicon|People's Republic of China}} [[Beijing]], [[People's Republic of China|Tsina]].<ref>{{cite web|url=http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|title=Sister Cities|publisher=Beijing Municipal Government|accessdate=2009-06-23|archive-date=2012-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818133858/http://www.ebeijing.gov.cn/Sister_Cities/Sister_City/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=6587&document_type_id=5&document_id=16467&portlet_id=14974 |title=Le jumelage avec Rome |accessdate=2008-07-09 |publisher=Municipalité de Paris |language=French |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216141833/http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=6587&document_type_id=5&document_id=16467&portlet_id=14974 |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Serbia}} [[Belgrade]], [[Serbia]]. * {{flagicon|Brazil}} [[Brasília]], [[Brazil]]. * {{flagicon|Egypt}} [[Cairo]], [[Ehipto]]. || || * {{flagicon|United States}} [[Cincinnati]], [[Estados Unidos]]. * {{flagicon|UKR}} [[Kiev]], [[Ukraine|Ukranya]]. * {{flagicon|UK}} [[London|Londres]], [[United Kingdom]] * {{flagicon|Spain}} [[Madrid]], [[Espanya]]<ref name="hermanadas">{{cite web | title = Mapa Mundi de las ciudades hermanadas | publisher = Ayuntamiento de Madrid | url = http://www.munimadrid.es/portal/site/munimadrid/menuitem.dbd5147a4ba1b0aa7d245f019fc08a0c/?vgnextoid=4e84399a03003110VgnVCM2000000c205a0aRCRD&vgnextchannel=4e98823d3a37a010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD&vgnextfmt=especial1&idContenido=1da69a4192b5b010VgnVCM100000d90ca8c0RCRD}}</ref> * {{flagicon|Spain}} [[Marbella]], [[Espanya]]. * {{flagicon|Canada}} [[Montreal]], [[Canada]]. || || * {{flagicon|United States}} [[New York City]], [[Estados Unidos]].<ref>{{cite web |title=NYC's Sister Cities |publisher=Sister City Program of the City of New York |year=2006 |url=http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |accessdate=2008-09-01 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521052322/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[Plovdiv]], [[Bulgaria]]. * {{flagicon|South Korea}} [[Seoul]], [[South Korea|Timog Korea]]. * {{flagicon|Australia}} [[Sydney]], [[Australia]]. * {{flagicon|Albania}} [[Tirana]], [[Albania]].<ref name="International relations">{{cite web |url=http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |title=Twinning Cities: International Relations |accessdate=2009-06-23 |work=Municipality of Tirana |publisher=www.tirana.gov.al |format=PDF |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216035358/http://www.tirana.gov.al/common/images/International%20Relations.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>Twinning Cities: International Relations. Municipality of Tirana. www.tirana.gov.al. Nakuha noong 2008-01-25.</ref> * {{flagicon|JPN}} [[Tokyo]], [[Japan|Hapon]]. || * {{flagicon|BEL}} [[Tongeren]], [[Belgium|Belhika]]. * {{flagicon|Tunisia}} [[Tunis]], [[Tunisia]]<ref name="Tunis">{{cite web|url=http://www.commune-tunis.gov.tn/fr/mairie_cooperation1.htm|title=Cooperation Internationale|publisher=© 2003-2009 City of Tunis Portal|language=French|accessdate=2009-07-31|archive-date=2008-05-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080508191341/http://www.commune-tunis.gov.tn/fr/mairie_cooperation1.htm|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|PAK}} [[Multan]], [[Pakistan]]<ref>http://www.thenews.com.pk/daily_detail.asp?id=145013{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} ==Tala== {{notelist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} == Bibliograpiya == {{refbegin|30em}} * {{cite book|last=Bertarelli|first=Luigi Vittorio|title=Guida d'Italia|volume=IV|year=1925|publisher=CTI|location=Rome|oclc=552570307|language=it|ref=harv}} * {{Cite book|last=Brilliant|first=Richard|year=2006|title=Roman Art. An American's View|publisher=Di Renzo Editore|location=Rome|isbn=978-88-8323-085-1}} * {{Cite book|last=Coarelli|first=Filippo|title=Guida archeologica di Roma|publisher=Arnoldo Mondadori Editore|year=1984|language=Italian|location=Milano}} * {{cite journal|last1=De Muro|first1=Pasquale|last2=Monni|first2=Salvatore|last3=Tridico|first3=Pasquale|title=Knowledge-Based Economy and Social Exclusion: Shadow and Light in the Roman Socio-Economic Model|journal=International Journal of Urban and Regional Research|volume=35|issue=6|year=2011|pages=1212–1238|issn=0309-1317|doi=10.1111/j.1468-2427.2010.00993.x}} * {{Cite book|title=Rome – Eyewitness Travel|publisher=DK|year=2006|isbn=978-1-4053-1090-1}} * {{Cite book|last=Hughes|first=Robert|year=2011|title=Rome|volume=|publisher=Weidenfeld & Nicolson|location=}} * {{cite book|last1=Kinder|first1=Hermann|last2=Hilgemann|first2=Werner|title=Dtv-Atlas zur Weltgeschichte|volume=1|publisher=Dtv|year=1964|oclc=887765673|language=de|ref=harv}} * {{Cite book|last=Lucentini|first=Mario|year=2002|title=La Grande Guida di Roma|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|isbn=978-88-8289-053-7|language=Italian}} * {{Cite book|last=Rendina|first=Mario|year=2007|title=Roma ieri, oggi, domani|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|language=Italian}} * {{Cite book|last=Spoto|first=Salvatore|year=1999|title=Roma Esoterica|publisher=Newton & Compton Editori|location=Rome|isbn=978-88-8289-265-4|language=Italian}} {{refend}} == Mga kawing panlabas == {{commons|Roma}} *{{wikivoyage|it:Roma|Roma}} {{it icon}} *{{osmrelation-inline|41485}} *[http://wikitravel.org/it/Roma Wikitravel - Roma] {{it icon}} * {{Official website}} {{it icon}} {{Authority control}} {{Kalakhang Lungsod ng Roma Capital}} {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon|state=expanded}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Lungsod ng Roma| ]] [[Kategorya:Kabisera sa Europa|Roma]] [[Kategorya:Italya]] 4of5exqpvp9vz8kct7efier0b66gcmi 0 8261 2238520 2190433 2026-11-02T11:23:05Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238520 wikitext text/x-wiki {{Redirect|Milan|lalawigan|Lalawigan ng Milano|ibang gamit|Milano (paglilinaw)}}{{Infobox settlement|name=Milan|official_name=Comune di Milano|native_name={{native name|it|Milano}}|settlement_type=''[[Comune]]''|image_skyline=Milan.Proper.Wikipedia.Image.png|image_caption='''Paikot pakanan mula sa itaas''': [[Porta Nuova (Milan)|Porta Nuova]]; [[Kastilyong Sforza]]; [[La Scala]]; [[Galleria Vittorio Emanuele II]]; [[Estasyon ng tren ng Milano Centrale]]; [[Porta Sempione|Arko ng Kapayapaan]]; at [[Katedral ng Milan]]|image_map=|pushpin_label_position=right|subdivision_type=Country|subdivision_name={{flag|Italy}}|subdivision_type2=[[Mga rehiyon ng Italya|Rehiyon]]|subdivision_name2={{flag|Lombardy}}|subdivision_type3=[[Mga kalakhang lungsod ng Italya|Kalakhang lungsod]]|subdivision_name3={{flagicon|Metropolitan City of Milan}} [[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|government_footnotes=|government_type=[[Mayor-council government|Strong Mayor–Council]]|leader_title2=Lehislatura|leader_name2=[[City Council of Milan|Milan City Council]]|leader_title1=[[Alkalde ng Milan|Alkalde]]|leader_name1=[[Giuseppe Sala]] ([[Green Europe|EV]])|elevation_footnotes=|elevation_m=120|unit_pref=Metriko|area_total_km2=181.76|population_total=1371498|population_footnotes=<ref>{{cite web |title=Resident Population on 1st January: All Municipalities |url=http://dati.istat.it/Index.aspx?QueryId=19101&lang=en# |website=I.Stat |publisher=OECD |access-date=24 July 2022}}</ref>|population_metro=4,336,121|population_metro_footnotes=<ref name="Eurostat-metros">{{cite web |title=Database |url=http://ec.europa.eu/eurostat/data/database |website=ec.europa.eu |publisher=[[Eurostat]] |access-date=8 January 2020 |archive-date=16 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150916162155/http://ec.europa.eu/eurostat/data/database |url-status=live }} click General and regional statistics / Regional statistics by typology / Metropolitan regions / Demography statistics by metropolitan regions / Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions (met_pjanaggr3)</ref>|population_as_of=Enero 1, 2022|population_density_km2=auto|population_demonym=Milanese<br />Meneghino<ref>In reference to the [[Meneghino]] mask.</ref>|timezone1=[[Central European Time|CET]]|utc_offset1=+1|timezone1_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset1_DST=+2|telephone=|postalcode=|website=[https://www.comune.milano.it/ www.comune.milano.it]|coordinates={{coord|45|28|01|N|09|11|24|E|display=inline,title}}|module={{infobox mapframe|zoom=5}}|footnotes=Click on the map for a fullscreen view|imagesize=|image_alt=|image_flag=Flag of Milan.svg|image_shield=CoA Città di Milano.svg|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy#Italy Lombardy#Europe|pushpin_relief=yes|pushpin_map_alt=|coordinates_footnotes=|twin1=|twin1_country=|postal_code=20121–20162|area_code=0039 02}} Ang '''Milan''' ({{lang-it|Milano}}) ay isang [[lungsod]] sa [[Italya]] at [[kabisera]] ng rehiyon ng [[Lombardia]] at ng [[Kalakhang Lungsod ng Milan]]. Ang loob ng lungsod ay may populasyong kulang-kulang na 1,315,000; ang lungsod at kalakhan nito ay ang ikalawang pinakamalaki sa Italya (sumunod sa Kalakhang [[Roma]]), at ang populasyon ng lalawigan ng Milan ay 3,123,205.<ref>http://www.demographia.com/db-worldua.pdf</ref> Itinatag noong bandang 590 BK<ref name="cronologia">{{Cite web |title=Cronologia di Milano dalla fondazione fino al 150 d.C. |url=http://www.storiadimilano.it/cron/finoal150.htm |access-date=11 July 2018 |language=it}}</ref> ng isang tribong [[Mga Selta|Selta]], ang Milan ay [[Pananakop ng mga Romano sa Italya|nasakop]] ng mga [[Sinaunang Roma|Romano]] noong 222 BK, na [[Latinisasyon ng mga pangalan|nag-Latinisa]] ng pangalan ng lungsod sa [[Mediolanum]]<ref name="cronologia" /><ref name="Tellier">{{Cite book |last=Tellier |first=Luc-Normand |url=https://archive.org/details/urbanworldhistor00tell |title=Urban World History |publisher=Press de l'Université du Québec |year=2009 |isbn=978-2-7605-1588-8 |location=Québec |page=[https://archive.org/details/urbanworldhistor00tell/page/n289 274] |url-access=limited}}</ref> at ginawa itong kabesera ng [[Kanlurang Imperyong Romano]].<ref>{{Cite web |date=24 November 2018 |title=Quando Milano era capitale dell'Impero |url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/18_novembre_24/quando-milano-era-capitale-dell-impero-2f798e3a-efb4-11e8-bbf1-7b061d972f8e.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609204752/https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/18_novembre_24/quando-milano-era-capitale-dell-impero-2f798e3a-efb4-11e8-bbf1-7b061d972f8e.shtml |archive-date=9 June 2023 |access-date=14 September 2023 |website=[[Corriere della Sera]]}}</ref> Noong huling bahagi ng panahong Medyebal, ang mayamang [[Dukado ng Milan]] ay isa sa mga pinakadakilang puwersa sa likod ng [[Renasimiyento|Renasimyento]].<ref name=":0">{{Cite book |last=Scott |first=Tom |title=The City-State in Europe, 1000–1600: Hinterland, Territory, Region |publisher=OUP Oxford |year=2012 |isbn=978-0199274604 |pages=17}}</ref><ref>{{Cite web |last=kuneo_Cav |date=20 May 2019 |title=Storia del ducato di Milano: dai Visconti ai Sforza |url=https://www.cavalleriasanmaurizio.com/storia-del-ducato-di-milano/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204929/https://www.cavalleriasanmaurizio.com/storia-del-ducato-di-milano/ |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Cavalleria San Maurizio |language=it-IT}}</ref> Bilang isang pangunahing sentro ng [[Kaliwanagang Italyano]] noong [[Makabagong kasaysayan|unang bahagi ng panahong modernong]], ang kultural at pampolitikang pakikibaka ng Milan laban sa dominasyong [[Imperyong Austriano|Austriako]] ay mahalaga sa muling pag-iisa ng [[Kaharian ng Italya]]. Mula noong ika-19 na siglo pataas, pinangunahan ng Milan ang pag-unlad ng industriya at pananalapi ng Italya.<ref>{{Cite web |date=23 November 2018 |title=Milan – story of a business capital of Europe |url=https://www.italianbusinesstips.com/milan-story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204930/https://www.italianbusinesstips.com/milan-story/ |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Italian Business Tips |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Milan {{!}} History, Population, Climate, & Facts |url=https://www.britannica.com/place/Milan-Italy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204926/https://www.britannica.com/place/Milan-Italy |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> Ang Milan ay itinuturing na kabesera ng ekonomiya ng Italya,<ref>{{Cite web |date=24 November 2018 |title=Quando Milano era capitale dell'Impero |url=https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/18_novembre_24/quando-milano-era-capitale-dell-impero-2f798e3a-efb4-11e8-bbf1-7b061d972f8e.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609204752/https://milano.corriere.it/notizie/cronaca/18_novembre_24/quando-milano-era-capitale-dell-impero-2f798e3a-efb4-11e8-bbf1-7b061d972f8e.shtml |archive-date=9 June 2023 |access-date=14 September 2023 |website=[[Corriere della Sera]]}}</ref> at isang pangunahing internasyonal na sentro ng industriya, pananalapi,<ref>{{Cite web |last=kuneo_Cav |date=20 May 2019 |title=Storia del ducato di Milano: dai Visconti ai Sforza |url=https://www.cavalleriasanmaurizio.com/storia-del-ducato-di-milano/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204929/https://www.cavalleriasanmaurizio.com/storia-del-ducato-di-milano/ |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Cavalleria San Maurizio |language=it-IT}}</ref> agham,<ref>{{Cite web |date=23 November 2018 |title=Milan – story of a business capital of Europe |url=https://www.italianbusinesstips.com/milan-story/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204930/https://www.italianbusinesstips.com/milan-story/ |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Italian Business Tips |language=en-US}}</ref> komunikasyon, moda, sining, at turismo. {{Magmula noong|2024}}, Ang Milan kasama ang [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] ay ang ikalabing-isang lungsod sa mundo para sa bilang ng mga milyonaryong residente (115,000). Ito ay kinumpirma ng isang ulat ng Henley & Partners noong 2024. Ang Milan ay inuri bilang isang "Alpha" na lungsod ng [[Globalization and World Cities Research Network]].<ref>{{Cite web |title=Milan {{!}} History, Population, Climate, & Facts |url=https://www.britannica.com/place/Milan-Italy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027204926/https://www.britannica.com/place/Milan-Italy |archive-date=27 October 2021 |access-date=27 October 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en}}</ref> Ang distrito ng negosyo ng Milan ay luklukan ng [[Borsa Italiana]], ang pangunahing bolsa ng Italya (bahagi ng konsorsriyong [[Euronext]], ang [[Talaan ng mga pangunahong bolsa|pang-anim na pinakamalaki]] sa mundo ayon sa kapitalisasyon ng merkado) at ang punong-himpilan ng maraming pambansang korporasyon, kabilang ang walong [[Talaan ng mga pinakamalaking kompanya sa Italya|Fortune 500 Europe]] na kompanya.<ref>{{Cite web |title=Fortune 500 Europe 2023 |url=https://fortune.com/europe/ranking/fortune500-europe/search/?fg500_country=Italy |access-date=2024-08-20 |website=Fortune |language=en}}</ref> {{Magmula noong|2023}}, ang Milan at ang [[Kalakhang Lungsod ng Milan|espesyal na kalakhang awtoridad]] nito ay may pinakamalaking GDP at pinakamataas na GDP kada tao sa lahat ng lalawigan ng Italya.<ref>{{Cite web |title=Conti economici territoriali - Anni 2021-2023 |url=https://www.istat.it/wp-content/uploads/2025/01/REPORT-CONTI-TERRITORIALI_Anni-2021-2023.pdf |access-date=15 November 2025 |website=www.istat.it |publisher=[[Istat]] |page=7 |language=Italian}}</ref> == Tingnan din == * [[AC Milan]] * [[Inter Milan]] == Mga sanggunian == {{reflist}} {{stub|Italya}}{{Lalawigan ng Milan}} [[Kategorya:Milan| ]] [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy|Milano]] h2ha3xc7dippjfoomwp3fl26bx66a4j 4 9923 2238460 2237984 2026-11-02T02:59:50Z Ryomaandres 8044 /* Supnayan ng mga napiling Alam ba ninyo? */ 2238460 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyo?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsiyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> ===Nobyembre 2026=== *...na ang ugnayan sa '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Banal na Luklukan]]''' at '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Italya]]''' ng Pilipinas ay mahalaga dahil sa katangiang [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]] nito? *...na sa etimolohiya, ang '''[[Hebei]]''' ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng [[mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa '''[[Kapatagang Hilagang Tsina]]'''? === Oktubre 2026 === *...na ang unang paghaharap ng magiging isa sa pinakamainit na '''[[Derby della Madonnina|ribalan]]''' sa '''[[futbol sa Italya]]''' ay isinagawa ng '''[[AC Milan]]''' at '''[[Inter Milan]]''' sa '''[[Chiasso]]''', '''[[Ticino]]''', [[Suwisa]]? *...na nagsagawa ng seremonyang '''''[[adventus (seremonya)|adventus]]''''' si [[Dakilang Constantino]] bilang isang pagpapahayag ng kaniyang tagumpay laban kay '''[[Majencio]]''' sa '''[[Labanan sa Tulay Milvio]]''' *...na ipinatawag ng mga awtoridad sa [[Mosku]] ang makatang si '''[[Alexander Pushkin]]''' matapos matagpuan ang kopya ng kaniyang tulang ''[[Oda sa Kalayaan (tula)|Oda sa Kalayaan]]'' sa mga gamit ng mga rebelde ng '''[[Aklasang Desembrista]]'''? *...na ang kompanyang [[kayo]] na '''[[Grupong Marzotto]]''' ay nagmula sa [[comune|bayan]] ng '''[[Valdagno]]'''? *...na iminodelo ni '''[[Anthony Constantino]]''' ang mga [[barong Tagalog|barong]] na idinisenyo ni '''[[Francis Libiran]]''' na isinuot ng mga atleta ng '''[[Pilipinas sa Palarong Olimpiko|Koponan ng Pilipinas]]''' para sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2024]]? *...na ang [[Paghahating Kanluranin]] ay naging pagkakataong magtatag ng isang '''[[Pamantasan ng Heidelberg|pamantasan]]''' sa '''[[Heidelberg]]''' kahit na hindi ito isang malaking lungsod? *...na [[Dulas ng politiko|nadulas]] ang isang politikong [[Polonya|Polako]], binanggit na may bansang '''[[San Escobar]]'''? *...na bukod sa kabilang sa mga [[comune|bayang]] Italyano na may dalawang titik lamang sa pangalan, ang '''[[Vo']]''' ay ang isa sa naging unang sentro ng [[pandemya ng COVID-19 sa Europa]]? *...na ang kompanyang moda na '''[[Comme des Garçons]]''' ay nagsimula sa [[Hapon]]? *...na ang '''[[ribalang Ateneo–La Salle]]''', na nagsimula sa [[basketball]], ay kumalat kalaunan sa '''[[Ribalang pang-unibersidad at pangkolehiyo|ribalang pampaaralan]]''' sa iba pang sport at sa mga larangang akademiko? *...na ang '''[[diyalektika]]''' ay pinaunlad ng mga '''[[Pilosopiyang Aleman|pilosopong Aleman]]''' gaya nina [[Immanuel Kant|Kant]], [[Hegel]], at [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]]? *...na ilan sa mga simulain ng mga '''[[robot]]''' ay mula sa mga mitolohikong paglalarawan ng mga artipisyal na tao gaya ng '''[[Galatea (mitolohikal na estatwa)|Galatea]]''', '''[[Talos (mito)|Talos]]''', at '''[[automaton]]'''? *...na itinutulak ng '''[[Advocates of Science and Technology for the People|AGHAM]]''' ang hustisya hinggil sa pagkamatay ni Dr. '''[[Leonard Co]]'''? *...na ang isa sa mga pinakamamainit na [[Mga derby ng futbol ng Italya|derby]] sa '''[[Sistema ng ligang futbol ng Italya|Italyanong futbol]]''', ang '''[[Ribalang Juventus FC–SSC Napoli|ribalang]]''' '''[[Juventus FC]]''' at '''[[SSC Napoli]]''', ay sumasalamin sa mga tunggalian ng '''[[Hilagang Italya|Hilaga]]''' at [[Katimugang Italya]]? *...na ang adbokasiya ni [[Miss USA 2022]] '''[[Morgan Romano]]''' ay ang pagtataguyod ng '''[[Kababaihan sa STEM|kababaihan]]''' sa larangan ng '''[[Siyensiya, teknolohiya, inhenyeriya, at matematika|STEM]]'''? *...na ang '''[[Noli, Liguria|Noli]]''' ang luklukan ng '''[[Republika ng Noli]]''', isa sa mga '''[[mga republikang pandagat|republikang pandagat]]'''? *...na ang lumang estrukturang '''[[Gusaling First United]]''' sa [[Kalye Escolta]] ay napapanatili sa pamamagitan ng '''[[mapang-angkop na muling paggamit]]'''? *...na ang '''[[Bantayog ni Bonifacio]]''' ay pinagpupugayan bilang isa sa pinakamahusay na monumento sa buong mundo? === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril 2026 === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] dx0wjdla6aq7dwwd3m5pwq0pdbv1qt2 2238461 2238460 2026-11-02T03:00:16Z Ryomaandres 8044 /* Supnayan ng mga napiling Alam ba ninyo? */ 2238461 wikitext text/x-wiki {{ABNkahon}} Ito ang mga huling bagong artikulo sa [[Wikipedia]] na napili sa [[Unang Pahina]] bilang bahagi ng ''[[Template:UnangPahinaAlam|Alam ba ninyo?]]'' Tingnan ang [[Special:Newpages|mga bagong pahina]] para sa kumpletong tala ng mga bagong pahina. May sinusunod na panuntunan ang Wikipediang Tagalog hinggil sa pagdagdag sa "Alam ba ninyo?", subalit maaaring magdagdag ang kahit sino basta ba susundin ang panuntunan na ito. Maaari mong ilagay o idagdag ang iyong mungkahing '''paksa''' (ito ang pangalan ng pahina o ang pamagat ng artikulo) at '''pamukaw na tanong''' sa '''''[[Wikipedia:Paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo|paghahanda at mga mungkahi para sa Alam Ba Ninyo?]]''''' ng mga maaaring gamitin para sa "Alam ba ninyo?". Doon sa handaang iyon kumuha ng pamalit na pangkat para sa ''Unang Pahina''. Basahin sa ibaba kung ilan ang dapat na laman ng bawat pangkat. Pero, ''inuulit po lamang'', na pakibasa muna ang mga hakbang at panuntunan na nasa ibaba bago ito gawin. O, kaya maaaring magmungkahi muna kayo sa ''[[Usapang Wikipedia:Mga huling idinagdag|Usapan hinggil sa mungkahi at paghahanda para sa Alam Ba Ninyo?]]''. ==Mga hakbang at panuntunan== Ito hakbang at panuntunan sa pagdagdag ng paksa sa "Alam ba ninyo?": ====Unang hakbang: Pumili==== *Tumingin ng mga bagong pahina sa [[Special:Newpages|Natatangi: Mga Bagong Pahina]] (o ''[[Special:Newpages]]'') para maidagdag. *Dapat na may '''sanggunian''' ang artikulo o lathalain. Kung wala pa, pakihanapan at pakilagyan. *Bilang tulong at ambag sa Tagalog na Wikipedia, pumili o magsulat po sana ng artikulong hindi bababa sa '''3,000''' titik o karakter (mga 4 ''kilobyte'') ang nilalaman ng katawan ng artikulo hindi kabilang ang pamagat o pangalan ng pahina, mga pamagat ng seksiyon, mga titik na nasa sanggunian, kawing na panlabas, mga kapsyon ng larawan, mga kahon ng impormasyon (''infobox''), talaan, tabla, kategorya, at mga katulad. Isa lamang pong '''''mungkahi''''' at '''''panukala''''' ang mga ito para sa kapakanan ng mga mambabasa at tagagamit ng Tagalog na Wikipedia. Maaari mong bilangin ang mga nilalamang titik ng iyong artikulo sa pamamagitan ng pagkopya nito patungo sa isang pahinang pandokumento ng ''[[Microsoft Windows|Microsoft Word]]'' sa tulong ng ''Tools'' (kasangkapang-kagamitan) kung saan matatagpuan ang ''word count'' o pambilang. Maaari ka ring gumamit ng ibang programa na [[pangkompyuter]], kung ibig. Sa ibang paraan ng pagpapaliwanag: mas mainam ang mahigit sa isang '''dangkal''' na haba ng lathalain kaysa ''kalahating dangkal'' lamang. Mas lalong nakaaangat ang lampas pa sa dalawang dangkal. *Kung minsan, maaari pa rin kayong makakita ng maiikling artikulo sa "Alam ba ninyo?", depende sa bilang ng mga kandidato sa loob ng isang panahon. Sa kasong iyon, hinihiling po na tumulong kayo sa pagpapahaba, pagpapalawig, at pagpapaunlad ng artikulo hanggang sa maabot o malampasan ang hinihinging bilang, maging ang kalidad. Lalo na kung [[:Category:Stub|usbong]] (''[[:Category:Stub|stub]]'') pa ito. Ngunit talaga pong higit na mas mainam kung umabot na sa bilang at pamantayan ang artikulo bago ito mailagay dito sa ''Alam Ba Ninyo?'' dahil mas nakatutulong na sa tagabasa. *Dapat na nakapupukaw ng pansin ang '''pamukaw na tanong''' na gagamitin (tingnan ang mga halimbawang nasa supnayan na nasa ibaba). *Hindi isang pangkalahatang seksiyon ng tribya (''trivia'') ang "Alam ba ninyo?". *Ninumungkahi na dapat nasa loob ng nakaraang 30 araw (isang buwan) ng [[Special:Newpages|Mga Bagong Pahina]] ang artikulo na idadagdag. Hindi mahigpit ang pagsasali ng lahok sa "Alam ba ninyo?" ayon sa tagal ng pagkakalikha nito basta't hindi ito nauulit. *Nasa artikulo dapat ang binanggit sa "Alam ba ninyo?" *Kung minsan, maaaring '''muling mapili''' ang isang lumang artikulo, lalo na kung napalawig ito ng may ikatlong ulit ang haba (''mungkahi'') o higit pa, at may kahalagahan at nakapupukaw ng isipan ang mga nadagdag na kaalamang maipapamahagi nito sa mambabasa. ====Ikalawang hakbang: Ilagay ang lahok sa Padron ng "Alam ba ninyo?"==== *Kapag handa ka nang idagdag ang lahok, idagdag ito sa [[Padron:Unang Pahina/Alam ba ninyo]]. Sa pangkalahatan, nakalimita lamang sa mula '''TATLO''' hanggang '''LIMANG''' (5) paksa, ngunit kung anumang kaso maaaring mahigit dito ngunit hindi lalampas sa '''WALO''' (8). Siguraduhin lamang na susukat ito sa pahina noong mga panahong iyon. Gamitin ang inyong ''sintido kumon'' o "karaniwang kaisipan". *Kailangang may larawan ang isa sa mga lahok at ipahawatig na ito ay nakalarawan sa pamamagitan ng paglalagay ng teksto ito na naka panaklong – (''nakalarawan''). Nasa 100px lamang ang laki ng larawan. *Dapat naka-<nowiki>'''BOLD'''</nowiki> (<nowiki>'''MAKAKAPAL ANG MGA TITIK'''</nowiki>) ng titulo ng bagong dinagdag na paksa sa "Alam ba ninyo?" ====Ikatlong hakbang: Maglagay ng tag sa usapang pahina==== *Pagkatapos ilagay ang lahok, lagyan ng ''tag'' o tatakan ng {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan]]}} ang pahina ng usapan ng artikulo bilang rekord. :Halimbawa: <tt><nowiki>{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}</nowiki></tt> ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan|Setyembre 3|2007}}. ====Ikaapat na hakbang: Magpadala na abiso sa lumikha. Opsiyonal kung sariling-gawa==== *Bukod sa itaas, maaari mong padalhan ng isang mensahe ang may-akda o nagsimula ng artikulo sa pamamagitan ng paggamit ng suleras na ito: <tt><nowiki>{{subst:AlamBaNinyoUsapan2|Abril 3|2008|Pangalan ng artikulo}} --~~~~</nowiki></tt> (nagmula sa: {{[[Suleras:AlamBaNinyoUsapan2]]}}), upang maipagbigay-alam sa may-akda ang pagkakapili ng kaniyang artikulo. Kung sakaling wala pang panagutan ang nag-ambag ng artikulo, ipadala pa rin ang mensahe upang mahikayat siyang gumawa ng sariling akawnt. Huwag mong kalimutang lumagda sa pahina ng usapan ng pinagbigyan ng mensahe. Ganito ang mababasa ng pinadalhan ng mensahe: ::{{Suleras:AlamBaNinyoUsapan2|Marso 30|2008}} *Opsyonal ito kung artikulo mo ang nilalahok mo. ====Ikalimang hakbang: Idagdag ang naidagdag sa supnayan==== *Idagdag dito sa '''supnayan''' sa ibaba ang mga paksang tinanggal (ayon sa petsa: buwan at taon) - ''dahil nagamit na'' - para sa "Alam ba ninyo?". Pakiusap, maglagay ng patlang o puwang sa pagitan ng bawat pangungusap. *Nilalagay na sa '''mga sinupan''' (ayon sa taon; nasa ibaba, sa gawing kanan) ang mga dating nasupnay dito sa ibaba kapag tapos na ang kasalukuyang taon, o kung masyado nang mahaba ang tala ng supnayan sa ibaba. == Supnayan ng mga napiling ''Alam ba ninyo?'' == <!--SIMULA NG KAHONG SINUPAN (ARKIBO)--> {| class="infobox plainlinks" style="width:238px; background:#addfad; border:1px solid #4F7942; -moz-border-radius:8px;" | style="padding-top:4px; text-align:center;"| [[file:Replacement filing cabinet.svg|center|30px|]] [[/Sinupan 2025|2025]] · [[/Sinupan 2024|2024]] · [[/Sinupan 2023|2023]] · [[/Sinupan 2022|2022]] · [[/Sinupan 2021|2021]] · [[/Sinupan 2020|2020]] · [[/Sinupan 2019|2019]] · [[/Sinupan 2018|2018]] · [[/Sinupan 2017|2017]] · [[/Sinupan 2015|2015]] · [[/Sinupan 2014|2014]] · [[/Sinupan 2013|2013]] · [[/Sinupan 2012|2012]] · [[/Sinupan 2011|2011]] · [[/Sinupan 2010|2010]] · [[/Sinupan 2009|2009]] · [[/Sinupan 2008|2008]] · [[/Sinupan 2007|2007]] · [[/Sinupan 2006|2006]] · [[/Sinupan 2005|2005]] <!---{{Archive list long}}----> |}<!--TAPOS NG KAHONG SINUPAN--> '''''Alam ba ninyo...''''' <!--SA IBABA NITO IDAGDAG ANG MGA KADARAAN LAMANG NA MGA PANG-ALAM BA NINYO! SALAMAT PO--> ===Nobyembre 2026=== *...na ang ugnayan sa '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Banal na Luklukan]]''' at '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Italya]]''' ng Pilipinas ay mahalaga dahil sa katangiang [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]] nito? *...na sa etimolohiya, ang '''[[Hebei]]''' ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng [[mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa '''[[Kapatagang Hilagang Tsina]]'''? === Oktubre 2026 === *...na ang unang paghaharap ng magiging isa sa pinakamainit na '''[[Derby della Madonnina|ribalan]]''' sa '''[[futbol sa Italya]]''' ay isinagawa ng '''[[AC Milan]]''' at '''[[Inter Milan]]''' sa '''[[Chiasso]]''', '''[[Ticino]]''', [[Suwisa]]? *...na nagsagawa ng seremonyang '''''[[adventus (seremonya)|adventus]]''''' si [[Dakilang Constantino]] bilang isang pagpapahayag ng kaniyang tagumpay laban kay '''[[Majencio]]''' sa '''[[Labanan sa Tulay Milvio]]''' *...na ipinatawag ng mga awtoridad sa [[Mosku]] ang makatang si '''[[Alexander Pushkin]]''' matapos matagpuan ang kopya ng kaniyang tulang ''[[Oda sa Kalayaan (tula)|Oda sa Kalayaan]]'' sa mga gamit ng mga rebelde ng '''[[Aklasang Desembrista]]'''? *...na ang kompanyang [[kayo]] na '''[[Grupong Marzotto]]''' ay nagmula sa [[comune|bayan]] ng '''[[Valdagno]]'''? *...na iminodelo ni '''[[Anthony Constantino]]''' ang mga [[barong Tagalog|barong]] na idinisenyo ni '''[[Francis Libiran]]''' na isinuot ng mga atleta ng '''[[Pilipinas sa Palarong Olimpiko|Koponan ng Pilipinas]]''' para sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2024]]? *...na ang [[Paghahating Kanluranin]] ay naging pagkakataong magtatag ng isang '''[[Pamantasan ng Heidelberg|pamantasan]]''' sa '''[[Heidelberg]]''' kahit na hindi ito isang malaking lungsod? *...na [[Dulas ng politiko|nadulas]] ang isang politikong [[Polonya|Polako]], binanggit na may bansang '''[[San Escobar]]'''? *...na bukod sa kabilang sa mga [[comune|bayang]] Italyano na may dalawang titik lamang sa pangalan, ang '''[[Vo']]''' ay ang isa sa naging unang sentro ng [[pandemya ng COVID-19 sa Europa]]? *...na ang kompanyang moda na '''[[Comme des Garçons]]''' ay nagsimula sa [[Hapon]]? *...na ang '''[[ribalang Ateneo–La Salle]]''', na nagsimula sa [[basketball]], ay kumalat kalaunan sa '''[[Ribalang pang-unibersidad at pangkolehiyo|ribalang pampaaralan]]''' sa iba pang sport at sa mga larangang akademiko? *...na ang '''[[diyalektika]]''' ay pinaunlad ng mga '''[[Pilosopiyang Aleman|pilosopong Aleman]]''' gaya nina [[Immanuel Kant|Kant]], [[Hegel]], at [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]]? *...na ilan sa mga simulain ng mga '''[[robot]]''' ay mula sa mga mitolohikong paglalarawan ng mga artipisyal na tao gaya ng '''[[Galatea (mitolohikal na estatwa)|Galatea]]''', '''[[Talos (mito)|Talos]]''', at '''[[automaton]]'''? *...na itinutulak ng '''[[Advocates of Science and Technology for the People|AGHAM]]''' ang hustisya hinggil sa pagkamatay ni Dr. '''[[Leonard Co]]'''? *...na ang isa sa mga pinakamamainit na [[Mga derby ng futbol ng Italya|derby]] sa '''[[Sistema ng ligang futbol ng Italya|Italyanong futbol]]''', ang '''[[Ribalang Juventus FC–SSC Napoli|ribalang]]''' '''[[Juventus FC]]''' at '''[[SSC Napoli]]''', ay sumasalamin sa mga tunggalian ng '''[[Hilagang Italya|Hilaga]]''' at [[Katimugang Italya]]? *...na ang adbokasiya ni [[Miss USA 2022]] '''[[Morgan Romano]]''' ay ang pagtataguyod ng '''[[Kababaihan sa STEM|kababaihan]]''' sa larangan ng '''[[Siyensiya, teknolohiya, inhenyeriya, at matematika|STEM]]'''? *...na ang '''[[Noli, Liguria|Noli]]''' ang luklukan ng '''[[Republika ng Noli]]''', isa sa mga '''[[mga republikang pandagat|republikang pandagat]]'''? *...na ang lumang estrukturang '''[[Gusaling First United]]''' sa [[Kalye Escolta]] ay napapanatili sa pamamagitan ng '''[[mapang-angkop na muling paggamit]]'''? *...na ang '''[[Bantayog ni Bonifacio]]''' ay pinagpupugayan bilang isa sa pinakamahusay na monumento sa buong mundo? === Setyembre 2026 === *...na sa '''[[Casa Hacienda de Mandaloya]]''' ibinunyag ng isang Katipunero sa isang paring '''[[Mga Agustino|Agustinong]]''' kura paroko ng '''[[Simbahan ng Tondo]]''' ang lihim na pag-iral ng [[Katipunan]], na nagbunga ng napaagang [[Sigaw ng Pugad Lawin|hayag na deklarasyon]] ng [[Rebolusyong Pilipino]]? *...na biktima ng [[pekeng balita]] sa pamamagitan ng '''[[lumilikhang AI]]''' si Kong. '''[[Renee Co]]''' ng [[Kabataan Partylist]], na ipinamukha siyang kapamilya ng kontrobersiyal na si Kong. '''[[Zaldy Co]]'''? *...na ang mga serye ng mga laro sa computer na '''''[[Age of Empires]]''''' at '''''[[Age of Mythology]]''''' ay kapuwa matagumpay sa komersiyo at sa mga kritiko? *...na tinatrato ng '''[[materyalismong istoriko]]''' nina [[Marx]] at [[Friedrich Engels|Engels]] ang [[tunggalian ng uri]] bilang pangunahing mekanismo ng pagbabago sa kasaysayan, kung saan nangyayari ang mga '''[[himagsikang panlipunan]]''' kapag sa loob ng '''[[moda ng produksiyon]]''', ang umiiral na '''[[mga relasyon sa produksiyon]]''' ay humadlang sa pag-unlad ng '''[[mga puwersa ng produksiyon]]'''? *...na ibinenta ni '''[[Jiro Manio]]''' ang kaniyang tropeo mula sa [[Gawad Urian]], bagay na napanaluhan niya bilang ang pinakabatang nagwagi bilang 'Pinakamahusay na Aktor' sa edad na 12? *...na ang '''[[Ilog Irawadi]]''' ay dumadaloy sa mga makasaysayang [[Talaan ng mga kabesera ng Myanmar|kabeserang Birmano]] gaya ng '''[[Bagan]]''', '''[[Mandalay]]''', '''[[Amarapura]]''', at '''[[Inwa|Ava]]'''? *...na ang mga ''[[comune]]'' ng '''[[Fiumefreddo di Sicilia]]''', '''[[Forza d'Agrò]]''', '''[[Motta Camastra]]''', at '''[[Savoca]]''' ay nagsilbing mga '''[[Pagkuha ng pelikula sa lokasyon|lokasyon]]''' ng '''[[Corleone]]''' para sa pelikulang '''''[[The Godfather]]''''' sa ilalim ng direksiyon ni '''[[Francis Ford Coppola]]'''? *...na ang '''[[Bundok Kenya]]''' ay mahalagang aspekto sa buhay at kultura ng mga pangkat etniko gaya ng '''[[mga Kikuyu|Kikuyu]]''', '''[[mga Meru|Meru]]''', '''[[mga Embu|Embu]]''', at '''[[mga Maasai|Maasai]]'''? === Mayo 2026 === *...na sa '''[[negosasyong pangkapayapaan ng Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas–Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas|negosasyong pangkapayapaan]]''' sa pagitan ng [[Pamahalaan ng Republika ng Pilipinas]] at [[Pambansang Demokratikong Prente ng Pilipinas]], ang unang nakalataga sa talaan ng mga kasunduan ay ang paggalang sa '''[[pandaigdigang makataong batas]]''' ng dalawang panig na [[nagdirigmaan]]? *...na ang mga [[Romanong villa|villa]] gaya ng kanila [[Emperador ng Roma|emperador]] '''[[Villa ni Adriano|Adriano]]''' at '''[[Villa ni Trajano|Trajano]]''' ay bukod sa pampahingahan, ay marahil nagsilbi ring paminsang tanggapan? *...na ang '''[[mga Kipot ng Turkiya]]''', na kinabibilangan ng mga anyong-tubig ng '''[[Dardanelos]]''' at '''[[Bosforo]]''', pati ang '''[[Dagat ng Marmara]]''', ay bumubuo ng isang '''[[Mga hangganan sa pagitan ng mga lupalop|hangganang lupalop]]''' ng [[Asya]] at [[Europa]]? *...na ang '''[[mga Kuweba ng Ajanta]]''', '''[[mga Kuweba ng Ellora]]''', '''[[Muog ng Agra]]''', at [[Tāj Mahal]] ang unang apat na itinala bilang bahagi ng mga [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa India|Pandaigdigang Pamanang Pook]] sa [[India]]? *...na ang '''[[Templo ng Mundeshwari]]''', matatagpuan sa '''[[mga talampas ng Kaimur]]''' at alay sa diyosang si '''[[Durga]]''' at sa diyos na si [[Shiva]], ay inaangking pinakamatandang gumaganang '''[[templong Hindu]]'''? *...na ang mga [[aktibismo|aktibista]] sa Pilipinas, bilang '''[[Mga protesta laban kay Donald Trump|pagprotesta laban kay Trump]]''', ay nagsunog ng epihiyeng anyong '''[[fidget spinner]]''' na tinawag na ''[[pasismo|fascist]] spinner''? *...na ang '''[[Simbahan ni San Porfirio]]''' at '''[[Dakilang Masjid ng Gaza|Dakilang Masjid]]''' sa '''[[Lungsod Gaza]]''' ay ilan sa maraming pook-sambahang napinsala buhat ng nangyayaring [[Digmaan sa Gaza (2023-kasalukuyan)|digmaan sa Palestina]]? === Abril 2026 === *...na ang mga unang nanirahan sa [[Roma]] ay mga '''[[Mga Italiko|Italikong]]''' '''[[Mga Latin (tribung Italiko)|Latin]]'''? *...na ang '''[[Digmaang Daang Taon]]''' ay bunsod ng tunggalian hinggil sa '''[[Dukado ng Aquitania]]'''? *...na ang [[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Italya|Pandaigdigang Pamanang Pook]] na '''[[Cinque Terre]]''', na nangangahulugang 'Limang Lupain', ay tumutukoy sa mga [[comune|bayan]] at [[frazione|nayon]] ng '''[[Monterosso al Mare]]''', '''[[Vernazza]]''', '''[[Corniglia]]''', '''[[Manarola]]''', at '''[[Riomaggiore]]'''? *...na ang Pilipinas ay ang kauna-unahang bansa sa mundo na nagdeklara ng '''[[Krisis sa enerhiya sa Pilipinas noong 2026|krisis sa enerhiya]]''' bunga ng [[digmaan sa Iran noong 2026]]? === Marso 2026 === *...na ang dating konserbatibo na ang hinaharap na santo na si '''[[Óscar Romero|Padre Óscar Romero]]''' ay tatalima sa '''[[teolohiya ng pagpapalaya]]''' bunsod ng pagpaslang ng militar sa kaniyang kaibigang si '''[[Rutilio Grande|Padre Rutillo Grande]]'''? *...na ang hinihinalang pinagmulan ng [[tiramisù]], ang '''[[Treviso]]''', ay tinirhan ng mga '''[[Mga Veneto|Veneto]]''' bago ang '''[[Pananakop ng mga Romano sa Italya|pananakop ng mga Romano]]'''? *...na ang '''[[Palasyo ng Golestan]]''' sa [[Teheran]] ay isa sa mga '''[[Talaan ng mga Pandaigdigang Pamanang Pook sa Iran|Pandaigdigang Pamanang Pook]]''' na nadamay buhat ng nangyayaring '''[[Digmaan sa Iran noong 2026|Digmaan sa Iran]]'''? *...na naimpluwensiya si '''[[Susenyos I|Haring Susenyos I]]''' ng Etiopia na maging [[Simbahang Katolika|Katoliko]] sa pamamagitan ni Padre '''[[Pedro Páez]]'''? *...na ang '''[[Sundarbans]]''' ay isang '''[[kagubatan ng bakawan]]''' na nabuo sa tagpuan ng mga ilog [[Ilog Ganges|Ganges]], '''[[Ilog Brahmaputra|Brahmaputra]]''', at '''[[Ilog Meghna|Meghna]]'''? <!---Nasa ibaba ang kaurian at mga interwiki--> [[Kaurian:Alam Ba Ninyo ng Wikipedia]] iu9tpy9k8yvc439i960874mmvk9746u 0 19160 2238521 2229394 2026-11-02T11:23:46Z Ryomaandres 8044 /* Mga Sanggunian */ 2238521 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Turin|native_name={{native name|it|Torino}}|official_name=Città di Torino|motto={{nativename|la|Auxilium meum a Domino}}<br />("Ang tulong ko ay nagmumula sa Panginoon")|nicknames={{lang|it|Città sabauda}} (Lungsod ng [[Pamilya Saboya|Saboya]]) <br /> {{lang|it|Capitale delle Alpi}} (Kabesera ng Alpes)<br />{{lang|it|Città magica}} (Mahikang Lungsod)|image_skyline={{multiple image |border = infobox |total_width = 280 |image_style = border:1; |caption_align = center |perrow = 1/2/2/2 |image1 = Turin monte cappuccini.jpg |caption1 = Tanawin ng Turin |image2 = Torino Piazza Castello 11.jpg |caption2 = [[Maharlikang Palasyo ng Turin]] |image3 = Borgo medievale TO.jpg |caption3 = [[Borgo Medioevale]] |image4 = Mole Antonelliana in Turin.jpg |caption4 = [[Mole Antonelliana]] |image5 = Palazzo Madama, Turin.jpg |caption5 = [[Palazzo Madama, Turin|Palazzo Madama]] |image6 = Nichelino Palazzina di Caccia di Stupinigi Esterno 09.jpg |caption6 = [[Palazzina di caccia of Stupinigi]] |image7 = Chapel of Holy Shroud Cupola.jpg |caption7 = [[Kapilya ng Banal na Saplot]] }}|image_shield=Stemma di Torino (CoA of Turin) heraldic (2023).svg|image_map=Map - IT - Torino - Municipality code 1272.svg|region=[[Piamonte]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Turin]] (TO)|frazioni=|elevation_footnotes=|elevation_m=239|area_total_km2=130.01|population_footnotes=<ref name="population">{{cite web|title=Monthly Demographic Balance|url=https://demo.istat.it/app/?l=en&a=&i=D7B|publisher=[[Italian National Institute of Statistics|ISTAT]]}}</ref>|population_demonym=Turinese(s)|telephone=|postal_code=10121-10156|istat=001272|saint=[[Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website={{URL|http://www.comune.torino.it/|comune.torino.it}}|pushpin_map=Italy Piedmont#Italy#Europe|coordinates={{Coord|45|04|45|N|07|40|34|E|display=inline,title}}|image_flag=Flag of Turin.svg|shield_alt=|imagesize=270px|image_alt=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|mayor=[[Stefano Lo Russo]]|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|area_code=0039 011|footnotes={{Infobox UNESCO World Heritage Site | child = yes | official_name = [[Mga Tirahan ng Maharlikang Pamilya ng Saboya]] | includes = several locations in Turin | criteria = {{UNESCO WHS type|(i)(ii)(iv)(v)}}(i)(ii)(iv)(v) | ID = 823bis | year = 1997 | extension = 2010 }}}}Ang '''Turin''' ({{IPAc-en|tj|ʊəˈr|ɪ|n|,_|ˈ|tj|ʊər|ɪ|n}} {{Respell|ture|IN|,_|TURE|in}},<ref>{{Cite book |last=Wells |first=John C. |author-link=John C. Wells |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |publisher=Longman |year=2008 |isbn=978-1-40588118-0 |edition=3rd}}</ref> {{Langx|it|Torino}} {{IPA|it|toˈriːno||It-Torino.ogg}} {{Langx|la|Augusta Taurinorum}}, kalaunan ay {{Lang|la|Taurinum}}) ay isang lungsod at isang mahalagang sentro ng negosyo at kultura sa [[hilagang Italya]]. Ito ang kabesera ng rehiyon ng [[Piamonte]] at ng [[Kalakhang Lungsod ng Turin]]. Mula 1861 hanggang 1865, ito ang unang kabesera ng Kaharian ng Italya. Ang lungsod ay pangunahing nasa kanlurang pampang ng [[Ilog Po]], sa ibaba ng [[Lambak Susa]] nito, at napapalibutan ng kanlurang [[Alpes|arko ng Alpes]] at burol ng [[Superga]]. Ang populasyon ng mismong lungsod ay 856,745 noong 2025, habang ang populasyon ng urban area ay tinatantya ng [[Eurostat]] na 1.7&nbsp;milyong naninirahan. Ang [[Turin metropolitan area|kalakhang pook ng Turin]] ay tinataya ng [[OECD]] na may populasyon na 2.2&nbsp;milyon.<ref name="competitive1">{{Cite web |last=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]] |title=Competitive Cities in the Global Economy |url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081001192936/http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0406041E.PDF |archive-date=1 October 2008 |access-date=30 April 2009}}</ref> Ang lungsod ay makasaysayang isang pangunahing sentrong pampolitika ng Europa. Mula 1563, ito ang kabisera ng [[Dukado ng Saboya]], na noon ay ng [[Kaharian ng Cerdeña (1720–1861)|Kaharian ng Cerdeña]] na pinamumunuan ng [[Pamilya Saboya]], at ang unang kabesera ng [[Kaharian ng Italya]] mula 1861 hanggang 1865.<ref>{{Cite book |last=Wells |first=John C. |author-link=John C. Wells |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |publisher=Longman |year=2008 |isbn=978-1-40588118-0 |edition=3rd}}</ref><ref>{{Cite news |title=Turin – Culture & History |work=Sydney Morning Herald |url=http://www.smh.com.au/travel/travel-factsheet/turin--culture-amp-history-20081128-6m77.html |access-date=26 December 2009}}</ref> Ang Turin ay minsang tinatawag na "duyan ng kalayaan ng Italya" dahil sa pagiging sentrong pampolitika at intelektowal ng ''Risorgimento'' na humantong sa [[pag-iisa ng Italya]],<ref name="Britannica2">{{Britannica|author=Amy Tikkanen|id=609705|name=Turin}}</ref> pati na rin ang lugar ng kapanganakan ng mga kilalang indibidwal na nag-ambag dito, katulad ni [[Camillo Benso, Konde ng Cavour]].<ref>{{Cite web |date=22 April 1998 |title=Cavour, Count Camillo Benso di (1810–1861) |url=http://www.ohio.edu/Chastain/ac/cavour.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609173106/http://www.ohio.edu/chastain/ac/cavour.htm |archive-date=9 June 2010 |access-date=26 December 2009 |publisher=Ohio.edu}}</ref> Bagaman nawala ang malaking bahagi ng impluwensiyang pampulitika nito noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ito ay naging sentro ng mga kilusang [[Antipasismo|antipasista]] noong panahon ng ''[[Pasistang Italya|Ventennio fascista]]'', kabilang ang [[kilusang paglaban ng mga Italyano]]. Ang Turin pagkatapos ng digmaan ay naging isang pangunahing sangandaan ng Europa para sa industriya, komersiyo, at kalakalan, at bahagi ng triangulo ng industriya, kasama ang [[Milan]] at [[Genova|Genoa]]. Ito ay nasa ikatlong ranggo sa Italya, kasunod ng Milan at [[Roma]], sa lakas ng ekonomiya.<ref>{{Cite book |last=Wells |first=John C. |author-link=John C. Wells |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |publisher=Longman |year=2008 |isbn=978-1-40588118-0 |edition=3rd}}</ref> Noong 2018, ang lungsod ay niraranggo ng GaWC bilang isang [[Lungsod pandaigdig|pandaigdigang lungsod]] sa antas ng Gamma. <ref>{{Cite book |last=Wells |first=John C. |author-link=John C. Wells |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |publisher=Longman |year=2008 |isbn=978-1-40588118-0 |edition=3rd}}</ref> Ang Turin ay tahanan ng halos lahat ng industriya ng automotive sa Italya, at ito ang himpilan ng mga punong-tanggapan ng Fiat, Lancia, at Alfa Romeo . <ref>{{Cite book |last=Wells |first=John C. |author-link=John C. Wells |title=Longman Pronunciation Dictionary |url=https://archive.org/details/longmanpronuncia0000unse |publisher=Longman |year=2008 |isbn=978-1-40588118-0 |edition=3rd}}</ref> Ang lungsod ay mayaman sa kultura at kasaysayan, at kilala ito sa maraming [[galeriya ng sining]], restawran, simbahan, palasyo, [[bahay opera]], [[plaza]], parke, hardin, teatro, aklatan, museo, at iba pang mga lugar. Kilala ang Turin sa arkitekturang [[Estilong Baroko|Baroko]], [[Rococo]], [[Neoklasisismo|Neoklasiko]], at [[Art Nouveau]]. == Tingnan din == * [[Juventus FC|Juventus]] * [[Torino FC]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Wikiquote}} * [http://www.comune.torino.it/en/ Opisyal na website ''(Italyano)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101023194459/http://www.comune.torino.it/en/ |date=2010-10-23 }} * [https://www.turismotorino.org/en Pahina ng turismo] * [https://www.comearrivare.eu/piemonte/how-to-reach-turin.php Paano makarating sa Turin?] * [http://www.my-italy-piedmont-marche-and-more.com/turin-museums.html ''Mga Museo ng Turin''] *  Ang artikulong ito ay naglalaman ng teksto mula sa isang publikasyon na nasa na ngayon {{Lalawigan ng Turin}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Piedmont]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Italyano ng CS1 (it)]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Pages using infobox settlement with possible motto list]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Latin]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] t53p3b9tp2n63vq7thot38np2h0jmwl 0 19250 2238526 2203505 2026-11-02T11:29:36Z Ryomaandres 8044 2238526 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Venecia''' ([[Wikang Veneto|Veneto]]: ''Venezsia'') ang [[kabisera]] ng rehiyon ng [[Veneto]]. May populasyon ito na 271,663 (ayon sa palagay ng sensus ng [[Enero 1]], [[2004]]). Bahagi ang lungsod, kasama ng [[Lungsod ng Padova|Padova]], ng Kalakhang Padova-Venezia, na may populasyon na 1,600,000. == Tingnan din == * [[Venezia FC]] == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Veneto}} {{Province of Venice}} {{World Heritage Sites in Italy}}{{Stub|Italya}} [[Kaurian:Mga bayan at lungsod ng Veneto|Venezia]] o0fez4mibqw2kshobe00wstjm6z1h6m 0 19800 2238421 2138614 2026-11-01T19:22:13Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238421 wikitext text/x-wiki {{isapanahon}} {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = AKB48 | image = Ax10akb18.jpg | caption = AKB48 (2010) | landscape = yes | background = group_or_band | origin = Akihabara, [[Tokyo]], [[Hapon (bansa)|Hapon]] | genre = [[J-pop]], [[pop music|pop]] | years_active = 2005–kasalukuyan | label = AKS<br />DefStar Records<br />You,&nbsp;Be Cool!/King Records | associated_acts = [[:en:SKE48|SKE48]]<br />[[:en:SDN48|SDN48]]<br />[[:en:NMB48|NMB48]]<br />[[:en:JKT48|JKT48]]<br />[[:en:HKT48|HKT48]]<br />[[:en:SNH48|SNH48]]<br />no3b<br />Watarirouka Hashiritai<br />French Kiss<br />Not Yet<br />DiVA<br />OJS48<br />MNL48<br />TPE48<br />STU48<br />No Sleeves<br />DiVA<br />Nogizaka46<br />Keyakizaka46 | website = {{URL|http://www.akb48.co.jp/|AKB48.co.jp}} | current_members = [[#Team A|Team A <small>Details</small>]]<br />[[#Team K|Team K <small>Details</small>]]<br />[[#Team B|Team B <small>Details</small>]]<br />[[#Team 4|Team 4 <small>Details</small>]] | past_members = [[#Former members|Former Members]] }} Ang '''AKB48''' ay isang idol group na binubuo ng mga kababaihan mula sa [[Hapon (bansa)|Hapon]]. Ito ay kinonsepto at binuo ni [[Yasushi Akimoto]]. Ang grupo na ito ay nagtamo ng malawak na popularidad sa [[Hapon (bansa)|Hapon]]. Ang siyam na pinakabagong singles nila ay nanguna sa Oricon Weekly Singles Chart. Ang mga single nila na "[[:en:Beginner (song)|Beginner]]" at "[[:en:Heavy Rotation (song)|Heavy Rotation]]" ay kapwa naging una at pangalawa sa pinakamabentang single sa Hapon ng taong 2010.<ref>{{cite web | url=http://www.oricon.co.jp/rank/js/y/ | title=シングル年間ランキング-ORICON STYLE ランキング | publisher=Oricon Inc. | accessdate=2011-07-17 | language=Hapones}}</ref> Samantala, ang mga single naman na [[:en:Everyday, Katyusha|Everyday, Kachuusha]], [[:en:Sakura no Ki ni Narō|Sakura no Ki ni Naro]] at [[:en:Flying Get|Flying Get]] ang kasalukuyang nangunguna sa mga listahan ng mabentang single ngayong 2011. Ang AKB48 ay hango sa [[Akihabara]], isang lugar sa [[Tokyo]] kung saan matatagpuan ang [[Don Quijote (tindahan)|Don Quijote]].<ref>{{cite web | url=http://www.akb48.co.jp/english/theater/index.html | title=AKB48 Official Site｜Where to see them | publisher=AKB48 | accessdate= | archive-date=2008-12-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081218030159/http://www.akb48.co.jp/english/theater/index.html | url-status=dead }}</ref> Sa ika-walong palapag ng nasabing lugar makikita ang sariling teatro ng AKB48, kung saan sila nagtatanghal. Ang ideya ni Akimoto ay gumawa ng isang grupo na nagtatanghal sa teatro kung saan maaari silang makita araw-araw ng kanilang mga tagahanga; kinalaunan tinawag ang konseptong ito bilang "idols you can meet" (mga idolong maaaring makahalubilo).<ref name="What is AKB48">{{cite web | url=http://www.youtube.com/watch?v=98f2J7h-Ya0|title=What is AKB48? / AKB48 [Official] | work=AKB48 | date=2011-02-14 | accessdate=2011-06-29}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.reuters.com/article/2009/07/28/idUS219130+28-Jul-2009+BW20090728 | title=Japanese Idol Group AKB48 to Perform at MIPCOM | publisher=Reuters | date=2009-07-28 | accessdate=2011-06-29 | archive-date=2012-06-16 | archive-url=https://www.webcitation.org/68TMydg2B?url=http://www.reuters.com/article/2009/07/28/idUS219130+28-Jul-2009+BW20090728 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121112144223/http://www.reuters.com/article/2009/07/28/idUS219130+28-Jul-2009+BW20090728 |date=2012-11-12 }}</ref> Nagtatanghal parin ang AKB48 sa teatro nila, ngunit ang mga tiket ay pinalolotarya na lamang dahil sa dami ng gustong makapanood ng pagtatanghal nila sa teatro. Ang AKB48 ay nabilang din sa Guiness World Record bilang grupo na may pinakamaraming miyembro sa larangan ng musika.<ref>{{cite web | url=http://yeinjee.com/2010/akb48-officially-world-biggest-group/ | title=AKB48 is officially the world's biggest group | date=2010-11-15 | accessdate=2011-06-29 | archive-date=2011-07-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110718140453/http://yeinjee.com/2010/akb48-officially-world-biggest-group/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.guinnessworldrecords.com/Search/Details/Largest-popgroup/73468.htm | title=Guinness Worlds Records - Largest pop group | publisher=Guinness World Records | accessdate=2011-06-29}}</ref> Ang AKB48 ay kasalukuyanh binubuo ng 4 na koponan, ito ay ang [[Team A]], [[Team B]], [[Team K]] na may 16 na miyembro bawat isa, at [[Team 4]] na may 12 na miyembro; noong 24 Hulyo 2011 naitala na may 60 na miyembro ang AKB48.<ref>{{cite web | url=http://www.akb48.co.jp/members/ | title=AKB48公式サイト｜メンバー情報 | language=Hapones | access-date=2011-10-11 | archive-date=2006-06-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/ | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060613072555/http://www.akb48.co.jp/members/ |date=2006-06-13 }} (might not reflect recent promotion and graduation)</ref> Meron ding mga "Kenkyusei"; mga di pa ganap na miyembro na nagsasanay pa lamang upang opisyal na mapabilang sa grupo. Gumawa rin ng ibang pang mga grupo si [[Yasushi Akimoto]], ito ay ang : [[:en:SKE48|SKE48]], na nakabase ang teatro sa [[Sakae]], isang lugar sa [[Nagoya]], SDN48, isang groupo na mayroong mas matandang imahe, at NMB48, na nakabase [[Osaka]]. Nagkakaroon na rin ng mga audition para sa HKT48, TPE48 at JKT48. Isa pangkonsepto na ginawa ni [[Yasushi Akimoto]] noong 2009 ay ang "halalan para sa Senbatsu", kung saan ang mga tagahanga ay maaaring bumoto kung sino sa mga miyembro ng AKB48 ang makakasali sa susunod na single. Sa huling halalan para sa Senbatsu na ginanap noong Hunyo hangang Hulyo 2011, mahigit isang milyong boto ang naitala, 40 na miyembro ang napili mula sa 152 na miyembro ng AKB48, SKE48, SDN48, at NMB48.<ref>{{cite web | url=http://www.excite.co.jp/News/music/20110412/Natalie_12603.html | title=第3回選抜総選挙にAKB、SKE、NMB全152名が立候補 | work=Natalie | publisher=Excite Japan Co., Ltd. | date=2011-04-12 | accessdate=2011-07-22 | language=Hapones | archive-date=2012-06-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120609171051/http://www.excite.co.jp/News/music/20110412/Natalie_12603.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | url=http://music.jp.msn.com/news/article.aspx?articleid=556636 | title=AKB48、第3回選抜総選挙の詳細が明らかに | work=Listen Japan | publisher=MSN (Microsoft) | date=2011-04-12 | accessdate=2011-07-22 | language=Hapones | archive-date=2011-04-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110416203231/http://music.jp.msn.com/news/article.aspx?articleid=556636 | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110416203231/http://music.jp.msn.com/news/article.aspx?articleid=556636 |date=2011-04-16 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://smash.music.yahoo.co.jp/top/20110411-00000043-natalien/ | title=第3回選抜総選挙にAKB、SKE、NMB全152名が立候補 | work=Natalie | publisher=Yahoo Japan Corporation | date=2011-04-12 | accessdate=2011-06-29 | language=Hapones}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.oricon.co.jp/music/special/2011/akb_senkyo0609/index.php?cat_id=rankph00 | title=AKB48『第3回選抜総選挙！選抜メンバーフォト＆完全レポート』-ORICON STYLE ミュージック | date=2011-06-09 | accessdate=2011-07-22 | work= | publisher=Oricon Inc. | language=Hapones | archive-date=2012-10-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121002133640/http://www.oricon.co.jp/music/special/2011/akb_senkyo0609/index.html?cat_id=rankph00 | url-status=dead }}</ref> Noong 2010 naman, nagkaroon ng bagong paraan ng pagpili ng miyembro ng Senbatsu; ito ay ang Janken Tournament. Isa itong torneo kung saan ang mga napiling mga kalahok ay maglalaban sa pamamagitan ng larong bato-bato-pik; ang matitirang 16 na miyembro ang magiging Senbatsu sa susunod na single; ang mananalo naman ang magiging sentro ng nasabing single. Ang ikalawang Janken Tournament ay naganap noong 20 Setyembre 2011. == Kasaysayan == === 2005 === [[Talaksan:AKB48 theater.jpg|thumb|AKB48 Theater in Akihabara, Tokyo]] Noong Hulyo 2005, nagpa-audition si [[Yasushi Akimoto]] upang gumawa ng isang grupo ng mga nagtatanghal sa teatro.<ref name="AKBINGO 2!">{{Cite episode| title=AKBINGO!| url=http://www.ntv.co.jp/AKBINGO/| series=AKBINGO! | credits= | network=[[Nippon Television]] | location = Hapon | airdate=2010-07-07 | season=4 | number=91}}</ref> Mula sa 7,924 na babae nag-audition, 45 ang nakapasa sa unang yugto ng auditions. Nagkaroon ng mas detalyadong pagpili ng mga aplikante, hanggang sa 24 na kababaihan ang napili upang mapabilang sa grupo. Noong ika-8&nbsp;ng Disyembre taong 2005, nagsimulang magtanghal sa teatro ang grupo na may 20 na miyembro lamang; kinalaunan ay nakilala bilang Team A.<ref>{{cite web | url = http://ameblo.jp/akihabara48/entry-10005708848.html | title = 今月も | publisher = AKB48 Official Blog | date = 2005-11-01 |language= Hapones}}</ref> Inanunsiyo na magkakaroon ng panibagong audition, kasama ang [[NTT DoCoMo]] , isang telecom na kompanya sa [[Hapon]]. Ito ang kauna-unahang audition kung saan kailangang magpadala ng audition video ang mga aplikante. Mula sa 11,892 na aplikante, 19 ang napili upang mapabilang sa AKB48, ngunit sa huli, 18 na miyembro lang ang sumali sa grupo upang maging Team K noong taong 2006.<ref name="AKBINGO!">{{Cite episode|title=AKBINGO! |series=AKBINGO! |url=http://www.ntv.co.jp/AKBINGO/ | network=[[Nippon Television]] | location=[[Hapon]] | airdate=2010-07-14}}</ref> === 2006 === Noong Enero 2006, pinayagan ni [[Yasushi Akimoto|Akimoto]] si [[Shinoda Mariko]] na sumali sa grupo kahit hindi siya sumali ng audition,<ref>{{cite web | url = http://ameblo.jp/akihabara48/entry-10008278107.html | title = 本日1月22日18時公演よりAKB４８に新メンバー篠田麻里子が入りました。| publisher = AKB48 Official Blog | date = 2006-01-22 |language= Hapones}}</ref>; ito ay dahil nanalo siya sa isang popularity vote ng mga tagahanga niya. Siya ay nagta-trabaho bilang isang serbidora sa Cafe sa teatro ng AKB48, dahilan ng hindi niya pagkakasali sa naunang audition.<ref>{{cite web | url = http://news.livedoor.com/article/detail/2622381/ | title = インタビュー：AKB48「天然が多いんです」 | publisher = livedoor Co.,Ltd. | date = 2006-10-25 |language= Hapones}}</ref> Naglabas ang AKB48 ng kanilang kauna-unahang single na pinamagatang "[[Sakura no Hanabiratachi]]"" noong Pebrero 2006. Naging ika-sampu ito sa [[Oricon]] weekly charts at bumenta ng 22,011 na sa unang linggo nito, isang katangi-tanging pangyayari para sa isang grupo wala pang label.<ref>{{cite web | title=AKB48、デビュー作が初登場TOP10入り！モー娘。以来の快挙達成！ |publisher=Oricon |url=http://www.oricon.co.jp/news/ranking/11500/ |language=Hapones | date=2006-02-06 | accessdate=2010-05-17}}</ref> Noong ika-1 ng Marso, inilabas ng AKB48 ang kanilang unang photobook, ang ''[[Micchaku! "AKB48" ~Shashinshuu Vol.1 the DEBUT]]''. Noong ika-31 ng Marso, nagtapos si [[Yuki Usami]]; siya ang pinakaunang miyembro na nagtapos sa AKB48. [[Talaksan:AKB48‐桜の花びらたち.jpg|thumb|left|Naghahanda ang AKB48 para sa kanilang unang patatanghal noong 26 Marso 2006.]] Simula noong ika-1 ng Abril, nagsimula nang magtanghal ang Team K sa teatro. Noong 7 Hunyo 2006, inilabas ang pangalawang single ng AKB48 na pinamagatang "[[Skirt, Hirari]]"", and kinanta nila ito sa mga programang pantelebisyon na ''Music Station'' at ''Music Fighter'' noong ika-9 ng Hunyo. Grumadweyt si Ayako Uemura noong ika-17 ng parehong buwan. Noong Agosto 2006, lumagda ang AKB48 sa [[DefStar Records]] na kaparte ng [[Sony Music Entertainment]]. Ang unang single nila sa DefStar Records ay pinamagatang "[[Aitakatta]]", inilabas noong ika-25 ng Oktubre; ito ay nagtala ng ika-labing dalawang puwesto sa Oricon weekly single charts.<ref name="Oricon20061025">{{cite web|url=http://ranking.oricon.co.jp/free_contents/search/ranking_list.asp?itemcd=677995&samecd=1&linkcd=40404500&chart_kbn=111&p=1|title=アーティスト&楽曲検索 会いたかった|publisher=Oricon |language=Hapones|accessdate=2011-04-24}}</ref> Ang "[[Aitakatta]]" ay nakabenta ng 25,544 na kopya sa unang anim na linggo nila sa Oricon. Oktubre ng nasabing taon, inanunsiyo na magkakaroon ng panibagong audition para buoin ang Team B.<ref>{{cite web | url = http://ameblo.jp/akihabara48/archive70-200610.html#main | title = チームBオーディション締め切り決定！ | publisher = AKB48 Official Blog | date = 2006-10-05|language= Hapones}}</ref> Nagkaroon ng 12,828 na aplikante ngunit 13 lamang ang nakapasa. Sila ang naging bagong Team B noong Disyembre ng nasabing taon.<ref>{{cite web | url = http://ameblo.jp/akihabara48/archive16-200612.html#main | title = 来年からの新体制について | publisher = AKB48 Official Blog | date = 2006-12-19 |language= Hapones}}</ref> Noong ika-3 at 4 ng Nobyembre, itinanghal ng AKB48 ang kanilang unang konsiyerto na pinamagatang''[[AKB48 First Concert "Aitakatta ~Hashira wa Nai ze!~]]'' sa Nippon Seinenkan, Sendagaya, Shinjuku. Noong Disyembre 2006, nagkaroon ng unang pagbabago sa mga miyembro ng grupo. Sina [[Kazumi Urano]], [[Shiho Watanabe]] at si [[Natsumi Hirajima]] mula Team A ay inilipat sa Team B para maging mga supporting members. Nagtapos si [[Ayumi Orii]] pagkatapos nito, ngunit pagkatapos ng kanyang pagtatapos, lumabas siya sa [[Crayon Friends from AKB48]], isang sub-unit ng AKB48. === 2011 === Ang unang labas na “single” para sa taon ay ang "Sakura no Ki ni Narō". Nilabas ito noong Pebrero 16. Naka abot ng 655,000 na kopya ang nabenta mula sa unang araw ng paglabas ng AKB48 ng “single” na ito. Tinalo nito ang dating “top record” nilang single “Beginner” na bumenta naman ng 568,000 na kopya sa unang araw ng labas. Ito ay bumenta ng hanggang 942,479 na kopya sa unang linggo ng paglabas, at ito ang pinakamataas na record ng AKB48 sa panahong iyon. Nung Pebrero, inihayag na sina Yūki Kanazawa at Manami Oku ay mag-tatapos na bilang miyembro ng grupong AKB48. Ang kanilang pangatlong “studio album” na “Koko ni Ita Koto” (ここにいたこと?) ay inihayag noong 21 Pebrero 2011. Ito ang kanilang kauna-unahang orihinal na “album” (kumpara sa dati na mga pagtitipon ng mga nailabas na “singles”). May laman itong labing isang (11) bagong mga kanta na hindi pa nailalabas dati, kasama dito ang “title track Koko ni Ita Koto”. Ito ay itinakdang ma-“release” sa Japan noong 6 Abril 2011. Inanunsiyo nila sa kanilang “blog” nung 12 Marso 2011 na pansamantalang magsasara ang “AKB Theater” dahil sa naganap na trahedyang “2011 Tohoku earthquake and tsunami” pati na din lahat ng kanilang mga palabas pangpubliko ay pansamantalang na kansela. Pagkalipas ng dalawang araw, na anunsiyo sa kanilang “official blog” na ang kanilang konsiyertong “Takamina ni tsuite ikimasu (たかみなについて行きます?, lit. "(We) will follow Takamina" na sana ay gaganapin noong Marso 25-27, 2011 sa “Yokohama Arena” ay kanila ring kinanselang pansamantala. Naglungsad sila ng proyektong kanilang tinawag na “Dareka no Tame ni" (誰かのために lit. "For someone's sake"?)-(“para sa kapakanan ng iba”). Ginamit nila ang “Yokohama Arena” para sa kanilang “charity event” na ginanap sa loob ng dalawang araw na nagsimula ng 26 Marso 2011. 12 sa kanilang mahalaga o pinaka sikat na miyembro ay pumunta naman sa “Okinawa International Movie Festival“ noong Marso 26 para din sa [[kawanggawa]] para sa mga biktima ng “2011 Tohoku earthquake and tsunami”. Tatlong araw pagkaraan nito, kanilang inanunsiyo na maghahandog sila ng ¥500 milyon (humigit – kumulang P 250 milyon) para sa mga biktima ng trahedya. Ang nasabing donasyon ay nanggaling sa AKB48, SKE48, NMB48, SDN48 at sa kanilang “producer” na si Yasushi Akimoto. Sa araw na iyon, inanunsiyo din nila na kanilang ipagpapaliban ang paglabas ng kanilang album na ,Koko ni Ita Koto (ここにいたこと?) at sinabi rin nila na parte ng kikitain ng “album” na iyon ay ibibigay din nila sa mga biktima ng trahedya. Bukod dito, inihayag din nila na gaganapin nila ang “senbatsu election” para mapili ang mga myembrong gaganap sa kanilang pang 22 na “single”. Nung Abril 1, naglabas sila ng “single” na "Dareka no Tame ni (What can I do for someone?)" (誰かのために -What can I do for someone?-?). Sa pamamagitan ng “Recochoku website” pwede itong mabili bilang “digital download” at lahat ng kikitain nito ay kanilang ihahandog sa mga biktima ng trahedya ng lindol at tsunami. (ang “. Dareka no Tame ni” ay dati na nilang kanta na kasama sa isang “live” album na nilabas nila noong 2007) Nung Abril 6, nagtapos si Manami Oku pagkawakas ng pagtanghal ng “Team B stage”. Nung Mayo 1, may ibinalita na may lilikhaing bagong 48 na grupo na HKT48. Ito ay nakapwesto sa “Fukuoka sa Kyushu” at ang “theater” nito ay matatagpuan sa “Hawks Town Mall of Fukuoka’s Chuo ward”. Nung Mayo 3, Ihinayag sa “The Straits Times” na ang AKB48 ay magbubukas ng kauna-unahang “overseas theater” nila sa Singapore. Ito ay matatagpuan sa SCAPE Youth Park. 16 na miyembro ng AKB48 at mga iba pang grupong 48 ay nakatakdang gumanap dito ng dalawang araw sa isang buwan na may dalawang pagganap kada araw. Nagbukas ito nuong 14 Mayo 2011 at unang beses silang nagtanghal nuong 15 Mayo 2011 doon. Nagbukas din sa SCAPE Youth Park, Singapore ng “AKB48 Café” nuong 25 Hunyo 2011. Sabi nila, iyon daw ang pinaka-unang “AKB48 café” na maghahanda ng “Japanese fusion cuisine” at mga panghimagas. Ibinalita ng “AKB staff blog” na dalawang “trainee” na sina Nau Yamaguchi at Sara Ushikobu ay aalis ng grupo at hindi nila sinabi kung ano ang rason. Ang huli nilang pagtanghal bilang miyembro ng grupo ay 19 Hunyo 2011. Nilabas ng AKB48 ang kanilang pang 21 na “single album” na "Everyday, Kachūsha" noong 25 Mayo 2011. Sa unang araw ng paglabas nito, 942,475 na kopya ang kanilang nabenta at 1,333,969 na kopya naman ang nabenta sa unang linggo kaya ito ang nagging pinakamabentang “single” sa Japan base sa mga kopyang nabenta sa unang linggo nung panahong iyon. Nung 7 Hunyo 2011, ibinalita ng AKB48 na magbubuo sila ng bagong koponan na kanilang binansagang “Team 4” bago nila ganapin ang kanilang “nationwide tour concerts” sa Japan. Ang bagong koponan na ito ay may sampung miyembro (magdadagdag pa sila ng anim para maging 16 ang miyembro kapag may napili nang mga idadagdag). Ang team na ito ay ang dating 'Team Kenkyuusei' (mga “trainee” o estudyante ng AKB48). Nung 11 Hunyo 2011, ibinalita sa isa nilang “handshake event” na may bagong babae na tatanggapin sa AKB48 bilang “Kenkyuusei” na si Aimi Eguchi (nag “audition” daw sya para sa NMB48 pero sa AKB48 sya tatanggapin). Napag-alaman na pakana lang pala ito para sa kanilang iniindorso na produktong “Ice no Mi” ng Glico at di pala tunay na tao si Aimi Eguchi. Inihayag ng Oricon nung 22 Hunyo 2011 na base sa kanilang ranggo ng pagbenta noong unang kalahating yugto ng taong 2011, ang grupong AKB48 ay nagpakita ng pinakamalas na pagbenta ng “singles”. Ang AKB48 lang ang nagkaroon ng bentang dalawang milyon poara sa kanilang “singles” na “Everyday, Kachūsha at "Sakura no Ki ni Narō". Ang mga ito ay ang mga pinakamalakas at pangalawang pinakamalakas na nabentang “singles”. Sa isang pagsusuri para sa panahong 27 Disyembre 2010 hanggang 20 Hunyo 2011, napag-alaman na kumita ng humigit-kumulang na ¥6.66 bilyon ang AKB48 mula sa pagbenta ng kanilang paninda. Ibinalita ng “producer” ng AKB48 na si Yasushi Akimoto noong 28 Hunyo 2011 na gagawa siya ng isang grupong magiging karibal ng AKB48. Binansagan nya ito ng pangalang “Nogizaka46 (乃木坂46?) “. Nasabi din na Maguumpisa ang grupong ito na may 20 na miyembro. Isiniwalat ni Yasushi Akimoto na nabuo ang grupong ito sa kanyang pakikipag ugnayan sa “Sony Music Japan” para mag “produce” ng nasabing karibal na grupo. Nung Agusto 22, 2011, inilabas ng AKB48 ang kanilang pang 22 na “single” ang “Flying Get (フライングゲット Furaingugetto?)”. Ito ay nakabenta ng 1,025,952 na kopya sa unang araw ng paglabas at 1,354,000 sa unang linggo ng paglabas. Ang “Flying Get “ ay ang pang apat na “single” ng AKB48 na nakabenta ng higit sa isang milyong kopya sa unang linggo ng paglabas. Dalawang AKB48 “Kenkyuusei” o “trainees” ang idadagdag para sa “Team 4” ng AKB48 nung 23 Hulyo 2011. Ang dalawang ito ay sina Abe Maria at Iriyama Anna. Nung oras rin nay un, ibinunyag din nila na may napili nang lider ng “Team 4” na walang iba kundi si Oba Mina. Nagpalabas muli ng kanilang pang 23 na major “single” (Kaze wa Fuiteiru) ang AKB48 noong 26 Oktubre 2011. Ito ay bumenta ng 1,045,937 na kopya sa unang araw ng paglabas at ito din ang nagging bagong tala ng pinakamabentang “single” ng AKB48 base sa unang araw ng paglabas. Pagkatapos nito, naglabas sila muli ng kanilang pang 24 na “single” (Ue kara Mariko) noong 7 Disyembre 2011. Ito naman ay nakabenta ng 1,199,000 na kopya sa unang linggo ng labas nito. Para sa taong 2011, ang AKB48 ay nanguna sa pito (7) ng 16 na batayan ng Oricon “top rankings”. Kasama sa pinangunahan nilang mga kategorya ay ang mga sumusunod: “Total sales by an artist, Copies sold for a single, Total sales for a single, Total sales by an artist (for singles), Copies sold for a music Blu-ray disc, Total sales for a music Blu-ray disc and Total sales by an artist (for Blu-rays discs)”. Bukod dito, ibinalita din na ang AKB48 ay humahawak ng mga titolong “all-time records for the most singles selling over 1 million copies in a year, the best-selling single by a female group and the highest-earning female group”. Nanalo din sa “53rd Japan Record Award” ang “Flying Get.single” ng AKB48. == Miyembro (2017 Enero) == === Team A === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="2"| Pangalan<ref name="team a">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/about/members/?team_id=1|title=AKB48公式サイト|trans-title=AKB48 Official Roster &ndash; Team A|language=Hapones|work=AKB48 official website|accessdate=5 Enero 2017}}</ref> ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) ! colspan="8" class="unsortable" |"Senbatsu Sousenkyō" Resulta |- ! data-sort-type="number" | 1<ref name="vote1">{{cite web |url=http://ameblo.jp/akihabara48/entry-10295990045.html |title=AKB48 13thシングル選抜総選挙　結果発表 | trans-title = 13th single selection general election result announced | work=AKB48 Official Blog | publisher = [[Ameba (website)|Ameblo.jp]] | language = Hapones | date=2009-07-08|accessdate=2014-01-13}}</ref> ! data-sort-type="number" | 2<ref name="vote2">{{cite web |url=http://ameblo.jp/akihabara48/entry-10558537022.html |title=AKB48　選抜総選挙　結果 | trans-title = AKB48 Selection Election | work=AKB48 Official Blog | publisher = Ameblo.jp | language = Hapones | date=2010-06-09|accessdate=2014-01-13}}</ref> ! data-sort-type="number" | 3<ref name="vote3">{{cite web |url=http://ameblo.jp/akihabara48/entry-10918551053.html |title=AKB48 22ndシングル選抜総選挙結果 |trans-title = AKB48 22nd Single selection Election | work=AKB48 Official Blog | publisher = Ameblo.jp | language = Hapones | date=2011-06-10|accessdate=2014-01-13}}</ref> ! data-sort-type="number" | 4<ref name="vote4">{{cite web |url=http://ameblo.jp/akihabara48/entry-11270743041.html |title=AKB48 27thシングル選抜総選挙　開票結果 | trans-title = AKB48 27th Single selection election vote counting result | work=AKB48 Official Blog | publisher = Ameblo.jp | language = Hapones | date=2012-06-06|accessdate=2014-01-13}}</ref> ! data-sort-type="number" | 5<ref name="election2013">{{cite web | url = http://www.akb48.co.jp/sousenkyo/32ndsingle/result.php | title = AKB48 32ndシングル 選抜総選挙 | trans-title = 32nd single selection elections | work = AKB48 Official Site | date = 2013-06-08 | language = Hapones | access-date = 2014-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191023190534/http://www.akb48.co.jp/sousenkyo/32ndsingle/result.php | archive-date = 2019-10-23 | url-status = dead}}</ref> ! data-sort-type="number" | 6<ref name="election2014">{{cite web | url = http://www.akb48.co.jp/sousenkyo/37thsingle/ | title = AKB48 37thシングル 選抜総選挙 | trans-title = 37th single selection elections | work = AKB48 Official Site | date = 2014-06-07 | language = Hapones | access-date = 2014-07-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191019205955/http://www.akb48.co.jp/sousenkyo/37thsingle/ | archive-date = 2019-10-19 | url-status = dead}}</ref> ! data-sort-type="number" | 7<ref name="election2015">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/sousenkyo_41th/|title = AKB48 41stシングル 選抜総選挙 | trans-title=41st single selection elections | work = AKB48 Official Site | date = 2015-06-06 | language=Hapones}} </ref> ! data-sort-type="number" | 8<ref name="election2016">{{cite web|url=http://sousenkyo.akb48.co.jp/result.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160619021712/http://sousenkyo.akb48.co.jp/result.php|script-title=Hapones:AKB48公式サイト AKB48 45thシングル 選抜総選挙|trans-title=45th single selection elections|archivedate=2016-06-19|accessdate=2016-07-08|work = AKB48 Official Site|language=Hapones}}</ref> |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Iriyama, Anna" | {{Nihongo4|[[Anna Iriyama]]|入山 杏奈|Iriyama Anna}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|12|3}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 30 <!--- does not have page but search redirects here ---> | 20 | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 18 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Oya, Shizuka" | {{Nihongo4|Shizuka Oya|大家 志津香|Ōya Shizuka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1991|12|28}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 29 | 59 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kojima, Natsuki" | {{Nihongo4|Natsuki Kojima|小嶋 菜月|Kojima Natsuki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|3|8}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sasaki, Yukari" | {{Nihongo4|Yukari Sasaki|佐々木 優佳里|Sasaki Yukari}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|8|28}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 47 | 50 | 38 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shiroma, Miru" | {{nihongo|[[Miru Shiroma]]|白間 美瑠|Shiroma Miru}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|10|14}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 43 | 34 | 24 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takita, Kayoko" | {{nihongo4|Kayoko Takita|田北 香世子|Takita Kayoko}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|2|13}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Taniguchi, Megu" | {{Nihongo4|Megu Taniguchi|谷口 めぐ|Taniguchi Megu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|11|12}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 69 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nakanishi, Chiyori" | {{nihongo4|Chiyori Nakanishi|中西 智代梨|Nakanishi Chiyori}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|5|12}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hiwatashi, Yui" | {{Nihongo4|Yui Hiwatashi|樋渡 結依|Hiwatashi Yui}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|4|30}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Miyazaki, Miho" | {{Nihongo4|[[Miho Miyazaki]]|宮崎 美穂|Miyazaki Miho}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1993|7|30}} | 18 | 21 | 27 | 38 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 78 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 78 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Miyawaki, Sakura" | {{nihongo4|[[Sakura Miyawaki]]|宮脇 咲良|Miyawaki Sakura}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|3|19}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 47 | 26 | 11 | 7 | 6 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamada, Nanami" | {{Nihongo4|Nanami Yamada|山田 菜々美|Yamada Nanami}}{{efn|Nanami Yamada is a concurrent member of AKB Team A and AKB48 Team 8.|name="nanami"}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|2|9}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yokoyama, Yui" | {{Nihongo4|[[Yui Yokoyama]]|横山 由依|Yokoyama Yui}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1992|12|8}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 19 | 15 | 13 | 13 | 10 | 11 |} === Team K === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="2"|Pangalan<ref name="Kenkyuusei Team K">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/about/members/?team_id=2|title=AKB48公式サイト|trans-title=AKB48 Official Roster &ndash; Team K|language=Hapones|work=AKB48 official website|accessdate=5 Enero 2017}}</ref> ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) ! colspan="8" |"Senbatsu Sousenkyō" Resulta |- ! data-sort-type="number" |1<ref name="vote1"/> ! data-sort-type="number" |2<ref name="vote2"/> ! data-sort-type="number" |3<ref name="vote3"/> ! data-sort-type="number" |4<ref name="vote4"/> ! data-sort-type="number" |5<ref name="election2013"/> ! data-sort-type="number" |6<ref name="election2014"/> ! data-sort-type="number" |7<ref name="election2015"/> ! data-sort-type="number" |8<ref name="election2016"/> |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Abe, Maria" | {{Nihongo4|Maria Abe|阿部 マリア|Abe Maria}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|11|29}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Ichikawa, Manami" | {{Nihongo4|Manami Ichikawa|市川 愛美|Ichikawa Manami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|08|26}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kodama, Haruka" | {{Nihongo4|[[Haruka Kodama]]|兒玉 遥|Kodama Haruka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|9|19}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 37 | 21 | 17 | 9 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shinozaki, Ayana" | {{Nihongo4|Ayana Shinozaki|篠崎 彩奈|Shinozaki Ayana}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|1|8}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 78 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shimada, Haruka" | {{Nihongo4|Haruka Shimada|島田 晴香|Shimada Haruka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1992|12|16}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shimoguchi, Hinana" | {{nihongo4|Hinana Shimoguchi|下口 ひなな|Shimoguchi Hinana}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|7|19}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Suzuki, Mariya" | {{Nihongo4|[[Mariya Suzuki]]|鈴木 まりや|Suzuki Mariya}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1991|4|29}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tano, Yuuka" | {{Nihongo4|[[Yuuka Tano]]|田野 優花|Tano Yūka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|3|7}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 45 | 38 | 45 | 47 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nakano, Ikumi" | {{Nihongo4|Ikumi Nakano|中野 郁海|Nakano Ikumi}}{{efn|Ikumi Nakano is a concurrent member of AKB48 Team K and AKB48 Team 8.|name="ikumi nakano"}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|8|20}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} <!-- participated in 6th, 7th, 8th elections --> | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Fujita, Nana" | {{Nihongo4|Nana Fujita|藤田 奈那|Fujita Nana}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|12|28}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Minegishi, Minami" | {{Nihongo4|[[Minami Minegishi]]|峯岸 みなみ|Minegishi Minami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1992|11|15}} | 16 | 14 | 15 | 14 | 18 | 22 | 19 | 17 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Mukaichi, Mion" | {{Nihongo4|[[Mion Mukaichi]]|向井地 美音|Mukaichi Mion}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|01|29}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 44 | 13 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Mutou, Tomu" | {{Nihongo4|Tomu Mutou|武藤 十夢|Mutō Tomu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1994|11|25}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 49 | 45 | 24 | 16 | 10 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Mogi, Shinobu" | {{Nihongo4|Shinobu Mogi|茂木 忍|Mogi Shinobu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|2|16}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 57 | 47 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yumoto, Ami" | {{Nihongo4|Ami Yumoto|湯本 亜美|Yumoto Ami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|10|03}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |} === Team B === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="2"|Pangalan<ref name="Kenkyuusei Team B">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/about/members/?team_id=3|title=AKB48公式サイト |trans-title=AKB48 Official Roster &ndash; Team B|language=Hapones|work=AKB48 official website|accessdate=5 Enero 2017}}</ref> ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) ! colspan="8" |"Senbatsu Sousenkyō" Resulta |- ! data-sort-type="number" |1<ref name="vote1"/> ! data-sort-type="number" |2<ref name="vote2"/> ! data-sort-type="number" |3<ref name="vote3"/> ! data-sort-type="number" |4<ref name="vote4"/> ! data-sort-type="number" |5<ref name="election2013"/> ! data-sort-type="number" |6<ref name="election2014"/> ! data-sort-type="number" |7<ref name="election2015"/> ! data-sort-type="number" |8<ref name="election2016"/> |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Oshima, Ryoka" | {{Nihongo4|[[Ryoka Oshima]]|大島 涼花|Ōshima Ryōka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|10|21}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 80 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 32 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kashiwagi, Yuki" | {{Nihongo4|[[Yuki Kashiwagi]]|柏木 由紀|Kashiwagi Yuki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1991|7|15}} | 9 | 8 | 3 | 3 | 4 | 3 | 2 | 5 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kato, Rena" | {{Nihongo4|[[Rena Kato]]|加藤 玲奈|Katō Rena}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|7|10}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 32 | 28 | 26 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kizaki, Yuria" | {{nihongo4|[[Yuria Kizaki]]|木﨑 ゆりあ|Kizaki Yuria}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|2|11}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 31 | 22 | 23 | 22 | 37 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Goto, Moe" | {{nihongo4|Moe Goto|後藤 萌咲|Gotō Moe}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|5|20}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sakaguchi, Nagisa" | {{Nihongo4|Nagisa Sakaguchi|坂口 渚沙|Sakaguchi Nagisa}}{{efn|name="nagisa sakaguchi"|Nagisa Sakaguchi is a concurrent member of AKB48 Team B and AKB48 Team 8}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|12|23}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takeuchi, Miyu" | {{Nihongo4|Miyu Takeuchi|竹内 美宥|Takeuchi Miyu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|1|12}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tatsuya, Makiho" | {{Nihongo4|Makiho Tatsuya|達家 真姫宝|Tatsuya Makiho}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|10|19}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tanabe, Miku" | {{Nihongo4|Miku Tanabe|田名部 生来|Tanabe Miku}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1992|12|2}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 71 | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Fukuoka, Seina" |{{Nihongo4|Seina Fukuoka|福岡 聖菜|Fukuoka Seina}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|08|01}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Chia Ling, Ma" |{{Nihongo4|[[Ma Chia-ling|Chia-ling Ma]]|馬 嘉伶|Ma Chia-ling}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|12|21}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yabuki, Nako" | {{Nihongo4|Nako Yabuki|矢吹 奈子|Yabuki Nako}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|6|18}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 28 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yokoshima, Aeri" | {{nihongo4|Aeri Yokoshima|横島 亜衿|Yokoshima Aeri}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|12|17}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Watanabe, Mayu" | {{Nihongo4|[[Mayu Watanabe]]|渡辺 麻友|Watanabe Mayu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1994|3|26}} | 4 | 5 | 5 | 2 | 3 | 1 | 3 | 2 |- |} === Team 4 === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="2"|Pangalan<ref name="Kenkyuusei Team 4">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/about/members/?team_id=4|title=AKB48公式サイト |trans-title=AKB48 Official Roster &ndash; Team 4|language=Hapones|work=AKB48 official website|accessdate=5 Enero 2017}}</ref> ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) ! colspan="8" |"Senbatsu Sousenkyō" Resulta |- ! data-sort-type="number" |1<ref name="vote1"/> ! data-sort-type="number" |2<ref name="vote2"/> ! data-sort-type="number" |3<ref name="vote3"/> ! data-sort-type="number" |4<ref name="vote4"/> ! data-sort-type="number" |5<ref name="election2013"/> ! data-sort-type="number" |6<ref name="election2014"/> ! data-sort-type="number" |7<ref name="election2015"/> ! data-sort-type="number" |8<ref name="election2016"/> |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Iino, Miyabi" | {{Nihongo4|Miyabi Iino|飯野 雅|Iino Miyabi}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|9|29}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Izuta, Rina" | {{Nihongo4|Rina Izuta|伊豆田 莉奈|Izuta Rina}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|11|26}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Iwatate, Saho" | {{Nihongo4|Saho Iwatate|岩立 沙穂|Iwatate Saho}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1994|10|4}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 66 | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 51 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Okawa, Rio" | {{Nihongo4|Rio Okawa|大川 莉央|Ōkawa Rio}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|03|01}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Omori, Miyuu" | {{Nihongo4|Miyuu Omori|大森 美優|Ōmori Miyū}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|9|3}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 67 | 73 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Okada, Ayaka" | {{Nihongo4|Ayaka Okada|岡田 彩花|Okada Ayaka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|11|6}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 57 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Okada, Nana" | {{Nihongo4|[[Nana Okada]]|岡田 奈々|Okada Nana}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|11|7}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 51 | 29 | 14 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kawamoto, Saya" | {{nihongo4|[[Saya Kawamoto]]|川本 紗矢|Kawamoto Saya}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|8|31}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 27 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kitagawa, Ryoha" | {{Nihongo|[[Ryoha Kitagawa]]|北川 綾巴|Kitagawa Ryōha}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|10|9}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 66 | 64 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kitazawa, Saki" | {{Nihongo4|Saki Kitazawa|北澤 早紀|Kitazawa Saki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|6|5}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kojima, Mako" | {{Nihongo4|Mako Kojima|小嶋真子|Kojima Mako}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|5|30}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 36 | 26 | 19 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Komiyama, Haruka" | {{Nihongo4|Haruka Komiyama|込山 榛香|Komiyama Haruka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|09|12}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 21 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sato, Kiara" | {{Nihongo4|Kiara Sato|佐藤 妃星|Satō Kiara}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|08|11}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shibuya, Nagisa" | {{nihongo4|Nagisa Shibuya|渋谷 凪咲|Shibuya Nagisa}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|8|25}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 58 | 56 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takahashi, Juri" | {{Nihongo4|[[Juri Takahashi]]|高橋 朱里|Takahashi Juri}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|10|3}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | 28 | 25 | 15 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tomonaga, Mio" | {{nihongo4|[[Mio Tomonaga]]|朝長 美桜|Tomonaga Mio}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|5|17}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | 59 | 27 | 21 | 23 |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nozawa, Rena" | {{Nihongo4|Rena Nozawa|野澤 玲奈|Nozawa Rena}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|5|6}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Murayama, Yuiri" | {{Nihongo4|Yuiri Murayama|村山 彩希|Murayama Yuiri}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|6|15}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; |} === Team 8 === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="1"|Pangalan !! rowspan="1"| Petsa ng Kapanganakan (edad) !! rowspan="1"| [[Mga prepektura ng Hapon|Prepektura]] |- ! colspan="8" | [[Hokkaido]] & [[Tōhoku]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sakaguchi, Nagisa" | {{Nihongo|Sakaguchi Nagisa|坂口 渚沙}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|12|23}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Hokkaido]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yokoyama, Yui" | {{Nihongo|Yokoyama Yui|横山 結衣}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|2|22}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Aomori|Aomori]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tanikawa, Hijiri" | {{Nihongo|Tanikawa Hijiri|谷川 聖}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|12|26}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Akita|Akita]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sato, Nanami" | {{Nihongo|Satō Nanami|佐藤 七海}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|1|19}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Iwate|Iwate]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hayasaka, Tsumugi" | {{Nihongo|Hayasaka Tsumugi|早坂 つむぎ}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|5|12}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Yamagata|Yamagata]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sato, Akari" | {{Nihongo|Satō Akari|佐藤 朱}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|11|9}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Miyagi|Miyagi]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Mougi, Kasumi" | {{Nihongo|Mōgi Kasumi|舞木 香純}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|4|28}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Fukushima|Fukushima]] |- ! colspan="8" | [[Kantō]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Okabe, Rin" | {{Nihongo|Okabe Rin|岡部 麟}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|11|7}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Ibaraki|Ibaraki]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Honda, Hitomi" | {{Nihongo|Honda Hitomi|本田 仁美}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|10|06}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Tochigi|Tochigi]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shimizu, Maria" | {{Nihongo|Shimizu Maria|清水 麻璃亜}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|9|29}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Gunma|Gunma]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takahashi, Ayane" | {{Nihongo|Takahashi Ayane|髙橋 彩音}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|12|30}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Saitama|Saitama]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yoshikawa, Nanase" | {{Nihongo|Yoshikawa Nanase|吉川 七瀬}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|7|21}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Chiba|Chiba]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Oguri, Yui" | {{Nihongo|Oguri Yui|小栗 有以}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|12|26}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Tokyo]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Oda, Erina" | {{Nihongo|Oda Erina|小田 えりな}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|4|25}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kanagawa|Kanagawa]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sato, Shiori" | {{Nihongo|Satō Shiori|佐藤 栞}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|2|3}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Niigata|Niigata]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hidaritomo, Ayaka" | {{Nihongo|Hidaritomo Ayaka|左伴 彩佳}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|7|29}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Yamanashi|Yamanashi]] |- ! colspan="8" | [[Chūbu]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Utada, Hatsuka" | {{Nihongo|Utada Hatsuka|歌田 初夏}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|7|28}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Aichi|Aichi]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yokomichi, Yuri" | {{Nihongo|Yokomichi Yuri|横道 侑里}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|10|23}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Shizuoka|Shizuoka]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hattori, Yuna" | {{Nihongo|Hattori Yuna|服部 有菜}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|3|30}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Gifu|Gifu]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Noda, Hinano" | {{Nihongo|Noda Hinano|野田 陽菜乃}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2004|2|8}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Mie|Mie]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hashimoto, Haruna" | {{Nihongo|Hashimoto Haruna|橋本 陽菜}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|5|25}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Toyama|Toyama]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hirano, Hikaru" | {{Nihongo|Hirano Hikaru|平野 ひかる}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|1|29}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Ishikawa|Ishikawa]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Cho, Kurena" | {{Nihongo|Chō Kurena|長 久玲奈}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|5|11}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Fukui|Fukui]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takahashi, Sayaka" | {{Nihongo|Takahashi Sayaka|髙橋 彩香}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|11|22}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Nagano|Nagano]] |- ! colspan="8" | [[Kansai]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nagano, Serika" | {{Nihongo|Nagano Serika|永野 芹佳}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|3|27}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Osaka|Osaka]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Ota, Nao" | {{Nihongo|Ōta Nao|太田 奈緒}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1994|12|5}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kyoto|Kyoto]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamada, Nanami" | {{Nihongo|Yamada Nanami|山田 菜々美}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|2|9}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Hyōgo|Hyōgo]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamamoto, Ruka" | {{Nihongo|Yamamoto Ruka|山本 瑠香}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|10|10}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Wakayama|Wakayama]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Onishi, Momoka" | {{Nihongo|Ōnishi Momoka|大西 桃香}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|9|20}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Nara|Nara]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hama, Sayuna" | {{Nihongo|Hama Sayuna|濵 咲友菜}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|8|20}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Shiga|Shiga]] |- ! colspan="8" | [[Chūgoku]] & [[Shikoku]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nakano, Ikumi" | {{Nihongo|Nakano Ikumi|中野 郁海}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|8|20}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Tottori|Tottori]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Abe, Mei" | {{Nihongo|Abe Mei|阿部 芽唯}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|2|9}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Shimane|Shimane]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hitomi, Kotone" | {{Nihongo|Hitomi Kotone|人見 古都音}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|1|19}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Okayama|Okayama]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Tani, Yuri" | {{Nihongo|Tani Yuri|谷 優里}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|7|19}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Hiroshima|Hiroshima]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shitao, Miu" | {{Nihongo|Shitao Miu|下尾 みう}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|4|3}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Yamaguchi|Yamaguchi]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hamamatsu, Riona" | {{Nihongo|Hamamatsu Riona|濵松 里緒菜}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1995|7|28}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Tokushima|Tokushima]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Gyoten, Yurina" | {{Nihongo|Gyōten Yurina|行天 優莉奈}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|3|14}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kagawa|Kagawa]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takaoka, Kaoru" | {{Nihongo|Takaoka Kaoru|高岡 薫}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|11|29}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Ehime|Ehime]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Hirose, Natsuki" | {{Nihongo|Hirose Natsuki|廣瀬 なつき}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|6|9}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kōchi|Kōchi]] |- ! colspan="8" | [[Kyushu]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yoshida, Karen" | {{Nihongo|Yoshida Karen|吉田 華恋}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|7|27}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Fukuoka|Fukuoka]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Fukuchi, Rena" | {{Nihongo|Fukuchi Rena|福地 礼奈}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1996|5|2}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Saga|Saga]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Terada, Misaki" | {{Nihongo|Terada Misaki|寺田 美咲}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|12|26}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Nagasaki|Nagasaki]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kuranoo, Narumi" | {{Nihongo|Kuranoo Narumi|倉野尾 成美}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|11|8}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kumamoto|Kumamoto]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yoshino, Miyu" | {{Nihongo|Yoshino Miyu|吉野 未優}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|2|16}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Ōita|Ōita]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yaguchi, Moka" | {{Nihongo|Yaguchi Moka|谷口 もか}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|5|28}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Miyazaki|Miyazaki]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shimoaoki, Karin" | {{Nihongo|Shimoaoki Karin|下青木 香鈴}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|10|28}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Kagoshima|Kagoshima]] |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Miyazato, Rira" | {{Nihongo|Miyazato Rira|宮里 莉羅}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|3|30}} | style="text-align:left;"| [[Prepektura ng Okinawa|Okinawa]] |} === Kenkyūsei (Ikalawang Henerasyon ng mga Draft na Miyembro) === Ang bawat miyembro ng {{Nihongo|"2nd 48Group Draft"|ドラフト二期生||Dorafuto nikisei}} ay nakatakda sa isang tiyak na pangkat. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! rowspan="2"| Pangalan ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) ! rowspan="2"| Team ! colspan="8" class="unsortable"| "Senbatsu Sousenkyō" Resulta |- ! data-sort-type="number" | 1<ref name="vote1"/> ! data-sort-type="number" | 2<ref name="vote2"/> ! data-sort-type="number" | 3<ref name="vote3"/> ! data-sort-type="number" | 4<ref name="vote4"/> ! data-sort-type="number" | 5<ref name="election2013"/> ! data-sort-type="number" | 6<ref name="election2014"/> ! data-sort-type="number" | 7<ref name="election2015"/> ! data-sort-type="number" | 8<ref name="election2016"/> |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kubo, Satone" | {{Nihongo4|Satone Kubo|久保怜音|Kubo Satone}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|11|20}} | style="text-align:left;"| Team K <ref name="Kenkyuusei Team K"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nomura, Nao" | {{Nihongo4|Nao Nomura|野村奈央|Nomura Nao}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1999|8|10}} | style="text-align:left;"| Team K <ref name="Kenkyuusei Team K"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Takahashi, Kira" | {{Nihongo4|Kira Takahashi|高橋希良|Takahashi Kira}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|1|14}} | style="text-align:left;"| Team B <ref name="Kenkyuusei Team B"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nishikawa, Rei" | {{Nihongo4|Rei Nishikawa|西川怜|Nishikawa Rei}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|10|25}} | style="text-align:left;"| Team B <ref name="Kenkyuusei Team B"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamabe, Ayu" | {{Nihongo4|Ayu Yamabe|山邊步夢|Yamabe Ayu}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|2|3}} | style="text-align:left;"| Team B <ref name="Kenkyuusei Team B"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Chiba, Erii" | {{Nihongo4|Erii Chiba|千葉恵里|Chiba Erii}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|10|27}} | style="text-align:left;"| Team 4 <ref name="Kenkyuusei Team 4"/> | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#bbb;"| {{ntsh|999}}&nbsp; | style="background:#ececec; color:gray;"| {{ntsh|888}}{{small|N/A}} |} === Kenkyūsei (Ika-Labing-Anim na Henerasyon) === Noong 8 Disyembre 2016, sa okasyon ng ika-11 Anibersaryo ng AKB48, 19 mga batang babae na naging mga miyembro ng ika-16 na henerasyon ng Kenkyūsei ay nagkaroon ng isang pasinaya pagganap sa AKB48 mula sa Akihabara Theater. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:65%;" |- ! rowspan="2"| Pangalan<ref name="Kenkyuusei">{{cite web|url=http://www.akb48.co.jp/about/members/?team_id=34|title=AKB48公式サイト|author=|date=|work=akb48.co.jp|accessdate=5 Enero 2017}}</ref> ! rowspan="2"| Petsa ng Kapanganakan (edad) |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Asai, Nanami" | {{Nihongo4| Nanami Asai|浅井七海|Asai Nanami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|5|20}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Inagaki, Kaori" | {{Nihongo4| Kaori Inagaki|稲垣香織|Inagaki Kaori}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1997|10|31}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Uemoto, Izumi" | {{Nihongo4| Izumi Umemoto|梅本和泉|Umemoto Izumi}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|1998|10|16}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Kurosu, Haruka" | {{Nihongo4|Haruka Kurosu|黒須遥香|Kurosu Haruka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|2|28}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Sato, Minami" | {{Nihongo4|Minami Sato|佐藤美波|Sato Minami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|8|3}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Shouji, Nagisa" | {{Nihongo4| Nagisa Shouji|庄司なぎさ| Shouji Nagisa}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|10|29}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Suzuki, Kurumi" | {{Nihongo4|Kurumi Suzuki|鈴木くるみ|Suzuki Kurumi}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2004|9|2}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Taguchi, Manaka" | {{Nihongo4|Manaka Taguchi|田口愛佳|Taguchi Manaka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|12|12}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Taya, Misaki" | {{Nihongo4| Misaki Taya|多屋美咲|Taya Misaki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2004|7|14}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Nagatomo, Ayami" | {{Nihongo4|Ayami Nagatomo|長友彩海|Nagatomo Ayami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|11|2}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Noguchi, Nanami" | {{Nihongo4|Nanami Noguchi|野口菜々美|Noguchi Nanami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|9|17}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Harima, Nanami" | {{Nihongo4|Nanami Harima|播磨七海|Harima Nanami}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2004|8|2}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Honma, Mai" | {{Nihongo4|Mai Honma|本間麻衣|Honma Mai}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|9|6}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Maeda, Ayaka" | {{Nihongo4|Ayaka Maeda|前田彩佳|Maeda Ayaka}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|12|18}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Michieda, Saki" | {{Nihongo4|Saki Michieda|道枝咲|Michieda Saki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2003|12|20}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Mutou, Orin" | {{Nihongo4|Orin Mutou|武藤小麟|Mutou Orin}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|7|22}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yasuda, Kana" | {{Nihongo4|Kana Yasuda|安田叶|Yasuda Kana}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2002|3|11}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamauchi, Mizuki" | {{Nihongo4|Mizuki Yamauchi|山内瑞葵|Yamauchi Mizuki}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2001|9|20}} |- | style="text-align:left;" data-sort-value="Yamane, Suzuha" | {{Nihongo4|Suzuha Yamane|山根涼羽|Yamane Suzuha}} | style="text-align:left;"| {{birth date and age|2000|8|11}} |} ===Mga Nagtapos Na Miyembro=== :''Pangunahing lathalain:'' [[:en:List of former members of AKB48|List of former members of AKB48]] == Diskograpiya == === Singles === {| style="margin: 1em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; text-align: center" border="1" cellpadding="2" |- style="background: #efefef" ! # ! Pamagat ! Petsa ng Paglabas ! Kabuuang Benta |- style="background: #efefef" !colspan=7|DefStar Records |- | '''1''' | align="left" | {{nihongo|Aitakatta|会いたかった}} | align="left" | 25 Oktubre 2006 | align="center" | 55,308 |- | '''2''' | align="left" | {{nihongo|Seifuku ga Jama wo Suru|制服が邪魔をする}} | align="left" | 31 Enero 2007 | align="center" | 21,989 |- | '''3''' | align="left" | {{nihongo|Keibetsu Shiteita Aijou|軽蔑していた愛情}} | align="left" | 18 Abril 2007 | align="center" | 22,671 |- | '''4''' | align="left" | BINGO ! | align="left" | 18 Hulyo 2007 | align="center" | 25,611 |- | '''5''' | align="left" | {{nihongo|Boku no Taiyou|僕の太陽}} | align="left" | 8 Agosto 2007 | align="center" | 28,840 |- | '''6''' | align="left" | {{nihongo|Yuuhi wo Miteiru ka?|夕陽を見ているか?}} | align="left" | 31 Oktubre 2007 | align="center" | 18,429 |- | '''7''' | align="left" | {{nihongo|Romance de Irane|ロマンス、イラネ}} | align="left" | 23 Enero 2008 | align="center" | 23,209 |- | '''8''' | align="left" | {{nihongo|Sakura no Hanabiratachi 2008|桜の花びらたち2008}} | align="left" | 27 Pebrero 2008 | align="center" | 25,482 |- style="background: #efefef" !colspan=7|You de Be Cool!/KING RECORDS |- | '''10''' | align="left" | {{nihongo|Oogoe Diamond|大声ダイヤモンド}} | align="left" | 22 Oktubre 2008 | align="center" | 96,566 |- | '''11''' | align="left" | {{nihongo|10nen Sakura|10年桜}} | align="left" | 4 Marso 2009 | align="center" | 124,700 |- | '''12''' | align="left" | {{nihongo|Namida Surprise!|涙サプライズ!}} | align="left" | 24 Hunyo 2009 | align="center" | 168,826 |- | '''13''' | align="left" | {{nihongo|Iiwake Maybe|言い訳Maybe}} | align="left" | 26 Agosto 2009 | align="center" |145,776 |- | '''14''' | align="left" | RIVER | align="left" | 21 Oktubre 2009 | align="center" | 260,553 |- | '''15''' | align="left" | {{nihongo|Sakura no Shiori|桜の栞}} | align="left" | 17 Pebrero 2010 | align="center" | 404,696 |- | '''16''' | align="left" | {{nihongo|Ponytail to Shushu|ポニーテールとシュシュ}} | align="left" | 26 Mayo 2010 | align="center" | 740,291 |- | '''17''' | align="left" | {{nihongo|Heavy Rotation|ヘビーローテーション}} | align="left" | 18 Agosto 2010 | align="center" | 881,519 |- | '''18''' | align="left" | Beginner | align="left" | 27 Oktubre 2010 | align="center" | 1,039,362 |- | '''19''' | align="left" | {{nihongo|Chance no Junban|チャンスの順番}} | align="left" | 8 Disyembre 2010 | align="center" | 694,042 |- | '''20''' | align="left" | {{nihongo|Sakura no Ki ni Narou|桜の木になろう}} | align="left" | 16 Pebrero 2011 | align="center" | 1,081,686 |- | '''21''' | align="left" | {{nihongo|Everyday, Kachuusha|Everyday、カチューシャ}} | align="left" | 25 Mayo 2011 | align="center" | 1,608,299 |- | '''22''' | align="left" | {{nihongo|Flying Get|フライングゲット}} | align="left" | 24 Agosto 2011 | align="center" | 1,625,849 |- | '''23''' | align="left" | {{nihongo|Kaze wa Fuiteiru|風は吹いている}} | align="left" | 26 Oktubre 2011 | align="center" | 1,457,113 |- | '''24''' | align="left" | {{nihongo|Ue Kara Mariko|上からマリコ}} | align="left" | 7 Disyembre 2011 | align="center" | 1,304,903 |- | '''25''' | align="left" | GIVE ME FIVE ! | align="left" | 15 Pebrero 2012 | align="center" | 1,436,519 |- | '''26''' | align="left" | {{nihongo|Manatsu no Sounds Good !|真夏のSounds good !}} | align="left" | 23 Mayo 2012 | align="center" | 1,822,220 |- | '''27''' | align="left" | {{nihongo|Gingham Check|ギンガムチェック}} | align="left" | 29 Agosto 2012 | align="center" | 1,316,240 |- |'''28''' | align="left" | UZA | align="left" | 31 Oktubre 2012 | align="center"| 1,263,148 |- | '''29''' | align="left" | {{nihongo|Eien Pressure|永遠プレッシャー}} | align="left" | 5 Disyembre 2012 | align="center" | 1,206,869 |- | '''30''' | align="left" | So Long! | align="left" | 20 Pebrero 2013 | align="center" | 1,132,853 |- | '''31''' | align="left" | {{nihongo|Sayonara Crawl|さよならクロール}} | align="left" | 22 Mayo 2013 | align="center" | 1,955,800 |- | '''32''' | align="left" | {{nihongo|Koi Suru Fortune Cookie|恋するフォーチュンクッキー}} | align="left" | 21 Agosto 2013 | align="center" | 1,548,596 |- | '''33''' | align="left" | {{nihongo|Heart Electric|ハート・エレキ}} | align="left" | 30 Nobyembre 2013 | align="center" | 1,294,197 |- | '''34''' | align="left" | {{nihongo|Suzukake no Ki no Michi de "Kimi no Hohoemi wo Yume ni Miru" <br /> to Itteshimattara Bokutachi no Kankei wa Dou Kawatte Shimau Noka, Bokunari ni Nannichi ka Kangaeta<br /> Ue deno Yaya Kihazukashii Ketsuron no youna Mono|鈴懸の木の道で「君の微笑みを夢に見る」<br /> と言ってしまったら僕たちの関係はどう変わってしまうのか、僕なりに何日か考えた上でのやや気恥ずかしい結論のようなもの}} | align="left" | 11 Disyembre 2013 | align="center" | 1,086,491 |- | '''35''' | align="left" | {{nihongo|Mae shika mukanē|前しか向かねえ}} | align="left" | 26 Pebrero 2014 | align="center" | 1,153,906 |- | '''36''' | align="left" | {{nihongo|Labrador Retriever|ラブラドール・レトリバー}} | align="left" | 21 Mayo 2014 | align="center" | 1,787,367 |- | '''37''' | align="left" | {{nihongo|Kokoro no Placard|心のプラカード}} | align="left" | 27 Agosto 2014 | align="center" | 1,061,976 |- | '''38''' | align="left" | {{nihongo|Kibōteki Refrain|希望的リフレイン}} | align="left" | 26 Nobyembre 2014 | align="center" | 1,199,429 |- | '''39''' | align="left" | Green Flash | align="left" | 4 Marso 2015 | align="center" | 1,045,492 |- | '''40''' | align="left" | {{nihongo|Bokutachi wa Tatakawanai|僕たちは戦わない}} | align="left" | 20 Mayo 2015 | align="center" | 1,782,897 |- | '''41''' | align="left" | Halloween Night | align="left" | augusto 26, 2015 | align="center" | 1,331,573 |- | '''42''' | align="left" | {{nihongo|Kuchibiru ni Be My Baby|唇にBe My Baby}} | align="left" | 9 Disyembre 2015 | align="center" | 1,090,171 |- | '''43''' | align="left" | {{nihongo|Kimi wa Melody|君はメロディー}} | align="left" | 9 Marso 2016 | align="center" | 1,295,645 |- | '''44''' | align="left" | {{nihongo|Tsubasa wa Iranai|翼はいらない}} | align="left" | 1 Hunyo 2016 | align="center" | 1,519,387 |- | '''45''' | align="left" | LOVE TRIP/{{nihongo|Shiawase o Wakenasai|しあわせを分けなさい}} | align="left" | 31 Agosto 2016 | align="center" | 1,215,489 |- | '''46''' | align="left" | High Tension | align="left" | 16 Nobyembre 2016 | align="center" | 1,209,637 |- | '''47''' | align="left" | Shoot Sign | align="left" | 15 Marso 2017 | align="center" | 1,047,685 |- | '''48''' | align="left" | {{nihongo|Negaigoto no Mochigusare|願いごとの持ち腐れ}} | align="left" | 31 Mayo 2017 | align="center" | 1,385,393 |- | '''49''' | align="left" | {{nihongo|＃Sukinanda|#好きなんだ}} | align="left" | 30 Agosto 2017 | align="center" | 1,120,617 |- | '''50''' | align="left" | {{nihongo|11gatsu no Anklet|11月のアンクレット}} | align="left" | 22 Nobyembre 2017 | align="center" | 1,127,395 |- | '''51''' | align="left" | {{nihongo|Jabaja|ジャーバージャ}} | align="left" | 14 Marso 2018 | align="center" | 1,172,399 |- | '''52''' | align="left" | Teacher Teacher | align="left" | 30 Mayo 2018 | align="left" | 1,817,518 |- | '''53''' | align="left" | {{nihongo|Sentimental Train|センチメンタルトレイン}} | align="left" | 19 Setyembre 2018 | align="left" | 1,448,900 |- | '''54''' | align="left" | No Way Man | align="left" | 28 Nobyembre 2018 (TBA) | align="left" | TBA |} === Mga Album === {| style="margin: 1em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; text-align: center" border="1" cellpadding="2" |- style="background: #efefef" ! # ! Pamagat ! Petsa ng Paglabas ! Kabuuang Benta |- style="background: #efefef" |- | '''1''' | align="left" | {{nihongo|SET LIST 〜Greatest Songs 2006–2007〜|SET LIST 〜グレイテストソングス 2006-2007〜}} | align="left" | 1 Enero 2008 | align="center" | 53,583 |- | '''2''' | align="left" | {{nihongo|Kamikyokutachi|神曲たち}} | align="left" | 7 Abril 2010 | align="center" | 565,117 |- | ※ | align="left" | {{nihongo|SET LIST ~Greatest Songs~ Kanzenban|SET LIST 〜グレイテストソングス〜　完全盤}} | align="left" | 14 Hulyo 2010 | align="center" | 170,861 |- | '''3''' | align="left" | {{nihongo|Koko ni Ita Koto|ここにいたこと}} | align="left" | 13 Abril 2011 | align="center" | 884,280 |- | '''4''' | align="left" | {{nihongo|1830m|1830m}} | align="left" | 15 Agosto 2012 | align="center" | 1,042,879 |- | '''5''' | align="left" | {{nihongo|Tsugi no Ashiato|次の足跡}} | align="left" | 22 Enero 2014 | align="center" | 1,041,951 |- | '''6''' | align="left" | {{nihongo|Koko ga Rhodes da, Koko de Tobe|ここがロドスだ、　ここで跳べ}} | align="left" | 21 Enero 2015 | align="center" | 780,591 |- | '''7''' | align="left" | {{nihongo|0 to 1 no Aida|0と1の間}} | align="left" | 18 Nobyembre 2015 | align="center" | 715,109 |- | '''8''' | align="left" | {{nihongo|Thumbnail|サムネイル}} | align="left" | 25 Enero 2017 | align="center" | 623,132 |- | '''9''' | align="left" | {{nihongo|Bokutachi wa, Ano Hi no Yoake wo Shitteiru|僕たちは、あの日の夜明けを知っている}} | align="left" | 24 Enero 2018 | align="center" | 584,547 |} ==== Teatro Album ==== {| style="margin: 1em; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; text-align: center" border="1" cellpadding="2" |- style="background: #efefef" ! # ! Pamagat ! Petsa ng Paglabas |- style="background: #efefef" |- | '''1''' | align="left" | {{nihongo|Team A 1st Stage "PARTY ga Hajimaru yo"|チームA 1st Stage「PARTYが始まるよ」}} | align="left" rowspan="6"| 7 Marso 2007 |- | '''2''' | align="left" | {{nihongo|Team A 2nd Stage "Aitakatta"|チームA 2nd Stage「会いたかった」}} |- | '''3''' | align="left" | {{nihongo|Team A 3rd Stage "Dareka no Tame ni"|チームA 3rd Stage「誰かのために」}} |- | '''4''' | align="left" | {{nihongo|Team K 1st Stage "PARTY ga Hajimaru yo"|チームK 1st Stage「PARTYが始まるよ」}} |- | '''5''' | align="left" | {{nihongo|Team K 2nd Stage "Seishun Girls"|チームK 2nd Stage「青春ガールズ」}} |- | '''6''' | align="left" | {{nihongo|Team K 3rd Stage "Nonai Paradise"|チームK 3rd Stage「脳内パラダイス」}} |- | '''7''' | align="left" | {{nihongo|Team A 5th Stage "Renai Kinshi Jourei"|チームA 5th Stage 「恋愛禁止条例」}} | align="left" rowspan="3"| 11 Agosto 2009 |- | '''8''' | align="left" | {{nihongo|Team K 5th Stage "Saka Agari"|チームK 5th Stage 「逆上がり」}} |- | '''9''' | align="left" | {{nihongo|Team B 4th Stage "Idol no Yoake"|チームB 4th Stage 「アイドルの夜明け」}} |- | '''10''' | align="left" | {{nihongo|Team K 6th Stage "RESET"|チームK 6th　Stage　「RESET」}} | align="left" rowspan="2"| 7 Agosto 2010 |- | '''11''' | align="left" | {{nihongo|Team B 5th Stage "Theater no Megami"|チームB 5th Stage 「シアターの女神｣}} |- | '''12''' | align="left" | {{nihongo|Team A 6th Stage "Mokugekisha"|チームA　6th Stage ｢目撃者｣}} | align="left" | 18 Setyembre 2010 |- | '''13''' | align="left" | {{nihongo|Team 4 1th Stage "Boku no Taiyou"|チーム4　1th Stage ｢僕の太陽｣}} | align="left" | 22 Enero 2013 |} === Mga DVD === # SPECIAL EDITION AKB48 「Memories」 # チームA 1st Stage「PARTYが始まるよ」(Team A Party ga Hajimaruyo) # チームA 2nd Stage「会いたかった」(Team A 2nd Stage Aitakatta) # チームA 3rd Stage「誰かのために」(Team A 3rd Stage Dareka no Tame ni) # チームA 4th Stage「ただいま恋愛中」(Team A 4th Stage Tadaima Renai Chuu) # チームK 1st Stage「PARTYが始まるよ」(Team K 1st Stage Party ga Hajimaruyo) # チームK 2nd Stage「青春ガールズ」(Team K 2nd Stage Seishun Girls) # チームK 3rd Stage「脳内パラダイス」(Team K 3nd Stage Nounai Paradise) # First Concert「会いたかった~柱はないぜ!~」in 日本青年館 Normal Version # First Concert「会いたかった~柱はないぜ!~」in 日本青年館 Shuffle Version # First Concert Tour「春のちょっとだけ全国ツアー~まだまだだぜ AKB48!~」in 東京厚生年金会館 === Mga Pagtatanghal === Ang mga araw-araw na pagtatanghal ng AKB48 sa AKB48 Theater. * Team A 1st Stage, Party Ga Hajimaruyo: 8 Disyembre 2005 hanggang 31 Marso 2006 * Team A 2nd Stage, Aitakatta: 15 Abril 2006 hanggang Agusto 11, 2006 * Team A 3rd Stage, Dareka No Tame Ni: 20 Abril 2006 hanggang 25 Enero 2007 * Team A 4th Stage, Tadaima Renai Chuu: 25 Pebrero 2007 hanggang 26 Hunyo 2007 * Team K 1st Stage, Party Ga Hajimaruyo: 1 Abril 2006 hanggang 5 Hulyo 2006 * Team K 2nd Stage, Seishun Girls: 8 Hulyo 2006 hanggang 6 Nobyembre 2006 * Team K 3rd Stage, Nounai Paradise: 17 Disyembre 2006 hanggang 22 Hunyo 2007 * Team B 1st Stage, Seishun Girls: 8 Abril 2007 hanggang 2 Oktubre 2007 * Team B 2nd Stage, Aitakatta: 7 Oktubre 2007 hanggang 21 Pebrero 2008 * Team B 3rd Stage, Pajama Drive: nagsimula noong 1 Marso 2008 at patuloy na nagtatanghal * Himawari 1st Stage, Boku No Taiyou: 1 Hulyo 2007 hanggang 30 Nobyembre 2007 * Himawari 2nd Stage, Yume Wo Shinaseru Wake Ni Ikanai: nagsimula noong 8 Disyembre 2007 at patuloy na nagtatanghal == Talababa == {{reflist|group="lower-alpha"}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == {{Commonscat}} * [http://www.akb48.co.jp/ AKB48 official website] (Hapones) * [http://www.akb48.co.jp/english/index.html AKB48 official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101119120931/http://akb48.co.jp/english/index.html |date=2010-11-19 }} (Ingles) * {{Youtube|user=AKB48|AKB48}} * [http://www.kingrecords.co.jp/akb48/ AKB48 King Records website] (Hapones) * [http://www.akb48.com.hk/ AKB48 Official Shop Hong Kong] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131125185535/http://www.akb48.com.hk/hk/ |date=2013-11-25 }} (tradisyonal na Tsino) * [http://www.akb48hk.com/ AKB48 Official Shop Hong Kong News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620075040/http://www.akb48hk.com/ |date=2011-06-20 }} (tradisyonal na Tsino) * [http://www.akb48.com.sg/ AKB48 Official Singapore Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424203013/http://www.akb48.com.sg/ |date=2012-04-24 }} (Ingls) * [http://filwota48.com/forum/ Filwota48] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319045634/http://filwota48.com/forum/ |date=2012-03-19 }} {{Authority control}} [[Kategorya:Mga musiko mula sa Hapon]] j859x794w6ft14ojbvsvntpwfbxaifg 0 20157 2238492 2207505 2026-11-02T07:54:19Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238492 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{isapanahon}} {{redirect|Accessories o Accessory|ibang gamit ng accessories o accessory|Kasangkapan (paglilinaw)}} {{Infobox OS |name = Microsoft Windows |logo = Windows_logo_and_wordmark_-_2021.svg |screenshot = |caption = |website = {{URL|windows.microsoft.com}} |company = [[Microsoft]] | source_model = ''Closed/shared source'' |released ={{Start date and age|1985|11|20}} {{small|(di-suportado)}} |family = Windows 9x, Windows CE, at Windows NT |marketing_target = Personal na kompyuter |kernel_type = {{plainlist| * Pamilya ng Windows NT: Hybrid * Windows 9x at mas maaga: Monolithic (MS-DOS) }} |ui = Windows shell |programmed_in = [[Wikang assembly|Assembly]], [[C (wikang pamprograma)|C]], [[C++]] |license = Pagmamay-aring binebentang software |language = 137 wika<ref>{{cite web|url=http://msdn.microsoft.com/goglobal/ee461121#AvailableLanguagePacks |title=Listing of available Windows 10 language packs |publisher=Msdn.microsoft.com |date= |accessdate=january 5, 2015}}</ref> |working_state = Inilabas sa publiko |supported_platforms = ARM, IA-32, Itanium, x86-64 |updatemodel = {{ubl|Windows Update|Windows Anytime Upgrade|Windows Store|Windows Software Update Services}} |package manager = Windows Installer (.msi), Windows Store (.appx) |working state = |latest release version={{Latest stable software release/Windows 10}}|latest preview version={{Latest preview software release/Windows 10}}}} {{Babala-IPA}} Ang '''Windows''' ay isang pangkat ng ilang mga pamilya ng propiyetaryong grapikal na ''[[operating system]]'' na ginawa at ibinebenta ng [[Microsoft]]. Tumutugon ang bawat pamilya sa ilang sektor ng industriya ng [[kompyuter]], halimbawa, ang [[Windows NT]] para sa mga konsyumer, ang Windows Server para sa mga server, at ang Windows IoT para sa mga ''embedded system''. Kabilang sa mga pamilya ng Windows na hindi na binebenta ang [[Windows 9x]], [[Windows Mobile]], at [[Windows Phone]]. Nailabas ang unang bersiyon ng Windows noong Nobyember 20, 1985, bilang isang grapikal na ''operating system shell'' para sa [[MS-DOS]] bilang tugon sa dumadaming interes sa mga ''[[graphical user interface]]'' (GUI).<ref name=aboutcomnov>{{cite web |url=http://inventors.about.com/od/mstartinventions/a/Windows.htm?rd=1 |title=The Unusual History of Microsoft Windows |access-date=Abril 22, 2007 |language=en }}{{Dead link|date=Nobiyembre 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ang Windows ay ang pinakapopular na ''desktop operating system'', na mayroong 75% bahagi sa merkado {{as of|2022|April|lc=y}}, sang-ayon sa StatCounter.<ref name="pc">{{Cite web |title=Desktop Operating System Market Share Worldwide |url=https://gs.statcounter.com/os-market-share/desktop/worldwide/#monthly-202204-202204-bar |website=StatCounter Global Stats |language=en}}</ref> Bagaman, ang Windows ay hindi ang pinakaginagamit na ''operating system'' kapag isasama ang parehong OS na pang-''mobile'' at pang-''desktop'', dahil sa malaking paglago ng [[Android (operating system)|Android]].<ref>{{cite web|url=https://www.computerworld.com/article/2490008/microsoft-gets-real--admits-its-device-share-is-just-14-.html|title=Microsoft gets real, admits its device share is just 14%|last=Keizer|first=Gregg|date=Hulyo 14, 2014|website=Computerworld|publisher=IDG|quote=<nowiki>[</nowiki>Microsoft's chief operating officer<nowiki>]</nowiki> Turner's 14% came from a new forecast released last week by Gartner, which estimated Windows' share of the shipped device market last year was 14%, and would decrease slightly to 13.7% in 2014. Android will dominate, Gartner said, with a 48% share this year|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821210826/http://www.computerworld.com/article/2490008/microsoft-windows/microsoft-gets-real--admits-its-device-share-is-just-14-.html|archive-date=Agosto 21, 2016}}</ref> {{As of|2022|09}}, Windows 11 ang pinakabagong bersiyon para sa mga konsyumer, PC, at tablet, Windows 11 Enterprise para sa mga [[korporasyon]], at Windows Server 2022 para sa mga server. == Kasaysayan == {{main|Kasaysayan ng Microsoft Windows}} [[Talaksan:Windows 1.0.jpg|180px|left|thumb|Kahon ng Windows 1.0; pansining hindi pa ito nabubuksan, at nakasulat sa kahong isa itong kapaligirang pampamamalakad.]] === Mga ''[[operating environment]]'' === ==== [[1985]] — [[1990]] ==== :''Silipin din: [[Windows 1.0x]] at [[Windows 2.x|2.x]]'' Nagsimula ang Microsoft Windows bilang isang [[pakikihalubilong makikitang pantagagamit|''graphical user interface'']] at [[kapaligirang pampamamalakad|''operating environment'']] ng mga [[kompyuter]] ng [[IBM]] at iba pang mga kahalintulad na kompyuter na tumatakbo sa ilalim ng [[MS-DOS]]. Ito ay noong [[Nobyembre 20]], [[2012]], ang pagkakalabas ng [[Windows 1.0]]<ref>[http://support.microsoft.com/kb/32905/ Kasaysayang pambersiyon ng Windows]</ref>, ang pinakaunang bersiyon ng Microsoft Windows. Kailangang alalahaning ang mga unang limang bersiyon ng Microsoft Windows: [[Windows 1.0]], [[Windows 2.x|2.x]], [[Windows 3.0|3.0]] at [[Windows 3.1x|3.1x]], ay hindi mga [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] kundi mga pakikihalubilong makikitang pantagagamit at kapaligirang pampamamalakad lamang. Ang mga ito ay gumaganap lamang bilang isang pagpapalawig ng mga kakayahan ng MS-DOS, ngunit lahat pa rin ng mga paglakad ay ginaganap pa rin ng MS-DOS. Noong una, ang pagpapabuti ng Microsoft sa Windows ay mariing pinipigilan ng mga pagsasakdal ng [[Apple Inc.|Apple]]. Ito ay dahil sa hindi mailakip ng Microsoft ang mga katangiang kagaya ng mga nagpapatung-patong na [[dungawan (kompyuter)|dungawan]], at ang tapunan ng basura sa paniniwala ng Apple na ang mga istilong iyon ay dapat panghawakan ng Apple lamang dahil sila ang unang gumawa at gumamit ng ganoong istilo, at ang mga ito ay saklaw ng [[karapatang-ari]]ng sila ay tanging may-hawak. Sa lahat-lahat, inaangkin ng Apple na nalugi sila nang [[Dolyar ng Estados Unidos|USD]] 5 bilyon dahil dito.<ref>{{Cite web |title=Apple laban sa Microsoft |url=http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |access-date=2008-05-23 |archive-date=2008-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081201142514/http://www.courttv.com/archive/trials/microsoft/legaldocs/maritz_full.html#6 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://trillian.randomstuff.org.ph/~stephen/history/ Isang maikling kasaysayan ng panunuos]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== [[1990]] — [[1995]] ==== :''Silipin din: [[Windows 3.x]]'' Noong [[Mayo 22]], [[1990]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 3.0]],<ref name="Kasaysayang pambersiyon ng Windows">[http://support.microsoft.com/kb/32905 Kasaysayang pambersiyon ng Windows]</ref> ang ikaapat na bersiyon ng Microsoft Windows. Agad itong naging isa sa mga pinakatanyag at mabiling [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] sa kasaysayan ng Microsoft Windows at ng buong pamilihang pang-OS, at ang mayroong pinakamalaking naiambag sa pagsikat ng Microsoft at Microsoft Windows sa pamilihang [[Teknolohiya|panteknolohiya]]. At malamang ang mga pangunahing dahilan nito ay ito lamang ang nag-iisang bersiyon ng Microsoft Windows na mayroong kakayahang tumakbo sa tatlong magkakaibang uri ng alaala. Ang mga katangian ng Windows 3.0 ay pinagbutihan pa noong [[Abril 6]], [[1992]],<ref name="Kasaysayang pambersiyon ng Windows"/><ref>[http://www.ibm.com/developerworks/webservices/library/co-tmline/ IBM]</ref> nang inilabas ng Microsoft ang [[Windows 3.1]], isang bagong OS ng Microsoft na batay sa Windows 3.0, na mayroong dagdag na pagsasaayos sa mga suliranin ng Windows 3.0, at pagtaguyod sa mga midya at [[TrueType]].<ref>{{Cite web |url=http://blog.wired.com/wiredphotos31/2007/01/windows_311.html |title=Isang kasaysayan ng Microsoft Windows |access-date=2007-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071227113102/http://blog.wired.com/wiredphotos31/2007/01/windows_311.html |archive-date=2007-12-27 |url-status=dead}}</ref> Bagaman marami pa rin itong kulang na katangiang mahahalaga, katulad ng mahahabang pangalang pantalaksan, isang hapag-gawaan, o isang kaparaanang pananggalang mula sa mga talaksang mapanira, matatagpuan lahat sa katunggali nitong [[OS/2]], isang OS na tinulungan ding pagbutihin dati ng Microsoft, ng [[IBM]], naging matagumpay pa rin ito sa pamilihang pang-OS. Ang pangunahing nagdulot nito ay ang kasikatan ng nauna pa nitong bersiyon, ang Windows 3.0. Naglabas din ng mga pagpapabuti ang Microsoft alang-alang sa Windows. Ang [[Windows 3.11]] ay halos kaparang-kapara ng Windows 3.1, at nagdagdag lamang ng ilang mga talaksan. Bagaman dito, marami pa ring mga sirang matatagpuan sa Windows 3.1 ang matatagpuan pa rin sa Windows 3.11. === Mga [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] === [[Talaksan:Windows NT Logo.png|239px|right|Ang logo ng [[Windows NT]]]] ==== [[1993]] — [[1995]] ==== :''Silipin din: [[Windows NT 3.1]], [[Windows NT 3.5|3.5]] at [[Windows NT 3.51|3.51]]'' Ang pinakaunang inilabas na [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] ng [[Microsoft]] ay ang [[Windows NT 3.1]], na ginawa sa arkitekturang [[Windows NT]], isang hanay pang-OS ng Microsoft alang-alang sa pamilihang pantanggapan, ay inilabas noong [[Hulyo 27]], [[1993]],<ref>{{Cite web |url=http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |title=Guidebookgallery |access-date=2007-12-25 |archive-date=2017-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171002224841/http://www.guidebookgallery.org/guis/windows/winnt31 |url-status=dead }}</ref> hindi lumaon nang maghiwalay ng landas ang Microsoft at [[IBM]] sa paggawa ng kanilang sari-sariling ''operating system''. Ang arkitektura ay ginawa sa ilalim ng pamumuno ni [[Dave Cutler (Inhinyerong pansopwer)|Dave Cutler]], ang punong arkitekto sa paggawa ng Windows NT. Ginawa ang Windows NT sa utos ng Microsoft na gumawa siya ng isang bitbiting, magagamit sa iba-ibang mga arkitekturang [[kompyuter|pangkompyuter]], OS/2, at isa ring bitbiting pamalit sa Windows na nananalig sa isang [[DOS]]. Ngunit nang ang kanyang pulutong ay matapos, iba na ang kaparaanang kanilang nagawa. Noong panahong iyon, si Dave Cutler ay isa rating pinunong arkitekto ng kakatigil lamang na proyektong [[DEC PRISM|PRISM]], isang proyekto alang-alang sa pagpapabuti ng arkitekturang [[RISC]] ng [[Digital Electronics Corporation]] at Mica, ang paunang bansag sa ''operating system'' ng naturang arkitekturang pangkompyuter. At noong itinapos ng DEC ang proyekto, agad na kinuha ng Microsoft si Dave Cutler upang gawin ang ''operating system''. Marami ang naghinalang dinala ni Cutler at ng kanyang kawanian ang ilang bahagi ng kodigo alang-alang sa Mica kaya naman binantaang sakdalin ng DEC ang Microsoft kundi nila itutuloy ang pagtaguyod ng Windows NT alang-alang sa [[DEC Alpha]].<ref>{{Cite web |title=Kuru-kuro patungkol sa Windows NT |url=http://www.darryl.com/winmac/199901/0375.html |access-date=2008-01-02 |archive-date=2007-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071107030758/http://www.darryl.com/winmac/199901/0375.html |url-status=dead }}</ref> Bagaman dito, sabay ding inalis ng Microsoft at [[Compaq]], ang bahay-kalakal na bumili ng DEC noong bumagsak ito, ang pagtaguyod sa isa at isa noong [[Agosto]] [[1999]].<ref>[http://www.windowsitpro.com/Articles/Index.cfm?ArticleID=7153&Key=Alpha Pagkamatay ng Alpha sa NT]</ref> ==== [[1995]] — [[1998]] ==== :''Silipin din: [[Windows 95]], [[Windows NT 4.0|NT 4.0]] at [[Windows 98|98]]'' Noong [[Agosto 24]], [[1995]], ngunit ang kaunahang balak ay dapat [[Hulyo 11]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 95]], ang pinakamalaking hakbang sa pagbabago sa [[GUI]] ng Microsoft Windows simula nang inilabas ito, at ang pinakaunang ganap na pantahanang [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] na ginawa ng Microsoft; ang mga naunang OS ay nasa sa [[MS-DOS]]. Kasama sa mga malalaking pagbabago nito sa GUI ay isang ganap na [[hapag-gawaan (kompyuter)|hapag-gawaang]] hindi na alang-alang sa mga pinaliit na [[dungawan (kompyuter)|dungawan]] kundi alang-alang na sa paglalagay ng mga [[talaksan]] at iba pa, paggamit ng kanang bahagi ng [[maws]], higit na pinadaling pakikipag-ugnayan sa [[Internet]] sa tulong ng mga nakaluklok nang pagtaguyod sa iba-ibang mga [[pang-Internet na protokol]] at isang [[gawaang-baras (kompyuter)|gawaang-baras]] at [[Start Menu]]. Ngunit kailangang alalahaning ang wari ng isang ''taskbar'' ay hindi unang nagpakita sa Windows 95 kundi sa [[Windows 1.0]]; inalis lamang ito ng Microsoft sa mga sumunod na bersiyon, at ibinalik sa Windows 95. Hindi katulad ng mga naunang OS sa Windows 95, likas na tumatakbo ang Windows 95 sa [[32-bit]]; ngunit mayroon pa rin itong pagtaguyod alang-alang sa [[16-bit]], at kaya pa ring tumakbo rito.<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/win95.html Windows 95]</ref> At maging kahit sa pinakabagong bersiyon ng Microsoft Windows, na ang [[Windows Vista]], ay ginagamit pa rin ang kaparang banghay ng GUI. Bagaman dito, ayon sa [[Micromart]], nasasaloob pa rin sa Windows 95 ang mababang kaligtasan ng mga naunang bersiyon ng Windows at MS-DOS. Isa rito ang mababang kaligtasan ng mga panagutang pantagagamit ng Windows 95, bagaman maaari nang magkaroon ng mga mararaming panagutan sa Windows 95, walang kahit ano mang dagdag na kaligtasan itong ibinibigay; pinapahintulutan nito ang pagkakaroon ng mga iba-ibang nais alang-alang sa bawat panagutan, ngunit pinapahintulutan din nitong pindutin ang "''[[:wikt:cancel|Cancel]]''" sa pambungad, at makapagbigay ng malayang daan sa kahit sino mang taong may-hangad na gamitin ang [[kompyuter]]. Maging sa [[Windows 98]] ay makikita pa rin ang suliraning ito.<ref>[http://www.micromart.co.uk/features/article/default.aspx?id=23152 Ang Walang XPng Pook: Ikaapat na Bahagi]</ref> <center> <gallery> Image:Windows 3.11 workspace.png|[[Windows 3.11]] Image:Windows95 desktop.png|[[Windows 95]] Image:Windows Vista work.png|[[Windows Vista]] </gallery> </center> Sumunod namang inilabas ng Microsoft Windows ang Windows 98 noong [[Hunyo 25]], [[1998]], unang ginawa noong [[Mayo 15]], [[1998]].<ref>[http://www.windowsitpro.com/Article/ArticleID/17693/17693.html Ang petsa ng paglalabas ng Windows 98 itinalaga: Hunyo 25]</ref> Walang masyadong nagbago sa GUI ng bersiyong ito. At nagdagdag lamang ng ilang katangian sa Windows 95, katulad ng higit na malawak na pagtaguyod sa mga [[hardwer (kompyuter)|hardwer]], at paggamit ng [[Internet Explorer]], kung saan sa bersiyong ito ay malawak na inilakip sa mga [[programa (kompyuter)|programa]] ng Microsoft Windows, maging sa [[Windows Explorer]]. Ngunit mayroong isang inhinyerong pangkompyuter, na si [[Shane Brooks]], na gumawa ng isang manluluklok, nagngangalang [[98Lite]], noong [[Nobyembre 22]], [[1998]] na mayroong kakayahang alisin ang nakalakip na Internet Explorer sa Windows Explorer sa iba-ibang mga bersiyon ng Windows, at nagpatunay na kayang tumakbo ng Windows 98 at iba pang mga bersiyon ng Windows nang walang Internet Explorer at iba pang inilakip na programa;<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/win98.html Windows 98]</ref> pinabilis din nito ang pagtakbo ng Windows. Napasinungalingan ang mga pag-aangkin ng Microsoft na hindi maaalis ang Internet Explorer mula sa Windows 98, kung maalis man ito, hindi ito gagana, at kung gumana man ito, tatakbo ito nang napakabagal. Sa katotohanan, ang pag-aalis ng Internet Explorer ay nagbigay ng kabaligtaran ng mga sinabi ng Microsoft, bagaman sa pag-aalis na ito ay hindi na magagamit ang mga bersiyon ng [[Notepad]] at [[Wordpad]] alang-alang sa Windows 98, ngunit malulutas naman ito kung gagamitin ang Notepad at Wordpad alang-alang sa Windows 95 sa Windows 98, at mawawala rin ang [[Windows Update]], na malulutas din sa madaling paraan.<ref>[http://www.cnn.com/TECH/computing/9903/09/removeie.idg/ CNN]</ref><ref>[http://www.theregister.co.uk/2000/03/21/98lite_ie_removal_system/ The Register]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.activewin.com/articles/ie/article_5.shtml |title=Mang-aalis ng IE Nang-aalis ng Pambasa-basahin sa Windows |access-date=2008-01-06 |archive-date=2006-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060511213835/http://www.activewin.com/articles/ie/article_5.shtml |url-status=dead }}</ref> ==== [[2000]] ==== :''Silipin din: [[Windows 2000]] at [[Windows Me|Me]]'' {{Rquote|Left|50 ulit na higit na maaasahan ang Windows 2000 Professional kaysa sa Windows 98, at 17 ulit na higit na maaasahan kaysa sa Windows NT Workstation 4.0.|[[Microsoft]]|<ref>{{Cite web |url=http://www.activewin.com/faq/nt2000_faq.shtml |title=Active Network |access-date=2008-01-10 |archive-date=2008-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080117223051/http://www.activewin.com/faq/nt2000_faq.shtml |url-status=dead }}</ref>}} Noong [[Pebrero 17]], [[2000]], inilabas ng [[Microsoft]] ang [[Windows 2000]], isang [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] na batay sa arkitekturang [[Windows NT|NT]].<ref>{{Cite web |title=AMD |url=http://ati.amd.com/products/faqs/windows2000faq.html |access-date=2008-01-10 |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080224170318/http://ati.amd.com/products/faqs/windows2000faq.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=CNet |url=http://www.news.com/2100-1001-231984.html |access-date=2008-01-10 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927192507/http://news.com/2100-1001-231984.html |url-status=dead }}</ref>. Bagaman noong una, pinagpipilitan ng [[Microsoft]] na ilalabas nila ang OS nang [[Oktubre 6]], [[1999]],<ref>[http://www.windowsitpro.com/Article/ArticleID/18574/18574.html Petsa ng paglalabas ng Windows 2000 itinala na]</ref> o nang alin mang petsa sa [[1999]]. Lubhang ipinagmamalaki ng Microsoft ang OS, kagaya ng nakasaad sa itaas, ngunit walang masyadong nagbago sa OS sa larangan ng [[GUI]], at ang hitsura nito ay kamukhang-kamukha pa rin ng [[Windows 98]] at [[Windows NT 4.0|NT 4.0]]. Mariin ding iginigiit ng Microsoft na ang Windows 2000 ay alang-alang sa mga tanggapan, at hindi ipinapayo alang-alang sa mga tahanan. Ang dahilang ito ay, bagaman mayroong dagdag na pagtaguyod ang Windows 2000 alang-alang sa [[hardwer]], marami pa ring mga larong pangkompyuter at hardwer ang hindi itinataguyod ng Windows 2000.<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/win2000.html Windows 2000]</ref> Noong [[Setyembre 14]], [[2000]] naman, at ayon sa ilan, ang kaunahang balak ay [[Mayo 26]],<ref>[http://www.networkworld.com/news/2000/0210windowsme.html Network World Fusion]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> inilabas ang [[Windows Me]], OS na ginawa ng Microsoft alang-alang sa mga tahanan.<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/press/2000/Jun00/WinMeReleasePR.mspx Microsoft]</ref><ref>[http://www.pcw.co.uk/vnunet/news/2112853/windows-shipping-date-announced Petsa ng paglalabas ng Windows Me, ipinahayag]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=CNN |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/01/windows.me/index.html |access-date=2008-01-13 |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208055950/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/02/01/windows.me/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.whatpc.co.uk/vnunet/news/2113567/windows-launches-uk Inilabas ang Windows Me sa UK]{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.winsupersite.com/faq/millennium.asp Paul Thurrott's SuperSite for Windows]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.activewin.com/faq/millennium.shtml |title=Windows Millenium Edition |access-date=2008-01-13 |archive-date=2008-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080115093632/http://www.activewin.com/faq/millennium.shtml |url-status=dead }}</ref> Walang masyadong nagbago sa Windows Me kung ihahambing sa Windows 2000 at 98, at nagkaroon lamang ito ng higit na bagong bersiyon ng [[Internet Explorer]] at [[Windows Media Player]].<ref>[http://www.theregister.co.uk/2000/06/20/windows_me_goes_gold/ The Register]</ref> Isinama rin dito ang pinakaunang bersiyon ng [[Windows Movie Maker]]. Ngunit bagaman iyon, marami ring nagsasabing ang Windows Me ay isa sa mga pinakamapanganib na bersiyon ng Windows. Ang pangungutiyang ito ay dahil mabagal daw ito, palaging namamatay, at maraming hindi pinapatakbong [[programa (kompyuter)|programa]].<ref>{{Cite web |title=Windows Me: Pinakapangit na kaparaanang pampamamalakad Magpakailanman |url=http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |access-date=2008-01-13 |archive-date=2008-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702221750/http://chris.pirillo.com/2007/06/15/windows-me-worst-operating-system-ever/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" align="right" style="font-size: 85%; text-align: center;" |+ Hati ng mga OS sa pamilihan<ref>[http://marketshare.hitslink.com/report.aspx?qprid=10 Hati ng mga OS sa pamilihan]</ref><br />''<small>Punong artikulo: [[Kasaysayan ng Microsoft Windows#Hati sa pamilihan]]''</small> |- ! OS ! Hati sa pamilihan |- ![[Windows XP]] | 72.12% |- ![[Windows Vista]] | 15.26% |- ![[Mac OS]] | 7.83% |- ![[Windows 2000]] | 2.25% |- ![[Linux]] | 0.68% |- ! Iba pa | 1.97% |} ==== [[2001]] — [[2006]] ==== :''Silipin din: [[Windows XP]], [[Windows Server 2003|Server 2003]] at [[Windows Fundamentals for Legacy PCs|Fundamentals for Legacy PCs]]'' Ang taong [[2001]] ang naging pinakamabuting taon sa Windows. Sa [[Oktubre 25]] ng taong ito, inilabas ng [[Microsoft]] ang pinakamabiling [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] sa kasaysayan, ang [[Windows XP]].<ref>{{Cite web |url=http://money.cnn.com/2001/05/09/technology/microsoft/index.htm |title=CNN Money |access-date=2008-01-15 |archive-date=2005-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050907135306/http://money.cnn.com/2001/05/09/technology/microsoft/index.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Paglalabas ng Windows XP ng Microsoft, itinakda sa Oktubre |url=http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/761921 |access-date=2008-01-15 |archive-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070809020108/http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/761921 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/1321953.stm BBC News]</ref><ref>[http://www.pcw.co.uk/vnunet/news/2115161/microsoft-sets-date-windows-xp Personal Computer World]{{Dead link|date=Oktubre 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://edition.cnn.com/2001/BUSINESS/05/09/microsoft/ |title=CNN News Europe |access-date=2008-01-15 |archive-date=2004-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041228055847/http://edition.cnn.com/2001/BUSINESS/05/09/microsoft/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Network World Fusion |url=http://www.networkworld.com/news/2001/0509xpship.html |access-date=2008-01-15 |archive-date=2012-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120308191528/http://www.networkworld.com/news/2001/0509xpship.html |url-status=dead }}</ref> At maging ngayon, nananatili pa rin itong pinakamatagumpay sa pamilihan bagaman dalawang taon na mula nang inilabas ang higit na bago nitong bersiyon, ang [[Windows Vista]].<ref>{{Cite web |title=Pinakamalaking katunggali ng Windows Vista ay Windows XP |url=http://www.theinquirer.net/en/inquirer/news/2006/10/26/biggest-competitor-to-vista-is-windows-xp |access-date=2008-01-15 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423073148/http://www.theinquirer.net/en/inquirer/news/2006/10/26/biggest-competitor-to-vista-is-windows-xp |url-status=dead }}</ref> Nagpapakita rin ng panibagong disenyo ang OS, at inilakip na [[MSN Messenger]].<ref>[http://www.cs.umd.edu/hcil/muiseum/systems/winxp.html Windows XP]</ref> <center> <gallery> Image:Windows me.jpg|[[Windows Me]] Image:Windows xp.jpg|[[Windows XP]] </gallery> </center> Noong [[Marso 28]], [[2003]], inilabas ng Microsoft ang [[Windows Server 2003]] sa mga pamilihan. Ayon sa Microsoft, ang [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] ay dalawang ulit na higit na mabilis sa lahat ng paggawa nito kung ihahambing sa ibang mga OS. Ito rin daw ay nakakatipid ng 20% sa pangkalahatang gastos, at 50% ang matitipid kung ihahambing sa [[Windows NT 4.0|Windows NT Server 4.0]].<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/press/2003/mar03/03-28WNS2003RTMPR.mspx Microsoft]</ref> Ilan sa mga bagay na pinagbutihan dito ay ang [[Active Directory]] at mga patakarang pampamamahala nito.<ref>[http://www.windows-vista-update.com/Microsoft_Windows_2003.html Microsoft Windows 2003]</ref> Bagaman dito, maging sa pinakabagong bersiyon nito, walang pagtaguyod ang OS alang-alang sa maraming [[programa (kompyuter)|programang pangkompyuter]], lalo na sa mga programang pantagalingkod kahit sa mga gawa ng Microsoft mismo.<ref>[http://www.theinquirer.net/en/inquirer/news/2003/04/26/windows-server-2003-wont-run-major-microsoft-apps The Inquirer]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong [[Hulyo 12]], [[2006]] naman, inilabas ng Microsoft ang [[Windows Fundametals for Legacy PCs]]. Sa katotohanan, isa lamang itong pinamura<ref>[http://www.microsoft.com/licensing/sa/benefits/fundamentals.mspx Microsoft]</ref> at pinababang pagkakalimbag ng Windows XP.<ref>[http://www.flzone.com/ShowDetail.asp?NewsId=11727 FLzone]</ref> At dahil dito, ang hitsura nito ay totoong katulad na katulad pa rin ng Windows XP. Ginawa ng Microsoft ang bersiyong ito alang-alang sa mga luma at mababagal na mga kompyuter.<ref>{{Cite web |title=Windows Fundamentals pinatagal hanggang 2006 |url=http://www.brianmadden.com/content/article/Windows-Fundamentals-Delayed-until-late-2006 |access-date=2008-01-19 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916191725/http://www.brianmadden.com/content/article/Windows-Fundamentals-Delayed-until-late-2006 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=ZDNet |url=http://news.zdnet.com/2100-3513_22-6093274.html |access-date=2008-01-19 |archive-date=2007-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224235434/http://news.zdnet.com/2100-3513_22-6093274.html |url-status=dead }}</ref> ==== [[2006]] — [[2008]] ==== :''Silipin din: [[Windows Vista]], [[Windows Home Server|Home Server]] at [[Windows Server 2008|Server 2008]]'' [[Talaksan:Windows Orb.png|230px|right|thumb|Ang hitsura ng bagong [[Start Button]]]] Inilabas ang [[Windows Vista]]<ref>{{Cite web |title=Computing Market Intelligence |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2140257/upcoming-windows-christened-vista |access-date=2008-07-25 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725165545/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2140257/upcoming-windows-christened-vista |url-status=live }}</ref> noong [[Enero 30]], [[2007]] sa buong daigdig;<ref>[http://www.nevillehobson.com/2006/12/12/windows-vista-global-release-date/ Pandaigdigang petsa ng paglalabas ng Windows Vista]</ref><ref>{{Cite web |title=About.com |url=http://windows.about.com/od/windowsvista/f/vista_release.htm |access-date=2008-01-17 |archive-date=2007-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071022110655/http://windows.about.com/od/windowsvista/f/vista_release.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.theregister.co.uk/2006/11/08/windows_vista_allchin/ The Register]</ref><ref>[http://www.techshout.com/software/2006/11/windows-vista-release-date-for-consumers-set-for-january-30-2007-by-microsoft/ TechShout.com]</ref><ref>{{Cite web |url=http://64-bit-computers.com/january-30-2007-windows-vista-release-date.html |title=64-bit Computers |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080404125959/http://64-bit-computers.com/january-30-2007-windows-vista-release-date.html |url-status=dead }}</ref> inilabas naman ito sa mga malalaking mangangalakal sa isang higit na maagang petsa ng [[Nobyembre 30]], [[2006]].<ref>{{Cite web |url=http://www.computing.co.uk/computing/news/2168232/vista-sets-sights-november |title=Computing |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007204135/http://www.computing.co.uk/computing/news/2168232/vista-sets-sights-november |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.intelliadmin.com/blog/2006/11/vista-given-release-date.html Vista, binigyan ng petsa ng paglalabas]</ref><ref>[http://software.silicon.com/os/0,39024651,39163834,00.htm?r=1 Petsa ng paglalabas ng Vista: Nobyembre 30]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.bit-tech.net/news/2006/11/02/vista_gets_a_date/1 Vista, nakakuha ng petsa ng paglalabas]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.earthtimes.org/articles/show/10310.html |title=EarthTimes |access-date=2008-01-17 |archive-date=2012-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025090350/http://www.earthtimes.org/articles/show/10310.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.itweek.co.uk/itweek/news/2168304/windows-vista-ready-roll ItWeek]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Gadgetizer |url=http://www.gadgetizer.com/2006/11/02/windows-vista-official-release-date/ |access-date=2008-01-17 |archive-date=2007-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070124230115/http://www.gadgetizer.com/2006/11/02/windows-vista-official-release-date/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=iHotDesk |url=http://www.ihotdesk.com/article.asp?ID=17899004 |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629182703/http://www.ihotdesk.com/article.asp?ID=17899004 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Vista |url=http://windows.edu.pl/ |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216191301/http://windows.edu.pl/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.zmong-afghanistan.com/multimedia/vista.asp |title=Windows Vista, darating nang Nobyembre 20 |access-date=2008-01-17 |archive-date=2007-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071108233224/http://www.zmong-afghanistan.com/multimedia/vista.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Vistaultimate.com |url=http://www.vistaultimate.com/windows-vista-release-date.htm |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513210133/http://www.vistaultimate.com/windows-vista-release-date.htm |url-status=dead }}</ref> Bago pa ang paglalabas na ito, ilang ulit na ring ipinahayag ng [[Microsoft]] ang paglalabas ng Windows Vista nang simula pa noong [[Hulyo]] ng [[2006]],<ref>{{Cite web |url=http://www.computerworld.com/softwaretopics/os/windows/story/0,10801,105686,00.html |title=Computerworld |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080115202510/http://www.computerworld.com/softwaretopics/os/windows/story/0,10801,105686,00.html |url-status=dead }}</ref> at nangako rin sila rating ilalabas nila ito nang [[Disyembre]] [[2006]]<ref>{{Cite web |title=Ang paglalabas ng Vista ay Disyembre 1? |url=http://www.windowsvistaweblog.com/2006/02/10/vista-release-on-december-1st/ |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080720034900/http://www.windowsvistaweblog.com/2006/02/10/vista-release-on-december-1st/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://software.silicon.com/os/0,39024651,39151834,00.htm?r=1 Silicon]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ngunit hindi natuparan ng Microsoft ang mga petsang ito. Naglakip ito ng mararaming pagbabago lalo na sa [[GUI]] nito. Isa na rito ang inibang [[Start Menu]], at ang bagong disenyong [[Windows Aero|Aero]] na nagbibigay ng napapaglagusang-liwanag na mga [[dungawan (kompyuter)|dungawan]], ngunit nakakabagal ito ng pagtakbo ng [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']].<ref>[http://mobile.vnunet.com/computeractive/software/2171491/review-windows-vista-operating Microsoft Windows Vista]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bagaman dito, maraming nagsasabing pangit ang OS na ito dahil sa laki ng kinakain nitong kagamitan at alaalang pangkompyuter, at sa kawalang-pagtaguyod nito sa napakaraming [[sopwer]] at [[hardwer (kompyuter)|hardwer]].<ref>{{Cite web |title=CNet |url=http://crave.cnet.co.uk/gadgets/0,39029552,49293700-10,00.htm |access-date=2008-01-17 |archive-date=2008-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080712070102/http://crave.cnet.co.uk/gadgets/0,39029552,49293700-10,00.htm |url-status=dead }}</ref> Kasama rin sa bersiyong ito ang pangangailangan ipasugid ang Windows Vista, isang kayarian laban sa pamimirata. Kundi gagawin matapos ang 30 araw na palugit mula sa araw ng pagkaluklok sa [[kompyuter]], maraming kagamitan ng OS ang mamamatay at babagal.<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/windowsvista/buyorupgrade/activationfaq.mspx Microsoft]</ref> Bagaman mayroon nang ganito, madali pa ring mababaliwala ang katangiang ito sa pamamagitan ng mga napakaraming [[pangwarak]] na ipinamimigay nang libre sa [[Internet]]''.<ref>{{Cite web |title=Blorge |url=http://vista.blorge.com/2007/10/17/know-which-vista-activation-crack-microsoft-wants-to-resolve/ |access-date=2008-01-19 |archive-date=2008-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080127073031/http://vista.blorge.com/2007/10/17/know-which-vista-activation-crack-microsoft-wants-to-resolve/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.softpedia.com/news/Windows-Vista-Activation-Crack-42982.shtml |title=Windows Vista Activation Crack |access-date=2008-01-19 |archive-date=2008-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120131416/http://news.softpedia.com/news/Windows-Vista-Activation-Crack-42982.shtml |url-status=dead }}</ref>'' Noong [[Nobyembre 5]], [[2007]] naman, naglabas ang Microsoft ng isang OS na [[tagalingkod (kompyuter)|pantagalingkod]], ngunit sa pagkakataong ito, ito ay alang-alang naman sa mga tahanan hindi sa mga tanggapan, ito ang [[Windows Home Server]],<ref>[http://www.microsoft-watch.com/content/server/windows_server_finally_comes_home.html?kc=MWMSWEMNL110707STR1 Microsoft Watch]{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ang pinakaunang Windows na pantagalingkod na ginawa alang-alang sa mga tahanan. Unang ipinakilala ito ng Microsoft sa [[Consumer Electronics Show]] noong [[Enero 8]], [[2007]]. Ilan sa mga itinatampok sa bagong OS ay ang kakayahan nitong gumawa ng mga [[bak-ap (kompyuter)|bak-ap]] araw-araw ng mga [[kompyuter]] alang-alang sa madaliang pagbangon sakaling masira man, at, ayon sa Microsoft, ang pagkakaroon ng isang higit na nakapagitna at buong daan sa mga kompyuter at [[talaksan (kompyuter)|talaksan]] nitong nakaugnay sa kompyuter na mayroong Windows Home Server. Ayon din sa Microsoft, ito raw ang sagot sa panininop kung mayroong malaking katipunan ng mga retrato, musika at bidyo.<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/winfamily/windowshomeserver/features.mspx Microsoft Home Server]</ref><ref>{{Cite web |title=Vnunet |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2171983/microsoft-unveils-windows-home |access-date=2008-05-13 |archive-date=2008-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513064918/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2171983/microsoft-unveils-windows-home |url-status=dead }}</ref> Ngayon ang pinakabagong bersiyon ng Windows ay isang tagalingkod. Ito ang [[Windows Server 2008]], isang OS na pantagalingkod na inilabas sa ilalim ng walong pagkakalimbag<ref>[http://www.theregister.co.uk/2007/11/12/microsoft_server_2008_8_skus/ The Register]</ref> noong [[Pebrero 27]], [[2008]],<ref>[http://www.computerweekly.com/Articles/2008/02/22/229528/windows-server-2008-attracts-early-adopters.htm ComputerWeekly]</ref> bagaman ipinangako ng Microsoft na ilalabas nito ang OS sa huling bahagi ng [[2007]].<ref>{{Cite web |title=Inilabas ng Microsoft ang Windows Server 2008 |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2210693/windows-server-2008-launches |access-date=2008-03-02 |archive-date=2008-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080302171649/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2210693/windows-server-2008-launches |url-status=dead }}</ref> Ang OS na ito ay ipinagbuti nang limang taon, at ang kasunod ng [[Windows Server 2003]]. Ayon sa Microsoft, nilalayon ng Server 2008 na bawasan ang ginagastos na oras sa pagtatrabaho, tulungang mabilis na makaangkop ang mga bahay-kalakal sa mga pangangailangan, at dagdagan ang kaligtasan. Maganda ang mga kritisismong natanggap ng Windows Server 2008, at totoong nagtatampok ang OS ng dagdag na kaligtasan;<ref>[http://www.computerweekly.com/Articles/2008/02/26/229570/microsoft-windows-server-2008-an-expert-view.htm ComputerWeekly]</ref> isa rito ang pangangangailangan ng pagtatakda ng isang "matatag" na hudyat, isang hudyat na naglalaman ng mga bilang, tanda at titik, bago makalagda sa isang panagutan.<ref>{{Cite web |title=ZDNet |url=http://reviews.zdnet.co.uk/software/os/0,1000001099,39348280,00.htm |access-date=2008-05-11 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517081430/http://reviews.zdnet.co.uk/software/os/0,1000001099,39348280,00.htm |url-status=dead }}</ref> Kahit batay ito sa Windows Vista, higit na maayos ang pagtakbo nito.<ref>[http://www.theregister.co.uk/2008/04/18/windows_server_2008_vista_desktop/ Higit na mabuti ang Windows Server 2008 kaysa sa Vista?]</ref><ref>{{Cite web |title=ZDNet |url=http://reviews.zdnet.co.uk/software/os/0,1000001098,39287246,00.htm |access-date=2008-05-11 |archive-date=2008-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516070049/http://reviews.zdnet.co.uk/software/os/0,1000001098,39287246,00.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=HP |url=http://h18004.www1.hp.com/products/servers/software/microsoft/OS/windows2008/index.html |access-date=2008-05-11 |archive-date=2008-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080914095130/http://h18004.www1.hp.com/products/servers/software/microsoft/OS/windows2008/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=PCAdvisor |url=http://www.pcadvisor.co.uk/reviews/index.cfm?reviewid=1767 |access-date=2008-05-11 |archive-date=2008-06-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630050944/http://www.pcadvisor.co.uk/reviews/index.cfm?reviewid=1767 |url-status=dead }}</ref> == Mga bersiyon == :''Silipin din: [[Talaan ng mga bersiyon ng Microsoft Windows]]'' <imagemap> Talaksan:Windows family.svg|820px|center|Pamilya ng Microsoft Windows circle 25 36 26 [[Windows 1.0]] circle 99 36 26 [[Windows 2.0]] circle 176 37 26 [[Windows 3.0]] rect 198 143 220 157 [[Windows NT]] circle 250 37 26 [[Windows 3.1x]] circle 250 92 26 [[Windows 3.1x]] circle 270 149 26 [[Windows NT 3.1]] circle 268 232 26 [[Windows NT 3.1]] circle 316 69 26 [[Windows 95]] circle 356 149 26 [[Windows NT 4.0]] circle 356 232 26 [[Windows NT 4.0]] circle 390 69 26 [[Windows 98]] circle 462 69 26 [[Windows Me]] circle 466 150 26 [[Windows 2000]] circle 464 232 26 [[Windows 2000]] circle 534 139 26 [[Windows XP]] circle 535 183 26 [[Windows XP]] circle 572 232 26 [[Windows Server 2003]] circle 594 23 26 [[Talaan ng mga pagkakalimbag ng Windows XP#Media Center Edition]] circle 682 23 26 [[Talaan ng mga pagkakalimbag ng Windows XP#Media Center Edition]] circle 760 110 26 [[Windows Vista]] circle 762 183 26 [[Windows Vista]] circle 866 232 26 [[Windows Server 2008]] desc top-right </imagemap> == Kaligtasan == Sa mga rumaraang taon, ilan nang ulit na iginigiit ng [[Microsoft]] na ang kanilang [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']] ay higit na higit na ligtas; mayroong ilang sumasang-ayon sa Microsoft ngunit totoong maraming tumututol. === Pag-aangkin === Isa sa mga pag-aangkin ng [[Microsoft]] na ang kanilang Windows ay higit na ligtas ay higit na ligtas daw ang [[Windows XP]] kaysa sa [[Linux]], at ginagawang 15 ulit na higit na ligtas ang pagkakaroon ng SP2 sa Windows XP ang OS.<ref>{{Cite web |title=Inaangkin ng Microsoft na ang Windows ay higit na ligtas kaysa sa Linux |url=http://www.vnunet.com/vnunet/news/2139585/microsoft-windows-linux-secure |access-date=2005-07-13 |archive-date=2005-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050713000619/http://www.vnunet.com/vnunet/news/2139585/microsoft-windows-linux-secure |url-status=dead }}</ref> Ayon sa Patnugot ng Estratehiyang Pangkaligatasan Jeff Jones ng Microsoft, higit na ligtas pa rin ang Microsoft kung ihahambing sa ibang mga OS, at dito ipinaghambing niya ang Linux at [[Mac OS X|Apple]] laban sa Windows;<ref>[http://www.heise-security.co.uk/news/91593 Heise Security]</ref> matinding tinutulan ito ng pamayanang Linux. Ayon sa kanila, hindi katulad ng Microsoft, na inaayos ang mga suliranin ng Windows nang patago, inilalathala ng Linux ang bawat pagsasaayos na kanila ginagawa sa Linux kaya, hindi katulad ng Linux, kakaunti lamang ang nakakaalam ng mga suliranin ng Windows, at kung ang isang OS ay ligtas na, hindi na ito nangangailangan pa ng mga pagsasaayos at dagdag mula sa manggagawa nito,<ref>[http://www.heise-security.co.uk/news/94657 Heise Security]</ref> isang bagay na sinasalungat palagi ng Microsoft sa kanilang palagiang paglalabas ng mga pagsasaayos sa Windows. Bukod pa rito, ang pinakamalaking pag-aangkin ng Microsoft sa panig ng kaligtasan ay nang sinabi nitong ang Windows Vista ang pinakaligtas na OS magpakailanman. Ang pag-aangking ito ay dahil sa pagkakaroon ng Vista ng [[User Account Control]], [[Internet Explorer 8]], [[BitLocker Drive Encryption]] at mga [[Pagsasalihim|teknolohiyang pampagsasalihim]].<ref>[http://www.betanews.com/article/Microsoft_Vista_Most_Secure_OS_Ever/1150366131 Microsoft: Vista Pinakaligtas na OS Magpakailanman]</ref> At sinabi ni [[Bill Gates (negosyante)|Bill Gates]] na ang kaligtasang ito ng Windows ay dulot ng mga mararaming [[mananadtad (kompyuter)|mananadtad]] at manunulat ng mga [[birus ng mga kompyuter|birus]], at ang Windows ay higit na magiging ligtas kung higit na marami pang mga mamimili ang magluluklok ng mga pagsasaayos.<ref>[http://www.theregister.co.uk/2004/01/27/viruses_and_hackers_make_windows/ The Register]</ref> === Pagtugon === Kagaya ng naunang sinabi, inangkin ng [[Microsoft]] na ang [[Windows]] ang pinakaligtas na [[kaparaanang pampamamalakad|''operating system'']], ito ay lubhang pinasinungalingan at tinuligsa ng iba-ibang tao at pamayanan. Ayon sa isang ulat, walang gaanong nagbago sa [[Windows Vista]] kung ihahambing sa [[Windows XP]]. Ang Vista ay katulad na katulad pa rin daw ng XP sa kaligtasan nito, na sinasabing mababa, at ang Vista ay nag-iba lamang ng hitsura. Ang Windows Vista raw ay marami pa ring mga butas sa kaligtasan nito, at walang pinagkaiba sa pagsasanggalang nito mula sa mga [[birus ng mga kompyuter|birus]].<ref>[http://arstechnica.com/news.ars/post/20070530-windows-vista-no-more-secure-than-xp-report.html Windows Vista hindi higit na ligtas kaysa sa XP]</ref> Mayroon namang isang pag-aaral na isinaliksik ni [[Nicholas Petreley]], isang manunulat ng mga patungkol sa [[Linux]], na nagsasabing ang Linux naman daw ay higit na ligtas kaysa sa Windows.<ref>{{Cite web |title=Linux, higit na ligtas kaysa sa Windows ayon sa pag-aaral |url=http://www.theinquirer.net/en/inquirer/news/2004/10/27/linux-more-secure-than-windows-says-study |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205013824/http://www.theinquirer.net/en/inquirer/news/2004/10/27/linux-more-secure-than-windows-says-study |url-status=dead }}</ref> ==== Panagutang pantagapangasiwa ==== Sa kadalian ng pagnanakaw ng mga hudyat mula sa Windows, ang naging malaking suliranin rito ay kapag nanakaw ang hudyat alang-alang sa isang panagutang pantagapangasiwa, ang pinakamakapangyarihang panagutan, lagot na ang [[kompyuter]] na pinatatakbuhan ng Windows.<ref>{{Cite web |url=http://www.windowsecurity.com/articles/Review-Security-Planning-Guides-Microsoft.html |title=Windows Security |access-date=2008-01-22 |archive-date=2008-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527091923/http://www.windowsecurity.com/articles/Review-Security-Planning-Guides-Microsoft.html |url-status=dead }}</ref>. ==== [[Windows Metafile]] ==== :''Punong artikulo: [[Kahinaan ng Windows Metafile]]'' Noong [[Enero 2]], [[2006]], napag-alamang ang mga [[Windows Metafile]] ay mga maaaring mang-aangkat ng mga [[birus ng mga kompyuter]]. Ito ay dahil laging itinuturing ng [[kaparaanang pampamamalakad|operating system]] ang mga talaksang .wmf, ang daglat ng Windows Metafile (huwag ikalito sa [[Wikimedia Foundation|'''W'''iki'''m'''edia '''F'''oundation]]), bilang mga larawan bagaman mayroong kakayahan ang mga itong magkaroon ng iba pang mga uri ng talaksan sa loob ng mga ito. Ayon sa [[McAfee]], ginagamit ang mga talaksang ito upang magpatakbo ng hanggang 30 sari ng [[Bifrose (kabayong Troyano)|Bifrose]], isang uri ng birus, at tumama rin daw ito sa 6% ng mga mamimili ng McAfee.<ref>[http://en.wikinews.org/wiki/Microsoft_Windows_metafiles_are_a_vector_for_computer_viruses Wikinews]</ref> === Mga [[programa (kompyuter)|programa]] === ==== [[User Account Control]] ==== :''Punong artikulo: [[User Account Control]]'' [[Talaksan:UAC.jpg|300px|right|thumb|Ang [[UAC]] habang humihingi ng pahintulot sa tagagamit]] Dahil sa suliranin ng mga makapangyarihang panagutang pantagapangasiwa, ang mga bersiyong [[Windows Vista]] at ang mga sumusunod dito ay niluklukan na ng [[User Account Control]]. Ito raw, ayon sa [[Microsoft]], ang nagdulot sa Windows Vista sa pagiging pinakaligtas na OS na ginawa ng Microsoft.<ref>[http://technet.microsoft.com/en-us/windowsvista/aa906021.aspx User Account Control]</ref> Bagaman nakaluklok ang UAC sa Windows Vista nang pangkaraniwan, mailuluklok din ito sa mga naunang bersiyon ng Windows mula sa websayt ng Microsoft. Pinagbabawalan ng UAC ang tahasang pagganap ng mga [[programa (kompyuter)|programang]] gumagamit ng mga kagamitan ng kaparaanan ng [[kaparaanang pampamamalakad|operating system]] nang walang pahintulot mula sa isang tagapangasiwa. Ito ay dahil pinapatakbo ng UAC ang alin mang panagutan bilang isang pangkaraniwang panagutan, maging pantagapangasiwa man ito. Ito, ayon sa Microsoft, ang bumabawas sa pangkalahatang dulot ng mga [[birus ng mga kompyuter|birus]] at iba pang banta.<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/windowsvista/features/details/useraccountcontrol.mspx User Account Control]</ref><ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Vista: isang balik-tanaw ng UAC |url=http://searchwindowssecurity.techtarget.com/tip/0,289483,sid45_gci1249037,00.html |access-date=2008-01-25 |archive-date=2008-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080618120218/http://searchwindowssecurity.techtarget.com/tip/0,289483,sid45_gci1249037,00.html |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:IE7.png|115px|left]] ==== [[Internet Explorer 8]] ==== ::::::''Punong artikulo: [[Internet Explorer 8]]'' Ang bagong bersiyon ng [[Internet Explorer]] na nakaluklok sa [[Windows Vista]] ay tumatakbo na sa ilalim ng "''Protected Mode''", na pumipigil sa mga [[programa (kompyuter)|programa]] at iba pang galing sa [[Internet]] sa paggagalaw sa [[kompyuter]] nang walang pahintulot mula sa tagagamit.<ref>[http://www.microsoft.com/windows/products/windowsvista/features/details/ie7protectedmode.mspx Internet Explorer Protected Mode]</ref> [[Talaksan:Defender.png|240px|right|thumb|Ang [[Windows Defender]]]] ==== [[Windows Defender]] ==== :''Punong artikulo: [[Windows Defender]]'' Ang [[Windows Defender]], dating kilala bilang Windows AntiSpyware, ay isang nakaluklok na [[programa (kompyuter)|programa]] sa [[Windows Vista]], ngunit maaari ring mailuklok sa [[Windows XP]], na punong panlaban sa mga [[adwer]], [[ispaywer]] at [[ispamwer]].<ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Vista: balik-tanaw ng Windows Defender |url=http://searchwindowssecurity.techtarget.com/tip/0,289483,sid45_gci1253847,00.html |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080704150208/http://searchwindowssecurity.techtarget.com/tip/0,289483,sid45_gci1253847,00.html |url-status=dead }}</ref> Ilan sa mga kagamitan nito ang [[Microsoft SpyNet]], isang [[lambat-lambat]] ng [[Microsoft]] na kumukuha ng kaalaman mula sa mga kasapi nito upang madaling makaalam ng mga bagong banta at malutas ito, at ang Software Explorer, isang bahagi ng Defender na pinapahintulutan ang mga tagagamit nitong usisain ang mga programang tumatakbo sa kasalukuyan at nang nakatakda sa kanilang [[kompyuter]]. Binansagan din ito ng [[ZDNet]] bilang pinakamabuting libreng panlabang-ispaywer.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Defender |url=http://www.zdnet.com.au/reviews/software/security/soa/Microsoft-Windows-Defender/0,139023452,339274436,00.htm |access-date=2008-01-26 |archive-date=2008-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210064153/http://www.zdnet.com.au/reviews/software/security/soa/Microsoft-Windows-Defender/0,139023452,339274436,00.htm |url-status=dead }}</ref> Ngunit bagaman dito, mayroong ilang kabagalan ang pagtakbo nito.<ref>{{Cite web |title=Microsoft Windows Defender 7 |url=http://www.vnunet.com/vnunet/downloads/2129021/microsoft-antispyware-beta |access-date=2008-05-17 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517190710/http://www.vnunet.com/vnunet/downloads/2129021/microsoft-antispyware-beta |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:OneCare.png|194px|left|thumb|Ang [[Windows Live OneCare]]]] ==== [[Windows Live OneCare]] ==== ::::::::::''Punong artikulo: [[Windows Live OneCare]]'' Ang [[Windows Live OneCare]] ay isang [[antimalwer]], nangangahulugang pinupuksa nito ang mga [[programa (kompyuter)|programang]] hindi nakakabuti sa [[kompyuter]], at pangkalahatang pangmatyag ng buong kompyuter.<ref>{{Cite web |url=http://netsecurity.about.com/od/readproductreviews/fr/msonecarelive.htm |title=About.com |access-date=2008-01-26 |archive-date=2007-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071019175753/http://netsecurity.about.com/od/readproductreviews/fr/msonecarelive.htm |url-status=dead }}</ref> Dahil sa kakayahan nito laban sa mga [[adwer]], [[ispamwer]] at [[ispaywer]], at [[payrwol]], ang pagluluklok nito ay nangangahulugan ng pananalanta ng [[Windows Defender]] at [[Windows Firewall]]. Ito rin ay hindi nakaluklok nang nakatakda kundi binibili bilang isang bahagi ng [[Windows Live]], isang hanay ng mga yari ng [[Microsoft]]. Batay sa dalawang nagsasariling pag-aaral, ang OneCare lamang ang tanging programang bumagsak sa 17 mga [[antibirus]] na sinulit. Natagpuan lamang ng OneCare ang 82.4% sa 500,000 mga [[birus ng mga kompyuter|birus]] na iniharap.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6418965.stm Ibinagsak ng Microsoft ang ikalawang pagsusulit ng birus]</ref> {{-}} == Pagtaguyod == :''Silipin din: [[Kasaysayan ng Microsoft Windows#Pagtaguyod]]'' Dahil sa Windows Life-Cycle Policy, isang patakaran pampagtaguyod ng [[Microsoft]], pinapatid ng Microsoft ang pagtaguyod sa mga bersiyon ng Windows matapos ang 4 na taon pagkatapos ng malawakang pagkaroon nito sa pamilihan.<ref>[http://www.microsoft.com/windows/lifecycle/default.mspx Windows Life-Cycle Policy]</ref> Bagaman mayroong ilang kataliwasan kung saan pinapahaba pa ng Microsoft ang pagtaguyod sa mga bersiyon ng Windows na totoong mabili nang ilang taon, kagaya ng [[Windows 2000]], na ang pagtaguyod mula sa Microsoft ay pinahaba hanggang [[Hunyo 30]], [[2010]].<ref>{{Cite web |title=Hewlett-Packard |url=http://h18004.www1.hp.com/products/servers/software/microsoft/OS/Windows2000_index.html |access-date=2008-01-20 |archive-date=2008-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080422060807/http://h18004.www1.hp.com/products/servers/software/microsoft/OS/Windows2000_index.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://blogs.msdn.com/ie/archive/2005/05/27/422721.aspx Blog ng MSDN]</ref> {| class="wikitable sortable" align="center" style="font-size: 90%; text-align: center; " |+<span style="font-size: smaller;">[[Lunti]] = itinataguyod ng [[Microsoft]]; [[Pula]] = hindi itinataguyod</span> |- ! Taon ! [[16-bit]] ! [[32-bit]] ! [[64-bit]] |- ! [[1985]] | {{Hindi|[[Windows 1.0]]}} | | |- ! [[1987]] | {{Hindi|[[Windows 2.0]]}} | | |- ! [[1988]] | {{Hindi|[[Windows 2.1x]]}} | | |- ! [[1990]] | {{Hindi|[[Windows 3.0]]|2}} | |- ! [[1992]] | {{Hindi|[[Windows 3.1x]]|2}} | |- ! [[1993]] | | {{Hindi|[[Windows NT 3.1]]}} | |- ! [[1994]] | | {{Hindi|[[Windows NT 3.5]]}} | |- ! [[1995]] ([[Mayo]]) | | {{hindi|[[Windows NT 3.51]]}} | |- ! [[1995]] ([[Agosto]]) | {{Hindi|[[Windows 95]]|2}} | |- ! [[1996]] | | {{Hindi|[[Windows NT 4.0]]}} | |- ! [[1998]] | {{Hindi|[[Windows 98]]|2}} | |- ! [[2000]] | | {{Hindi|[[Windows 2000]]}} | |- ! [[2001]] ([[Setyembre]]) | {{Hindi|[[Windows Me]]|2}} | |- ! [[2001]] ([[Oktubre]]) | | {{Hindi|[[Windows XP]]}} | |- ! [[2003]] ([[Marso]]) | | | {{Hindi|[[Windows XP 64-bit Edition]]}} |- ! [[2003]] ([[Abril]]) | | {{Hindi|[[Windows Server 2003]]|2}} |- ! [[2005]] | | | {{Hindi|[[Windows XP Professional x64 Edition]]}} |- ! [[2006]] ([[Hulyo]]) | | {{Hindi|[[Windows Fundamentals for Legacy PCs]]}} | |- ! [[2006]] ([[Nobyembre]]) | | {{Oo|[[Windows Vista]]|2}} |- ! [[2007]] | | {{Hindi|[[Windows Home Server]]|2}} |- ! [[2008]] | | {{Oo|[[Windows Server 2008]]|2}} |- ! [[2009]] ([[Oktubre]]) | | {{Oo|[[Windows 7]]}} |- ! [[2009]] ([[Oktubre]]) | | {{Oo|[[Windows Server 2008 R2]]|2}} |- ! [[2011]] | | | {{Oo|[[Windows Home Server 2011]]}} |- ! [[2012]] ([[Setyembre]]) | | | {{Oo|[[Windows Server 2012]]}} |- ! [[2012]] ([[Oktubre]]) | | {{Oo|[[Windows 8]]|2}} |- ! [[2013]] ([[Oktubre]]) | | {{Oo|[[Windows 8.1]]|2}} |- ! [[2013]] ([[Oktubre]]) | | | {{Oo|[[Windows Server 2012 R2]]}} |- ! [[2015]] | | {{oo|[[Windows 10]]|2}} |- ! [[2021]] | | {{oo|[[Windows 11]]|2}} |} {{-}} == Mga sanggunian == <div style="height: 270px; overflow: auto; padding: 3px; border:1px solid #AAAAAA; reflist4" > * [http://www.micromart.co.uk/features/article/default.aspx?id=23106 Ang Walang XPng Pook: Unang Bahagi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516215428/http://www.micromart.co.uk/features/article/default.aspx?id=23106 |date=2008-05-16 }} * [http://www.softwaretestingwiki.com/doku.php?id=general:microsoft_windows_releases Talaan ng mga paglalabas ng Microsoft Windows] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008203251/http://www.softwaretestingwiki.com/doku.php?id=general:microsoft_windows_releases |date=2007-10-08 }} {{Reflist|4}} </div> == Panlabas na kawing == * [http://www.microsoft.com/en-ph/windows/ Pantanggapang websayt ng Microsoft Windows] {{in lang|en}} == Silipin din == {{Commonscat|Microsoft Windows}} * [[Microsoft]] * [[MS-DOS]] * [[Kaparaanang pampamamalakad|operating system]] * [[Windows CE]] * [[Mac OS]] * [[Linux]] {{Windows}} {{Windows-nilalaman}} {{Microsoft}} [[Kategorya:Microsoft Windows| ]] [[Kategorya:Operating system]] m82g81yknfduvsjau0xyg0jvdoid5hv 0 20459 2238516 2082578 2026-11-02T11:21:04Z Ryomaandres 8044 2238516 wikitext text/x-wiki {{Ibang gamit|Florencia}} {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Firenze''', '''Florencia''', o '''Florence''' ang [[kabisera]] ng [[Kalakhang Lungsod ng Florencia]] sa rehiyon ng [[Toscana]], sa [[Italya]]. <gallery> Piazza della republica.jpg|Ang Piazza della Repubblica Florence italy duomo.jpg|Ang [[Katedral ng Florencia|Duomo]] </gallery> == Tingnan din == * [[ACF Fiorentina]] ==Mga sanggunian== <references />{{commons|Panorami di Firenze|Mga panorama ng Firenze}} {{commons|Firenze}} {{stub|Italya}} {{Kabiserang Kultural sa Europa}}{{Kalakhang Lungsod ng Florencia}} [[Kaurian:Mga bayan at lungsod ng Toscana|Firenze]] dret0vy5uz3pupx9qdgqjvans1bm3mk 0 20730 2238519 1921942 2026-11-02T11:22:29Z Ryomaandres 8044 /* Mga dating-bansa */ 2238519 wikitext text/x-wiki Maaaring tumukoy ang '''Genoa''' sa mga sumusunod na pook: ==Awstralya== * [[Genoa, Victoria]] ==Estados Unidos== * [[Genoa, Colorado]] * [[Lungsod ng Genoa, Illinois]] * [[Lungsod ng Genoa, Nebraska]] * [[Genoa, Nevada]] * [[Genoa, New York]] * [[Genoa, Ohio]] * [[Genoa (baranggay), Wisconsin]] * [[Genoa (bayan), Wisconsin]] * [[Genoa City, Wisconsin]] * [[Genoa Township, Michigan]] * [[Genoa Township, Houston, Texas]] ==Italya== *[[Lungsod ng Genova]] *[[Kalakhang Lungsod ng Genova]] ==Mga dating-bansa== *[[Republika ng Genova]] == Sport == * [[Genoa CFC]] {{disambig}} qii5uu967j3e309gwyfpsq93sf3e8vz 0 20746 2238523 2102752 2026-11-02T11:25:28Z Ryomaandres 8044 /* Ugnayang pandaigdig */ 2238523 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Monza|official_name=Comune di Monza|native_name={{native name|lmo|Monscia}}|image_skyline={{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1; | perrow = 2/3/2 | image1 = Reggia di Monza.jpg | image2 = Monza Duomo di San Giovanni Battista Esterno Facciata Frontone 1.jpg | image3 = Monumento - panoramio (18).jpg | image4 = Cappella Espiatoria di Monza a memoria di re Umberto I (1910), colonna.jpg | image5 = MonzaArengario.jpg | image6 = Autodromo Nazionale Monza, April 22, 2018 SkySat (cropped).jpg | image7 = Monza Park 8964.jpg }}|imagesize=|image_alt=|image_caption='''Mula sa taas, kaliwa pakanan''':Maharlikang Villa ng Monza; Katedral ng Monza; Monumento ai Caduti; Kapilyang Expiatoro ng Monza; Arengario; Monza Circuit; at Liwasan ng Monza|image_flag=Monza-Bandiera (v2).svg|image_shield=Coat of Arms of Monza.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|35|01|N|09|16|25|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardy]]|province=[[Province of Monza e Brianza|Monza and Brianza]] (MB)|frazioni=|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|mayor=Paolo Pilotto|area_footnotes=|area_total_km2=33.03|population_footnotes=<ref>[http://dati.istat.it/Index.aspx?QueryId=18462 Population data from]</ref>|population_demonym=Monzesi|elevation_footnotes=|elevation_m=162|istat=|saint=[[Saint John the Baptist]], [[Saint Gerardo dei Tintori]]|day=24 June, 6 June|postal_code=20900|area_code=039|website={{official website|http://www.comune.monza.it}}|footnotes=}}Ang '''Monza''' ({{IPAc-en|US|ˈ|m|ɒ|n|z|ə|,_|ˈ|m|oʊ|n|z|ə|,_|ˈ|m|oʊ|n|t|s|ɑː}},<ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Monza}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Monza}}</ref>; [[Wikang Lombardo|Lombardo]]: ''Monça'', lokal na {{Lang|lmo|Monscia}} [ˈmũːʃa]; {{Lang-la|Modoetia}}) ay isang lungsod at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Ilog Lambro]], isang [[tributaryo]] ng [[Ilog Po]] sa [[Lalawigan ng Monza at Brianza]] sa rehiyon [[Lombardia]], hilagang [[Italya]], mga {{Convert|15|km|0}} hilaga-hilagang-silangan ng [[Milan]]. Ito ang kabesera ng [[Lalawigan ng Monza at Brianza|lalawigan]]. Kilala ang Monza sa [[Grand Prix motor racing]] circuit nito, ang {{Lang|it|[[Autodromo Nazionale di Monza]]}}, na tahanan ng [[Formula One]] [[Italian Grand Prix]]. Noong Hunyo 11, 2004, itinalaga ang Monza bilang kabesera ng bagong lalawigan ng Monza at Brianza. Ang bagong administratibong kaayusan ay ganap na nagkabisa noong tag-init 2009; dati, ang Monza ay isang ''comune'' sa loob ng [[lalawigan ng Milan]]. Ang Monza ay ang pangatlo sa pinakamalaking lungsod ng Lombardia at ang pinakamahalagang sentrong pang-ekonomiya, industriyal at administratibo ng lugar ng [[Brianza]], na sumusuporta sa industriya ng tela at kalakalan sa paglalathala. Tahanan din ang Monza ng isang departamento ng [[Unibersidad ng Milano-Bicocca]], isang Hukuman ng Hustisya at ilang tanggapan ng pangangasiwa ng rehiyon. Ang [[Liwasan ng Monza]] ay isa sa pinakamalaking liwasang urbano sa Europa. Sa simula ng ika-20 siglo, binilang ng Monza ang 41,200 na naninirahan; noong 1911 ito ay kabilang sa walong pinakaindustriyalisadong sentro ng Italya. Ang mga pangunahing aktibidad ay nauugnay sa pagproseso ng bulak, seramika, pabrika ng sumbrero, at industriya. == Ugnayang pandaigdig == Ang Monza ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|USA}} [[Indianapolis, Indiana]], Estados Unidos * {{Flagicon|CZE}} [[Praga|Prague]], Czechia == Tingnan din == * [[AC Monza]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga pinagkuhanan == * AA. VV. Talambuhay na Diksyunaryo ng mga Italyano. Rome, 1960 (Aliprandi Pinalla). * AA. VV. Simbahan ng St. Mark sa Milan. Milan, 1998. Pag. 56–57 (Aliprandi Martino). * Il Duomo di Monza, 1300–2000, VII Sentenaryo ng pundasyon. Silvana Ed. , 1999. == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.monza.it/ Opisyal na website] * [https://www.monzamobilita.it/ Monza Mobilita (Transportasyon)] * [http://www.provincia.mb.it/ Lalawigan ng Monza at Brianza] * [http://www.unimib.it/ Opisyal na website ng Unibersidad ng Milano-Bicocca] {{Lalawigan ng Monza at Brianza}}{{Cities in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 7z39j7krjade42f9zxre165wo9mynbd 0 20819 2238512 1277406 2026-11-02T11:19:32Z Ryomaandres 8044 /* Italya */ 2238512 wikitext text/x-wiki Maaaring tumukoy ang '''Como''' sa mga sumusunod na pook: ==Awstralya== *[[Como, Perth]] *[[Como, Sydney]] ==Estados Unidos== *[[Lawa ng Como (Minnesota)]] *[[Como, Colorado]] *[[Como, Wisconsin]] *[[Como, Minneapolis]] *[[Lungsod ng Columbia, Missouri]] ==Italya== *[[Lungsod ng Como]] *[[Como (lalawigan)|Lalawigan ng Como]] *[[Lawa ng Como]] Tumutukoy rin ang Como bilang popular na katawagan sa isang koponan ng [[Futbol sa Italya|Italyanong]] [[futbol]]: [[Como 1907]]{{disambig}} 98wgkkhnc6d2og43x95k0zfwqvantj2 0 20901 2238518 2203497 2026-11-02T11:21:55Z Ryomaandres 8044 2238518 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Genoa|image_flag=Flag of Genoa.svg|istat=010025|saint=[[Juan Bautista]]|day=Hunyo 24|website=[http://www.comune.genova.it www.comune.genova.it]|imagesize=270px|image_alt=|shield_alt=|telephone=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|pushpin_map=Italy Liguria#Italy#Europe|coordinates={{coord|44|24|40|N|8|55|58|E|region:IT-GE_type:city(620000)|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|postal_code=16121-16167|population_demonym=Genoese, Genovese|native_name={{native name|it|Genova}}<br/>{{native name|lij|Zêna}}|region=[[Liguria]]|official_name=Comune di Genova|image_skyline={{Photomontage |border=0 |size=275 |spacing=2 |color=none |photo1a=Genua - Piazza De Ferrari.jpg|photo2a=|photo2b=|photo4b=Genova-Palazzo San Giorgio-DSCF7691.JPG|photo4a=Genova-via XX Settembre-DSCF7019mod.JPG |photo5a=Genova panorama centro storico da villetta Di Negro.jpg}}|image_caption=Mula sa taas pababa, kaliwa pakanan: [[Piazza De Ferrari]], Kalye XX Settembre, makaysaysang sentro, panoramikong tanaw ng lungsod mula sa kuwarto ng [[Castelletto (Genova)|Castelletto]].|image_shield=Stemma di Genova.svg|image_map=|pushpin_label_position=|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Genova|Genova]] (GE)|area_total_km2=240.29|frazioni=|mayor=[[Marco Bucci (politiko)|Marco Bucci]]|mayor_party=|elevation_footnotes=|elevation_m=20|area_footnotes=|area_code=010}} Ang '''Genova''' ({{IPAc-en|ˈ|dʒ|ɛ|n|oʊ|ə}} {{Respell|JEN|oh|ə}}; {{Lang-it|Genova}}  [ˈdʒɛːnova] ({{Lang-lij|Zêna}} [ˈzeːna]; Ingles, sa kasaysayan, at {{Lang-la|Genua}}) ay ang kabesera ng [[Mga rehiyon ng Italya|rehiyon]] ng [[Liguria|Italya]] ng Liguria at ang [[Talaan ng mga lungsod sa Italya|ikaanim na pinakamalaking lungsod sa Italya]]. Noong 2015, 594,733 katao ang naninirahan sa loob ng mga administratibong limitasyon ng lungsod.<ref>{{cite web|url=http://data.un.org/Data.aspx?d=POP&f=tableCode%3A240|title=UNdata|date=3 February 2017|website=United Nations|publisher=United Nations Statistic Division|access-date=24 March 2017}}</ref> Noong senso ng Italya noong 2011, ang [[Lalawigan ng Genova|Lalawigan ng Genoa]], na noong 2015 ay naging [[Kalakhang Lungsod ng Genova|Metropolitan City ng Genoa]],<ref>{{cite web|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2014-04-03/addio-vecchie-provice-e-legge-ddl-delrio-144336.shtml?uuid=ABRoQ37&refresh_ce=1|title=Addio alle vecchie Province|website=Il Sole 24 ORE|publisher=Il Sole 24 Ore|access-date=24 March 2017}}</ref> ay mayroong 855,834 na residente.<ref>{{cite web|url=http://dati-censimentopopolazione.istat.it/Index.aspx?lang=en|title=Resident population and present population|website=Istat Statistics|publisher=ISTAT|access-date=24 March 2017|archive-date=1 Septiyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901000914/http://dati-censimentopopolazione.istat.it/Index.aspx?lang=en|url-status=dead}}</ref> Higit sa 1.5&nbsp;milyong tao ang nakatira sa mas malawak na kalakhang pook na umaabot sa kahabaan ng [[Italianong Riviera]].<ref name="UrbanismiInItalia32">{{Cite web|url=http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|title=Urbanismi, Cluster urbani e aree metropolitane – volume primo, Italia|access-date=23 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006092229/http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|archive-date=6 October 2014|url-status=dead|language=it}}</ref> Nasa [[Golpo ng Genova]] sa [[Dagat Liguria]], ang Genova ay naging isa sa pinakamahalagang daungan sa [[Dagat Mediteraneo|Mediteraneo]] sa kasaysayan: ito ang kasalukuyang pinaka-abalang sa [[Italya]] at sa Dagat Mediteraneo at ikalabindalawang pinaka-abala sa [[Unyong Europeo]].<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Genoa-Italy|title=Genoa|website=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica, inc.|access-date=24 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Maritime_ports_freight_and_passenger_statistics|title=Maritime ports freight and passenger statistics|website=Eurostat|publisher=Eurostat|access-date=24 March 2017}}</ref> == Tingnan din == * [[Genoa CFC]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{Kalakhang Lungsod ng Genova}}{{World Heritage Sites in Italy}} pkqpzvrms3mdtn3xrmch8vz620zvm9w 0 20906 2238509 2203524 2026-11-02T11:16:49Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238509 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Bergamo|province=[[Lalawigan ng Bergamo]] (BG)|area_code=(+39) 035|postal_code=24100|population_demonym=Bergamasque<br />''Bergamaschi'' (Italian)<br />''Bergamàsch'' (Eastern Lombard)|population_footnotes=|elevation_m=249|elevation_footnotes=|area_total_km2=40.16|area_footnotes=|mayor=[[Giorgio Gori]]|mayor_party=[[Democratic Party (Italy)|PD]]|frazioni=|region=[[Lombardia]]|official_name=Città di Bergamo|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|45|41|42|N|9|40|12|E|region:IT|display=inline,title}}|pushpin_map=Italy Lombardy#Italy|map_caption=Mapa ng lumang pinapaderang Mataas na Lungsod ng Bergamo|image_map=Bergamo,_citt%C3%A0_alta.jpg|nickname=Città dei Mille ("Lungsod ng [[Ekspedisyon ng Sanglibo|Sanglibo]]")|image_shield=BERGAMO.png|image_flag=Flag of Bergamo.svg|image_caption=Ang tanawin ng portipikadong Mataas na Lungsod|image_skyline=Sunrise at Bergamo old town, Lombardy, Italy.jpg|native_name=|website={{Official URL}}}} Ang '''Bergamo''' ({{IPA-it|ˈbɛrɡamo|lang|It-Bergamo.ogg}}; {{lang-lmo|Bèrghem}}; mula sa proto[[Mga wikang Aleman|Alemanong]] elementong * ''berg +*heim'', ang "tahanan sa bundok"<ref>{{Cite news|url=https://rinabrundu.com/2013/11/03/letimologia-di-bergamo/|title=L'ETIMOLOGIA DI BERGAMO|date=2013-11-03|work=ROSEBUD - Arts, Critique, Journalism|access-date=2018-08-15|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.comune.bergamo.it/servizi/Menu/dinamica.aspx?idSezione=3786&idArea=1181&idCat=1190&ID=1471&TipoElemento=pagina|title=Comune di Bergamo (BG)|website=comune.bergamo.it|access-date=2018-08-15|archive-date=2014-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140503020058/http://www.comune.bergamo.it/servizi/Menu/dinamica.aspx?idSezione=3786&idArea=1181&idCat=1190&ID=1471&TipoElemento=pagina|url-status=dead}}</ref>) ay isang lungsod sa [[Alpes|rehiyon ng Alpinong]] [[Lombardia]] ng hilagang Italya, humigit-kumulang {{Convert|40|km|0}} hilagang-silangan ng [[Milan]], at mga {{Convert|30|km|0}} mula sa Suwisa, ang mga [[alpinong lawa]] ng [[Lawa Como|Como]] at [[Lawa Iseo|Iseo]] at 70&nbsp;km (43&nbsp;mi) mula sa [[Lawa Garda|Garda]] at [[Lawa Maggiore|Maggiore]]. Ang [[Alpes Bergamasco]] (''Alpi Orobie'') ay nagsisimula kaagad sa hilaga ng lungsod. May populasyon na humigit-kumulang 120,000, ang Bergamo ay ang pang-apat na pinakamalaking lungsod sa Lombardia. Ang Bergamo ay ang luklukan ng [[Lalawigan ng Bergamo]]. Ang [[kalakhang pook]] ng Bergamo ay lumampas sa mga limitasyon ng administratibong lungsod, na sumasaklaw sa isang makapal na urbanisadong lugar na may bahagyang mas mababa sa 500,000 mga naninirahan.<ref name="UrbanismiInItalia2">{{cite web|url=http://www.cityrailways.it/storage/pdf/01_urbanismi%20ITALIA_2011.pdf|title=Urbanismi in Italia, 2011|website=cityrailways.it|language=Italian|trans-title=|access-date=4 November 2014}}</ref> Ang kalakhang pook ng Bergamo metropolitan ay bahagi mismo ng mas malawak na [[kalakhang pook ng Milan]], tahanan ng mahigit 8 milyong tao.<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbookshop.org/oecd/get-it.asp?REF=0406051E.PDF&TYPE=browse|title=OECD Territorial Review - Milan, Italy}}{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf|title=Archived copy|access-date=2015-03-22|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205140422/http://urbact.eu/fileadmin/subsites/Metrogov/pdf/Milan_s2.pdf|archive-date=5 December 2008}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISTAT |url=http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html |access-date=2021-12-26 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226013210/http://demo.istat.it/bilmens2013gen/index.html%20 |url-status=dead }}</ref> Ang lungsod ng Bergamo ay binubuo ng isang lumang pinaderang bag-as, na kilala bilang ''Città Alta'' ("Mataas na Bayan"), na matatagpuan sa loob ng isang [[Parco dei Colli di Bergamo|sistema ng mga burol]], at ang modernong pagpapalawak sa mga kapatagan sa ibaba. Ang itaas na bayan ay napapalibutan ng napakalaking [[Republika ng Venecia|Venecianong]] [[Mga Venecianong Itinayong Pandepensa sa pagitan ng ika-15 at ika-17 siglo: Stato da Terra – kanlurang Stato da Mar|sistema ng pagtatanggol]] na isa nang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng [[UNESCO]] mula noong Hulyo 9, 2017.<ref>{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/tentativelists/331/|title=The city of Bergamo - UNESCO World Heritage Centre|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2017-11-02}}</ref> == Tingnan din == * [[Atalanta BC]] [[Talaksan:Città-alta.jpg|thumb|425x425px| Ang Città Alta]] ==Mga sanggunian==  {{Reflist}} {{Lalawigan ng Bergamo}}{{World Heritage Sites in Italy}} mwone2r3gw04zbn33dgb945za5dc0ep 0 20908 2238527 2226270 2026-11-02T11:35:00Z Ryomaandres 8044 /* Pananakop ng mga Griyego at Romano */ 2238527 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|isang pangunahing lungsod sa Italya|lalawigan na kinabibilangan ng lungsod na ito|Lalawigan ng Napoles|sa Filipinang negosyante na inugnay sa panloloko sa pork barrel|Janet Lim-Napoles}} {{redirect|Naples|}} {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Napoles''' (bigkas: ''NA-po-les''; {{lang-it|Napoli}}, {{lang-en|Naples}}) ay isang lungsod sa [[Italya]]; ito ang kabisera ng rehiyon ng [[Campania]] at gayundin ng [[Kalakhang Lungsod ng Napoles|kasimpangalang kalakhang lungsod]] nito. Kilala sa mayamang kasaysayan, sining, kultura, arkitektura, musika, at mga lutuin, ang Napoles ay gumanap ng mahalagang papel sa Tangway ng Italya at iba pa<ref>Gleijeses, Vittorio (1977). The History of Naples, since Origins to Modern Times. Naples.</ref> sa mahabang panahon ng pag-iral nito, na nagsimula ng mahigit na 2,800 taon nang nakaraan. Matatagpuan sa kanlurang baybay ng Italya katabi ng Golpo ng Napoles, ang lungsod ay namamagitan sa dalawang dakong mabulkan: ang Bulkang [[Vesubio]] at ang mga [[Larangang Flegreo|Kaparangang Flegreo]]. Ito ay may populasyon ng 963,357 noong 2009.<ref>http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unang tinirhan ng mga Griyego noong [[Unang milenyo BC|unang milenyo BK]], ang Napoles ang isa sa pinakamatandang tuluyang tinitirhan na urbanong pook sa mundo.<ref>{{cite book|author1=David J. Blackman|author2=Maria Costanza Lentini|title=Ricoveri per navi militari nei porti del Mediterraneo antico e medievale: atti del Workshop, Ravello, 4–5 novembre 2005|url=https://books.google.com/books?id=GhB4VDYuJXsC&pg=PA99|year=2010|publisher=Edipuglia srl|isbn=978-88-7228-565-7|page=99}}</ref> Sa ika-9 na siglo BK, isang kolonya na kilala bilang Parthenope ({{lang-grc|Παρθενόπη}}) ang itinatag sa [[Castel dell'Ovo|Pulo ng Megaride]].<ref name="Greek Naples2">{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|title=Greek Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321000245/http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|archive-date=21 Marso 2017}}</ref> Noong ika-6 na siglo BK, muli itong itinatag bilang Neápolis.<ref>Daniela Giampaola, Francesca Longobardo (2000). ''Naples Greek and Roman''. Electa.</ref> Ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng [[Magna Graecia]], at may mahalagang papel sa pagsasanib ng lipunang Griyego at Romano, at naging mahalagang sentrong pangkultura sa ilalim ng mga Romano.<ref>{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/virgil.php|title=Virgil in Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144355/http://www.naplesldm.com/virgil.php|archive-date=2 Abril 2017}}</ref> Naging kabisera ito ng [[Dukado ng Napoles]] (661–1139), at matapos ng [[Kaharian ng Napoles]] (1262–1816), at sa huli ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia|Dalawang Sicilia]] hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]] noong 1861. Ang Napoles ay tinagurian ding kabisera ng [[Estilong Baroko|Baroko]], na nagsimula sa karera ni [[Caravaggio]] noong ika-17 siglo, at sa rebolusyong pansining na kaniyang naitulak.<ref>Alessandro Giardino (2017), ''Corporeality and Performativity in Baroque Naples. The Body of Naples.'' Lexington.</ref> Naging mahalagang sentro rin ito ng [[Renasimyentong humanismo|humanismo]] at [[Panahon ng Kaliwanagan|Pagkamulat]].<ref>{{Cite web|title=Umanesimo in "Enciclopedia dei ragazzi"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umanesimo_(Enciclopedia-dei-ragazzi)|access-date=2020-12-28|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite book|last=Musi|first=Aurelio|title=Napoli, una capitale e il suo regno|publisher=Touring|year=|isbn=|location=|pages=118, 156|language=it}}</ref> Ang lungsod ay naging pandaigdigang pook-sanggunian ng klasikong muskika at opera sa pamamagitan ng [[Paaralang Napolitano]].<ref>{{Cite book|last=Florimo|first=Francesco|title=Cenno Storico Sulla Scuola Musicale De Napoli|publisher=Nabu Press|year=|isbn=|location=|pages=|language=it}}</ref> Sa pagitan ng 1925 hanggang 1936, ang Napoles ay pinalawak at iniangat lalo ng pamahalaan ni [[Benito Mussolini]]. Sa mga huling taon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], tuloy-tuloy itong nawasak mula sa [[Pambobomba sa Napoles noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pambobomba ng mga Alyado]] habang nilusob nila ang tangway. Lubos na nakatanggap ng malawakang muling-pagtatayo ang lungsod matapos ang 1945.<ref name="wii2">{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/Naples%20bombing.php|publisher=naplesldm.com|title=Bombing of Naples|date=7 Oktubre 2007|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627154455/http://naplesldm.com/Naples%20bombing.php|archive-date=27 Hunyo 2017}}</ref> Mula noong huling bahagi ng ika-20 siglo, ang Napoles ay nagkaroon ng makabuluhang paglago ng ekonomiya, sa tulong ng pagtatayo ng distritong pangnegosyo ng [[Centro Direzionale (Napoles)|Centro Direzionale]] at isang abanteng ugnayan ng transportasyon, na kinabibilangan ng mabilisang ugnayang riles ng [[Treno Alta Velocità|Alta Velocità]] sa Roma at [[Salerno]] at isang pinalawak na [[Metro ng Napoles|ugnayang subteraneo]]. Ang Napoles ay ang pangatlong pinakamalaking ekonomiyang urbano sa Italya, pagkatapos ng [[Milan]] at [[Roma]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004809/https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|url-status=dead|title=Sr-m.it|archive-date=8 Pebrero 2018}}</ref> Ang [[Pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamahalaga sa Europa. Bilang karagdagan sa mga komersiyal na aktibidad, tahanan ito ng [[Allied Joint Force Command Naples]], ang katawan ng NATO na nangangasiwa sa [[Hilagang Aprika|Hilagang Africa]], [[Sahel]], at [[Gitnang Silangan]].<ref>{{Cite web|url=http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905204428/http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/1/|url-status=dead|title=Napoli, l'inaugurazione dell'Hub di Direzione Strategica della Nato|date=5 Setyembre 2017|archive-date=5 Setyembre 2017|website=La Repubblica}}</ref> Ang makasaysayang sentro ng lungsod ng Napoles ay ang pinakamalaking uri nito sa Europa at itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO. Kabilang sa mga kalapit na mahalagang pook pangkultura at pangkasaysayan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Kilala rin ang Napoles sa mga likas na kagandahan nito, tulad ng [[Posillipo]], [[mga Larangang Flegreo]], [[Nisida]], at [[Vesubio]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226053257/http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|url-status=dead|title=Rivistameridiana.it|archive-date=26 Disyembre 2014}}</ref> Ang [[lutuing Napolitano]] ay kilala sa pagkakaugnay nito sa [[pizza]], na nagmula sa lungsod, pati na rin ang maraming iba pang lokal na lutuin. Ang mga restawran sa lugar ng Napoles ay nakakuha ng pinakamaraming bituin mula sa [[Michelin Guide]] ng anumang lalawigan ng Italya.<ref>{{cite web|url=https://www.touringclub.it/notizie-di-viaggio/quali-sono-i-ristoranti-stellati-in-italia-ecco-la-guida-michelin-2021|title=Quali sono i ristoranti stellati in Italia? Ecco la guida Michelin 2021|work=Touring Club Itlaiano|url-status=live}}</ref> Ang skyline ng Naples sa [[Centro direzionale di Napoli|Centro Direzionale]] ay ang unang skyline ng Italya, na itinayo noong 1994, at sa loob ng 15 taon ay ito lamang ang nag-iisa hanggang 2009. Ang kilalang koponan sa sports sa Napoles ay ang [[Serie A]] football club na [[SSC Napoli]], ay dalawang beses na Italyanong kampeon na naglalaro sa [[Stadio San Paolo]] sa timog-kanluran ng lungsod, sa kuwarto ng [[Fuorigrotta]]. == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Napoles|Kronolohiya ng kasaysayan ng Napoles}} === Pananakop ng mga Griyego at Romano === {{See also|Magna Graecia|Sinaunang Roma}} [[Talaksan:Monte Echia, Napoli, Italia - 2024.jpg|left|thumb|Mount Echia, ang lugar kung saan umunlad [[Kasaysayan ng Napoles|polis ng Partenope]].]] [[Talaksan:ColonneDioscuriNapoli.jpg|left|thumb|Ang Mga Haligi ng [[c:Category:Temple of Dioscuri (Naples)|Templo ng Echador at Polux]] ay isinama sa patsada ng [[San Paolo Maggiore]].]] [[Talaksan:Odysseus-siren_Parthenope,_the_mythological_founder_of_Naples.jpg|thumb|Isang eksenang nagtatampok ng [[Sirena (mitolohiya)|sirenang]] [[Partenope (sirena)|Partenope]], ang mitolohikong nagtatag ng Napoles.{{fact}}]] Tinirhan na ang Napoles mula pa noong panahong [[Neolitiko]].<ref>[http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3 "Neapolis Station – Archaeological Yards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520161439/http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3|date=20 Mayo 2013}}.</ref> Ang mga pinakamaagang [[Sinaunang Gresya|Griyegong]] tirahan ay itinatag sa pook ng Napoles noong [[unang milenyo BK]]. Ang mga mandaragat mula sa isla ng [[Rodas]] ng Gresya ay nagtatag ng isang maliit na pantalang pangkomersiyo na tinatawag na [[Kasaysayan ng Napoles|Parthenope]] ({{Lang|grc|Παρθενόπη}}, nangangahulugang "mga Purong Mata", isang Sirena sa [[mitolohiyang Griyego]]ng) sa [[Castel dell'Ovo|pulo ng Megaride]] noong ikasiyam na siglo BK.<ref>[http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php "Port of Naples"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428091233/http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php|date=28 Abril 2012}}.</ref><ref>Attilio Wanderlingh (2010).</ref> Sa ikawalong siglo BK, ang tirahan ay pinalawak upang isama ang Monte Echia.<ref>[http://www.archemail.it/notizie2011.htm#21/10/2011_Napoli,_Gli_scavi_della_Linea_6_portano_alla_luce_una_novit%C3%A0_clamorosa:_la_Napoli_greca_%C3%A8_stata_fondata_nell%C2%B4ottavo_secolo_a._C.,_non_nel_settimo__%28Repubblica%29 Archemail.it] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329184949/http://www.archemail.it/notizie2011.htm|date=29 Marso 2013}}.</ref> Sa ikaanim na siglo BK ang lungsod ay muling itinatag bilang Neápolis ({{Lang|grc|Νεάπολις}}), sa kalaunan ay naging isa sa pinakamahalagang lungsod ng Magna Graecia. Ang lungsod ay mabilis na lumago dahil sa impluwensiya ng makapangyarihang Griyegong [[lungsod-estado]] ng [[Siracusa]],<ref name="Greek Naples2"/> at naging kapanalig ng [[Republikang Romano]] laban sa [[Kartago|Cartago]]. Sa panahon ng [[mga Digmaang Samnita]], ang lungsod, na ngayon ay isang mataong sentro ng kalakal, ay [[Pagkuha ng Neapolis|nasakop]] ng mga [[Samnio]];<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=u23MlfA8pcoC&q=campanian+people|publisher=Touring Club of Italy|title=Touring Club of Italy, Naples: The City and Its Famous Bay, Capri, Sorrento, Ischia, and the Amalfi, Milano|isbn=88-365-2836-8|page=11|year=2003}}</ref> subalit, hindi nagtagal ay nakuha ng mga Romano ang lungsod mula sa kanila at ginawang isang [[Mga kolonya noong sinaunang panahon|kolonyang Romano]].<ref name="rome2">{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Antic Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225013134/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|archive-date=25 Disyembre 2008}}</ref> Sa panahon ng mga [[mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]], itinulak ng malalakas na pader na nakapalibot sa Neápolis ang mga sumasalakay na puwersa ng Cartagong heneral na si [[Hannibal|Anibal]].{{fact}} Ang Napoles ay lubos na tinitingala ng mga Romano bilang isang rurok ng [[Panahong Elenistiko|kulturang Elenistiko]]. Sa panahong Romano pinanatili ng mga mamamayan ng Napoles ang kanilang [[Wikang Griyego|Griyegong wika]] at kaugalian, habang ang lungsod ay pinalawak ng mga magagarang Romanong [[villa]], [[Romanong akwedukto|akwedukto]], at [[Thermae|pampublikong paliguan]]. Ang mga tanawin tulad ng [[Castor at Pollux|Templo ni Dioscuros]] ay itinayo, at maraming emperador ang pumili na magbakasyon sa lungsod, kasama sina [[Claudio (emperador)|Claudio]] at [[Tiberio]].{{fact}} Si [[Virgilio]], may-akda ng [[pambansang epiko]] ng Roma, ang ''[[Aeneis]]'', ay nakatanggap ng bahagi ng kaniyang pag-aaral sa lungsod, at kalaunan ay naninirahan sa mga paligid nito. Sa panahong ito unang dumating ang Kristiyanismo sa Napoles; sina [[apostol]] [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]] ay sinasabing nangaral sa lungsod. Si [[Jenaro ng Napoles|Jenaro]], na magiging [[santong patron]] ng Napoles, ay minartir doon noong ika-4 na siglo AD.<ref name="catholi">{{CathEncy|wstitle=Naples}}</ref> Ang huling emperador ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], si [[Romulo Augustulo]], ay [[Pagpapatapon|ipinatapon]] sa Napoles ng Alemanong hari na si [[Odoacro]] noong ika-5 siglo AD. === Dukado ng Napoles === [[Talaksan:Gothic_Battle_of_Mons_Lactarius_on_Vesuvius.jpg|thumb|Ang [[Digmaang Gotiko (535–554)|Gotikong]] [[Digmaang ng Mons Lactarius]] sa [[Vesubio]], ipininta ni [[Alexander Zick]].]] {{Main|Dukado ng Napoles|Talaan ng mga Duke ng Napoles}}Kasunod ng pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], ang Napoles ay dinakip ng mga [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]], isang [[Mga taong Hermaniko|grupong Hermaniko]], at isinama sa [[Kahariang Ostrogodo]].<ref name="ostrogoths3">{{cite book|last=Wolfram|first=Herwig|title=The Roman Empire and Its Germanic Peoples|publisher=University of California Press|url=https://books.google.com/books?id=F33naMdrcs8C&q=mons+lactarius+naples&pg=PA238|isbn=978-0-520-08511-4|year=1997}}</ref> Gayumpaman, muling sinakop ni [[Belisario]] ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]] ang Napoles noong 536, matapos na makapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang akwedukto.<ref>{{cite news|url=http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|publisher=About.com|title=Belisarius – Famous Byzantine General|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|archive-date=19 Abril 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm |date=19 Abril 2009 }}</ref> Noong 543, sa panahon ng [[Mga Digmaang Gotiko (535–554)|mga Digmaang Gotiko]], sinakop ni [[Totila]] ang lungsod para sa Ostrogodo, ngunit sinakop ng mga Bisantino ang pook kasunod ng [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa mga dalisdis ng [[Vesubio]].<ref name="ostrogoths3"/> Inasahan ang Napoles na makipag-ugnay sa [[Eksarkado ng Ravena]], na siyang sentro ng kapangyarihang Bisantino sa [[Tangway ng Italya]].<ref name="byz3">{{cite book|last=Kleinhenz|first=Christopher|title=Medieval Italy: An Encyclopedia|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-415-22126-9|year=2004}}</ref> Matapos ang pagbagsak ng [[eksarka]], isang [[Dukado ng Napoles]] ang nilikha. Kahit na nanatili ang [[Mundong Grekorromano|Grekorromano]] sa Napoles, kalaunang lumipat ang katapatan nito mula [[Constantinopla]] patungo sa Roma sa ilalim Duke [[Esteban II ng Napoles|Esteban II]], paglalagay nito sa ilalim ng [[suzeraniya]] ng [[papa]] noong 763.<ref name="byz3"/> Ang mga taon sa pagitan ng 818 at 832 ay magulo hinggil sa relasyon ng Napoles sa [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong Emperador]], na may maraming lokal na nagpapanggap na nakikipagtunggalian para sa pagkakaroon ng trono ng dukal.<ref name="duchy2">{{cite book|last=McKitterick|first=Rosamond|author-link=Rosamond McKitterick|title=The New Cambridge Medieval History|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-521-85360-6|year=2004}}</ref> Si [[Teoctisto ng Napoles|Teoctisto]] hinirang nang walang pag-apruba ng imperyo; kalaunan ay binawi ang kaniyang pagtipan at pumalit sa kaniya si [[Talaan ng mga Duke ng Napoles|Teodoro II]]. Gayumpaman, ang hindi nasisiyahang pangkalahatang populasyon ay hinabol siya palabas ng lungsod, at sa halip ay inihalal si [[Esteban III ng Napoles|Esteban III]], isang nagpanday ng mga barya gamit ang kaniyang sariling mga inisyal, kaysa mga Bisantinong Emperador. Nakamit ng Napoles ang kumpletong kalayaan noong unang bahagi ng ikasiyam na siglo.{{fact}} Nakipag-alyansa ang Napoles sa mga Muslim na [[Saraseno]] noong 836, at humiling ng kanilang suporta upang itaboy ang pagkubkob ng mga [[Mga Lombardo|hukbong Lombardo]] na nagmula sa karatig na [[Dukado ng Benevento]]. Gayumpaman, noong dekada 850, pinangunahan ni [[Muhammad I Abu 'l-Abbas]] ang pananakop ng mga Arabe-[[Muslim]] sa lungsod, at dinambong ito at kinuha ang malaking halaga ng yaman nito.<ref name="mag">{{Harvard citation no brackets|Magnusson|Goring|1990}}</ref><ref>Hilmar C. Krueger.</ref> Ang dukado ay nasa ilalim ng direktang kontrol ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa isang maikling panahon, matapos ang pagkuha ni [[Pandulfo IV ng Capua|Pandulfo IV]] ng [[Prinsipalidad ng Capua]], isang pangmatagalang karibal ni Napoles; subalit, ang rehimeng ito ay tumagal ng tatlong taon lamang bago ibalik ang mga impluwensiya ng mga Grecorromanong duke.{{fact}} Pagsapit ng ika-11 siglo, sinimulan ng Napoles na gamitin ang mga tauhang [[Mga Normando|Normando]] upang labanan ang kanilang mga karibal; Kinuha ni Duke [[Sergio IV ng Napoles|Sergio IV]] si [[Rainulf Drengot]] upang idigma ang Capua para sa kaniya.<ref>{{cite book|last=Bradbury|first=Jim|author-link=Jim Bradbury|title=The Routledge Companion to Medieval Warfare|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=1C54r8GgrUIC&q=Sergius+IV+hired+Rainulf+Drengot&pg=PA75|isbn=978-0-415-22126-9|date=8 Abril 2004}}</ref> Pagsapit ng 1137, ang mga Normando ay nakamit ang malaking impluwensya sa Italya, na kinokontrol ang dating malalayang prinsipalidad at dukado tulad ng [[Prinsipalidad ng Capua|Capua]], [[Dukado ng Benevento|Benevento]], [[Prinsipalidad ng Salerno|Salerno]], [[Dukado ng Amalfi|Amalfi]], [[Dukado ng Sorrento|Sorrento]], at [[Dukado ng Gaeta|Gaeta]]; sa taong ito na ang Napoles, ang huling malayong dukado sa katimugang bahagi ng tangwa, ay napasailalim sa Normandong kontrol. Ang huling namumunong duke ng dukado na si [[Sergio VII ng Napoles|Sergio VII]], ay napilitang sumuko kay [[Roger II ng Sicilia|Roger II]], na ipinroklamang [[Talaan ng mga Sicilianong monarko|Hari ng Sicilia]] ng [[Antipapa Anacleto II]] pitong taon na ang nakalilipas. Samakatuwid sumali ang Napoles sa [[Kaharian ng Sicilia]], na ang [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] ang naging kabesera.<ref>{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026135034/http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-date=26 Oktubre 2007|work=Encyclopædia Britannica|title=Kingdom of Sicily, or Trinacria|date=8 Enero 2008}}</ref> === Bilang bahagi ng Kaharian ng Sicilia === {{Main|Kaharian ng Sicilia}} [[Talaksan:Palazzo_Reale_di_Napoli_-_Federico_II.jpg|left|thumb|271x271px|[[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]]]] Matapos ang isang panahon ng pamumunong Normando, noong 1189, ang [[Kaharian ng Sicilia]] nasa isang alitan hinggil sa pagkakasunod sa pagitan ni [[Tancredo, Hari ng Sicilia]] na anak sa labas at sa mga [[Hohenstaufen]], isang Alemanong [[Dinastiya|maharlikang pamilya]],<ref>{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/swabian.php|publisher=naplesldm.com|title=Swabian Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319225929/http://www.naplesldm.com/swabian.php|archive-date=19 Marso 2017|access-date=9 Mayo 2017}}</ref> dahil ang Prinsipe Enrique nito ay ikinasal kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Prinsesa Constanza]], ang huling lehitimong tagapagmana ng trono ng Sicilia. Noong 1191 sinalakay ni Enrique ang Sicilia matapos na makoronahan bilang [[Enrique VI, Banal na Emperador ng Roma]], sumuko ang maraming lungsod, ngunit nanaig ang Napoles mula Mayo hanggang Agosto sa pamumuno nina [[Ricardo, Konde ng Acerra]], [[Nicolas ng Ajello]], [[Aligerno Cottone]], at [[Margaritone ng Brindisi]] bago ang mga Aleman ay nagdusa ng sakit at napilitang umatras. [[Conrado II, Duke ng Bohemia]] at [[Felipe I (Arsobispo ng Colonia)|Felipe I, Arsobispo ng Colonia]] namatay sa sakit sa panahon ng [[Pagkubkob ng Napoles (1191)|pagkubkob]]. Dahil dito, nakamit ni Tancredo ang isa pang hindi inaasahang nakamit sa panahon ng kaniyang kontraatake na ang kanyang kalaban na si Constanza, na ngayon ay emperatris, ay nakuha. Pinakulong niya ang emperatris sa [[Castel dell'Ovo]] sa Napoles bago siya palayain noong Mayo 1192 sa ilalim ng panggigipit ni [[Papa Celestino III]]. Noong 1194 sinimulan ni Enrique ang kaniyang pangalawang kampanya buhat ng pagkamatay ni Tancred, ngunit sa pagkakataong ito ay sumuko si Aligerno nang walang pagtutol, at sa huli ay sinakop ni Enrique ang Sicilia, at inilagay ito sa ilalim ng pamamahala ng Hohenstaufen. Ang [[Unibersidad ng Napoles Federico II|Unibersidad ng Napoles]], ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng mga sekular na administrador,<ref>{{cite encyclopedia|first=Tommaso|last=Astarita|title=Introduction: "Naples is the whole world"|encyclopedia=A Companion to Early Modern Naples|publisher=Brill|year=2013|page=2}}</ref> ay itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na ginagawang intelektuwal na sentro ng kaharian ng Napoles. Ang salungatan sa pagitan ng mga Hohenstaufen at ng [[Papa]] ay humantong sa pagkorona ni [[Papa Inocencio IV]] ang [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevinong]] duke na si [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]] Hari ng Sicilia:<ref name="dieli3">{{cite news|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|publisher=Dieli.net|title=Sicilian History|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185251/http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|archive-date=4 Mayo 2009|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Opisyal na inilipat ni Carlos ang kabesera mula sa Palermo patungong Naples, kung saan siya nanirahan siya sa [[Castel Nuovo]].<ref>{{cite news|url=http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|publisher=PlanetWare.com|title=Naples – Castel Nuovo|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518044615/http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|archive-date=18 Mayo 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Sa pagkakaroon ng isang mahusay na interes sa arkitektura, nag-angkat si Carlos I ng mga arkitekto at manggagawang Pranses at personal na kasangkot sa maraming proyekto sa pagtatayo sa lungsod.<ref>{{cite book|title=Art and Architecture in Naples, 1266–1713: New Approaches|url=https://archive.org/details/artarchitecturen00warr|url-access=limited|first1=Cordelia|last1=Warr|first2=Janis|last2=Elliott|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|pages=[https://archive.org/details/artarchitecturen00warr/page/n163 154]–155}}</ref> Maraming mga halimbawa ng [[arkitekturang Gotiko]] umusbong sa Napoles, kabilang ang [[Katedral ng Napoles]], na nananatiling pangunahing simbahan ng lungsod.<ref>{{cite journal|last=Bruzelius|first=Caroline|author-link=Caroline Bruzelius|title="ad modum franciae": Charles of Anjou and Gothic Architecture in the Kingdom of Sicily|url=https://archive.org/details/sim_society-of-architectural-historians-journal_1991-12_50_4/page/402|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=50|issue=4|year=1991|pages=402–420|publisher=University of California Press|jstor=990664|doi=10.2307/990664}}</ref> === Kaharian ng Napoles === [[Talaksan:Galleria_San_Martino._02_(cropped).JPG|thumb|Ang [[Castel Nuovo]], o ang ''Maschio Angioino'', isang liklikan ng mga haring medyebal ng Napoles, Aragon, at España.]] {{Main|Kaharian ng Napoles|Republikang Partenopea|Mga lazzari ng Napoles}}Noong 1282, pagkatapos ng mga [[Mga Bisperas na Siciliano|Bisperas na Siciliano]], ang Kaharian ng Sisilia ay nahahati sa dalawa. Kasama sa Angevinong [[Kaharian ng Napoles]] ang katimugang bahagi ng tangway ng Italya, habang ang isla ng [[Sicilia]] naging [[Korona ng Aragon|Aragones]] na [[Kaharian ng Sicilia]].{{fact}} Ang mga giyera sa pagitan ng mga nagkakumpitensiyang dinastiya ay nagpatuloy hanggang sa [[Kapayapaan ng Caltabellotta]] na kung saan noong 1302, kinilala bilang hari ng Sicilia si [[Federico III ng Sicilia|Federico III]], habang si [[Carlos II ng Napoles|Carlos II]] ay kinilala bilang hari ng Napoles ni [[Papa Bonifacio VIII]].<ref name="dieli3"/> Sa kabila ng pagkakahati, lumago ang kahalagahan ng Napoles, naakit ang mga mangangalakal na [[Republika ng Pisa|Pisano]] at [[Republika ng Genoa|Genovesa]]<ref>{{cite book|last=Constable|first=Olivia Remie|title=Housing the Stranger in the Mediterranean World: Lodging, Trade, and Travel|publisher=Humana Press|url=https://books.google.com/books?id=y9H7mfxqs7UC&q=%22genoese+merchants%22+naples&pg=PA209|isbn=978-1-58829-171-4|date=1 Agosto 2002}}</ref>, mga bangkerong [[Toscana|Toscano]], at ilan sa mga pinakatanyag na [[Renasimyentong Italyano|artista ng Renasimyento]] noong panahon, tulad nina [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]], [[Petrarca]], at [[Giotto di Bondone|Giotto]] .<ref>{{cite news|url=http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|publisher=Naples-City.info|title=Angioino Castle, Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929152952/http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|archive-date=29 Setyembre 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Noong ika-14 na siglo, ang Angevinong [[Hungary|haring Unggaro]] na si [[Luis I ng Unggriya|Luis ang Dakila]] ay kinuha ang lungsod nang maraming beses. Noong 1442, sinakop ni [[Alfonso I ng Napoles|Alfonso I]] ang Napoles matapos ang kaniyang tagumpay laban sa huling haring [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] na si [[René ng Anjou|René]], at Napoles ay muling pinag-isa sa Sicilia na nagtagal isang maikling panahon.<ref>{{cite news|url=http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|publisher=Zum.de|title=Aragonese Overseas Expansion, 1282–1479|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229072358/http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|archive-date=29 Disyembre 2008}}</ref> ===== Aragones at Español ===== [[Talaksan:French_troops_and_artillery_entering_Naples_1495.jpg|thumb|Ang mga tropang Pranses at kanilang artilerya na pumapasok sa Napoles noong 1495, noong [[Digmaang Italyano ng 1494–98]]]] Ang Sicilia at Napoles ay pinaghiwalay mula noong 1282, ngunit nanatiling mga umaasa sa [[Korona ng Aragon|Aragon]] sa ilalim ni [[Fernando I ng Napoles|Fernando I]].<ref>{{cite news|url=https://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=HGLTkBTylpyyN6nRHvHhh1ChNGN38XWmr4&nbsp;Hzhn5HLhnkkhWHHhXn!602093125?docId=5000263626|publisher=|title=Ferrante of Naples: the statecraft of a Renaissance prince|date=7 Oktubre 2007}}{{Dead link|date=Agosto 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dl|date=Hulyo 2021}}</ref> Pinahusay ng bagong dinastiya ang katayuan sa komersiyo ng Napoles sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga ugnayan sa [[Tangway ng Iberia]]. Ang Napoles ay naging sentro din ng Renasimyento, kasama ng mga artista tulad nina [[Francesco Laurana|Laurana]], [[Antonello da Messina|da Messina]], [[Jacopo Sannazaro|Sannazzaro]], at [[Poliziano]] sa pagdating nila sa lungsod.<ref>{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410223414/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-date=10 Abril 2008|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Naples Middle-Ages|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Noong 1501, ang Napoles ay isinailalim sa direktang pamamahala mula sa [[Rehimeng Ancien|Pransiya]] sa ilalim ng [[Louis XII ng Pransiya|Luis XII]], kasama ang Neapolitanong na si [[Federico IV ng Napoles|Federico]] na dinala bilang isang bilanggo sa Pransiya; subalit, ang kalagayang ito ay hindi nagtagal, dahil nagwagi ang España sa Napoles mula sa Pransiya sa [[Labanan ng Garigliano (1503)|Labanan ng Garigliano]] noong 1503.<ref name="spanishnaples4">{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|work=Encyclopædia Britannica|title=Spanish acquisition of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218181240/http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|archive-date=18 Pebrero 2008}}</ref> [[Talaksan:Onofrio_Palumbo_-_Masaniello.jpg|left|thumb|Larawan ni [[Onofrio Palumbo]] ng ika-17 siglong rebolusyonaryong pinunong si [[Masaniello]]]] Kasunod ng tagumpay sa España, ang Napoles ay naging bahagi ng [[Imperyong Kastila|Imperyo ng España]], at nanatili ito sa buong panahon ng [[Habsburgong España]].<ref name="spanishnaples4"/> Nagpadala ang mga Español ng mga [[biseroy]] sa [[Talaan ng mga biseroy ng Napoles|Napoles]] upang direktang makitungo sa mga lokal na isyu: ang pinakamahalaga sa mga bise-gobernador na ito ay si [[Pedro Álvarez de Toledo, Marquis ng Villafranca|Pedro Álvarez de Toledo]], na responsable para sa malaking panlipunan, ekonomiko, at urbanong reporma sa lungsod; suportado rin niya ang mga aktibidad ng [[Ingkisisyong Kastila|Ingkisisyon]].<ref>{{cite web|title=Don Pedro de Toledo|first=Jeff|last=Matthews|website=Around Naples Encyclopedia|year=2005|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509001635/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|archive-date=9 Mayo 2008}}</ref> Noong 1544, humigit-kumulang 7,000 katao ang kinuha bilang [[Berberiskong kalakal ng mga alipin|alipin]] ng mga [[Mga piratang Berberisko|piratang Berberisko]] at dinala sa [[Baybaying Berberisca]] ng Hilagang Africa (tingnan ang [[Pandarambong ng Napoles]]).<ref>{{cite book|last1=Niaz|first1=Ilhan|title=Old World Empires: Cultures of Power and Governance in Eurasia|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317913795|page=399|url=https://books.google.com/books?id=aU4sAwAAQBAJ&pg=PA399}}</ref> Pagsapit ng ika-17 siglo, ang Napoles ay naging pangalawang pinakamalaking lungsod sa Europa–pangalawa lamang sa Paris–at ang pinakamalaking lungsod ng Europeong Mediterano, na may humigit-kumulang na 250,000 mga naninirahan.<ref>Colin McEvedy (2010), ''The Penguin Atlas of Modern History (to 1815)''.</ref> Ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng kultura sa panahong [[Estilong Baroko|Baroko]], na tahanan ng mga artistang tulad nina [[Caravaggio]], [[Salvator Rosa]], at [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], mga pilosopo tulad nina [[Bernardino Telesio]], [[Giordano Bruno]], [[Tommaso Campanella]], at [[Giambattista Vico]], at mga manunulat tulad ni [[Giambattista Marino]]. Isang rebolusyon na pinangunahan ng lokal na mangingisdang si [[Masaniello]] ay nakakita ng paglikha ng isang maikling malayang [[Republikang Napolitano (1647)|Republikang Napolitano]] noong 1647, bagaman tumagal ito ng ilang buwan lamang bago muling iginiit ang pamamahala ng Espanya.<ref name="spanishnaples4"/> Noong 1656, isang pagsiklab ng [[Salot sa Napoles|bubonikang peste]] ang kumitil sa halos kalahati ng 300,000 residente ng Napoles.<ref>{{cite book|last1=Byrne|first1=Joseph P.|title=Encyclopedia of the Black Death|date=2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1598842548|url=https://books.google.com/books?id=AppsDAKOW3QC&pg=PA249|page=249}}</ref> Noong 1714, natapos ang pamamahala ng España sa Napoles bunga ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa España]]; pinamunuan ng [[Austria]]nong si [[Carlos VI, Banal na Emperador Romano|Carlos VI]] ang lungsod mula sa [[Viena]] sa pamamagitan ng kanyang mga biseroy.<ref>{{cite news|url=http://www.bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|publisher=Bartleby.com|title=Charles VI, Holy Roman emperor|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202110539/http://bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|archive-date=2 Pebrero 2009}}</ref> Gayumpaman, sa paglipas ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa Polonya]], muling nakuha ng mga Español ang Sicilia at Napoles bilang bahagi ng isang [[personal na unyon]], na kung saan kinikilala ng [[Tratado ng Vienna (1738)|Tratado ng Viena]] noong 1738 ang dalawang polidad bilang malaya sa ilalim ng sangay ng cadet ng mga Español na [[Pamilya Borbon|Borbon]].<ref>{{cite news|url=http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|publisher=RealCasaDiBorbone.it|title=Charles of Bourbon – the restorer of the Kingdom of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926150113/http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|archive-date=26 Setyembre 2009}}</ref> Sa panahon ni [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], ang mga epekto ng [[Himagsikang Pranses]] ay naramdaman sa Napoles: Si [[Horatio Nelson]], isang kaalyado ng mga Borbon, ay dumating pa rin sa lungsod noong 1798 upang magbabala laban sa mga republikanong Pransya. Napilitan si Fernando na umatras at tumakas sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]], kung saan siya ay protektado ng isang [[Maharlikang Hukbong-dagat|armadang Briton]].<ref name="parth22">{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-date=6 Marso 2001|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=The Parthenopean Republic|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html |date=6 Marso 2001 }}</ref> Gayumpaman, ang mas [[Uring panlipunan|mababang uri]] ng ''[[Lazzari|lazzaroni]]'' sa Napoles, bilang matinding mga [[Relihiyosong katapatang|relihiyoso]] at [[Monarkismo|monarkiko]], ay pinapaboran ang mga Borbon; sa sumunod na bakbakan, nilabanan nila ang Napolitanong maka-[[Italya|Republikanong]] aristokrasya, na naging sanhi ng isang digmaang sibil.{{fact}} [[Talaksan:Veduta_di_Santa_Lucia_(Largo_di_Palazzo)_e_San_Martino,_Napoli,1799.jpg|thumb|Pagsasalarawan ng Napoles sa panahon ng panandaliang [[Republikang Partenopea]]]] Sa paglaon, sinakop ng mga Republikano ang [[Castel Sant'Elmo]] at ipinahayag ang isang [[Republikang Partenopea]], na tiniyak ng [[Hukbong Pranses]].{{fact}} Ang isang [[kontrarebolusyonaryo]]ng hukbo ng relihiyon ng ''lazzari na'' kilala bilang ''[[Sanfedismo|sanfedisti]]'' sa ilalim ni Kardinal [[Fabrizio Ruffo]] ay itinatag; sila ay lubos na nagtagumpay, at ang Pranses ay pinilit na isuko ang mga kastilyong Napolitano, kasama ang kanilang hukbong-dagat na naglalayag pabalik sa [[Tolon]].{{fact}} Si Fernando IV ay naibalik bilang hari; subalit, makalipas ang pitong taon lamang ay sinakop [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] ang kaharian at inilagay ang mga haring [[Pamilya Bonaparte|Bonapartista]], kasama na ang kaniyang kapatid na si [[Joseph Bonaparte]] (ang hari ng Espanya).<ref name="bonap2">{{cite news|url=http://www.onwar.com/aced/data/November/neapolitan1815.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20010731220756/http://www.onwar.com/aced/data/november/neapolitan1815.htm|archive-date=31 Hulyo 2001|publisher=Onwar.com|title=Austria Naples – Neapolitan War 1815|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Sa tulong ng [[Imperyong Austriaco]] at mga kaalyado nito, ang mga Bonapartista ay natalo sa [[Digmaang Napolitano]], at muling nakuha ni Fernando IV ang trono at kaharian.{{fact}} ===== Malayang Dalawang Sicilia ===== {{Main||Kaharian ng Dalawang Sicilia}}Ang [[Kongreso ng Vienna]] noong 1815 ay saksi sa pagsasanib ng Napoles at Sicilia upang mabuo ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]],{{fact}} kasama ang Napoles bilang kabeserang lungsod. Noong 1839, ang Napoles ay naging unang lungsod sa tangway ng Italya na mayroong riles, sa pagtatayo ng [[linya ng riles ng Napoles–Portici]].<ref name="railway2">{{cite journal|first=Diana|last=Webb|title=La dolce vita? Italy by rail, 1839–1914|journal=[[History Today]]|date=6 Hunyo 1996|url=http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924041629/http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|archive-date=24 Setyembre 2015}}</ref> === Pag-iisang Italyano hanggang sa kasalukuyan === [[Talaksan:Napoli_Castel_Nuovo_museo_civico_-_ingresso_di_Garibaldi_a_Napoli_-_Wenzel_bis.jpg|left|thumb|Ang pagpasok ni [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]] sa Napoles noong Setyembre 7, 1860]] Matapos ang [[Ekspedisyon ng Isanglibo]] pinangunahan ni [[Giuseppe Garibaldi]], na nagtapos sa kontrobersiyal na [[Paglusob sa Gaeta (1860)|Paglusob sa Gaeta]], ang Napoles ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 bilang bahagi ng [[Pag-iisa ng Italya|pag-iisang Italyano]], na tinapos ang panahon ng pamamahala ng Borbon. Ang ekonomiya ng lugar na dating kilala bilang Dalawang Sicilia ay bumulusok, na humantong sa isang walang-kapantay na [[Diasporang Italyano|alon ng pangingibang-bansa]],<ref name="modern2">{{cite news|url=http://www.oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|publisher=OAH.org|title=Italians around the World: Teaching Italian Migration from a Transnational Perspective|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127225428/http://oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|archive-date=27 Nobyembre 2010}}</ref> may tinatayang 4 na milyong tao ang lumipat palabas ng Napoles sa pagitan ng 1876 at 1913.<ref>{{cite journal|first=Enrico|last=Moretti|title=Social Networks and Migrations: Italy 1876–1913|url=https://archive.org/details/sim_international-migration-review_fall-1999_33_3/page/640|journal=International Migration Review|volume=33|issue=3|pages=640–657|year=1999|jstor=2547529}}</ref> Sa apatnapung taon kasunod ng pagsasama, ang populasyon ng Napoles ay lumago ng 26% lamang, kumpara sa 63% para sa Turin at 103% para sa Milan; gayunpaman, noong 1884, ang Napoles pa rin ang pinakamalaking lungsod sa Italya na may 496,499 na naninirahan, o humigit-kumulang 64,000 bawat kilometro kuwadrado (higit sa dalawang beses sa densidad ng populasyon ng Paris).<ref name="snowden2">{{cite book|title=Naples in the Time of Cholera, 1884–1911|first=Frank M.|last=Snowden|publisher=Cambridge University Press|year=2002}}</ref>  Ang mga kondisyong pampublikong pangkalusugan sa ilang mga lugar sa lungsod ay malubha, na may labindalawang epidemya ng [[kolera]] at [[sakit tifoidea]] na sanhi ng pagkamatay ng halos 48,000 katao sa kalahating siglo 1834-1884, at isang mataas (para sa takdang panahon) na [[tantos ng kamatayan]] na 31.84 bawat libo kahit sa panahong walang epidemya noong 1878-1883.{{r|snowden}} Pagkatapos noong 1884, nabiktima ang Napoles sa isang pangunahing epidemya ng [[kolera]], na kalakhang ang sanhi ay ang hindi magandang impraestruktura ng [[alkantarilya]] ng lungsod. Bilang tugon sa mga problemang ito pinangunahan ng gobyerno mula pa noong 1852 ang isang radikal na pagbabago ng lungsod na tinawag na ''risanamento'' na may layuning mapabuti ang impraestruktura sa alkantarilya at palitan ang pinakamakalat na mga lugar na may malalaki at mahahanging daan dahil ito ay itinuturing na pangunahing sanhi ng insalubridad. Ang proyekto ay napatunayang mahirap upang magawa kapwa pampulitika at pang-ekonomiya dahil sa katiwalian tulad ng ipinakita sa [[Inbestigasyong Saredo]], haka-haka sa lupa, at napakahabang burokrasya, lahat ng ito ay humantong sa proyekto na tumagal nang ilang dekada nang may halo-halong resulta. Ang pinakapansin-pansing mga pagbabagong ginawa ay ang pagtatayo ng Via Caracciolo kapalit ng paseo kasama ang paseo, ang paglikha ng [[Galleria Umberto I]] at [[c:Category:Galleria Principe di Napoli (Naples)|Galleria Principe]] at ang pagtatayo ng Corso Umberto.<ref>{{cite web|url=http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|title=Archived copy|access-date=9 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305135057/http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|archive-date=5 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125045426/http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|url-status=dead|archive-date=25 Enero 2012|title=Eddyburg.it - Bisogna Sventrare Napoli!|date=25 Enero 2012}}</ref> [[Talaksan:Napoli_4.8.1943,_bombardamento_aereo_statunitense.jpg|thumb|Pambobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] sa Napoles, 1943]] Ang Napoles ang [[Pagbobomba ng Napoles sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pinakabinombang]] lungsod ng Italya noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="wii2"/> Bagaman ang mga Napolitano ay hindi naghimagsik sa ilalim ng [[Pasismong Italyano]], ang Napoles ang unang lungsod ng Italya na [[Apat na araw ng Napoles|nag-aklas]] laban sa [[okupasyong militar]] ng [[Alemanyang Nazi|Alemanya]]; ang lungsod ay ganap na napalaya noong Oktubre 1, 1943, nang ang puwersang Briton at Amerikano ay pumasok sa lungsod.<ref>{{cite book|last=Hughes|first=David|title=British Armoured and Cavalry Divisions|date=1999|publisher=Nafziger|pages=39–40}}</ref> [[Panununog ng libro|Sinunog]] ng mga umaalis na Aleman ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II|unibersidad]], pati na rin ang Samahang Maharlikang Italyano. Sinira din nila ang mga sinupan ng lungsod. Ang mga de-oras na bomba ng oras na nakatanim sa buong lungsod ay patuloy na sumabog hanggang Nobyembre.<ref>{{cite book|last1=Atkinson|first1=Rick|title=The Day of Battle|url=https://archive.org/details/dayofbattlewarin00atki|url-access=registration|date=2 Oktubre 2007|publisher=Henry Holt and Co.|location=4889}}</ref> Ang simbolo ng muling pagsilang ng Napoles ay ang muling pagtatayo ng simbahan ng [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], na nawasak sa isang pagsalakay sa pambobomba ng [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]].<ref name="wii2" /> Ang espesyal na pagpopondo mula sa [[Cassa per il Mezzogiorno|Pondo para sa Timog]] ng gobyerno ng Italya ay ibinigay mula 1950 hanggang 1984, na tumutulong sa ekonomiyang Napolitano na bahagyang mapabuti, na may mga palatandaan ng lungsod tulad ng [[Piazza del Plebiscito]] na binago.<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|format=PDF|publisher=Frontier Center for Public Policy|title=North and South: The Tragedy of Equalization in Italy|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> Gayunpaman, patuloy na nakakaapekto sa Napoles ang mataas na kawalan ng trabaho. Inugnay ng Italyanong media ang mga [[Isyu sa pamamahala ng basura ng Napoles|isyu hinggil sa pamamahala sa basura]] ng nakaraan sa aktibidad ng ugnayan ng [[Organisadong krimen|organisasyong krimen]] ng [[Camorra]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|publisher=BBC|title=Naples at the mercy of the mob|date=7 Oktubre 2007|first=Christian|last=Fraser|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614224730/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|archive-date=14 Hunyo 2007}}</ref> Dahil sa pangyayaring ito, laganap din ang kontaminasyon sa kapaligiran at tumaas na mga panganib sa kalusugan.<ref name="cdm2">{{cite web|url=http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|title=Consiglio dei Ministri n. 76/09|editor=Sito della Presidenza del Consiglio dei Ministri|access-date=19 Agosto 2019|archive-date=10 Hulyo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf |date=10 Hulyo 2018 }}</ref> Noong 2007, ang pamahalaan ni [[Silvio Berlusconi]] ay nagsagawa ng matataas na pagpupulong sa Napoles upang ipakita ang kanilang hangarin na malutas ang mga problemang ito.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|archive-url=https://archive.today/20120724102030/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|url-status=dead|archive-date=24 Hulyo 2012|publisher=Bloomberg L.P.|title=Berlusconi Takes Cabinet to Naples, Plans Tax Cuts, Crime Bill|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Gayumpaman, ang [[paghihirap sa huling bahagi ng 2000]] ay nagkaroon ng matinding epekto sa lungsod, na pinatindi ang mga problema sa pamamahala ng basura at kawalan ng trabaho.<ref>[https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story "Naples, city of the hard luck story"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407205949/https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story|date=7 Abril 2017}}.</ref> Pagsapit ng Agosto 2011, ang bilang ng mga walang trabaho sa lugar ng Napoles ay umakyat sa 250,000, na nagbunsod ng mga protestang bayan laban sa sitwasyong pang-ekonomiya.<ref>[https://web.archive.org/web/20111120183828/http://www.demotix.com/news/776853/unemployment-spurns-protests-across-naples "Unemployment spawns protests across Naples"].</ref> Noong Hunyo 2012, ang mga paratang ng blackmail, pangingikil, at ipinagbabawal na pagbibigay ng kontrata ay lumitaw na may kaugnayan sa mga isyu sa pamamahala ng basura ng lungsod.<ref name="OneJun2">[http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660 "Cricca veneta sui rifiuti di Napoli: arrestati i fratelli Gavioli" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622184314/http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660|date=22 Hunyo 2012}}.</ref><ref name="OneJul2">[http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html "Gestione rifiuti a Napoli, undici arresti tra Venezia e Treviso" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140125122147/http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html|date=25 Enero 2014}}.</ref> Itinanghal sa Napoles ang ika-6 na [[World Urban Forum]] noong Setyembre 2012<ref>[https://web.archive.org/web/20120619131048/http://www.unhabitat.org/content.asp?cid=9740&catid=672&typeid=6&subMenuId=0 UN Habitat].</ref> at ang ika-63 [[International Astronautical Congress]] noong Oktubre 2012.<ref>{{cite web|last=Proietti|first=Manuela|url=http://www.diregiovani.it/gw/producer/dettaglio.aspx?id_doc=31468|title=Expo 2012, Napoli capitale dello spazio&#124; Iniziative &#124; DIREGIOVANI|publisher=Diregiovani.it|access-date=25 Enero 2010}}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 2013, ito ang nagtanghal ng [[Pangkalahatang Forum ng Mga Kulturang|Universal Forum of Cultures]] at nagtanghal para sa [[2019 Universiade ng Tag-init|2019 Summer Universiade]]. == Arkitektura == {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Image=Napoli - piazza San Domenico Maggiore e guglia.jpg|Criteria=Kultural: ii, iv|ID=726|Year=1995|Area=1,021 ektarya|Buffer_zone=1,350 ektarya}} {{See also|:Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Napoles|l1=Mga gusali at estruktura sa Napoles}} === Pandaigdigang Pamanang Pook ng Napoles === [[Talaksan:Napoli_-_Palazzo_Reale19.jpg|thumb|[[Maharlikang Palasyo ng Napoles]]]] Nag-iwan ang kasaysayan ng 2,800-taong Napoles ng isang kayamanan ng mga makasaysayang gusali at monumento, mula sa mga kastilyong medyebal hanggang sa mga klasikal na guho, at isang malawak na hanay ng mga kalapit na makabuluhang makasaysayan at kultural na pook, kabilang ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Ang pinakatanyag na anyo ng arkitektura na nakikita sa kasalukuyang Napoles ay ang mga estilong [[Arkitekturang medyebal|Medyebal]], [[Arkitekturang Renasimyento|Renasimyento]], at [[Arkitekturang Baroko|Baroko]].<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|publisher=INaples.it|title=Historical centre|date=7 Oktubre 2007|access-date=22 Enero 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|archive-date=10 Mayo 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm |date=10 Mayo 2012 }}</ref> Ang Napoles ay mayroong kabuuang 448 makasaysayang simbahan (1000 sa kabuuan<ref>[http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html Ilgiornaledellarte.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815042531/http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html|date=15 Agosto 2013}}</ref>), at itinuturing isa sa mga pinaka-Katolikong lungsod sa mundo sa bilang ng mga lugar ng pagsamba.<ref name="churches3">{{cite news|url=http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|publisher=Red Travel|title=Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|archive-date=3 Marso 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm |date=3 Marso 2012 }}</ref> Noong 1995, ang makasaysayang sentro ng Napoles ay itinala ng [[UNESCO]] bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]], isang programa ng mga Nagkakaisang Bansa na naglalayong itala at panatilihin ang mga pook na may pangkulturang o natural na halaga bilang [[pangkalahatang pamana ng sangkatauhan]].{{quote|Ang Napoles ay isa sa pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang napapanahon hubog ng lunsod ay pinapanatili ang mga elemento ng mahaba at makulay na kasaysayan nito. Ang hugis-parihaba na kaayusang grid ng sinaunang Griyegong pundasyon ng Neapolis ay nakikita pa rin at nagpatuloy na ibigay ang pangunahing hugis para sa kasalukuyang-araw na latag ng lunsod ng Makasaysayang Sentro ng Napoles, isa sa pinakamahalagang pantalang lungsod sa Mediteraneo. Mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang sa ika-18 siglo, ang Napoles ay isang sentro sa larangan ng sining at arkitektura, na ipinahayag sa mga sinaunang [[portipikasyon|kuta]] nito, ang mga maharlikang estruktura tulad ng Maharlikang Palasyo ng 1600, at ang mga palasyo at simbahang itinaguyod ng mga maharlikang pamilya.|Salik ng [[UNESCO]]|}} === Mga piazza, palasyo, at kastilyo === [[Talaksan:CastelOvo.jpg|left|thumb|Ang [[Castel dell'Ovo|Kastilyong Itlog]]]] Ang pangunahing plaza ng lungsod o ''[[Plaza|piazza]]'' ng lungsod ay ang [[Piazza del Plebiscito]]. Ang pagtatayo nito ay sinimulan ng haring Bonapartistang si [[Joachim Murat]] at tinapos ng haring ng Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Ang piazza ay may hangganan sa silangan ng [[Maharlikang Palasyo ng Napoles|Maharlikang Palasyo]] at sa kanluran ng simbahan ng [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]], na may mga columnata na umaabot sa magkabilang panig. Malapit ang [[Teatro di San Carlo]], na pinakalumang [[bahay opera]] sa Italya. Direkta sa tapat ng San Carlo ang [[Galleria Umberto I|Galleria Umberto]], isang sentrong pampamilihan at luklukang panlipunan. Ang Napoles ay kilalang kilala sa mga makasaysayang kastilyo nito: Ang pinakasinauna ay ang [[Castel dell'Ovo]] ("Egg Castle"), na itinayo sa maliit na maliit na [[munting pulo]] ng Megarides, kung saan itinatag ng mga orihinal na kolonyalistang [[Cumae|Cumas]] ang lungsod. Sa mga panahong Romano ang maliit na pulo ay naging bahagi ng villa ni [[Luculo]] at kalaunan ito ang lugar kung saan ang huling emperador ng kanluranin na si [[Romulo Augustulo]], ay ipinatapon.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|title=Cultura - Il castel dell'ovo|access-date=9 Agosto 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814033557/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|archive-date=14 Agosto 2013}}</ref> Ito rin ang naging kulungan para kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Emperatris Constanza]] sa pagitan ng 1191 at 1192 matapos na siya ay mabihag ng mga taga-Siciliano, at nina [[Conradin]] at [[Juana I ng Napoles]] bago ang kanilang pagbitay. Ang [[Castel Nuovo]], na kilala rin bilang ''Maschio [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angioino]]'', ay isa sa pinakamahalagang tanawin ng lungsod; ito ay itinayo noong panahon ni [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]], ang unang [[Talaan ng mga monarko ng Napoles|hari ng Napoles]]. Saksi ang Castel Nuovo sa maraming kapansin-pansin na pangyayari sa kasaysayan: halimbawa, noong 1294, nagbitiw si [[Papa Celestino V]] bilang papa sa isang bulwagan ng kastilyo, at kasunod nito si [[Papa Bonifacio VIII]] inihalal bilang papa ng [[Collegium (sinaunang Roma)|collegium]] ng mga kardinal, bago lumipat sa Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|title=Cultura - Patrimonio Artistico e Museale - Castel Nuovo|access-date=9 Abril 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112011805/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|archive-date=12 Enero 2012}}</ref> Ang [[Castel Capuano]] ay itinayo noong ika-12 siglo ni [[Guillermo I ng Sicilia|Guillermo I]], ang anak ni [[Roger II ng Sicilia]], ang unang monarko ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ito ay pinalawak ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] at naging isa sa kanyang mga maharlikang palasyo. Kasabay ng kasaysayan nito, ang kastilyo ay ang tirahan ng maraming hari at reyna. Noong ika-16 na siglo ito ay naging Bulwakan ng Katarungan.<ref>{{cite web|url=http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|title=Fondazione Castel Capuano|access-date=10 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195335/http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|archive-date=10 Hulyo 2018}}</ref> Ang isa pang kastilyong Napolitano ay ang [[Castel Sant'Elmo]], na nakumpleto noong 1329 at itinayo sa hugis ng isang [[bituin]]. Ang estratehikong posisyon nito na tumatanaw sa buong lungsod ay naging dahilan upang punteryahin ito ng iba't ibang mananakop. Noong pag-aalsa ni [[Masaniello]] noong 1647, ang mga Espanyol ay sumilong sa Sant'Elmo upang makatakasan ang mga rebolusyonaryo.<ref>Giuseppe Grispello, Il mistero di Castel Sant'Elmo, Napoli, Guida, 1999, {{ISBN|88-7188-322-5}}.</ref> Ang [[Kastilyo Carmine]], na itinayo noong 1392 at lubos na binago noong ika-16 na siglo ng mga Español, ay giniba noong 1906 upang magkaroon ng puwang sa Via Marina, bagaman ang dalawa sa mga tore ng kastilyo ay mananatili bilang isang bantayog. Ang Moog Vigliena, na itinayo noong 1702, ay nawasak noong 1799 sa panahon ng digmaang royalista laban sa Republikang Partenopea, at ngayon ay inabandona at mga labi na lamang.<ref>Ruggiero Gennaro, I castelli di Napoli, Napoli, Newton & Compton, 1995, {{ISBN|88-7983-760-5}}.</ref> === Mga simbahan at iba pang mga estrukturang panrelihiyon === {{See also|Talaan ng mga simbahan sa Napoles|Mga espira ng Napoles|Sementeryong Fontanelle}} [[Talaksan:Facciata_Duomo_di_Napoli_-_BW_2013-05-16.jpg|thumb|[[Katedral ng Napoles]]|224x224px]] [[Talaksan:VedutaCertosa.jpg|thumb|Mga nakabiting hardin ng [[Certosa di San Martino]]]] [[Talaksan:Napoli_MonumentoGirolamini_Chiesa_20150115_(53).jpg|thumb|Loob ng [[Girolamini, Napoles|Simbahan ng Girolamini]]]] [[Talaksan:Chiesa_del_Gesu_Nuovo.jpg|thumb|[[Gesù Nuovo|Simbahan ng Gesù Nuovo]]]] Ang Napoles ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Napoles|Arkidiyoesis ng Napoles]], at ang [[Simbahang Katolikong Romano|Katolisismo]] ay lubos na mahalaga sa populasyon{{Fact|date=Nobyembre 2019}}; mayroong daan-daang mga [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] sa lungsod.<ref name="churches3"/> Ang [[Katedral ng Napoles]] ang pangunahing lugar ng pagsamba sa lungsod; bawat taon sa Setyembre 19, nagtatanghal ito ng matagal nang Himala ni [[Jenaro ng Napoles|San Jenaro]], ang [[Santong patron|patron]] ng lungsod.{{fact}} Sa panahon ng himala, kung saan libo-libong mga Napolitano ang dumadako upang saksihan, ang tuyong dugo ni Jenaro ay sinasabing magiging likido kapag inilapit sa mga banal na [[relikya]] na sinasabing kabilang sa kaniyang katawan.<ref name="gennaro2">{{cite news|url=http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|publisher=SplendorofTruth.com|title=Saint Gennaro|date=24 Marso 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|archive-date=2 Abril 2015|access-date=24 Marso 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/ |date=2 Abril 2015 }}</ref> Nasa ibaba ang isang piling listahan ng mga pangunahing simbahan, kapilya, at complex ng monasteryo ng Napoles:{{div col|colwidth=30em|rules=yes}} * [[Certosa di San Martino]] * [[Katedral ng Napoles]] * [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]] * [[Gesù Nuovo]] * [[Girolamini, Napoles|Girolamini]] * [[San Domenico Maggiore]] * [[Santa Chiara (Napoles)|Santa Chiara]] * [[San Paolo Maggiore]] * [[Santa Maria della Sanità, Napoles]] * [[Santa Maria del Carmine (Napoles)|Santa Maria del Carmine]] * [[Sant'Agostino alla Zecca]] * [[Madre del Buon Consiglio]] * [[Santa Donna Regina Nuova|Santa Maria Donna Regina Nuova]] * [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] * [[Santa Maria Donna Regina Vecchia]] * [[Santa Caterina a Formiello]] * [[Santissima Annunziata Maggiore, Napoles|Santissima Annunziata Maggiore]] * [[San Gregorio Armeno]] * [[San Giovanni a Carbonara]] * [[Santa Maria La Nova]] * [[Sant'Anna dei Lombardi]] * [[Sant'Eligio Maggiore]] * [[Santa Restituta]] * [[Cappella Sansevero|Kapilya Sansevero]] * [[San Pietro a Maiella]] * [[San Gennaro extra Moenia]] * [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] * [[Pio Monte della Misericordia]] * [[Santa Maria di Montesanto, Napoles|Santa Maria di Montesanto]] * [[Chiesa di Sant'Antonio Abate|Sant'Antonio Abate]] * [[Santa Caterina a Chiaia]] * [[San Pietro Martire (Napoles)|San Pietro Martire]] * [[Ermita ng Camaldoli (Napoles)|Ermita ng Camaldoli]] * [[Palasyo ng Arsobispo (Napoles)|Palasyo ng Arsobispo]] {{div col end}} === Iba pang tampok === [[Talaksan:Interior_of_Galleria_Umberto_I._Naples,_Campania,_Italy,_South_Europe.jpg|alt=|left|thumb|Sa loob ng [[Galleria Umberto I]]]] Bukod sa Piazza del Plebiscito, ang Napoles ay may dalawa pang pangunahing pampublikong plaza: ang [[Piazza Dante (Napoles)|Piazza Dante]] at ang [[Piazza dei Martiri]]. Ang huli ay orihinal lamang na pang-alaala sa mga relihiyosong [[martir]], ngunit noong 1866, pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], idinagdag ang apat na leon, na kumakatawan sa apat na mga paghihimagsik laban sa Borbon.<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|publisher=INaples.it|title=Piazza Dei Martiri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|archive-date=22 Hulyo 2011|access-date=1 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65 |date=22 Hulyo 2011 }}</ref> Ang [[San Gennaro dei Poveri]] ay isang Renasimyentong ospital para sa mga mahihirap, na itinayo ng mga Espanyol noong 1667. Ito ang nangunguna sa isang mas ambisyosong proyekto, ang [[Ospedale L'Albergo Reale dei Poveri, Napoles|Ospisyong Borbon para sa Mahihirap]] sinimulan ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III]]. Ito ay para sa mga dukha at may sakit ng lungsod; nagbigay din ito ng pamayanang may sariling kakayahan kung saan ang mga mahihirap ay maninirahan at makakapagtrabaho. Bagaman isang kilalang pook, hindi na ito isang gumaganang ospital.<ref>{{cite book|last=Ceva Grimaldi|first=Francesco|author-link=Francesco Ceva Grimaldi (historian)|title=Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente|publisher=Stamperia e calcografia|year=1857|url=https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog|page=[https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog/page/n530 521]|quote=Albergo Reale dei Poveri napoli.|access-date=14 Pebrero 2013}}</ref> ==== Subteraneo ng Napoles ==== [[Talaksan:Galleria_borbonica_-_War_refuge_(Naples).jpg|thumb|[[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Subteraneo ng Napoles]]]] {{Main|Ilalim ng Napoles|Mga Catacumba ni San Jenaro|Mga Catacumba ni San Gaudioso|San Pietro ad Aram}}Nasa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|ilalim ng Napoles]] matatagpuan ang isang serye ng mga yungib at estruktura na nilikha ng mga siglo ng pagmimina, at ang lungsod ay nakasalalay sa ibabaw ng isang pangunahing sonang [[Gradyenteng heotermiko|heotermiko]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mundong Grecorromano|Grecorromanong]] imbakan na hinukay mula sa malambot na [[Toba|bato ng toba]] kung saan, at mula saan, karamihan sa lungsod ay itinayo. Humigit-kumulang {{Convert|1|km}} ng maraming kilometro ng mga lagusan sa ilalim ng lungsod ang maaaring bisitahin mula sa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Napoli Sotteranea]], na matatagpuan sa makasaysayang sentro ng lungsod sa [[Via dei Tribunali, Napoles|Via dei Tribunali]]. Ang sistemang ito ng mga lagusan at sisterna ay matatagpuan sa ilalim ng halos lahat ng lungsod at matatagpuan humigit-kumulang na {{Convert|30|m|ft}} ibaba antas ng lupa. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga lagusang ito ay ginamit bilang mga [[kanlungan mula sa pagsalakay mula sa himpapawid]], at may mga inskripsiyon sa dingding na naglalarawan ng pagdurusa na tiniis ng mga bakwit noong panahong iyon. Mayroong malalaking mga [[Mga Catacumba ni San Jenaro|catacumba]] sa loob at paligid ng lungsod, at iba pang mga palatandaan tulad ng [[Piscina Mirabilis]], ang pangunahing sisterna na naglilingkod sa [[Golpo ng Napoles]] noong panahong Romano. Naroroon din ang maraming arkeolohikong paghuhukay; naibunyag sa [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] ang [[macellum ng Napoles]], at sa [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], ang pinakamalaking termal complex ng lungsod noong panahong Romano. ==== Mga liwasan, hardin, villa, balong, at hagdanan ==== [[Talaksan:FantanaSantaLucia2.jpg|thumb|[[Villa Comunale]]]] Sa iba't ibang [[Liwasan|pampublikong liwasan]] sa Napoles, ang pinakatanyag ay ang [[Villa Comunale]], na itinayo ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]] noong dekada 1780;<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=Villa Comunale|date=8 Enero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> ang liwasan ay orihinal na isang "Maharlikang Hardin", na nakalaan para sa mga miyembro ng maharlikang pamilya, ngunit bukas sa publiko sa mga espesyal na oisyal na pista. Ang Bosco di Capodimonte, ang pinakamalawak na berdeng espasyo sa lungsod, ay nagsilbi bilang isang pangalagaan ng pangangaso ng hari. Sa loob ng Liwasan mayroong karagdagang 16 na makasaysayang gusali kabilang ang mga tirahan, mga tuluyan, simbahan, pati na rin ang mga balong, estatwa, huerto, at kakahuyan.<ref>{{Cite web|url=http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|title=Information en|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605153709/http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|url-status=dead}}</ref> Ang isa pang mahalagang liwasan ay ang [[Parco Virgiliano]], may tanaw patungo sa maliit na maliit na bulkanikong pulo ng [[Nisida]]; lampas sa Nisida matatagpuan ang [[Procida]] at [[Ischia]].<ref name="parkvirg2">{{cite news|url=http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|publisher=SkyTeam.com|title=Parco Virgiliano|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|archive-date=3 Oktubre 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829 |date=3 Oktubre 2011 }}</ref> Ang [[Parco Virgiliano (Mergellina)|Parco Virgiliano]] ay ipinangalan kay [[Virgilio]], ang klasikal na makatang Romano at manunulat ng Latin na itinuturing na [[Libingan ni Virgilio|inilibing]] sa malapit.{{fact}} Ang Napoles ay kilala sa maraming mga mararangyang [[villa]], balong, at hagdanan, tulad ng [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasikong]] [[Villa Floridiana]], ang [[Balong ni Neptuno, Napoles|Balong ni Neptuno]], at ang mga [[hagdanang Pedamentina]]. == Heograpiya == [[Talaksan:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino.jpg|thumb|Ang [[Golpo ng Napoles]]]] Ang lungsod ay matatagpuan sa [[Golpo ng Napoles]], sa kanlurang baybayin ng [[katimugang Italya]]; tumataas ito mula sa antas ng dagat hanggang sa taas na {{Convert|450|m|ft}}. Ang maliliit na ilog na dating tumawid sa gitna ng lungsod mula noon ay natakpan ng konstruksiyon. Nasa pagitan ito ng dalawang kilalang [[Bulkan|mabulkang]] rehiyon, ang [[Vesubio|Bundok Vesubio]] at ang [[Campi Flegrei]] (mga Campo Flegreo). Ang mga pulo ng [[Procida]], [[Capri]], at [[Ischia]] ay maaaring maabot lahat mula sa Napoles ng mga [[hidroala]] at lantsa. Ang mga baybaying [[Sorrento]] at ang [[Baybaying Amalfitana|Amalfitana]] ay matatagpuan sa timog ng lungsod, habang ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]], [[Herculano]], [[Oplontis]], at [[Estabia]], na nawasak buhat ng pagsabog ng Vesubio noong 79 AD, ay makikita rin malapit. Ang mga pantalang bayan ng [[Pozzuoli]] at [[Baiae|Baia]], na bahagi ng Romanong pasilidad panghukbong-dagat ng [[Portus Julius]], ay nasa kanluran ng lungsod. === Mga kuwarto ng Napoles === [[Talaksan:Palazzo Donn'Anna e Bagno Elena (2007).jpg|thumb|Ang [[Villa Donn'Anna|Palazzo Donn'Anna]] at dalampasigang Bagno Donn'Anna sa [[Posillipo]]]] {{Main|Mga kuwarto ng Napoles}}Ang tatlumpung kuwarto (''[[Quartiere|quartieri]]'') ng Napoles ay nakalista sa ibaba. Para sa mga layuning pang-administratibo, ang tatlumpung kapitbahayan na ito ay pinagsasama-sama sa sampung lupon ng pamayanan ng pamahalaan.<ref>{{cite news|url=http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|publisher=Palapa.it|title=Quartieri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904060527/http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|archive-date=4 Setyembre 2015|access-date=19 Pebrero 2008}}</ref> {| | valign="top" |1. [[Pianura]] 2. [[Bagnoli]] 3. [[Posillipo]] 4. [[Fuorigrotta]] 5. [[Soccavo]] 6. [[Chiaiano]] 7. [[Arenella]] 8. [[Vomero]] 9. [[Chiaia]] 10. [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] | width="30" | | valign="top" |11. [[Montecalvario]] 12. [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] 13. [[Avvocata]] 14. [[Porto (Napoles)|Porto]] 15. [[Pendino]] 16. [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]] 17. [[Mercato (Napoles)|Mercato]] 18. [[Vicaria]] 19. [[Stella (Napoles)|Stella]] 20. [[San Carlo all'Arena]] | width="30" | | valign="top" |21. [[Piscinola-Marianella]] 22. [[Scampìa]] 23. [[Miano]] 24. [[Secondigliano]] 25. [[San Pietro a Patierno|S.Pietro a Patierno]] 26. [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]] 27. [[Zona Industriale]] 28. [[San Giovanni a Teduccio]] 29. [[Barra (Napoles)|Barra]] 30. [[Ponticelli]] |} == Edukasyon == [[Talaksan:UniversitàNapoli.jpg|left|thumb|Pangunahing gusali ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]]]] Ang Napoles ay kilala para sa maraming mas mataas na institusyon sa edukasyon at mga sentro ng pagsasaliksik. Nagtatanghal ang Napoles ng itinuturing na pinakalumang unibersidad ng estado sa buong mundo, sa anyo ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]], na itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] noong 1224. Ang unibersidad ay kabilang sa pinakatanyag sa Italya, na may halos 100,000 mag-aaral at higit sa 3,000 mga propesor noong 2007.<ref>{{cite news|url=http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|publisher=UNINA.it|title=University of Naples 'Federico II'|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|archive-date=29 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20 |date=29 Pebrero 2008 }}</ref> Naglalaman din ito ng [[Harding Botaniko ng Napoles]], na binuksan noong 1807 ni [[Joseph Bonaparte]], gamit ang mga plano na inilabas sa ilalim ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Nagtatampok ang 15 hectares ng hardin sa mahigit-kumulang 25,000 sample ng halaman, na kumakatawan sa higit sa 10,000 espesye ng halaman.<ref>{{cite news|url=http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|publisher=OrtoBotanico.UNINA.it|title=Orto Botanico di Napoli|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|archive-date=12 Pebrero 2008|access-date=13 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Naoples ay pinaglilingkuran din ng "[[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Pangalawang Pamantasan]]" (ngayon ay pinangalanang [[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Unibersidad ng Campania Luigi Vanvitelli]]), isang modernong unibersidad na binuksan noong 1989, at kung saan ay may matibay na ugnayan sa kalapit na [[Caserta|lalawigan ng Caserta]].<ref>{{cite news|url=http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|publisher=NapoliAffari.com|title=Scuola: Le Università|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|archive-date=19 Hulyo 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255 |date=19 Hulyo 2014 }}</ref> Ang isa pang kilalang sentro ng edukasyon ay ang [[Silanganang Pamantasan ng Napoles|Istituto Universitario Orientale]], na dalubhasa sa [[Mundong silanganin|kultura ng Silangan]], at itinatag ng [[Kapisanan ni Hesus|misyonerong Heswitang]] si Matteo Ripa noong 1732, matapos siyang bumalik mula sa korte ng [[Kangxi Emperor|Kangxi]], ang [[Emperador ng Tsina|Emperador]] ng [[Mga Manchu|Manchu]] na [[Dinastiyang Qing]] ng [[Tsina]].<ref>{{cite book|last=Ripa|first=Matteo|title=Memoirs of Father Ripa: During Thirteen Years Residence at the Court of Peking in the Service of the Emperor of China|publisher=New York Public Library|url=https://books.google.com/books?id=ex8LAAAAYAAJ&q=Memoirs+of+Father+Ripa|year=1849}}</ref> == Politika == [[Talaksan:Pal_Giacom.jpg|thumb|[[Palazzo San Giacomo, Napoles|Palazzo San Giacomo]], ang munisipyo]] {{Main|Politika ng Campania|Talaan ng mga alkalde ng Napoles|Halalan sa Napoles}} === Pamamahala === Ang bawat isa sa 7,904 [[komuna]] sa Italya ay lokal na kinakatawan ng isang [[Sangguniang Panlungsod|sangguniang panlungsod]] pinamumunuan ng isang nahalal na alkalde, na kilala bilang isang ''sindaco'' at impormal na tinawag na unang mamamayan (''primo cittadino''). Ang sistemang ito, o isa na kapareho nito, ay nakatalaga na mula nang salakayin ang Italya ng mga [[Napoleon I ng Pransiya|puwersang Napoleon]] noong 1808. Nang maibalik ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]], ang sistema ay napanatili na may mga kasapi ng mga maharlika na pumupuno sa mga gampaning alkalde. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang mga [[Partidong politiko|partido politikal]] ay nagsimulang umusbong; sa [[Italyanong pasismo|panahong pasista]], ang bawat komite ay kinatawan ng isang ''podestà''. Mula noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang tanawin ng politika ng Napoles ay hindi alinman sa malakas na naging [[Makakanang politika|makakanan]] o [[Makakaliwang politika|makakaliwa]] – kapuwa mga [[Kristiyanong demokrasya|Kristiyanong demokrata]] at [[Demokratikong sosyalismo|demokratikong sosyalista]] ang namamahala sa lungsod sa iba't ibang panahon, na may halos pantay na dalas. Sa kasalukuyan, ang alkalde ng Napoles ay si [[Gaetano Manfredi]]. === Mga pagkakahating pang-administratibo === {| |[[Unang munisipalidad ng Napoles|Unang munisipalidad]] | - [[Chiaia]], [[Posillipo]], [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] |- |[[Ikalawang munisipalidad ng Napoles|Ikalawang munisipalidad]] | - [[Avvocata]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]], [[Montecalvario]], [[Pendino]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] |- |[[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Ikatlong munisipalidad]] | - [[San Carlo all'Arena]], [[Stella (Napoles)|Stella]] |- |[[Ikaapat na munisipalidad ng Napoles|Ikaapat na munisipalidad]] | - [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria]], [[Zona Industriale]] |- |[[Ikalimang munisipalidad ng Napoles|Ikalimang munisipalidad]] | - [[Arenella]], [[Vomero]] |- |[[Ikaanim na munisipalidad ng Napoles|Ikaanim na munisipalidad]] | - [[Barra (Napoles)|Barra]], [[Ponticelli]], [[San Giovanni a Teduccio]] |- |[[Ikapitong munisipalidad ng Napoles|Ikapitong munisipalidad]] | - [[Miano]], [[San Pietro a Patierno]], [[Secondigliano]] |- |[[Ikawalong munisipalidad ng Napoles|Ikawalong munisipalidad]] | - [[Chiaiano]], [[Marianella]], [[Piscinola]], [[Scampia]] |- |[[Ikasiyam na munisipalidad ng Napoles|Ikasiyam na munisipalidad]] | - [[Pianura]], [[Soccavo]] |- |[[Ikasampung munisipalidad ng Napoles|Ikasampung munisipalidad]] | - [[Bagnoli]], [[Fuorigrotta]] |} == Ekonomiya == [[Talaksan:Cruise_ship_in_Naples_(8097207647).jpg|thumb|Ang [[pantalan ng Napoles]]]] {{Main|Ekonomiya ng Napoles}}Ang Napoles ay ang ika-apat na pinakamalaking ekonomiya sa [[Milan|Italya]] pagkatapos ng Milan, Roma, at [[Lungsod ng Turin|Turin]], at ito ang [[Talaan ng mga lungsod ayon sa GDP|ika-103 pinakamalaking ekonomiyang panlungsod]] sa daigdig sa pamamagitan ng [[kapangyarihan sa pagbili]], na may tinatayang 2011 GDP na US$ 83.6&nbsp;bilyon, katumbas ng $ 28,749 bawat katao.<ref name="Brookings2">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409042401/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-date=9 Abril 2013|title=Global city GDP 2011|publisher=Brookings Institution|access-date=5 Marso 2013}}</ref><ref name="PWCdata">{{Cite web |title="Which are the largest city economies in the world and how might this change by 2025?" |url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |access-date=2021-09-19 |archive-date=2013-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |date=2011-05-04 }}</ref> Ang Napoles ay isang pangunahing [[pusod ng cargo]], at ang [[pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamalaki at pinakaabala sa Mediteraneo. Ang lungsod ay nakaranas ng makabuluhang paglago ng ekonomiya mula pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang kawalan ng trabaho ay nananatiling isang pangunahing problema,<ref>{{cite web|title=Il Comune - Area statistica - struttura della popolazione e territorio - città - condizione professionale|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|website=www.comune.napoli.it|publisher=Comune di Napoli|access-date=5 Oktubre 2019|language=it|archive-date=27 Septiyembre 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021808/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Tasso di disoccupazione : Tasso di disoccupazione - livello provinciale|url=http://dati.istat.it/index.aspx?queryid=20745|website=dati.istat.it|access-date=5 Oktubre 2019}}</ref><ref>{{cite news|last1=Grassi|first1=Paolo|title=Napoli, è record di disoccupati|url=https://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/cronaca/18_marzo_14/napoli-record-disoccupati-a051c670-2766-11e8-89ed-3e6c0875554d.shtml|access-date=5 Oktubre 2019|work=Corriere del Mezzogiorno|date=14 Marso 2018|language=it}}</ref> at ang lungsod ay kinatatangian ng mataas na antas ng katiwalian sa politika at [[organisadong krimen]].<ref name="OneJun2"/><ref name="OneJul2"/>{{Failed verification|date=Setyembre 2019}} Ang Napoles ay isang pangunahing pambansa at pandaigdingang patutunguhan ng turista, na isa sa mga nangungunang lungsod para sa mga turista sa Italya at Europa. Sinimulang bisitahin ng mga turista ang Napoles noong ika-18 siglo, sa panahon ng [[Dakilang Pasyal]]. Sa mga pandaigdigang pagdating, ang Napoles ay ang ika-166 na pinakadinadalaw na lungsod sa mundo noong 2008, na may 381,000 bisita (1.6% na pagbaba mula sa nakaraang taon), matapos ng [[Lille]], ngunit higit sa [[York]], [[Stuttgart]], [[Belgrado]], at [[Dallas, Texas|Dallas]].<ref>{{cite web|url=http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111043452/http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-date=11 Enero 2010|title=Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking Euromonitor archive|publisher=Euromonitor.com|date=12 Disyembre 2008|access-date=28 Marso 2010}}</ref> Sa mga nagdaang panahon, nagkaroon ng paglipat mula sa isang tradisyonal na ekonomiya na nakabatay sa agrikultura sa lalawigan ng Napoles patungo sa isa batay sa mga [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|industriya ng serbisyo]].<ref name="istituto2">{{cite news|url=http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|publisher=Istituto ISSM|title=Rapporto sullo stato dell'economia della Provincia di Napoli|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|archive-date=27 Setyembre 2011|access-date=6 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617 |date=27 Septiyembre 2011 }}</ref> Noong unang bahagi ng 2002, mayroong higit sa 249,590 negosyo na nagpapatakbo sa lalawigan na nakarehistro sa Pampublikong Talaan ng Kamara ng Komersiyo.{{fact}} Ang sektor ng serbisyo ay nagpapatrabaho sa karamihan ng Napolitano, bagaman higit sa kalahati nito ay maliliit na negosyo na may mas mababa sa 20 manggagawa; 70 kumpanya ang sinasabing katamtamang laki na may higit sa 200 manggagawa; at 15 ang may higit sa 500 manggagawa.{{fact}} Noong 2003, ang trabaho sa lalawigan ng Napoles ay nakahanay sa mga sumusunod:{{fact}} {| class="wikitable" ! !<small>[[Mga serbisyo publiko]]</small> !<small>Paggawa</small> !<small>Komersiyo</small> !<small>Konstruksiyon</small> !<small>Transportasyon</small> |- |<small>Porsiyento</small> |30.7% |18% |14% |9.5% |8.2% |} === Turismo === Ang Napoles, kasama ng [[Florencia]], [[Roma]], [[Lungsod ng Venecia|Venecia]], at [[Milan]], ay isa sa pangunahing destinasyon ng mga turista sa Italya.<ref>{{Cite web|last=ildenaro.it|date=2018-03-23|title=Turismo, dal Cipe 6 milioni per le "top destinations" d'Italia: c'è anche Napoli|url=https://www.ildenaro.it/turismo-dal-cipe-6-milioni-le-top-destinations-ditalia-ce-anche-napoli/|access-date=2021-02-25|website=Ildenaro.it|language=it-IT}}</ref> Na may 3,700,000 na mga bisita noong 2018,<ref>{{Cite web|date=2019-07-15|title=Turismo in Italia nel 2018|url=https://www.istat.it/it/archivio/232137|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[istat.it]]|language=it}}</ref> ang lungsod ay ganap na umusbong mula sa matinding pagbaba ng turista noong nakaraang mga dekada (sanhi lalo na sa unilateral na patutunguhan ng isang pang-industriyang lungsod ngunit dahil din sa pinsala sa imaheng dulot ng Italyanong media,<ref>{{Cite journal|date=2015-07-12|title=Sassi / La cattiva scuola|url=http://dx.doi.org/10.3280/cad2015-001003|journal=CADMO|issue=1|pages=26|doi=10.3280/cad2015-001003|issn=1122-5165|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-02-12|title=Se il Sud è la parte cattiva del Paese|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/bari/politica/16_febbraio_12/se-l-sud-parte-cattiva-paese-bafb2910-d1b1-11e5-ac58-cce880070ff3.shtml|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> mula sa [[lindol sa Irpinia noong 1980]] at ang [[Krisis sa pamamahala ng basura sa Napoles|krisis sa basura]], na pumabor sa mga baybaying sentro sa [[Kalakhang pook ng Napoles|kalakhang pook]] nito).<ref>{{Cite web|title=E' uscito il libro Lo stato della città. Napoli e la sua area metropolitana a cura di Luca Rossomando : Inchiesta|url=http://www.inchiestaonline.it/osservatorio-sulle-citta/e-uscito-il-libro-lo-stato-della-citta-napoli-e-la-sua-area-metropolitana-a-cura-di-luca-rossomando/|access-date=2021-02-25}}</ref> Gayunpaman, upang masuri nang mabuti ang kalagayan, dapat isaalang-alang na ang isang malaking bahagi ng mga turista ay bumibisita sa Napoles bawat taon, ay nananatili sa maraming mga lokalidad sa paligid nito,<ref>{{Cite web|title=Linee guida per lo sviluppo turistico della Regione Campania, pp.10 a 13|url=http://www.sito.regione.campania.it/burc/pdf02/burcspecialeturismo/linee_guida.pdf|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=sito.regione.campania}}</ref> konektado sa lungsod na may parehong mga pribado at pampublikong direktang linya.<ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref> Ang mga pang-araw-araw na pagbisita sa Napoles ay isinasagawa ng iba't ibang Romanong operator ng pasyal at ng lahat ng mga pangunahing resort pangturista ng [[Campania]]: Ang Napoles ang pang-labing isang pinakabinibisitang [[Komuna|munisipalidad sa Italya]] at ang una sa [[Katimugang Italya|Timog]]. == Kultura == === Sining === [[Talaksan:Fergola,_Salvatore_The_Inauguration_of_the_Naples_-_Portici_Railway,_1840.JPG|thumb|Isang [[Romantisismo|romantikong]] pagpipinta ni Salvatore Fergola na nagpapakita ng 1839 na pagpapasinaya ng linya ng riles ng Naples-Portici]] Ang Napoles ay matagal nang naging sentro ng sining at arkitektura, na tinutuldukan mga simbahang Medyebal, Renasimiyento, at Baroko, mga kastilyo at palasyo. Ang isang pangunahing kadahilanan sa pagpapaunlad ng paaralan ng pagpipintang Napolitano ay ang pagdating ni Caravaggio sa Napoles noong 1606. Noong ika-18 siglo, dumaan ang Napoles sa isang panahon ng [[neoklasisismo]], kasunod ng pagtuklas ng napakalawak na mga guhong Romano ng [[Herculano]] at [[Pompeya]]. Ang [[Accademia di Belle Arti di Napoli|Suriang Napolitano ng Belyas-Artes]], itinatag ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III ng Borbon]] noong 1752 bilang ang Real Accademia di Disegno ([[Wikang Tagalog|tl]]: ''Maharlikang Surian ng Disenyo''), ay ang sentro ng artistikong Paaralan ng [[Posillipo]] noong ika-19 na siglo. Ang mga artista tulad nina [[Domenico Morelli]], [[Giacomo Di Chirico]], [[Francesco Saverio Altamura]], at [[Gioacchino Toma]] ay nagsilikha sa Napoles sa panahong ito, at marami sa kanilang mga gawa ang ipinakita ngayon sa koleksiyon ng sining ng Surian. Nag-aalok ang modernong Academy ng mga kurso sa pagpipinta, [[Disenyong panloob|dekorasyon]], eskultura, disenyo, [[Pangangalaga at pagpapanumbalik ng pagmamay-aring kultural|pagpapanumbalik]], at pagpaplano ng lunsod. Kilala rin ang Napoles sa mga sinehan nito, na kabilang sa mga pinakaluma sa Europa – ang [[bahay opera]] ng [[Teatro di San Carlo]] nagsimula pa noong ika-18 siglo. Ang Napoles din ang tahanan ng masining na tradisyon ng [[porselanang Capodimonte]]. Noong 1743, itinatag ni Carlos ng Bourbon ang Maharlikang Pagawaan ng Capodimonte, na ang marami sa mga likhang sining ay ipinapakita na ngayon sa [[Museo ng Capodimonte]]. Marami sa mga pabrika ng porselana ng Napoles ang nananatiling aktibo ngayon. === Lutuin === [[Talaksan:Eq_it-na_pizza-margherita_sep2005_sml.jpg|thumb|[[Napolitanong pizza]]. Inimbento ang pizza sa Napoles]] [[Talaksan:Sfogliatelle_on_plate.jpg|thumb|[[Sfogliatelle]], isang tanyag na Napolitanong tinapay]] {{Main|Lutuing Napolitano|Napolitanong sorbetes|Napolitanong pizza|Napolitanong ragù}}Ang Napoles ay sikat sa daigdig para sa kanyang [[Lutuing Napolitano|lutuin]] at alak; kumukuha ito ng mga impluwensiya sa pagluluto mula sa maraming kultura na namalagi rito sa kurso ng kasaysayan nito, kasama na ang mga [[Sinaunang Gresya|Griyego]], Español, at Pranses. Ang lutuing Napolitano ay lumitaw bilang isang natatanging anyo noong ika-18 siglo. Ang mga sangkap ay karaniwang mayaman sa panlasa, habang nananatiling abot-kaya sa pangkalahatang populasyon.<ref>{{cite news|url=http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|publisher=ItalianFoodForever.com|title=The Foods of Sicily – A Culinary Journey|date=24 Hunyo 2007|access-date=19 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|archive-date=12 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55 |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Napoles ay tradisyonal na itinuturing bilang tahanan ng [[pizza]].{{fact}} Nagmula ito bilang pagkain ng mga mahihirap, ngunit sa ilalim ng [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], naging tanyag ito sa mga matataas na klase: ang sikat na [[Pizza|Margherita]] pizza ay pinangalanan matapos kay Reyna [[Margarita ng Saboya]] matapos ang kaniyang pagbisita sa lungsod.<ref name="pizza2">{{cite news|url=http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619115409/http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-date=19 Hunyo 2006|publisher=HolidayCityFlash.com|title=Pizza – The Pride of Naples|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013}}</ref> Tradisyonal na niluluto sa isang [[Masoneriyang pugon|pugon]] na may mga sinusunog na kahoy, ang mga sangkap ng Napolitanong pizza ay mahigpit na pinanganagsiwaan ng batas mula pa noong 2004, at dapat isama ang uri ng harina ng trigo na "00" kasama ang pagdaragdag ng uri ng harina na "0" [[pampaalsa]], natural na mineral na tubig, mga binalatang kamatis o mga sariwang [[seresang kamatis]], [[mozzarella]], [[asing dagat]], at extra birhen na [[langis ng oliba]].<ref name="autogenerated22">[http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html "Proposal of recognition of the Specialita' Traditionale Garantita 'Pizza Napoletana'"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208104542/http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html|date=8 Pebrero 2009}}.</ref> Ang [[Ispageti|spaghetti]] ay naiugnay din sa lungsod at karaniwang kinakain ng mga tulya ''[[vongole]]'' o ''[[lupini di mare]]'': isang tanyag na simbolikong kuwentong-bayang Napolitanong ay ang personahong comic na si [[Pulcinella]] na kumakain ng isang plato ng spaghetti.<ref>{{cite news|url=http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|publisher=PortaNapoli.com|title=La cucina napoletana|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515000255/http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|archive-date=15 Mayo 2013}}</ref> Kabilang sa iba pang mga lutuing sikat sa Napoles ang ''[[Parmigiana]] di melanzane'', ''spaghetti alle vongole'', at ''casatiello.<ref>{{cite news|url=http://www.cucinet.com/campania.htm|publisher=CuciNet.com|title=Campania|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm|archive-date=27 Nobyembre 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm |date=27 Nobiyembre 2012 }}</ref>'' Bilang isang lungsod sa baybayin, ang Napoles ay kilala pa sa maraming pagkaing pagkaing dagat, kabilang ang ''impepata di cozze'' (pinamintang [[tahong]]), ''purpetiello affogato'' ([[pugita]]ng inilagay sa sabaw), ''alici marinate'' (inatsarang [[dilis]]), ''baccalà alla napoletana'' (inasinang [[bakalaw]]) at ''baccalà fritto'' (pritong bakalaw), isang ulam na karaniwang kinakain tuwing panahon ng [[Pasko]]. === Wika === {{Main|Wikang Napolitano}}Ang [[wikang Napolitano]], na itinuturing na isang natatanging wika at pangunahin na sinasalita sa lungsod, ay matatagpuan din sa rehiyon ng [[Campania]] at ikinalat sa iba pang lugar ng [[Katimugang Italya]] ng mga Napolitanong imigrante, at sa maraming pang lugar sa mundo. Noong Oktubre 14, 2008, isang batas pangrehiyon ang ipinataw ng Campania na may epekto na ang paggamit ng wikang Napolitano bilang protektado.<ref>{{cite web|url=http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|title=Tutela del dialetto, primo via libera al Ddl campano|work=Il Denaro|date=15 Oktubre 2008|access-date=22 Hunyo 2013|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727043316/http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|archive-date=27 Hulyo 2011}}</ref> Ang terminong "wikang Napolitano" ay madalas na ginagamit upang ilarawan ang wika ng lahat ng [[Campania]] (maliban sa [[Cilento]]), at kung minsan ay inilalapat sa buong [[Wikang Napolitano|wikang Timog Italyano]]; tinutukoy ng ''[[Ethnologue]]'' ang huli bilang ''Napoletano-Calabrese''.<ref name="Ethnologue Napoletano-Calabrese2">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|title=Ethnologue Napoletano-Calabrese|publisher=Ethnologue.com|access-date=13 Marso 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514001812/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|archive-date=14 Mayo 2011}}</ref> Ang grupong pangwika na ito ay sinasalita sa buong bahagi ng katimugang kontinental ng [[Italya]], kabilang ang distrito ng [[Gaeta]] at [[Sora, Lazio|Sora]] sa katimugang [[Lazio]], ang katimugang bahagi ng [[Marche]] at [[Abruzzo]], Molise, [[Basilicata]], hilagang [[Calabria]], at hilaga at gitnang [[Apulia]]. Noong 1976, mayroong tinatayang 7,047,399 [[Katutubong wika|katutubong nagsasalita]] ng pangkat na ito ng mga diyalekto.{{fact}} === Pananahi === Ang pananahing Napolitano ay nagbunga bilang isang pagtatangka upang paluwagin ang kasikipan ng pananahing Ingles, na hindi angkop sa Napolitanong estilo ng pamumhay.<ref>{{cite web|url=http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|website=journal.styleforum.net|author=Arianna Reggio|date=6 Hunyo 2017|title=Your Guide to Neapolitan Jacket Characteristics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905043251/http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|archive-date=5 Setyembre 2017|access-date=5 Setyembre 2017}}</ref> == Mga Napolitano == === Mga onoraryong mamamayan === Ang mga taong iginawad ang [[onoraryong pagkamamamayan]] ng Napoles ay sina: {| class="wikitable" width="75%" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: middle;" ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Petsa ! width="240" style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Pangalan ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Mga tala |- |Pebrero 15, 2016 |[[Abdullah Öcalan]] |Ang nagtatag na miyembro ng [[Partido ng mga Manggagawa sa Kurdistan]] (PKK) na nakakulong sa Turkiya{{fact}} |- |Hulyo 9, 2016 |[[Sophia Loren]] |Nagwaging artistang Italyano sa [[Gawad Academy|Oscars]]{{fact}} |- |Hulyo 5, 2017 |[[Diego Maradona]] |[[SSC Napoli|Napolitano]] at [[Koponan ng pambansang football ng Argentina|Arhentinong]] manlalaro ng futbol{{fact}} |- |Hunyo 27, 2020 |[[Pagkakulong kay Patrick Zaki|Patrick Zaki]] |Mag-aaral at aktibistang pangkarapatang pantao na ibinilanggo sa Ehipto{{fact}} |} == Mga ugnayang pandaigdig == {{See also|Talaan ng mga kambal na bayan at kapatid na lungsod sa Italya}} === Mga kambal bayan at mga kapatid na lungsod === Ang Napoles ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa:<ref name="gemel2">{{cite web|title=Gemellaggi|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|website=comune.napoli.it|publisher=Napoli|language=it|access-date=15 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722204102/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|archive-date=22 Hulyo 2013|url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|TUN}} [[Gafsa]], Tunisia * {{flagicon|SRB}} [[Kragujevac]], Serbia * {{flagicon|ESP}} [[Palma de Mallorca]], España * {{flagicon|GRC}} [[Atenas]], Gresya * {{flagicon|CUB}} [[Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|CUB}} [[Lalawigan ng Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|MDG}} [[Nosy Be]], Madagascar * {{flagicon|PSE}} [[Nablus]], Palestina {{div col end}} === Pakikipagtulungan === {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|ROU}} [[Sighetu Marmației]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|ROU}} [[Călărași]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|HUN}} [[Budapest]], Unggarya<ref name=gemel/> * {{flagicon|JPN}} [[Kagoshima]], Hapon<ref name="Kagoshima twinnings">{{cite web |url=http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |archive-date=8 Enero 2013 |script-title=ja:姉妹・友好・兄弟都市 |trans-title=Sister, friendship or Twin cities |work=Kagoshima International Affairs Division |language=ja |access-date=13 Oktubre 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |date=8 Enero 2013 }}</ref> * {{flagicon|AZE}} [[Baku]], Azerbaijan<ref name="Azerbaijan twinnings">{{cite web |url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |title=Twin-cities of Azerbaijan |access-date=9 Agosto 2013 |work=Azerbaijans.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809115218/http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |archive-date=9 Agosto 2013}}</ref> * {{flagicon|LIB}} [[Tripoli, Libano|Tripoli]], Libano{{citation needed|date=Disyembre 2015}} * {{flagicon|IND}} [[Kolkata]], India<ref name="Kolkata twinnings">{{cite news |last=Mazumdar |first=Jaideep |title=A tale of two cities: Will Kolkata learn from her sister? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |access-date=17 Nobyembre 2013 |newspaper=The Times of India |date=17 Nobyembre 2013 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723040319/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |archive-date=23 Hulyo 2014}}</ref> * {{flagicon|BIH}} [[Sarajevo]], Bosnia at Herzegovina (since 1964)<ref name="Twin 1">[http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 Fraternity cities on Sarajevo Official Web Site] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201150030/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 |date= 1 Disyembre 2008 }}. City of Sarajevo. 2008. Retrieved 9 Nobyembre 2008.</ref> {{div col end}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://travel.yahoo.com/p-travelguide-191501767-naples_vacations-i;_ylt=AlYHrhsF1uJALUUR6emO7UX8xmoA Napoles: Gabay panturista mula sa Yahoo! Travel (Ingles)]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Napoles}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Napoles]] qupnerjhp9qwnlm7ka000yzmmrsgwre 2238528 2238527 2026-11-02T11:36:12Z Ryomaandres 8044 2238528 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|isang pangunahing lungsod sa Italya|lalawigan na kinabibilangan ng lungsod na ito|Lalawigan ng Napoles|sa Filipinang negosyante na inugnay sa panloloko sa pork barrel|Janet Lim-Napoles}} {{redirect|Naples|}} {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Napoles''' (bigkas: ''NA-po-les''; {{lang-it|Napoli}}, {{lang-en|Naples}}) ay isang lungsod sa [[Italya]]; ito ang kabisera ng rehiyon ng [[Campania]] at gayundin ng [[Kalakhang Lungsod ng Napoles|kasimpangalang kalakhang lungsod]] nito. Kilala sa mayamang kasaysayan, sining, kultura, arkitektura, musika, at mga lutuin, ang Napoles ay gumanap ng mahalagang papel sa Tangway ng Italya at iba pa<ref>Gleijeses, Vittorio (1977). The History of Naples, since Origins to Modern Times. Naples.</ref> sa mahabang panahon ng pag-iral nito, na nagsimula ng mahigit na 2,800 taon nang nakaraan. Matatagpuan sa kanlurang baybay ng Italya katabi ng Golpo ng Napoles, ang lungsod ay namamagitan sa dalawang dakong mabulkan: ang Bulkang [[Vesubio]] at ang mga [[Larangang Flegreo|Kaparangang Flegreo]]. Ito ay may populasyon ng 963,357 noong 2009.<ref>http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unang tinirhan ng mga Griyego noong [[Unang milenyo BC|unang milenyo BK]], ang Napoles ang isa sa pinakamatandang tuluyang tinitirhan na urbanong pook sa mundo.<ref>{{cite book|author1=David J. Blackman|author2=Maria Costanza Lentini|title=Ricoveri per navi militari nei porti del Mediterraneo antico e medievale: atti del Workshop, Ravello, 4–5 novembre 2005|url=https://books.google.com/books?id=GhB4VDYuJXsC&pg=PA99|year=2010|publisher=Edipuglia srl|isbn=978-88-7228-565-7|page=99}}</ref> Sa ika-9 na siglo BK, isang kolonya na kilala bilang Parthenope ({{lang-grc|Παρθενόπη}}) ang itinatag sa [[Castel dell'Ovo|Pulo ng Megaride]].<ref name="Greek Naples2">{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|title=Greek Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321000245/http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|archive-date=21 Marso 2017}}</ref> Noong ika-6 na siglo BK, muli itong itinatag bilang Neápolis.<ref>Daniela Giampaola, Francesca Longobardo (2000). ''Naples Greek and Roman''. Electa.</ref> Ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng [[Magna Graecia]], at may mahalagang papel sa pagsasanib ng lipunang Griyego at Romano, at naging mahalagang sentrong pangkultura sa ilalim ng mga Romano.<ref>{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/virgil.php|title=Virgil in Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144355/http://www.naplesldm.com/virgil.php|archive-date=2 Abril 2017}}</ref> Naging kabisera ito ng [[Dukado ng Napoles]] (661–1139), at matapos ng [[Kaharian ng Napoles]] (1262–1816), at sa huli ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia|Dalawang Sicilia]] hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]] noong 1861. Ang Napoles ay tinagurian ding kabisera ng [[Estilong Baroko|Baroko]], na nagsimula sa karera ni [[Caravaggio]] noong ika-17 siglo, at sa rebolusyong pansining na kaniyang naitulak.<ref>Alessandro Giardino (2017), ''Corporeality and Performativity in Baroque Naples. The Body of Naples.'' Lexington.</ref> Naging mahalagang sentro rin ito ng [[Renasimyentong humanismo|humanismo]] at [[Panahon ng Kaliwanagan|Pagkamulat]].<ref>{{Cite web|title=Umanesimo in "Enciclopedia dei ragazzi"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umanesimo_(Enciclopedia-dei-ragazzi)|access-date=2020-12-28|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite book|last=Musi|first=Aurelio|title=Napoli, una capitale e il suo regno|publisher=Touring|year=|isbn=|location=|pages=118, 156|language=it}}</ref> Ang lungsod ay naging pandaigdigang pook-sanggunian ng klasikong muskika at opera sa pamamagitan ng [[Paaralang Napolitano]].<ref>{{Cite book|last=Florimo|first=Francesco|title=Cenno Storico Sulla Scuola Musicale De Napoli|publisher=Nabu Press|year=|isbn=|location=|pages=|language=it}}</ref> Sa pagitan ng 1925 hanggang 1936, ang Napoles ay pinalawak at iniangat lalo ng pamahalaan ni [[Benito Mussolini]]. Sa mga huling taon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], tuloy-tuloy itong nawasak mula sa [[Pambobomba sa Napoles noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pambobomba ng mga Alyado]] habang nilusob nila ang tangway. Lubos na nakatanggap ng malawakang muling-pagtatayo ang lungsod matapos ang 1945.<ref name="wii2">{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/Naples%20bombing.php|publisher=naplesldm.com|title=Bombing of Naples|date=7 Oktubre 2007|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627154455/http://naplesldm.com/Naples%20bombing.php|archive-date=27 Hunyo 2017}}</ref> Mula noong huling bahagi ng ika-20 siglo, ang Napoles ay nagkaroon ng makabuluhang paglago ng ekonomiya, sa tulong ng pagtatayo ng distritong pangnegosyo ng [[Centro Direzionale (Napoles)|Centro Direzionale]] at isang abanteng ugnayan ng transportasyon, na kinabibilangan ng mabilisang ugnayang riles ng [[Treno Alta Velocità|Alta Velocità]] sa Roma at [[Salerno]] at isang pinalawak na [[Metro ng Napoles|ugnayang subteraneo]]. Ang Napoles ay ang pangatlong pinakamalaking ekonomiyang urbano sa Italya, pagkatapos ng [[Milan]] at [[Roma]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004809/https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|url-status=dead|title=Sr-m.it|archive-date=8 Pebrero 2018}}</ref> Ang [[Pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamahalaga sa Europa. Bilang karagdagan sa mga komersiyal na aktibidad, tahanan ito ng [[Allied Joint Force Command Naples]], ang katawan ng NATO na nangangasiwa sa [[Hilagang Aprika|Hilagang Africa]], [[Sahel]], at [[Gitnang Silangan]].<ref>{{Cite web|url=http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905204428/http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/1/|url-status=dead|title=Napoli, l'inaugurazione dell'Hub di Direzione Strategica della Nato|date=5 Setyembre 2017|archive-date=5 Setyembre 2017|website=La Repubblica}}</ref> Ang makasaysayang sentro ng lungsod ng Napoles ay ang pinakamalaking uri nito sa Europa at itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO. Kabilang sa mga kalapit na mahalagang pook pangkultura at pangkasaysayan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Kilala rin ang Napoles sa mga likas na kagandahan nito, tulad ng [[Posillipo]], [[mga Larangang Flegreo]], [[Nisida]], at [[Vesubio]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226053257/http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|url-status=dead|title=Rivistameridiana.it|archive-date=26 Disyembre 2014}}</ref> Ang [[lutuing Napolitano]] ay kilala sa pagkakaugnay nito sa [[pizza]], na nagmula sa lungsod, pati na rin ang maraming iba pang lokal na lutuin. Ang mga restawran sa lugar ng Napoles ay nakakuha ng pinakamaraming bituin mula sa [[Michelin Guide]] ng anumang lalawigan ng Italya.<ref>{{cite web|url=https://www.touringclub.it/notizie-di-viaggio/quali-sono-i-ristoranti-stellati-in-italia-ecco-la-guida-michelin-2021|title=Quali sono i ristoranti stellati in Italia? Ecco la guida Michelin 2021|work=Touring Club Itlaiano|url-status=live}}</ref> Ang skyline ng Naples sa [[Centro direzionale di Napoli|Centro Direzionale]] ay ang unang skyline ng Italya, na itinayo noong 1994, at sa loob ng 15 taon ay ito lamang ang nag-iisa hanggang 2009. Ang kilalang koponan sa sports sa Napoles ay ang [[Serie A]] football club na [[SSC Napoli]], ay dalawang beses na Italyanong kampeon na naglalaro sa [[Stadio San Paolo]] sa timog-kanluran ng lungsod, sa kuwarto ng [[Fuorigrotta]]. == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Napoles|Kronolohiya ng kasaysayan ng Napoles}} === Pananakop ng mga Griyego at Romano === {{See also|Magna Graecia|Sinaunang Roma}} [[Talaksan:Monte Echia, Napoli, Italia - 2024.jpg|left|thumb|Mount Echia, ang lugar kung saan umunlad [[Kasaysayan ng Napoles|polis ng Partenope]].]] [[Talaksan:ColonneDioscuriNapoli.jpg|left|thumb|Ang Mga Haligi ng [[c:Category:Temple of Dioscuri (Naples)|Templo ng Echador at Polux]] ay isinama sa patsada ng [[San Paolo Maggiore]].]] [[Talaksan:Odysseus-siren_Parthenope,_the_mythological_founder_of_Naples.jpg|thumb|Isang eksenang nagtatampok ng [[Sirena (mitolohiya)|sirenang]] [[Partenope (sirena)|Partenope]], ang mitolohikong nagtatag ng Napoles.{{fact}}]] Tinirhan na ang Napoles mula pa noong panahong [[Neolitiko]].<ref>[http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3 "Neapolis Station – Archaeological Yards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520161439/http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3|date=20 Mayo 2013}}.</ref> Ang mga pinakamaagang [[Sinaunang Gresya|Griyegong]] tirahan ay itinatag sa pook ng Napoles noong [[unang milenyo BK]]. Ang mga mandaragat mula sa isla ng [[Rodas]] ng Gresya ay nagtatag ng isang maliit na pantalang pangkomersiyo na tinatawag na [[Kasaysayan ng Napoles|Parthenope]] ({{Lang|grc|Παρθενόπη}}, nangangahulugang "mga Purong Mata", isang Sirena sa [[mitolohiyang Griyego]]ng) sa [[Castel dell'Ovo|pulo ng Megaride]] noong ikasiyam na siglo BK.<ref>[http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php "Port of Naples"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428091233/http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php|date=28 Abril 2012}}.</ref><ref>Attilio Wanderlingh (2010).</ref> Sa ikawalong siglo BK, ang tirahan ay pinalawak upang isama ang Monte Echia.<ref>[http://www.archemail.it/notizie2011.htm#21/10/2011_Napoli,_Gli_scavi_della_Linea_6_portano_alla_luce_una_novit%C3%A0_clamorosa:_la_Napoli_greca_%C3%A8_stata_fondata_nell%C2%B4ottavo_secolo_a._C.,_non_nel_settimo__%28Repubblica%29 Archemail.it] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329184949/http://www.archemail.it/notizie2011.htm|date=29 Marso 2013}}.</ref> Sa ikaanim na siglo BK ang lungsod ay muling itinatag bilang Neápolis ({{Lang|grc|Νεάπολις}}), sa kalaunan ay naging isa sa pinakamahalagang lungsod ng Magna Graecia. Ang lungsod ay mabilis na lumago dahil sa impluwensiya ng makapangyarihang Griyegong [[lungsod-estado]] ng [[Siracusa]],<ref name="Greek Naples2"/> at naging kapanalig ng [[Republikang Romano]] laban sa [[Kartago|Cartago]]. Sa panahon ng [[mga Digmaang Samnita]], ang lungsod, na ngayon ay isang mataong sentro ng kalakal, ay [[Pagkuha ng Neapolis|nasakop]] ng mga [[Samnio]];<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=u23MlfA8pcoC&q=campanian+people|publisher=Touring Club of Italy|title=Touring Club of Italy, Naples: The City and Its Famous Bay, Capri, Sorrento, Ischia, and the Amalfi, Milano|isbn=88-365-2836-8|page=11|year=2003}}</ref> subalit, hindi nagtagal ay nakuha ng mga Romano ang lungsod mula sa kanila at ginawang isang [[Mga kolonya noong sinaunang panahon|kolonyang Romano]].<ref name="rome2">{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Antic Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225013134/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|archive-date=25 Disyembre 2008}}</ref> Sa panahon ng mga [[mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]], itinulak ng malalakas na pader na nakapalibot sa Neápolis ang mga sumasalakay na puwersa ng Cartagong heneral na si [[Hannibal|Anibal]].{{fact}} Ang Napoles ay lubos na tinitingala ng mga Romano bilang isang rurok ng [[Panahong Elenistiko|kulturang Elenistiko]]. Sa panahong Romano pinanatili ng mga mamamayan ng Napoles ang kanilang [[Wikang Griyego|Griyegong wika]] at kaugalian, habang ang lungsod ay pinalawak ng mga magagarang Romanong [[villa]], [[Romanong akwedukto|akwedukto]], at [[Thermae|pampublikong paliguan]]. Ang mga tanawin tulad ng [[Castor at Pollux|Templo ni Dioscuros]] ay itinayo, at maraming emperador ang pumili na magbakasyon sa lungsod, kasama sina [[Claudio (emperador)|Claudio]] at [[Tiberio]].{{fact}} Si [[Virgilio]], may-akda ng [[pambansang epiko]] ng Roma, ang ''[[Aeneis]]'', ay nakatanggap ng bahagi ng kaniyang pag-aaral sa lungsod, at kalaunan ay naninirahan sa mga paligid nito. Sa panahong ito unang dumating ang Kristiyanismo sa Napoles; sina [[apostol]] [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]] ay sinasabing nangaral sa lungsod. Si [[Jenaro ng Napoles|Jenaro]], na magiging [[santong patron]] ng Napoles, ay minartir doon noong ika-4 na siglo AD.<ref name="catholi">{{CathEncy|wstitle=Naples}}</ref> Ang huling emperador ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], si [[Romulo Augustulo]], ay [[Pagpapatapon|ipinatapon]] sa Napoles ng Alemanong hari na si [[Odoacro]] noong ika-5 siglo AD. === Dukado ng Napoles === [[Talaksan:Gothic_Battle_of_Mons_Lactarius_on_Vesuvius.jpg|thumb|Ang [[Digmaang Gotiko (535–554)|Gotikong]] [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa [[Vesubio]], ipininta ni [[Alexander Zick]].]] {{Main|Dukado ng Napoles|Talaan ng mga Duke ng Napoles}}Kasunod ng pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], ang Napoles ay dinakip ng mga [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]], isang [[Mga taong Hermaniko|grupong Hermaniko]], at isinama sa [[Kahariang Ostrogodo]].<ref name="ostrogoths3">{{cite book|last=Wolfram|first=Herwig|title=The Roman Empire and Its Germanic Peoples|publisher=University of California Press|url=https://books.google.com/books?id=F33naMdrcs8C&q=mons+lactarius+naples&pg=PA238|isbn=978-0-520-08511-4|year=1997}}</ref> Gayumpaman, muling sinakop ni [[Belisario]] ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]] ang Napoles noong 536, matapos na makapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang akwedukto.<ref>{{cite news|url=http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|publisher=About.com|title=Belisarius – Famous Byzantine General|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|archive-date=19 Abril 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm |date=19 Abril 2009 }}</ref> Noong 543, sa panahon ng [[Mga Digmaang Gotiko (535–554)|mga Digmaang Gotiko]], sinakop ni [[Totila]] ang lungsod para sa Ostrogodo, ngunit sinakop ng mga Bisantino ang pook kasunod ng [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa mga dalisdis ng [[Vesubio]].<ref name="ostrogoths3"/> Inasahan ang Napoles na makipag-ugnay sa [[Eksarkado ng Ravena]], na siyang sentro ng kapangyarihang Bisantino sa [[Tangway ng Italya]].<ref name="byz3">{{cite book|last=Kleinhenz|first=Christopher|title=Medieval Italy: An Encyclopedia|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-415-22126-9|year=2004}}</ref> Matapos ang pagbagsak ng [[eksarka]], isang [[Dukado ng Napoles]] ang nilikha. Kahit na nanatili ang [[Mundong Grekorromano|Grekorromano]] sa Napoles, kalaunang lumipat ang katapatan nito mula [[Constantinopla]] patungo sa Roma sa ilalim Duke [[Esteban II ng Napoles|Esteban II]], paglalagay nito sa ilalim ng [[suzeraniya]] ng [[papa]] noong 763.<ref name="byz3"/> Ang mga taon sa pagitan ng 818 at 832 ay magulo hinggil sa relasyon ng Napoles sa [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong Emperador]], na may maraming lokal na nagpapanggap na nakikipagtunggalian para sa pagkakaroon ng trono ng dukal.<ref name="duchy2">{{cite book|last=McKitterick|first=Rosamond|author-link=Rosamond McKitterick|title=The New Cambridge Medieval History|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-521-85360-6|year=2004}}</ref> Si [[Teoctisto ng Napoles|Teoctisto]] hinirang nang walang pag-apruba ng imperyo; kalaunan ay binawi ang kaniyang pagtipan at pumalit sa kaniya si [[Talaan ng mga Duke ng Napoles|Teodoro II]]. Gayumpaman, ang hindi nasisiyahang pangkalahatang populasyon ay hinabol siya palabas ng lungsod, at sa halip ay inihalal si [[Esteban III ng Napoles|Esteban III]], isang nagpanday ng mga barya gamit ang kaniyang sariling mga inisyal, kaysa mga Bisantinong Emperador. Nakamit ng Napoles ang kumpletong kalayaan noong unang bahagi ng ikasiyam na siglo.{{fact}} Nakipag-alyansa ang Napoles sa mga Muslim na [[Saraseno]] noong 836, at humiling ng kanilang suporta upang itaboy ang pagkubkob ng mga [[Mga Lombardo|hukbong Lombardo]] na nagmula sa karatig na [[Dukado ng Benevento]]. Gayumpaman, noong dekada 850, pinangunahan ni [[Muhammad I Abu 'l-Abbas]] ang pananakop ng mga Arabe-[[Muslim]] sa lungsod, at dinambong ito at kinuha ang malaking halaga ng yaman nito.<ref name="mag">{{Harvard citation no brackets|Magnusson|Goring|1990}}</ref><ref>Hilmar C. Krueger.</ref> Ang dukado ay nasa ilalim ng direktang kontrol ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa isang maikling panahon, matapos ang pagkuha ni [[Pandulfo IV ng Capua|Pandulfo IV]] ng [[Prinsipalidad ng Capua]], isang pangmatagalang karibal ni Napoles; subalit, ang rehimeng ito ay tumagal ng tatlong taon lamang bago ibalik ang mga impluwensiya ng mga Grecorromanong duke.{{fact}} Pagsapit ng ika-11 siglo, sinimulan ng Napoles na gamitin ang mga tauhang [[Mga Normando|Normando]] upang labanan ang kanilang mga karibal; Kinuha ni Duke [[Sergio IV ng Napoles|Sergio IV]] si [[Rainulf Drengot]] upang idigma ang Capua para sa kaniya.<ref>{{cite book|last=Bradbury|first=Jim|author-link=Jim Bradbury|title=The Routledge Companion to Medieval Warfare|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=1C54r8GgrUIC&q=Sergius+IV+hired+Rainulf+Drengot&pg=PA75|isbn=978-0-415-22126-9|date=8 Abril 2004}}</ref> Pagsapit ng 1137, ang mga Normando ay nakamit ang malaking impluwensya sa Italya, na kinokontrol ang dating malalayang prinsipalidad at dukado tulad ng [[Prinsipalidad ng Capua|Capua]], [[Dukado ng Benevento|Benevento]], [[Prinsipalidad ng Salerno|Salerno]], [[Dukado ng Amalfi|Amalfi]], [[Dukado ng Sorrento|Sorrento]], at [[Dukado ng Gaeta|Gaeta]]; sa taong ito na ang Napoles, ang huling malayong dukado sa katimugang bahagi ng tangwa, ay napasailalim sa Normandong kontrol. Ang huling namumunong duke ng dukado na si [[Sergio VII ng Napoles|Sergio VII]], ay napilitang sumuko kay [[Roger II ng Sicilia|Roger II]], na ipinroklamang [[Talaan ng mga Sicilianong monarko|Hari ng Sicilia]] ng [[Antipapa Anacleto II]] pitong taon na ang nakalilipas. Samakatuwid sumali ang Napoles sa [[Kaharian ng Sicilia]], na ang [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] ang naging kabesera.<ref>{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026135034/http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-date=26 Oktubre 2007|work=Encyclopædia Britannica|title=Kingdom of Sicily, or Trinacria|date=8 Enero 2008}}</ref> === Bilang bahagi ng Kaharian ng Sicilia === {{Main|Kaharian ng Sicilia}} [[Talaksan:Palazzo_Reale_di_Napoli_-_Federico_II.jpg|left|thumb|271x271px|[[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]]]] Matapos ang isang panahon ng pamumunong Normando, noong 1189, ang [[Kaharian ng Sicilia]] nasa isang alitan hinggil sa pagkakasunod sa pagitan ni [[Tancredo, Hari ng Sicilia]] na anak sa labas at sa mga [[Hohenstaufen]], isang Alemanong [[Dinastiya|maharlikang pamilya]],<ref>{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/swabian.php|publisher=naplesldm.com|title=Swabian Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319225929/http://www.naplesldm.com/swabian.php|archive-date=19 Marso 2017|access-date=9 Mayo 2017}}</ref> dahil ang Prinsipe Enrique nito ay ikinasal kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Prinsesa Constanza]], ang huling lehitimong tagapagmana ng trono ng Sicilia. Noong 1191 sinalakay ni Enrique ang Sicilia matapos na makoronahan bilang [[Enrique VI, Banal na Emperador ng Roma]], sumuko ang maraming lungsod, ngunit nanaig ang Napoles mula Mayo hanggang Agosto sa pamumuno nina [[Ricardo, Konde ng Acerra]], [[Nicolas ng Ajello]], [[Aligerno Cottone]], at [[Margaritone ng Brindisi]] bago ang mga Aleman ay nagdusa ng sakit at napilitang umatras. [[Conrado II, Duke ng Bohemia]] at [[Felipe I (Arsobispo ng Colonia)|Felipe I, Arsobispo ng Colonia]] namatay sa sakit sa panahon ng [[Pagkubkob ng Napoles (1191)|pagkubkob]]. Dahil dito, nakamit ni Tancredo ang isa pang hindi inaasahang nakamit sa panahon ng kaniyang kontraatake na ang kanyang kalaban na si Constanza, na ngayon ay emperatris, ay nakuha. Pinakulong niya ang emperatris sa [[Castel dell'Ovo]] sa Napoles bago siya palayain noong Mayo 1192 sa ilalim ng panggigipit ni [[Papa Celestino III]]. Noong 1194 sinimulan ni Enrique ang kaniyang pangalawang kampanya buhat ng pagkamatay ni Tancred, ngunit sa pagkakataong ito ay sumuko si Aligerno nang walang pagtutol, at sa huli ay sinakop ni Enrique ang Sicilia, at inilagay ito sa ilalim ng pamamahala ng Hohenstaufen. Ang [[Unibersidad ng Napoles Federico II|Unibersidad ng Napoles]], ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng mga sekular na administrador,<ref>{{cite encyclopedia|first=Tommaso|last=Astarita|title=Introduction: "Naples is the whole world"|encyclopedia=A Companion to Early Modern Naples|publisher=Brill|year=2013|page=2}}</ref> ay itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na ginagawang intelektuwal na sentro ng kaharian ng Napoles. Ang salungatan sa pagitan ng mga Hohenstaufen at ng [[Papa]] ay humantong sa pagkorona ni [[Papa Inocencio IV]] ang [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevinong]] duke na si [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]] Hari ng Sicilia:<ref name="dieli3">{{cite news|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|publisher=Dieli.net|title=Sicilian History|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185251/http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|archive-date=4 Mayo 2009|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Opisyal na inilipat ni Carlos ang kabesera mula sa Palermo patungong Naples, kung saan siya nanirahan siya sa [[Castel Nuovo]].<ref>{{cite news|url=http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|publisher=PlanetWare.com|title=Naples – Castel Nuovo|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518044615/http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|archive-date=18 Mayo 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Sa pagkakaroon ng isang mahusay na interes sa arkitektura, nag-angkat si Carlos I ng mga arkitekto at manggagawang Pranses at personal na kasangkot sa maraming proyekto sa pagtatayo sa lungsod.<ref>{{cite book|title=Art and Architecture in Naples, 1266–1713: New Approaches|url=https://archive.org/details/artarchitecturen00warr|url-access=limited|first1=Cordelia|last1=Warr|first2=Janis|last2=Elliott|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|pages=[https://archive.org/details/artarchitecturen00warr/page/n163 154]–155}}</ref> Maraming mga halimbawa ng [[arkitekturang Gotiko]] umusbong sa Napoles, kabilang ang [[Katedral ng Napoles]], na nananatiling pangunahing simbahan ng lungsod.<ref>{{cite journal|last=Bruzelius|first=Caroline|author-link=Caroline Bruzelius|title="ad modum franciae": Charles of Anjou and Gothic Architecture in the Kingdom of Sicily|url=https://archive.org/details/sim_society-of-architectural-historians-journal_1991-12_50_4/page/402|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=50|issue=4|year=1991|pages=402–420|publisher=University of California Press|jstor=990664|doi=10.2307/990664}}</ref> === Kaharian ng Napoles === [[Talaksan:Galleria_San_Martino._02_(cropped).JPG|thumb|Ang [[Castel Nuovo]], o ang ''Maschio Angioino'', isang liklikan ng mga haring medyebal ng Napoles, Aragon, at España.]] {{Main|Kaharian ng Napoles|Republikang Partenopea|Mga lazzari ng Napoles}}Noong 1282, pagkatapos ng mga [[Mga Bisperas na Siciliano|Bisperas na Siciliano]], ang Kaharian ng Sisilia ay nahahati sa dalawa. Kasama sa Angevinong [[Kaharian ng Napoles]] ang katimugang bahagi ng tangway ng Italya, habang ang isla ng [[Sicilia]] naging [[Korona ng Aragon|Aragones]] na [[Kaharian ng Sicilia]].{{fact}} Ang mga giyera sa pagitan ng mga nagkakumpitensiyang dinastiya ay nagpatuloy hanggang sa [[Kapayapaan ng Caltabellotta]] na kung saan noong 1302, kinilala bilang hari ng Sicilia si [[Federico III ng Sicilia|Federico III]], habang si [[Carlos II ng Napoles|Carlos II]] ay kinilala bilang hari ng Napoles ni [[Papa Bonifacio VIII]].<ref name="dieli3"/> Sa kabila ng pagkakahati, lumago ang kahalagahan ng Napoles, naakit ang mga mangangalakal na [[Republika ng Pisa|Pisano]] at [[Republika ng Genoa|Genovesa]]<ref>{{cite book|last=Constable|first=Olivia Remie|title=Housing the Stranger in the Mediterranean World: Lodging, Trade, and Travel|publisher=Humana Press|url=https://books.google.com/books?id=y9H7mfxqs7UC&q=%22genoese+merchants%22+naples&pg=PA209|isbn=978-1-58829-171-4|date=1 Agosto 2002}}</ref>, mga bangkerong [[Toscana|Toscano]], at ilan sa mga pinakatanyag na [[Renasimyentong Italyano|artista ng Renasimyento]] noong panahon, tulad nina [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]], [[Petrarca]], at [[Giotto di Bondone|Giotto]] .<ref>{{cite news|url=http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|publisher=Naples-City.info|title=Angioino Castle, Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929152952/http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|archive-date=29 Setyembre 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Noong ika-14 na siglo, ang Angevinong [[Hungary|haring Unggaro]] na si [[Luis I ng Unggriya|Luis ang Dakila]] ay kinuha ang lungsod nang maraming beses. Noong 1442, sinakop ni [[Alfonso I ng Napoles|Alfonso I]] ang Napoles matapos ang kaniyang tagumpay laban sa huling haring [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] na si [[René ng Anjou|René]], at Napoles ay muling pinag-isa sa Sicilia na nagtagal isang maikling panahon.<ref>{{cite news|url=http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|publisher=Zum.de|title=Aragonese Overseas Expansion, 1282–1479|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229072358/http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|archive-date=29 Disyembre 2008}}</ref> ===== Aragones at Español ===== [[Talaksan:French_troops_and_artillery_entering_Naples_1495.jpg|thumb|Ang mga tropang Pranses at kanilang artilerya na pumapasok sa Napoles noong 1495, noong [[Digmaang Italyano ng 1494–98]]]] Ang Sicilia at Napoles ay pinaghiwalay mula noong 1282, ngunit nanatiling mga umaasa sa [[Korona ng Aragon|Aragon]] sa ilalim ni [[Fernando I ng Napoles|Fernando I]].<ref>{{cite news|url=https://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=HGLTkBTylpyyN6nRHvHhh1ChNGN38XWmr4&nbsp;Hzhn5HLhnkkhWHHhXn!602093125?docId=5000263626|publisher=|title=Ferrante of Naples: the statecraft of a Renaissance prince|date=7 Oktubre 2007}}{{Dead link|date=Agosto 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dl|date=Hulyo 2021}}</ref> Pinahusay ng bagong dinastiya ang katayuan sa komersiyo ng Napoles sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga ugnayan sa [[Tangway ng Iberia]]. Ang Napoles ay naging sentro din ng Renasimyento, kasama ng mga artista tulad nina [[Francesco Laurana|Laurana]], [[Antonello da Messina|da Messina]], [[Jacopo Sannazaro|Sannazzaro]], at [[Poliziano]] sa pagdating nila sa lungsod.<ref>{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410223414/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-date=10 Abril 2008|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Naples Middle-Ages|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Noong 1501, ang Napoles ay isinailalim sa direktang pamamahala mula sa [[Rehimeng Ancien|Pransiya]] sa ilalim ng [[Louis XII ng Pransiya|Luis XII]], kasama ang Neapolitanong na si [[Federico IV ng Napoles|Federico]] na dinala bilang isang bilanggo sa Pransiya; subalit, ang kalagayang ito ay hindi nagtagal, dahil nagwagi ang España sa Napoles mula sa Pransiya sa [[Labanan ng Garigliano (1503)|Labanan ng Garigliano]] noong 1503.<ref name="spanishnaples4">{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|work=Encyclopædia Britannica|title=Spanish acquisition of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218181240/http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|archive-date=18 Pebrero 2008}}</ref> [[Talaksan:Onofrio_Palumbo_-_Masaniello.jpg|left|thumb|Larawan ni [[Onofrio Palumbo]] ng ika-17 siglong rebolusyonaryong pinunong si [[Masaniello]]]] Kasunod ng tagumpay sa España, ang Napoles ay naging bahagi ng [[Imperyong Kastila|Imperyo ng España]], at nanatili ito sa buong panahon ng [[Habsburgong España]].<ref name="spanishnaples4"/> Nagpadala ang mga Español ng mga [[biseroy]] sa [[Talaan ng mga biseroy ng Napoles|Napoles]] upang direktang makitungo sa mga lokal na isyu: ang pinakamahalaga sa mga bise-gobernador na ito ay si [[Pedro Álvarez de Toledo, Marquis ng Villafranca|Pedro Álvarez de Toledo]], na responsable para sa malaking panlipunan, ekonomiko, at urbanong reporma sa lungsod; suportado rin niya ang mga aktibidad ng [[Ingkisisyong Kastila|Ingkisisyon]].<ref>{{cite web|title=Don Pedro de Toledo|first=Jeff|last=Matthews|website=Around Naples Encyclopedia|year=2005|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509001635/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|archive-date=9 Mayo 2008}}</ref> Noong 1544, humigit-kumulang 7,000 katao ang kinuha bilang [[Berberiskong kalakal ng mga alipin|alipin]] ng mga [[Mga piratang Berberisko|piratang Berberisko]] at dinala sa [[Baybaying Berberisca]] ng Hilagang Africa (tingnan ang [[Pandarambong ng Napoles]]).<ref>{{cite book|last1=Niaz|first1=Ilhan|title=Old World Empires: Cultures of Power and Governance in Eurasia|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317913795|page=399|url=https://books.google.com/books?id=aU4sAwAAQBAJ&pg=PA399}}</ref> Pagsapit ng ika-17 siglo, ang Napoles ay naging pangalawang pinakamalaking lungsod sa Europa–pangalawa lamang sa Paris–at ang pinakamalaking lungsod ng Europeong Mediterano, na may humigit-kumulang na 250,000 mga naninirahan.<ref>Colin McEvedy (2010), ''The Penguin Atlas of Modern History (to 1815)''.</ref> Ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng kultura sa panahong [[Estilong Baroko|Baroko]], na tahanan ng mga artistang tulad nina [[Caravaggio]], [[Salvator Rosa]], at [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], mga pilosopo tulad nina [[Bernardino Telesio]], [[Giordano Bruno]], [[Tommaso Campanella]], at [[Giambattista Vico]], at mga manunulat tulad ni [[Giambattista Marino]]. Isang rebolusyon na pinangunahan ng lokal na mangingisdang si [[Masaniello]] ay nakakita ng paglikha ng isang maikling malayang [[Republikang Napolitano (1647)|Republikang Napolitano]] noong 1647, bagaman tumagal ito ng ilang buwan lamang bago muling iginiit ang pamamahala ng Espanya.<ref name="spanishnaples4"/> Noong 1656, isang pagsiklab ng [[Salot sa Napoles|bubonikang peste]] ang kumitil sa halos kalahati ng 300,000 residente ng Napoles.<ref>{{cite book|last1=Byrne|first1=Joseph P.|title=Encyclopedia of the Black Death|date=2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1598842548|url=https://books.google.com/books?id=AppsDAKOW3QC&pg=PA249|page=249}}</ref> Noong 1714, natapos ang pamamahala ng España sa Napoles bunga ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa España]]; pinamunuan ng [[Austria]]nong si [[Carlos VI, Banal na Emperador Romano|Carlos VI]] ang lungsod mula sa [[Viena]] sa pamamagitan ng kanyang mga biseroy.<ref>{{cite news|url=http://www.bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|publisher=Bartleby.com|title=Charles VI, Holy Roman emperor|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202110539/http://bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|archive-date=2 Pebrero 2009}}</ref> Gayumpaman, sa paglipas ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa Polonya]], muling nakuha ng mga Español ang Sicilia at Napoles bilang bahagi ng isang [[personal na unyon]], na kung saan kinikilala ng [[Tratado ng Vienna (1738)|Tratado ng Viena]] noong 1738 ang dalawang polidad bilang malaya sa ilalim ng sangay ng cadet ng mga Español na [[Pamilya Borbon|Borbon]].<ref>{{cite news|url=http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|publisher=RealCasaDiBorbone.it|title=Charles of Bourbon – the restorer of the Kingdom of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926150113/http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|archive-date=26 Setyembre 2009}}</ref> Sa panahon ni [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], ang mga epekto ng [[Himagsikang Pranses]] ay naramdaman sa Napoles: Si [[Horatio Nelson]], isang kaalyado ng mga Borbon, ay dumating pa rin sa lungsod noong 1798 upang magbabala laban sa mga republikanong Pransya. Napilitan si Fernando na umatras at tumakas sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]], kung saan siya ay protektado ng isang [[Maharlikang Hukbong-dagat|armadang Briton]].<ref name="parth22">{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-date=6 Marso 2001|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=The Parthenopean Republic|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html |date=6 Marso 2001 }}</ref> Gayumpaman, ang mas [[Uring panlipunan|mababang uri]] ng ''[[Lazzari|lazzaroni]]'' sa Napoles, bilang matinding mga [[Relihiyosong katapatang|relihiyoso]] at [[Monarkismo|monarkiko]], ay pinapaboran ang mga Borbon; sa sumunod na bakbakan, nilabanan nila ang Napolitanong maka-[[Italya|Republikanong]] aristokrasya, na naging sanhi ng isang digmaang sibil.{{fact}} [[Talaksan:Veduta_di_Santa_Lucia_(Largo_di_Palazzo)_e_San_Martino,_Napoli,1799.jpg|thumb|Pagsasalarawan ng Napoles sa panahon ng panandaliang [[Republikang Partenopea]]]] Sa paglaon, sinakop ng mga Republikano ang [[Castel Sant'Elmo]] at ipinahayag ang isang [[Republikang Partenopea]], na tiniyak ng [[Hukbong Pranses]].{{fact}} Ang isang [[kontrarebolusyonaryo]]ng hukbo ng relihiyon ng ''lazzari na'' kilala bilang ''[[Sanfedismo|sanfedisti]]'' sa ilalim ni Kardinal [[Fabrizio Ruffo]] ay itinatag; sila ay lubos na nagtagumpay, at ang Pranses ay pinilit na isuko ang mga kastilyong Napolitano, kasama ang kanilang hukbong-dagat na naglalayag pabalik sa [[Tolon]].{{fact}} Si Fernando IV ay naibalik bilang hari; subalit, makalipas ang pitong taon lamang ay sinakop [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] ang kaharian at inilagay ang mga haring [[Pamilya Bonaparte|Bonapartista]], kasama na ang kaniyang kapatid na si [[Joseph Bonaparte]] (ang hari ng Espanya).<ref name="bonap2">{{cite news|url=http://www.onwar.com/aced/data/November/neapolitan1815.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20010731220756/http://www.onwar.com/aced/data/november/neapolitan1815.htm|archive-date=31 Hulyo 2001|publisher=Onwar.com|title=Austria Naples – Neapolitan War 1815|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Sa tulong ng [[Imperyong Austriaco]] at mga kaalyado nito, ang mga Bonapartista ay natalo sa [[Digmaang Napolitano]], at muling nakuha ni Fernando IV ang trono at kaharian.{{fact}} ===== Malayang Dalawang Sicilia ===== {{Main||Kaharian ng Dalawang Sicilia}}Ang [[Kongreso ng Vienna]] noong 1815 ay saksi sa pagsasanib ng Napoles at Sicilia upang mabuo ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]],{{fact}} kasama ang Napoles bilang kabeserang lungsod. Noong 1839, ang Napoles ay naging unang lungsod sa tangway ng Italya na mayroong riles, sa pagtatayo ng [[linya ng riles ng Napoles–Portici]].<ref name="railway2">{{cite journal|first=Diana|last=Webb|title=La dolce vita? Italy by rail, 1839–1914|journal=[[History Today]]|date=6 Hunyo 1996|url=http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924041629/http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|archive-date=24 Setyembre 2015}}</ref> === Pag-iisang Italyano hanggang sa kasalukuyan === [[Talaksan:Napoli_Castel_Nuovo_museo_civico_-_ingresso_di_Garibaldi_a_Napoli_-_Wenzel_bis.jpg|left|thumb|Ang pagpasok ni [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]] sa Napoles noong Setyembre 7, 1860]] Matapos ang [[Ekspedisyon ng Isanglibo]] pinangunahan ni [[Giuseppe Garibaldi]], na nagtapos sa kontrobersiyal na [[Paglusob sa Gaeta (1860)|Paglusob sa Gaeta]], ang Napoles ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 bilang bahagi ng [[Pag-iisa ng Italya|pag-iisang Italyano]], na tinapos ang panahon ng pamamahala ng Borbon. Ang ekonomiya ng lugar na dating kilala bilang Dalawang Sicilia ay bumulusok, na humantong sa isang walang-kapantay na [[Diasporang Italyano|alon ng pangingibang-bansa]],<ref name="modern2">{{cite news|url=http://www.oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|publisher=OAH.org|title=Italians around the World: Teaching Italian Migration from a Transnational Perspective|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127225428/http://oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|archive-date=27 Nobyembre 2010}}</ref> may tinatayang 4 na milyong tao ang lumipat palabas ng Napoles sa pagitan ng 1876 at 1913.<ref>{{cite journal|first=Enrico|last=Moretti|title=Social Networks and Migrations: Italy 1876–1913|url=https://archive.org/details/sim_international-migration-review_fall-1999_33_3/page/640|journal=International Migration Review|volume=33|issue=3|pages=640–657|year=1999|jstor=2547529}}</ref> Sa apatnapung taon kasunod ng pagsasama, ang populasyon ng Napoles ay lumago ng 26% lamang, kumpara sa 63% para sa Turin at 103% para sa Milan; gayunpaman, noong 1884, ang Napoles pa rin ang pinakamalaking lungsod sa Italya na may 496,499 na naninirahan, o humigit-kumulang 64,000 bawat kilometro kuwadrado (higit sa dalawang beses sa densidad ng populasyon ng Paris).<ref name="snowden2">{{cite book|title=Naples in the Time of Cholera, 1884–1911|first=Frank M.|last=Snowden|publisher=Cambridge University Press|year=2002}}</ref>  Ang mga kondisyong pampublikong pangkalusugan sa ilang mga lugar sa lungsod ay malubha, na may labindalawang epidemya ng [[kolera]] at [[sakit tifoidea]] na sanhi ng pagkamatay ng halos 48,000 katao sa kalahating siglo 1834-1884, at isang mataas (para sa takdang panahon) na [[tantos ng kamatayan]] na 31.84 bawat libo kahit sa panahong walang epidemya noong 1878-1883.{{r|snowden}} Pagkatapos noong 1884, nabiktima ang Napoles sa isang pangunahing epidemya ng [[kolera]], na kalakhang ang sanhi ay ang hindi magandang impraestruktura ng [[alkantarilya]] ng lungsod. Bilang tugon sa mga problemang ito pinangunahan ng gobyerno mula pa noong 1852 ang isang radikal na pagbabago ng lungsod na tinawag na ''risanamento'' na may layuning mapabuti ang impraestruktura sa alkantarilya at palitan ang pinakamakalat na mga lugar na may malalaki at mahahanging daan dahil ito ay itinuturing na pangunahing sanhi ng insalubridad. Ang proyekto ay napatunayang mahirap upang magawa kapwa pampulitika at pang-ekonomiya dahil sa katiwalian tulad ng ipinakita sa [[Inbestigasyong Saredo]], haka-haka sa lupa, at napakahabang burokrasya, lahat ng ito ay humantong sa proyekto na tumagal nang ilang dekada nang may halo-halong resulta. Ang pinakapansin-pansing mga pagbabagong ginawa ay ang pagtatayo ng Via Caracciolo kapalit ng paseo kasama ang paseo, ang paglikha ng [[Galleria Umberto I]] at [[c:Category:Galleria Principe di Napoli (Naples)|Galleria Principe]] at ang pagtatayo ng Corso Umberto.<ref>{{cite web|url=http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|title=Archived copy|access-date=9 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305135057/http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|archive-date=5 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125045426/http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|url-status=dead|archive-date=25 Enero 2012|title=Eddyburg.it - Bisogna Sventrare Napoli!|date=25 Enero 2012}}</ref> [[Talaksan:Napoli_4.8.1943,_bombardamento_aereo_statunitense.jpg|thumb|Pambobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] sa Napoles, 1943]] Ang Napoles ang [[Pagbobomba ng Napoles sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pinakabinombang]] lungsod ng Italya noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="wii2"/> Bagaman ang mga Napolitano ay hindi naghimagsik sa ilalim ng [[Pasismong Italyano]], ang Napoles ang unang lungsod ng Italya na [[Apat na araw ng Napoles|nag-aklas]] laban sa [[okupasyong militar]] ng [[Alemanyang Nazi|Alemanya]]; ang lungsod ay ganap na napalaya noong Oktubre 1, 1943, nang ang puwersang Briton at Amerikano ay pumasok sa lungsod.<ref>{{cite book|last=Hughes|first=David|title=British Armoured and Cavalry Divisions|date=1999|publisher=Nafziger|pages=39–40}}</ref> [[Panununog ng libro|Sinunog]] ng mga umaalis na Aleman ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II|unibersidad]], pati na rin ang Samahang Maharlikang Italyano. Sinira din nila ang mga sinupan ng lungsod. Ang mga de-oras na bomba ng oras na nakatanim sa buong lungsod ay patuloy na sumabog hanggang Nobyembre.<ref>{{cite book|last1=Atkinson|first1=Rick|title=The Day of Battle|url=https://archive.org/details/dayofbattlewarin00atki|url-access=registration|date=2 Oktubre 2007|publisher=Henry Holt and Co.|location=4889}}</ref> Ang simbolo ng muling pagsilang ng Napoles ay ang muling pagtatayo ng simbahan ng [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], na nawasak sa isang pagsalakay sa pambobomba ng [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]].<ref name="wii2" /> Ang espesyal na pagpopondo mula sa [[Cassa per il Mezzogiorno|Pondo para sa Timog]] ng gobyerno ng Italya ay ibinigay mula 1950 hanggang 1984, na tumutulong sa ekonomiyang Napolitano na bahagyang mapabuti, na may mga palatandaan ng lungsod tulad ng [[Piazza del Plebiscito]] na binago.<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|format=PDF|publisher=Frontier Center for Public Policy|title=North and South: The Tragedy of Equalization in Italy|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> Gayunpaman, patuloy na nakakaapekto sa Napoles ang mataas na kawalan ng trabaho. Inugnay ng Italyanong media ang mga [[Isyu sa pamamahala ng basura ng Napoles|isyu hinggil sa pamamahala sa basura]] ng nakaraan sa aktibidad ng ugnayan ng [[Organisadong krimen|organisasyong krimen]] ng [[Camorra]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|publisher=BBC|title=Naples at the mercy of the mob|date=7 Oktubre 2007|first=Christian|last=Fraser|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614224730/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|archive-date=14 Hunyo 2007}}</ref> Dahil sa pangyayaring ito, laganap din ang kontaminasyon sa kapaligiran at tumaas na mga panganib sa kalusugan.<ref name="cdm2">{{cite web|url=http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|title=Consiglio dei Ministri n. 76/09|editor=Sito della Presidenza del Consiglio dei Ministri|access-date=19 Agosto 2019|archive-date=10 Hulyo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf |date=10 Hulyo 2018 }}</ref> Noong 2007, ang pamahalaan ni [[Silvio Berlusconi]] ay nagsagawa ng matataas na pagpupulong sa Napoles upang ipakita ang kanilang hangarin na malutas ang mga problemang ito.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|archive-url=https://archive.today/20120724102030/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|url-status=dead|archive-date=24 Hulyo 2012|publisher=Bloomberg L.P.|title=Berlusconi Takes Cabinet to Naples, Plans Tax Cuts, Crime Bill|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Gayumpaman, ang [[paghihirap sa huling bahagi ng 2000]] ay nagkaroon ng matinding epekto sa lungsod, na pinatindi ang mga problema sa pamamahala ng basura at kawalan ng trabaho.<ref>[https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story "Naples, city of the hard luck story"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407205949/https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story|date=7 Abril 2017}}.</ref> Pagsapit ng Agosto 2011, ang bilang ng mga walang trabaho sa lugar ng Napoles ay umakyat sa 250,000, na nagbunsod ng mga protestang bayan laban sa sitwasyong pang-ekonomiya.<ref>[https://web.archive.org/web/20111120183828/http://www.demotix.com/news/776853/unemployment-spurns-protests-across-naples "Unemployment spawns protests across Naples"].</ref> Noong Hunyo 2012, ang mga paratang ng blackmail, pangingikil, at ipinagbabawal na pagbibigay ng kontrata ay lumitaw na may kaugnayan sa mga isyu sa pamamahala ng basura ng lungsod.<ref name="OneJun2">[http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660 "Cricca veneta sui rifiuti di Napoli: arrestati i fratelli Gavioli" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622184314/http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660|date=22 Hunyo 2012}}.</ref><ref name="OneJul2">[http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html "Gestione rifiuti a Napoli, undici arresti tra Venezia e Treviso" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140125122147/http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html|date=25 Enero 2014}}.</ref> Itinanghal sa Napoles ang ika-6 na [[World Urban Forum]] noong Setyembre 2012<ref>[https://web.archive.org/web/20120619131048/http://www.unhabitat.org/content.asp?cid=9740&catid=672&typeid=6&subMenuId=0 UN Habitat].</ref> at ang ika-63 [[International Astronautical Congress]] noong Oktubre 2012.<ref>{{cite web|last=Proietti|first=Manuela|url=http://www.diregiovani.it/gw/producer/dettaglio.aspx?id_doc=31468|title=Expo 2012, Napoli capitale dello spazio&#124; Iniziative &#124; DIREGIOVANI|publisher=Diregiovani.it|access-date=25 Enero 2010}}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 2013, ito ang nagtanghal ng [[Pangkalahatang Forum ng Mga Kulturang|Universal Forum of Cultures]] at nagtanghal para sa [[2019 Universiade ng Tag-init|2019 Summer Universiade]]. == Arkitektura == {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Image=Napoli - piazza San Domenico Maggiore e guglia.jpg|Criteria=Kultural: ii, iv|ID=726|Year=1995|Area=1,021 ektarya|Buffer_zone=1,350 ektarya}} {{See also|:Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Napoles|l1=Mga gusali at estruktura sa Napoles}} === Pandaigdigang Pamanang Pook ng Napoles === [[Talaksan:Napoli_-_Palazzo_Reale19.jpg|thumb|[[Maharlikang Palasyo ng Napoles]]]] Nag-iwan ang kasaysayan ng 2,800-taong Napoles ng isang kayamanan ng mga makasaysayang gusali at monumento, mula sa mga kastilyong medyebal hanggang sa mga klasikal na guho, at isang malawak na hanay ng mga kalapit na makabuluhang makasaysayan at kultural na pook, kabilang ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Ang pinakatanyag na anyo ng arkitektura na nakikita sa kasalukuyang Napoles ay ang mga estilong [[Arkitekturang medyebal|Medyebal]], [[Arkitekturang Renasimyento|Renasimyento]], at [[Arkitekturang Baroko|Baroko]].<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|publisher=INaples.it|title=Historical centre|date=7 Oktubre 2007|access-date=22 Enero 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|archive-date=10 Mayo 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm |date=10 Mayo 2012 }}</ref> Ang Napoles ay mayroong kabuuang 448 makasaysayang simbahan (1000 sa kabuuan<ref>[http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html Ilgiornaledellarte.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815042531/http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html|date=15 Agosto 2013}}</ref>), at itinuturing isa sa mga pinaka-Katolikong lungsod sa mundo sa bilang ng mga lugar ng pagsamba.<ref name="churches3">{{cite news|url=http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|publisher=Red Travel|title=Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|archive-date=3 Marso 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm |date=3 Marso 2012 }}</ref> Noong 1995, ang makasaysayang sentro ng Napoles ay itinala ng [[UNESCO]] bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]], isang programa ng mga Nagkakaisang Bansa na naglalayong itala at panatilihin ang mga pook na may pangkulturang o natural na halaga bilang [[pangkalahatang pamana ng sangkatauhan]].{{quote|Ang Napoles ay isa sa pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang napapanahon hubog ng lunsod ay pinapanatili ang mga elemento ng mahaba at makulay na kasaysayan nito. Ang hugis-parihaba na kaayusang grid ng sinaunang Griyegong pundasyon ng Neapolis ay nakikita pa rin at nagpatuloy na ibigay ang pangunahing hugis para sa kasalukuyang-araw na latag ng lunsod ng Makasaysayang Sentro ng Napoles, isa sa pinakamahalagang pantalang lungsod sa Mediteraneo. Mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang sa ika-18 siglo, ang Napoles ay isang sentro sa larangan ng sining at arkitektura, na ipinahayag sa mga sinaunang [[portipikasyon|kuta]] nito, ang mga maharlikang estruktura tulad ng Maharlikang Palasyo ng 1600, at ang mga palasyo at simbahang itinaguyod ng mga maharlikang pamilya.|Salik ng [[UNESCO]]|}} === Mga piazza, palasyo, at kastilyo === [[Talaksan:CastelOvo.jpg|left|thumb|Ang [[Castel dell'Ovo|Kastilyong Itlog]]]] Ang pangunahing plaza ng lungsod o ''[[Plaza|piazza]]'' ng lungsod ay ang [[Piazza del Plebiscito]]. Ang pagtatayo nito ay sinimulan ng haring Bonapartistang si [[Joachim Murat]] at tinapos ng haring ng Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Ang piazza ay may hangganan sa silangan ng [[Maharlikang Palasyo ng Napoles|Maharlikang Palasyo]] at sa kanluran ng simbahan ng [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]], na may mga columnata na umaabot sa magkabilang panig. Malapit ang [[Teatro di San Carlo]], na pinakalumang [[bahay opera]] sa Italya. Direkta sa tapat ng San Carlo ang [[Galleria Umberto I|Galleria Umberto]], isang sentrong pampamilihan at luklukang panlipunan. Ang Napoles ay kilalang kilala sa mga makasaysayang kastilyo nito: Ang pinakasinauna ay ang [[Castel dell'Ovo]] ("Egg Castle"), na itinayo sa maliit na maliit na [[munting pulo]] ng Megarides, kung saan itinatag ng mga orihinal na kolonyalistang [[Cumae|Cumas]] ang lungsod. Sa mga panahong Romano ang maliit na pulo ay naging bahagi ng villa ni [[Luculo]] at kalaunan ito ang lugar kung saan ang huling emperador ng kanluranin na si [[Romulo Augustulo]], ay ipinatapon.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|title=Cultura - Il castel dell'ovo|access-date=9 Agosto 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814033557/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|archive-date=14 Agosto 2013}}</ref> Ito rin ang naging kulungan para kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Emperatris Constanza]] sa pagitan ng 1191 at 1192 matapos na siya ay mabihag ng mga taga-Siciliano, at nina [[Conradin]] at [[Juana I ng Napoles]] bago ang kanilang pagbitay. Ang [[Castel Nuovo]], na kilala rin bilang ''Maschio [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angioino]]'', ay isa sa pinakamahalagang tanawin ng lungsod; ito ay itinayo noong panahon ni [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]], ang unang [[Talaan ng mga monarko ng Napoles|hari ng Napoles]]. Saksi ang Castel Nuovo sa maraming kapansin-pansin na pangyayari sa kasaysayan: halimbawa, noong 1294, nagbitiw si [[Papa Celestino V]] bilang papa sa isang bulwagan ng kastilyo, at kasunod nito si [[Papa Bonifacio VIII]] inihalal bilang papa ng [[Collegium (sinaunang Roma)|collegium]] ng mga kardinal, bago lumipat sa Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|title=Cultura - Patrimonio Artistico e Museale - Castel Nuovo|access-date=9 Abril 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112011805/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|archive-date=12 Enero 2012}}</ref> Ang [[Castel Capuano]] ay itinayo noong ika-12 siglo ni [[Guillermo I ng Sicilia|Guillermo I]], ang anak ni [[Roger II ng Sicilia]], ang unang monarko ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ito ay pinalawak ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] at naging isa sa kanyang mga maharlikang palasyo. Kasabay ng kasaysayan nito, ang kastilyo ay ang tirahan ng maraming hari at reyna. Noong ika-16 na siglo ito ay naging Bulwakan ng Katarungan.<ref>{{cite web|url=http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|title=Fondazione Castel Capuano|access-date=10 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195335/http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|archive-date=10 Hulyo 2018}}</ref> Ang isa pang kastilyong Napolitano ay ang [[Castel Sant'Elmo]], na nakumpleto noong 1329 at itinayo sa hugis ng isang [[bituin]]. Ang estratehikong posisyon nito na tumatanaw sa buong lungsod ay naging dahilan upang punteryahin ito ng iba't ibang mananakop. Noong pag-aalsa ni [[Masaniello]] noong 1647, ang mga Espanyol ay sumilong sa Sant'Elmo upang makatakasan ang mga rebolusyonaryo.<ref>Giuseppe Grispello, Il mistero di Castel Sant'Elmo, Napoli, Guida, 1999, {{ISBN|88-7188-322-5}}.</ref> Ang [[Kastilyo Carmine]], na itinayo noong 1392 at lubos na binago noong ika-16 na siglo ng mga Español, ay giniba noong 1906 upang magkaroon ng puwang sa Via Marina, bagaman ang dalawa sa mga tore ng kastilyo ay mananatili bilang isang bantayog. Ang Moog Vigliena, na itinayo noong 1702, ay nawasak noong 1799 sa panahon ng digmaang royalista laban sa Republikang Partenopea, at ngayon ay inabandona at mga labi na lamang.<ref>Ruggiero Gennaro, I castelli di Napoli, Napoli, Newton & Compton, 1995, {{ISBN|88-7983-760-5}}.</ref> === Mga simbahan at iba pang mga estrukturang panrelihiyon === {{See also|Talaan ng mga simbahan sa Napoles|Mga espira ng Napoles|Sementeryong Fontanelle}} [[Talaksan:Facciata_Duomo_di_Napoli_-_BW_2013-05-16.jpg|thumb|[[Katedral ng Napoles]]|224x224px]] [[Talaksan:VedutaCertosa.jpg|thumb|Mga nakabiting hardin ng [[Certosa di San Martino]]]] [[Talaksan:Napoli_MonumentoGirolamini_Chiesa_20150115_(53).jpg|thumb|Loob ng [[Girolamini, Napoles|Simbahan ng Girolamini]]]] [[Talaksan:Chiesa_del_Gesu_Nuovo.jpg|thumb|[[Gesù Nuovo|Simbahan ng Gesù Nuovo]]]] Ang Napoles ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Napoles|Arkidiyoesis ng Napoles]], at ang [[Simbahang Katolikong Romano|Katolisismo]] ay lubos na mahalaga sa populasyon{{Fact|date=Nobyembre 2019}}; mayroong daan-daang mga [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] sa lungsod.<ref name="churches3"/> Ang [[Katedral ng Napoles]] ang pangunahing lugar ng pagsamba sa lungsod; bawat taon sa Setyembre 19, nagtatanghal ito ng matagal nang Himala ni [[Jenaro ng Napoles|San Jenaro]], ang [[Santong patron|patron]] ng lungsod.{{fact}} Sa panahon ng himala, kung saan libo-libong mga Napolitano ang dumadako upang saksihan, ang tuyong dugo ni Jenaro ay sinasabing magiging likido kapag inilapit sa mga banal na [[relikya]] na sinasabing kabilang sa kaniyang katawan.<ref name="gennaro2">{{cite news|url=http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|publisher=SplendorofTruth.com|title=Saint Gennaro|date=24 Marso 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|archive-date=2 Abril 2015|access-date=24 Marso 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/ |date=2 Abril 2015 }}</ref> Nasa ibaba ang isang piling listahan ng mga pangunahing simbahan, kapilya, at complex ng monasteryo ng Napoles:{{div col|colwidth=30em|rules=yes}} * [[Certosa di San Martino]] * [[Katedral ng Napoles]] * [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]] * [[Gesù Nuovo]] * [[Girolamini, Napoles|Girolamini]] * [[San Domenico Maggiore]] * [[Santa Chiara (Napoles)|Santa Chiara]] * [[San Paolo Maggiore]] * [[Santa Maria della Sanità, Napoles]] * [[Santa Maria del Carmine (Napoles)|Santa Maria del Carmine]] * [[Sant'Agostino alla Zecca]] * [[Madre del Buon Consiglio]] * [[Santa Donna Regina Nuova|Santa Maria Donna Regina Nuova]] * [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] * [[Santa Maria Donna Regina Vecchia]] * [[Santa Caterina a Formiello]] * [[Santissima Annunziata Maggiore, Napoles|Santissima Annunziata Maggiore]] * [[San Gregorio Armeno]] * [[San Giovanni a Carbonara]] * [[Santa Maria La Nova]] * [[Sant'Anna dei Lombardi]] * [[Sant'Eligio Maggiore]] * [[Santa Restituta]] * [[Cappella Sansevero|Kapilya Sansevero]] * [[San Pietro a Maiella]] * [[San Gennaro extra Moenia]] * [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] * [[Pio Monte della Misericordia]] * [[Santa Maria di Montesanto, Napoles|Santa Maria di Montesanto]] * [[Chiesa di Sant'Antonio Abate|Sant'Antonio Abate]] * [[Santa Caterina a Chiaia]] * [[San Pietro Martire (Napoles)|San Pietro Martire]] * [[Ermita ng Camaldoli (Napoles)|Ermita ng Camaldoli]] * [[Palasyo ng Arsobispo (Napoles)|Palasyo ng Arsobispo]] {{div col end}} === Iba pang tampok === [[Talaksan:Interior_of_Galleria_Umberto_I._Naples,_Campania,_Italy,_South_Europe.jpg|alt=|left|thumb|Sa loob ng [[Galleria Umberto I]]]] Bukod sa Piazza del Plebiscito, ang Napoles ay may dalawa pang pangunahing pampublikong plaza: ang [[Piazza Dante (Napoles)|Piazza Dante]] at ang [[Piazza dei Martiri]]. Ang huli ay orihinal lamang na pang-alaala sa mga relihiyosong [[martir]], ngunit noong 1866, pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], idinagdag ang apat na leon, na kumakatawan sa apat na mga paghihimagsik laban sa Borbon.<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|publisher=INaples.it|title=Piazza Dei Martiri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|archive-date=22 Hulyo 2011|access-date=1 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65 |date=22 Hulyo 2011 }}</ref> Ang [[San Gennaro dei Poveri]] ay isang Renasimyentong ospital para sa mga mahihirap, na itinayo ng mga Espanyol noong 1667. Ito ang nangunguna sa isang mas ambisyosong proyekto, ang [[Ospedale L'Albergo Reale dei Poveri, Napoles|Ospisyong Borbon para sa Mahihirap]] sinimulan ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III]]. Ito ay para sa mga dukha at may sakit ng lungsod; nagbigay din ito ng pamayanang may sariling kakayahan kung saan ang mga mahihirap ay maninirahan at makakapagtrabaho. Bagaman isang kilalang pook, hindi na ito isang gumaganang ospital.<ref>{{cite book|last=Ceva Grimaldi|first=Francesco|author-link=Francesco Ceva Grimaldi (historian)|title=Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente|publisher=Stamperia e calcografia|year=1857|url=https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog|page=[https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog/page/n530 521]|quote=Albergo Reale dei Poveri napoli.|access-date=14 Pebrero 2013}}</ref> ==== Subteraneo ng Napoles ==== [[Talaksan:Galleria_borbonica_-_War_refuge_(Naples).jpg|thumb|[[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Subteraneo ng Napoles]]]] {{Main|Ilalim ng Napoles|Mga Catacumba ni San Jenaro|Mga Catacumba ni San Gaudioso|San Pietro ad Aram}}Nasa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|ilalim ng Napoles]] matatagpuan ang isang serye ng mga yungib at estruktura na nilikha ng mga siglo ng pagmimina, at ang lungsod ay nakasalalay sa ibabaw ng isang pangunahing sonang [[Gradyenteng heotermiko|heotermiko]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mundong Grecorromano|Grecorromanong]] imbakan na hinukay mula sa malambot na [[Toba|bato ng toba]] kung saan, at mula saan, karamihan sa lungsod ay itinayo. Humigit-kumulang {{Convert|1|km}} ng maraming kilometro ng mga lagusan sa ilalim ng lungsod ang maaaring bisitahin mula sa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Napoli Sotteranea]], na matatagpuan sa makasaysayang sentro ng lungsod sa [[Via dei Tribunali, Napoles|Via dei Tribunali]]. Ang sistemang ito ng mga lagusan at sisterna ay matatagpuan sa ilalim ng halos lahat ng lungsod at matatagpuan humigit-kumulang na {{Convert|30|m|ft}} ibaba antas ng lupa. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga lagusang ito ay ginamit bilang mga [[kanlungan mula sa pagsalakay mula sa himpapawid]], at may mga inskripsiyon sa dingding na naglalarawan ng pagdurusa na tiniis ng mga bakwit noong panahong iyon. Mayroong malalaking mga [[Mga Catacumba ni San Jenaro|catacumba]] sa loob at paligid ng lungsod, at iba pang mga palatandaan tulad ng [[Piscina Mirabilis]], ang pangunahing sisterna na naglilingkod sa [[Golpo ng Napoles]] noong panahong Romano. Naroroon din ang maraming arkeolohikong paghuhukay; naibunyag sa [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] ang [[macellum ng Napoles]], at sa [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], ang pinakamalaking termal complex ng lungsod noong panahong Romano. ==== Mga liwasan, hardin, villa, balong, at hagdanan ==== [[Talaksan:FantanaSantaLucia2.jpg|thumb|[[Villa Comunale]]]] Sa iba't ibang [[Liwasan|pampublikong liwasan]] sa Napoles, ang pinakatanyag ay ang [[Villa Comunale]], na itinayo ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]] noong dekada 1780;<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=Villa Comunale|date=8 Enero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> ang liwasan ay orihinal na isang "Maharlikang Hardin", na nakalaan para sa mga miyembro ng maharlikang pamilya, ngunit bukas sa publiko sa mga espesyal na oisyal na pista. Ang Bosco di Capodimonte, ang pinakamalawak na berdeng espasyo sa lungsod, ay nagsilbi bilang isang pangalagaan ng pangangaso ng hari. Sa loob ng Liwasan mayroong karagdagang 16 na makasaysayang gusali kabilang ang mga tirahan, mga tuluyan, simbahan, pati na rin ang mga balong, estatwa, huerto, at kakahuyan.<ref>{{Cite web|url=http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|title=Information en|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605153709/http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|url-status=dead}}</ref> Ang isa pang mahalagang liwasan ay ang [[Parco Virgiliano]], may tanaw patungo sa maliit na maliit na bulkanikong pulo ng [[Nisida]]; lampas sa Nisida matatagpuan ang [[Procida]] at [[Ischia]].<ref name="parkvirg2">{{cite news|url=http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|publisher=SkyTeam.com|title=Parco Virgiliano|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|archive-date=3 Oktubre 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829 |date=3 Oktubre 2011 }}</ref> Ang [[Parco Virgiliano (Mergellina)|Parco Virgiliano]] ay ipinangalan kay [[Virgilio]], ang klasikal na makatang Romano at manunulat ng Latin na itinuturing na [[Libingan ni Virgilio|inilibing]] sa malapit.{{fact}} Ang Napoles ay kilala sa maraming mga mararangyang [[villa]], balong, at hagdanan, tulad ng [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasikong]] [[Villa Floridiana]], ang [[Balong ni Neptuno, Napoles|Balong ni Neptuno]], at ang mga [[hagdanang Pedamentina]]. == Heograpiya == [[Talaksan:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino.jpg|thumb|Ang [[Golpo ng Napoles]]]] Ang lungsod ay matatagpuan sa [[Golpo ng Napoles]], sa kanlurang baybayin ng [[katimugang Italya]]; tumataas ito mula sa antas ng dagat hanggang sa taas na {{Convert|450|m|ft}}. Ang maliliit na ilog na dating tumawid sa gitna ng lungsod mula noon ay natakpan ng konstruksiyon. Nasa pagitan ito ng dalawang kilalang [[Bulkan|mabulkang]] rehiyon, ang [[Vesubio|Bundok Vesubio]] at ang [[Campi Flegrei]] (mga Campo Flegreo). Ang mga pulo ng [[Procida]], [[Capri]], at [[Ischia]] ay maaaring maabot lahat mula sa Napoles ng mga [[hidroala]] at lantsa. Ang mga baybaying [[Sorrento]] at ang [[Baybaying Amalfitana|Amalfitana]] ay matatagpuan sa timog ng lungsod, habang ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]], [[Herculano]], [[Oplontis]], at [[Estabia]], na nawasak buhat ng pagsabog ng Vesubio noong 79 AD, ay makikita rin malapit. Ang mga pantalang bayan ng [[Pozzuoli]] at [[Baiae|Baia]], na bahagi ng Romanong pasilidad panghukbong-dagat ng [[Portus Julius]], ay nasa kanluran ng lungsod. === Mga kuwarto ng Napoles === [[Talaksan:Palazzo Donn'Anna e Bagno Elena (2007).jpg|thumb|Ang [[Villa Donn'Anna|Palazzo Donn'Anna]] at dalampasigang Bagno Donn'Anna sa [[Posillipo]]]] {{Main|Mga kuwarto ng Napoles}}Ang tatlumpung kuwarto (''[[Quartiere|quartieri]]'') ng Napoles ay nakalista sa ibaba. Para sa mga layuning pang-administratibo, ang tatlumpung kapitbahayan na ito ay pinagsasama-sama sa sampung lupon ng pamayanan ng pamahalaan.<ref>{{cite news|url=http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|publisher=Palapa.it|title=Quartieri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904060527/http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|archive-date=4 Setyembre 2015|access-date=19 Pebrero 2008}}</ref> {| | valign="top" |1. [[Pianura]] 2. [[Bagnoli]] 3. [[Posillipo]] 4. [[Fuorigrotta]] 5. [[Soccavo]] 6. [[Chiaiano]] 7. [[Arenella]] 8. [[Vomero]] 9. [[Chiaia]] 10. [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] | width="30" | | valign="top" |11. [[Montecalvario]] 12. [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] 13. [[Avvocata]] 14. [[Porto (Napoles)|Porto]] 15. [[Pendino]] 16. [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]] 17. [[Mercato (Napoles)|Mercato]] 18. [[Vicaria]] 19. [[Stella (Napoles)|Stella]] 20. [[San Carlo all'Arena]] | width="30" | | valign="top" |21. [[Piscinola-Marianella]] 22. [[Scampìa]] 23. [[Miano]] 24. [[Secondigliano]] 25. [[San Pietro a Patierno|S.Pietro a Patierno]] 26. [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]] 27. [[Zona Industriale]] 28. [[San Giovanni a Teduccio]] 29. [[Barra (Napoles)|Barra]] 30. [[Ponticelli]] |} == Edukasyon == [[Talaksan:UniversitàNapoli.jpg|left|thumb|Pangunahing gusali ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]]]] Ang Napoles ay kilala para sa maraming mas mataas na institusyon sa edukasyon at mga sentro ng pagsasaliksik. Nagtatanghal ang Napoles ng itinuturing na pinakalumang unibersidad ng estado sa buong mundo, sa anyo ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]], na itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] noong 1224. Ang unibersidad ay kabilang sa pinakatanyag sa Italya, na may halos 100,000 mag-aaral at higit sa 3,000 mga propesor noong 2007.<ref>{{cite news|url=http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|publisher=UNINA.it|title=University of Naples 'Federico II'|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|archive-date=29 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20 |date=29 Pebrero 2008 }}</ref> Naglalaman din ito ng [[Harding Botaniko ng Napoles]], na binuksan noong 1807 ni [[Joseph Bonaparte]], gamit ang mga plano na inilabas sa ilalim ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Nagtatampok ang 15 hectares ng hardin sa mahigit-kumulang 25,000 sample ng halaman, na kumakatawan sa higit sa 10,000 espesye ng halaman.<ref>{{cite news|url=http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|publisher=OrtoBotanico.UNINA.it|title=Orto Botanico di Napoli|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|archive-date=12 Pebrero 2008|access-date=13 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Naoples ay pinaglilingkuran din ng "[[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Pangalawang Pamantasan]]" (ngayon ay pinangalanang [[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Unibersidad ng Campania Luigi Vanvitelli]]), isang modernong unibersidad na binuksan noong 1989, at kung saan ay may matibay na ugnayan sa kalapit na [[Caserta|lalawigan ng Caserta]].<ref>{{cite news|url=http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|publisher=NapoliAffari.com|title=Scuola: Le Università|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|archive-date=19 Hulyo 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255 |date=19 Hulyo 2014 }}</ref> Ang isa pang kilalang sentro ng edukasyon ay ang [[Silanganang Pamantasan ng Napoles|Istituto Universitario Orientale]], na dalubhasa sa [[Mundong silanganin|kultura ng Silangan]], at itinatag ng [[Kapisanan ni Hesus|misyonerong Heswitang]] si Matteo Ripa noong 1732, matapos siyang bumalik mula sa korte ng [[Kangxi Emperor|Kangxi]], ang [[Emperador ng Tsina|Emperador]] ng [[Mga Manchu|Manchu]] na [[Dinastiyang Qing]] ng [[Tsina]].<ref>{{cite book|last=Ripa|first=Matteo|title=Memoirs of Father Ripa: During Thirteen Years Residence at the Court of Peking in the Service of the Emperor of China|publisher=New York Public Library|url=https://books.google.com/books?id=ex8LAAAAYAAJ&q=Memoirs+of+Father+Ripa|year=1849}}</ref> == Politika == [[Talaksan:Pal_Giacom.jpg|thumb|[[Palazzo San Giacomo, Napoles|Palazzo San Giacomo]], ang munisipyo]] {{Main|Politika ng Campania|Talaan ng mga alkalde ng Napoles|Halalan sa Napoles}} === Pamamahala === Ang bawat isa sa 7,904 [[komuna]] sa Italya ay lokal na kinakatawan ng isang [[Sangguniang Panlungsod|sangguniang panlungsod]] pinamumunuan ng isang nahalal na alkalde, na kilala bilang isang ''sindaco'' at impormal na tinawag na unang mamamayan (''primo cittadino''). Ang sistemang ito, o isa na kapareho nito, ay nakatalaga na mula nang salakayin ang Italya ng mga [[Napoleon I ng Pransiya|puwersang Napoleon]] noong 1808. Nang maibalik ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]], ang sistema ay napanatili na may mga kasapi ng mga maharlika na pumupuno sa mga gampaning alkalde. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang mga [[Partidong politiko|partido politikal]] ay nagsimulang umusbong; sa [[Italyanong pasismo|panahong pasista]], ang bawat komite ay kinatawan ng isang ''podestà''. Mula noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang tanawin ng politika ng Napoles ay hindi alinman sa malakas na naging [[Makakanang politika|makakanan]] o [[Makakaliwang politika|makakaliwa]] – kapuwa mga [[Kristiyanong demokrasya|Kristiyanong demokrata]] at [[Demokratikong sosyalismo|demokratikong sosyalista]] ang namamahala sa lungsod sa iba't ibang panahon, na may halos pantay na dalas. Sa kasalukuyan, ang alkalde ng Napoles ay si [[Gaetano Manfredi]]. === Mga pagkakahating pang-administratibo === {| |[[Unang munisipalidad ng Napoles|Unang munisipalidad]] | - [[Chiaia]], [[Posillipo]], [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] |- |[[Ikalawang munisipalidad ng Napoles|Ikalawang munisipalidad]] | - [[Avvocata]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]], [[Montecalvario]], [[Pendino]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] |- |[[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Ikatlong munisipalidad]] | - [[San Carlo all'Arena]], [[Stella (Napoles)|Stella]] |- |[[Ikaapat na munisipalidad ng Napoles|Ikaapat na munisipalidad]] | - [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria]], [[Zona Industriale]] |- |[[Ikalimang munisipalidad ng Napoles|Ikalimang munisipalidad]] | - [[Arenella]], [[Vomero]] |- |[[Ikaanim na munisipalidad ng Napoles|Ikaanim na munisipalidad]] | - [[Barra (Napoles)|Barra]], [[Ponticelli]], [[San Giovanni a Teduccio]] |- |[[Ikapitong munisipalidad ng Napoles|Ikapitong munisipalidad]] | - [[Miano]], [[San Pietro a Patierno]], [[Secondigliano]] |- |[[Ikawalong munisipalidad ng Napoles|Ikawalong munisipalidad]] | - [[Chiaiano]], [[Marianella]], [[Piscinola]], [[Scampia]] |- |[[Ikasiyam na munisipalidad ng Napoles|Ikasiyam na munisipalidad]] | - [[Pianura]], [[Soccavo]] |- |[[Ikasampung munisipalidad ng Napoles|Ikasampung munisipalidad]] | - [[Bagnoli]], [[Fuorigrotta]] |} == Ekonomiya == [[Talaksan:Cruise_ship_in_Naples_(8097207647).jpg|thumb|Ang [[pantalan ng Napoles]]]] {{Main|Ekonomiya ng Napoles}}Ang Napoles ay ang ika-apat na pinakamalaking ekonomiya sa [[Milan|Italya]] pagkatapos ng Milan, Roma, at [[Lungsod ng Turin|Turin]], at ito ang [[Talaan ng mga lungsod ayon sa GDP|ika-103 pinakamalaking ekonomiyang panlungsod]] sa daigdig sa pamamagitan ng [[kapangyarihan sa pagbili]], na may tinatayang 2011 GDP na US$ 83.6&nbsp;bilyon, katumbas ng $ 28,749 bawat katao.<ref name="Brookings2">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409042401/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-date=9 Abril 2013|title=Global city GDP 2011|publisher=Brookings Institution|access-date=5 Marso 2013}}</ref><ref name="PWCdata">{{Cite web |title="Which are the largest city economies in the world and how might this change by 2025?" |url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |access-date=2021-09-19 |archive-date=2013-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |date=2011-05-04 }}</ref> Ang Napoles ay isang pangunahing [[pusod ng cargo]], at ang [[pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamalaki at pinakaabala sa Mediteraneo. Ang lungsod ay nakaranas ng makabuluhang paglago ng ekonomiya mula pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang kawalan ng trabaho ay nananatiling isang pangunahing problema,<ref>{{cite web|title=Il Comune - Area statistica - struttura della popolazione e territorio - città - condizione professionale|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|website=www.comune.napoli.it|publisher=Comune di Napoli|access-date=5 Oktubre 2019|language=it|archive-date=27 Septiyembre 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021808/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Tasso di disoccupazione : Tasso di disoccupazione - livello provinciale|url=http://dati.istat.it/index.aspx?queryid=20745|website=dati.istat.it|access-date=5 Oktubre 2019}}</ref><ref>{{cite news|last1=Grassi|first1=Paolo|title=Napoli, è record di disoccupati|url=https://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/cronaca/18_marzo_14/napoli-record-disoccupati-a051c670-2766-11e8-89ed-3e6c0875554d.shtml|access-date=5 Oktubre 2019|work=Corriere del Mezzogiorno|date=14 Marso 2018|language=it}}</ref> at ang lungsod ay kinatatangian ng mataas na antas ng katiwalian sa politika at [[organisadong krimen]].<ref name="OneJun2"/><ref name="OneJul2"/>{{Failed verification|date=Setyembre 2019}} Ang Napoles ay isang pangunahing pambansa at pandaigdingang patutunguhan ng turista, na isa sa mga nangungunang lungsod para sa mga turista sa Italya at Europa. Sinimulang bisitahin ng mga turista ang Napoles noong ika-18 siglo, sa panahon ng [[Dakilang Pasyal]]. Sa mga pandaigdigang pagdating, ang Napoles ay ang ika-166 na pinakadinadalaw na lungsod sa mundo noong 2008, na may 381,000 bisita (1.6% na pagbaba mula sa nakaraang taon), matapos ng [[Lille]], ngunit higit sa [[York]], [[Stuttgart]], [[Belgrado]], at [[Dallas, Texas|Dallas]].<ref>{{cite web|url=http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111043452/http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-date=11 Enero 2010|title=Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking Euromonitor archive|publisher=Euromonitor.com|date=12 Disyembre 2008|access-date=28 Marso 2010}}</ref> Sa mga nagdaang panahon, nagkaroon ng paglipat mula sa isang tradisyonal na ekonomiya na nakabatay sa agrikultura sa lalawigan ng Napoles patungo sa isa batay sa mga [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|industriya ng serbisyo]].<ref name="istituto2">{{cite news|url=http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|publisher=Istituto ISSM|title=Rapporto sullo stato dell'economia della Provincia di Napoli|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|archive-date=27 Setyembre 2011|access-date=6 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617 |date=27 Septiyembre 2011 }}</ref> Noong unang bahagi ng 2002, mayroong higit sa 249,590 negosyo na nagpapatakbo sa lalawigan na nakarehistro sa Pampublikong Talaan ng Kamara ng Komersiyo.{{fact}} Ang sektor ng serbisyo ay nagpapatrabaho sa karamihan ng Napolitano, bagaman higit sa kalahati nito ay maliliit na negosyo na may mas mababa sa 20 manggagawa; 70 kumpanya ang sinasabing katamtamang laki na may higit sa 200 manggagawa; at 15 ang may higit sa 500 manggagawa.{{fact}} Noong 2003, ang trabaho sa lalawigan ng Napoles ay nakahanay sa mga sumusunod:{{fact}} {| class="wikitable" ! !<small>[[Mga serbisyo publiko]]</small> !<small>Paggawa</small> !<small>Komersiyo</small> !<small>Konstruksiyon</small> !<small>Transportasyon</small> |- |<small>Porsiyento</small> |30.7% |18% |14% |9.5% |8.2% |} === Turismo === Ang Napoles, kasama ng [[Florencia]], [[Roma]], [[Lungsod ng Venecia|Venecia]], at [[Milan]], ay isa sa pangunahing destinasyon ng mga turista sa Italya.<ref>{{Cite web|last=ildenaro.it|date=2018-03-23|title=Turismo, dal Cipe 6 milioni per le "top destinations" d'Italia: c'è anche Napoli|url=https://www.ildenaro.it/turismo-dal-cipe-6-milioni-le-top-destinations-ditalia-ce-anche-napoli/|access-date=2021-02-25|website=Ildenaro.it|language=it-IT}}</ref> Na may 3,700,000 na mga bisita noong 2018,<ref>{{Cite web|date=2019-07-15|title=Turismo in Italia nel 2018|url=https://www.istat.it/it/archivio/232137|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[istat.it]]|language=it}}</ref> ang lungsod ay ganap na umusbong mula sa matinding pagbaba ng turista noong nakaraang mga dekada (sanhi lalo na sa unilateral na patutunguhan ng isang pang-industriyang lungsod ngunit dahil din sa pinsala sa imaheng dulot ng Italyanong media,<ref>{{Cite journal|date=2015-07-12|title=Sassi / La cattiva scuola|url=http://dx.doi.org/10.3280/cad2015-001003|journal=CADMO|issue=1|pages=26|doi=10.3280/cad2015-001003|issn=1122-5165|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-02-12|title=Se il Sud è la parte cattiva del Paese|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/bari/politica/16_febbraio_12/se-l-sud-parte-cattiva-paese-bafb2910-d1b1-11e5-ac58-cce880070ff3.shtml|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> mula sa [[lindol sa Irpinia noong 1980]] at ang [[Krisis sa pamamahala ng basura sa Napoles|krisis sa basura]], na pumabor sa mga baybaying sentro sa [[Kalakhang pook ng Napoles|kalakhang pook]] nito).<ref>{{Cite web|title=E' uscito il libro Lo stato della città. Napoli e la sua area metropolitana a cura di Luca Rossomando : Inchiesta|url=http://www.inchiestaonline.it/osservatorio-sulle-citta/e-uscito-il-libro-lo-stato-della-citta-napoli-e-la-sua-area-metropolitana-a-cura-di-luca-rossomando/|access-date=2021-02-25}}</ref> Gayunpaman, upang masuri nang mabuti ang kalagayan, dapat isaalang-alang na ang isang malaking bahagi ng mga turista ay bumibisita sa Napoles bawat taon, ay nananatili sa maraming mga lokalidad sa paligid nito,<ref>{{Cite web|title=Linee guida per lo sviluppo turistico della Regione Campania, pp.10 a 13|url=http://www.sito.regione.campania.it/burc/pdf02/burcspecialeturismo/linee_guida.pdf|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=sito.regione.campania}}</ref> konektado sa lungsod na may parehong mga pribado at pampublikong direktang linya.<ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref> Ang mga pang-araw-araw na pagbisita sa Napoles ay isinasagawa ng iba't ibang Romanong operator ng pasyal at ng lahat ng mga pangunahing resort pangturista ng [[Campania]]: Ang Napoles ang pang-labing isang pinakabinibisitang [[Komuna|munisipalidad sa Italya]] at ang una sa [[Katimugang Italya|Timog]]. == Kultura == === Sining === [[Talaksan:Fergola,_Salvatore_The_Inauguration_of_the_Naples_-_Portici_Railway,_1840.JPG|thumb|Isang [[Romantisismo|romantikong]] pagpipinta ni Salvatore Fergola na nagpapakita ng 1839 na pagpapasinaya ng linya ng riles ng Naples-Portici]] Ang Napoles ay matagal nang naging sentro ng sining at arkitektura, na tinutuldukan mga simbahang Medyebal, Renasimiyento, at Baroko, mga kastilyo at palasyo. Ang isang pangunahing kadahilanan sa pagpapaunlad ng paaralan ng pagpipintang Napolitano ay ang pagdating ni Caravaggio sa Napoles noong 1606. Noong ika-18 siglo, dumaan ang Napoles sa isang panahon ng [[neoklasisismo]], kasunod ng pagtuklas ng napakalawak na mga guhong Romano ng [[Herculano]] at [[Pompeya]]. Ang [[Accademia di Belle Arti di Napoli|Suriang Napolitano ng Belyas-Artes]], itinatag ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III ng Borbon]] noong 1752 bilang ang Real Accademia di Disegno ([[Wikang Tagalog|tl]]: ''Maharlikang Surian ng Disenyo''), ay ang sentro ng artistikong Paaralan ng [[Posillipo]] noong ika-19 na siglo. Ang mga artista tulad nina [[Domenico Morelli]], [[Giacomo Di Chirico]], [[Francesco Saverio Altamura]], at [[Gioacchino Toma]] ay nagsilikha sa Napoles sa panahong ito, at marami sa kanilang mga gawa ang ipinakita ngayon sa koleksiyon ng sining ng Surian. Nag-aalok ang modernong Academy ng mga kurso sa pagpipinta, [[Disenyong panloob|dekorasyon]], eskultura, disenyo, [[Pangangalaga at pagpapanumbalik ng pagmamay-aring kultural|pagpapanumbalik]], at pagpaplano ng lunsod. Kilala rin ang Napoles sa mga sinehan nito, na kabilang sa mga pinakaluma sa Europa – ang [[bahay opera]] ng [[Teatro di San Carlo]] nagsimula pa noong ika-18 siglo. Ang Napoles din ang tahanan ng masining na tradisyon ng [[porselanang Capodimonte]]. Noong 1743, itinatag ni Carlos ng Bourbon ang Maharlikang Pagawaan ng Capodimonte, na ang marami sa mga likhang sining ay ipinapakita na ngayon sa [[Museo ng Capodimonte]]. Marami sa mga pabrika ng porselana ng Napoles ang nananatiling aktibo ngayon. === Lutuin === [[Talaksan:Eq_it-na_pizza-margherita_sep2005_sml.jpg|thumb|[[Napolitanong pizza]]. Inimbento ang pizza sa Napoles]] [[Talaksan:Sfogliatelle_on_plate.jpg|thumb|[[Sfogliatelle]], isang tanyag na Napolitanong tinapay]] {{Main|Lutuing Napolitano|Napolitanong sorbetes|Napolitanong pizza|Napolitanong ragù}}Ang Napoles ay sikat sa daigdig para sa kanyang [[Lutuing Napolitano|lutuin]] at alak; kumukuha ito ng mga impluwensiya sa pagluluto mula sa maraming kultura na namalagi rito sa kurso ng kasaysayan nito, kasama na ang mga [[Sinaunang Gresya|Griyego]], Español, at Pranses. Ang lutuing Napolitano ay lumitaw bilang isang natatanging anyo noong ika-18 siglo. Ang mga sangkap ay karaniwang mayaman sa panlasa, habang nananatiling abot-kaya sa pangkalahatang populasyon.<ref>{{cite news|url=http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|publisher=ItalianFoodForever.com|title=The Foods of Sicily – A Culinary Journey|date=24 Hunyo 2007|access-date=19 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|archive-date=12 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55 |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Napoles ay tradisyonal na itinuturing bilang tahanan ng [[pizza]].{{fact}} Nagmula ito bilang pagkain ng mga mahihirap, ngunit sa ilalim ng [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], naging tanyag ito sa mga matataas na klase: ang sikat na [[Pizza|Margherita]] pizza ay pinangalanan matapos kay Reyna [[Margarita ng Saboya]] matapos ang kaniyang pagbisita sa lungsod.<ref name="pizza2">{{cite news|url=http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619115409/http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-date=19 Hunyo 2006|publisher=HolidayCityFlash.com|title=Pizza – The Pride of Naples|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013}}</ref> Tradisyonal na niluluto sa isang [[Masoneriyang pugon|pugon]] na may mga sinusunog na kahoy, ang mga sangkap ng Napolitanong pizza ay mahigpit na pinanganagsiwaan ng batas mula pa noong 2004, at dapat isama ang uri ng harina ng trigo na "00" kasama ang pagdaragdag ng uri ng harina na "0" [[pampaalsa]], natural na mineral na tubig, mga binalatang kamatis o mga sariwang [[seresang kamatis]], [[mozzarella]], [[asing dagat]], at extra birhen na [[langis ng oliba]].<ref name="autogenerated22">[http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html "Proposal of recognition of the Specialita' Traditionale Garantita 'Pizza Napoletana'"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208104542/http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html|date=8 Pebrero 2009}}.</ref> Ang [[Ispageti|spaghetti]] ay naiugnay din sa lungsod at karaniwang kinakain ng mga tulya ''[[vongole]]'' o ''[[lupini di mare]]'': isang tanyag na simbolikong kuwentong-bayang Napolitanong ay ang personahong comic na si [[Pulcinella]] na kumakain ng isang plato ng spaghetti.<ref>{{cite news|url=http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|publisher=PortaNapoli.com|title=La cucina napoletana|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515000255/http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|archive-date=15 Mayo 2013}}</ref> Kabilang sa iba pang mga lutuing sikat sa Napoles ang ''[[Parmigiana]] di melanzane'', ''spaghetti alle vongole'', at ''casatiello.<ref>{{cite news|url=http://www.cucinet.com/campania.htm|publisher=CuciNet.com|title=Campania|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm|archive-date=27 Nobyembre 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm |date=27 Nobiyembre 2012 }}</ref>'' Bilang isang lungsod sa baybayin, ang Napoles ay kilala pa sa maraming pagkaing pagkaing dagat, kabilang ang ''impepata di cozze'' (pinamintang [[tahong]]), ''purpetiello affogato'' ([[pugita]]ng inilagay sa sabaw), ''alici marinate'' (inatsarang [[dilis]]), ''baccalà alla napoletana'' (inasinang [[bakalaw]]) at ''baccalà fritto'' (pritong bakalaw), isang ulam na karaniwang kinakain tuwing panahon ng [[Pasko]]. === Wika === {{Main|Wikang Napolitano}}Ang [[wikang Napolitano]], na itinuturing na isang natatanging wika at pangunahin na sinasalita sa lungsod, ay matatagpuan din sa rehiyon ng [[Campania]] at ikinalat sa iba pang lugar ng [[Katimugang Italya]] ng mga Napolitanong imigrante, at sa maraming pang lugar sa mundo. Noong Oktubre 14, 2008, isang batas pangrehiyon ang ipinataw ng Campania na may epekto na ang paggamit ng wikang Napolitano bilang protektado.<ref>{{cite web|url=http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|title=Tutela del dialetto, primo via libera al Ddl campano|work=Il Denaro|date=15 Oktubre 2008|access-date=22 Hunyo 2013|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727043316/http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|archive-date=27 Hulyo 2011}}</ref> Ang terminong "wikang Napolitano" ay madalas na ginagamit upang ilarawan ang wika ng lahat ng [[Campania]] (maliban sa [[Cilento]]), at kung minsan ay inilalapat sa buong [[Wikang Napolitano|wikang Timog Italyano]]; tinutukoy ng ''[[Ethnologue]]'' ang huli bilang ''Napoletano-Calabrese''.<ref name="Ethnologue Napoletano-Calabrese2">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|title=Ethnologue Napoletano-Calabrese|publisher=Ethnologue.com|access-date=13 Marso 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514001812/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|archive-date=14 Mayo 2011}}</ref> Ang grupong pangwika na ito ay sinasalita sa buong bahagi ng katimugang kontinental ng [[Italya]], kabilang ang distrito ng [[Gaeta]] at [[Sora, Lazio|Sora]] sa katimugang [[Lazio]], ang katimugang bahagi ng [[Marche]] at [[Abruzzo]], Molise, [[Basilicata]], hilagang [[Calabria]], at hilaga at gitnang [[Apulia]]. Noong 1976, mayroong tinatayang 7,047,399 [[Katutubong wika|katutubong nagsasalita]] ng pangkat na ito ng mga diyalekto.{{fact}} === Pananahi === Ang pananahing Napolitano ay nagbunga bilang isang pagtatangka upang paluwagin ang kasikipan ng pananahing Ingles, na hindi angkop sa Napolitanong estilo ng pamumhay.<ref>{{cite web|url=http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|website=journal.styleforum.net|author=Arianna Reggio|date=6 Hunyo 2017|title=Your Guide to Neapolitan Jacket Characteristics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905043251/http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|archive-date=5 Setyembre 2017|access-date=5 Setyembre 2017}}</ref> == Mga Napolitano == === Mga onoraryong mamamayan === Ang mga taong iginawad ang [[onoraryong pagkamamamayan]] ng Napoles ay sina: {| class="wikitable" width="75%" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: middle;" ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Petsa ! width="240" style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Pangalan ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Mga tala |- |Pebrero 15, 2016 |[[Abdullah Öcalan]] |Ang nagtatag na miyembro ng [[Partido ng mga Manggagawa sa Kurdistan]] (PKK) na nakakulong sa Turkiya{{fact}} |- |Hulyo 9, 2016 |[[Sophia Loren]] |Nagwaging artistang Italyano sa [[Gawad Academy|Oscars]]{{fact}} |- |Hulyo 5, 2017 |[[Diego Maradona]] |[[SSC Napoli|Napolitano]] at [[Koponan ng pambansang football ng Argentina|Arhentinong]] manlalaro ng futbol{{fact}} |- |Hunyo 27, 2020 |[[Pagkakulong kay Patrick Zaki|Patrick Zaki]] |Mag-aaral at aktibistang pangkarapatang pantao na ibinilanggo sa Ehipto{{fact}} |} == Mga ugnayang pandaigdig == {{See also|Talaan ng mga kambal na bayan at kapatid na lungsod sa Italya}} === Mga kambal bayan at mga kapatid na lungsod === Ang Napoles ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa:<ref name="gemel2">{{cite web|title=Gemellaggi|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|website=comune.napoli.it|publisher=Napoli|language=it|access-date=15 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722204102/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|archive-date=22 Hulyo 2013|url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|TUN}} [[Gafsa]], Tunisia * {{flagicon|SRB}} [[Kragujevac]], Serbia * {{flagicon|ESP}} [[Palma de Mallorca]], España * {{flagicon|GRC}} [[Atenas]], Gresya * {{flagicon|CUB}} [[Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|CUB}} [[Lalawigan ng Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|MDG}} [[Nosy Be]], Madagascar * {{flagicon|PSE}} [[Nablus]], Palestina {{div col end}} === Pakikipagtulungan === {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|ROU}} [[Sighetu Marmației]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|ROU}} [[Călărași]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|HUN}} [[Budapest]], Unggarya<ref name=gemel/> * {{flagicon|JPN}} [[Kagoshima]], Hapon<ref name="Kagoshima twinnings">{{cite web |url=http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |archive-date=8 Enero 2013 |script-title=ja:姉妹・友好・兄弟都市 |trans-title=Sister, friendship or Twin cities |work=Kagoshima International Affairs Division |language=ja |access-date=13 Oktubre 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |date=8 Enero 2013 }}</ref> * {{flagicon|AZE}} [[Baku]], Azerbaijan<ref name="Azerbaijan twinnings">{{cite web |url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |title=Twin-cities of Azerbaijan |access-date=9 Agosto 2013 |work=Azerbaijans.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809115218/http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |archive-date=9 Agosto 2013}}</ref> * {{flagicon|LIB}} [[Tripoli, Libano|Tripoli]], Libano{{citation needed|date=Disyembre 2015}} * {{flagicon|IND}} [[Kolkata]], India<ref name="Kolkata twinnings">{{cite news |last=Mazumdar |first=Jaideep |title=A tale of two cities: Will Kolkata learn from her sister? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |access-date=17 Nobyembre 2013 |newspaper=The Times of India |date=17 Nobyembre 2013 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723040319/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |archive-date=23 Hulyo 2014}}</ref> * {{flagicon|BIH}} [[Sarajevo]], Bosnia at Herzegovina (since 1964)<ref name="Twin 1">[http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 Fraternity cities on Sarajevo Official Web Site] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201150030/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 |date= 1 Disyembre 2008 }}. City of Sarajevo. 2008. Retrieved 9 Nobyembre 2008.</ref> {{div col end}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://travel.yahoo.com/p-travelguide-191501767-naples_vacations-i;_ylt=AlYHrhsF1uJALUUR6emO7UX8xmoA Napoles: Gabay panturista mula sa Yahoo! Travel (Ingles)]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Napoles}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Napoles]] c7r28enn8ro6aq6e4cl5f1varefbd8d 2238529 2238528 2026-11-02T11:36:42Z Ryomaandres 8044 2238529 wikitext text/x-wiki {{featured article}} {{about|isang pangunahing lungsod sa Italya|lalawigan na kinabibilangan ng lungsod na ito|Lalawigan ng Napoles|sa Filipinang negosyante na inugnay sa panloloko sa pork barrel|Janet Lim-Napoles}} {{redirect|Naples|}} {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Napoles''' (bigkas: ''NA-po-les''; {{lang-it|Napoli}}, {{lang-en|Naples}}) ay isang lungsod sa [[Italya]]; ito ang kabesera ng rehiyon ng [[Campania]] at gayundin ng [[Kalakhang Lungsod ng Napoles|kasimpangalang kalakhang lungsod]] nito. Kilala sa mayamang kasaysayan, sining, kultura, arkitektura, musika, at mga lutuin, ang Napoles ay gumanap ng mahalagang papel sa Tangway ng Italya at iba pa<ref>Gleijeses, Vittorio (1977). The History of Naples, since Origins to Modern Times. Naples.</ref> sa mahabang panahon ng pag-iral nito, na nagsimula ng mahigit na 2,800 taon nang nakaraan. Matatagpuan sa kanlurang baybay ng Italya katabi ng Golpo ng Napoles, ang lungsod ay namamagitan sa dalawang dakong mabulkan: ang Bulkang [[Vesubio]] at ang mga [[Larangang Flegreo|Kaparangang Flegreo]]. Ito ay may populasyon ng 963,357 noong 2009.<ref>http://demo.istat.it/bilmens2009gen/index.html=Monthly{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unang tinirhan ng mga Griyego noong [[Unang milenyo BC|unang milenyo BK]], ang Napoles ang isa sa pinakamatandang tuluyang tinitirhan na urbanong pook sa mundo.<ref>{{cite book|author1=David J. Blackman|author2=Maria Costanza Lentini|title=Ricoveri per navi militari nei porti del Mediterraneo antico e medievale: atti del Workshop, Ravello, 4–5 novembre 2005|url=https://books.google.com/books?id=GhB4VDYuJXsC&pg=PA99|year=2010|publisher=Edipuglia srl|isbn=978-88-7228-565-7|page=99}}</ref> Sa ika-9 na siglo BK, isang kolonya na kilala bilang Parthenope ({{lang-grc|Παρθενόπη}}) ang itinatag sa [[Castel dell'Ovo|Pulo ng Megaride]].<ref name="Greek Naples2">{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|title=Greek Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170321000245/http://www.naplesldm.com/Greek_Naples.php|archive-date=21 Marso 2017}}</ref> Noong ika-6 na siglo BK, muli itong itinatag bilang Neápolis.<ref>Daniela Giampaola, Francesca Longobardo (2000). ''Naples Greek and Roman''. Electa.</ref> Ang lungsod ay isang mahalagang bahagi ng [[Magna Graecia]], at may mahalagang papel sa pagsasanib ng lipunang Griyego at Romano, at naging mahalagang sentrong pangkultura sa ilalim ng mga Romano.<ref>{{cite web|url=http://www.naplesldm.com/virgil.php|title=Virgil in Naples|publisher=naplesldm.com|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170402144355/http://www.naplesldm.com/virgil.php|archive-date=2 Abril 2017}}</ref> Naging kabisera ito ng [[Dukado ng Napoles]] (661–1139), at matapos ng [[Kaharian ng Napoles]] (1262–1816), at sa huli ng [[Kaharian ng Dalawang Sicilia|Dalawang Sicilia]] hanggang sa [[pag-iisa ng Italya]] noong 1861. Ang Napoles ay tinagurian ding kabisera ng [[Estilong Baroko|Baroko]], na nagsimula sa karera ni [[Caravaggio]] noong ika-17 siglo, at sa rebolusyong pansining na kaniyang naitulak.<ref>Alessandro Giardino (2017), ''Corporeality and Performativity in Baroque Naples. The Body of Naples.'' Lexington.</ref> Naging mahalagang sentro rin ito ng [[Renasimyentong humanismo|humanismo]] at [[Panahon ng Kaliwanagan|Pagkamulat]].<ref>{{Cite web|title=Umanesimo in "Enciclopedia dei ragazzi"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/umanesimo_(Enciclopedia-dei-ragazzi)|access-date=2020-12-28|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite book|last=Musi|first=Aurelio|title=Napoli, una capitale e il suo regno|publisher=Touring|year=|isbn=|location=|pages=118, 156|language=it}}</ref> Ang lungsod ay naging pandaigdigang pook-sanggunian ng klasikong muskika at opera sa pamamagitan ng [[Paaralang Napolitano]].<ref>{{Cite book|last=Florimo|first=Francesco|title=Cenno Storico Sulla Scuola Musicale De Napoli|publisher=Nabu Press|year=|isbn=|location=|pages=|language=it}}</ref> Sa pagitan ng 1925 hanggang 1936, ang Napoles ay pinalawak at iniangat lalo ng pamahalaan ni [[Benito Mussolini]]. Sa mga huling taon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], tuloy-tuloy itong nawasak mula sa [[Pambobomba sa Napoles noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pambobomba ng mga Alyado]] habang nilusob nila ang tangway. Lubos na nakatanggap ng malawakang muling-pagtatayo ang lungsod matapos ang 1945.<ref name="wii2">{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/Naples%20bombing.php|publisher=naplesldm.com|title=Bombing of Naples|date=7 Oktubre 2007|access-date=9 Mayo 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627154455/http://naplesldm.com/Naples%20bombing.php|archive-date=27 Hunyo 2017}}</ref> Mula noong huling bahagi ng ika-20 siglo, ang Napoles ay nagkaroon ng makabuluhang paglago ng ekonomiya, sa tulong ng pagtatayo ng distritong pangnegosyo ng [[Centro Direzionale (Napoles)|Centro Direzionale]] at isang abanteng ugnayan ng transportasyon, na kinabibilangan ng mabilisang ugnayang riles ng [[Treno Alta Velocità|Alta Velocità]] sa Roma at [[Salerno]] at isang pinalawak na [[Metro ng Napoles|ugnayang subteraneo]]. Ang Napoles ay ang pangatlong pinakamalaking ekonomiyang urbano sa Italya, pagkatapos ng [[Milan]] at [[Roma]].<ref>{{Cite web|url=https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20180208004809/https://www.sr-m.it/wp-content/uploads/2015/09/rs-rota-napoli-15luglio-5agosto-20141.pdf|url-status=dead|title=Sr-m.it|archive-date=8 Pebrero 2018}}</ref> Ang [[Pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamahalaga sa Europa. Bilang karagdagan sa mga komersiyal na aktibidad, tahanan ito ng [[Allied Joint Force Command Naples]], ang katawan ng NATO na nangangasiwa sa [[Hilagang Aprika|Hilagang Africa]], [[Sahel]], at [[Gitnang Silangan]].<ref>{{Cite web|url=http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905204428/http://napoli.repubblica.it/cronaca/2017/09/05/foto/napoli_l_inaugurazione_dell_hub_di_direzione_strategica_della_nato-174693807/1/|url-status=dead|title=Napoli, l'inaugurazione dell'Hub di Direzione Strategica della Nato|date=5 Setyembre 2017|archive-date=5 Setyembre 2017|website=La Repubblica}}</ref> Ang makasaysayang sentro ng lungsod ng Napoles ay ang pinakamalaking uri nito sa Europa at itinalaga bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ng UNESCO. Kabilang sa mga kalapit na mahalagang pook pangkultura at pangkasaysayan ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Kilala rin ang Napoles sa mga likas na kagandahan nito, tulad ng [[Posillipo]], [[mga Larangang Flegreo]], [[Nisida]], at [[Vesubio]].<ref>{{Cite web|url=http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226053257/http://www.rivistameridiana.it/files/Napoli-sostenibile.pdf|url-status=dead|title=Rivistameridiana.it|archive-date=26 Disyembre 2014}}</ref> Ang [[lutuing Napolitano]] ay kilala sa pagkakaugnay nito sa [[pizza]], na nagmula sa lungsod, pati na rin ang maraming iba pang lokal na lutuin. Ang mga restawran sa lugar ng Napoles ay nakakuha ng pinakamaraming bituin mula sa [[Michelin Guide]] ng anumang lalawigan ng Italya.<ref>{{cite web|url=https://www.touringclub.it/notizie-di-viaggio/quali-sono-i-ristoranti-stellati-in-italia-ecco-la-guida-michelin-2021|title=Quali sono i ristoranti stellati in Italia? Ecco la guida Michelin 2021|work=Touring Club Itlaiano|url-status=live}}</ref> Ang skyline ng Naples sa [[Centro direzionale di Napoli|Centro Direzionale]] ay ang unang skyline ng Italya, na itinayo noong 1994, at sa loob ng 15 taon ay ito lamang ang nag-iisa hanggang 2009. Ang kilalang koponan sa sports sa Napoles ay ang [[Serie A]] football club na [[SSC Napoli]], ay dalawang beses na Italyanong kampeon na naglalaro sa [[Stadio San Paolo]] sa timog-kanluran ng lungsod, sa kuwarto ng [[Fuorigrotta]]. == Kasaysayan == {{Main|Kasaysayan ng Napoles|Kronolohiya ng kasaysayan ng Napoles}} === Pananakop ng mga Griyego at Romano === {{See also|Magna Graecia|Sinaunang Roma}} [[Talaksan:Monte Echia, Napoli, Italia - 2024.jpg|left|thumb|Mount Echia, ang lugar kung saan umunlad [[Kasaysayan ng Napoles|polis ng Partenope]].]] [[Talaksan:ColonneDioscuriNapoli.jpg|left|thumb|Ang Mga Haligi ng [[c:Category:Temple of Dioscuri (Naples)|Templo ng Echador at Polux]] ay isinama sa patsada ng [[San Paolo Maggiore]].]] [[Talaksan:Odysseus-siren_Parthenope,_the_mythological_founder_of_Naples.jpg|thumb|Isang eksenang nagtatampok ng [[Sirena (mitolohiya)|sirenang]] [[Partenope (sirena)|Partenope]], ang mitolohikong nagtatag ng Napoles.{{fact}}]] Tinirhan na ang Napoles mula pa noong panahong [[Neolitiko]].<ref>[http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3 "Neapolis Station – Archaeological Yards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520161439/http://members.virtualtourist.com/m/938ff/23f84/6/?o=3|date=20 Mayo 2013}}.</ref> Ang mga pinakamaagang [[Sinaunang Gresya|Griyegong]] tirahan ay itinatag sa pook ng Napoles noong [[unang milenyo BK]]. Ang mga mandaragat mula sa isla ng [[Rodas]] ng Gresya ay nagtatag ng isang maliit na pantalang pangkomersiyo na tinatawag na [[Kasaysayan ng Napoles|Parthenope]] ({{Lang|grc|Παρθενόπη}}, nangangahulugang "mga Purong Mata", isang Sirena sa [[mitolohiyang Griyego]]ng) sa [[Castel dell'Ovo|pulo ng Megaride]] noong ikasiyam na siglo BK.<ref>[http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php "Port of Naples"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428091233/http://www.worldportsource.com/ports/ITA_Port_of_Napoli_1073.php|date=28 Abril 2012}}.</ref><ref>Attilio Wanderlingh (2010).</ref> Sa ikawalong siglo BK, ang tirahan ay pinalawak upang isama ang Monte Echia.<ref>[http://www.archemail.it/notizie2011.htm#21/10/2011_Napoli,_Gli_scavi_della_Linea_6_portano_alla_luce_una_novit%C3%A0_clamorosa:_la_Napoli_greca_%C3%A8_stata_fondata_nell%C2%B4ottavo_secolo_a._C.,_non_nel_settimo__%28Repubblica%29 Archemail.it] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130329184949/http://www.archemail.it/notizie2011.htm|date=29 Marso 2013}}.</ref> Sa ikaanim na siglo BK ang lungsod ay muling itinatag bilang Neápolis ({{Lang|grc|Νεάπολις}}), sa kalaunan ay naging isa sa pinakamahalagang lungsod ng Magna Graecia. Ang lungsod ay mabilis na lumago dahil sa impluwensiya ng makapangyarihang Griyegong [[lungsod-estado]] ng [[Siracusa]],<ref name="Greek Naples2"/> at naging kapanalig ng [[Republikang Romano]] laban sa [[Kartago|Cartago]]. Sa panahon ng [[mga Digmaang Samnita]], ang lungsod, na ngayon ay isang mataong sentro ng kalakal, ay [[Pagkuha ng Neapolis|nasakop]] ng mga [[Samnio]];<ref>{{cite news|url=https://books.google.com/books?id=u23MlfA8pcoC&q=campanian+people|publisher=Touring Club of Italy|title=Touring Club of Italy, Naples: The City and Its Famous Bay, Capri, Sorrento, Ischia, and the Amalfi, Milano|isbn=88-365-2836-8|page=11|year=2003}}</ref> subalit, hindi nagtagal ay nakuha ng mga Romano ang lungsod mula sa kanila at ginawang isang [[Mga kolonya noong sinaunang panahon|kolonyang Romano]].<ref name="rome2">{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Antic Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20081225013134/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_1.html|archive-date=25 Disyembre 2008}}</ref> Sa panahon ng mga [[mga Digmaang Puniko|Digmaang Puniko]], itinulak ng malalakas na pader na nakapalibot sa Neápolis ang mga sumasalakay na puwersa ng Cartagong heneral na si [[Hannibal|Anibal]].{{fact}} Ang Napoles ay lubos na tinitingala ng mga Romano bilang isang rurok ng [[Panahong Elenistiko|kulturang Elenistiko]]. Sa panahong Romano pinanatili ng mga mamamayan ng Napoles ang kanilang [[Wikang Griyego|Griyegong wika]] at kaugalian, habang ang lungsod ay pinalawak ng mga magagarang Romanong [[villa]], [[Romanong akwedukto|akwedukto]], at [[Thermae|pampublikong paliguan]]. Ang mga tanawin tulad ng [[Castor at Pollux|Templo ni Dioscuros]] ay itinayo, at maraming emperador ang pumili na magbakasyon sa lungsod, kasama sina [[Claudio (emperador)|Claudio]] at [[Tiberio]].{{fact}} Si [[Virgilio]], may-akda ng [[pambansang epiko]] ng Roma, ang ''[[Aeneis]]'', ay nakatanggap ng bahagi ng kaniyang pag-aaral sa lungsod, at kalaunan ay naninirahan sa mga paligid nito. Sa panahong ito unang dumating ang Kristiyanismo sa Napoles; sina [[apostol]] [[San Pedro|Pedro]] at [[Apostol Pablo|Pablo]] ay sinasabing nangaral sa lungsod. Si [[Jenaro ng Napoles|Jenaro]], na magiging [[santong patron]] ng Napoles, ay minartir doon noong ika-4 na siglo AD.<ref name="catholi">{{CathEncy|wstitle=Naples}}</ref> Ang huling emperador ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], si [[Romulo Augustulo]], ay [[Pagpapatapon|ipinatapon]] sa Napoles ng Alemanong hari na si [[Odoacro]] noong ika-5 siglo AD. === Dukado ng Napoles === [[Talaksan:Gothic_Battle_of_Mons_Lactarius_on_Vesuvius.jpg|thumb|Ang [[Digmaang Gotiko (535–554)|Gotikong]] [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa [[Vesubio]], ipininta ni [[Alexander Zick]].]] {{Main|Dukado ng Napoles|Talaan ng mga Duke ng Napoles}}Kasunod ng pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano]], ang Napoles ay dinakip ng mga [[Mga Ostrogodo|Ostrogodo]], isang [[Mga taong Hermaniko|grupong Hermaniko]], at isinama sa [[Kahariang Ostrogodo]].<ref name="ostrogoths3">{{cite book|last=Wolfram|first=Herwig|title=The Roman Empire and Its Germanic Peoples|publisher=University of California Press|url=https://books.google.com/books?id=F33naMdrcs8C&q=mons+lactarius+naples&pg=PA238|isbn=978-0-520-08511-4|year=1997}}</ref> Gayumpaman, muling sinakop ni [[Belisario]] ng [[Silangang Imperyong Romano|Imperyong Bisantino]] ang Napoles noong 536, matapos na makapasok sa lungsod sa pamamagitan ng isang akwedukto.<ref>{{cite news|url=http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|publisher=About.com|title=Belisarius – Famous Byzantine General|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm|archive-date=19 Abril 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419124422/http://historymedren.about.com/od/bentries/a/11_belisarius.htm |date=19 Abril 2009 }}</ref> Noong 543, sa panahon ng [[Mga Digmaang Gotiko (535–554)|mga Digmaang Gotiko]], sinakop ni [[Totila]] ang lungsod para sa Ostrogodo, ngunit sinakop ng mga Bisantino ang pook kasunod ng [[Labanan ng Mons Lactarius]] sa mga dalisdis ng [[Vesubio]].<ref name="ostrogoths3"/> Inasahan ang Napoles na makipag-ugnay sa [[Eksarkado ng Ravena]], na siyang sentro ng kapangyarihang Bisantino sa [[Tangway ng Italya]].<ref name="byz3">{{cite book|last=Kleinhenz|first=Christopher|title=Medieval Italy: An Encyclopedia|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-415-22126-9|year=2004}}</ref> Matapos ang pagbagsak ng [[eksarka]], isang [[Dukado ng Napoles]] ang nilikha. Kahit na nanatili ang [[Mundong Grekorromano|Grekorromano]] sa Napoles, kalaunang lumipat ang katapatan nito mula [[Constantinopla]] patungo sa Roma sa ilalim Duke [[Esteban II ng Napoles|Esteban II]], paglalagay nito sa ilalim ng [[suzeraniya]] ng [[papa]] noong 763.<ref name="byz3"/> Ang mga taon sa pagitan ng 818 at 832 ay magulo hinggil sa relasyon ng Napoles sa [[Talaan ng mga Emperador Bisantino|Bisantinong Emperador]], na may maraming lokal na nagpapanggap na nakikipagtunggalian para sa pagkakaroon ng trono ng dukal.<ref name="duchy2">{{cite book|last=McKitterick|first=Rosamond|author-link=Rosamond McKitterick|title=The New Cambridge Medieval History|publisher=Cambridge University Press|url=https://books.google.com/books?id=2SBRqpIVtEUC&q=duchy+of+naples&pg=PA755|isbn=978-0-521-85360-6|year=2004}}</ref> Si [[Teoctisto ng Napoles|Teoctisto]] hinirang nang walang pag-apruba ng imperyo; kalaunan ay binawi ang kaniyang pagtipan at pumalit sa kaniya si [[Talaan ng mga Duke ng Napoles|Teodoro II]]. Gayumpaman, ang hindi nasisiyahang pangkalahatang populasyon ay hinabol siya palabas ng lungsod, at sa halip ay inihalal si [[Esteban III ng Napoles|Esteban III]], isang nagpanday ng mga barya gamit ang kaniyang sariling mga inisyal, kaysa mga Bisantinong Emperador. Nakamit ng Napoles ang kumpletong kalayaan noong unang bahagi ng ikasiyam na siglo.{{fact}} Nakipag-alyansa ang Napoles sa mga Muslim na [[Saraseno]] noong 836, at humiling ng kanilang suporta upang itaboy ang pagkubkob ng mga [[Mga Lombardo|hukbong Lombardo]] na nagmula sa karatig na [[Dukado ng Benevento]]. Gayumpaman, noong dekada 850, pinangunahan ni [[Muhammad I Abu 'l-Abbas]] ang pananakop ng mga Arabe-[[Muslim]] sa lungsod, at dinambong ito at kinuha ang malaking halaga ng yaman nito.<ref name="mag">{{Harvard citation no brackets|Magnusson|Goring|1990}}</ref><ref>Hilmar C. Krueger.</ref> Ang dukado ay nasa ilalim ng direktang kontrol ng mga [[Mga Lombardo|Lombardo]] sa isang maikling panahon, matapos ang pagkuha ni [[Pandulfo IV ng Capua|Pandulfo IV]] ng [[Prinsipalidad ng Capua]], isang pangmatagalang karibal ni Napoles; subalit, ang rehimeng ito ay tumagal ng tatlong taon lamang bago ibalik ang mga impluwensiya ng mga Grecorromanong duke.{{fact}} Pagsapit ng ika-11 siglo, sinimulan ng Napoles na gamitin ang mga tauhang [[Mga Normando|Normando]] upang labanan ang kanilang mga karibal; Kinuha ni Duke [[Sergio IV ng Napoles|Sergio IV]] si [[Rainulf Drengot]] upang idigma ang Capua para sa kaniya.<ref>{{cite book|last=Bradbury|first=Jim|author-link=Jim Bradbury|title=The Routledge Companion to Medieval Warfare|publisher=Routledge|url=https://books.google.com/books?id=1C54r8GgrUIC&q=Sergius+IV+hired+Rainulf+Drengot&pg=PA75|isbn=978-0-415-22126-9|date=8 Abril 2004}}</ref> Pagsapit ng 1137, ang mga Normando ay nakamit ang malaking impluwensya sa Italya, na kinokontrol ang dating malalayang prinsipalidad at dukado tulad ng [[Prinsipalidad ng Capua|Capua]], [[Dukado ng Benevento|Benevento]], [[Prinsipalidad ng Salerno|Salerno]], [[Dukado ng Amalfi|Amalfi]], [[Dukado ng Sorrento|Sorrento]], at [[Dukado ng Gaeta|Gaeta]]; sa taong ito na ang Napoles, ang huling malayong dukado sa katimugang bahagi ng tangwa, ay napasailalim sa Normandong kontrol. Ang huling namumunong duke ng dukado na si [[Sergio VII ng Napoles|Sergio VII]], ay napilitang sumuko kay [[Roger II ng Sicilia|Roger II]], na ipinroklamang [[Talaan ng mga Sicilianong monarko|Hari ng Sicilia]] ng [[Antipapa Anacleto II]] pitong taon na ang nakalilipas. Samakatuwid sumali ang Napoles sa [[Kaharian ng Sicilia]], na ang [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] ang naging kabesera.<ref>{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-url=https://web.archive.org/web/20071026135034/http://www.britannica.com/eb/topic-542840/Kingdom-of-Sicily|archive-date=26 Oktubre 2007|work=Encyclopædia Britannica|title=Kingdom of Sicily, or Trinacria|date=8 Enero 2008}}</ref> === Bilang bahagi ng Kaharian ng Sicilia === {{Main|Kaharian ng Sicilia}} [[Talaksan:Palazzo_Reale_di_Napoli_-_Federico_II.jpg|left|thumb|271x271px|[[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]]]] Matapos ang isang panahon ng pamumunong Normando, noong 1189, ang [[Kaharian ng Sicilia]] nasa isang alitan hinggil sa pagkakasunod sa pagitan ni [[Tancredo, Hari ng Sicilia]] na anak sa labas at sa mga [[Hohenstaufen]], isang Alemanong [[Dinastiya|maharlikang pamilya]],<ref>{{cite news|url=http://www.naplesldm.com/swabian.php|publisher=naplesldm.com|title=Swabian Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319225929/http://www.naplesldm.com/swabian.php|archive-date=19 Marso 2017|access-date=9 Mayo 2017}}</ref> dahil ang Prinsipe Enrique nito ay ikinasal kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Prinsesa Constanza]], ang huling lehitimong tagapagmana ng trono ng Sicilia. Noong 1191 sinalakay ni Enrique ang Sicilia matapos na makoronahan bilang [[Enrique VI, Banal na Emperador ng Roma]], sumuko ang maraming lungsod, ngunit nanaig ang Napoles mula Mayo hanggang Agosto sa pamumuno nina [[Ricardo, Konde ng Acerra]], [[Nicolas ng Ajello]], [[Aligerno Cottone]], at [[Margaritone ng Brindisi]] bago ang mga Aleman ay nagdusa ng sakit at napilitang umatras. [[Conrado II, Duke ng Bohemia]] at [[Felipe I (Arsobispo ng Colonia)|Felipe I, Arsobispo ng Colonia]] namatay sa sakit sa panahon ng [[Pagkubkob ng Napoles (1191)|pagkubkob]]. Dahil dito, nakamit ni Tancredo ang isa pang hindi inaasahang nakamit sa panahon ng kaniyang kontraatake na ang kanyang kalaban na si Constanza, na ngayon ay emperatris, ay nakuha. Pinakulong niya ang emperatris sa [[Castel dell'Ovo]] sa Napoles bago siya palayain noong Mayo 1192 sa ilalim ng panggigipit ni [[Papa Celestino III]]. Noong 1194 sinimulan ni Enrique ang kaniyang pangalawang kampanya buhat ng pagkamatay ni Tancred, ngunit sa pagkakataong ito ay sumuko si Aligerno nang walang pagtutol, at sa huli ay sinakop ni Enrique ang Sicilia, at inilagay ito sa ilalim ng pamamahala ng Hohenstaufen. Ang [[Unibersidad ng Napoles Federico II|Unibersidad ng Napoles]], ang unang unibersidad sa Europa na nakatuon sa pagsasanay ng mga sekular na administrador,<ref>{{cite encyclopedia|first=Tommaso|last=Astarita|title=Introduction: "Naples is the whole world"|encyclopedia=A Companion to Early Modern Naples|publisher=Brill|year=2013|page=2}}</ref> ay itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]], na ginagawang intelektuwal na sentro ng kaharian ng Napoles. Ang salungatan sa pagitan ng mga Hohenstaufen at ng [[Papa]] ay humantong sa pagkorona ni [[Papa Inocencio IV]] ang [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevinong]] duke na si [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]] Hari ng Sicilia:<ref name="dieli3">{{cite news|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|publisher=Dieli.net|title=Sicilian History|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504185251/http://www.dieli.net/SicilyPage/History/SicilianHist.html|archive-date=4 Mayo 2009|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Opisyal na inilipat ni Carlos ang kabesera mula sa Palermo patungong Naples, kung saan siya nanirahan siya sa [[Castel Nuovo]].<ref>{{cite news|url=http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|publisher=PlanetWare.com|title=Naples – Castel Nuovo|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518044615/http://www.planetware.com/naples/castel-nuovo-i-cm-ncn.htm|archive-date=18 Mayo 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Sa pagkakaroon ng isang mahusay na interes sa arkitektura, nag-angkat si Carlos I ng mga arkitekto at manggagawang Pranses at personal na kasangkot sa maraming proyekto sa pagtatayo sa lungsod.<ref>{{cite book|title=Art and Architecture in Naples, 1266–1713: New Approaches|url=https://archive.org/details/artarchitecturen00warr|url-access=limited|first1=Cordelia|last1=Warr|first2=Janis|last2=Elliott|year=2010|publisher=John Wiley & Sons|pages=[https://archive.org/details/artarchitecturen00warr/page/n163 154]–155}}</ref> Maraming mga halimbawa ng [[arkitekturang Gotiko]] umusbong sa Napoles, kabilang ang [[Katedral ng Napoles]], na nananatiling pangunahing simbahan ng lungsod.<ref>{{cite journal|last=Bruzelius|first=Caroline|author-link=Caroline Bruzelius|title="ad modum franciae": Charles of Anjou and Gothic Architecture in the Kingdom of Sicily|url=https://archive.org/details/sim_society-of-architectural-historians-journal_1991-12_50_4/page/402|journal=Journal of the Society of Architectural Historians|volume=50|issue=4|year=1991|pages=402–420|publisher=University of California Press|jstor=990664|doi=10.2307/990664}}</ref> === Kaharian ng Napoles === [[Talaksan:Galleria_San_Martino._02_(cropped).JPG|thumb|Ang [[Castel Nuovo]], o ang ''Maschio Angioino'', isang liklikan ng mga haring medyebal ng Napoles, Aragon, at España.]] {{Main|Kaharian ng Napoles|Republikang Partenopea|Mga lazzari ng Napoles}}Noong 1282, pagkatapos ng mga [[Mga Bisperas na Siciliano|Bisperas na Siciliano]], ang Kaharian ng Sisilia ay nahahati sa dalawa. Kasama sa Angevinong [[Kaharian ng Napoles]] ang katimugang bahagi ng tangway ng Italya, habang ang isla ng [[Sicilia]] naging [[Korona ng Aragon|Aragones]] na [[Kaharian ng Sicilia]].{{fact}} Ang mga giyera sa pagitan ng mga nagkakumpitensiyang dinastiya ay nagpatuloy hanggang sa [[Kapayapaan ng Caltabellotta]] na kung saan noong 1302, kinilala bilang hari ng Sicilia si [[Federico III ng Sicilia|Federico III]], habang si [[Carlos II ng Napoles|Carlos II]] ay kinilala bilang hari ng Napoles ni [[Papa Bonifacio VIII]].<ref name="dieli3"/> Sa kabila ng pagkakahati, lumago ang kahalagahan ng Napoles, naakit ang mga mangangalakal na [[Republika ng Pisa|Pisano]] at [[Republika ng Genoa|Genovesa]]<ref>{{cite book|last=Constable|first=Olivia Remie|title=Housing the Stranger in the Mediterranean World: Lodging, Trade, and Travel|publisher=Humana Press|url=https://books.google.com/books?id=y9H7mfxqs7UC&q=%22genoese+merchants%22+naples&pg=PA209|isbn=978-1-58829-171-4|date=1 Agosto 2002}}</ref>, mga bangkerong [[Toscana|Toscano]], at ilan sa mga pinakatanyag na [[Renasimyentong Italyano|artista ng Renasimyento]] noong panahon, tulad nina [[Giovanni Boccaccio|Boccaccio]], [[Petrarca]], at [[Giotto di Bondone|Giotto]] .<ref>{{cite news|url=http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|publisher=Naples-City.info|title=Angioino Castle, Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080929152952/http://www.naples-city.info/napoli/angioinoeng.htm|archive-date=29 Setyembre 2008|access-date=26 Pebrero 2008}}</ref> Noong ika-14 na siglo, ang Angevinong [[Hungary|haring Unggaro]] na si [[Luis I ng Unggriya|Luis ang Dakila]] ay kinuha ang lungsod nang maraming beses. Noong 1442, sinakop ni [[Alfonso I ng Napoles|Alfonso I]] ang Napoles matapos ang kaniyang tagumpay laban sa huling haring [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angevino]] na si [[René ng Anjou|René]], at Napoles ay muling pinag-isa sa Sicilia na nagtagal isang maikling panahon.<ref>{{cite news|url=http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|publisher=Zum.de|title=Aragonese Overseas Expansion, 1282–1479|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229072358/http://www.zum.de/whkmla/region/spain/aragonexp.html|archive-date=29 Disyembre 2008}}</ref> ===== Aragones at Español ===== [[Talaksan:French_troops_and_artillery_entering_Naples_1495.jpg|thumb|Ang mga tropang Pranses at kanilang artilerya na pumapasok sa Napoles noong 1495, noong [[Digmaang Italyano ng 1494–98]]]] Ang Sicilia at Napoles ay pinaghiwalay mula noong 1282, ngunit nanatiling mga umaasa sa [[Korona ng Aragon|Aragon]] sa ilalim ni [[Fernando I ng Napoles|Fernando I]].<ref>{{cite news|url=https://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=HGLTkBTylpyyN6nRHvHhh1ChNGN38XWmr4&nbsp;Hzhn5HLhnkkhWHHhXn!602093125?docId=5000263626|publisher=|title=Ferrante of Naples: the statecraft of a Renaissance prince|date=7 Oktubre 2007}}{{Dead link|date=Agosto 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{dl|date=Hulyo 2021}}</ref> Pinahusay ng bagong dinastiya ang katayuan sa komersiyo ng Napoles sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga ugnayan sa [[Tangway ng Iberia]]. Ang Napoles ay naging sentro din ng Renasimyento, kasama ng mga artista tulad nina [[Francesco Laurana|Laurana]], [[Antonello da Messina|da Messina]], [[Jacopo Sannazaro|Sannazzaro]], at [[Poliziano]] sa pagdating nila sa lungsod.<ref>{{cite news|url=http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080410223414/http://naples.rome-in-italy.com/history_naples_2.html|archive-date=10 Abril 2008|publisher=Naples.Rome-in-Italy.com|title=Naples Middle-Ages|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Noong 1501, ang Napoles ay isinailalim sa direktang pamamahala mula sa [[Rehimeng Ancien|Pransiya]] sa ilalim ng [[Louis XII ng Pransiya|Luis XII]], kasama ang Neapolitanong na si [[Federico IV ng Napoles|Federico]] na dinala bilang isang bilanggo sa Pransiya; subalit, ang kalagayang ito ay hindi nagtagal, dahil nagwagi ang España sa Napoles mula sa Pransiya sa [[Labanan ng Garigliano (1503)|Labanan ng Garigliano]] noong 1503.<ref name="spanishnaples4">{{cite news|url=http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|work=Encyclopædia Britannica|title=Spanish acquisition of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20080218181240/http://www.britannica.com/eb/article-27691/Italy|archive-date=18 Pebrero 2008}}</ref> [[Talaksan:Onofrio_Palumbo_-_Masaniello.jpg|left|thumb|Larawan ni [[Onofrio Palumbo]] ng ika-17 siglong rebolusyonaryong pinunong si [[Masaniello]]]] Kasunod ng tagumpay sa España, ang Napoles ay naging bahagi ng [[Imperyong Kastila|Imperyo ng España]], at nanatili ito sa buong panahon ng [[Habsburgong España]].<ref name="spanishnaples4"/> Nagpadala ang mga Español ng mga [[biseroy]] sa [[Talaan ng mga biseroy ng Napoles|Napoles]] upang direktang makitungo sa mga lokal na isyu: ang pinakamahalaga sa mga bise-gobernador na ito ay si [[Pedro Álvarez de Toledo, Marquis ng Villafranca|Pedro Álvarez de Toledo]], na responsable para sa malaking panlipunan, ekonomiko, at urbanong reporma sa lungsod; suportado rin niya ang mga aktibidad ng [[Ingkisisyong Kastila|Ingkisisyon]].<ref>{{cite web|title=Don Pedro de Toledo|first=Jeff|last=Matthews|website=Around Naples Encyclopedia|year=2005|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509001635/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/toledo.html|archive-date=9 Mayo 2008}}</ref> Noong 1544, humigit-kumulang 7,000 katao ang kinuha bilang [[Berberiskong kalakal ng mga alipin|alipin]] ng mga [[Mga piratang Berberisko|piratang Berberisko]] at dinala sa [[Baybaying Berberisca]] ng Hilagang Africa (tingnan ang [[Pandarambong ng Napoles]]).<ref>{{cite book|last1=Niaz|first1=Ilhan|title=Old World Empires: Cultures of Power and Governance in Eurasia|date=2014|publisher=Routledge|isbn=978-1317913795|page=399|url=https://books.google.com/books?id=aU4sAwAAQBAJ&pg=PA399}}</ref> Pagsapit ng ika-17 siglo, ang Napoles ay naging pangalawang pinakamalaking lungsod sa Europa–pangalawa lamang sa Paris–at ang pinakamalaking lungsod ng Europeong Mediterano, na may humigit-kumulang na 250,000 mga naninirahan.<ref>Colin McEvedy (2010), ''The Penguin Atlas of Modern History (to 1815)''.</ref> Ang lungsod ay isang pangunahing sentro ng kultura sa panahong [[Estilong Baroko|Baroko]], na tahanan ng mga artistang tulad nina [[Caravaggio]], [[Salvator Rosa]], at [[Gian Lorenzo Bernini|Bernini]], mga pilosopo tulad nina [[Bernardino Telesio]], [[Giordano Bruno]], [[Tommaso Campanella]], at [[Giambattista Vico]], at mga manunulat tulad ni [[Giambattista Marino]]. Isang rebolusyon na pinangunahan ng lokal na mangingisdang si [[Masaniello]] ay nakakita ng paglikha ng isang maikling malayang [[Republikang Napolitano (1647)|Republikang Napolitano]] noong 1647, bagaman tumagal ito ng ilang buwan lamang bago muling iginiit ang pamamahala ng Espanya.<ref name="spanishnaples4"/> Noong 1656, isang pagsiklab ng [[Salot sa Napoles|bubonikang peste]] ang kumitil sa halos kalahati ng 300,000 residente ng Napoles.<ref>{{cite book|last1=Byrne|first1=Joseph P.|title=Encyclopedia of the Black Death|date=2012|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1598842548|url=https://books.google.com/books?id=AppsDAKOW3QC&pg=PA249|page=249}}</ref> Noong 1714, natapos ang pamamahala ng España sa Napoles bunga ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa España]]; pinamunuan ng [[Austria]]nong si [[Carlos VI, Banal na Emperador Romano|Carlos VI]] ang lungsod mula sa [[Viena]] sa pamamagitan ng kanyang mga biseroy.<ref>{{cite news|url=http://www.bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|publisher=Bartleby.com|title=Charles VI, Holy Roman emperor|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202110539/http://bartleby.com/65/ch/Charles6HRE.html|archive-date=2 Pebrero 2009}}</ref> Gayumpaman, sa paglipas ng [[Digmaan ng Pagkakasunod sa Polonya]], muling nakuha ng mga Español ang Sicilia at Napoles bilang bahagi ng isang [[personal na unyon]], na kung saan kinikilala ng [[Tratado ng Vienna (1738)|Tratado ng Viena]] noong 1738 ang dalawang polidad bilang malaya sa ilalim ng sangay ng cadet ng mga Español na [[Pamilya Borbon|Borbon]].<ref>{{cite news|url=http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|publisher=RealCasaDiBorbone.it|title=Charles of Bourbon – the restorer of the Kingdom of Naples|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090926150113/http://www.realcasadiborbone.it/uk/archiviostorico/cs_04.htm|archive-date=26 Setyembre 2009}}</ref> Sa panahon ni [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], ang mga epekto ng [[Himagsikang Pranses]] ay naramdaman sa Napoles: Si [[Horatio Nelson]], isang kaalyado ng mga Borbon, ay dumating pa rin sa lungsod noong 1798 upang magbabala laban sa mga republikanong Pransya. Napilitan si Fernando na umatras at tumakas sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]], kung saan siya ay protektado ng isang [[Maharlikang Hukbong-dagat|armadang Briton]].<ref name="parth22">{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html|archive-date=6 Marso 2001|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=The Parthenopean Republic|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010306191407/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/Parthenopean_Republic.html |date=6 Marso 2001 }}</ref> Gayumpaman, ang mas [[Uring panlipunan|mababang uri]] ng ''[[Lazzari|lazzaroni]]'' sa Napoles, bilang matinding mga [[Relihiyosong katapatang|relihiyoso]] at [[Monarkismo|monarkiko]], ay pinapaboran ang mga Borbon; sa sumunod na bakbakan, nilabanan nila ang Napolitanong maka-[[Italya|Republikanong]] aristokrasya, na naging sanhi ng isang digmaang sibil.{{fact}} [[Talaksan:Veduta_di_Santa_Lucia_(Largo_di_Palazzo)_e_San_Martino,_Napoli,1799.jpg|thumb|Pagsasalarawan ng Napoles sa panahon ng panandaliang [[Republikang Partenopea]]]] Sa paglaon, sinakop ng mga Republikano ang [[Castel Sant'Elmo]] at ipinahayag ang isang [[Republikang Partenopea]], na tiniyak ng [[Hukbong Pranses]].{{fact}} Ang isang [[kontrarebolusyonaryo]]ng hukbo ng relihiyon ng ''lazzari na'' kilala bilang ''[[Sanfedismo|sanfedisti]]'' sa ilalim ni Kardinal [[Fabrizio Ruffo]] ay itinatag; sila ay lubos na nagtagumpay, at ang Pranses ay pinilit na isuko ang mga kastilyong Napolitano, kasama ang kanilang hukbong-dagat na naglalayag pabalik sa [[Tolon]].{{fact}} Si Fernando IV ay naibalik bilang hari; subalit, makalipas ang pitong taon lamang ay sinakop [[Napoleon I ng Pransiya|Napoleon]] ang kaharian at inilagay ang mga haring [[Pamilya Bonaparte|Bonapartista]], kasama na ang kaniyang kapatid na si [[Joseph Bonaparte]] (ang hari ng Espanya).<ref name="bonap2">{{cite news|url=http://www.onwar.com/aced/data/November/neapolitan1815.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20010731220756/http://www.onwar.com/aced/data/november/neapolitan1815.htm|archive-date=31 Hulyo 2001|publisher=Onwar.com|title=Austria Naples – Neapolitan War 1815|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Sa tulong ng [[Imperyong Austriaco]] at mga kaalyado nito, ang mga Bonapartista ay natalo sa [[Digmaang Napolitano]], at muling nakuha ni Fernando IV ang trono at kaharian.{{fact}} ===== Malayang Dalawang Sicilia ===== {{Main||Kaharian ng Dalawang Sicilia}}Ang [[Kongreso ng Vienna]] noong 1815 ay saksi sa pagsasanib ng Napoles at Sicilia upang mabuo ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]],{{fact}} kasama ang Napoles bilang kabeserang lungsod. Noong 1839, ang Napoles ay naging unang lungsod sa tangway ng Italya na mayroong riles, sa pagtatayo ng [[linya ng riles ng Napoles–Portici]].<ref name="railway2">{{cite journal|first=Diana|last=Webb|title=La dolce vita? Italy by rail, 1839–1914|journal=[[History Today]]|date=6 Hunyo 1996|url=http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924041629/http://www.historytoday.com/diana-webb/la-dolce-vita-italy-rail-1839-1914|archive-date=24 Setyembre 2015}}</ref> === Pag-iisang Italyano hanggang sa kasalukuyan === [[Talaksan:Napoli_Castel_Nuovo_museo_civico_-_ingresso_di_Garibaldi_a_Napoli_-_Wenzel_bis.jpg|left|thumb|Ang pagpasok ni [[Giuseppe Garibaldi|Garibaldi]] sa Napoles noong Setyembre 7, 1860]] Matapos ang [[Ekspedisyon ng Isanglibo]] pinangunahan ni [[Giuseppe Garibaldi]], na nagtapos sa kontrobersiyal na [[Paglusob sa Gaeta (1860)|Paglusob sa Gaeta]], ang Napoles ay naging bahagi ng [[Kaharian ng Italya]] noong 1861 bilang bahagi ng [[Pag-iisa ng Italya|pag-iisang Italyano]], na tinapos ang panahon ng pamamahala ng Borbon. Ang ekonomiya ng lugar na dating kilala bilang Dalawang Sicilia ay bumulusok, na humantong sa isang walang-kapantay na [[Diasporang Italyano|alon ng pangingibang-bansa]],<ref name="modern2">{{cite news|url=http://www.oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|publisher=OAH.org|title=Italians around the World: Teaching Italian Migration from a Transnational Perspective|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101127225428/http://oah.org/pubs/magazine/migrations/townsend.html|archive-date=27 Nobyembre 2010}}</ref> may tinatayang 4 na milyong tao ang lumipat palabas ng Napoles sa pagitan ng 1876 at 1913.<ref>{{cite journal|first=Enrico|last=Moretti|title=Social Networks and Migrations: Italy 1876–1913|url=https://archive.org/details/sim_international-migration-review_fall-1999_33_3/page/640|journal=International Migration Review|volume=33|issue=3|pages=640–657|year=1999|jstor=2547529}}</ref> Sa apatnapung taon kasunod ng pagsasama, ang populasyon ng Napoles ay lumago ng 26% lamang, kumpara sa 63% para sa Turin at 103% para sa Milan; gayunpaman, noong 1884, ang Napoles pa rin ang pinakamalaking lungsod sa Italya na may 496,499 na naninirahan, o humigit-kumulang 64,000 bawat kilometro kuwadrado (higit sa dalawang beses sa densidad ng populasyon ng Paris).<ref name="snowden2">{{cite book|title=Naples in the Time of Cholera, 1884–1911|first=Frank M.|last=Snowden|publisher=Cambridge University Press|year=2002}}</ref>  Ang mga kondisyong pampublikong pangkalusugan sa ilang mga lugar sa lungsod ay malubha, na may labindalawang epidemya ng [[kolera]] at [[sakit tifoidea]] na sanhi ng pagkamatay ng halos 48,000 katao sa kalahating siglo 1834-1884, at isang mataas (para sa takdang panahon) na [[tantos ng kamatayan]] na 31.84 bawat libo kahit sa panahong walang epidemya noong 1878-1883.{{r|snowden}} Pagkatapos noong 1884, nabiktima ang Napoles sa isang pangunahing epidemya ng [[kolera]], na kalakhang ang sanhi ay ang hindi magandang impraestruktura ng [[alkantarilya]] ng lungsod. Bilang tugon sa mga problemang ito pinangunahan ng gobyerno mula pa noong 1852 ang isang radikal na pagbabago ng lungsod na tinawag na ''risanamento'' na may layuning mapabuti ang impraestruktura sa alkantarilya at palitan ang pinakamakalat na mga lugar na may malalaki at mahahanging daan dahil ito ay itinuturing na pangunahing sanhi ng insalubridad. Ang proyekto ay napatunayang mahirap upang magawa kapwa pampulitika at pang-ekonomiya dahil sa katiwalian tulad ng ipinakita sa [[Inbestigasyong Saredo]], haka-haka sa lupa, at napakahabang burokrasya, lahat ng ito ay humantong sa proyekto na tumagal nang ilang dekada nang may halo-halong resulta. Ang pinakapansin-pansing mga pagbabagong ginawa ay ang pagtatayo ng Via Caracciolo kapalit ng paseo kasama ang paseo, ang paglikha ng [[Galleria Umberto I]] at [[c:Category:Galleria Principe di Napoli (Naples)|Galleria Principe]] at ang pagtatayo ng Corso Umberto.<ref>{{cite web|url=http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|title=Archived copy|access-date=9 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305135057/http://www.fedoa.unina.it/9963/1/decrescenzo_daniela_26.pdf|archive-date=5 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125045426/http://eddyburg.it/article/articleview/7035/0/242|url-status=dead|archive-date=25 Enero 2012|title=Eddyburg.it - Bisogna Sventrare Napoli!|date=25 Enero 2012}}</ref> [[Talaksan:Napoli_4.8.1943,_bombardamento_aereo_statunitense.jpg|thumb|Pambobomba ng mga [[Mga Alyado ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Alyado]] sa Napoles, 1943]] Ang Napoles ang [[Pagbobomba ng Napoles sa Ikalawang Digmaang Pandaigdig|pinakabinombang]] lungsod ng Italya noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]].<ref name="wii2"/> Bagaman ang mga Napolitano ay hindi naghimagsik sa ilalim ng [[Pasismong Italyano]], ang Napoles ang unang lungsod ng Italya na [[Apat na araw ng Napoles|nag-aklas]] laban sa [[okupasyong militar]] ng [[Alemanyang Nazi|Alemanya]]; ang lungsod ay ganap na napalaya noong Oktubre 1, 1943, nang ang puwersang Briton at Amerikano ay pumasok sa lungsod.<ref>{{cite book|last=Hughes|first=David|title=British Armoured and Cavalry Divisions|date=1999|publisher=Nafziger|pages=39–40}}</ref> [[Panununog ng libro|Sinunog]] ng mga umaalis na Aleman ang silid-aklatan ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II|unibersidad]], pati na rin ang Samahang Maharlikang Italyano. Sinira din nila ang mga sinupan ng lungsod. Ang mga de-oras na bomba ng oras na nakatanim sa buong lungsod ay patuloy na sumabog hanggang Nobyembre.<ref>{{cite book|last1=Atkinson|first1=Rick|title=The Day of Battle|url=https://archive.org/details/dayofbattlewarin00atki|url-access=registration|date=2 Oktubre 2007|publisher=Henry Holt and Co.|location=4889}}</ref> Ang simbolo ng muling pagsilang ng Napoles ay ang muling pagtatayo ng simbahan ng [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], na nawasak sa isang pagsalakay sa pambobomba ng [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]].<ref name="wii2" /> Ang espesyal na pagpopondo mula sa [[Cassa per il Mezzogiorno|Pondo para sa Timog]] ng gobyerno ng Italya ay ibinigay mula 1950 hanggang 1984, na tumutulong sa ekonomiyang Napolitano na bahagyang mapabuti, na may mga palatandaan ng lungsod tulad ng [[Piazza del Plebiscito]] na binago.<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|format=PDF|publisher=Frontier Center for Public Policy|title=North and South: The Tragedy of Equalization in Italy|date=7 Oktubre 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> Gayunpaman, patuloy na nakakaapekto sa Napoles ang mataas na kawalan ng trabaho. Inugnay ng Italyanong media ang mga [[Isyu sa pamamahala ng basura ng Napoles|isyu hinggil sa pamamahala sa basura]] ng nakaraan sa aktibidad ng ugnayan ng [[Organisadong krimen|organisasyong krimen]] ng [[Camorra]].<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|publisher=BBC|title=Naples at the mercy of the mob|date=7 Oktubre 2007|first=Christian|last=Fraser|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614224730/http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/6727215.stm|archive-date=14 Hunyo 2007}}</ref> Dahil sa pangyayaring ito, laganap din ang kontaminasyon sa kapaligiran at tumaas na mga panganib sa kalusugan.<ref name="cdm2">{{cite web|url=http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|title=Consiglio dei Ministri n. 76/09|editor=Sito della Presidenza del Consiglio dei Ministri|access-date=19 Agosto 2019|archive-date=10 Hulyo 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180710164548/http://www.protezionecivile.gov.it/resources/cms/documents/legge_195_Rifiuti_Campania.pdf |date=10 Hulyo 2018 }}</ref> Noong 2007, ang pamahalaan ni [[Silvio Berlusconi]] ay nagsagawa ng matataas na pagpupulong sa Napoles upang ipakita ang kanilang hangarin na malutas ang mga problemang ito.<ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|archive-url=https://archive.today/20120724102030/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601085&sid=acV5uzL85glM&refer=europe|url-status=dead|archive-date=24 Hulyo 2012|publisher=Bloomberg L.P.|title=Berlusconi Takes Cabinet to Naples, Plans Tax Cuts, Crime Bill|date=7 Oktubre 2007}}</ref> Gayumpaman, ang [[paghihirap sa huling bahagi ng 2000]] ay nagkaroon ng matinding epekto sa lungsod, na pinatindi ang mga problema sa pamamahala ng basura at kawalan ng trabaho.<ref>[https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story "Naples, city of the hard luck story"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170407205949/https://www.theguardian.com/world/blog/2011/oct/16/naples-city-hard-luck-story|date=7 Abril 2017}}.</ref> Pagsapit ng Agosto 2011, ang bilang ng mga walang trabaho sa lugar ng Napoles ay umakyat sa 250,000, na nagbunsod ng mga protestang bayan laban sa sitwasyong pang-ekonomiya.<ref>[https://web.archive.org/web/20111120183828/http://www.demotix.com/news/776853/unemployment-spurns-protests-across-naples "Unemployment spawns protests across Naples"].</ref> Noong Hunyo 2012, ang mga paratang ng blackmail, pangingikil, at ipinagbabawal na pagbibigay ng kontrata ay lumitaw na may kaugnayan sa mga isyu sa pamamahala ng basura ng lungsod.<ref name="OneJun2">[http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660 "Cricca veneta sui rifiuti di Napoli: arrestati i fratelli Gavioli" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622184314/http://mattinopadova.gelocal.it/cronaca/2012/06/20/news/cricca-veneta-sui-rifiuti-di-napoli-arrestati-i-fratelli-gavioli-1.5291660|date=22 Hunyo 2012}}.</ref><ref name="OneJul2">[http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html "Gestione rifiuti a Napoli, undici arresti tra Venezia e Treviso" (in Italian)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140125122147/http://www.sivempveneto.it/vedi-tutte/7429-gestione-dei-rifiuti-a-napoli-undici-arresti-tra-venezia-e-treviso.html|date=25 Enero 2014}}.</ref> Itinanghal sa Napoles ang ika-6 na [[World Urban Forum]] noong Setyembre 2012<ref>[https://web.archive.org/web/20120619131048/http://www.unhabitat.org/content.asp?cid=9740&catid=672&typeid=6&subMenuId=0 UN Habitat].</ref> at ang ika-63 [[International Astronautical Congress]] noong Oktubre 2012.<ref>{{cite web|last=Proietti|first=Manuela|url=http://www.diregiovani.it/gw/producer/dettaglio.aspx?id_doc=31468|title=Expo 2012, Napoli capitale dello spazio&#124; Iniziative &#124; DIREGIOVANI|publisher=Diregiovani.it|access-date=25 Enero 2010}}{{Dead link|date=Enero 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Noong 2013, ito ang nagtanghal ng [[Pangkalahatang Forum ng Mga Kulturang|Universal Forum of Cultures]] at nagtanghal para sa [[2019 Universiade ng Tag-init|2019 Summer Universiade]]. == Arkitektura == {{Infobox UNESCO World Heritage Site|WHS=Makasaysayang Sentro ng Napoles|Image=Napoli - piazza San Domenico Maggiore e guglia.jpg|Criteria=Kultural: ii, iv|ID=726|Year=1995|Area=1,021 ektarya|Buffer_zone=1,350 ektarya}} {{See also|:Kategorya:Mga gusali at estruktura sa Napoles|l1=Mga gusali at estruktura sa Napoles}} === Pandaigdigang Pamanang Pook ng Napoles === [[Talaksan:Napoli_-_Palazzo_Reale19.jpg|thumb|[[Maharlikang Palasyo ng Napoles]]]] Nag-iwan ang kasaysayan ng 2,800-taong Napoles ng isang kayamanan ng mga makasaysayang gusali at monumento, mula sa mga kastilyong medyebal hanggang sa mga klasikal na guho, at isang malawak na hanay ng mga kalapit na makabuluhang makasaysayan at kultural na pook, kabilang ang [[Maharlikang Palasyo ng Caserta|Palasyo ng Caserta]] at ang Romanong guho ng [[Pompeya]] at [[Herculano]]. Ang pinakatanyag na anyo ng arkitektura na nakikita sa kasalukuyang Napoles ay ang mga estilong [[Arkitekturang medyebal|Medyebal]], [[Arkitekturang Renasimyento|Renasimyento]], at [[Arkitekturang Baroko|Baroko]].<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|publisher=INaples.it|title=Historical centre|date=7 Oktubre 2007|access-date=22 Enero 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm|archive-date=10 Mayo 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120510113517/http://www.inaples.it/eng/pianta_stratificata.htm |date=10 Mayo 2012 }}</ref> Ang Napoles ay mayroong kabuuang 448 makasaysayang simbahan (1000 sa kabuuan<ref>[http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html Ilgiornaledellarte.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130815042531/http://www.ilgiornaledellarte.com/articoli/2012/7/114021.html|date=15 Agosto 2013}}</ref>), at itinuturing isa sa mga pinaka-Katolikong lungsod sa mundo sa bilang ng mga lugar ng pagsamba.<ref name="churches3">{{cite news|url=http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|publisher=Red Travel|title=Naples|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm|archive-date=3 Marso 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303111036/http://www.red-travel.com/uk/ferrari-tour-italy/places/naples-english-guided-visit.htm |date=3 Marso 2012 }}</ref> Noong 1995, ang makasaysayang sentro ng Napoles ay itinala ng [[UNESCO]] bilang isang [[Pandaigdigang Pamanang Pook]], isang programa ng mga Nagkakaisang Bansa na naglalayong itala at panatilihin ang mga pook na may pangkulturang o natural na halaga bilang [[pangkalahatang pamana ng sangkatauhan]].{{quote|Ang Napoles ay isa sa pinakasinaunang lungsod sa Europa, na ang napapanahon hubog ng lunsod ay pinapanatili ang mga elemento ng mahaba at makulay na kasaysayan nito. Ang hugis-parihaba na kaayusang grid ng sinaunang Griyegong pundasyon ng Neapolis ay nakikita pa rin at nagpatuloy na ibigay ang pangunahing hugis para sa kasalukuyang-araw na latag ng lunsod ng Makasaysayang Sentro ng Napoles, isa sa pinakamahalagang pantalang lungsod sa Mediteraneo. Mula sa Gitnang Kapanahunan hanggang sa ika-18 siglo, ang Napoles ay isang sentro sa larangan ng sining at arkitektura, na ipinahayag sa mga sinaunang [[portipikasyon|kuta]] nito, ang mga maharlikang estruktura tulad ng Maharlikang Palasyo ng 1600, at ang mga palasyo at simbahang itinaguyod ng mga maharlikang pamilya.|Salik ng [[UNESCO]]|}} === Mga piazza, palasyo, at kastilyo === [[Talaksan:CastelOvo.jpg|left|thumb|Ang [[Castel dell'Ovo|Kastilyong Itlog]]]] Ang pangunahing plaza ng lungsod o ''[[Plaza|piazza]]'' ng lungsod ay ang [[Piazza del Plebiscito]]. Ang pagtatayo nito ay sinimulan ng haring Bonapartistang si [[Joachim Murat]] at tinapos ng haring ng Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Ang piazza ay may hangganan sa silangan ng [[Maharlikang Palasyo ng Napoles|Maharlikang Palasyo]] at sa kanluran ng simbahan ng [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]], na may mga columnata na umaabot sa magkabilang panig. Malapit ang [[Teatro di San Carlo]], na pinakalumang [[bahay opera]] sa Italya. Direkta sa tapat ng San Carlo ang [[Galleria Umberto I|Galleria Umberto]], isang sentrong pampamilihan at luklukang panlipunan. Ang Napoles ay kilalang kilala sa mga makasaysayang kastilyo nito: Ang pinakasinauna ay ang [[Castel dell'Ovo]] ("Egg Castle"), na itinayo sa maliit na maliit na [[munting pulo]] ng Megarides, kung saan itinatag ng mga orihinal na kolonyalistang [[Cumae|Cumas]] ang lungsod. Sa mga panahong Romano ang maliit na pulo ay naging bahagi ng villa ni [[Luculo]] at kalaunan ito ang lugar kung saan ang huling emperador ng kanluranin na si [[Romulo Augustulo]], ay ipinatapon.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|title=Cultura - Il castel dell'ovo|access-date=9 Agosto 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130814033557/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1433|archive-date=14 Agosto 2013}}</ref> Ito rin ang naging kulungan para kay [[Constanza, Reyna ng Sicilia|Emperatris Constanza]] sa pagitan ng 1191 at 1192 matapos na siya ay mabihag ng mga taga-Siciliano, at nina [[Conradin]] at [[Juana I ng Napoles]] bago ang kanilang pagbitay. Ang [[Castel Nuovo]], na kilala rin bilang ''Maschio [[Capeto na Pamilyang Anjou|Angioino]]'', ay isa sa pinakamahalagang tanawin ng lungsod; ito ay itinayo noong panahon ni [[Carlos I ng Napoles|Carlos I]], ang unang [[Talaan ng mga monarko ng Napoles|hari ng Napoles]]. Saksi ang Castel Nuovo sa maraming kapansin-pansin na pangyayari sa kasaysayan: halimbawa, noong 1294, nagbitiw si [[Papa Celestino V]] bilang papa sa isang bulwagan ng kastilyo, at kasunod nito si [[Papa Bonifacio VIII]] inihalal bilang papa ng [[Collegium (sinaunang Roma)|collegium]] ng mga kardinal, bago lumipat sa Roma.<ref>{{cite web|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|title=Cultura - Patrimonio Artistico e Museale - Castel Nuovo|access-date=9 Abril 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112011805/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/1372|archive-date=12 Enero 2012}}</ref> Ang [[Castel Capuano]] ay itinayo noong ika-12 siglo ni [[Guillermo I ng Sicilia|Guillermo I]], ang anak ni [[Roger II ng Sicilia]], ang unang monarko ng [[Kaharian ng Napoles]]. Ito ay pinalawak ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] at naging isa sa kanyang mga maharlikang palasyo. Kasabay ng kasaysayan nito, ang kastilyo ay ang tirahan ng maraming hari at reyna. Noong ika-16 na siglo ito ay naging Bulwakan ng Katarungan.<ref>{{cite web|url=http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|title=Fondazione Castel Capuano|access-date=10 Hulyo 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195335/http://www.fondazionecastelcapuano.it/storia.aspx|archive-date=10 Hulyo 2018}}</ref> Ang isa pang kastilyong Napolitano ay ang [[Castel Sant'Elmo]], na nakumpleto noong 1329 at itinayo sa hugis ng isang [[bituin]]. Ang estratehikong posisyon nito na tumatanaw sa buong lungsod ay naging dahilan upang punteryahin ito ng iba't ibang mananakop. Noong pag-aalsa ni [[Masaniello]] noong 1647, ang mga Espanyol ay sumilong sa Sant'Elmo upang makatakasan ang mga rebolusyonaryo.<ref>Giuseppe Grispello, Il mistero di Castel Sant'Elmo, Napoli, Guida, 1999, {{ISBN|88-7188-322-5}}.</ref> Ang [[Kastilyo Carmine]], na itinayo noong 1392 at lubos na binago noong ika-16 na siglo ng mga Español, ay giniba noong 1906 upang magkaroon ng puwang sa Via Marina, bagaman ang dalawa sa mga tore ng kastilyo ay mananatili bilang isang bantayog. Ang Moog Vigliena, na itinayo noong 1702, ay nawasak noong 1799 sa panahon ng digmaang royalista laban sa Republikang Partenopea, at ngayon ay inabandona at mga labi na lamang.<ref>Ruggiero Gennaro, I castelli di Napoli, Napoli, Newton & Compton, 1995, {{ISBN|88-7983-760-5}}.</ref> === Mga simbahan at iba pang mga estrukturang panrelihiyon === {{See also|Talaan ng mga simbahan sa Napoles|Mga espira ng Napoles|Sementeryong Fontanelle}} [[Talaksan:Facciata_Duomo_di_Napoli_-_BW_2013-05-16.jpg|thumb|[[Katedral ng Napoles]]|224x224px]] [[Talaksan:VedutaCertosa.jpg|thumb|Mga nakabiting hardin ng [[Certosa di San Martino]]]] [[Talaksan:Napoli_MonumentoGirolamini_Chiesa_20150115_(53).jpg|thumb|Loob ng [[Girolamini, Napoles|Simbahan ng Girolamini]]]] [[Talaksan:Chiesa_del_Gesu_Nuovo.jpg|thumb|[[Gesù Nuovo|Simbahan ng Gesù Nuovo]]]] Ang Napoles ay ang luklukan ng [[Katoliko Romanong Arkidiyosesis ng Napoles|Arkidiyoesis ng Napoles]], at ang [[Simbahang Katolikong Romano|Katolisismo]] ay lubos na mahalaga sa populasyon{{Fact|date=Nobyembre 2019}}; mayroong daan-daang mga [[Mga simbahan sa Napoles|simbahan]] sa lungsod.<ref name="churches3"/> Ang [[Katedral ng Napoles]] ang pangunahing lugar ng pagsamba sa lungsod; bawat taon sa Setyembre 19, nagtatanghal ito ng matagal nang Himala ni [[Jenaro ng Napoles|San Jenaro]], ang [[Santong patron|patron]] ng lungsod.{{fact}} Sa panahon ng himala, kung saan libo-libong mga Napolitano ang dumadako upang saksihan, ang tuyong dugo ni Jenaro ay sinasabing magiging likido kapag inilapit sa mga banal na [[relikya]] na sinasabing kabilang sa kaniyang katawan.<ref name="gennaro2">{{cite news|url=http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|publisher=SplendorofTruth.com|title=Saint Gennaro|date=24 Marso 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/|archive-date=2 Abril 2015|access-date=24 Marso 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402220116/http://www.splendoroftruth.com/curtjester/2007/09/saint-gennaro/ |date=2 Abril 2015 }}</ref> Nasa ibaba ang isang piling listahan ng mga pangunahing simbahan, kapilya, at complex ng monasteryo ng Napoles:{{div col|colwidth=30em|rules=yes}} * [[Certosa di San Martino]] * [[Katedral ng Napoles]] * [[San Francesco di Paola, Napoles|San Francesco di Paola]] * [[Gesù Nuovo]] * [[Girolamini, Napoles|Girolamini]] * [[San Domenico Maggiore]] * [[Santa Chiara (Napoles)|Santa Chiara]] * [[San Paolo Maggiore]] * [[Santa Maria della Sanità, Napoles]] * [[Santa Maria del Carmine (Napoles)|Santa Maria del Carmine]] * [[Sant'Agostino alla Zecca]] * [[Madre del Buon Consiglio]] * [[Santa Donna Regina Nuova|Santa Maria Donna Regina Nuova]] * [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] * [[Santa Maria Donna Regina Vecchia]] * [[Santa Caterina a Formiello]] * [[Santissima Annunziata Maggiore, Napoles|Santissima Annunziata Maggiore]] * [[San Gregorio Armeno]] * [[San Giovanni a Carbonara]] * [[Santa Maria La Nova]] * [[Sant'Anna dei Lombardi]] * [[Sant'Eligio Maggiore]] * [[Santa Restituta]] * [[Cappella Sansevero|Kapilya Sansevero]] * [[San Pietro a Maiella]] * [[San Gennaro extra Moenia]] * [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] * [[Pio Monte della Misericordia]] * [[Santa Maria di Montesanto, Napoles|Santa Maria di Montesanto]] * [[Chiesa di Sant'Antonio Abate|Sant'Antonio Abate]] * [[Santa Caterina a Chiaia]] * [[San Pietro Martire (Napoles)|San Pietro Martire]] * [[Ermita ng Camaldoli (Napoles)|Ermita ng Camaldoli]] * [[Palasyo ng Arsobispo (Napoles)|Palasyo ng Arsobispo]] {{div col end}} === Iba pang tampok === [[Talaksan:Interior_of_Galleria_Umberto_I._Naples,_Campania,_Italy,_South_Europe.jpg|alt=|left|thumb|Sa loob ng [[Galleria Umberto I]]]] Bukod sa Piazza del Plebiscito, ang Napoles ay may dalawa pang pangunahing pampublikong plaza: ang [[Piazza Dante (Napoles)|Piazza Dante]] at ang [[Piazza dei Martiri]]. Ang huli ay orihinal lamang na pang-alaala sa mga relihiyosong [[martir]], ngunit noong 1866, pagkatapos ng [[pag-iisa ng Italya]], idinagdag ang apat na leon, na kumakatawan sa apat na mga paghihimagsik laban sa Borbon.<ref>{{cite news|url=http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|publisher=INaples.it|title=Piazza Dei Martiri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65|archive-date=22 Hulyo 2011|access-date=1 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722035628/http://www.inaples.it/ita/dettaglio.asp?idp=92&cod=65 |date=22 Hulyo 2011 }}</ref> Ang [[San Gennaro dei Poveri]] ay isang Renasimyentong ospital para sa mga mahihirap, na itinayo ng mga Espanyol noong 1667. Ito ang nangunguna sa isang mas ambisyosong proyekto, ang [[Ospedale L'Albergo Reale dei Poveri, Napoles|Ospisyong Borbon para sa Mahihirap]] sinimulan ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III]]. Ito ay para sa mga dukha at may sakit ng lungsod; nagbigay din ito ng pamayanang may sariling kakayahan kung saan ang mga mahihirap ay maninirahan at makakapagtrabaho. Bagaman isang kilalang pook, hindi na ito isang gumaganang ospital.<ref>{{cite book|last=Ceva Grimaldi|first=Francesco|author-link=Francesco Ceva Grimaldi (historian)|title=Della città di Napoli dal tempo della sua fondazione sino al presente|publisher=Stamperia e calcografia|year=1857|url=https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog|page=[https://archive.org/details/dellacittdinapo01grimgoog/page/n530 521]|quote=Albergo Reale dei Poveri napoli.|access-date=14 Pebrero 2013}}</ref> ==== Subteraneo ng Napoles ==== [[Talaksan:Galleria_borbonica_-_War_refuge_(Naples).jpg|thumb|[[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Subteraneo ng Napoles]]]] {{Main|Ilalim ng Napoles|Mga Catacumba ni San Jenaro|Mga Catacumba ni San Gaudioso|San Pietro ad Aram}}Nasa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|ilalim ng Napoles]] matatagpuan ang isang serye ng mga yungib at estruktura na nilikha ng mga siglo ng pagmimina, at ang lungsod ay nakasalalay sa ibabaw ng isang pangunahing sonang [[Gradyenteng heotermiko|heotermiko]]. Mayroon ding mga sinaunang [[Mundong Grecorromano|Grecorromanong]] imbakan na hinukay mula sa malambot na [[Toba|bato ng toba]] kung saan, at mula saan, karamihan sa lungsod ay itinayo. Humigit-kumulang {{Convert|1|km}} ng maraming kilometro ng mga lagusan sa ilalim ng lungsod ang maaaring bisitahin mula sa [[Sonang heotermiko sa ilalim ng lupa ng Napoles|Napoli Sotteranea]], na matatagpuan sa makasaysayang sentro ng lungsod sa [[Via dei Tribunali, Napoles|Via dei Tribunali]]. Ang sistemang ito ng mga lagusan at sisterna ay matatagpuan sa ilalim ng halos lahat ng lungsod at matatagpuan humigit-kumulang na {{Convert|30|m|ft}} ibaba antas ng lupa. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang mga lagusang ito ay ginamit bilang mga [[kanlungan mula sa pagsalakay mula sa himpapawid]], at may mga inskripsiyon sa dingding na naglalarawan ng pagdurusa na tiniis ng mga bakwit noong panahong iyon. Mayroong malalaking mga [[Mga Catacumba ni San Jenaro|catacumba]] sa loob at paligid ng lungsod, at iba pang mga palatandaan tulad ng [[Piscina Mirabilis]], ang pangunahing sisterna na naglilingkod sa [[Golpo ng Napoles]] noong panahong Romano. Naroroon din ang maraming arkeolohikong paghuhukay; naibunyag sa [[San Lorenzo Maggiore, Napoles|San Lorenzo Maggiore]] ang [[macellum ng Napoles]], at sa [[Santa Chiara, Napoles|Santa Chiara]], ang pinakamalaking termal complex ng lungsod noong panahong Romano. ==== Mga liwasan, hardin, villa, balong, at hagdanan ==== [[Talaksan:FantanaSantaLucia2.jpg|thumb|[[Villa Comunale]]]] Sa iba't ibang [[Liwasan|pampublikong liwasan]] sa Napoles, ang pinakatanyag ay ang [[Villa Comunale]], na itinayo ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]] noong dekada 1780;<ref>{{cite news|url=http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm|archive-date=29 Agosto 2003|publisher=Faculty.ed.umuc.edu|title=Villa Comunale|date=8 Enero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030829022247/http://faculty.ed.umuc.edu/~jmatthew/naples/blog19.htm |date=29 Agosto 2003 }}</ref> ang liwasan ay orihinal na isang "Maharlikang Hardin", na nakalaan para sa mga miyembro ng maharlikang pamilya, ngunit bukas sa publiko sa mga espesyal na oisyal na pista. Ang Bosco di Capodimonte, ang pinakamalawak na berdeng espasyo sa lungsod, ay nagsilbi bilang isang pangalagaan ng pangangaso ng hari. Sa loob ng Liwasan mayroong karagdagang 16 na makasaysayang gusali kabilang ang mga tirahan, mga tuluyan, simbahan, pati na rin ang mga balong, estatwa, huerto, at kakahuyan.<ref>{{Cite web|url=http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|title=Information en|access-date=2021-09-19|archive-date=2021-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605153709/http://www.museocapodimonte.beniculturali.it/information-en/|url-status=dead}}</ref> Ang isa pang mahalagang liwasan ay ang [[Parco Virgiliano]], may tanaw patungo sa maliit na maliit na bulkanikong pulo ng [[Nisida]]; lampas sa Nisida matatagpuan ang [[Procida]] at [[Ischia]].<ref name="parkvirg2">{{cite news|url=http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|publisher=SkyTeam.com|title=Parco Virgiliano|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829|archive-date=3 Oktubre 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003085052/http://events.skyteam.com/sisp/index.htm?fx=event&event_id=32829 |date=3 Oktubre 2011 }}</ref> Ang [[Parco Virgiliano (Mergellina)|Parco Virgiliano]] ay ipinangalan kay [[Virgilio]], ang klasikal na makatang Romano at manunulat ng Latin na itinuturing na [[Libingan ni Virgilio|inilibing]] sa malapit.{{fact}} Ang Napoles ay kilala sa maraming mga mararangyang [[villa]], balong, at hagdanan, tulad ng [[Arkitekturang Neoklasiko|Neoklasikong]] [[Villa Floridiana]], ang [[Balong ni Neptuno, Napoles|Balong ni Neptuno]], at ang mga [[hagdanang Pedamentina]]. == Heograpiya == [[Talaksan:Naples from the Castello Sant Elmo with Abbazia San Martino.jpg|thumb|Ang [[Golpo ng Napoles]]]] Ang lungsod ay matatagpuan sa [[Golpo ng Napoles]], sa kanlurang baybayin ng [[katimugang Italya]]; tumataas ito mula sa antas ng dagat hanggang sa taas na {{Convert|450|m|ft}}. Ang maliliit na ilog na dating tumawid sa gitna ng lungsod mula noon ay natakpan ng konstruksiyon. Nasa pagitan ito ng dalawang kilalang [[Bulkan|mabulkang]] rehiyon, ang [[Vesubio|Bundok Vesubio]] at ang [[Campi Flegrei]] (mga Campo Flegreo). Ang mga pulo ng [[Procida]], [[Capri]], at [[Ischia]] ay maaaring maabot lahat mula sa Napoles ng mga [[hidroala]] at lantsa. Ang mga baybaying [[Sorrento]] at ang [[Baybaying Amalfitana|Amalfitana]] ay matatagpuan sa timog ng lungsod, habang ang mga Romanong guho ng [[Pompeya]], [[Herculano]], [[Oplontis]], at [[Estabia]], na nawasak buhat ng pagsabog ng Vesubio noong 79 AD, ay makikita rin malapit. Ang mga pantalang bayan ng [[Pozzuoli]] at [[Baiae|Baia]], na bahagi ng Romanong pasilidad panghukbong-dagat ng [[Portus Julius]], ay nasa kanluran ng lungsod. === Mga kuwarto ng Napoles === [[Talaksan:Palazzo Donn'Anna e Bagno Elena (2007).jpg|thumb|Ang [[Villa Donn'Anna|Palazzo Donn'Anna]] at dalampasigang Bagno Donn'Anna sa [[Posillipo]]]] {{Main|Mga kuwarto ng Napoles}}Ang tatlumpung kuwarto (''[[Quartiere|quartieri]]'') ng Napoles ay nakalista sa ibaba. Para sa mga layuning pang-administratibo, ang tatlumpung kapitbahayan na ito ay pinagsasama-sama sa sampung lupon ng pamayanan ng pamahalaan.<ref>{{cite news|url=http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|publisher=Palapa.it|title=Quartieri|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904060527/http://www.palapa.it/palapadnn/Quartieri/tabid/52/Default.aspx|archive-date=4 Setyembre 2015|access-date=19 Pebrero 2008}}</ref> {| | valign="top" |1. [[Pianura]] 2. [[Bagnoli]] 3. [[Posillipo]] 4. [[Fuorigrotta]] 5. [[Soccavo]] 6. [[Chiaiano]] 7. [[Arenella]] 8. [[Vomero]] 9. [[Chiaia]] 10. [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] | width="30" | | valign="top" |11. [[Montecalvario]] 12. [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] 13. [[Avvocata]] 14. [[Porto (Napoles)|Porto]] 15. [[Pendino]] 16. [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]] 17. [[Mercato (Napoles)|Mercato]] 18. [[Vicaria]] 19. [[Stella (Napoles)|Stella]] 20. [[San Carlo all'Arena]] | width="30" | | valign="top" |21. [[Piscinola-Marianella]] 22. [[Scampìa]] 23. [[Miano]] 24. [[Secondigliano]] 25. [[San Pietro a Patierno|S.Pietro a Patierno]] 26. [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]] 27. [[Zona Industriale]] 28. [[San Giovanni a Teduccio]] 29. [[Barra (Napoles)|Barra]] 30. [[Ponticelli]] |} == Edukasyon == [[Talaksan:UniversitàNapoli.jpg|left|thumb|Pangunahing gusali ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]]]] Ang Napoles ay kilala para sa maraming mas mataas na institusyon sa edukasyon at mga sentro ng pagsasaliksik. Nagtatanghal ang Napoles ng itinuturing na pinakalumang unibersidad ng estado sa buong mundo, sa anyo ng [[Unibersidad ng Napoles Federico II]], na itinatag ni [[Federico II, Banal na Emperador ng Roma|Federico II]] noong 1224. Ang unibersidad ay kabilang sa pinakatanyag sa Italya, na may halos 100,000 mag-aaral at higit sa 3,000 mga propesor noong 2007.<ref>{{cite news|url=http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|publisher=UNINA.it|title=University of Naples 'Federico II'|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20|archive-date=29 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080229100244/http://www.international.unina.it/contenuto.php?id_group=6&id_pag=20 |date=29 Pebrero 2008 }}</ref> Naglalaman din ito ng [[Harding Botaniko ng Napoles]], na binuksan noong 1807 ni [[Joseph Bonaparte]], gamit ang mga plano na inilabas sa ilalim ng haring Borbon na si [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]]. Nagtatampok ang 15 hectares ng hardin sa mahigit-kumulang 25,000 sample ng halaman, na kumakatawan sa higit sa 10,000 espesye ng halaman.<ref>{{cite news|url=http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|publisher=OrtoBotanico.UNINA.it|title=Orto Botanico di Napoli|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm|archive-date=12 Pebrero 2008|access-date=13 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212125906/http://www.ortobotanico.unina.it/VerInglese/pstoria/StoriaE.htm |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Naoples ay pinaglilingkuran din ng "[[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Pangalawang Pamantasan]]" (ngayon ay pinangalanang [[Università degli Studi della Campania Luigi Vanvitelli|Unibersidad ng Campania Luigi Vanvitelli]]), isang modernong unibersidad na binuksan noong 1989, at kung saan ay may matibay na ugnayan sa kalapit na [[Caserta|lalawigan ng Caserta]].<ref>{{cite news|url=http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|publisher=NapoliAffari.com|title=Scuola: Le Università|date=7 Oktubre 2007|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255|archive-date=19 Hulyo 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140719030942/http://www.napoliaffari.com/napoliaffari/index.php?option=com_content&task=view&id=72&Itemid=255 |date=19 Hulyo 2014 }}</ref> Ang isa pang kilalang sentro ng edukasyon ay ang [[Silanganang Pamantasan ng Napoles|Istituto Universitario Orientale]], na dalubhasa sa [[Mundong silanganin|kultura ng Silangan]], at itinatag ng [[Kapisanan ni Hesus|misyonerong Heswitang]] si Matteo Ripa noong 1732, matapos siyang bumalik mula sa korte ng [[Kangxi Emperor|Kangxi]], ang [[Emperador ng Tsina|Emperador]] ng [[Mga Manchu|Manchu]] na [[Dinastiyang Qing]] ng [[Tsina]].<ref>{{cite book|last=Ripa|first=Matteo|title=Memoirs of Father Ripa: During Thirteen Years Residence at the Court of Peking in the Service of the Emperor of China|publisher=New York Public Library|url=https://books.google.com/books?id=ex8LAAAAYAAJ&q=Memoirs+of+Father+Ripa|year=1849}}</ref> == Politika == [[Talaksan:Pal_Giacom.jpg|thumb|[[Palazzo San Giacomo, Napoles|Palazzo San Giacomo]], ang munisipyo]] {{Main|Politika ng Campania|Talaan ng mga alkalde ng Napoles|Halalan sa Napoles}} === Pamamahala === Ang bawat isa sa 7,904 [[komuna]] sa Italya ay lokal na kinakatawan ng isang [[Sangguniang Panlungsod|sangguniang panlungsod]] pinamumunuan ng isang nahalal na alkalde, na kilala bilang isang ''sindaco'' at impormal na tinawag na unang mamamayan (''primo cittadino''). Ang sistemang ito, o isa na kapareho nito, ay nakatalaga na mula nang salakayin ang Italya ng mga [[Napoleon I ng Pransiya|puwersang Napoleon]] noong 1808. Nang maibalik ang [[Kaharian ng Dalawang Sicilia]], ang sistema ay napanatili na may mga kasapi ng mga maharlika na pumupuno sa mga gampaning alkalde. Sa pagtatapos ng ika-19 na siglo, ang mga [[Partidong politiko|partido politikal]] ay nagsimulang umusbong; sa [[Italyanong pasismo|panahong pasista]], ang bawat komite ay kinatawan ng isang ''podestà''. Mula noong [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], ang tanawin ng politika ng Napoles ay hindi alinman sa malakas na naging [[Makakanang politika|makakanan]] o [[Makakaliwang politika|makakaliwa]] – kapuwa mga [[Kristiyanong demokrasya|Kristiyanong demokrata]] at [[Demokratikong sosyalismo|demokratikong sosyalista]] ang namamahala sa lungsod sa iba't ibang panahon, na may halos pantay na dalas. Sa kasalukuyan, ang alkalde ng Napoles ay si [[Gaetano Manfredi]]. === Mga pagkakahating pang-administratibo === {| |[[Unang munisipalidad ng Napoles|Unang munisipalidad]] | - [[Chiaia]], [[Posillipo]], [[San Ferdinando (Napoles)|San Ferdinando]] |- |[[Ikalawang munisipalidad ng Napoles|Ikalawang munisipalidad]] | - [[Avvocata]], [[Mercato (Napoles)|Mercato]], [[Montecalvario]], [[Pendino]], [[Porto (Napoles)|Porto]], [[San Giuseppe (Napoles)|San Giuseppe]] |- |[[Ikatlong munisipalidad ng Napoles|Ikatlong munisipalidad]] | - [[San Carlo all'Arena]], [[Stella (Napoles)|Stella]] |- |[[Ikaapat na munisipalidad ng Napoles|Ikaapat na munisipalidad]] | - [[Poggioreale (Napoles)|Poggioreale]], [[San Lorenzo (Napoles)|San Lorenzo]], [[Vicaria]], [[Zona Industriale]] |- |[[Ikalimang munisipalidad ng Napoles|Ikalimang munisipalidad]] | - [[Arenella]], [[Vomero]] |- |[[Ikaanim na munisipalidad ng Napoles|Ikaanim na munisipalidad]] | - [[Barra (Napoles)|Barra]], [[Ponticelli]], [[San Giovanni a Teduccio]] |- |[[Ikapitong munisipalidad ng Napoles|Ikapitong munisipalidad]] | - [[Miano]], [[San Pietro a Patierno]], [[Secondigliano]] |- |[[Ikawalong munisipalidad ng Napoles|Ikawalong munisipalidad]] | - [[Chiaiano]], [[Marianella]], [[Piscinola]], [[Scampia]] |- |[[Ikasiyam na munisipalidad ng Napoles|Ikasiyam na munisipalidad]] | - [[Pianura]], [[Soccavo]] |- |[[Ikasampung munisipalidad ng Napoles|Ikasampung munisipalidad]] | - [[Bagnoli]], [[Fuorigrotta]] |} == Ekonomiya == [[Talaksan:Cruise_ship_in_Naples_(8097207647).jpg|thumb|Ang [[pantalan ng Napoles]]]] {{Main|Ekonomiya ng Napoles}}Ang Napoles ay ang ika-apat na pinakamalaking ekonomiya sa [[Milan|Italya]] pagkatapos ng Milan, Roma, at [[Lungsod ng Turin|Turin]], at ito ang [[Talaan ng mga lungsod ayon sa GDP|ika-103 pinakamalaking ekonomiyang panlungsod]] sa daigdig sa pamamagitan ng [[kapangyarihan sa pagbili]], na may tinatayang 2011 GDP na US$ 83.6&nbsp;bilyon, katumbas ng $ 28,749 bawat katao.<ref name="Brookings2">{{cite web|url=http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-url=https://web.archive.org/web/20130409042401/http://www.brookings.edu/research/interactives/global-metro-monitor-3|archive-date=9 Abril 2013|title=Global city GDP 2011|publisher=Brookings Institution|access-date=5 Marso 2013}}</ref><ref name="PWCdata">{{Cite web |title="Which are the largest city economies in the world and how might this change by 2025?" |url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |access-date=2021-09-19 |archive-date=2013-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531000745/http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504031739/https://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |date=2011-05-04 }}</ref> Ang Napoles ay isang pangunahing [[pusod ng cargo]], at ang [[pantalan ng Napoles]] ay isa sa pinakamalaki at pinakaabala sa Mediteraneo. Ang lungsod ay nakaranas ng makabuluhang paglago ng ekonomiya mula pa noong Ikalawang Digmaang Pandaigdig, ngunit ang kawalan ng trabaho ay nananatiling isang pangunahing problema,<ref>{{cite web|title=Il Comune - Area statistica - struttura della popolazione e territorio - città - condizione professionale|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|website=www.comune.napoli.it|publisher=Comune di Napoli|access-date=5 Oktubre 2019|language=it|archive-date=27 Septiyembre 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927021808/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/2845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Tasso di disoccupazione : Tasso di disoccupazione - livello provinciale|url=http://dati.istat.it/index.aspx?queryid=20745|website=dati.istat.it|access-date=5 Oktubre 2019}}</ref><ref>{{cite news|last1=Grassi|first1=Paolo|title=Napoli, è record di disoccupati|url=https://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/napoli/cronaca/18_marzo_14/napoli-record-disoccupati-a051c670-2766-11e8-89ed-3e6c0875554d.shtml|access-date=5 Oktubre 2019|work=Corriere del Mezzogiorno|date=14 Marso 2018|language=it}}</ref> at ang lungsod ay kinatatangian ng mataas na antas ng katiwalian sa politika at [[organisadong krimen]].<ref name="OneJun2"/><ref name="OneJul2"/>{{Failed verification|date=Setyembre 2019}} Ang Napoles ay isang pangunahing pambansa at pandaigdingang patutunguhan ng turista, na isa sa mga nangungunang lungsod para sa mga turista sa Italya at Europa. Sinimulang bisitahin ng mga turista ang Napoles noong ika-18 siglo, sa panahon ng [[Dakilang Pasyal]]. Sa mga pandaigdigang pagdating, ang Napoles ay ang ika-166 na pinakadinadalaw na lungsod sa mundo noong 2008, na may 381,000 bisita (1.6% na pagbaba mula sa nakaraang taon), matapos ng [[Lille]], ngunit higit sa [[York]], [[Stuttgart]], [[Belgrado]], at [[Dallas, Texas|Dallas]].<ref>{{cite web|url=http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-url=https://web.archive.org/web/20100111043452/http://www.euromonitor.com/_Euromonitor_Internationals_Top_City_Destinations_Ranking|archive-date=11 Enero 2010|title=Euromonitor Internationals Top City Destinations Ranking Euromonitor archive|publisher=Euromonitor.com|date=12 Disyembre 2008|access-date=28 Marso 2010}}</ref> Sa mga nagdaang panahon, nagkaroon ng paglipat mula sa isang tradisyonal na ekonomiya na nakabatay sa agrikultura sa lalawigan ng Napoles patungo sa isa batay sa mga [[Tersiyaryong sektor ng ekonomiya|industriya ng serbisyo]].<ref name="istituto2">{{cite news|url=http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|publisher=Istituto ISSM|title=Rapporto sullo stato dell'economia della Provincia di Napoli|date=8 Enero 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617|archive-date=27 Setyembre 2011|access-date=6 Marso 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927174306/http://www.cnr.it/istituti/Libri.html?cds=093&id=1617 |date=27 Septiyembre 2011 }}</ref> Noong unang bahagi ng 2002, mayroong higit sa 249,590 negosyo na nagpapatakbo sa lalawigan na nakarehistro sa Pampublikong Talaan ng Kamara ng Komersiyo.{{fact}} Ang sektor ng serbisyo ay nagpapatrabaho sa karamihan ng Napolitano, bagaman higit sa kalahati nito ay maliliit na negosyo na may mas mababa sa 20 manggagawa; 70 kumpanya ang sinasabing katamtamang laki na may higit sa 200 manggagawa; at 15 ang may higit sa 500 manggagawa.{{fact}} Noong 2003, ang trabaho sa lalawigan ng Napoles ay nakahanay sa mga sumusunod:{{fact}} {| class="wikitable" ! !<small>[[Mga serbisyo publiko]]</small> !<small>Paggawa</small> !<small>Komersiyo</small> !<small>Konstruksiyon</small> !<small>Transportasyon</small> |- |<small>Porsiyento</small> |30.7% |18% |14% |9.5% |8.2% |} === Turismo === Ang Napoles, kasama ng [[Florencia]], [[Roma]], [[Lungsod ng Venecia|Venecia]], at [[Milan]], ay isa sa pangunahing destinasyon ng mga turista sa Italya.<ref>{{Cite web|last=ildenaro.it|date=2018-03-23|title=Turismo, dal Cipe 6 milioni per le "top destinations" d'Italia: c'è anche Napoli|url=https://www.ildenaro.it/turismo-dal-cipe-6-milioni-le-top-destinations-ditalia-ce-anche-napoli/|access-date=2021-02-25|website=Ildenaro.it|language=it-IT}}</ref> Na may 3,700,000 na mga bisita noong 2018,<ref>{{Cite web|date=2019-07-15|title=Turismo in Italia nel 2018|url=https://www.istat.it/it/archivio/232137|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[istat.it]]|language=it}}</ref> ang lungsod ay ganap na umusbong mula sa matinding pagbaba ng turista noong nakaraang mga dekada (sanhi lalo na sa unilateral na patutunguhan ng isang pang-industriyang lungsod ngunit dahil din sa pinsala sa imaheng dulot ng Italyanong media,<ref>{{Cite journal|date=2015-07-12|title=Sassi / La cattiva scuola|url=http://dx.doi.org/10.3280/cad2015-001003|journal=CADMO|issue=1|pages=26|doi=10.3280/cad2015-001003|issn=1122-5165|access-date=2021-02-25}}</ref><ref>{{Cite web|date=2016-02-12|title=Se il Sud è la parte cattiva del Paese|url=http://corrieredelmezzogiorno.corriere.it/bari/politica/16_febbraio_12/se-l-sud-parte-cattiva-paese-bafb2910-d1b1-11e5-ac58-cce880070ff3.shtml|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=[[Corriere della Sera]]|language=it}}</ref> mula sa [[lindol sa Irpinia noong 1980]] at ang [[Krisis sa pamamahala ng basura sa Napoles|krisis sa basura]], na pumabor sa mga baybaying sentro sa [[Kalakhang pook ng Napoles|kalakhang pook]] nito).<ref>{{Cite web|title=E' uscito il libro Lo stato della città. Napoli e la sua area metropolitana a cura di Luca Rossomando : Inchiesta|url=http://www.inchiestaonline.it/osservatorio-sulle-citta/e-uscito-il-libro-lo-stato-della-citta-napoli-e-la-sua-area-metropolitana-a-cura-di-luca-rossomando/|access-date=2021-02-25}}</ref> Gayunpaman, upang masuri nang mabuti ang kalagayan, dapat isaalang-alang na ang isang malaking bahagi ng mga turista ay bumibisita sa Napoles bawat taon, ay nananatili sa maraming mga lokalidad sa paligid nito,<ref>{{Cite web|title=Linee guida per lo sviluppo turistico della Regione Campania, pp.10 a 13|url=http://www.sito.regione.campania.it/burc/pdf02/burcspecialeturismo/linee_guida.pdf|url-status=live|access-date=2021-02-25|website=sito.regione.campania}}</ref> konektado sa lungsod na may parehong mga pribado at pampublikong direktang linya.<ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=g.marinelli|date=2018-02-01|title=Campania Express 2019|url=https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|access-date=2021-02-25|website=EAV srl|language=it|archive-date=2019-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331185406/https://www.eavsrl.it/web/content/campania-express-2019|url-status=dead}}</ref> Ang mga pang-araw-araw na pagbisita sa Napoles ay isinasagawa ng iba't ibang Romanong operator ng pasyal at ng lahat ng mga pangunahing resort pangturista ng [[Campania]]: Ang Napoles ang pang-labing isang pinakabinibisitang [[Komuna|munisipalidad sa Italya]] at ang una sa [[Katimugang Italya|Timog]]. == Kultura == === Sining === [[Talaksan:Fergola,_Salvatore_The_Inauguration_of_the_Naples_-_Portici_Railway,_1840.JPG|thumb|Isang [[Romantisismo|romantikong]] pagpipinta ni Salvatore Fergola na nagpapakita ng 1839 na pagpapasinaya ng linya ng riles ng Naples-Portici]] Ang Napoles ay matagal nang naging sentro ng sining at arkitektura, na tinutuldukan mga simbahang Medyebal, Renasimiyento, at Baroko, mga kastilyo at palasyo. Ang isang pangunahing kadahilanan sa pagpapaunlad ng paaralan ng pagpipintang Napolitano ay ang pagdating ni Caravaggio sa Napoles noong 1606. Noong ika-18 siglo, dumaan ang Napoles sa isang panahon ng [[neoklasisismo]], kasunod ng pagtuklas ng napakalawak na mga guhong Romano ng [[Herculano]] at [[Pompeya]]. Ang [[Accademia di Belle Arti di Napoli|Suriang Napolitano ng Belyas-Artes]], itinatag ni [[Carlos III ng Espanya|Carlos III ng Borbon]] noong 1752 bilang ang Real Accademia di Disegno ([[Wikang Tagalog|tl]]: ''Maharlikang Surian ng Disenyo''), ay ang sentro ng artistikong Paaralan ng [[Posillipo]] noong ika-19 na siglo. Ang mga artista tulad nina [[Domenico Morelli]], [[Giacomo Di Chirico]], [[Francesco Saverio Altamura]], at [[Gioacchino Toma]] ay nagsilikha sa Napoles sa panahong ito, at marami sa kanilang mga gawa ang ipinakita ngayon sa koleksiyon ng sining ng Surian. Nag-aalok ang modernong Academy ng mga kurso sa pagpipinta, [[Disenyong panloob|dekorasyon]], eskultura, disenyo, [[Pangangalaga at pagpapanumbalik ng pagmamay-aring kultural|pagpapanumbalik]], at pagpaplano ng lunsod. Kilala rin ang Napoles sa mga sinehan nito, na kabilang sa mga pinakaluma sa Europa – ang [[bahay opera]] ng [[Teatro di San Carlo]] nagsimula pa noong ika-18 siglo. Ang Napoles din ang tahanan ng masining na tradisyon ng [[porselanang Capodimonte]]. Noong 1743, itinatag ni Carlos ng Bourbon ang Maharlikang Pagawaan ng Capodimonte, na ang marami sa mga likhang sining ay ipinapakita na ngayon sa [[Museo ng Capodimonte]]. Marami sa mga pabrika ng porselana ng Napoles ang nananatiling aktibo ngayon. === Lutuin === [[Talaksan:Eq_it-na_pizza-margherita_sep2005_sml.jpg|thumb|[[Napolitanong pizza]]. Inimbento ang pizza sa Napoles]] [[Talaksan:Sfogliatelle_on_plate.jpg|thumb|[[Sfogliatelle]], isang tanyag na Napolitanong tinapay]] {{Main|Lutuing Napolitano|Napolitanong sorbetes|Napolitanong pizza|Napolitanong ragù}}Ang Napoles ay sikat sa daigdig para sa kanyang [[Lutuing Napolitano|lutuin]] at alak; kumukuha ito ng mga impluwensiya sa pagluluto mula sa maraming kultura na namalagi rito sa kurso ng kasaysayan nito, kasama na ang mga [[Sinaunang Gresya|Griyego]], Español, at Pranses. Ang lutuing Napolitano ay lumitaw bilang isang natatanging anyo noong ika-18 siglo. Ang mga sangkap ay karaniwang mayaman sa panlasa, habang nananatiling abot-kaya sa pangkalahatang populasyon.<ref>{{cite news|url=http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|publisher=ItalianFoodForever.com|title=The Foods of Sicily – A Culinary Journey|date=24 Hunyo 2007|access-date=19 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55|archive-date=12 Pebrero 2008}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212090911/http://www.italianfoodforever.com/iff/articles.asp?id=55 |date=12 Pebrero 2008 }}</ref> Ang Napoles ay tradisyonal na itinuturing bilang tahanan ng [[pizza]].{{fact}} Nagmula ito bilang pagkain ng mga mahihirap, ngunit sa ilalim ng [[Fernando I ng Dalawang Sicilia|Fernando IV]], naging tanyag ito sa mga matataas na klase: ang sikat na [[Pizza|Margherita]] pizza ay pinangalanan matapos kay Reyna [[Margarita ng Saboya]] matapos ang kaniyang pagbisita sa lungsod.<ref name="pizza2">{{cite news|url=http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20060619115409/http://www.holidaycityflash.com/italy/pizza_naples.htm|archive-date=19 Hunyo 2006|publisher=HolidayCityFlash.com|title=Pizza – The Pride of Naples|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013}}</ref> Tradisyonal na niluluto sa isang [[Masoneriyang pugon|pugon]] na may mga sinusunog na kahoy, ang mga sangkap ng Napolitanong pizza ay mahigpit na pinanganagsiwaan ng batas mula pa noong 2004, at dapat isama ang uri ng harina ng trigo na "00" kasama ang pagdaragdag ng uri ng harina na "0" [[pampaalsa]], natural na mineral na tubig, mga binalatang kamatis o mga sariwang [[seresang kamatis]], [[mozzarella]], [[asing dagat]], at extra birhen na [[langis ng oliba]].<ref name="autogenerated22">[http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html "Proposal of recognition of the Specialita' Traditionale Garantita 'Pizza Napoletana'"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208104542/http://www.fornobravo.com/vera_pizza_napoletana/VPN_spec.html|date=8 Pebrero 2009}}.</ref> Ang [[Ispageti|spaghetti]] ay naiugnay din sa lungsod at karaniwang kinakain ng mga tulya ''[[vongole]]'' o ''[[lupini di mare]]'': isang tanyag na simbolikong kuwentong-bayang Napolitanong ay ang personahong comic na si [[Pulcinella]] na kumakain ng isang plato ng spaghetti.<ref>{{cite news|url=http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|publisher=PortaNapoli.com|title=La cucina napoletana|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515000255/http://www.portanapoli.com/Ita/Cucina/cucina.html|archive-date=15 Mayo 2013}}</ref> Kabilang sa iba pang mga lutuing sikat sa Napoles ang ''[[Parmigiana]] di melanzane'', ''spaghetti alle vongole'', at ''casatiello.<ref>{{cite news|url=http://www.cucinet.com/campania.htm|publisher=CuciNet.com|title=Campania|date=8 Enero 2008|access-date=24 Hunyo 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm|archive-date=27 Nobyembre 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121127083621/http://www.cucinet.com/campania.htm |date=27 Nobiyembre 2012 }}</ref>'' Bilang isang lungsod sa baybayin, ang Napoles ay kilala pa sa maraming pagkaing pagkaing dagat, kabilang ang ''impepata di cozze'' (pinamintang [[tahong]]), ''purpetiello affogato'' ([[pugita]]ng inilagay sa sabaw), ''alici marinate'' (inatsarang [[dilis]]), ''baccalà alla napoletana'' (inasinang [[bakalaw]]) at ''baccalà fritto'' (pritong bakalaw), isang ulam na karaniwang kinakain tuwing panahon ng [[Pasko]]. === Wika === {{Main|Wikang Napolitano}}Ang [[wikang Napolitano]], na itinuturing na isang natatanging wika at pangunahin na sinasalita sa lungsod, ay matatagpuan din sa rehiyon ng [[Campania]] at ikinalat sa iba pang lugar ng [[Katimugang Italya]] ng mga Napolitanong imigrante, at sa maraming pang lugar sa mundo. Noong Oktubre 14, 2008, isang batas pangrehiyon ang ipinataw ng Campania na may epekto na ang paggamit ng wikang Napolitano bilang protektado.<ref>{{cite web|url=http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|title=Tutela del dialetto, primo via libera al Ddl campano|work=Il Denaro|date=15 Oktubre 2008|access-date=22 Hunyo 2013|language=it|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110727043316/http://www.denaro.it/VisArticolo.aspx?IdArt=548026|archive-date=27 Hulyo 2011}}</ref> Ang terminong "wikang Napolitano" ay madalas na ginagamit upang ilarawan ang wika ng lahat ng [[Campania]] (maliban sa [[Cilento]]), at kung minsan ay inilalapat sa buong [[Wikang Napolitano|wikang Timog Italyano]]; tinutukoy ng ''[[Ethnologue]]'' ang huli bilang ''Napoletano-Calabrese''.<ref name="Ethnologue Napoletano-Calabrese2">{{cite web|url=http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|title=Ethnologue Napoletano-Calabrese|publisher=Ethnologue.com|access-date=13 Marso 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514001812/http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nap|archive-date=14 Mayo 2011}}</ref> Ang grupong pangwika na ito ay sinasalita sa buong bahagi ng katimugang kontinental ng [[Italya]], kabilang ang distrito ng [[Gaeta]] at [[Sora, Lazio|Sora]] sa katimugang [[Lazio]], ang katimugang bahagi ng [[Marche]] at [[Abruzzo]], Molise, [[Basilicata]], hilagang [[Calabria]], at hilaga at gitnang [[Apulia]]. Noong 1976, mayroong tinatayang 7,047,399 [[Katutubong wika|katutubong nagsasalita]] ng pangkat na ito ng mga diyalekto.{{fact}} === Pananahi === Ang pananahing Napolitano ay nagbunga bilang isang pagtatangka upang paluwagin ang kasikipan ng pananahing Ingles, na hindi angkop sa Napolitanong estilo ng pamumhay.<ref>{{cite web|url=http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|website=journal.styleforum.net|author=Arianna Reggio|date=6 Hunyo 2017|title=Your Guide to Neapolitan Jacket Characteristics|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170905043251/http://journal.styleforum.net/neapolitan-jacket-characteristics/|archive-date=5 Setyembre 2017|access-date=5 Setyembre 2017}}</ref> == Mga Napolitano == === Mga onoraryong mamamayan === Ang mga taong iginawad ang [[onoraryong pagkamamamayan]] ng Napoles ay sina: {| class="wikitable" width="75%" style="font-size: 85%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align: middle;" ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Petsa ! width="240" style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Pangalan ! style="text-align: left;background:#B0C4DE" |Mga tala |- |Pebrero 15, 2016 |[[Abdullah Öcalan]] |Ang nagtatag na miyembro ng [[Partido ng mga Manggagawa sa Kurdistan]] (PKK) na nakakulong sa Turkiya{{fact}} |- |Hulyo 9, 2016 |[[Sophia Loren]] |Nagwaging artistang Italyano sa [[Gawad Academy|Oscars]]{{fact}} |- |Hulyo 5, 2017 |[[Diego Maradona]] |[[SSC Napoli|Napolitano]] at [[Koponan ng pambansang football ng Argentina|Arhentinong]] manlalaro ng futbol{{fact}} |- |Hunyo 27, 2020 |[[Pagkakulong kay Patrick Zaki|Patrick Zaki]] |Mag-aaral at aktibistang pangkarapatang pantao na ibinilanggo sa Ehipto{{fact}} |} == Mga ugnayang pandaigdig == {{See also|Talaan ng mga kambal na bayan at kapatid na lungsod sa Italya}} === Mga kambal bayan at mga kapatid na lungsod === Ang Napoles ay [[Kambal na lungsod|kambal]] sa:<ref name="gemel2">{{cite web|title=Gemellaggi|url=http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|website=comune.napoli.it|publisher=Napoli|language=it|access-date=15 Disyembre 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722204102/http://www.comune.napoli.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/5931|archive-date=22 Hulyo 2013|url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|TUN}} [[Gafsa]], Tunisia * {{flagicon|SRB}} [[Kragujevac]], Serbia * {{flagicon|ESP}} [[Palma de Mallorca]], España * {{flagicon|GRC}} [[Atenas]], Gresya * {{flagicon|CUB}} [[Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|CUB}} [[Lalawigan ng Santiago de Cuba]], Cuba * {{flagicon|MDG}} [[Nosy Be]], Madagascar * {{flagicon|PSE}} [[Nablus]], Palestina {{div col end}} === Pakikipagtulungan === {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|ROU}} [[Sighetu Marmației]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|ROU}} [[Călărași]], Romania<ref name=gemel/> * {{flagicon|HUN}} [[Budapest]], Unggarya<ref name=gemel/> * {{flagicon|JPN}} [[Kagoshima]], Hapon<ref name="Kagoshima twinnings">{{cite web |url=http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |archive-date=8 Enero 2013 |script-title=ja:姉妹・友好・兄弟都市 |trans-title=Sister, friendship or Twin cities |work=Kagoshima International Affairs Division |language=ja |access-date=13 Oktubre 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130108101040/http://www.city.kagoshima.lg.jp/_1010/shimin/7siseijouhou/7-8kouryu/7-8-1simaitosi.html |date=8 Enero 2013 }}</ref> * {{flagicon|AZE}} [[Baku]], Azerbaijan<ref name="Azerbaijan twinnings">{{cite web |url=http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |title=Twin-cities of Azerbaijan |access-date=9 Agosto 2013 |work=Azerbaijans.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809115218/http://www.azerbaijans.com/content_1719_en.html |archive-date=9 Agosto 2013}}</ref> * {{flagicon|LIB}} [[Tripoli, Libano|Tripoli]], Libano{{citation needed|date=Disyembre 2015}} * {{flagicon|IND}} [[Kolkata]], India<ref name="Kolkata twinnings">{{cite news |last=Mazumdar |first=Jaideep |title=A tale of two cities: Will Kolkata learn from her sister? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |access-date=17 Nobyembre 2013 |newspaper=The Times of India |date=17 Nobyembre 2013 |location=New Delhi |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140723040319/http://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/A-tale-of-two-cities-Will-Kolkata-learn-from-her-sister/articleshow/25916888.cms |archive-date=23 Hulyo 2014}}</ref> * {{flagicon|BIH}} [[Sarajevo]], Bosnia at Herzegovina (since 1964)<ref name="Twin 1">[http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 Fraternity cities on Sarajevo Official Web Site] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201150030/http://www.sarajevo.ba/en/stream.php?kat=147 |date= 1 Disyembre 2008 }}. City of Sarajevo. 2008. Retrieved 9 Nobyembre 2008.</ref> {{div col end}} == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na kawing == * [http://travel.yahoo.com/p-travelguide-191501767-naples_vacations-i;_ylt=AlYHrhsF1uJALUUR6emO7UX8xmoA Napoles: Gabay panturista mula sa Yahoo! Travel (Ingles)]{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Kalakhang Lungsod ng Napoles}}{{World Heritage Sites in Italy}} [[Kategorya:Napoles]] 6ra8c4yll3kem7m62s135cp5rr2mjcc 0 20910 2238511 2118680 2026-11-02T11:17:40Z Ryomaandres 8044 /* Mga tala */ 2238511 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Cagliari|official_name=Comune di Cagliari|native_name={{native name|sc|Casteddu}}|image_flag=File:Flag of Cagliari.svg|image_skyline=File:Cagliari collage.png|imagesize=|image_alt=|image_caption=Bastione ng Saint Remy; Marina Piccola; Tanaw ng Castello; Basilika ng San Saturnino; Bulwagang Panlungsod; Basilika ng Bonaria; Tanaw ng dalampasigang Poetto; Tanaw ng Liwasang Monte Claro; Tanaw ng Liwasang Molentargius|image_shield=Cagliari-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map=Italy#Sardinia#Europe|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|39|13|40|N|09|06|40|E|region:IT_type:city|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Cerdeña]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|Cagliari]] (CA)|mayor_party=[[Partito Progressista]]|mayor=[[Massimo Zedda]]|area_footnotes=|area_total_km2=85.45|population_footnotes=<ref>Population data from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_demonyms=|telephone=|elevation_footnotes=|elevation_m=4|postal_code=09100|istat=092009|saint=[[Saturnino ng Cagliari|San Saturnino]]|day=Oktubre 30|area_code=070|website={{official website|https://www.comune.cagliari.it/}}|footnotes=}}Ang '''Cagliari''' (/kælˈjɑːri/, din UK: /ˌkæliˈɑːri, ˈkæljəri/, US: /ˈkɑːljəri/,<ref>[https://web.archive.org/web/20161009092710/https://en.oxforddictionaries.com/definition/us/cagliari "Cagliari"] (US) and {{Cite encyclopedia |title=Cagliari |dictionary=[[Lexico]] UK English Dictionary |publisher=[[Oxford University Press]] |url=http://www.lexico.com/definition/Cagliari |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322182139/https://www.lexico.com/definition/cagliari |archive-date=2020-03-22 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite American Heritage Dictionary|Cagliari|access-date=5 May 2019}}</ref><ref>{{cite web |title=Cagliari |url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/cagliari |access-date=5 May 2019 |work=[[Collins English Dictionary]] |publisher=[[HarperCollins]]}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Aarhus|access-date=5 May 2019}}</ref>  Italyano: [ˈkaʎʎari]; [[Wikang Sardo|Sardo]]: Casteddu [kasˈteɖːlicipalit];{{refn|Long name (defunct): {{lang|sc|Casteddu de Càlaris}}, "Castle of Caralis".|group=lower-alpha}} [[Wikang Latin|Latin]]: ''Caralis'') ay isang [[Italyanong]] lungsod at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) at ang kabesera at ang pinakamalaking lungsod sa pulo ng [[Cerdeña]], isang awtonomong rehiyon ng Italya. Mayroon itong humigit-kumulang 155,000 na naninirahan, habang ang [[Kalakhang Lungsod ng Cagliari|kalakhang lungsod]] nito (kabilang ang Cagliari at 16 iba pang kalapit na munisipalidad) ay may humigit-kumulang 420,000 na naninirahan. Ayon sa [[Eurostat]], ang populasyon ng [[gumaganang pook urbano]], ang sona ng pamamasahe ng Cagliari, ay umabot sa 476,975.<ref>{{cite web |title=Data services - Eurostat |url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=urb_lpop1&lang=en}}</ref> Ang Cagliari ay ang ika-26 na pinakamalaking lungsod sa Italya at ang pinakamalaking lungsod sa isla ng Sardinia. == Kasaysayan == [[Talaksan:Necropoli_di_Tuvixeddu.jpg|left|thumb|180x180px| Necropolis ng Tuvixeddu]] Ang mga labi ng mga pampublikong gusaling Romano ay natagpuan sa kanluran ng Marina sa Piazza del Carmine. Mayroong isang lugar ng ordinaryong pabahay malapit sa modernong Via Roma, at mas mayayamang bahay sa mga dalisdis ng Marina. Ang ampiteatro ay matatagpuan sa kanluran ng Castello. Matapos ang pagbagsak ng [[Kanlurang Imperyong Romano|Kanlurang Imperyong Romano,]] bumagsak ang Cagliari, kasama ang natitirang bahagi ng Cerdeña, sa mga kamay ng mga [[Lahing Bandalo|Bandalo]], ngunit mukhang napanatili ang kahalagahan nito sa buong Gitnang Kapanahunan. == Kultura == [[Talaksan:OldUniversityLibraryCagliari.jpg|thumb| Aklatan ng Unibersidad na mula noong ika-18 siglo]] Ang lungsod ay may maraming mga aklatan at tahanan din ng Sinupang Estatal, na naglalaman ng libu-libong sulat-kamay na mga dokumento mula sa pundasyon ng Kaharian ng Cerdeña (1325 AD) hanggang sa kasalukuyan. Bilang karagdagan sa maraming mga aklatan ng departamento ng lokal at unibersidad, ang pinakamahalagang mga aklatan ay ang lumang Aklatan ng Unibersidad,<ref>{{Cite web |title=Biblioteche - Direzione regionale beni culturali e paesaggistici della Sardegna |url=http://www.sardegna.beniculturali.it/index.php?it/267/biblioteche/22/biblioteca-universitaria-di-cagliari |archive-url=https://web.archive.org/web/20130909052702/http://www.sardegna.beniculturali.it/index.php?it%2F267%2Fbiblioteche%2F22%2Fbiblioteca-universitaria-di-cagliari |archive-date=9 September 2013 |website=www.sardegna.beniculturali.it}}</ref> na may libo-libong sinaunang aklat, ang Aklatang Panlalawigan,<ref>{{Cite web |title=Provincia di Cagliari &#124; Biblioteca Provinciale Ragazzi |url=http://www.provincia.cagliari.it/ProvinciaCa/it/bibliotecaprovincialeragazzi2.page |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205065630/http://www.provincia.cagliari.it/ProvinciaCa/it/bibliotecaprovincialeragazzi2.page |archive-date=5 February 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Provincia.cagliari.it}}</ref> ang Aklatan ng Rehiyon,<ref>{{Cite web |title=Sardegna Biblioteche - Attività - Biblioteca regionale |url=http://www.sardegnabiblioteche.it/biblioteche/regionale.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204082452/http://www.sardegnabiblioteche.it/biblioteche/regionale.html |archive-date=4 February 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Sardegnabiblioteche.it}}</ref> at ang Mediateca ng Mediteraneo,<ref>{{Cite web |title=Comune di Cagliari&#124; MEM - Mediateca del Mediterraneo: Biblioteca Comunale Generale e di Studi Sardi - Archivio Storico - Mediateca |url=http://www.comune.cagliari.it/portale/it/scheda_sito.page;jsessionid=D5874DE00B5FEC3C5BBFC82F31F14F90?contentId=SIT662 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209164310/http://www.comune.cagliari.it/portale/it/scheda_sito.page%3Bjsessionid%3DD5874DE00B5FEC3C5BBFC82F31F14F90?contentId=SIT662 |archive-date=9 February 2015 |access-date=3 May 2015 |publisher=Comune.cagliari.it}}</ref> na naglalaman ng sinupan ng munisipyo at koleksiyon ng aklatan. == Ugnayang pandaigdig == === Kakambal na bayan – kinakapatid na lungsod === Ang Cagliari ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa: * {{Flagicon|ARG}} [[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]], Arhentina * {{Flagicon|KEN}} [[Nanyuki]], Kenya * {{Flagicon|ITA}} [[Lungsod ng Pisa|Pisa]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Vercelli]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Turin]], Italya * {{Flagicon|ITA}} [[Padua]], Italya, simula 2002 * {{Flagicon|ITA}} [[Biella]], Italya, simula 2003 == Tingnan din == * [[Cagliari Calcio]] == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == === Mga pagsipi === {{Reflist}}{{Lalawigan ng Cagliary}}{{Regional Capitals of Italy}}{{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon}}{{Phoenician cities and colonies navbox|state=collapsed}}{{Cities in Italy}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] 4s3w7klrwb2fvxhr2hnno50cdnpihm0 0 26077 2238420 2236588 2026-11-01T19:13:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238420 wikitext text/x-wiki {{year nav|2020}} Ang '''2020''' (MMXX) ay isang [[taong bisyesto]] na nagsisimula sa [[Miyerkules]] sa [[kalendaryong Gregoryano]], ang ika-2020 taon sa mga pagtatalagang [[Karaniwang Panahon]] at [[Anno Domini]] (AD), ang ika-20 taon ng [[ika-3 milenyo]], ang ika-20 taon ng [[ika-20 dantaon]], at ang unang taon ng [[dekada 2020]]. Mabigat na nabibigyan kahulugan ang 2020 ng [[pandemyang COVID-19]], na nagdulot ng pandaigdigang paggambala sa lipunan at ekonomiya, ang maramihang pagkansela at pagbinbin ng mga kaganapan, at ang pinakamalaking ekonomikong [[resesyon]] simula noong [[Ang Dakilang Depresyon|Dakilang Depresyon]] ng [[dekada 1930]].<ref>{{Cite web|last=IMFBlog|title=The Great Lockdown: Worst Economic Downturn Since the Great Depression|url=https://blogs.imf.org/2020/04/14/the-great-lockdown-worst-economic-downturn-since-the-great-depression/|access-date=2021-03-23|website=IMF Blog|language=en}}</ref> Tinawag din ng ''Geospatial World'' ito bilang "ang pinakamalalang taon ayon sa [[pagbabago ng klima]] na bahagiang dahil sa pangunahing mga sakuna sa buong mundo, kabilang ang mga malaking sunog sa kagubatan ng [[Australya]] at sa kanlurang [[Estados Unidos]], gayon din ang matinding aktibidad ng mga tropikal na bagyo na nakaapekto sa malaking bahagi ng [[Hilagang Amerika]].<ref>{{Cite web|last=Datta|first=Anusuya|date=2020-10-11|title=Here's why 2020 is the worst year so far in terms of Climate Change|url=https://www.geospatialworld.net/blogs/heres-why-2020-is-the-worst-year-so-far-in-terms-of-climate-change/|access-date=2020-11-14|website=Geospatial World|language=en-US}}</ref> Ipinahawatag ng isang progresong ulat na nilathala ng [[Mga Nagkakaisang Bansa]] noong Disyembre 2020 na walang natamo sa mga Layunin ng Napapanatiling Pag-unlad para sa 2020.<ref>{{cite web |title=2020 Report: Progress towards the Sustainable Development Goals {{!}} Knowledge for policy |url=https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/2020-report-progress-towards-sustainable-development-goals_en |access-date=7 Disyembre 2020 |language=en |archive-date=8 Marso 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308072844/https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/2020-report-progress-towards-sustainable-development-goals_en |url-status=dead }}</ref> Idineklera ang 2020 bilang ang "Internasyunal na Taon ng Kalusugan ng Halaman" ng Mga Nagkakaisang Bansa<ref>{{Cite web|title=International Year of Plant Health 2020|url=http://www.fao.org/plant-health-2020/home/en/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200110174810/http://www.fao.org/plant-health-2020/home/en/|archive-date=Enero 10, 2020|access-date=Enero 18, 2020|website=Food and Agriculture Organization of the United Nations|language=en}}</ref> at "Taon ng mga Nars at Komadrona" ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]].<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/campaigns/year-of-the-nurse-and-the-midwife-2020|title=2020 - Year of the Nurse and the Midwife|website=who.int|language=en|access-date=Enero 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120165338/https://www.who.int/campaigns/year-of-the-nurse-and-the-midwife-2020|archive-date=Enero 20, 2020|url-status=live}}</ref> {{TOC limit|2}} == Kaganapan == === Enero === [[Talaksan:UR-PSR (B738) at Ben Gurion Airport.jpg|thumb|200x200px|Sasakyang-panghimpapawid na Lipad 752 ng UIA]] [[Talaksan:Taal Volcano - 12 January 2020.jpg|thumb|200x200px|Pumutok ang Bulkang Taal.]] * [[Enero 1]] – Ang mga sunog sa kagubatan ng [[Australya]] ng 2019, o ''Black Summer'' (Itim na Tag-init), na pinatay ng tinatayang 500 milyong hayop sa ngayon ay nagpatuloy sa bagong taon habang ang ''Royal Australian Air Force'' (RAAF) ay nagpakalat ng mga sundalo sa [[New South Wales|Bagong Timog Wales]] upang tumulong sa mga pagsusumikap sa maramihang paglikas.<ref>{{Cite news|title=Military moves in to help mass evacuation from Australian bushfires |language=en-US|work=CBC News|url=https://www.cbc.ca/news/world/australia-wildfires-jan1-1.5412274|access-date=2020-11-15|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Marnie |first1=O'Neill |title=Half a billion animals perish in bushfires |url=https://www.news.com.au/technology/science/animals/half-a-billion-animals-perish-in-bushfires/news-story/b316adb4f3af7b1c8464cf186ab9f52c |access-date=Enero 3, 2020 |work=News.com.au |date=Enero 1, 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200103031916/https://www.news.com.au/technology/science/animals/half-a-billion-animals-perish-in-bushfires/news-story/b316adb4f3af7b1c8464cf186ab9f52c |archive-date=Enero 3, 2020 |url-status=live }}</ref> * [[Enero 8]] **Krisis sa Gulpo ng Persa ng 2019–21: Naglunsad ang [[Iran]] balistikong misil sa dalawang base militar sa Iraq na binabahay ang mga sundalong Amerikano, na sinugatan ang maraming tauhan.<ref>{{cite news|url=http://news.trust.org/item/20200117170342-xr08c|title=Pentagon denies trying to underplay injuries from Iran attack|agency=Reuters|date=Enero 17, 2020|access-date=Enero 18, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200118042701/http://news.trust.org/item/20200117170342-xr08c|archive-date=Enero 18, 2020|url-status=live}}</ref> **Krisis sa Gulpo ng Persa ng 2019–21: Nagkamaling pinabagsak ang [[Lipad 752 ng Ukraine International Airlines]] ng hukbong sandantahan ng Iran dagliang pagkatapos ng unang pagtaas nito mula sa Paliparan ng Tehran Imam Khomeini, na pinatay ang lahat ng 176 tao na sakay nito.<ref>{{cite news |date=Enero 8, 2020 |title=Boeing 737 plane crashes in Iran |url=https://edition.cnn.com/middleeast/live-news/iran-plane-crash-live-intl-hnk/index.html |work=CNN |access-date=Enero 8, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200108104442/https://edition.cnn.com/middleeast/live-news/iran-plane-crash-live-intl-hnk/index.html |archive-date=Enero 8, 2020 |url-status=live |language=en }}</ref> * [[Enero 9]] – Natuklasan ang isang pambihirang sirkumbinaryong [[planeta]] na tinawag na TOI 1338-b.<ref>[https://abcnews.go.com/US/york-teen-discovers-planet-interning-nasa/story?id=68169897 New York teen discovers new planet while interning with NASA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200110164740/https://abcnews.go.com/US/york-teen-discovers-planet-interning-nasa/story?id=68169897 |date=2020-01-10 }} ABC News, Enero 9, 2020 (sa Ingles)</ref> * [[Enero 12]] – [[Pagputok ng Bulkang Taal ng 2020|Pumutok]] ang [[Bulkang Taal]] sa Pilipinas na nagdulot ng paglikas ng mga residente na nasa 14-kilometro (8.7 milya) na radyos mula sa bunganga ng [[bulkan]].<ref name="taal">{{Cite web|date=2020-01-12|title=PHIVOLCS warns of ‘hazardous explosive eruption’ of Taal Volcano soon|url=https://cnnphilippines.com/news/2020/1/12/PHIVOLCS-Taal-Volcano-explosion.html|url-status=dead|access-date=2021-03-26|website=CNN Philippines|language=en|archive-date=2022-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220118182537/https://cnnphilippines.com/news/2020/1/12/PHIVOLCS-Taal-Volcano-explosion.html}}</ref> Ito ang unang pangunahing pagputok ng bulkan simula noong 1977.<ref name="taal /> * [[Enero 16]] – Nagsimula ang [[Senado ng Estados Unidos]] sa unang [[paglilitis]] ng [[pagsasakdal]] kay [[Pangulo ng Estados Unidos|Pangulong]] [[Donald Trump]] ng Estados Unidos. Napawalang-sala siya noong Pebrero 5.<ref name="NPR impeachment">[https://www.npr.org/2020/02/05/801429948/not-guilty-trump-acquitted-on-2-articles-of-impeachment-as-historic-trial-closes 'Not Guilty': Trump Acquitted On 2 Articles Of Impeachment As Historic Trial Closes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200206152432/https://www.npr.org/2020/02/05/801429948/not-guilty-trump-acquitted-on-2-articles-of-impeachment-as-historic-trial-closes|date=2020-02-06|language=en}} ni Philip Ewing, [[NPR]], Pebrero 5, 20204:33 PM ET (sa Ingles)</ref> * [[Enero 20]] – [[Pandemya ng COVID-19]]: Unang kinumpirma ng mga awtoridad sa [[Tsina]] sa publiko ang tao-sa-tao na transmisyon ng //[[severe acute respiratory syndrome coronavirus 2]]''.<ref>{{cite web|title=Covid-19: Five days that shaped the outbreak|first=Jane|last=McMullen|work=BBC News|publisher=BBC|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-55756452|date=Enero 25, 2021|access-date=Enero 25, 2021|language=en}}</ref> * [[Enero 23]] – [[Pandemya ng COVID-19]]: Nakuwarantenas ang lungsod ng [[Wuhan]] sa [[Tsina]], ang episentro ng inisyal na pagsiklab ng COVID-19 na hininto ang lahat na nakatakdang serbisyong publikong transporyasyon at mga lipad sa mga lungsod ng Tsina.<ref name=":7">{{cite web|url=https://view.inews.qq.com/w/WXN2020012301001306?uid=&devid=A55D8C74-EEF2-420C-8182-21F1D43348CF&qimei=34ae00a5-9e85-4f82-9afa-3c7ccb6d36d5|title=直击武汉天河机场："封城"前有96架航班飞往全国|access-date=23 Enero 2020|language=Tsino}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Chinazzi|first1=Matteo|last2=Davis|first2=Jessica T.|last3=Ajelli|first3=Marco|last4=Gioannini|first4=Corrado|last5=Litvinova|first5=Maria|last6=Merler|first6=Stefano|last7=Piontti|first7=Ana Pastore y|last8=Mu|first8=Kunpeng|last9=Rossi|first9=Luca|last10=Sun|first10=Kaiyuan|last11=Viboud|first11=Cécile|date=6 Marso 2020|title=The effect of travel restrictions on the spread of the 2019 novel coronavirus (COVID-19) outbreak|url=https://archive.org/details/science_2020-04-24_368_6489/page/395|journal=Science|volume=368|issue=6489|pages=395–400|doi=10.1126/science.aba9757|issn=0036-8075|pmid=32144116|pmc=7164386|bibcode=2020Sci...368..395C|doi-access=free|language=en}}</ref> * [[Enero 31]] – Pormal na tumiwalag ang [[Reino Unido]] at [[Gibraltar]] mula sa [[Unyong Europeo]], na sinumulan ang 11-buwang panahon ng trasisyon.<ref>{{Cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51287430| title=European Parliament approves Brexit agreement| work=BBC News| date=Enero 29, 2020| access-date=Enero 29, 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20200129175943/https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-51287430| archive-date=Enero 29, 2020| language=en| url-status=live}}</ref> === Pebrero === * [[Pebrero 11]] – Pandemya ng COVID-19: Ibinigay ng [[Pandaigdigang Organisasyon ng Kalusugan]] ang pangalan sa sakit bilang [[Coronavirus disease 2019|COVID-19]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-51466362|title=Coronavirus disease named Covid-19|website=BBC|access-date=Pebrero 11, 2020|date=Pebrero 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211155539/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-51466362|archive-date=Pebrero 11, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Pebrero 13]] – Naglathala ang [[NASA]] ng isang detalyadong pag-aaral ng Arrokoth, ang pinakamalayong bagay na nagalugad ng isang sasakyang-pangkalawakan, na dinaanan ng ''New Horizons'' nang lumakbay ito sa [[sinturon ng Kuiper]].<ref>{{cite web |title='Not just a space potato': Nasa unveils 'astonishing' details of most distant object ever visited |url=https://www.theguardian.com/science/2020/feb/13/not-just-a-space-potato-nasa-unveils-astonishing-details-of-most-distant-object-ever-visited-arrokoth |date=February 13, 2020 |work=The Guardian |access-date=Pebrero 13, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213192141/https://www.theguardian.com/science/2020/feb/13/not-just-a-space-potato-nasa-unveils-astonishing-details-of-most-distant-object-ever-visited-arrokoth |archive-date=Pebrero 13, 2020 |url-status=live | language=en }}</ref> * [[Pebrero 24]] – Bumagsak ang Pakatan Harapan na koalisyong pamahalaan ng [[Malaysia]] at pinalitan ito ng koalisyong Perikatan Nasional. Noong Marso 1, 2020, nanumpa si Muhyiddin Yassin bilang ika-8 Punong Ministro ng Malaysia.<ref>{{Cite web|title=Pakatan Harapan govt collapses|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2020/02/24/pakatan-harapan-govt-collapses|access-date=2020-10-16|website=The Star|language=en}}</ref> * [[Pebrero 27]] – Pagbagsak ng merkado ng sapi ng 2020: Bumagsak ang ''Dow Jones Industrial Average'' (DJIA) sa 1,190.95 puntos, o 4.4%, na nagsara sa 25,766.64, ang pinakamalaki nitong isang-araw na puntos na paghina noong panahon na iyon. Sinundan ito ng ilang araw na malaking pagbagsak, na minarkahan ang pinakamalalang linggo para sa indeks simula noong [[Pandaigdigang krisis sa pananalapi ng 2007-2008|2008]], na dulot ng takot sa pagkalat ng COVID-19.<ref>{{cite web|title=Dow plunges 1,100 points as the coronavirus sends the market tumbling into correction territory|url=https://www.cnbc.com/2020/02/26/dow-futures-fall-after-microsoft-issues-coronavirus-warning.html|publisher=CNBC|date=February 27, 2020|access-date=Pebrero 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226233042/https://www.cnbc.com/2020/02/26/dow-futures-fall-after-microsoft-issues-coronavirus-warning.html|archive-date=Pebrero 26, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Pebrero 29]] – Pinirmahan ang isang kondisyonal na kasunduan sa kapayapaan sa pagitan ng [[Estados Unidos]] at [[Taliban]] sa [[Doha]], [[Qatar]], na nagdulot sa pagsisimula ng Estados Unidos na unti-unting paalisisn ang mga tropa nito mula sa [[Afghanistan]] noong Marso 10.<ref>{{cite web|date=Pebrero 21, 2020|title=US, Taliban truce takes effect, setting stage for peace deal|url=https://www.thedenverchannel.com/news/national-politics/us-taliban-truce-takes-effect-setting-stage-for-peace-deal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222004514/https://www.thedenverchannel.com/news/national-politics/us-taliban-truce-takes-effect-setting-stage-for-peace-deal|archive-date=Pebrero 22, 2020|access-date=Pebrero 22, 2020|website=The Denver Channel|publisher=The Denver Channel|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-51810498|work=BBC|title=Afghanistan conflict: US begins withdrawing troops|date=Marso 9, 2020|access-date=Marso 10, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200310030404/https://www.bbc.com/news/world-asia-51810498|archive-date=Marso 10, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> === Marso === [[File:PNP PRO 3 Checkpoints COVID 19 2.jpg|thumb|Isang ''checkpoint'' o lugar na pagsisiyasat na isinagawa ng [[Pambansang Pulisya ng Pilipinas]] sa hangganan ng [[Lungsod ng Valenzuela|Valenzuela]]-[[Meycauayan]] noong ipinatupad ang [[Pinag-ibayong kuwarentenang pampamayanan sa Luzon|pinag-ibayong pampamayanang kuwarantenas]] upang pigilan ang pagkalat ng COVID-19]] * [[Marso 5]] – Inawtorisa ng Internasyunal na Korteng Pang-krimen ang pagsisiyasat sa mga Krimen sa Digmaan sa [[Afghanistan]] na magpatuloy, na naiulat na pinapahintulot sa unang pagkakataon na maimbestiga ang mga mamamayan ng Estados Unidos.<ref>{{Cite news|last1=Peltier|first1=Elian|url=https://www.nytimes.com/2020/03/05/world/europe/afghanistan-war-crimes-icc.html|title=I.C.C. Allows Afghanistan War Crimes Inquiry to Proceed, Angering U.S.|date=Marso 5, 2020|work=The New York Times|access-date=March 6, 2020|last2=Faizi|first2=Fatima|language=en-US|issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20200306033317/https://www.nytimes.com/2020/03/05/world/europe/afghanistan-war-crimes-icc.html|archive-date=Marso 6, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Marso 9]] ** Pandemya ng COVID-19: Ang [[Italya]] ay naging unang bansa na magpatupad ng isang kuwarantenas sa buong bansa upang itigil ang pagkalat ng COVID-19.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/mar/08/coronavirus-italy-quarantine-virus-reaches-washington-dc|title=Coronavirus: quarter of Italy's population put in quarantine as virus reaches Washington DC|website=The Guardian|language=en|date=Marso 8, 2020|access-date=Marso 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200308060523/https://www.theguardian.com/world/2020/mar/08/coronavirus-italy-quarantine-virus-reaches-washington-dc|archive-date=Marso 8, 2020|language=en|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/italy-bolsters-quarantine-checks-after-initial-lockdown-confusion-11583756737 |work=The Wall Street Journal |access-date=10 Marso 2020 |date=9 Marso 2020 |title=As Virus Spreads, Italy Locks Down Country|quote=Italy is the world's first country to place its entire territory under quarantine |author1=Eric Sylvers |author2=Giovanni Legorano|language=en}}</ref> ** Bumagsak ng matindi ang mga presyo ng internasyunal na bahagi o ''share'' bilang tugon sa sa digmaan sa presyo ng [[langis]] ng Ruso-Saudi at ang epekto ng COVID-19. Bumagsak ang ''Dow Jones Industrial Average'' (DJIA) sa higit sa 2,000 puntos, ang pinakamalaking pagbagsak sa kasaysayan nito sa puntong iyon.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-51796806|title=Black Monday: Shares face biggest fall since financial crisis|website=BBC News|language=en|date=Marso 9, 2020|access-date=Marso 9, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200309034201/https://www.bbc.co.uk/news/business-51796806|archive-date=Marso 9, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> Lumulob din ang presyo ng langis ng hanggang sa 30% sa maagang kalakalan, ang pinakamalaking pagbagsak simula noong 1991.<ref>{{cite news |title=Oil prices plunge as much as 30% after OPEC deal failure sparks price war |url=https://www.cnbc.com/2020/03/08/oil-plummets-30percent-as-opec-deal-failure-sparks-price-war-fears.html |access-date=Marso 9, 2020 |agency=CNBC |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309000012/https://www.cnbc.com/2020/03/08/oil-plummets-30percent-as-opec-deal-failure-sparks-price-war-fears.html |archive-date=Marso 9, 2020 |language=en |url-status=live }}</ref> ** Sa [[Pilipinas]], pinirmahan ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Rodrigo Duterte|Duterte]] ang Proklamasyon Blg. 922, na ipinapahayag ang isang publikong emerhensiya sa kalusugan dahil sa pagdami ng bilang ng kaso ng [[COVID-19]] sa bansa.<ref>{{cite news | url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/728861/duterte-signs-eo-declare-public-health-emergency/story/ | title=Duterte signs proclamation declaring public health emergency |work=GMA News| date=Marso 9, 2020 | access-date=Marso 9, 2020|language=en}}</ref> * [[Marso 11]] – Pandemya ng COVID-19: Idineklera ng [[Pandaigdigang Organisasyon ng Kalusugan]] ang pagsiklab ng COVID-19 bilang isang [[pandemya]].<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-51839944|title=Coronavirus confirmed as pandemic by World Health Organization|website=BBC News|language=en|date=Marso 11, 2020|access-date=Marso 11, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311174102/https://www.bbc.co.uk/news/world-51839944|archive-date=March 11, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Marso 12]] – Bumagsak ang pandaigdigang merkado ng sapi dahil sa patuloy na alalahanin sa COVID-19 at ang mga pagbawal sa paglalakbay ng Estados Unidos sa [[Pook na Schengen]]. Napunta ang DJIA sa malayang pagbagsak, na nagsara sa higit sa &minus;2,300 puntos, ang pinakamalalang pagkalugi para sa indeks simula noong 1987.<ref>{{Cite news|last1=Wearden (earlier)|first1=Graeme|url=https://www.theguardian.com/business/live/2020/mar/12/stock-markets-tumble-trump-europe-travel-ban-ecb-christine-lagarde-business-live|title=Wall Street and FTSE 100 plunge on worst day since 1987 – as it happened|date=Marso 12, 2020|work=The Guardian|access-date=Marso 13, 2020|last2=Jolly (now)|first2=Jasper|language=en-GB|issn=0261-3077|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312093531/https://www.theguardian.com/business/live/2020/mar/12/stock-markets-tumble-trump-europe-travel-ban-ecb-christine-lagarde-business-live|archive-date=Marso 12, 2020|url-status=live}}</ref> * [[Marso 17]] – Sumailalim ang [[Luzon]] sa [[Pinag-ibayong kuwarentenang pampamayanan sa Luzon|pinag-ibayong pampamayanang kuwarantenas]] dahil sa pandemya ng coronavirus sa Pilipinas na ipinabatid ng Pangulong Duterte sa kanyang talumpati noong gabi ng Marso 16.<ref>{{cite news |url=https://news.abs-cbn.com/news/03/16/20/duterte-places-luzon-under-enhanced-community-quarantine-to-fight-covid-19 | title=Luzon under enhanced community quarantine as COVID-19 cases rise |work=ABS-CBN News| date=Marso 16, 2020 | access-date=Marso 16, 2020|language=en}}</ref> Pinalawak nito ang pampamayanang kuwarantenas sa [[Kalakhang Maynila]] noong Marso 15.<ref>{{cite news |url=https://news.abs-cbn.com/news/03/13/20/what-is-community-quarantine-lockdown-metro-manila-philippines | title=What you need to know about the Metro Manila 'community quarantine' |work=ABS-CBN News| date=Marso 13, 2020 | access-date=Marso 13, 2020|language=en}}</ref> Nagpataw ng kuwarantenas sa ibang bahagi ng bansa sa iba't ibang antas sa mga sumunod na mga buwan.<ref>{{cite news |url=https://www.onenews.ph/106-days-and-counting-duterte-to-announce-new-quarantine-classifications-by-tuesday-june-30 | title=106 Days And Counting: Duterte To Announce New Quarantine Classifications By Tuesday, June 30 |work=ONE News | date=Hunyo 29, 2020 | access-date=Setyembre 14, 2020|language=en}}</ref> * [[Marso 27]] – Ang [[Hilagang Macedonia]] ay naging ika-30 bansa na sumanib sa [[NATO]].<ref>{{cite web |url=https://www.defensenews.com/global/europe/2020/03/24/north-macedonia-expected-to-join-nato-within-days/ |title=North Macedonia to officially join NATO on Friday |first=Aaron |last=Mehta |date=Marso 24, 2020 |website=Defense News |access-date=Marso 27, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404234353/https://www.defensenews.com/global/europe/2020/03/24/north-macedonia-expected-to-join-nato-within-days/ |archive-date=Abril 4, 2020 |url-status=live |language=en}}</ref> === Abril === * [[Abril 2]] – Pandemya ng COVID-19: Ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 ay umabot na sa 1 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite news| url=https://www.bbc.co.uk/news/world-52144390| title=Coronavirus: Confirmed global cases pass one million| work=BBC News| date=3 Abril 2010| access-date=3 Abril 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20200403082750/https://www.bbc.co.uk/news/world-52144390| archive-date=Abril 3, 2020| url-status=live| language=en}}</ref> * [[Abril 12]] ** Pandemya ng COVID-19: Nag-''livestream'' si [[Papa Francisco]] at binigay ang ''Urbi et Orbi'' na pagbasbas para sa [[Pasko ng Muling Pagkabuhay]]; ito ang ikalawang pagbasbas sa isang buwan, na ang una ay naganap noong Marso 27 nang ginawa ang isang natatanging serbisyong panalangin upang matapos ang pandemya.<ref>{{Cite web|url=https://cruxnow.com/vatican/2020/04/on-an-easter-under-quarantine-pope-calls-resurrection-a-contagion-of-hope/|title=On an Easter under quarantine, Pope calls resurrection a 'contagion of hope'|access-date=2020-06-03|website=cruxnow.com|language=en}}</ref> ** Nagkasundo ang [[OPEC]] at mga kakampi nito na bawasan ang produksyon ng langis ng 9.7 milyong bariles bawat araw, ang pinakamababang pagbawas na napagkasunduan, na magsisimula sa Mayo 1.<ref>{{Cite news|date=2020-04-12|title=Record deal to cut oil output ends price war|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/business-52264546|access-date=2020-06-03}}</ref> * [[Abril 19]] **Kinundina ng [[Vietnam]] ang nakaraang pasya ng [[Tsina]] na magtatag ng administratibong distrito sa pinagtatalunang Kapuluan ng Paracel at [[Kapuluang Spratly|Spratly]] bilang isang paglabag sa kalayaan nito.<ref>{{Cite news|date=2020-04-19|title=Vietnam protests Beijing's expansion in disputed South China Sea|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-vietnam-china-southchinasea-idUSKBN2210M7|access-date=2020-06-03|language=en}}</ref> **Pandemya ng COVID-19: Sumiklab ang mga kaguluhan sa [[Paris]], [[Berlin]] at [[Vladikavkaz]] bilang oposisyon sa patuloy na mga pagkakandado o ''lockdown'' dulot ng COVID-19.<ref>{{Cite news|last=Harding|first=Luke|date=2020-04-20|title=Germany opens some shops as Merkel warns of second wave of coronavirus|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2020/apr/20/german-shops-open-angela-merkel-warns-second-wave-coronavirus|access-date=2020-06-03|issn=0261-3077|language=en}}</ref> * [[Abril 27]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng mga kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 3 milyon sa buong mundo, habang umabot na sa 1 milyon sa [[Estados Unidos]].<ref>{{cite news |last1=Salo |first1=Jackie |title=3 million coronavirus cases have now been reported worldwide |url=https://nypost.com/2020/04/27/3-million-coronavirus-cases-have-been-reported-worldwide/ |access-date=28 Abril 2020 |agency=New York Post |date=27 Abril 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Oliviera |first1=Nelson |title=U.S. set to become first country with 1 million reported coronavirus cases |url=https://www.nydailynews.com/coronavirus/ny-coronavirus-united-states-first-country-one-million-cases-20200427-ndgyccahcbgyplrawxkc23pgfa-story.html |access-date=28 Abril 2020 |publisher=NY Daily News |date=27 Abril 2020|language=en}}</ref> === Mayo === *[[Mayo 1]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na 1 milyon ang kabuuang bilang ng gumaling na pasyente ng COVID-19 sa buong mundo, sang-ayon sa datos mula sa [[Pamantasang Johns Hopkins]].<ref>{{cite news |last1=Horn |first1=Austin |title=More Than 1 Million People Have Recovered From COVID-19 Worldwide |url=https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/05/01/849065983/more-than-1-million-people-have-recovered-from-covid-19-worldwide |access-date=3 Mayo 2020 |publisher=[[NPR]] |date=1 Mayo 2020|language=en}}</ref> *[[Mayo 3]]&ndash;[[Mayo 4|4]] &ndash; Hindi matagumpay ang mga tumututol na taga-[[Venezuela]] at isang pribadong kompanyang militar na nakabase sa Amerika na pasukin ang Venezuela at puwersahang tanggalin si Pangulong [[Nicolás Maduro]] sa puwesto.<ref>{{Cite web|title=From a Miami condo to the Venezuelan coast, how a plan to 'capture' Maduro went rogue|url=https://www.washingtonpost.com/world/the_americas/from-a-miami-condo-to-the-venezuelan-coast-how-a-plan-to-capture-maduro-went-rogue/2020/05/06/046222bc-8e4a-11ea-9322-a29e75effc93_story.html|last1=Faiola|first1=Anthony|last2=DeYoung|first2=Karen|last3=Herrero|first3=Ana Vanessa|date=2020-05-06|work=The Washington Post|language=en|access-date=2020-05-30}}</ref> *[[Mayo 4]] &ndash; Ipinabatid ng isang pangkat ng [[United Kingdom|Britaniko]] at [[Kenya|Keniyanong]] siyentipiko ang pagkakatulas ng Microsporidia MB, isang parasitikong mikrobyo sa pangkat na Microsporidia na [[Fungus|fungi]] na hinaharang ang mga [[lamok]] sa pagdala ng [[malaria]], na potensyal na binibigay daan ang paraan na pigilan ang malaria.<ref>{{Cite journal|last1=Herren|first1=Jeremy K.|last2=Mbaisi|first2=Lilian|last3=Mararo|first3=Enock|last4=Makhulu|first4=Edward E.|last5=Mobegi|first5=Victor A.|last6=Butungi|first6=Hellen|last7=Mancini|first7=Maria Vittoria|last8=Oundo|first8=Joseph W.|last9=Teal|first9=Evan T.|last10=Pinaud|first10=Silvain|last11=Lawniczak|first11=Mara K. N.|date=2020-05-04|title=A microsporidian impairs Plasmodium falciparum transmission in Anopheles arabiensis mosquitoes|journal=Nature Communications|language=en|volume=11|issue=1|page=2187|doi=10.1038/s41467-020-16121-y|pmid=32366903|pmc=7198529|bibcode=2020NatCo..11.2187H|issn=2041-1723|language=en}}</ref> *[[May 5]] **Pandemya ng COVID-19: Naging pinakamataas sa [[Europa]] ang mga namatay sa [[Reino Unido]] na umabot sa 32,313 pagkatapos malagpasan ang bilang na mga namatay sa Italya na 29,029.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2020/may/05/uk-coronavirus-death-toll-rises-above-32000-to-highest-in-europe |title=UK coronavirus death toll rises above 32,000 to highest in Europe |work=The Guardian |date=5 Mayo 2020 |access-date=5 Mayo 2020}}</ref> **Nagpalabas ang [[Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon|Pambansang Komisyon sa Telekomunikasyon ng Pilipinas]] ng isang kautusang pagtapos at pagtigil sa operasyon ng pagsasahimpapawid ng [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]], ang pinakamalaking himpilang midya sa [[Pilipinas]], habang hindi matagumpay na mapanibago ang prangkisa nito sa [[Kongreso ng Pilipinas|Kongreso]] na huling binigay noong Marso 30, 1995.<ref>{{cite news | url=https://www.cnn.ph/news/2020/5/5/ABS-CBN-off-air-NTC.html | title=ABS-CBN goes off air following NTC order | work=CNN Philippines | date=Mayo 5, 2020 | access-date=Mayo 5, 2020 | archive-date=Mayo 18, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200518223700/https://www.cnn.ph/news/2020/5/5/ABS-CBN-off-air-NTC.html | url-status=dead }}</ref> Ang huling pagkakataon na pinasara ang himpilan ay noong [[Proclamation No. 1081|pagdeklera ng batas militar]] ni [[Pangulo ng Pilipinas|Pangulong]] [[Ferdinand Marcos]] noong [[1972]].<ref>{{cite news | url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/736932/abs-cbn-ordered-to-cease-operations-due-to-expired-franchise/story/ | title=ABS-CBN ordered to cease operations due to expired franchise | work=GMA News | date=Mayo 5, 2020 | access-date=Mayo 5, 2020|language=en}}</ref> Noong Hulyo 10, bumoto ang mga kasapi ng Komite sa Kongreso para sa Lehislatibong Prangkisa laban sa pagpapanibago ng prangkisa ng ABS-CBN.<ref>{{cite news | url=https://news.abs-cbn.com/news/07/10/20/house-committee-denies-abs-cbn-a-new-franchise | title=House committee denies ABS-CBN a new franchise | work=ABS CBN News | date=Hulyo 10, 2020 | access-date=Hulyo 10, 2020|language=en}}</ref> *[[Mayo 6]] &ndash; Ipinabatid ng mga astronomo ang pagkakatuklas ng unang [[itim na butas]] na matatagpuan sa isang sistema ng bituin na maaring makita ng mata lamang.<ref>{{Cite web|title=ESO Instrument Finds Closest Black Hole to Earth - Invisible object has two companion stars visible to the naked eye|url=https://www.eso.org/public/news/eso2007/|last=information@eso.org|website=eso.org|language=en|access-date=2020-05-12|language=en}}</ref> * [[Mayo 26]] **Sumiklab ang mga protesta dulot ng [[Pagkamatay ni George Floyd|pagpatay kay George Floyd]] sa daan-daang mga lungsod sa Estados Unidos<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/live/2020/may/29/george-floyd-killing-protests-minneapolis-minnesota-us-twitter-donald-trump-latest-news-live|title=George Floyd protests: man killed in Detroit as demonstrations rage across US – as it happened|date=Mayo 30, 2020|work=The Guardian|language=en}}</ref> at sa buong sanlibutan.<ref>{{cite web |title=From Murals To Tweets: The Global South Shows Solidarity With George Floyd Protests |url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/06/06/871010812/from-murals-to-tweets-the-global-south-shows-solidarity-with-george-floyd-protes |website=NPR.org |access-date=9 Hunyo 2020 |language=en}}</ref> Sinundan pa ito ng karagdagang mga protesta at rali laban sa [[rasismo]] at kalupitan ng pulis sa buong mundo.<ref>{{Cite news|date=7 June 2020|title=As George Floyd is mourned, the world stops to say 'enough'|language=en|work=Sydney Morning Herald|url=https://www.smh.com.au/world/north-america/as-george-floyd-is-mourned-the-world-stops-to-say-enough-20200607-p5507f.html|access-date=7 Hunyo 2020|language=en}}</ref> ** Ang [[Costa Rica]] ay naging unang bansa sa [[Gitnang Amerika]] na ginawang ligal ang [[kasalan ng magkaparehong kasarian]].<ref>{{Cite web|title=Costa Rica latest country to legalize same-sex marriage|url=https://www.wral.com/costa-rica-latest-country-to-legalize-same-sex-marriage/19114023/|date=2020-05-26|website=WRAL.com|language=en|access-date=2020-05-26|archive-date=Hunyo 4, 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604200859/https://www.wral.com/costa-rica-latest-country-to-legalize-same-sex-marriage/19114023/|url-status=dead}}</ref> ** Naghain ang LATAM Airlines, ang pinakamalaking kompanya ng sasakyang panghimpapawid sa [[Latino Amerika]], ng Kabanata II na pagkalugi.<ref>{{Cite web|date=2020-05-26|title=Latam Air Files Chapter 11 Bankruptcy, Stymied by Lockdowns|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-05-26/latam-airlines-files-chapter-11-bankruptcy-stymied-by-lockdowns|access-date=2020-06-03|website=Bloomberg.com|language=en}}</ref> ===Hunyo=== * [[Hunyo 1]] &ndash; Epidemya ng Kivu: Iniulat ng [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]] ang anim na bagong kaso ng [[Ebola]], at inulat ng [[UNICEF]] ang limang patay, sa isang panibagong pagsiklab ng sakit sa [[Mbandaka]], Lalawigan ng Équateur, [[Demokratikong Republika ng Congo]].<ref>{{Cite web|first=Maggie |last=Fox|title=Five dead in newest Ebola outbreak in Congo, UNICEF says|url=https://www.cnn.com/2020/06/01/health/ebola-outbreak-congo-intl/index.html|access-date=2020-06-03|website=CNN}}</ref> * [[Hunyo 2]] &ndash; Naghain ng isang [[Dolyar ng Estados Unidos|$]]5 bilyong klaseng aksyon na demanda laban sa Alphabet Inc. at [[Google]], na inakusahan ang kompanya sa paglabag sa karapatan ng pribasiya ng mga tagagamit sa pamamagitan ng pagsubaybay sa kanila gamit ang ''incognito mode'' ng [[Google Chrome|Chrome]].<ref>{{Cite news|date=2020-06-03|title=Google in $5bn lawsuit for tracking in 'private' mode|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/business-52887340|access-date=2020-06-03|language=en}}</ref> * [[Hunyo 4]] ** Sinabi ng Pamahalaan ng Pambansang Kasunduan ng [[Libya]] na kontrolado nila ng buo ang kabisera, ang [[Tripoli]], pagkatapos umurong ang Pambansang Hukbo ng Libya mula sa teritoryo kasunod ng ilang buwan ng matinding labanan sa lungsod.<ref>{{Cite news|date=2020-06-04|title=Eastern forces quit Libyan capital after year-long assault|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-libya-security-idUSKBN23B1PN|access-date=2020-06-04|language=en}}</ref> ** Nagpasa ang lehislatibong konseho ng [[Hong Kong]] ng kontrobersyal na Ordinansa ng Pambansang Awit.<ref>{{Cite news|date=2020-06-04|title=Hong Kong passes controversial bill to make disrespecting China's national anthem a crime|language=en|work=Business Insider|url=https://www.businessinsider.com/hong-kong-passes-china-national-anthem-law-explainer-2020-6|access-date=2020-06-04}}</ref> * [[Hunyo 7]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Lumagpas na ang pandaigdigang bilang ng namatay sa COVID-19 sa 400,000.<ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/world/global-coronavirus-death-toll-tops-400-000-protesters-continue-defy-n1226951|title=Global coronavirus death toll tops 400,000 as protesters continue to defy lockdowns|work=NBC|access-date=Hunyo 7, 2020|date=Hunyo 7, 2020|language=en}}</ref> * [[Hunyo 8]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 7 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite news|title=Coronavirus latest: Global infections top 7 million|url=https://www.dw.com/en/coronavirus-latest-global-infections-top-7-million/a-53722461|access-date=8 Hunyo 2020|date=8 Hunyo 2020|work=DW|language=en}}</ref> * [[Hunyo 9]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Isang pag-aaral ng [[Pamantasang Harvard]] ang nagmumungkahi na maaring kumalat ang COVID-19 sa [[Tsina]] noon pang [[2019#August|Agosto 2019]], batay sa paggamit ng paradahan sa ospital at sa nauusong paghahanap sa web.<ref>{{cite news |title=Coronavirus may have been in Wuhan in August, study suggests |url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/09/coronavirus-may-have-been-in-wuhan-in-august-study-suggests|access-date=15 Hunyo 2020|date=9 Hunyo 2020|language=en}}</ref> * [[Hunyo 14]] &ndash; Isang tanker na trak ng gas ang sumabog sa lalawigang [[Zhejiang]], [[Tsina]] na bumabaybay sa labasan ng lansangang-bayan sa Wenlin.<ref>{{Cite web |date=2020-06-14 |title=19 Dead, 172 Injured in Gas Tanker Explosion in China |url=https://www.voanews.com/a/east-asia-pacific_voa-news-china_19-dead-172-injured-gas-tanker-explosion-china/6191085.html |access-date=2024-06-08 |website=Voice of America |language=en}}</ref> * [[Hunyo 16]] **Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng mga kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 8 milyon sa buong mundo.<ref>{{Cite web|url=https://www.abc.net.au/news/2020-06-16/global-coronavirus-cases-more-than-8-million-as-outbreak-expands/12359162|title=Global coronavirus cases pass 8 million as outbreak expands in Latin America|date=Hunyo 16, 2020|website=www.abc.net.au|language=en}}</ref> ** Giniba ng [[Hilagang Korea]] ang Tanggapan ng Inter-Koreanong Pag-uugnayan sa [[Kaesong]], na itinatatag noong [[2018]] upang mapabuti ang mga relasyon.<ref>{{Cite web|title=North Korea blows up liaison office as tensions rise with South|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/06/south-korea-north-blew-liaison-office-tensions-rise-200616071045580.html|access-date=2020-06-17|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> * [[Hunyo 21]] &ndash; Nangyari ang isang anular na [[eklipse ng araw]].<ref>{{Cite web|date=13 Hulyo 2020|title=21 June 2020 Annular Solar Eclipse|url=https://www.timeanddate.com/eclipse/solar/2020-june-21|language=en}}</ref> * [[Hunyo 30]] &ndash; Ipinasa ng Tsina ang kontrobersyal na pambansang batas ng seguridad sa Hong Kong, na pinapahintulot ang Tsina na paghigpitan ang mga oposisyon sa [[Beijing]] sa loob o sa labas ng bansa.<ref>{{cite news |last1=Buckley |first1=Chris |last2=Bradsher |first2=Keith |last3=May |first3=Tiffany |title=New Security Law Gives China Sweeping Powers Over Hong Kong |url=https://www.nytimes.com/2020/06/29/world/asia/china-hong-kong-security-law-rules.html |access-date=2 Hulyo 2020 |agency=The New York Times |date=29 Hunyo 2020|language=en}}</ref> ===Hulyo=== * [[Hulyo 1]] &ndash; Sinuportahan ng mga Rusong botante ang isang amyenda sa konstitusyon na, bukod sa ibang pang mga bagay, ginagawang puwedeng maghanap muli si [[Vladimir Putin]] ng dalawang anim-na-taong termino kapag natapos na ang kanyang termino sa 2024, na potensyal na pinapahintulot siya na manatili sa kapangyarihan hanggang 2036.<ref>{{cite news|work=CNN|title=Russian voters overwhelmingly back a ploy by President Vladimir Putin to rule until 2036|url=https://edition.cnn.com/2020/07/01/europe/russia-referendum-putin-power-2036-intl/index.html|date=1 Hulyo 2020|access-date=1 Hulyo 2020|language=en}}</ref> * [[Hulyo 15]] &ndash; Na-''hack'' ang mga akawnt sa [[Twitter]] ng mga prominenteng tao sa politika, at kilalang tao upang ianunsyo ang iskam sa [[bitcoin]].<ref>{{cite web |title=Major US Twitter accounts hacked in Bitcoin scam |url=https://www.bbc.co.uk/news/technology-53425822 |website=bbc.co.uk |date=16 Hulyo 2020 |access-date=16 Hulyo 2020|language=en}}</ref> * [[Hulyo 22]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng mga kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 15 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |title=Global coronavirus cases exceed 15 million: Reuters tally |url=https://www.reuters.com/article/us-health-coronavirus-global-cases/global-coronavirus-cases-exceed-15-million-reuters-tally-idUSKCN24N0KK |website=Reuters|date=22 Hulyo 2020 |access-date=22 Hulyo 2020}}</ref> ===Agosto=== * [[Agosto 4]] &ndash; Isang pagsabog na dulot ng hindi ligtas na inimbak na ammonium nitrate ang kinitil ang higit sa 220 katao, sinugtan ang libo-libo, at malubhang winasak ang daungan sa [[Beirut]], [[Lebanon]]. Tinatayang nasa $10–15 bilyon ang pinsala, at tinatayang nasa 300,000 tao ang walang tirahan. Noong sumunod na araw, idineklara ng pamahalaan ng Lebanon ang isang dalawang-linggong estado ng emerhensiya.<ref>{{cite web |title=Beirut blast: Explosion rocks city injuring many and made over 300,000 people homeless |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-53656220|website=BBC|date=4 Agosto 2020|access-date=4 Agosto 2020|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last1=Sullivan|first1=Oliver Holmes (now); Helen|last2=Ratcliffe (earlier)|first2=Rebecca|last3=Holmes|first3=Oliver|last4=Elgot|first4=Jessica|last5=Borger|first5=Julian|last6=Blackall|first6=Molly|last7=Bramley|first7=Ellie Violet|date=2020-08-05|title=Beirut explosion: death toll rises to 135 as about 5,000 people are wounded – as it happened|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/live/2020/aug/04/beirut-explosion-huge-blast-port-lebanon-capital|access-date=2020-08-05|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|title=Lebanon gov't declares emergency in Beirut after deadly explosion|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/08/lebanon-gov-declares-emergency-beirut-deadly-explosion-200805150901897.html|access-date=2020-08-19|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> * [[Agosto 5]] &ndash; Naglakbay ang Kalihim ng Kalusugan at Serbisyon sa Tao ng Estados Unidos na si Alex Azar sa [[Taiwan]], ang pinakamataas na opisyal sa Estados Unidos na bumisita sa bansa sa loob ng 40 taon. Kinondena ng [[Tsina|PRC]] ang pagbisita.<ref>{{Cite news|date=2020-08-05|title=U.S. health chief to be highest-ranking official in decades to visit Taiwan, angering China|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-usa-idUSKCN25105B|access-date=2020-08-05|language=en}}</ref> * [[Agosto 10]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 20 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite news |title=Global report: coronavirus cases pass 20m as WHO points to 'green shoots of hope' |url=https://www.theguardian.com/world/2020/aug/11/global-report-coronavirus-cases-pass-20m-as-who-points-to-green-shoots-of-hope |access-date=11 Agosto 2020 |agency=The Guardian |date=11 Agosto 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 11]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Ipinabatid ni Pangulong [[Vladimir Putin]] ng [[Rusya]] na inaprubahan na ng Rusya ang pinakaunang [[bakuna]] sa mundo para sa COVID-19.<ref>{{cite news |title=Coronavirus: Putin says vaccine has been approved for use|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-53735718|access-date=11 Agosto 2020 |agency=BBC News |date=11 Agosto 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 25]] &ndash; Idineklera ang [[Aprika]] bilang malaya na sa mabangis na [[polio]], ang ikalawang bayrus na napuksa sa [[lupalop]] simula noong napuksa ang [[bulutong]] noong nakalipas na 40 taon.<ref>{{cite news|title=Africa declared free of wild polio in 'milestone'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-53887947|access-date=25 August 2020 |agency=BBC News |date=25 August 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=Africa eradicates wild poliovirus |url=https://www.afro.who.int/news/africa-eradicates-wild-poliovirus|access-date=25 Agosto 2020 |agency=WHO |date=25 Agosto 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 26]] &ndash; Ang CEO ng Amazon na si Jeff Bezos ay naging unang tao sa kasaysayan na magakaroon ng ''net worth'' (halagang neto) na lumabis sa [[Dolyar ng Estados Unidos|$]] 200 bilyon, sang-ayon sa ''[[Forbes]]''.<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/sites/jonathanponciano/2020/08/26/worlds-richest-billionaire-jeff-bezos-first-200-billion/#43bc304c4db7|work=Forbes|title=Jeff Bezos Becomes The First Person Ever Worth $200 Billion|date=Agosto 26, 2020|access-date=Agosto 28, 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 28]] &ndash; Ipinabatid ang pagbibitiw ni Punong Ministro [[Shinzo Abe]] ng [[Hapon]] sa kanyang puwesto, na binanggit ang kanyang masamang kalusugan.<ref>{{cite news|title=Japan PM Abe announces his resignation at press conference|url=https://english.kyodonews.net/news/2020/08/49143d2e31c6-breaking-news-abes-health-status-remains-unchanged-top-govt-spokesman.html|newspaper=Kyodo News|date=28 Agosto 2020|access-date=28 Agosto 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 30]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang mga kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 25 milyon sa buong mundo. Nagpatuloy ang [[Indya]] na magtala ng pinakamataas na arawang pagtala ng mga kaso.<ref>{{cite news |last1=Dellanna |first1=Alessio |title=Coronavirus: Global cases pass 25 million as India records record spike |url=https://www.euronews.com/2020/08/30/coronavirus-india-reports-worst-single-day-spike-in-the-world-with-over-78-000-new-cases |access-date=1 Setyembre 2020 |agency=Euronews |date=30 Agosto 2020}}</ref> ===Setyembre=== *[[Setyembre 4]] &ndash; Si [[Papa Benedicto XVI]] ang naging [[papa]] na may pinakamahabang-buhay sa gulang na 93 taon, apat na buwan, at 16 na araw, na nilagpasan ang tala ni [[Papa Leo XIII]], na namatay noong 1903.<ref>{{cite web |title=Benedicto XVI es ya el papa más anciano de toda la historia |url=https://www.msn.com/es-mx/news/other/benedicto-xvi-es-ya-el-papa-m%C3%A1s-anciano-de-toda-la-historia/ar-BB18IsG8?ocid=msedgdhp |website=www.msn.com |publisher=DW News |access-date=Setyembre 3, 2020 |language=es|language=en}}</ref> *[[Setyembre 6]] &ndash; Dumaan sa kalupaan ang Bagyong Haishen sa Hapon at pagkatapos sa [[Timog Korea]] bilang isang malakas na kategorya 2 na katumbas na bagyo.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-54046150|title=Typhoon Haishen batters South Korea after slamming Japan|date=Setyembre 7, 2020|website=BBC News|language=en}}</ref> Sa kalaunan, dumaan ito sa kalupaan ng [[Hilagang Korea]] kung saan nagkaroon ng malawakang baha.<ref name="Nikkei">{{cite news |title=North Korea dispatches troops to rebuild after Typhoon Haishen |url=https://asia.nikkei.com/Economy/Natural-disasters/North-Korea-dispatches-troops-to-rebuild-after-Typhoon-Haishen |access-date=8 Setyembre 2020|language=en |work=Nikkei Asian Review |date=8 Setyembre 2020}}</ref> *[[Setyembre 17]] **Naglabas ang [[Pransya]], [[Alemanya]], at ang [[Reino Unido]] ng pinagsamang diplomatikong sulat sa [[Mga Nagkakaisang Bansa]] na tinatanggihan ang pag-angkin ng Tsina sa [[Dagat Timog Tsina]], at sinusuporta ang pasya sa ''[[Pilipinas v. Tsina]]'' na binabanggit ang makasaysayang karapatan ayon sa [[siyam na gatlang na guhit]] na sinsalungat ang [[Kumbensiyon ukol sa Batas ng Dagat ng Mga Nagkakaisang Bansa]]. Bagaman, sinasabi ng pahayag na sa "soberanyang panteritoryo," "wala silang kinukuhang posisyon."<ref>{{Cite web|title=France, Germany, UK recognize PH win vs. China in South China Sea row|url=https://www.cnnphilippines.com/news/2020/9/18/France-Germany-United-Kingdom-reject-China-South-China-Sea.html|access-date=2020-09-22|website=cnn|language=en|archive-date=2022-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20220406032453/https://www.cnnphilippines.com/news/2020/9/18/France-Germany-United-Kingdom-reject-China-South-China-Sea.html|url-status=dead}}</ref> **Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng mga kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 30 milyon sa buong mundo.<ref>{{Cite web|date=Setyembre 17, 2020|title=Coronavirus cases top 30 million worldwide|url=https://medicalxpress.com/news/2020-09-coronavirus-cases-million-worldwide.html|access-date=Nobyembre 7, 2020|website=Medical Xpress|language=en-US}}</ref> ===Oktubre=== * [[Oktubre 10]] – Nagkasundo ang [[Armenia]] at [[Azerbaijan]] sa isang tigil putukan sa patuloy na labanang Nagorno-Karabakh.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-54488386|title=Nagorno-Karabakh: Armenia and Azerbaijan agree ceasefire|publisher=[[BBC]]|date=9 Oktubre 2020|language=en}}</ref> * [[Oktubre 15]]: **Mga protesta sa Thailand ng 2020: Nagdeklera ang Pamahalaan ng [[Thailand]] ng isang "matinding" estado ng emerhensiya na ipinagbawal ang pagtitipon ng lima o higit pa na mga tao, na sinimulan ang pagpipigil sa mga demonstrasyon at sa pagpataw ng pagsensura sa midya.<ref>{{Cite web|title=Twenty protesters arrested, planned Thursday rally prohibited|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/politics/2002603/twenty-protesters-arrested-planned-thursday-rally-prohibited|access-date=2020-10-15|website=Bangkok Post|language=en}}</ref> **Nagbitiw ang Pangulo ng [[Kyrgyzstan]] na si Sooronbay Jeenbekov mula sa kanyang puwesto pagkatapos ng mga linggo ng maramihang protesta sa kalagayan ng halalang parliyamentaryo ng Oktubre 2020; humalili ang pinuno ng oposisyon na si Sadyr Japarov sa parehong umaaktong Pangulo at Punong Ministro ng Kyrgyzstan.<ref>{{Cite news|last=Merz|first=Theo|date=16 October 2020|title=Ex-prisoner Sadyr Japarov confirmed as Kyrgyzstan president|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/16/kyrgyzstan-parliament-confirms-sadyr-japarov-new-president|access-date=18 Oktubre 2020|language=en}}</ref> *[[Oktubre 30]] **[[Lindol sa Dagat Egeo ng 2020]]: Isang lindol na nasa 7.0 magnitud ang tumama sa [[Turkey]] at [[Gresya]], na pinatay ang 119 katao at sinugatan ang higit sa 1,000.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-54759443|title=Turkey-Greece quake: Search for survivors under rubble|date=Oktubre 31, 2020|access-date=Oktubre 31, 2020|work=BBC News|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/2020/10/30/europe/earthquake-greece-turkey-aegean-intl/index.html|title=Powerful earthquake jolts Turkey and Greece, killing at least 27|date=Oktubre 31, 2020|access-date=Oktubre 31, 2020|work=CNN|language=en}}</ref> **Pandemya ng COVID-18: Umabot ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 45 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite web|url=https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/10/who-extends-covid-19-emergency-global-total-tops-45-million|title=WHO extends COVID-19 emergency as global total tops 45 million|website=CIDRAP|date=Oktubre 30, 2020|access-date=Nobyembre 7, 2020|author=Schnirring, Lisa|language=en}}</ref> * [[Oktubre 31]] &ndash; Dumaan sa kalupaan ng Pilipinas ang [[Super Bagyong Rolly|Bagyong Rolly]] (internasyunal na pangalan: Goni), na naging ang pinakamalakas na tropikal na bagyo na dumaan sa kalupaan sa kasaysayan, na pinaalis ang mga daang-libong tao at kinitil ang mga dosenang katao sa rehiyon.<ref>{{cite news|url=https://weather.com/storms/hurricane/news/2020-10-31-super-typhoon-goni-philippines-vietnam-haiyan|title=Super Typhoon Goni Kills 10 in the Philippines|date=Oktubre 31, 2020|access-date=Nobyembre 3, 2020|work=Weather.com|language=en}}</ref> ===Nobyembre=== *[[Nobyembre 3]]–[[Nobyembre 7|7]] – Halalang pampanguluhan sa Estados Unidos ng 2020: Nahalal si [[Joe Biden]] bilang ang ika-46 na [[Pangulo ng Estados Unidos]], pagkatapos dumating ang mga natitirang mga bilang ng boto (Nobyembre 7) mula sa mga susing estado na nabinbin sa pagdagsa ng mga balotang dinaan sa [[koreo]] na dulot ng [[pandemya]], na tinalo ang kasalukuyang nakaupong Pangulong [[Donald Trump]].<ref>{{cite news|url=https://edition.cnn.com/politics/live-news/trump-biden-election-results-11-07-20/index.html |title=Joe Biden elected president |work=CNN|date=7 Nobyembre 2020 |access-date=7 Nobyembre 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/election-us-2020-54836636 |title=US Election 2020: Joe Biden wins the presidency |work=BBC News|date=7 November 2020 |access-date=7 November 2020}}</ref> *[[Nobyembre 4]] – Pormal na umalis ang Estados Unidos sa Kasundang [[Paris]] sa [[pag-init ng daigdig|pagbabago ng klima]].<ref>{{cite news|url=https://www.npr.org/2020/11/03/930312701/u-s-officially-leaving-paris-climate-agreement?t=1604493348832 |title=U.S. Officially Leaving Paris Climate Agreement |work=NPR|date=3 Nobyembre 2020 |access-date=4 Nobyembre 2020|language=en}}</ref> *[[Nobyembre 8]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umaabot na ang kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 50 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/world-54867793 |title=Covid-19: Global coronavirus cases pass 50 million |work=BBC News |date=Nobyembre 8, 2020 |access-date=Nobyembre 8, 2020|language=en}}</ref> *[[Nobyembre 9]] – Pandemya ng COVID-19: Ang unang matagumpay na pagsubok ng yugto III ng isang bakuna ng COVID-19 ay ipinabatid ng mga kompanya ng gamot na [[Pfizer]] at BioNTech, na 90% epektibo sang-ayon sa pansamantalang resulta.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/health-54873105|work=BBC News|title=Covid vaccine: First vaccine offers 90% protection|date=9 Nobyembre 2020|access-date=9 Nobyembre 2020|language=en}}</ref> *[[Nobyembre 25]] &ndash; Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 60 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |last=Schirring |first=Lisa |title=Pace of global COVID-19 rise slows, but deaths still climbing |url=https://www.cidrap.umn.edu/news-perspective/2020/11/pace-global-covid-19-rise-slows-deaths-still-climbing |website=CIDRAP |access-date=Nobyembre 25, 2020 |date=Nobyembre 26, 2020|language=en}}</ref> *[[Nobyembre 27]] &ndash; Pinaslang ang pinakataas ng siyentipiko sa [[Iran]], si Mohsen Fakhrizadeh, malapit sa [[Tehran]].<ref>{{cite web |title=Iran's top nuclear scientist killed in apparent assassination, state media reports |url=https://edition.cnn.com/2020/11/27/middleeast/iran-top-nuclear-scientist-killed-intl/index.html |website=CNN |access-date=27 Nobyembre 2020 |date=27 Nobyembre 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Mohsen Fakhrizadeh, Iran's top nuclear scientist, assassinated near Tehran |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-55105934 |website=BBC News|access-date=27 Nobyembre 2020 |date=27 Nobyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Nobyembre 30]] **Nangyari ang isang penumbral na [[eklipse ng buwan]]; ang huli sa apat na eklipse ng buwan ng 2020.<ref>{{Cite web|date=Nobyembre 30, 2020|title=Lunar eclipse will be visible during the full beaver moon on November 30, 2020|url=https://edition.cnn.com/2020/11/29/world/lunar-eclipse-full-beaver-moon-2020-scn-trnd/index.html|author=Strickland, Ashley|language=en}}</ref> **Ang pagtitiklop ng [[protina]], isa sa mga pinakamalaking misteryo sa [[biyolohiya]],<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-55133972|work=BBC News|title=One of biology's biggest mysteries 'largely solved' by AI|date=30 Nobyembre 2020|access-date=30 Nobyembre 2020|language=en}}</ref> ay nalutas ng AlphaFold, isang [[Intelihensiyang artipisyal|artipisyal na intelihensys]] na [[algoritmo]] na ginawa ng DeepMind.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/technology/2020/nov/30/deepmind-ai-cracks-50-year-old-problem-of-biology-research|work=The Guardian|title=DeepMind AI cracks 50-year-old problem of protein folding|date=30 Nobyembre 2020|access-date=30 Nobyembre 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://deepmind.com/blog/article/alphafold-a-solution-to-a-50-year-old-grand-challenge-in-biology|work=DeepMind|title=AlphaFold: a solution to a 50-year-old grand challenge in biology |date=30 Nobyembre 2020|access-date=30 Nobyembre 2020|language=en}}</ref> ===Disyembre=== * [[Disyembre 2]] ** Pandemya ng COVID-19: Inaprubahan ng [[Reino Unido]] ang bakuna ng [[Pfizer]]-BioNTech na BNT162b2, na naging unang bansa sa mundo na ginawa ito.<ref>{{Cite news|date=2 Disyembre 2020|title=Covid Pfizer vaccine approved for use next week in UK|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/health-55145696|access-date=2 Disyembre 2020}}</ref> ** Nakulong ang tatlong aktibista sa Hong Kong para sa kanilang ginampanan sa mga prostesta sa [[Hong Kong]] noong 2019–20. Si Joshua Wong ang nakakuha ng matagal na pagkakulong sa 13.5 buwan.<ref>{{cite web |title=Hong Kong activist Joshua Wong jailed for 13 and a half months for 2019 anti-government protest |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/hong-kong-activist-joshua-wong-jailed-for-13-and-a-half-months-13684048 |website=CNA |access-date=8 Disyembre 2020 |date=2 Disyembre 2020 |language=en |archive-date=9 Disyembre 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209071412/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/hong-kong-activist-joshua-wong-jailed-for-13-and-a-half-months-13684048 |url-status=dead }}</ref> * [[Disyembre 4]] ** Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 65 milyon sa buong mundo, na may pandaigdigang bilang ng patay sa 1.5 milyon. Sinasalamin ng datos, sa huling linggo, na higit sa 10,000 tao sa buong mundo ay namatay sa katamtaman sa bawat araw, na may isang patay sa bawat siyam na segundo. Sang-ayon sa [[Pandaigdigang Organisasyon sa Kalusugan]], nagdulot ang [[Coronavirus disease 2019|COVID-19]] ng mas maraming patay noong 2020 kaysa [[tuberculosis]] noong 2019, gayon din, apat na beses ang bilang ng namatay kaysa [[malaria]].<ref>{{cite web |last=Campbell |first=Lucy |title=Covid: 1.5 million dead globally as vaccination schemes set to begin |url=https://www.theguardian.com/world/2020/dec/03/covid-15-million-dead-globally-as-vaccination-schemes-set-to-begin |website=The Guardian |date=Disyembre 4, 2020 |access-date=Disyembre 4, 2020|language=en}}</ref><ref>{{cite web |last=Linnane |first=Ciara |title=Coronavirus tally: Global cases of COVID-19 top 65 million, U.S. adds 216,548 new cases in a single day |url=https://www.marketwatch.com/story/coronavirus-tally-global-cases-of-covid-19-top-65-million-us-adds-216548-new-cases-in-a-single-day-2020-12-04 |website=MarketWatch |date=Disyembre 4, 2020 |access-date=Disyembre 4, 2020|language=en}}</ref> ** Digmaang Sibil ng Somalia: Ipinabatid ng Estados Unidos ang pag-alis nito mula sa labanan sa susunod na buwan.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-55196130 |title=Trump orders withdrawal of US troops from Somalia |website=BBC |date=5 Disyembre 2020 |access-date=6 Disyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Disyembre 5]] – Pandemya ng COVID-19: Nagsimula na ang [[Rusya]] sa maramihang pagbabakuna laban sa COVID-19 gamit ang kandidatong [[Sputnik V]].<ref>{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/12/5/moscow-starts-mass-covid-19-vaccination-with-its-sputnik-v-shot |website=Al-Jazeera |title=COVID-19: Moscow starts mass vaccination amid record cases |date=5 Disyembre 2020 |access-date=6 Disyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Disyembre 6]] – Naganap ang parliyamentaryong halalan sa [[Venezuela]] ng 2020.<ref>{{Cite web|title=Venezuela to hold parliamentary elections in December|url=https://www.aljazeera.com/news/2020/07/venezuela-hold-parliamentary-elections-december-200701060140227.html|access-date=2020-07-25|website=aljazeera.com|language=en}}</ref> * [[Disyembre 8]] ** Pandemya ng COVID-19: Ang [[Reino Unido]] ay naging unang bansa na nagsimula ng kampanyang maramihang inokulasyon gamit ang klinikal na awtorisado at buong subok na bakuna, ang bakunang Pfizer–BioNTech.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/12/07/world/britain-rolls-out-the-pfizer-vaccine-a-huge-task-but-a-sign-of-hope.html|title=Britain rolls out the Pfizer vaccine, a huge task but a sign of hope. |date=8 Disyembre 2020|access-date=8 Disyembre 2020|website=The New York Times|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://uk.reuters.com/article/us-health-coronavirus-britain-idUKKBN28I0OM|title='Go for it,' says grandmother who got world's first Pfizer COVID vaccine in Britain|date=8 Disyembre 2020|access-date=8 Disyembre 2020|work=Reuters|language=en|archive-date=8 Disyembre 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201208074543/https://uk.reuters.com/article/us-health-coronavirus-britain-idUKKBN28I0OM|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/global-health/science-and-disease/coronavirus-news-covid-tier-system-lockdown-new-rules-vaccine/#update-20201202-1343|title= Covid will be with us forever despite Pfizer vaccine, claims Van-Tam |date=8 December 2020|access-date=8 Disyembre 2020|website=The Telegraph|language=en}}</ref> ** Opisyal na nagkasundo ang [[Nepal]] at Tsina sa aktuwal na taas ng [[Bundok Everest]] na nasa 8,848.86 metro.<ref>{{cite web |last1=Singh |first1=Navin Khadka |title=Mt Everest grows by nearly a metre to new height |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55218443 |website=BBC |access-date=8 Disyembre 2020 |date=8 Disyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Disyembre 12]] ** Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 70 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |title=Global Covid-19 cases cross 70 million mark: Johns Hopkins |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/global-covid-19-cases-cross-70-million-mark-johns-hopkins/articleshow/79690083.cms |website=The Economic Times |access-date=Disyembre 12, 2020 |date=Disyembre 12, 2020|language=en}}</ref> ** Nagnormalisado ang [[Bhutan]] at [[Israel]] ng kanilang mga diplomatikong ugnayan.<ref>{{Cite web |url=https://www.jpost.com/international/israel-normalizes-ties-with-bhutan-651904 |last=Harkov |first=Lahav |website=The Jerusalem Post |title=Israel normalizes ties with Bhutan |date=12 Disyembre 2020 |access-date=13 Disyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Disyembre 15]] – Inakusahan ng Internasyunal na Korte para sa Krimen ang [[Pilipinas]] ng krimen laban sa sangkatauhan dahil sa [[Kampanya laban sa iligal na droga sa Pilipinas|digmaan nito laban sa droga]].<ref>{{Cite web |url=https://www.washingtonpost.com/world/2020/12/15/philippines-drug-war-icc-crimes-against-humanity/ |last=O'Grady |first=Siobhan |website=The Washington Post |title=In Philippines drug war, ICC sees 'reasonable basis' for crimes against humanity |date=16 Disyembre 2020 |access-date=17 Disyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Disyembre 20]] – Pandemya ng COVID-19: Isang mataas na nakakahawang [[Lineage B.1.1.7|bagong baryante ng SARS-CoV-2]] ang kumakalat sa [[Europa]] at [[Australya]] na nagdulot ng internasyunal na pagsasara ng mga hangganan.<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-55382212 |work=BBC News |title=Covid: WHO in 'close contact' with UK over new virus variant |date=21 Disyembre 2020 |access-date=22 Disyembre 2020}}</ref> * [[Disyembre 21]] ** Pandemya ng COVID-19: 36 kaso ang naiulat sa Base General Bernardo O'Higgins Riquelme sa Teritoryong Antartiko ng [[Chile]], na minamarkahan ang unang impeksyon sa [[Antartika]], ang huling [[lupalop]] na naiulat ang impeksyon.<ref>{{Cite web |url=https://www.infobae.com/america/agencias/2020/12/21/reportan-brote-de-coronavirus-en-base-chilena-en-la-antartida/ |website=Infobae |title=Reportan brote de coronavirus en base chilena en la Antartida |date=21 Disyembre 2020 |access-date=22 Disyembre 2020}}</ref> ** Isang dakilang pagdidikit ng [[Hupiter]] at [[Saturno]] ang nangyari, na nahiwalay ang dalawang [[planeta]] sa kalangitan sa 0.1 digri. Iro ang pinakamalapit na pagdidikit sa pagitan ng dalawang planeta simula noong [[1623]].<ref>{{Cite web|title=See the Great Conjunction of Jupiter and Saturn, 21 Disyembre 2020|url=https://www.skyatnightmagazine.com/advice/skills/great-conjunction-jupiter-saturn|access-date=2020-11-29|website=BBC Sky at Night Magazine|language=en}}</ref> * [[Disyembre 27]] – Pandemya ng COVID-19: Umabot na ang bilang ng kumpirmadong kaso ng COVID-19 sa 80 milyon sa buong mundo.<ref>{{cite web |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/coronavirus-pandemic-vaccine-updates-12-26-20/h_b63ee60dff49ed562b974b304b8f885b |title=December 26 coronavirus news |website=CNN |date=Disyembre 26, 2020 |access-date=Disyembre 27, 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20201226182523/https://edition.cnn.com/world/live-news/coronavirus-pandemic-vaccine-updates-12-26-20/h_b63ee60dff49ed562b974b304b8f885b |archive-date=Disyembre 26, 2020 |url-status=dead}}</ref> == Kamatayan == [[Talaksan:Kobe_Bryant_2015_(cropped).jpg|thumb|137x137px|[[Kobe Bryant]]]] [[Talaksan:Hosni_Mubarak_ritratto.jpg|thumb|138x138px|[[Hosni Mubarak]]]] [[Talaksan:Mahmoud_Jibril_(World_Economic_Forum_Special_Meeting_2011).jpg|thumb|136x136px|[[Mahmoud Jibril]]]] [[File:Heherson Alvarez.jpg|thumb|127x127px|[[Heherson Alvarez]]]] [[Talaksan:Florian_Schneider_headshot.JPG|thumb|117x117px|[[Florian Schneider]]]] [[File:Teresa Aquino-Oreta - 2008 (cropped).jpg|thumb|157x157px|[[Teresa Aquino-Oreta]]]] [[File:Former Sen. Eddie Ilarde - 2019.jpg|thumb|137x137px|[[Eddie Ilarde]]]] [[File:Alfredo Lim at Mendiola.jpg|thumb|147x147px|[[Alfredo Lim]]]] [[Talaksan:Chadwick_Boseman_by_Gage_Skidmore_July_2017_(cropped).jpg|thumb|146x146px|[[Chadwick Boseman]]]] [[Talaksan:Pranab_Mukherjee_Portrait_(cropped).jpg|thumb|142x142px|[[Pranab Mukherjee]]]] [[Talaksan:Diana_Rigg_1973.jpg|thumb|141x141px|[[Diana Rigg]]]] [[Talaksan:Ruth_Bader_Ginsburg_2016_portrait.jpg|thumb|138x138px|[[Ruth Bader Ginsburg]]]] [[File:Mila del Sol.JPG|thumb|157x157px|[[Mila del Sol]]]] [[File:Jamir Garcia 20111112 0671.jpg|thumb|157x157px|[[Jamir Garcia]]]] * [[Enero 26]] &ndash; [[Kobe Bryant]], Amerikanong propesyunal na manlalaro ng basketbol (ipinanganak [[1978]])<ref>{{Cite web|url=https://www.tmz.com/2020/01/26/kobe-bryant-killed-dead-helicopter-crash-in-calabasas/|title=Kobe Bryant Dead, Dies in Helicopter Crash|website=TMZ|language=en|access-date=Enero 26, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126195700/https://www.tmz.com/2020/01/26/kobe-bryant-killed-dead-helicopter-crash-in-calabasas/|archive-date=Enero 26, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Pebrero 24]] &ndash; [[Diana Serra Cary]], Amerikanong batang aktres (ipinangnak [[1918]])<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/film/news/baby-peggy-diana-serra-cary-dies-dead-1203514069/|title=Diana Serra Cary, Child Star Known as Baby Peggy, Dies at 101|access-date=Pebrero 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225040141/https://variety.com/2020/film/news/baby-peggy-diana-serra-cary-dies-dead-1203514069/|archive-date=Pebrero 25, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Pebrero 25]] &ndash; [[Hosni Mubarak]], ika-41 Punong Ministro at ika-4 na Pangulo ng Ehipto (ipinangank [[1928]])<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142|title=Hosni Mubarak: Former Egyptian President dies aged 91|access-date=Pebrero 25, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225120131/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-51630142|archive-date=Pebrero 25, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Marso 20]] &ndash; [[Kenny Rogers]], Amerikanong mang-aawit ng ''country'' at manunulat ng awitin (ipinanganak [[1938]])<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2020/music/obituaries-people-news/kenny-rogers-dead-dies-1203541233/|title=Country Music Icon Kenny Rogers Dies at 81|date=Marso 21, 2020|access-date=Marso 21, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321120143/https://variety.com/2020/music/obituaries-people-news/kenny-rogers-dead-dies-1203541233/|archive-date=Marso 21, 2020|url-status=live|language=en}}</ref> * [[Abril 5]] &ndash; [[Mahmoud Jibril]], dating Punong Ministro ng Libya (ipinanganak [[1952]])<ref>{{Cite web|url=http://en.alwasat.ly/news/libya/279080|title=Former Libyan PM Mahmoud Jibril has died from complications related to coronavirus|website=Alwasat News|access-date=2021-03-29|archive-date=2020-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200411050406/http://en.alwasat.ly/news/libya/279080|url-status=dead}}</ref> *[[Abril 20]] – [[Heherson Alvarez]] Pilipinong politiko, dating senador, kongresista at Ministro ng Repormang Pansakahan (ipinanganak 1939)<ref>{{cite news|url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/734782/ex-sen-heherson-alvarez-reported-to-have-covid-19-dies/story/|title=Ex-Sen. Heherson Alvarez, reported to have COVID-19, dies|work=GMA News|date=Abril 20, 2020|access-date=Abril 20, 2020|language=en}}</ref> * [[Abril 21|April 21]] – [[Florian Schneider]], Alemang elektronikong musikero (ipinanganak [[1947]])<ref>{{Cite web|url=https://www.billboard.com/articles/news/obituary/9372433/florian-schneider-dead-kraftwerk-co-founder-dies|title=Kraftwerk Co-Founder Florian Schneider Dies at Age 73|website=Billboard|language=en}}</ref> * [[Mayo 8]] – [[Siegfried & Roy|Roy Horn]], Aleman-Amerikanong salamangkero (ipinanganak [[1944]])<ref>{{cite news|title=Roy Horn, Illusionist Who Dazzled Audiences as Half of Siegfried & Roy, Dies at 75|url=https://www.nytimes.com/2020/05/08/obituaries/roy-horn-dead-covid.html|first=Robert D.|last=McFadden|date=Mayo 8, 2020|access-date=Mayo 8, 2020|newspaper=The New York Times|language=en}}</ref> * [[Mayo 14]] – [[Teresa Aquino-Oreta]] Pilipinong politiko, dating kongresista at senador (ipinanganak 1944)<ref>{{cite news | url=https://www.gmanetwork.com/news/news/nation/738335/former-senator-tessie-aquino-oreta-passes-away/story/ | title=Former Senator Tessie Aquino-Oreta passes away |work=GMA News| date=Mayo 15, 2020 | access-date=Mayo 15, 2020|language=en}}</ref> * [[Hunyo 29]] – [[Carl Reiner]], Amerikanong aktor, direktor ng pelikul at komedyante (ipinanganak[[1922]])<ref>{{Cite web|url=https://www.tmz.com/2020/06/30/carl-reiner-dead-dies-98-dick-van-dyke-show/|title=Carl Reiner Dead at 98, Mel Brooks Pays Tribute to His Best Friend|website=TMZ|language=en}}</ref> * [[Hulyo 24]] – [[Regis Philbin]], Amerikanong punong-abala ng usapang palabas (ipinanganak [[1931]])<ref>{{cite web|url=https://people.com/tv/regis-philbin-dead/|title=Regis Philbin, Legendary Television Host, Dies at 88|last1=King|first1=Benjamin|last2=Leonard|first2=Elizabeth|date=Hulyo 25, 2020|access-date=Enero 11, 2021|work=People.com}}</ref> * [[Hulyo 30]] – [[Lee Teng-hui]], ika-13 Pangulo ng Republika ng Tsina (ipinanganak [[1923]])<ref>{{Cite news|date=Hulyo 30, 2020|url=https://www.nytimes.com/2020/07/30/world/asia/lee-teng-hui-dead.html|title=Lee Teng-hui, 97, Taiwan's First Democratically Elected President, Dies|newspaper=The New York Times|access-date=Hulyo 30, 2020|language=en}}</ref> * [[Agosto 4]] – [[Eddie Ilarde]] Pilipinong punong-abala sa radyo at telebisyon at dating mambabatas (ipinanganak [[1934]])<ref>{{cite news | url=https://www.manilatimes.net/2020/08/04/news/latest-stories/broadcaster-former-senator-eddie-ilarde-85/750806/ | title=Broadcaster, former senator Eddie Ilarde, 85 | work=The Manila Times | date=Agosto 4, 2020 | access-date=Agosto 4, 2020 | language=en | archive-date=Agosto 13, 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200813061052/https://www.manilatimes.net/2020/08/04/news/latest-stories/broadcaster-former-senator-eddie-ilarde-85/750806/ | url-status=dead }}</ref> * [[Agosto 8]] – [[Alfredo Lim]], Pilipinong politiko, dating direktor ng Pambansang Kawanihan ng Pagsisiyasat, senador, at alkalde ng Maynila (ipinanganak [[1929]]) * [[Agosto 28]] – [[Chadwick Boseman]], Amerikanong aktor at mandudula (ipinanganak [[1976]])<ref>{{Cite news|last1=Ugwu|first1=Reggie|last2=Levenson|first2=Michael|date=2020-08-28|title='Black Panther' Star Chadwick Boseman Dies of Cancer at 43|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/08/28/movies/chadwick-boseman-dead.html|access-date=2020-08-31|issn=0362-4331|language=en}}</ref> * [[Agosto 31]] – [[Pranab Mukherjee]], ika-13 Pangulo ng Indya (ipinanganak [[1935]])<ref>{{Cite news|last=Singh|first=Karan Deep|date=2020-08-31|title=Pranab Mukherjee, Indispensable Man of Indian Politics, Dies at 84|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2020/08/31/world/asia/pranab-mukherjee-dead.html|access-date=2020-08-31|issn=0362-4331|language=en}}</ref> * [[Setyembre 10]] – [[Diana Rigg]], Ingles na aktres (ipinanganak [[1938]])<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-54106509|title=Dame Diana Rigg: Actress dies aged 82|website=BBC News|access-date=10 Setyembre 2020|language=en}}</ref> * [[Setyembre 18]] – [[Ruth Bader Ginsburg]], Amerikanong hurado, at tagapanguna ng pagkakapantay ng kasarian (ipinanganak [[1933]])<ref>{{Cite web|url=https://deadline.com/2020/09/ruth-bader-ginsburg-dead-1234579867/|title=Ruth Bader Ginsburg Dies: Supreme Court Justice Was 87|first1=Ted|last1=Johnson|date=Setyembre 18, 2020|language=en}}</ref> * [[Nobyembre 10]] – [[Mila del Sol]], Pilipinong artista, negosyante at pilantropo (ipinanganak [[1923]])<ref>{{cite news | url=https://mb.com.ph/2020/11/10/mila-del-sol-queen-of-golden-age-ph-cinema-dies/ | title=Mila del Sol, Queen of Golden Age PH Cinema, dies |work=Manila Bulletin| date=Nobyembre 10, 2020 | access-date=Nobyembre 10, 2020|language=en}}</ref> * [[Nobyembre 26]] – [[Jamir Garcia]], Pilipinong musikero at bokalista ng Slapshock (ipinanganak [[1978]])<ref>{{Cite news|title=Slapshock frontman Jamir Garcia dies|url=https://www.rappler.com/entertainment/music/slapshock-frontman-jamir-garcia-dies|access-date=2020-11-26|work=Rappler|language=en}}</ref> * [[Nobyembre 29]] – [[April Boy Regino]], Pilipinong mang-aawit (ipinanganak [[1961]])<ref>{{Cite news|title=April Boy Regino passes away at 51|url=https://entertainment.inquirer.net/397699/april-boy-regino-passes-away-at-51| date=Nobyembre 20, 2020 | access-date=Nobyembre 29, 2020|work=Philippine Daily Inquirer|language=en}}</ref> * [[Disyembre 2]] – [[Valéry Giscard d'Estaing]], ika-20 Pangulo ng Pransya (ipinanganak [[1926]])<ref>{{Cite web|url=https://www.europe1.fr/politique/lancien-president-valery-giscard-destaing-est-mort-4009616|title=L'ancien président Valéry Giscard d'Estaing est mort des suites du Covid|website=Europe 1|language=en|access-date=2021-03-29|archive-date=2020-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202215626/https://www.europe1.fr/politique/lancien-president-valery-giscard-destaing-est-mort-4009616|url-status=dead}}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist|2}} [[Kategorya:2020]] [[Kategorya:Taon]] pgxrqsope4lxgfi8i6nj9hfzaf9cqj5 0 32447 2238485 2108444 2026-11-02T06:23:52Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238485 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement/Wikidata}} Ang '''Ljubljana''' ({{IPA-sl|ljuˈbljàːna|lang|Ljubljana.ogg}},<ref>{{cite web|title=Slovenski pravopis 2001: Ljubljana|url=http://bos.zrc-sazu.si/c/SP/neva.exe?name=sp&expression=Ljubljana&hs=1|language=en|access-date=2021-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141224074949/http://bos.zrc-sazu.si/c/SP/neva.exe?name=sp&expression=Ljubljana&hs=1|archive-date=2014-12-24|url-status=dead}}</ref> <small>sa lokal din</small> {{IPA-sl|luˈblàːna|}}; kilala din sa ibang makasaysayang pangalan) ay [[kabisera]] at ang pinakamalaking lungsod sa [[Slovenia]].<ref name="Portrait2010">{{cite journal |url=http://www.stat.si/doc/pub/PortretSlovenijaEU2010.pdf |title=Statistični portret Slovenije v EU 2010 |language=sl, en |trans-title=Statistical Portrait of Slovenia in the EU 2010 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |first=Vojka |last=Vuk Dirnberk |author2=Tomaž Valantič |journal=Statistični Portret Slovenije V Eu ... = Statistical Portrait of Slovenia in the Eu |issn=1854-5734 |access-date=2 Pebrero 2011 |archive-date=16 Oktubre 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016173725/http://www.stat.si/doc/pub/PortretSlovenijaEU2010.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="GV52-2">{{Cite news|url=http://www.geodetski-vestnik.com/52/2/gv52-2_290-312.pdf |title=Small and Medium-Size Towns as the Basis of Polycentric Urban Development |authors=Zavodnik Lamovšek, Alma. Drobne, Samo. Žaucer, Tadej |journal=Geodetski Vestnik |publisher=Association of Surveyors of Slovenia |issn=0351-0271 |year=2008 |volume=52 |issue=2 |page=303|language=en}}</ref> Naging isa itong sentro para sa [[kalinangan]], [[edukasyon]], [[ekonomiya]], [[politika]] at [[pamahalaan]]. Noong sinaunang panahon, nakatayo dito ang isang Romanong lungsod na tinatawag na Emona.<ref>{{Cite web|url=http://www.culture.si/en/Emona,_Legacy_of_a_Roman_City|title=Emona, Legacy of a Roman City – Culture of Slovenia|website=www.culture.si|access-date=2016-04-13|language=en|archive-date=2019-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717062836/https://www.culture.si/en/Emona,_Legacy_of_a_Roman_City|url-status=dead}}</ref> Unang nabanggit mismo ang Ljubljana noong unang kalahati ng [[ika-12 dantaon]]. Matatagpuan sa gitna ng rutang kalakalan sa pagitan ng [[Dagat Adriatiko]] at ang rehiyong [[Danube]], ito ang makasaysayang kabisera ng Carniola,<ref>{{cite web|last=Mehle Mihovec |first=Barbka |title=Kje so naše meje? |url=http://www.gorenjskiglas.si/novice/priloga_moja_gorenjska/index.php?action=clanek&id=18737 |date=19 Marso 2008 |work=Gorenjski glas |publisher=Gorenjski glas |language=sl |trans-title=Where are our borders? |access-date=7 Agosto 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080531165835/http://www.gorenjskiglas.si/novice/priloga_moja_gorenjska/index.php?action=clanek&id=18737 |archive-date=31 Mayo 2008 }}</ref> isa sa mga bahagi na tinirhan ng mga Eslobeno sa [[Monarkiya]] ng Hapsburg. <ref name="Portrait2010"/> Nasa ilalim ito ng pamamahala ng Hapsburg noong [[Gitnang Panahon]] hanggang sa pagbuwag ng Imperyong Austro-Unggaro noong 1918. Pagkatapos ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], naging kabisera ang Ljubljana ng Sosyalistang Republika ng Eslobenya, bahagi ng [[Sosyalistang Pederal na Republika ng Yugoslavia]]. Nanatili ang katayuan nito hanggang naging malaya ang Slovenia noong 1991 at naging kabisera ang Ljubljana ng bagong binuong estado.<ref name="STAT11">{{cite book |chapter-url=http://www.stat.si/letopis/2011/05_11/05-11-11.htm |title=Statistični letopis 2011 |trans-title=Statistical Yearbook 2011 |chapter=Volitve |trans-chapter=Elections |page=108 |publisher=Statistical Office of the Republic of Slovenia |work=Statistical Yearbook 2011 |year=2011 |volume=15 |issn=1318-5403 |language=en |access-date=2021-01-19 |archive-date=2013-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130826065022/http://www.stat.si/letopis/2011/05_11/05-11-11.htm |url-status=dead }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Kabisera sa Europa]] {{Talaan ng mga kabiserang European batay sa rehiyon|state=expanded}} 6rp84q06ojfj3gsn8pyq9xt20zzqaw5 0 32486 2238493 2233394 2026-11-02T07:56:28Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238493 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject_Musicians --> | name = Miley Cyrus | image = 170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | caption = Miley Cyrus | background = solo_singer | birth_name = Destiny Hope Cyrus | alias = Destiny Cyrus | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1992|11|23}} | birth_place = [[Nashville, Tennessee|Nashville]], [[Tennessee]], [[United States]] | instrument = [[Pag-awit|pagsasalita]], [[gitara]], [[piyano]] | genre = [[Pop music|Pop]]<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic (Miley Cyrus &gt; Overview)|last=Deming|first=Mark|work=[[:en:Allmusic|Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 Oktubre 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | occupation = [[mang-aawit]], [[aktres]], [[:en:author|may-akda]], [[:en:songwriter|manunulat ng awitin]], [[:en:musician|musikero]] | years_active = 2003–kasalukuyan | associated_acts = [[Billy Ray Cyrus]], [[Jonas Brothers]], [[Selena Gomez]], [[Demi Lovato]], [[Timbaland]] | label = [[:en:Hollywood Records|Hollywood]]<br />[[:en:Fascination Records|Fascination]] <small>(UK)</small> | website = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} Si '''Destiny Hope "Miley" Cyrus'''<ref name="braced">{{cite news|author = David Hiltbrand|title = Miley Cyrus braced for Disney stardom|publisher = [[The San Diego Union-Tribune]]| date = 2006-05-14|url = http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|accessdate = 2007-10-28}}</ref> (ipinanganak noong 23 Nobyembre 1992)<ref name="mileybio">{{cite web|title = Miley Cyrus biography|url = http://music.aol.com/artist/miley-cyrus/823418/biography|accessdate = 2007-10-28|archive-date = 2008-05-21|archive-url = https://web.archive.org/web/20080521162515/http://music.aol.com/artist/miley-cyrus/823418/biography|url-status = dead}}</ref> ay isang [[Amerikanong]] [[aktres]], [[mang-aawit]] at manunulat ng awit. Pinakakilala siya sa kanyang karakter bilang si [[Miley Stewart|Miley Stewart/Hannah Montana]] sa [[Mga orihinal na serye ng Disney Channel|Seryeng orihinal ng Disney Channel]] na ''[[Hannah Montana]]''. == Bidyograpiya == Ang artista, mang-aawit, at manunulat ng kanta na si [[Miley Cyrus]] ay lumabas sa mga video ng musika, pelikula, serye sa telebisyon at mga laro sa video. Mula 2006 hanggang 2011, si Cyrus ay naka-star sa serye sa telebisyon na si ''Hannah Montana'' bilang Miley Stewart at ang kanyang ego na si Hannah Montana. Noong 2009, si Cyrus ay naka-star sa tampok na pelikulang Hannah Montana: The Movie, na ang soundtrack ay kasama sa kanyang lead single na "The Climb". Kasama sa kanyang iba pang mga pelikula ang pagsasalita ng papel ni Penny sa animated film na Bolt noong 2008, Ang Huling Awit kasama si Liam Hemsworth noong 2010, at si LOL kasama si Demi Moore noong 2012. Ang kanyang kanta na "Kapag Tumingin ako sa Iyo" ay bahagi ng Huling Awit ng tunog kasama ang music video na nakadirekta ng prodyuser ng pelikula na si Adam Shankman. Naglabas siya ng 32 music music at lumitaw sa 11 mga music video. Noong 2007, inilabas ni Cyrus ang kanyang unang opisyal na video ng musika para sa pangalawang solong "Start All Over" ng kanyang debut album na Meet Miley Cyrus, ang pangalawang disc ng dual album na Hannah Montana 2: Kilalanin si Miley Cyrus. Ang kanyang pangalawang video sa musika para sa "7 Bagay", ay ang nangungunang single mula sa kanyang pangalawang studio ng Breakout. Pagkatapos ay naglabas siya ng mga video ng musika para sa kanyang mga kanta na "Lumipad sa Pader" (2008), at "Party sa U.S.A." (2009), na nanalo ng Award ng MostMusic Video Award para sa Best International Artist Video. Noong 2010, unang binago ni Cyrus mula sa isang "mabuting babae" na imahe na binuo niya sa pamamagitan ng Hannah Montana, naglabas siya ng mga music video para sa mga single na "Can't Be Tamed" at "Who Owns My Heart" mula sa kanyang ikatlong studio album na Can ' t Maging Tamed. Parehong mga video ay nakadirekta ni Robert Hales. Pinagpatuloy niya ang cover ng awiting "You’re Gonna Make Me Lonesome When You Go" para sa album ng parangal na Chimes of Freedom at naglabas ng isang music video kasama si Johnzo West. Noong 2013, pinakawalan ni Cyrus ang mga video ng musika na "Hindi Namin Tumitigil", "Wrecking Ball", at "Adore You" mula sa kanyang ika-apat na album sa studio na Bangerz. Ang music video para sa "Wrecking Ball" ay nanalo ng 2014 MTV Video Music Award para sa Video ng Taon. Si Cyrus ay gumawa ng guest appearances sa iba pang mga music video ng mga artista kasama ang "Siyamnapu't Walang Hanggan" ng Metro Station noong 2009, ang "The Big Bang" ni Rock Mafia noong 2010, ang "Desisyon" ni Borgore noong 2012, at ang "Real and True" ng hinaharap at ang.i. "Feelin 'Myself" ng am noong 2013. Siya rin ay parehong itinampok bilang isang bokalista at lumitaw sa mga video para sa "Ashtrays at Heartbreaks" ni Snoop Dogg at "23" ni Mike Will Made It noong 2013. === Mga music video === {| class="wikitable" |+Key | style="background:#ffc;" |{{dagger|alt=Music videos that have not yet been released}} |Denotes music videos that have not yet been released |} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Titulo ! scope="col" |Iba pang (mga) performer ! scope="col" |(Mga) direktor ! scope="col" |Album ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2007 |"[[Start All Over]]"| {{n/a}} |{{sort|Webb|[[Marc Webb]]}} |''[[Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus|Meet Miley Cyrus]]'' |<ref>{{cite web |title=On-the-scene: Miley's First Official Music Video! |url=http://www.accesshollywood.com/on-the-scene-mileys-first-official-music-video_video_193335 |work=Access Hollywood |publisher=NBC Universal Television Distribution |accessdate=September 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129111348/http://www.accesshollywood.com/on-the-scene-mileys-first-official-music-video_video_193335 |archive-date=Enero 29, 2009 |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |"[[7 Things]]"| {{n/a}} |{{sort|Ratner|[[Brett Ratner]]}} | rowspan="2" |''[[Breakout (Miley Cyrus album)|Breakout]]'' |<ref>{{cite web |date=August 14, 2008 |title=Miley Cyrus wants sass and bide Harlequin frock for new video |url=http://www.perthnow.com.au/entertainment/perth-confidential/miley-cyrus-wants-sass-and-bide-harlequin-frock-for-new-video/story-e6frg30l-1111117199292 |work=[[The Daily Telegraph]] |publisher=[[Telegraph Media Group]] |accessdate=March 12, 2010}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |"[[Fly on the Wall (song)|Fly on the Wall]]"| {{n/a}} |{{sort|Andelman|[[Philip Andelman]]}} |<ref>{{cite web |date=December 8, 2008 |title=New Video: Miley Cyrus, 'Fly On The Wall' |url=http://buzzworthy.mtv.com/2008/12/08/new-video-miley-cyrus-fly-on-the-wall/ |url-status=dead |work=MTV |publisher=Viacom Media Networks |accessdate=September 27, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091201100932/http://buzzworthy.mtv.com/2008/12/08/new-video-miley-cyrus-fly-on-the-wall/ |archivedate=December 1, 2009 |df=mdy-all}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |"{{sortname|The|Climb|The Climb (song)}}"| {{n/a}} |{{sort|Rolston|[[Matthew Rolston]]}} |''[[Hannah Montana: The Movie (soundtrack)|Hannah Montana: The Movie]]'' |<ref>{{cite web |author=Parker, Lyndsey |date=March 4, 2009 |title=Miley Cyrus: Not a Girl, Not Yet a Woman |url=http://new.music.yahoo.com/blogs/heard/2318/miley-cyrus-not-a-girl-not-yet-a-woman |url-status=dead |work=[[Yahoo! Music]] |publisher=[[Yahoo!]] |accessdate=August 10, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090318132641/http://new.music.yahoo.com/blogs/heard/2318/miley-cyrus-not-a-girl-not-yet-a-woman |archivedate=March 18, 2009}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |"[[Send It On (Disney's Friends for Change song)|Send It On]]" |[[Demi Lovato]], the [[Jonas Brothers]] and [[Selena Gomez]] |F. Michael Blum| {{n/a}} |<ref>{{cite web |title=Send It On Music Video |url=http://disney.go.com/videos/#/videos/musicvideos/&content=410333 |work=Disney.com |publisher=The Walt Disney Company |accessdate=August 20, 2009}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |"[[Party in the U.S.A.]]"| {{n/a}} |{{sort|Applebaum|Chris Applebaum}} |''[[The Time of Our Lives (EP)|The Time of Our Lives]]'' |<ref>{{cite web |last=Vena |first=Jocelyn |date=September 25, 2009 |title=Miley Cyrus 'Party In The U.S.A.' Clip Inspired By 'Grease' |url=http://www.mtv.com/news/articles/1622387/20090925/cyrus__miley.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120151216/http://www.mtv.com/news/articles/1622387/20090925/cyrus__miley.jhtml |archive-date=Nobiyembre 20, 2010 |work=MTV News |publisher=Viacom Media Networks |accessdate=July 23, 2010}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |"[[We Are the World 25 for Haiti]]" |[[We Are the World 25 for Haiti#Artists for Haiti|Artists for Haiti]] |[[Paul Haggis]]| {{n/a}} |<ref>https://music.apple.com/us/music-video/we-are-the-world-25-for-haiti/416139777</ref> |- ! scope="row" |2010 |"[[Everybody Hurts]]" |Helping Haiti |Joseph Kahn| {{n/a}} |<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Ts1HxVopG2k</ref> |- ! scope="row" |2010 |"[[When I Look at You]]"| {{n/a}} |{{sort|Shankman|[[Adam Shankman]]}} |''The Time of Our Lives'' / ''[[The Last Song (2010 film)|The Last Song]]'' |<ref>{{cite web |date=September 12, 2009 |title=Savannah, 'The Last Song' featured in Miley Cyrus music video |url=http://savannahnow.com/accent/2009-09-12/savannah-last-song-featured-miley-cyrus-music-video |url-status=dead |archive-url=https://www.webcitation.org/68uiVVus6?url=http://savannahnow.com/accent/2009-09-12/savannah-last-song-featured-miley-cyrus-music-video |archive-date=July 4, 2012 |work=[[Savannah Morning News]] |publisher=[[Morris Communications]] |accessdate=January 11, 2010}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |"[[Can't Be Tamed (song)|Can't Be Tamed]]"| {{n/a}} | rowspan="2" |{{sort|Hales|[[Robert Hales (director)|Robert Hales]]}} | rowspan="3" |''[[Can't Be Tamed]]'' |<ref>{{cite web |last=Vena |first=Jocelyn |date=May 6, 2010 |title=Miley Cyrus Talks 'Can't Be Tamed' Video, Frame By Frame |url=http://www.mtv.com/news/articles/1638580/20100506/cyrus__miley.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100509095111/http://www.mtv.com/news/articles/1638580/20100506/cyrus__miley.jhtml |archive-date=Mayo 9, 2010 |work=MTV News |publisher=Viacom Media Networks |accessdate=May 8, 2010}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |"[[Who Owns My Heart]]"| {{n/a}} |<ref>{{cite web |last=Vena |first=Jocelyn |date=October 8, 2010 |title=Miley Cyrus Wonders 'Who Owns My Heart' In Sexy Dance Video |url=http://www.mtv.com/news/articles/1649579/20101008/cyrus__miley.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011085916/http://www.mtv.com/news/articles/1649579/20101008/cyrus__miley.jhtml |archive-date=Oktubre 11, 2010 |work=MTV News |publisher=Viacom Media Networks |accessdate=October 15, 2010}}</ref> |- |- ! scope="row" |2010 |"[[Who Owns My Heart]]" (Controversy Mix)| {{n/a}} |Thomas Sturges |<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Y7JPAbAV97g</ref> |- ! scope="row" |2012 |"[[You're Gonna Make Me Lonesome When You Go]]" |Johnzo West |{{sort|Minchin|James Minchin III}} |''[[Chimes of Freedom (album)|Chimes of Freedom]]'' |<ref name="Idolator">{{cite web |author=Bain, Becky |date=January 23, 2012 |title=Miley Cyrus Tributes Bob Dylan In "You’re Gonna Make Me Lonesome When You Go" Video |url=http://www.idolator.com/6149572/miley-cyrus-bob-dylan-cover-video |publisher=[[Idolator (website)|Idolator]] |accessdate=July 11, 2014}}{{Dead link|date=Hunyo 2024|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |"[[Decisions (song)|Decisions]]" |[[Borgore]] |{{sort|Lamb|Christian Lamb}} |[[Decisions (song)|''Decisions'' EP]] |<ref name="Decisions">{{cite web |date=November 1, 2012 |title=Borgore and Miley Cyrus Start Cake Fight in 'Decisions' – Premiere |url=https://www.rollingstone.com/music/videos/borgore-and-miley-cyrus-start-cake-fight-in-decisions-premiere-20121101 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217053546/http://www.rollingstone.com/music/videos/borgore-and-miley-cyrus-start-cake-fight-in-decisions-premiere-20121101 |archive-date=Disyembre 17, 2014 |work=[[Rolling Stone]] |publisher=Wenner Media, LLC |accessdate=July 31, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Ashtrays and Heartbreaks]]" |[[Snoop Lion]] |{{sort|Brown|[[P.R. Brown]]}} |''[[Reincarnated (album)|Reincarnated]]'' |<ref>{{cite magazine |author=Rettig, James |date=May 30, 2013 |title=Snoop Lion, Miley Cyrus Haunt A City In 'Ashtrays and Heartbreaks’ Video: Watch |url=http://www.billboard.com/articles/news/1565422/snoop-lion-miley-cyrus-haunt-a-city-in-ashtrays-and-heartbreaks-video-watch |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=[[Prometheus Global Media]] |accessdate=July 12, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[We Can't Stop]]"| {{n/a}} |{{sort|Martel|[[Diane Martel]]}} | rowspan="2" |''[[Bangerz]]'' |<ref>{{cite web |author=Ali, Reyan |date=July 2, 2013 |title=Miley Cyrus' 'We Can't Stop' Video: Scene By Scene |url=https://www.rollingstone.com/music/news/miley-cyrus-we-cant-stop-video-scene-by-scene-20130702 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171115101134/http://www.rollingstone.com/music/news/miley-cyrus-we-cant-stop-video-scene-by-scene-20130702 |archive-date=Nobiyembre 15, 2017 |work=[[Rolling Stone]] |publisher=Wenner Media, LLC |accessdate=January 3, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Wrecking Ball (Miley Cyrus song)|Wrecking Ball]]"| {{n/a}} |{{sort|Richardson|[[Terry Richardson]]}} |<ref>{{cite web |author=Scharf, Lindsey |date=September 9, 2013 |title='Wrecking Ball' Miley Cyrus isn't totally naked -- she's wearing shoes |url=http://popstyle.ew.com/2013/09/09/wrecking-ball-miley-cyrus-isnt-totally-naked-shes-wearing-shoes/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221155848/http://popstyle.ew.com/2013/09/09/wrecking-ball-miley-cyrus-isnt-totally-naked-shes-wearing-shoes/ |archive-date=Pebrero 21, 2014 |work=[[Entertainment Weekly]] |publisher=[[Time Inc.]] |accessdate=January 14, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[23 (song)|23]]" |[[Mike Will Made It]], [[Wiz Khalifa]] and [[Juicy J]] |{{sort|Lux-Davis|[[Hannah Lux Davis|Hannah Lux-Davis]]}}| {{n/a}} |<ref>{{cite web |author=Eames, Tom |date=September 24, 2013 |title=Miley Cyrus resurrects VMAs foam finger, tongue in '23' video - watch |url=http://www.digitalspy.com/music/news/a518198/miley-cyrus-resurrects-vmas-foam-finger-tongue-in-23-video-watch.html |publisher=[[Digital Spy]]. [[Hearst Corporation]] |accessdate=December 30, 2013}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Real and True]]" |[[Future (rapper)|Future]] and [[Mr Hudson]] |{{sort|Rankin|Rankin}} |''[[Honest (Future album)|Honest]]'' |<ref>{{cite web |author=Keirans, Maeve |date=November 11, 2013 |title=Future's 'Real and True Featuring Miley Cyrus' Music Video:Look By Look |url=http://style.mtv.com/2013/11/11/future-real-and-true-featuring-miley-cyrus-music-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141102020718/http://style.mtv.com/2013/11/11/future-real-and-true-featuring-miley-cyrus-music-video/ |archive-date=Nobiyembre 2, 2014 |publisher=[[MTV]] Style |accessdate=July 11, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Feelin' Myself (will.i.am song)|Feelin' Myself]]" |[[will.i.am]], [[French Montana]], [[Wiz Khalifa]] and [[DJ Mustard]] |{{sort|Jurkovac|Michael Jurkovac}} and [[Pasha Shapiro]] |''[[Willpower (will.i.am album)|#willpower]]'' |<ref>{{cite web |author=Kaufman, Gil |date=November 26, 2013 |title=Miley Cyrus Steals The Show In will.i.am ‘Feelin’ Myself’ Video |url=http://www.mtv.com/news/1718112/will-i-am-miley-cyrus-feelin-myself-music-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140809184019/http://www.mtv.com/news/1718112/will-i-am-miley-cyrus-feelin-myself-music-video/ |archive-date=Agosto 9, 2014 |publisher=[[MTV]] |accessdate=July 31, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Adore You (Miley Cyrus song)|Adore You]]"| {{n/a}} |{{sort|Rankin|Rankin}} |''Bangerz'' |<ref>{{cite web |date=December 26, 2013 |title=Miley Cyrus' Racy 'Adore You' Video Leaks Online |url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/5847911/miley-cyrus-racy-adore-you-video-leaks-online |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=February 17, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |"[[Come Get It Bae]]" |[[Pharrell Williams]] |{{sort|Cerveró|Luis Cerveró}} |''[[Girl (Pharrell Williams album)|G I R L]]'' |<ref>{{cite web |last1=Ehrlich |first1=Brenna |date=July 23, 2014 |title=Miley Cyrus Crashes Pharrell's Twerk-Party In ‘Come Get It Bae’ Video |url=http://www.mtv.com/news/1876346/pharrell-miley-come-get-it-bae/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725203904/http://www.mtv.com/news/1876346/pharrell-miley-come-get-it-bae/ |archive-date=Hulyo 25, 2014 |website=[[MTV]] |publisher=[[Viacom Media Networks]] |accessdate=July 24, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |"[[Dooo It!]]"| {{n/a}} |Miley Cyrus and Diane Martel | rowspan="3" |''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' |<ref name="ohnotheydidnt.livejournal.com">{{cite web |title=Miley Cyrus Dooo It! Music Video |url=https://ohnotheydidnt.livejournal.com/97690241.html |website=Ohnotheydidnt.livejournal.com |accessdate=January 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |"[[Lighter (Miley Cyrus song)|Lighter]]"| {{n/a}} |{{sort|Cyrus|[[Miley Cyrus]]}} and Diane Martel |<ref name="ohnotheydidnt.livejournal.com" /> |- ! scope="row" |2015 |"[[BB Talk]]"| {{n/a}} |{{sort|Cyrus|[[Miley Cyrus]]}} and {{sort|Martel|[[Diane Martel]]}} |<ref name="ohnotheydidnt.livejournal.com" /> |- ! scope="row" |2017 |"[[Malibu (Miley Cyrus song)|Malibu]]"| {{n/a}} |{{sort|Martel|[[Diane Martel]]}} | rowspan="2" |''[[Younger Now]]'' |<ref>{{cite web |title=Miley Cyrus - Malibu (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=8j9zMok6two}}</ref> |- ! scope="row" |2017 |"[[Younger Now (song)|Younger Now]]"| {{n/a}} |Diane Martel and Miley Cyrus |<ref>{{cite web |title=Miley Cyrus - Younger Now (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=-LX2kpeyp80}}</ref> |- ! scope="row" |2018 |"[[Nothing Breaks Like a Heart]]" |[[Mark Ronson]] |We Are From L.A |''[[Late Night Feelings]]'' |<ref>{{cite web |title=Mark Ronson - Nothing Breaks Like a Heart (Official Video) ft. Miley Cyrus |url=https://www.youtube.com/watch?v=A9hcJgtnm6Q}}</ref> |- ! scope="row" |2019 |"[[On a Roll (Ashley O song)|On a Roll]]" |[[Ashley O]] |[[Anne Sewitsky]]| {{N/a}} |<ref>{{YouTube|id=BTsW30Ur0sg|title=Ashley O – "On a Roll" {{!}} Official Music Video - YouTube}}</ref> |- ! scope="row" |2019 |"[[Mother's Daughter (song)|Mother's Daughter]]"| {{n/a}} |[[Alexandre Moors]] |''[[She Is Coming]]'' |<ref>{{cite web |title=Miley Cyrus - Mother's Daughter (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=7T2RonyJ_Ts}}</ref> |- ! scope="row" |2019 |"[[Slide Away (Miley Cyrus song)|Slide Away]]"| {{n/a}} |[[Alexandre Moors]]| {{N/a}} |<ref>{{cite web |title=Miley Cyrus - Slide Away (Official Video) |url=https://www.youtube.com/watch?v=rrvFv6j3-sM}}</ref> |- ! scope="row" |2019 |"[[Don't Call Me Angel]]" |[[Ariana Grande]] and [[Lana Del Rey]] |[[Hannah Lux Davis]] |''[[Charlie's Angels: Original Motion Picture Soundtrack]]'' |<ref>{{cite web |title=Ariana Grande, Miley Cyrus, Lana Del Rey - Don’t Call Me Angel (Charlie’s Angels) |url=https://www.youtube.com/watch?v=leopt__ATR0}}</ref> |} ==== Mga paglabas bilang isang bisita ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat ! scope="col" |(Mga) performer ! scope="col" |(Mga) direktor ! scope="col" |Album ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2003 |"If Heartaches Had Wings" |[[Rhonda Vincent]] |[[Deaton-Flanigen]] |''One Step Ahead'' |<ref>{{cite magazine |title=Miley Cyrus |url=http://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138 |magazine=[[TV Guide]] |accessdate=July 11, 2014 |archive-date=Oktubre 17, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121017035407/http://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138 |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |"[[Seventeen Forever]]" |[[Metro Station]] |[[Josh Forbes]] |''[[Metro Station (album)|Metro Station]]'' |<ref>{{cite web |author=Nissim, Mayer |date=July 11, 2009 |title=Metro Station: 'Seventeen Forever' |url=http://www.digitalspy.co.uk/music/review/a164512/metro-station-seventeen-forever.html#~oLBEnh7pEzFSyL |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810101905/http://www.digitalspy.co.uk/music/review/a164512/metro-station-seventeen-forever.html#~oLBEnh7pEzFSyL |archive-date=Agosto 10, 2014 |website=[[Digital Spy]] |accessdate=July 31, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |"Last Song" |[[Dave Days]] |Michael J. Gallagher and Joe Penna| {{n/a}} |<ref>{{cite web |author=Dave Days |date=March 31, 2010 |title=Dave Days "Last Song" (Featuring Miley Cyrus) Video |url=https://www.youtube.com/watch?v=FSOxeRbUJXc |work=YouTube |publisher=Dave Days |accessdate=February 12, 2020}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |"{{sortname|The|Big Bang|The Big Bang (song)}}" |[[Rock Mafia]] |Douglas Aarniokoski| {{n/a}} |<ref>{{cite web |author=Vick, Megan |date=November 2, 2010 |title=Rock Mafia Recruits Miley Cyrus For 'The Big Bang' Video |url=http://www.billboard.com/articles/columns/viral-videos/951945/rock-mafia-recruits-miley-cyrus-for-the-big-bang-video |work=Billboard |publisher=Prometheus Global Media |accessdate=2014-04-08}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"[[Fire (Big Sean song)|Fire]]" |[[Big Sean]] |Matthew Williams |''[[Hall of Fame (Big Sean album)|Hall of Fame]]'' |<ref>{{cite web |date=August 2, 2013 |title=Video: Big Sean - 'Fire' (Starring Miley Cyrus) |url=http://www.rap-up.com/2013/08/02/video-big-sean-fire-starring-miley-cyrus/ |work=[[Rap-Up]] |accessdate=January 5, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106032124/http://www.rap-up.com/2013/08/02/video-big-sean-fire-starring-miley-cyrus/ |archive-date=Enero 6, 2014 |url-status=dead}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |"Twisted" |[[Tiffany Foxx]], [[Lil Kim]] |Jonathan Andrade| {{n/a}} |<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mtv.com/news/1701644/miley-cyrus-lil-kim-tiffany-foxx-twisted-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327152422/http://www.mtv.com/news/1701644/miley-cyrus-lil-kim-tiffany-foxx-twisted-video/ |archive-date=2020-03-27 |access-date=2020-04-02}}</ref> |- |- ! scope="row" |2013 |"Juice" |KPTN |Embryo| {{n/a}} |<ref>https://www.eonline.com/fr/news/395808/miley-cyrus-parties-hard-in-twisted-music-video-returns-to-twitter-after-shortest-break-ever</ref> |- ! scope="row" |2014 |"Bitch" |[[Lolawolf]] |Trouble Andrew |''Calm Down'' |<ref>https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6553934/zoe-kravitz-miley-cyrus-lolawolf-underwear-bitch-video</ref> |- ! scope="row" |2015 |"[[Bitch I'm Madonna]]" |[[Madonna (entertainer)|Madonna]], [[Nicki Minaj]] |Jonas Åkerlund |''[[Rebel Heart (Madonna album)|Rebel Heart]]'' |<ref>{{cite web |last=MADONNAVEVO |first= |date=June 18, 2015 |title=Madonna - Bitch I'm Madonna ft. Nicki Minaj |url=https://www.youtube.com/watch?v=7hPMmzKs62w |publisher=[[YouTube]] |accessdate=January 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |"Drinks On Us" |[[Mike Will Made It]], [[Swae Lee]], [[Future (rapper)|Future]] |Michael Len Williams II| {{n/a}} |<ref>{{cite web |title=Mike WiLL Made-It - Drinks On Us (Explicit) ft. Swae Lee, Future |url=https://www.youtube.com/watch?v=_KUJlkzb6Ko |publisher=[[YouTube]] |accessdate=January 6, 2018}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |"Like It Bic" |[[Rae Sremmurd]] |Maxwell James |''[[SremmLife]]'' |<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mtv.com/news/2077463/rae-sremmurd-lit-like-bic-video/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328190510/http://www.mtv.com/news/2077463/rae-sremmurd-lit-like-bic-video/ |archive-date=2020-03-28 |access-date=2020-04-02}}</ref> |} ==== Mga palatastas ==== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Iniindorso ! scope="col" class="unsortable" |Paglalarawan ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2009 |[[Disney's Friends for Change]] | style="text-align:left;" |Promotes cleaning up the environment. |<ref>{{cite web |date=August 14, 2009 |title=Miley Cyrus Friends For Change Commercial |url=https://www.youtube.com/watch?v=rdXysNj4ppk |accessdate=July 11, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |Miley Cyrus & Max Azria | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus and [[Max Azria]]'s clothing line at [[Walmart]]. |<ref>{{cite web |author=Bonner, Julie |date=August 4, 2009 |title=Miley Cyrus and Max Azria – Commercial EXCLUSIVE |url=http://www.crushable.com/2009/08/04/entertainment/miley-cyrus-and-max-azria-commercial-exclusive/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714185739/http://www.crushable.com/2009/08/04/entertainment/miley-cyrus-and-max-azria-commercial-exclusive/ |archive-date=Hulyo 14, 2014 |publisher=Crushable |accessdate=July 11, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |Ink It Pink | style="text-align:left;" |Promotes the fight against breast cancer |<ref>{{cite web |date=October 1, 2010 |title=Miley Cyrus Inks it Pink |url=https://www.youtube.com/watch?v=vV-MRDAAado |publisher=[[YouTube]] |accessdate=August 1, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2011 |Japan Relief | style="text-align:left;" |Promotes helping those affected by the 2011 Japan earthquake and tsunami. |<ref>{{cite web |date=April 12, 2011 |title=Miley Cyrus PSA: Japan Relief |url=http://redcrossyouth.org/2011/04/14/miley-cyrus-psa-japan-relief/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808044458/http://redcrossyouth.org/2011/04/14/miley-cyrus-psa-japan-relief/ |archive-date=Agosto 8, 2014 |publisher=[[American Red Cross]] |accessdate=August 5, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2011 |Help Haiti Home | style="text-align:left;" |Promotes [[J/P Haitian Relief Organization]]. |<ref>{{cite web |date=December 17, 2011 |title=Miley Cyrus J P HRO Super Give Away [Help Haiti Home] |url=https://www.youtube.com/watch?v=AyIGaIIp9lE |accessdate=July 31, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |[[Feeding America]] | style="text-align:left;" |Illustrates American hunger. |<ref>{{cite web |date=April 27, 2012 |title=Feeding America "Miley Cyrus" |url=http://vimeo.com/30342791 |accessdate=July 11, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |[[Rock the Vote]] | style="text-align:left;" |Encourages young people to vote. |<ref>{{cite web |author=Exton, Emily |date=September 19, 2012 |title=Miley Cyrus and Her New Hair Encourage You to Vote in This Year's Election |url=http://popdust.com/2012/09/19/miley-cyrus-rock-the-vote-campaign-election-2012-video/ |publisher=Popdust |accessdate=July 11, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |[[2013 MTV Video Music Awards]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus' performance at the [[2013 MTV Video Music Awards]]. |<ref>{{cite web |title=Miley is Coming for You |url=http://www.mtv.com/videos/misc/943527/vma-2013-miley-is-coming-for-you.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716054941/http://www.mtv.com/videos/misc/943527/vma-2013-miley-is-coming-for-you.jhtml |archive-date=Hulyo 16, 2014 |publisher=MTV |accessdate=July 13, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |[[2013 MTV Europe Music Awards]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus' performance at the [[2013 MTV Europe Music Awards]]. |<ref>{{cite web |date=November 9, 2013 |title=MTV EMA 2013 Miley Cyrus COMMERCIAL HD |url=https://www.youtube.com/watch?v=flNc3hiSxQU |publisher=[[YouTube]] |accessdate=July 19, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |[[NRJ]] | style="text-align:left;" |Promotes NRJ radio station. |<ref>{{cite web |date=February 21, 2014 |title=NEW! SELENA GOMEZ, MILEY CYRUS, KATY PERRY, WILL.i.AM, STROME, RIHANNA for NRJ |url=https://www.youtube.com/watch?v=KqpAj9IF0J0 |publisher=[[YouTube]] |accessdate=August 4, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |[[2014 MTV Video Music Awards]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus at the [[2014 MTV Video Music Awards]]. |<ref name="Hyndman, Jessica">{{cite web |author=Hyndman, Jessica |date=28 July 2014 |title=Miley Cyrus And Beyonce Go Head To Head In New VMA Promo |url=http://www.mtv.com/news/1881998/miley-cyrus-beyonce-vma-video-of-the-year/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730094626/http://www.mtv.com/news/1881998/miley-cyrus-beyonce-vma-video-of-the-year/ |archive-date=30 Hulyo 2014 |publisher=MTV |accessdate=July 29, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |Golden Lady | style="text-align:left;" |Promotes Rock Your Legs leggings by Golden Lady. |<ref>{{cite web |title=Miley Cyrus exclusive for Rock Your Legs by Golden Lady |url=https://www.youtube.com/watch?v=hDFzVR6gVzY |publisher=[[YouTube]] |accessdate=November 15, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |[[2015 MTV Video Music Awards]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus at the [[2015 MTV Video Music Awards]]. |<ref name="Hyndman, Jessica" /> |- ! scope="row" |2017 |[[2017 Billboard Music Awards]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus at the [[2017 Billboard Music Awards]]. | |- ! scope="row" |2017 |[[Converse (shoe company)|Converse]] | style="text-align:left;" |Promotes Cyrus' collaboration with Converse sneakers. | |} == Pilmograpiya == === Pelikula === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat ! scope="col" |Papel ! scope="col" class="unsortable" |Mga tala ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |1999 |''[[Big Daddy]]'' |Julian McGrath | | |- ! scope="row" |2003 |''[[Big Fish]]'' |Young Ruthie – Age 8 |Binigyan ng kredit bilang Destiny Cyrus |<ref>{{cite web |author1=Genaro Molina |title=Miley Cyrus {{!}} 'Doc' and 'Big Fish' {{!}} 2003 |url=http://www.latimes.com/entertainment/gossip/la-et-mg-miley-cyrus-before-and-after-disney-2-001-photo.html |work=The Los Angeles Times |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2007 |''[[High School Musical 2]]'' |Bilang siya |Cameo, Television film |<ref>{{cite web |author1=Stephanie Osmanski |date=11 March 2014 |title=14 Crazy Facts You Never Knew About 'High School Musical' |url=http://www.m-magazine.com/posts/14-crazy-facts-you-never-knew-about-high-school-musical-35944/photos/miley-cyrus-31222 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204145933/http://www.m-magazine.com/posts/14-crazy-facts-you-never-knew-about-high-school-musical-35944/photos/miley-cyrus-31222 |archive-date=4 Pebrero 2018 |publisher=[[M (magazine)|M]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |''[[Hannah Montana and Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert]]'' |Bilang siya |Concert film |<ref>{{cite web |date=2008-05-15 |title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008) |url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm |website=Box Office Mojo |accessdate=2011-09-23}}</ref> |- ! scope="row" |2008 |''[[Bolt (2008 film)|Bolt]]'' |Penny (voice) |Voice role, Animated film |<ref>{{cite web |last=Vena |first=Jocelyn |date=January 5, 2009 |title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star |url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/ |archive-date=Marso 27, 2022 |publisher=MTV News. Viacom |accessdate=April 7, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2009 |''[[Hannah Montana: The Movie]]'' |[[Miley Stewart|Miley Stewart / Hannah Montana]] |Adapted from a TV series |<ref>{{cite web |author1=Mary McNamara |date=10 April 2009 |title='Hannah Montana' Takes Miley Cyrus on a (Safe) Voyage of Discovery |url=http://www.latimes.com/entertainment/la-et-hannah10-2009apr10-story.html |work=The Los Angeles Times |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |''{{sortname|The|Last Song|The Last Song (2010 film)}}'' |{{sort|Miller|Veronica "Ronnie" Miller}} | |<ref>{{cite news |author1=A. O. Scott |date=30 March 2010 |title=Miley Cyrus and Liam Hemsworth in a Beach Romance |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/03/31/movies/31last.html |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2010 |''[[Sex and the City 2]]'' |Bilang siya |Cameo |<ref>{{cite web |author1=Tim Nudd |date=30 October 2009 |title=Miley Cyrus Dishes on Her Quickie ''Sex and the City'' Shoot |url=http://www.people.com/people/article/0,,20316578,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140908201515/http://www.people.com/people/article/0,,20316578,00.html |archive-date=8 Septiyembre 2014 |work=[[People (magazine)|People]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2011 |''[[Justin Bieber: Never Say Never]]'' |Bilang siya |Cameo |<ref>{{cite web |author1=Jocelyn Vena |date=12 May 2011 |title=Justin Bieber's ‘Never Say Never’ DVD: Top 5 Moments |url=http://www.mtv.com/news/1663800/never-say-never-justin-bieber/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220412201119/http://www.mtv.com/news/1663800/never-say-never-justin-bieber/ |archive-date=12 Abril 2022 |publisher=MTV. Viacom. |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''[[LOL (2012 film)|LOL]]'' |{{sort|Williams|Lola Williams}} | |<ref>{{cite web |author1=Ben Fritz |author2=Amy Kaufman |date=18 April 2012 |title=OMG! Miley Cyrus' 'LOL' gets no love from Lionsgate |url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2012/04/lol-miley-cyrus-lionsgate.html |work=The Los Angeles Times |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''[[So Undercover]]'' |{{sort|Morris|Molly Morris}}/Brooke Stonebridge | |<ref>{{cite web |author1=Zach Johnson |date=7 October 2013 |title=Miley Cyrus Quits Acting: "I'm Never Doing That Again" |url=http://www.eonline.com/news/467333/miley-cyrus-quits-acting-i-m-never-doing-that-again |publisher=E! |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |''[[Jeremy Scott: The People's Designer]]'' |Bilang siya |Cameo, Documentary |<ref>{{cite news |last=Chestang |first=Raphael |date=July 17, 2015 |title=Meet the Man Behind Katy Perry, Miley Cyrus & Rihanna's Hottest Looks |work=[[Entertainment Tonight]] |url=http://www.etonline.com/fashion/168212_meet_the_man_behind_katy_perry_miley_cyrus_rihanna_hottest_looks/ |accessdate=September 11, 2015}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |''[[The Night Before (2015 film)|The Night Before]]'' |Bilang siya |Cameo |<ref>[[The Night Before (2015 film)]]</ref> |- ! scope="row" |2015 |''[[A Very Murray Christmas]]'' |Bilang siya |Cameo, [[Netflix]] |<ref>[http://www.newyorker.com/culture/culture-desk/bill-murrays-little-christmas-miracle "Bill Murray’s Little Christmas Miracle"] by Ian Crouch, ''[[The New Yorker]]'', December 4, 2015</ref> |- |} === Telebisyon === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat ! scope="col" |Papel ! scope="col" class="unsortable" |Mga tala ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2001, 2003 |''[[Doc (2001 TV series)|Doc]]'' |Kylie |3 episodes (2 in 2001, 1 in 2003) |<ref name="NYTimes1">{{cite news |author1=Jacques Steinberg |date=20 April 2006 |title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |2006–2011 | rowspan="2" |''[[Hannah Montana]]'' |[[Miley Stewart]] / [[Miley Stewart#Hannah Montana|Hannah Montana]] |Lead role; 98 episodes | rowspan="2" |<ref>{{cite web |author1=Marc Malkin |date=6 April 2009 |title=Miley Cyrus: No More Television After Hannah Montana |url=http://www.eonline.com/news/107845/miley-cyrus-no-more-television-after-hannah-montana |publisher=[[E!]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- |{{sort|Stewart|Luann Stewart}} |Episode: "[[Hannah Montana (season 1)#ep17|Torn Between Two Hannahs]]" |- ! scope="row" |2006 |''{{sortname|The|Suite Life of Zack & Cody|The Suite Life of Zack & Cody}}'' |{{sort|Montana|Hannah Montana}} |Episode: "[[That's So Suite Life of Hannah Montana]]" |<ref name="Teen">{{cite web |author1=Kaitlin Cubria |date=4 March 2014 |title=20 Celebrities You Forgot Guest-Starred on The Suite Life |url=http://www.teen.com/2014/03/04/television/suite-life-zack-cody-on-deck-celebrity-guest-stars-cameos/#1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170714012617/http://www.teen.com/2014/03/04/television/suite-life-zack-cody-on-deck-celebrity-guest-stars-cameos/#1 |archive-date=14 July 2017 |publisher=Teen.com |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2006–2008 |[[Disney Channel Games]] |Herself |Green Team (Season 1 - Season 2) Guest (Season 3) | |- ! scope="row" |2007 |''{{sortname|The|Emperor's New School|The Emperor's New School}}'' |Yatta, the Mudka's Meat Hut Waitress (voice) |3 episodes |<ref name="bcdb">{{cite web |author1=Paul Anderson |date=17 November 2011 |title=Miley Cyrus Checking into SPA's Hotel Transylvania |url=http://blog.bcdb.com/miley-cyrus-checking-spas-hotel-transylvania-2135/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140908124917/http://blog.bcdb.com/miley-cyrus-checking-spas-hotel-transylvania-2135/ |archive-date=8 September 2014 |publisher=Big Cartoon Database |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2007 |''{{sortname|The|Replacements|The Replacements (TV series)}}'' |Celebrity Starr (voice) |Episode: "The Frog Prince" |<ref name="bcdb" /> |- ! scope="row" |2009 |''{{sortname|The|Suite Life on Deck|The Suite Life on Deck}}'' |{{sort|Montana|Miley Stewart}} / Hannah Montana |Episode: "[[Wizards on Deck with Hannah Montana|Double-Crossed]]" |<ref name="Teen" /> |- ! scope="row" |2011 |''[[Eat Bulaga!]]'' |Bilang siya (guest) |1 episode | |- ! scope="row" |2011–2018 |''[[Saturday Night Live]]'' |Bilang siya (host/musical guest) |6 episodes |<ref>''Saturday Night Live'' appearances: * {{cite video|people=[[Miley Cyrus]] (host) / [[The Strokes]] (musical guest)|date=March 5, 2011|title=[[Saturday Night Live]]|medium=Television production|publisher=[[NBC]]|location=United States}} * {{cite video|people=Miley Cyrus (host/musical guest)|date=October 5, 2013|title=Saturday Night Live|medium=Television production|publisher=NBC|location=United States}} * {{cite video|people=[[Edward Norton]] (host) / [[Janelle Monae]] (musical guest)|date=November 15, 2013|title=Saturday Night Live|medium=Television production|publisher=NBC|location=United States}} * {{cite video|people=Miley Cyrus (host/musical guest)|date=October 3, 2015|title=Saturday Night Live|medium=Television production|publisher=NBC|location=United States}} * {{cite video|people=[[Larry David]] (host) / Miley Cyrus (musical guest)|date=November 4, 2017|title=Saturday Night Live|medium=Television production|publisher=NBC|location=United States}} * {{cite video|people=[[Matt Damon]] (host) / Mark Ronson & Miley Cyrus (musical guest)|date=December 15, 2018|title=Saturday Night Live|medium=Television production|publisher=NBC|location=United States}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''[[Punk'd]]'' |Bilang siya |2 episodes |<ref>{{cite web |author1=Todd Gilchrist |date=29 March 2012 |title='Punk'd' Premiere: Justin Bieber Tries to Make Taylor Swift Cry, Turns the Tables on Miley Cyrus |url=http://www.hollywoodreporter.com/live-feed/punkd-justin-bieber-taylor-swift-miley-cyrus-season-nine-ashton-kutcher-306029 |work=[[The Hollywood Reporter]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2012 |''[[Two and a Half Men]]'' |Missi |2 episodes |<ref>{{cite web |author1=Maane Khatchatourian |date=18 October 2012 |title=''Two and a Half Men'' React: Miley Cyrus Brings Sexy Back |url=http://popwatch.ew.com/2012/10/18/two-and-a-half-men-miley-cyrus/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141126190014/http://popwatch.ew.com/2012/10/18/two-and-a-half-men-miley-cyrus/ |archive-date=26 Nobiyembre 2014 |work=[[Entertainment Weekly]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''[[Miley: The Movement]]'' |Bilang siya |TV special |<ref>{{cite web |author1=Jason Lipshutz |date=30 September 2013 |title=Miley Cyrus' 'The Movement' Documentary: 10 Things To Watch For |url=http://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/5740649/miley-cyrus-the-movement-documentary-10-things-to-watch-for |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''[[Styled to Rock (U.S. TV series)|Styled to Rock]]'' |Bilang siya |Episode: "Miley's Sexy Night Out" |<ref>{{cite web |author1=Rebecca Macatee |date=12 November 2013 |title=Miley Cyrus Guests on Rihanna's Styled to Rock, Mom Tish Judges Designers |url=http://www.eonline.com/news/480038/miley-cyrus-guests-on-rihanna-s-styled-to-rock-mom-tish-judges-designers-watch-now |publisher=E! |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2013 |''21 Candles: Miley's MTV Moments'' |Bilang siya |TV special |<ref>{{cite news |author=Lopez, Korina, USA TODAY 3 p.m. EST November 21, 2013 |date=November 21, 2013 |title=Miley to control MTV for 21st birthday |newspaper=USA Today |url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/11/21/miley-to-control-mtv-all-day-sunday-for-21st-birthday/3661937/ |accessdate=December 5, 2013}}</ref> |- ! scope="row" |2014 |''[[Bangerz Tour DVD|Miley Cyrus: Bangerz Tour]]'' |Bilang siya |TV special |<ref>{{cite magazine |author=Feeney, Nolan |date=July 6, 2014 |title=Miley Cyrus, Life Coach: Lessons From the Bangerz Tour Special |url=http://www.time.com/2960700/miley-cyrus-bangerz-tour-nbc-special/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118143759/https://time.com/2960700/miley-cyrus-bangerz-tour-nbc-special/ |archive-date=Enero 18, 2021 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |accessdate=July 10, 2014}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |''[[Stone Quackers]]'' |Skateboarding pigeon (voice) |Episode: "A Farewell to Kings"/"The Bug Show" |<ref>{{cite web |date=July 6, 2015 |title=Miley Cyrus cameos as a skateboarding heartthrob on 'mStone Quackers'' |url=http://www.ew.com/article/2015/07/06/miley-cyrus-stone-quackers |work=[[Entertainment Weekly]] |accessdate=July 21, 2015}}</ref> |- ! scope="row" |2015 |''[[Jimmy Kimmel Live!]]'' |Bilang siya |???? |<ref>{{Citation |title=Miley Cyrus' Boobs Made Paul McCartney Uncomfortable |url=https://www.youtube.com/watch?v=ePCxz76qzr8 |language=en |access-date=2020-02-27}}</ref> |- ! scope="row" |2016–2017 |''[[The Voice (U.S. TV series)|The Voice]]'' |Key Advisor/Coach |Season 10 (Key Knockout Advisor) Season 11 & 13 (Coach) Season 12 (Performer) |<ref>{{cite news |last1=Stanhope |first1=Kate |date=March 25, 2016 |title=Miley Cyrus Joining ''The Voice'' as a Coach |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |agency=[[Prometheus Global Media]] |location=United States |url=http://www.billboard.com/articles/news/7311482/miley-cyrus-the-voice-coach |accessdate=March 25, 2016}}</ref> |- ! scope="row" |2016 |''[[Crisis in Six Scenes]]'' |Lennie Dale |Main role; 5 episodes |<ref>{{cite web |author=Mike Fleming Jr |title=Woody Allen Amazon Series: Woody, Miley Cyrus & Elaine May To Star - Deadline |url=http://deadline.com/2016/01/woody-allen-miley-cyrus-elaine-may-amazon-series-1201690130/ |work=Deadline}}</ref> |- ! scope="row" |2016 |''[[The Ellen DeGeneres Show]]'' |Bilang siya |Guest host (episode "September 29, 2016") |<ref>{{cite web |last=Lawrence |first=Derek |date=September 28, 2016 |title=Miley Cyrus guest hosts Ellen show for sick Ellen DeGeneres |url=http://ew.com/article/2016/09/28/ellen-degeneres-miley-cyrus-guest-host/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229041314/https://ew.com/article/2016/09/28/ellen-degeneres-miley-cyrus-guest-host/ |archive-date=Pebrero 29, 2020 |work=[[Entertainment Weekly]] |accessdate=September 28, 2016}}</ref> |- ! scope="row" |2017 |''[[The Tonight Show Starring Jimmy Fallon]]'' |Bilang siya |Guest | |- ! scope="row" |2017–2018 |''[[Carpool Karaoke: The Series]]'' |Bilang siya |2 episodes | |- ! scope="row" |2019 |''[[RuPaul's Drag Race]]'' |Bilang siya |Guest judge ([[RuPaul's Drag Race (season 11)|season 11]], episode 1) | |- ! scope="row" |2019 |''[[Black Mirror]]'' |Ashley O (live performance) Ashley Too (voice performance) |Episode: "[[Rachel, Jack and Ashley Too]]" | |- |} === Mga video games === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Pamagat ! scope="col" |Papel ! scope="col" |Mga tala ! scope="col" class="unsortable" |{{Tooltip|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" |2006 |''[[Hannah Montana video games|Hannah Montana]]'' | rowspan="6" |[[Miley Stewart|Miley Stewart / Hannah Montana]] | | |- ! scope="row" |2007 |''[[Hannah Montana video games|Hannah Montana Spotlight World Tour]]'' | | |- ! scope="row" |2007 |''[[Hannah Montana video games|Hannah Montana: Music Jam]]'' | | |- ! scope="row" |2009 |''[[Hannah Montana video games|Hannah Montana: The Movie]]'' | | |- ! scope="row" |2009 |''[[Hannah Montana video games|Hannah Montana: Rock Out the Show]]'' | | |- |} == Mga sanggunian == {{reflist}} {{BD|1992|LIVING|Cyrus, Miley}} [[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]] mxsobpd47v1y1vkr1sgonbzqb0h8uo8 0 37759 2238417 2238395 2026-11-01T18:05:03Z ~2026-57827-41 168210 /* Mga sanggunian */ 2238417 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Hebei|native_name={{lang|zh|河北}}|native_name_lang=zh|other_name=Hopeh, Ho-pei|type=[[Province of China|Province]]|translit_lang1=Name|translit_lang1_type={{nobold|Chinese}}|translit_lang1_info={{lang|zh|河北省}} ({{tlit|zh|Héběi shěng}})|translit_lang1_type1={{nobold|Abbreviation}}|translit_lang1_info1={{hlist|HE|HEB|{{linktext|lang=zh|冀}} ({{tlit|zh|Jì}})}}|image_map=Hebei in China (+all claims hatched).svg|map_caption=Location of Hebei in China|coordinates={{coord|39.3|N|116.7|E|type:adm1st|format=dms|display=it}}|named_for=[[Yellow River]]|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[China]]|seat_type=Capital<br>{{nobold|(and largest city)}}|seat=[[Shijiazhuang]]|parts_type=Divisions|parts_style=para|p1=11 [[List of administrative divisions of Hebei|prefectures]]|p2=121 Counties|p3=2207 Townships|government_type=[[Provinces of China|Province]]|governing_body=[[Hebei Provincial People's Congress]]|leader_title=[[Party Secretary of Hebei|Party Secretary]]|leader_name=[[Luo Wen (politician)|Luo Wen]]<ref name="LuoWen2026">{{cite news |title=New Party chief appointed for China's Hebei Province |agency=Xinhua |work=People's Daily Online |date=31 July 2026 |url=https://en.people.cn/n3/2026/0731/c90000-20484286.html |access-date=19 October 2026}}</ref>|leader_title1=[[Hebei Provincial People's Congress|Congress]] chairman|leader_name1=Ni Yuefeng<!-- Ni Yuefeng left all Hebei party posts on 31 July 2026; verify who now chairs the Provincial People's Congress Standing Committee --><ref name="Caixin2026">{{cite news |title=China Names Top Market Regulator Luo Wen as Hebei Party Chief |work=Caixin Global |date=31 July 2026 |url=https://www.caixinglobal.com/2026-07-31/china-names-top-market-regulator-luo-wen-as-hebei-party-chief-102470110.html |access-date=19 October 2026}}</ref>{{Update inline|date=October 2026}}|leader_title2=[[Governor of Hebei|Governor]]|leader_name2={{ill|Zhao Chenxin|zh|赵辰昕}}|leader_title3=[[Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC]] chairman|leader_name3=[[Zhang Guohua (politician, born 1964)|Zhang Guohua]]|leader_title4=[[National People's Congress]] Representation|leader_name4=[[Hebei delegation to the National People's Congress|123 deputies]]|area_total_km2=188800|area_rank=[[List of Chinese administrative divisions by area|12th]]|elevation_max_m=2882|elevation_max_point=[[Mount Xiaowutai]]<ref name="Mt Xwt Dili 360">{{cite journal |last=Liu |first=Yanlin |script-title=zh:太行山把最高的山脊留在了河北 |journal=Chinese National Geography |year=2015 |issue=2 |url = http://www.dili360.com/cng/article/p54ed2aee95d2c70.htm |access-date=20 May 2018 |language=zh |script-quote=zh:小五台山是太行山主脉上的最高峰，同时也是河北省的最高峰 }}</ref>|population_footnotes=<ref>{{cite web |date=11 May 2021 |title=Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3) |url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817188.html |access-date = 11 May 2021 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] }}</ref>|population_total=74,610,235|population_as_of=2020|population_rank=[[List of Chinese administrative divisions by population|6th]]|population_density_km2=auto|population_density_rank=[[List of Chinese administrative divisions by population density|11th]]|demographics_type1=Demographics|demographics1_title1=Ethnic composition|demographics1_info1={{ubl|[[Han Chinese|Han]]: 96%|[[Manchu]]: 3%|[[Hui people|Hui]]: 0.8%|[[Mongol]]: 0.3%}}|demographics1_title2=Languages and dialects|demographics1_info2=[[Jilu Mandarin]], [[Beijing dialect|Beijing Mandarin]], [[Jin Chinese|Jin]]|demographics_type2=[[Gross domestic product|GDP]] {{nobold|(2025)}}<ref name="GDPdata">{{cite web|url=https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=E0103|title=National Data|publisher=[[National Bureau of Statistics of China|China NBS]]|date=March 2024|access-date=June 22, 2024}}; see also {{cite web|url=https://www.hebei.gov.cn/columns/3bbf017c-0e27-4cac-88c0-c5cac90ecd73/202403/06/c5cd8698-2ec9-40d5-9a4b-5f4128266b0d.html|script-title=zh: 2023年河北省国民经济和社会发展统计公报|publisher=hebei.gov.cn|date=March 1, 2024|access-date=June 22, 2024|archive-date=November 3, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241103175913/http://www.hebei.gov.cn/columns/3bbf017c-0e27-4cac-88c0-c5cac90ecd73/202403/06/c5cd8698-2ec9-40d5-9a4b-5f4128266b0d.html|url-status=dead}}</ref>|demographics2_title1=Total|demographics2_info1={{CNY|4,931 billion}} ([[List of Chinese provincial-level divisions by GDP|13th]]; US$690 billion)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2={{CNY|66,936}} ([[List of Chinese provincial-level divisions by GDP per capita|26th]]; US$9,371)|iso_code=CN-HE|website={{URL|hebei.gov.cn}}|image={{multiple image| border = infobox| total_width = 300| image_style = border:1; |perrow = 2/2/3/1 |image1 = Fengning Jing Bei meadow.jpg |image2 = 20090529 Great Wall 8216.jpg |image3 = Business and Service Convention Center Xiongan (20230123122944).jpg |image4 = Beidaihe skyline from the north2021.jpg |image5 = Mount cangyan 2007.jpg |image6 = Zhengding Guanghui Si Hua Ta 2013.08.31 14-24-02.jpg |image7 = "Tian Kai Hai Yue" Stele Carving.jpg |image8 = Chengde Mountain Resort 22934-Chengde (49049294376).jpg |caption1 = Bashang Meadows in [[Fengning County|Fengning]] |caption2 = [[Great Wall of China|Great Wall]] at [[Jinshanling]] |caption3 = [[Xiong'an|Xiong'an New Area]] |caption4 = [[Beidaihe]] |caption5 = [[Mount Cangyan]] |caption6 = [[Guanghui Temple Huatai Pagoda|Hua Pagoda]] |caption7 = [[Shanhai Pass]] |caption8 = [[Chengde Mountain Resort]] }}}}Ang '''Hebei'''{{Efn|{{lang-zh|c={{Audio|zh-Hebei.ogg|河北|help=no}}|l=north of the [[Yellow River]]}}{{pb}}{{IPAc-en|UK|ˌ|h|ɜː|'|b|eɪ}}<ref>{{cite book |last=Longman |first=J. C. |title=Longman Pronunciation Dictionary |year=2008 |publisher=Pearson |isbn=978-1405881173 |edition=3rd }}</ref> or {{IPAc-en|h|@|'|b|eɪ}},<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Hebei |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518052007/https://www.lexico.com/definition/Hebei |url-status=dead |archive-date=May 18, 2021 |title=Hebei |dictionary=Lexico UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}}</ref> {{IPAc-en|US|ˈ|h|ʌ|'|b|eɪ}},<ref>{{Cite Merriam-Webster|Hebei}}</ref>{{pb}}[[Postal romanization]]: '''Hopeh'''}} ay isang [[Mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa [[Hilagang Tsina]]. Ito ang [[Talaan ng mga dibisyong antas-lalawigan ng Tsina batay sa populasyon|pang-anim na pinakamataong lalawigan]] sa Tsina, na may 74.6 milyong katao noong senso ng 2020; tinantya ng kawanihan ng estadistika ng probinsya ang populasyon ng residente sa 73.54 milyon sa pagtatapos ng 2025.<ref name="HebeiStats2025">{{Cite web |last=Hebei Provincial Bureau of Statistics |last2=NBS Hebei Survey Office |date=13 April 2026 |script-title=zh:河北省2025年国民经济和社会发展统计公报 |trans-title=Statistical Communiqué of Hebei Province on the 2025 National Economic and Social Development |url=https://news.bjd.com.cn/2026/04/13/11684759.shtml |access-date=19 October 2026 |website=Beijing Daily (republished from Hebei Daily) |language=zh}}</ref> Ang [[Shijiazhuang]] ang kabisera at pinakamalaking lungsod. Napapaligiran ito ng [[Shanxi]] sa kanluran, [[Henan]] sa timog, [[Shandong]] at [[Liaoning]] sa silangan, at [[Mongolia Interyor]] sa hilaga; bukod pa rito, ang Hebei ay ganap na nakapalibot sa mga munisipalidad ng [[Beijing]] at [[Tianjin]] na [[Mga tuwirang-pinamamahalaang munisipalidad|direktang pinamamahalaan]] sa kalupaan. Ang populasyon nito ay 96% [[Tsinong Han]], 3% [[Mga Manchu|Manchu]], 0.8% [[Mga Hui|Hui]], at 0.3% [[Mga Mongol sa Tsina|Mongol]]. Kabilang sa [[Mga uri ng Tsino|mga uri ng wikang Tsino]] na sinasalita ang [[Jilu Mandarin]], ang [[diyalektong Beijing]] ng Mandarin, at ang [[Tsinong Jin]]. Noong [[Panahong Tagsibol at Taglagas|Tagsibol at Taglagas]], at mga [[Mga Panahon ng Naglalabanang Estado|panahon ng Naglalabanang Estado]] (771–226&#x20;BC), ang rehiyon ay pinasiyahan ng mga estado ng [[Yan (estado)|Yan]] at [[Zhao (estado)|Zhao]]. Noong panahon ng [[Dinastiyang Yuan]] (1271–1368), ang rehiyon ay tinawag na [[Zhongshu Sheng|Zhongshu]]. Ito ay tinawag na [[Beizhili (laalwigang Ming)|Hilagangg Zhili]] noong panahon ng [[Dinastiyang Ming]] (1368–1644), at simpleng [[Zhili (lalawigan)|Zhili]] noong panahon ng [[Dinastiyang Qing]] (1644–1912). Ang modernong lalawigan ng Hebei ay itinatag noong 1928. Limang UNESCO [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang matatagpuan sa probinsiya: ang [[Mahabang Muog ng Tsina]],<ref name="UNESCO-GreatWall">{{Cite web |title=The Great Wall |url=https://whc.unesco.org/en/list/438 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> [[Chengde Mountain Resort]],<ref name="UNESCO-Chengde">{{Cite web |title=Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde |url=https://whc.unesco.org/en/list/703 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> [[Dakilang Kanal (China)|Dakilang Kanal]],<ref name="UNESCO-Canal">{{Cite web |title=The Grand Canal (China) – Advisory Body Evaluation |url=https://whc.unesco.org/document/152692 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre / ICOMOS}}</ref> mga [[Mga Puntod ng Silangang Qing|Puntod ng Silangang Qing]], at mga [[Mga Puntod ng Kanlurang Qing|Puntod ng Kanlurang Qing]].<ref name="UNESCO-Tombs">{{Cite web |title=Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties |url=https://whc.unesco.org/en/list/1004 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ito rin ang tahanan ng limang [[Pambansang Tanyag na Lungsod na Pangkasaysayan at Pangkultura]]: [[Handan]], [[Baoding]], [[Chengde]], [[Kondado ng Zhengding|Zhengding]], at [[Shanhaiguan, Qinhuangdao|Shanhaiguan]]. Ang ekonomiya ng Hebei ay nakabatay sa agrikultura at pagmamanupaktura; matagal na itong pinakamalaking probinsiya sa Tsina na gumagawa ng bakal.<ref name="Mysteel2020">{{Cite news |title=Hebei retains China's top steelmaking province in 2020 |publisher=Mysteel Global |url=https://www.mysteel.net/news/5021660-Hebei-retains-Chinas-top-steelmaking-province-in-2020 |access-date=19 October 2026}}</ref><ref name="BigMint2022">{{Cite web |title=Which are the top 7 crude steel producing provinces in China? |url=https://bigmint.co/insights/detail/which-are-the-top-7-crude-steel-producing-provinces-in-china-410415 |access-date=19 October 2026 |publisher=BigMint}}</ref> == Etimolohiya == Ang "Hebei" ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng lalawigan sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa [[Kapatagang Hilagang Tsina]].<ref>{{Cite web |title=我国各省份名称的由来 |url=https://new.qq.com/rain/a/20181208A0M4OV |access-date=2021-01-10 |website=腾讯网}}</ref><ref>[http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html Origin of the Names of China's Provinces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427100058/http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html|date=2016-04-27}}, People's Daily Online.</ref><ref>{{in lang|zh}} [http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html Origin of the Names of China's Provinces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427100058/http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html|date=2016-04-27}}, [[People's Daily Online]].</ref><ref>{{Cite web |title=Yellow bridge Chinese Dictionary |url=http://www.yellowbridge.com/chinese/dictionary.php |access-date=15 April 2016 |website=Yellow Bridge}}</ref> Sa ''[[Yu Gong]]'', ang lalawigan ay naitala bilang "[[Jizhou (ancient China)|Jizhou]]", na nagpapahiram sa tradisyonal nitong pagpapaikli na "Ji" (冀). Ang palayaw ng lalawigan ay "Yanzhao" (燕赵), na siyang kolektibong pangalan ng mga estadong [[Yan (state)|Yan]] at [[Zhao (state)|Zhao]] na kumokontrol sa rehiyon noong panahon ng [[Panahong Tagsibol at Taglagas|Tagsibol at Taglagas]] at mga [[Mga Panahon ng Naglalabanang Estado|Naglalabanang Estado]] (771–221 BK).<ref>{{Cite web |title=河北省古称"燕赵之地"，为什么现在的简称却是"冀"呢? |url=https://www.sohu.com/a/294749251_353840 |access-date=2021-01-10 |website=[[Sohu]]}}</ref> Noong 1421, inilipat ng [[Yongle Emperor|Emperador Yongle]] ng [[Dinastiyang Ming]] (1368–1644) ang kabisera mula [[Nanjing]] patungong [[Beijing]], at ang lalawigan na nakapalibot sa bagong kabisera ay unang tinawag na [[Hilagang Zhili]] o [[Zhili (province)|Zhili]], na nangangahulugang 'direktang pinamumunuan'.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Chih-Li}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=14 February 2019 |title=Yongle Emperor |url=https://www.worldhistory.org/Yongle_Emperor |access-date=2021-01-10 |website=[[World History Encyclopedia]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bird |first=Thomas |date=2018-08-16 |title=More than Beijing's backyard: Hebei in China, where historical treasures shine through the pollution |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/travel/article/2159833/more-beijings-backyard-hebei-china-where-historical |access-date=2024-04-01}}</ref> Nang maging kabesera ng [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] ang Nanjing noong 1928, ang lalawigan ng Zhili ay inalis at binigyan ng kasalukuyang pangalan na Hebei.<ref>{{Cite web |title=直隶省的称呼延续了几百年，1928年，为何被改成了河北省？ |url=https://www.360kuai.com/pc/9b7b4962109a9be44?cota=3&kuai_so=1&sign=360_7bc3b157 |access-date=2021-01-10 |website=快资讯}}</ref> == Kasaysayan == === Kasaysayan bago at maagang panahon === Ang [[Taong Peking]], isang sinaunang populasyon ng ''[[Homo erectus]]'', ay nanirahan sa [[Zhoukoudian]] sa kasalukuyang [[Distrito ng Fangshan]] ng Beijing, malapit sa modernong hangganan ng Hebei, ilang daang libong taon na ang nakalilipas; ang mga nailathalang pagtatantya ay karaniwang mula humigit-kumulang 700,000 hanggang 200,000 taon na ang nakalilipas.<ref name="BeijingGov-ZKD">{{Cite web |title=Peking Man Site at Zhoukoudian |url=https://english.beijing.gov.cn/beijinginfo/culture/culturaltreasures/sevenculture/202401/t20240111_3532662.html |access-date=19 October 2026 |publisher=Beijing Municipal Government}}</ref><ref name="VisitBeijing-ZKD">{{Cite web |title=Zhoukoudian |url=https://english.visitbeijing.com.cn/article/47ONrT0hsdY |access-date=19 October 2026 |publisher=Visit Beijing}}</ref><ref name="UNESCO-ZKD">{{Cite web |title=Periodic Report: Peking Man Site at Zhoukoudian |url=https://whc.unesco.org/document/216771 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang mga natuklasan noong panahong [[Neolitiko]] sa [[Beifudi|sinaunang-panahong lugar ng Beifudi]] ay mula pa noong 7000 at 8000 BK.<ref>{{Cite web |title=New Archaeological Discoveries and Researches in 2004 – The Fourth Archaeology Forum of CASS |url=http://www.kaogu.cn/en/detail.asp?ProductID=982 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174808/http://www.kaogu.cn/en/detail.asp?ProductID=982 |archive-date=2011-05-12 |access-date=2007-09-18 |publisher=Institute of Archaeology, Chinese Academy of Social Sciences}}</ref> Maraming sinaunang [[mitolohiyang Tsino]] ang nangyari sa lalawigan. Si [[Fuxi]], isa sa [[Atlong Soberano at Limang Emperador|Tatlong Soberano at Limang Emperador]], ay sinasabing nanirahan sa kasalukuyang [[Xingtai]]. <ref>{{Cite web |title=河北 – 中华名胜 |url=https://www.gatzs.com.cn/zhms/province.action?ssdm=086130000 |access-date=2021-01-10 |publisher=内地（祖国大陆）高校面向港澳台招生信息网}}</ref> Ang mito ng [[Labanan sa Zhuolu]], na napanaluhan ng [[Emperador na Dilaw]], ng [[Emperador na Yan]], at ng kanilang mga tribong [[Yanhuang]] laban sa mga tribong Jiuli na pinamumunuan ni [[Chiyou]], ay nangyari sa [[Zhangjiakou]] at nagpasimula ng kabihasnang [[Huaxia]]. == Mga tala== <references group="lower-alpha"/> == Mga sanggunian == === Mga Sitasyon === <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons}}{{Clear}}{{Geographic Location|Centre=Hebei (surrounds [[Beijing]] and [[Tianjin]])|North=[[Inner Mongolia]]|NORTHEAST=[[Liaoning]]|EAST=''[[Bohai Sea]]''|SOUTHEAST=[[Shandong]]|South=[[Henan]]|SOUTHWEST=|WEST=[[Shanxi]]|NORTHWEST=}}{{Hebei topics}}{{Hebei}}{{Province-level divisions of the People's Republic of China}} [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Hapones (ja)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Tsino ng CS1 (zh)]] [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Tsino (zh)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] fn71e92kszdn4fc6nvc710ogirmmuby 2238418 2238417 2026-11-01T18:07:38Z ~2026-57827-41 168210 /* Mga panlabas na link */ 2238418 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement|name=Hebei|native_name={{lang|zh|河北}}|native_name_lang=zh|other_name=Hopeh, Ho-pei|type=[[Province of China|Province]]|translit_lang1=Name|translit_lang1_type={{nobold|Chinese}}|translit_lang1_info={{lang|zh|河北省}} ({{tlit|zh|Héběi shěng}})|translit_lang1_type1={{nobold|Abbreviation}}|translit_lang1_info1={{hlist|HE|HEB|{{linktext|lang=zh|冀}} ({{tlit|zh|Jì}})}}|image_map=Hebei in China (+all claims hatched).svg|map_caption=Location of Hebei in China|coordinates={{coord|39.3|N|116.7|E|type:adm1st|format=dms|display=it}}|named_for=[[Yellow River]]|subdivision_type=Country|subdivision_name=[[China]]|seat_type=Capital<br>{{nobold|(and largest city)}}|seat=[[Shijiazhuang]]|parts_type=Divisions|parts_style=para|p1=11 [[List of administrative divisions of Hebei|prefectures]]|p2=121 Counties|p3=2207 Townships|government_type=[[Provinces of China|Province]]|governing_body=[[Hebei Provincial People's Congress]]|leader_title=[[Party Secretary of Hebei|Party Secretary]]|leader_name=[[Luo Wen (politician)|Luo Wen]]<ref name="LuoWen2026">{{cite news |title=New Party chief appointed for China's Hebei Province |agency=Xinhua |work=People's Daily Online |date=31 July 2026 |url=https://en.people.cn/n3/2026/0731/c90000-20484286.html |access-date=19 October 2026}}</ref>|leader_title1=[[Hebei Provincial People's Congress|Congress]] chairman|leader_name1=Ni Yuefeng<!-- Ni Yuefeng left all Hebei party posts on 31 July 2026; verify who now chairs the Provincial People's Congress Standing Committee --><ref name="Caixin2026">{{cite news |title=China Names Top Market Regulator Luo Wen as Hebei Party Chief |work=Caixin Global |date=31 July 2026 |url=https://www.caixinglobal.com/2026-07-31/china-names-top-market-regulator-luo-wen-as-hebei-party-chief-102470110.html |access-date=19 October 2026}}</ref>{{Update inline|date=October 2026}}|leader_title2=[[Governor of Hebei|Governor]]|leader_name2={{ill|Zhao Chenxin|zh|赵辰昕}}|leader_title3=[[Chinese People's Political Consultative Conference|CPPCC]] chairman|leader_name3=[[Zhang Guohua (politician, born 1964)|Zhang Guohua]]|leader_title4=[[National People's Congress]] Representation|leader_name4=[[Hebei delegation to the National People's Congress|123 deputies]]|area_total_km2=188800|area_rank=[[List of Chinese administrative divisions by area|12th]]|elevation_max_m=2882|elevation_max_point=[[Mount Xiaowutai]]<ref name="Mt Xwt Dili 360">{{cite journal |last=Liu |first=Yanlin |script-title=zh:太行山把最高的山脊留在了河北 |journal=Chinese National Geography |year=2015 |issue=2 |url = http://www.dili360.com/cng/article/p54ed2aee95d2c70.htm |access-date=20 May 2018 |language=zh |script-quote=zh:小五台山是太行山主脉上的最高峰，同时也是河北省的最高峰 }}</ref>|population_footnotes=<ref>{{cite web |date=11 May 2021 |title=Communiqué of the Seventh National Population Census (No. 3) |url=http://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817188.html |access-date = 11 May 2021 |publisher=[[National Bureau of Statistics of China]] }}</ref>|population_total=74,610,235|population_as_of=2020|population_rank=[[List of Chinese administrative divisions by population|6th]]|population_density_km2=auto|population_density_rank=[[List of Chinese administrative divisions by population density|11th]]|demographics_type1=Demographics|demographics1_title1=Ethnic composition|demographics1_info1={{ubl|[[Han Chinese|Han]]: 96%|[[Manchu]]: 3%|[[Hui people|Hui]]: 0.8%|[[Mongol]]: 0.3%}}|demographics1_title2=Languages and dialects|demographics1_info2=[[Jilu Mandarin]], [[Beijing dialect|Beijing Mandarin]], [[Jin Chinese|Jin]]|demographics_type2=[[Gross domestic product|GDP]] {{nobold|(2025)}}<ref name="GDPdata">{{cite web|url=https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=E0103|title=National Data|publisher=[[National Bureau of Statistics of China|China NBS]]|date=March 2024|access-date=June 22, 2024}}; see also {{cite web|url=https://www.hebei.gov.cn/columns/3bbf017c-0e27-4cac-88c0-c5cac90ecd73/202403/06/c5cd8698-2ec9-40d5-9a4b-5f4128266b0d.html|script-title=zh: 2023年河北省国民经济和社会发展统计公报|publisher=hebei.gov.cn|date=March 1, 2024|access-date=June 22, 2024|archive-date=November 3, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241103175913/http://www.hebei.gov.cn/columns/3bbf017c-0e27-4cac-88c0-c5cac90ecd73/202403/06/c5cd8698-2ec9-40d5-9a4b-5f4128266b0d.html|url-status=dead}}</ref>|demographics2_title1=Total|demographics2_info1={{CNY|4,931 billion}} ([[List of Chinese provincial-level divisions by GDP|13th]]; US$690 billion)|demographics2_title2=Per capita|demographics2_info2={{CNY|66,936}} ([[List of Chinese provincial-level divisions by GDP per capita|26th]]; US$9,371)|iso_code=CN-HE|website={{URL|hebei.gov.cn}}|image={{multiple image| border = infobox| total_width = 300| image_style = border:1; |perrow = 2/2/3/1 |image1 = Fengning Jing Bei meadow.jpg |image2 = 20090529 Great Wall 8216.jpg |image3 = Business and Service Convention Center Xiongan (20230123122944).jpg |image4 = Beidaihe skyline from the north2021.jpg |image5 = Mount cangyan 2007.jpg |image6 = Zhengding Guanghui Si Hua Ta 2013.08.31 14-24-02.jpg |image7 = "Tian Kai Hai Yue" Stele Carving.jpg |image8 = Chengde Mountain Resort 22934-Chengde (49049294376).jpg |caption1 = Bashang Meadows in [[Fengning County|Fengning]] |caption2 = [[Great Wall of China|Great Wall]] at [[Jinshanling]] |caption3 = [[Xiong'an|Xiong'an New Area]] |caption4 = [[Beidaihe]] |caption5 = [[Mount Cangyan]] |caption6 = [[Guanghui Temple Huatai Pagoda|Hua Pagoda]] |caption7 = [[Shanhai Pass]] |caption8 = [[Chengde Mountain Resort]] }}}}Ang '''Hebei'''{{Efn|{{lang-zh|c={{Audio|zh-Hebei.ogg|河北|help=no}}|l=north of the [[Yellow River]]}}{{pb}}{{IPAc-en|UK|ˌ|h|ɜː|'|b|eɪ}}<ref>{{cite book |last=Longman |first=J. C. |title=Longman Pronunciation Dictionary |year=2008 |publisher=Pearson |isbn=978-1405881173 |edition=3rd }}</ref> or {{IPAc-en|h|@|'|b|eɪ}},<ref>{{Cite encyclopedia |url=http://www.lexico.com/definition/Hebei |archive-url=https://web.archive.org/web/20210518052007/https://www.lexico.com/definition/Hebei |url-status=dead |archive-date=May 18, 2021 |title=Hebei |dictionary=Lexico UK English Dictionary |publisher=Oxford University Press}}</ref> {{IPAc-en|US|ˈ|h|ʌ|'|b|eɪ}},<ref>{{Cite Merriam-Webster|Hebei}}</ref>{{pb}}[[Postal romanization]]: '''Hopeh'''}} ay isang [[Mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa [[Hilagang Tsina]]. Ito ang [[Talaan ng mga dibisyong antas-lalawigan ng Tsina batay sa populasyon|pang-anim na pinakamataong lalawigan]] sa Tsina, na may 74.6 milyong katao noong senso ng 2020; tinantya ng kawanihan ng estadistika ng probinsya ang populasyon ng residente sa 73.54 milyon sa pagtatapos ng 2025.<ref name="HebeiStats2025">{{Cite web |last=Hebei Provincial Bureau of Statistics |last2=NBS Hebei Survey Office |date=13 April 2026 |script-title=zh:河北省2025年国民经济和社会发展统计公报 |trans-title=Statistical Communiqué of Hebei Province on the 2025 National Economic and Social Development |url=https://news.bjd.com.cn/2026/04/13/11684759.shtml |access-date=19 October 2026 |website=Beijing Daily (republished from Hebei Daily) |language=zh}}</ref> Ang [[Shijiazhuang]] ang kabisera at pinakamalaking lungsod. Napapaligiran ito ng [[Shanxi]] sa kanluran, [[Henan]] sa timog, [[Shandong]] at [[Liaoning]] sa silangan, at [[Mongolia Interyor]] sa hilaga; bukod pa rito, ang Hebei ay ganap na nakapalibot sa mga munisipalidad ng [[Beijing]] at [[Tianjin]] na [[Mga tuwirang-pinamamahalaang munisipalidad|direktang pinamamahalaan]] sa kalupaan. Ang populasyon nito ay 96% [[Tsinong Han]], 3% [[Mga Manchu|Manchu]], 0.8% [[Mga Hui|Hui]], at 0.3% [[Mga Mongol sa Tsina|Mongol]]. Kabilang sa [[Mga uri ng Tsino|mga uri ng wikang Tsino]] na sinasalita ang [[Jilu Mandarin]], ang [[diyalektong Beijing]] ng Mandarin, at ang [[Tsinong Jin]]. Noong [[Panahong Tagsibol at Taglagas|Tagsibol at Taglagas]], at mga [[Mga Panahon ng Naglalabanang Estado|panahon ng Naglalabanang Estado]] (771–226&#x20;BC), ang rehiyon ay pinasiyahan ng mga estado ng [[Yan (estado)|Yan]] at [[Zhao (estado)|Zhao]]. Noong panahon ng [[Dinastiyang Yuan]] (1271–1368), ang rehiyon ay tinawag na [[Zhongshu Sheng|Zhongshu]]. Ito ay tinawag na [[Beizhili (laalwigang Ming)|Hilagangg Zhili]] noong panahon ng [[Dinastiyang Ming]] (1368–1644), at simpleng [[Zhili (lalawigan)|Zhili]] noong panahon ng [[Dinastiyang Qing]] (1644–1912). Ang modernong lalawigan ng Hebei ay itinatag noong 1928. Limang UNESCO [[Pandaigdigang Pamanang Pook]] ang matatagpuan sa probinsiya: ang [[Mahabang Muog ng Tsina]],<ref name="UNESCO-GreatWall">{{Cite web |title=The Great Wall |url=https://whc.unesco.org/en/list/438 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> [[Chengde Mountain Resort]],<ref name="UNESCO-Chengde">{{Cite web |title=Mountain Resort and its Outlying Temples, Chengde |url=https://whc.unesco.org/en/list/703 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> [[Dakilang Kanal (China)|Dakilang Kanal]],<ref name="UNESCO-Canal">{{Cite web |title=The Grand Canal (China) – Advisory Body Evaluation |url=https://whc.unesco.org/document/152692 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre / ICOMOS}}</ref> mga [[Mga Puntod ng Silangang Qing|Puntod ng Silangang Qing]], at mga [[Mga Puntod ng Kanlurang Qing|Puntod ng Kanlurang Qing]].<ref name="UNESCO-Tombs">{{Cite web |title=Imperial Tombs of the Ming and Qing Dynasties |url=https://whc.unesco.org/en/list/1004 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ito rin ang tahanan ng limang [[Pambansang Tanyag na Lungsod na Pangkasaysayan at Pangkultura]]: [[Handan]], [[Baoding]], [[Chengde]], [[Kondado ng Zhengding|Zhengding]], at [[Shanhaiguan, Qinhuangdao|Shanhaiguan]]. Ang ekonomiya ng Hebei ay nakabatay sa agrikultura at pagmamanupaktura; matagal na itong pinakamalaking probinsiya sa Tsina na gumagawa ng bakal.<ref name="Mysteel2020">{{Cite news |title=Hebei retains China's top steelmaking province in 2020 |publisher=Mysteel Global |url=https://www.mysteel.net/news/5021660-Hebei-retains-Chinas-top-steelmaking-province-in-2020 |access-date=19 October 2026}}</ref><ref name="BigMint2022">{{Cite web |title=Which are the top 7 crude steel producing provinces in China? |url=https://bigmint.co/insights/detail/which-are-the-top-7-crude-steel-producing-provinces-in-china-410415 |access-date=19 October 2026 |publisher=BigMint}}</ref> == Etimolohiya == Ang "Hebei" ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng lalawigan sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa [[Kapatagang Hilagang Tsina]].<ref>{{Cite web |title=我国各省份名称的由来 |url=https://new.qq.com/rain/a/20181208A0M4OV |access-date=2021-01-10 |website=腾讯网}}</ref><ref>[http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html Origin of the Names of China's Provinces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427100058/http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html|date=2016-04-27}}, People's Daily Online.</ref><ref>{{in lang|zh}} [http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html Origin of the Names of China's Provinces] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427100058/http://www.people.com.cn/GB/shenghuo/1090/2435218.html|date=2016-04-27}}, [[People's Daily Online]].</ref><ref>{{Cite web |title=Yellow bridge Chinese Dictionary |url=http://www.yellowbridge.com/chinese/dictionary.php |access-date=15 April 2016 |website=Yellow Bridge}}</ref> Sa ''[[Yu Gong]]'', ang lalawigan ay naitala bilang "[[Jizhou (ancient China)|Jizhou]]", na nagpapahiram sa tradisyonal nitong pagpapaikli na "Ji" (冀). Ang palayaw ng lalawigan ay "Yanzhao" (燕赵), na siyang kolektibong pangalan ng mga estadong [[Yan (state)|Yan]] at [[Zhao (state)|Zhao]] na kumokontrol sa rehiyon noong panahon ng [[Panahong Tagsibol at Taglagas|Tagsibol at Taglagas]] at mga [[Mga Panahon ng Naglalabanang Estado|Naglalabanang Estado]] (771–221 BK).<ref>{{Cite web |title=河北省古称"燕赵之地"，为什么现在的简称却是"冀"呢? |url=https://www.sohu.com/a/294749251_353840 |access-date=2021-01-10 |website=[[Sohu]]}}</ref> Noong 1421, inilipat ng [[Yongle Emperor|Emperador Yongle]] ng [[Dinastiyang Ming]] (1368–1644) ang kabisera mula [[Nanjing]] patungong [[Beijing]], at ang lalawigan na nakapalibot sa bagong kabisera ay unang tinawag na [[Hilagang Zhili]] o [[Zhili (province)|Zhili]], na nangangahulugang 'direktang pinamumunuan'.<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Chih-Li}}</ref><ref>{{Cite web |last=Cartwright |first=Mark |date=14 February 2019 |title=Yongle Emperor |url=https://www.worldhistory.org/Yongle_Emperor |access-date=2021-01-10 |website=[[World History Encyclopedia]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bird |first=Thomas |date=2018-08-16 |title=More than Beijing's backyard: Hebei in China, where historical treasures shine through the pollution |url=https://www.scmp.com/magazines/post-magazine/travel/article/2159833/more-beijings-backyard-hebei-china-where-historical |access-date=2024-04-01}}</ref> Nang maging kabesera ng [[Republika ng Tsina (1912–1949)|Republika ng Tsina]] ang Nanjing noong 1928, ang lalawigan ng Zhili ay inalis at binigyan ng kasalukuyang pangalan na Hebei.<ref>{{Cite web |title=直隶省的称呼延续了几百年，1928年，为何被改成了河北省？ |url=https://www.360kuai.com/pc/9b7b4962109a9be44?cota=3&kuai_so=1&sign=360_7bc3b157 |access-date=2021-01-10 |website=快资讯}}</ref> == Kasaysayan == === Kasaysayan bago at maagang panahon === Ang [[Taong Peking]], isang sinaunang populasyon ng ''[[Homo erectus]]'', ay nanirahan sa [[Zhoukoudian]] sa kasalukuyang [[Distrito ng Fangshan]] ng Beijing, malapit sa modernong hangganan ng Hebei, ilang daang libong taon na ang nakalilipas; ang mga nailathalang pagtatantya ay karaniwang mula humigit-kumulang 700,000 hanggang 200,000 taon na ang nakalilipas.<ref name="BeijingGov-ZKD">{{Cite web |title=Peking Man Site at Zhoukoudian |url=https://english.beijing.gov.cn/beijinginfo/culture/culturaltreasures/sevenculture/202401/t20240111_3532662.html |access-date=19 October 2026 |publisher=Beijing Municipal Government}}</ref><ref name="VisitBeijing-ZKD">{{Cite web |title=Zhoukoudian |url=https://english.visitbeijing.com.cn/article/47ONrT0hsdY |access-date=19 October 2026 |publisher=Visit Beijing}}</ref><ref name="UNESCO-ZKD">{{Cite web |title=Periodic Report: Peking Man Site at Zhoukoudian |url=https://whc.unesco.org/document/216771 |access-date=19 October 2026 |publisher=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> Ang mga natuklasan noong panahong [[Neolitiko]] sa [[Beifudi|sinaunang-panahong lugar ng Beifudi]] ay mula pa noong 7000 at 8000 BK.<ref>{{Cite web |title=New Archaeological Discoveries and Researches in 2004 – The Fourth Archaeology Forum of CASS |url=http://www.kaogu.cn/en/detail.asp?ProductID=982 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512174808/http://www.kaogu.cn/en/detail.asp?ProductID=982 |archive-date=2011-05-12 |access-date=2007-09-18 |publisher=Institute of Archaeology, Chinese Academy of Social Sciences}}</ref> Maraming sinaunang [[mitolohiyang Tsino]] ang nangyari sa lalawigan. Si [[Fuxi]], isa sa [[Atlong Soberano at Limang Emperador|Tatlong Soberano at Limang Emperador]], ay sinasabing nanirahan sa kasalukuyang [[Xingtai]]. <ref>{{Cite web |title=河北 – 中华名胜 |url=https://www.gatzs.com.cn/zhms/province.action?ssdm=086130000 |access-date=2021-01-10 |publisher=内地（祖国大陆）高校面向港澳台招生信息网}}</ref> Ang mito ng [[Labanan sa Zhuolu]], na napanaluhan ng [[Emperador na Dilaw]], ng [[Emperador na Yan]], at ng kanilang mga tribong [[Yanhuang]] laban sa mga tribong Jiuli na pinamumunuan ni [[Chiyou]], ay nangyari sa [[Zhangjiakou]] at nagpasimula ng kabihasnang [[Huaxia]]. == Mga tala== <references group="lower-alpha"/> == Mga sanggunian == === Mga Sitasyon === <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons}}{{Clear}}{{Geographic Location|Centre=Hebei (surrounds [[Beijing]] and [[Tianjin]])|North=[[Inner Mongolia]]|NORTHEAST=[[Liaoning]]|EAST=''[[Bohai Sea]]''|SOUTHEAST=[[Shandong]]|South=[[Henan]]|SOUTHWEST=|WEST=[[Shanxi]]|NORTHWEST=}} <!-- {{Hebei topics}}{{Hebei}}{{Province-level divisions of the People's Republic of China}} --> [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Hapones (ja)]] [[Kategorya:Mga pinagmulan sa wikang Tsino ng CS1 (zh)]] [[Kategorya:Gumagamit ang CS1 ng sulat sa wikang Tsino (zh)]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] [[Kategorya:Mga probinsiya ng Tsina]] 2szub1kp3kf588oz8p63wguyf8su37z 0 48075 2238415 1907335 2026-11-01T17:09:28Z ThirdyNull 168291 /* */ 2238415 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }} BCS{Y0u_F0und_M3_H00r4y} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} cqkgi2i61454r102cobdsc4y4b1yokk 2238416 2238415 2026-11-01T17:23:03Z LittlePuppers 168293 Kinansela ang pagbabagong 2238415 ni [[Special:Contributions/ThirdyNull|ThirdyNull]] ([[User talk:ThirdyNull|Usapan]]) 2238416 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} 772dh3mpmo8ae131t6pr50zjttr5nz3 2238466 2238416 2026-11-02T04:00:45Z ~2026-58120-95 168321 added in use template 2238466 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }} BCS{Y0u_F0und_M3_H00r4y} {{May-gumagamit}} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} 5xm18ub0czood1ncsgt440mn2ub0x12 2238467 2238466 2026-11-02T04:02:26Z 3rdyNull 168322 added in use template 2238467 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }}{{May-gumagamit}} BCS{Y0u_F0und_M3_H00r4y} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} j7fzq5zk2rz19rvqdusn741pwqp7rgz 2238469 2238467 2026-11-02T04:10:13Z ~2026-58362-33 168323 rvv 2238469 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} 772dh3mpmo8ae131t6pr50zjttr5nz3 2238472 2238469 2026-11-02T04:12:11Z ~2026-58362-33 168323 [[en:WP:DUMMYEDIT|WP:DUMMYEDIT]] 2238472 wikitext text/x-wiki {{Infobox Philippine municipality 2 | infoboxtitle = Bayan ng Liloy | sealfile = | locatormapfile = {{PH wikidata|image_map}} | caption = Mapa ng [[Zamboanga del Norte]] na nagpapakita sa lokasyon ng Liloy. | region = [[Tangway ng Zamboanga]] (Region IX) | province = [[Zamboanga del Norte]] | districts = | barangays = 37 | class = Ika-3 Klase | mayor = | areakm2 = | population_as_of = 2000 | population_total = 33702 }} Ang '''Bayan ng Liloy''' ay isang ika-3 klaseng [[mga bayan ng Pilipinas|bayan]] sa [[mga lalawigan ng Pilipinas|lalawigan]] ng [[Zamboanga del Norte]], [[Pilipinas]]. Ayon sa {{PH wikidata|population_as_of}}, ito ay may populasyon na {{PH wikidata|population_total}} sa may {{PH wikidata|household}} na kabahayan. == Mga Barangay == Ang bayan ng Liloy ay nahahati sa 37 mga [[barangay]]. <table border=0><tr> <td valign=top> * Banigan * Baybay (Pob.) * Cabangcalan * Canaan * Candelaria * Causwagan * Communal * Compra * Dela Paz * El Paraiso * Fatima * Ganase * Goaw </td><td valign=top> * Goin * Kayok * La Libertad (Mawal) * Lamao * Mabuhay * Maigang * Malila * Mauswagon * New Bethlehem * Overview * Panabang * Patawag </td><td valign=top> * Punta * San Francisco * San Isidro * San Miguel * San Roque * Santa Cruz * Santo Niño * Silucap * Tapican * Timan * Villa Calixto Sudiacal * Villa M. Tejero </td></tr></table> ==Demograpiko== {{Populasyon}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == * [http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp |date=2012-04-13 }} {{Zamboanga del Norte}} [[Kategorya:Mga bayan at lungsod sa Pilipinas]] {{stub}} 0si5r5dguas2ak1caxj5h78a219qls7 0 55622 2238530 2214026 2026-11-02T11:47:24Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238530 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{cleanup-rewrite}} {{cleanup-translation|date=Agosto 2022}} {{dead end|date=Agosto 2022}} }} {{Palarong Olimpiko sidebar}} Ang modernong '''Palarong Olimpiko''' (mula {{Lang-es|Olímpico}}; {{Lang-fr|Jeux olympiques}}, {{Lang-en|Olympic Games}}) o '''Olimpiyada''' (mula {{Lang-es|olimpiada}}) ay ang nangungunang pandaigdigang palaro. Itinatampok nito ang mga palakasan sa tag-init at taglamig, at dinadaluhan ng libo-libong atleta mula sa iba't ibang panig ng mundo. Kinokonsidera ito bilang isa sa mga pinakamalalaki at pinakasikat na palaro, kung saan lagpas sa 200 bansa at teritoryo ang nakikilahok kada edisyon nito. Ginaganap kadalasan ang Palaro [[Olimpiyada|tuwing apat na taon]] sa isang piniling lungsod, kung saan nagsasalitan kada dalawang taon ang [[Palarong Olimpiko sa Tag-init|Tag-init]] at [[Palarong Olimpiko sa Taglamig|Taglamig]] sa loob ng panahong ito. Unang inilunsad ang Palaro noong 1896 sa pangunguna ni [[Pierre de Coubertin]]. Inspirasyon ng Palaro ang [[Sinaunang Palarong Olimpiko]] ({{Lang-grc|Ὀλυμπιακοί Ἀγῶνες}}) na ginanap sa [[Olympia, Gresya]] mula sa ika-8 siglo {{Abbr|BKP|Bago Karaniwan}} hanggang sa ika-4 na siglo {{Abbr|KP|Karaniwang Panahon}}. Ginawa ni Coubertin ang [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] ({{Lang-en|International Olympic Committee}}, IOC) noong 1894, na nagbigay-daan upang maganap ang [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1896|unang edisyon]] ng modernong Palaro noong 1896 sa [[Atenas]]. Ngayon, ang IOC ay ang namamahala sa [[Kilusang Olimpiko]], sa patnubay ng [[Kartang Olimpiko]]. Nagbago ang Palaro sa pagdaan ng ika-20 siglo hanggang sa pagpasok ng ika-21 siglo. Kabilang sa mga pagbabagong ito ay ang pagkakaroon ng hiwalay na Palaro para sa mga palakasang para sa taglamig, ang [[Palarong Paralimpiko]] para sa mga atletang may kapansanan, ang [[Palarong Olimpiko ng Kabataan]] para sa mga atletang edad 14 hanggang 18, ang limang Palarong Kontinental ([[Palarong Pan Amerikano|Pan Amerikano]], [[Palarong Aprikano|Aprikano]], [[Palarong Asyano|Asyano]], [[Palarong Europeo|Europeo]], at [[Palarong Pasipiko|Pasipiko]]), gayundin ang [[Palarong Pangdaigdig]] para naman sa mga palakasang di kasama sa Palaro. Bukod sa mga ito, ineendorso rin ng IOC ang [[Sordolimpiyada]] at [[Special Olympics]]. Dahil sa pag-usad ng panahon, nangangailangan iangkop ng IOC ang Palaro sa estado ng ekonomiya, pulitika, at teknolohiya. Nilaro ang mga naunang edisyon ng Palaro ng mga amateur, ngunit dahil na rin sa pang-aabuso ng mga bansa sa [[Silangang Bloc]], napilitan ang Palaro na unti-unting payagan ang mga propesyonal na manlalaro sa Palaro, taliwas sa orihinal na konseptong inilatag ni Coubertin. Samantala, sa paglaki ng kahalagahan ng midya sa Palaro, unti-unti ring nagiging komersyalisado ang Palaro. Sa tala ng kasaysayan ng Palaro, tatlong beses pa lang na nakansela nang tuluyan ito, lahat dahil sa dalawang Digmaang Pandaigdig ([[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1916|1916]], [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1940|1940]], at [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1944|1944]]). Sa kabilang banda, isang beses pa lang ito pansamantalang ipinagpaliban sa susunod na taon, noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2020|2020]] (ginanap noong 2021) dahil sa [[pandemya ng COVID-19]]. Binubuo ang Kilusang Olimpiko ng mga [[Talaan ng mga pandaigdigang pederasyong pampalakasan|pandaigdigang pederasyong pampalakasan]] ({{Lang-en|international sports federation}}, mga SF), mga [[Pambansang Lupong Olimpiko]] ({{Lang-en|national olympic federation}}, mga NOC), at ang mga komiteng nag-oorganisa sa bawat edisyon ng Palaro. Bilang ang pangkalahatang kinatawan ng Palaro, ang IOC ang bahala sa pagpili ng magiging punong-abalang lungsod para sa mga susunod na edisyon nito. Sila rin ang bahala sa pag-oorganisa at pagpopondo sa Palaro ayon sa Kartang Olimpiko. Bukod sa mga ito, ang IOC rin ang bahala sa mga [[Mga palakasang Olimpiko|palakasang]] lalaruin sa Palaro. Maraming ritwal at simbolo ang Palaro, tulad ng [[Mga Simbolong Olimpiko|Watawat]] at ang [[Apoy ng Olimpiko|Sulo]], gayundin ang mga [[Mga Seremonyang Olimpiko|seremonya ng pagbubukas at pagsasara]]. Sa bawat kompetisyon, nakakatanggap ang nanguna, pumangalawa, at pumangatlo ng ginto, pilak, at tansong [[Medalyang Olimpiko|medalya]], ayon sa pagbanggit. Mula sa orihinal na 14 na bansang opisyal na naglaro sa Atenas noong 1896, lumobo ang bilang ng mga bansang sumali sa Palaro: 207 bansa ang sumali sa Palaro noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2016|2016]] sa [[Rio de Janeiro]]. Kasabay ng paglaki nito ang pag-usbong ng samu't saring mga [[Mga Kontrobersiya sa Palarong Olimpiko|kontrobersiya]], kabilang na ang mga [[Tala ng pag-boycott sa Palarong Olimpiko|pag-boycott]], [[Doping sa Palarong Olimpiko|doping]], panunuhol, at isang [[Masaker sa Munich|pag-atake ng mga terorista noong 1972]] sa Munich. Gayunpaman, nagbibigay-daan ang Palaro sa mga atleta na sumikat sa kanilang bansa, minsan sa buong mundo. Nagbibigay-daan rin ang Palaro sa mga punong-abalang lungsod at bansa nito na magpakitang-gilas sa mundo. {| class="wikitable" !Añu !Eventu ! colspan="2" |See ! colspan="6" rowspan="9" | |- ! colspan="4" |Xuegos Olímpicos de Branu |- !1896 |I edición |Atenes |Grecia |- !1900 |II edición |París |Francia |- !1904 |III edición |Saint Louis |Estaos Xuníos d'América |- !''1906'' |''Xuegos Intercalaos'' |''Atenes'' | ''Grecia'' |- !1908 |IV edición |Londres |Reinu Xuníu |- !1912 |V edición |Estocolmu |Suecia |- !1916 |VI edición |Berlín |Alemaña |- | colspan="4" |<small>Suspendíos pola Primer Guerra Mundial</small> ! rowspan="7" | !Añu !Eventu ! colspan="2" |See ! rowspan="53" | |- !1920 |VII edición |Amberes |Bélxica ! colspan="4" |Xuegos Olímpicos d'Iviernu |- !1924 |VIII edición |París |Francia !1924 |I edición |Chamonix | Francia |- !1928 |IX edición |Ámsterdam |Países Baxos !1928 |II edición |Sankt Moritz | Suiza |- !1932 |X edición |Los Angeles |Estaos Xuníos d'América !1932 |III edición |Lake Placid | Estaos Xuníos d'América |- !1936 |XI edición |Berlín |Alemaña !1936 |IV edición |Garmisch-Partenkirchen | Alemaña |- !1940 |XII edición |Ḥélsinki |Finlandia !1940 |V edición |Garmisch-Partenkirchen | Alemaña |- | colspan="9" |<small>Suspendíos pola Segunda Guerra Mundial</small> |- !1944 |XIII edición |Londres |Reinu Xuníu ! !1944 |VI edición |Cortina d'Ampezzo | Italia |- | colspan="9" |<small>Suspendíos pola Segunda Guerra Mundial</small> |- !1948 |XIV edición |Londres |Reinu Xuníu ! rowspan="19" | !1948 |VII edición |Sankt Moritz | Suiza |- !1952 |XV edición |Ḥélsinki |Finlandia !1952 |VIII edición |Oslu | Noruega |- !1956 |XVI edición |Melbourne |Australia !1956 |IX edición |Cortina d'Ampezzo | Italia |- !1960 |XVII edición |Roma |Italia !1960 |X edición |Squaw Valley | Estaos Xuníos d'América |- !1964 |XVIII edición |Tokiu |Xapón !1964 |XI edición |Innsbruck | Austria |- !1968 |XIX edición |Ciudá de Méxicu |Méxicu !1968 |XII edición |Grenoble | Francia |- !1972 |XX edición |Múnich |Alemaña !1972 |XIII edición |Sapporo | Xapón |- !1976 |XXI edición |Montréal |Canadá !1976 |XIV edición |Innsbruck | Austria |- !1980 |XXII edición |Moscú |XRSS !1980 |XV edición |Lake Placid | Estaos Xuníos d'América |- !1984 |XXIII edición |Los Angeles |Estaos Xuníos d'América !1984 |XVI edición |Sarayevu | Bosnia y Herzegovina |- !1988 |XXIV edición |Seúl |Corea del Sur !1988 |XVII edición |Calgary | Canadá |- !1992 |XXV edición |Barcelona |España !1992 |XVIII edición |Albertville | Francia |- !1996 |XXVI edición |Atlanta |Estaos Xuníos d'América !1994 |XIX edición |Lillehammer | Noruega |- !2000 |XXVII edición |Sydney |Australia !1998 |XX edición |Nagano | Xapón |- !2004 |XXVIII edición |Atenes |Grecia !2002 |XXI edición |Salt Lake City | Estaos Xuníos d'América |- !2008 |XXIX edición |Beixín |China !2006 |XXII edición |Torino | Italia |- !2012 |XXX edición |Londres |Reinu Xuníu !2010 |XXIII edición |Vancouver | Canadá |- !2016 |XXXI edición |Rio de Janeiro |Brasil !2014 |XXIV edición |Sochi | Rusia |- !2020 |XXXII edición |Tokiu |Xapón |} == Sinaunang Palarong Olimpiko == {{main|Sinaunang Palarong Olimpiko}} [[Talaksan:Olympia-stadion.jpg|thumb|left|Isang istadyum sa Olympia, Gresya.]] Ang mga Sinaunang Palarong Olimpiko noon ay mga serye ng relihiyosong paligsahan ng mga atleta na ginaganap tuwing apat na taon sa santwaryo ni [[Zeus]] sa Olimpiya, [[Gresya]]. Kabilang sa Sinaunang Palarong Olimpiko lamang ang mga kinatawan ng iba't-ibang mga lungsod-bansa at mga kaharian ng [[Sinaunang Gresya]]. Karamihan sa mga tampok ng palarong ito ay mga pangunahing pampalakasan, pati rin mga pisikal na labanan at pabilisan ng kalesa. Ayon sa karamihan ng nailathala, lahat ng mga hidwaang nagaganap sa pagitan ng mga kalahok na lungsod-bansa ay naisasantabi hanggang ang mga Palaro ay matapos. Ang pagsasantabi ng poot na ito ay kilala bilang kapayapaan o kasunduang Olimpiko.{{r|Swaddling 2000 p54}} Ang kaisipang ito ay isa lamang makabagong alamat sapagkat ang mga [[Griyego]] ay hindi kailanman tumigil sa kanilang pakikipagdigmaan. Pinahintulutan ng kasunduan ito ang mga relihiyosong manlalakbay papuntang Olimpiya na dumaan sa mga nakikipag-giyerang mga teritoryo nang hindi nasasaktan sapagkat protektado sila ni Zeus.<ref>{{cite web |title=The Olympic Truce – Myth and Reality by Harvey Abrams |url=http://ablemedia.com/ctcweb/showcase/abrams1.html |publisher=Classics Technology Center, AbleMedia.com |accessdate=12 Pebrero 2013}}</ref> Ang pinagmulan ng Olimpiko ay nababalot ng misteryo at alamat;{{sfn|Young|2004|p=12}} ang isa sa mga pinakatanyag na alamat ay nagpapakilala kay Heracles at ang kanyang amang si Zeus bilang mga ninuno ng mga Palaro.{{sfn|Richardson|1992|p=227}}{{sfn|Young|2004|pp=12–13}} Ayon sa alamat, si Heracles ang unang tumawag sa mga palarong "Olimpiko" at itinatag ang kaugalian ng pagdaraos nito tuwing apat na taon. Napagpatuloy ang alamat na matapos makumpleto ni Heracles ang kanyang labindalawang paggawa, itinayo niya ang Olimpikong Istadyum bilang karangalan kay Zeus. Matapos ang pagkumpleto nito, naglakad siya sa isang tuwid na linya na may layong 200 hakbang at tinawag ang distansya na ito na "stadion" (Griyego: στάδιον, Latin: ''istadyum'', "yugto"), na kalaunan ay naging isang yunit ng distansya. Ang pinakalawak na tinanggap na petsa ng pagsisimula para sa Sinaunang Olimpiko ay 776 BC; batay sa mga inskripsyon na natagpuan sa Olimpiya, na nagtala ng mga nagwagi sa isang karera ng paa na ginaganap tuwing apat na taon simula noong 776 BC.<ref>{{cite web |title=Olympic Games |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/428005/Olympic-Games/59589/The-ancient-Olympic-Games |url-access=registration |website=Encyclopædia Britannica |accessdate=29 Abril 2009}}</ref> Kabilang sa sinaunang mga Palaro ang mga kumpetisyon sa pagtakbo, pentatlon (binubuo ng kumpetisyon sa pagtalon, pagbato ng diskus at jornin, paligsahan ng paa, at pakikipagbuno), [[boksing]], [[Buno|pakikipagbuno]], ''pankration'', at kumpetisyon sa [[pangangabayo]].{{sfn|Crowther|2007|pp=59–61}}<ref>{{cite web |title=Ancient Olympic Events |url=http://www.perseus.tufts.edu/Olympics/sports.html |publisher=Perseus Project of [[Tufts University]] |accessdate=29 Abril 2009}}</ref> Ayon sa tradisyon, si Coroebus na isang kusinero mula sa lungsod of Elis, ang naging unang kampeon sa SInaunang Palarong Olympiko.{{sfn|Golden|2009|p=24}} Ang Olimpiko ay may pangunahing kahalagahang pang-relihiyon, na nagtatampok ng mga kaganapan sa palakasan kasabay ng mga hain na ritwal upang pangaralan si Zeus (na ang bantog na rebultong gawa ni [[Pidias]] ay nakatayo sa kanyang templo sa Olimpiya) at Pelops, banal na bayani at mitikal na hari ng Olimpiya. Sikat si Pelops sa pakikipagkarera ng kanyang karwahe laban kay Haring Oenomaus ng Pisatis.{{sfn|Burkert|1983|p=95}} Ang mga nagwagi sa mga kaganapan ay hinangaan at tinuturing na mga imortal sa mga tula at estatwa.{{sfn|Swaddling|1999|pp=90–93}} Ang mga Palaro ay ginanap tuwing apat na taon, at ang panahong ito na kilala bilang Olimpiyad, ay ginamit ng mga Griyego bilang isa sa kanilang mga yunit ng pagsukat ng oras. Ang laro ay bahagi ng isang siklo na kilala bilang Palarong Panhellenic, kabilang ang mga Palarong Pythian, Nemean, at Isthmian.<ref>Olympic Museum, "The Olympic Games in Antiquity", p. 2</ref> Naabot ng mga Sinaunang Palarong Olimpiko ang rurok noong ika-6 at ika-5 siglo BC, ngunit pagkatapos ay unti-unting napabayaan habang lumakas ang kapangyarihan at impluwensiya ng mga Romano sa Gresya. Habang walang napagksunduan ang mga iskolar kung kailan opisyal na natapos ang mga Palaro, ang karaniwang nababanggit na petsa ay 393 AD, nang nagpasiyahan ng emperador na si Theodosius I na tanggalin ang lahat ng paganong mga kulto at kaugalian.<ref>However, Theodosius' decree contains no specific reference to Olympia {{harv|Crowther|2007|p=54}}.</ref> Ang isa pang petsa na karaniwang nababanggit ay 426 AD, nang ang kanyang kahalili na si Theodosius II, ay nag-utos na wasakin ang lahat ng mga Griyegong templo.{{sfn|Crowther|2007|p=54}} == Mga Modernong Palarong Olimpiko == {{main|Talaan ng mga punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko}} === Tagapagbando === [[Talaksan:Baron_Pierre_de_Coubertin.jpg|thumb|Baron [[Pierre de Coubertin]]]] Ang iba't ibang mga gamit ng salitang "Olimpiko" upang ilarawan ang mga kaganapan sa pampalakasan sa modernong panahon ay naitala na mula noong ika-17 siglo. Ang una sa mga nabanggit na kaganapan ay ang Palarong Cotswold o "Palarong Olimpiko ng Cotswold", isang taunang pagpupulong malapit sa Chipping Campden, [[England|Inglatera]], kung saan tampok ang iba't-ibang mga pampalakasan. Una itong inayos ng abogado na si Robert Dover sa pagitan ng 1612 at 1642, kabilang ilang mga pagdiriwang sa paglaon hanggang sa kasalukuyan. Nabanggit ng Lupong Olimpiko ng Gran Britanya, sa pagtaya nito para sa Palarong Olimipiko sa Tag-init noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012|2012]] sa [[Londres]], ang mga palarong ito bilang "ang simula ng padating ng Olimpiko sa Britaniya".<ref name="BOA">{{citation |title=400 Years of Olimpick Passion |url=http://www.olimpickgames.co.uk/contentok.php?id=853 |df= |publisher=Robert Dover's Games Society |accessdate=4 Hunyo 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100606045814/http://www.olimpickgames.co.uk/contentok.php?id=853 |archivedate=6 Hunyo 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100606045814/http://www.olimpickgames.co.uk/contentok.php?id=853|date=6 Hunyo 2010}}</ref> Ang L'Olympiade de la République, isang pambansang pagdiriwang ng Olimpiko na ginaganap taun-taon mula 1796 hanggang 1798 sa rebolusyonaryong Pransya ay tinangka rin tularan ang mga sinaunang Palarong Olimpiko. Kasama sa patimpalak ang ilang mga disiplina mula sa sinaunang Olimpikong Griyego. Minarkahan rin ng Palaro ng 1976 ang pagpapakilala ng sistema ng sukatan sa pampalakasan. Noong 1834 at 1836, ang Palarong Olimpiko ay ginanap sa Ramlösa (Olympiska spelen i Ramlösa), at karagdagang sa Estokolmo, Suwesa noong 1843, na inayos lahat ni Gustaf Johan Schartau at iba pa. May kabuuang 25,000 mga manonood ang nakasaksi ng palaro.<ref>Findling, John E. & Pelle, Kimberly P. (2004). Encyclopedia of the Modern Olympic Movement. London: Greenwood Press. {{ISBN|0-275-97659-9}}</ref> Noong 1850, isang klaseng Olympian ang sinimulan ni William Penny Brookes sa Much Wenlock, sa Shropshire, Inglatera. Noong 1859, binago ni Brookes ang pangalan ng palaro bilang Wenlock Olympian Games. Ang taunang pagdiriwang ng pampakasan na ito ay pinagpapatuloy hanggang ngayon. Ang Wenlock Olympian Society ay itinatag ni Brookes noong 15 Nobyembre 1860.{{sfn|Young|1996|p=28}} Sa pagitan ng 1862 at 1867, idinaos sa Liverpool ang taunang Grand Olympic Festival. Nilikha nina John Hulley at Charles Melly, ang mga palarong ito ang unang naging kaganapang amatyur sa kalikasan at pang-internasyonal na pananaw, bagaman ang mga 'baguhang kalalakihan' lamang ang maaaring makilahok.{{sfn|Matthews|2005|pp=53–54}}{{sfn|Weiler|2004}} Ang programa ng unang modernong Olimpiyad sa Atenas noong 1896 ay halos magkapareho sa Olimpikong Liverpool. Noong 1865, itinatag ni Hulley, Brookes at E.G. Ravenstein ang Pambansang Samahang Olimpiko sa Liverpool, ang tagapagbando ng Samahang Olimpiko ng Britanya. Ang mga artikulo ng pundasyon nito ay nagbigay ng balangkas para sa pandaigdigang Olimpikong Charter. Noong 1866, isang pambansang Palarong Olimpiko sa Gran Britanya ang inayos sa Palasyong Kristal ng Londres.<ref>{{cite web |title=Much Wenlock & the Olympian Connection |url=http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml |publisher=Wenlock Olympian Society |accessdate=31 Enero 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090123183803/http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml <!--Added by H3llBot--> |archivedate=23 Enero 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090123183803/http://www.wenlock-olympian-society.org.uk/william-penny-brookes/index.shtml|date=23 Enero 2009}}</ref> === Muling pagsasabuhay === [[File:Evangelos_Zappas.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Evangelos_Zappas.jpg|thumb|Evangelos Zappas]] Nagsimula ang hangarin ng mga Griyego na buhayin muli ang Palarong Olimpiko sa Rebolusyong Griyego mula sa [[Imperyong Otomano]] noong 1821. Una itong minungkahi ng makatang Griyego at patnugot ng pahayagan na si Alexandros Soutsos (kilala rin bilang Panagiotis Soutsos) sa kaniyang tulang "Diyalogo ng Patay" (''Dialogue of the Dead'') na inilathala noong 1833.<ref name="Young" /> Unang sumulat si Evangelos Zappas, isang mayamang Griyegong-Rumanong pilantropo, kay Haring Otto ng Gresya noong 1856 upang magalok na pondohan ang palagiang pagsasabuhay ng Palarong Olimpiko.<ref name="Young">{{Cite book|last=Young|first=David C|title=The Modern Olympics - A Struggle for Revival|url=https://archive.org/details/modernolympicsst0000youn|year=1996|language=Ing.|publisher=[[Pamantasang Johns Hopkins]]|isbn=0-8018-5374-5}}</ref> Pinondohan ni Zappas ang unang Palarong Olimpiko noong 1859, na ginanap sa isang liwasang lungsod sa Atenas. Nakilahok ang mga manlalaro mula sa mga Imperyong Griyego at Ottoman. Pinondohan rin ni Zappas ang pagpapanumbalik ng sinaunang Panathenaic Istadyum upang ilunsad rito ang susunod pang mga Palarong Olimpiko. Ang istadyum ay naging lugar ng Palarong Olimpiko noong 1870 at 1875.{{sfn|Young|1996|pp=2, 13–23, 81}} May 30,000 manonood ang dumalo sa palaro na noong 19870, ngunit walang opisyal na mga katibayan ng bilang ng mga nanood para sa Palarong Olimpiko noong 1875.{{sfn|Young|1996|p=44}} Noong 1890, matapos daluhan ang Palarong Olimpiyan ng Wenlock Omypian Society, si Baron Pierre de Coubertin ay napukaw upang itatag ang [[Pandaigdigang Lupong Olimpiko]] (IOC). Pinagibayo ni Coubertin ang mga kaisipan at gawa nina Brookes at Zappas na may layuning magtatag ng pandaigdigan at salitang Palarong Olimpiko na ipaddiriwang tuwing apat na taon. Inilahad niya ang kaniyang mga ideya noong Unang Olimpikong Kongreso ng bagong tatag na Pandaigdigang Lupon Olimpiko. Ang pagkikita ay ginanap mula noong 16 hanggang 23 Hunyo 1897, sa Unibersidad ng Paris. Sa huling araw ng Kongreso, napagdesisyunan na ang unang Palarong Olimpiko na ipadiriwang sa husipisyo ng IOC ay gaganapin sa Atenas noong 1896.{{sfn|Coubertin|Philemon|Politis|Anninos|1897|p=8|loc=Part 2}} Inihalal ng IOC ang Griyegong manunulat na si Demetrius Vikelas bilang unang pangulo nito.{{sfn|Young|1996|pp=100–105}} ===Palaro ng 1896=== {{main|Palarong Olimpiko sa Tag-init 1896}} [[Talaksan:1906 Intercalated Olympic Games Opening Ceremony.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1906 Intercalated Olympic Games Opening Ceremony.jpg|thumb|Pambungad na seremonya sa Panathinaiko Istadyum]] Ang mga unang palarong ginanap sa ilalim ng huspisyo ng IOC ay inilunsad sa Panathenaic Istadyum sa Athens noong 1896. Pinagsama ng palaro ang 14 na mga bansa at 241 na mga manlalaro na nakipagkumpitensiya sa 43 na mga kaganapan.<ref>{{cite web |title=Athens 1896 |url=http://www.olympic.org/en/content/Olympic-Games/All-Past-Olympic-Games/Summer/Athens-1896/ |publisher=The International Olympic Committee |accessdate=8 Pebrero 2010}}</ref> Nagiwan si Zappas at ng kanyang pinsan na si Konstantinos Zappas ang pamahalaang Griyego ng pondo para sa mga darating na Palarong Olimpiko. Ang perang ito ay ginamit upang matulungan ang pagpopondo sa Palarong Olimpiko sa Tag-init 1896.{{sfn|Young|1996|p=117}}<ref>{{cite book |last=de Martens |first=Frédéric |url=http://anemi.lib.uoc.gr/metadata/5/1/6/metadata-513a41d33e40da3d727896b19c5b9729_1236942720.tkl |title=Mémoire sur le conflit entre la Grèce et la Roumanie concernant l'affaire Zappa |publisher=[printer Anestis Constantinides] |year=1893 |location=Athens |language=French |authorlink=Friedrich Martens |accessdate=2 Agosto 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228171457/https://anemi.lib.uoc.gr/metadata/5/1/6/metadata-513a41d33e40da3d727896b19c5b9729_1236942720.tkl |archive-date=28 Pebrero 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book |last=Streit |first=Geōrgios S. |url=https://archive.org/details/laffairezappaco00stregoog |title=L'affaire Zappa; Conflit Gréco-Roumain |date=1894 |publisher=L. Larose |location=Paris |language=French |authorlink=Georgios Streit |accessdate=2 Agosto 2017}}</ref> Nagambag si George Averoff ng malaking halaga para sa muling pagkukumpuni ng istadyum bilang paghahanda sa Palaro.{{sfn|Young|1996|p=128}} Nagbigay din ang pamahalaang Gryego ng pondo, na inaasahan na maibalik sa pamamagitan ng pagbebenta ng mga tiket at mula sa pagbebenta ng unang Olympic commemorative stamp set.{{sfn|Young|1996|p=128}} Ang mga opisyal ng Greek at ang publiko ay naging masigasig tungkol sa karanasan ng pagdaraos ng isang Palarong Olimpiko. Ang damdaming ito ay ibinahagi ng marami sa mga atleta, na humiling pa sa Athens na maging permanenteng punong-abalang lungsod ng Palarong Olimpiko. Inilaan ng IOC para sa susunod na Palaro na ipagdiwang sa iba't ibang mga lungsod sa buong mundo. Ang [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1900|pangalawang Palarong Olimpiko]] ay ginanap sa Paris.<ref>{{cite web |title=1896 Athina Summer Games |url=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417042610/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/ |archive-date=17 Abril 2020 |publisher=Sports Reference |accessdate=31 Enero 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200417042610/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1896/|date=17 Abril 2020}}</ref> ===Mga pagbabago at pagbabagay=== {{main|Palarong Olimpiko sa Tag-init}} [[File:Francis Field 1904.jpg|thumb|Francis Field ng Unibersidad ng Washington sa San Luis noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1904]]|alt=]] Matapos ang tagumpay ng Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1896, ang Olimpiko ay humarap sa isang yugto ng pagantala na nagbanta sa kanilang pagpapatuloy. Ang Palarong Olimpiko na ginanap sa Paris Exposition noong 1900 at ang Louisiana Purchase Exposition sa St. Louis noong 1904 ay kaakabay na mga palabas lamang. Ang panahong ito ay isang mababang punto para sa Kilusang Olimpiko.<ref>{{cite web |title=St. Louis 1904 – Overview |url=http://proxy.espn.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104235858/http://proxy.espn.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904 |archive-date=4 Enero 2017 |publisher=ESPN |accessdate=31 Enero 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170104235858/http://proxy.espn.com/oly/summer08/fanguide/history?year=1904|date=4 Enero 2017}}</ref> Ang palaro ay nagbago nang ang Palarong Isiningit ng 1906 (tinawag sapagkat ito ang pangalawang palaro na ginanap sa loob ng ikatlong Olmpiyad) ay ginanap sa Atenas. Ang palaro ay, ngunit hindi ngayon, opisyal na kinikilala ng IOC at walang mga Palarong Napabilang na ginanap mula pa. Ang palaro ay nakahimok ng iba't-ibang mga kalahok sa buong mundo at nakatanggap ng malaking interes sa publiko. Ito ay nagmarka g simula ng isang pagtaas sa parehong katanyagan at laki ng Palarong Olimpiko.<ref>{{cite news |date=28 Mayo 2008 |title=1906 Olympics mark 10th anniversary of the Olympic revival |publisher=Canadian Broadcasting Centre |url=http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |url-status=dead |accessdate=31 Enero 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080731211554/http://www.cbc.ca/olympics/history/story/2008/05/05/f-olympics-feature-1906.html |archivedate=31 Hulyo 2008}}</ref> ====Palarong Taglamig==== {{main|Palarong Olimpiko sa Taglamig}}Ang Palarong Olimpiko sa Taglamig ay nilikha upang itampok ang mga pampalakasan sa niyebe at yelo na hindi maaring ganapin sa Palarong Olimpiko sa Tag-init. Ang pigurang pag-iskeyt (noong 1908 at 1920) at [[Hockey|haki sa yelo]] (sa 1920) ay itinampok bilang mga kaganapan sa Palarong Olimpiko sa Tag-init. Nais ng IOC na palawakin ang listahang ito ng mga pampalakasan upang mapaloob ang iba pang mga kaganaapn sa taglamig. Sa 1921 Olimpikong Kongreso sa Lausanne, napagpasyahang isaayos ang unang Palarong Olimpiko sa Taglamig. Isang lingggo ng pampalakasan sa taglamig (ngunit nagtagal ng 11 araw) ay ginanap noong 1924 sa Chamonix, Pransiya, na kaugnay sa Palaro ng Paris na ginanap tatlong buwan matapos. Ang kaganapang ito ang naging unang Palarong Olimpiko sa Taglamig. Kahit inilaan na ang parehong bansa ang magiging abala sa parehong Palarong Olimpiko sa Taglamig at Tag-init sa iisang taon, ang ideyang ito ay mabilis na niliban. Iniutos ng IOC na ipagdiwang ang Palarong Olimpiko sa Taglamig tuwing apat na taon sa parehong taon bilang katapat ng kanilang Palarong Olimpiko sa Tag-init.<ref>{{cite web |title=Winter Olympics History |url=http://www.utah.com/olympics/history.htm |url-status=dead |publisher=Utah Athletic Foundation |accessdate=31 Enero 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090112071018/http://www.utah.com/olympics/history.htm |archivedate=12 Enero 2009 |df=}}</ref> Ang tradisyon na ito ay itinaguyod sa Palarong Olimpiko sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 1992]] sa Albertville, Pransiya; pagkatapos nito, simula sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 1994]], ang Palarong Olimpiko sa Taglamig ay ginaganap tuwing apat na taon, dalawang taon pagkatapos ng bawat Palarong Olimpiko sa Tag-init.{{sfn|Findling|Pelle|2004|p=405}} ====Palarong Paralimpiko==== {{main|Palarong Paralimpiko}}[[File:031164_-_Tokyo_opening_ceremony_-7_-_1a_-_adjusted.jpg|170px|thumb|Palarong Paralimpiko 1964 sa [[Tokyo]]]]Noong 1948, si Ginoong Ludwig Guttmann, sa pagpapasya na itaguyod ang rehabilitasyon ng mga sundalo matapos ang [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|Ikalawang Digmaaang Pandaigdig]], ay nag-organisa ng isang kaganapan ng mga pampalakasan sa pagitan ng maraming mga ospital upang sumabay sa Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1948. Ang kaganapan ni Guttmann, na kilala noon bilang Palaro ng Stoke Mandeville, ay naging isang taunang pagdiriwang ng pampalakasan. Sa susunod na labindalawang taon, si Guttmann at iba pa ay nagpatuloy sa kanilang pagsisikap na gumamit ng palakasan bilang isang paraan para sa pagpapagaling. Para sa Palarong Olimpiko sa Tag-init ng 1960 sa [[Roma]], nagpadala si Guttmann ng 400 na manlalaro upang makipagkumpetensya sa "Olimpikong Kahanay", na kilala bilang unang Palarong Paralimpiko.<ref>{{cite news |date=4 Setyembre 2008 |title=History of the Paralympics |work=[[BBC Sport]] |url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/other_sports/disability_sport/7582206.stm |accessdate=2 Pebrero 2009}}</ref>{{ref label|WinterPara|D|a}} Mula noon, ang Paramlimpiko ay ginanap sa bawat Olimpikong taon. Mula noong [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1988|Palarong Olimpiko sa Tag-init 1998]] sa [[Seoul]], [[Timog Korea]], ang punong-abalang lungsod para sa Olimpiko ay abala rin sa Paralimpiko. Noong 2001, ang Pandaigdigang Lupong Olimpiko (IOC) at [[Pandaigdigang Lupong Paralimpiko]] (International Paralympic Committee; IPC) ay pumirma ng isang kasunduan na ginagarantiyahan na ang mga punong-abalang lungsod ay kinontrata upang pamahalaan ang parehong Palarong Olimpiko at Paralimpiko.<ref>{{cite web |title=IPC-IOC Cooperation |url=http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html |url-status=dead |publisher=International Paralympic Committee |accessdate=3 Mayo 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120519023623/http://oldwebsite.paralympic.org/IPC/IPC-IOC_Co-operation.html |archivedate=19 Mayo 2012 |df=}}</ref> Ang kasunduan ay naganap sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2008]] sa [[Beijing]], [[Tsina]], at sa [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2010]] sa [[Vancouver]], [[Canada|Kanada]]. Dalawang taon bago ang [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012]], ang tagapangulo ng Punong-abalang Kumite Lungsod ng Londres (LOCOG), na si Lord Coe, ay nagsabi tungkol sa Palarong Paralimpiko at Olimpiko sa Londres na,<blockquote>"Nais naming baguhin ang mga pampublikong saloobin tungo sa kapansanan, ipagdiwang ang kahusayan ng pampalakasang Paralimpiko at upang mabuo mula sa pinakadulo simula na ang dalawang palaro ay isa at pinagsamang buo."<ref>{{cite news |last=Gibson |first=Owen |date=4 Mayo 2010 |title=Sainsbury's announces sponsorship of 2012 Paralympics |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/uk/2010/may/04/sainsburys-sponsors-paralympic-games}}</ref></blockquote> ==== Palaro ng Kabataan ==== {{main|Palarong Olimpiko ng Kabataan}}Noong 2010, ang Palarong Olimpiko ay nahustuhan ng Palarong Olimpiko ng Kabataan, na nagbibigay sa mga manlalaro na may edad 14 hanggang 18 na pagkakataon na makipagkumpetensya. Ang Palarong Olimpiko ng Kabataan ay binuo ng dating pangulo ng IOC na si [[Jacques Rogge]] noong 2001 at naaprubahan sa ika-119 kongreso ng IOC.<ref>{{cite news |last=Rice |first=John |date=5 Hulyo 2007 |title=IOC approves Youth Olympics; first set for 2010 |work=USA Today |agency=Associated Press |url=https://www.usatoday.com/sports/olympics/2007-07-05-2774646336_x.htm |accessdate=2 Pebrero 2009}}</ref> Ang [[Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Tag-init 2010|unang Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Tag-init]] ay ginanap sa [[Singapore|Singgapur]] mula 14-26 Agosto 2010, habang ang ikaunang Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig ay idinaos sa Innsbruck, [[Austria|Awstriya]], makalipas ang dalawang taon.<ref>{{cite web |date=12 Disyembre 2008 |title=Innsbruck is the host city for the first Winter Youth Olympic Games |url=http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090610111938/http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html |archive-date=10 Hunyo 2009 |publisher=The Vancouver Organizing Committee for the 2010 Olympic and Paralympic Winter Games |accessdate=30 Marso 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610111938/http://www.vancouver2010.com/en/news/feature-stories/-/61888/32574/1t8ch2t/innsbruck-is-the-host-city-for.html|date=10 Hunyo 2009}}</ref> Ang palarong ito ay magiging mas maikli kaysa sa Palarong Olimpiko; ang bersyon ng tag-araw ay tumatagal ng labindalawang araw, habang ang bersyon ng taglamig ay tumatagal ng siyam na araw. Pinapayagan ng IOC ang 3,500 atleta at 875 opisyal na lumahok sa Palaro Olimpiko ng Kabataan Sa Tag-init, at 970 mga atleta at 580 mga opisyal sa Palarong Olimpiko ng Kabataan sa Taglamig. Ang mga pampalakasang pagtatalunan ay magkakasabay sa mga naka-iskedyul para sa Palarong Olimpiko, gayunpaman magkakaroon ng mga pagkakaiba-iba sa pampalakasan kabilang ang halo-halong NOC at halo-halong mga pangkat ng kasarian pati na rin ang isang pinababang bilang ng mga disiplina at mga kaganapan.<ref>{{cite news |last=Michaelis |first=Vicky |date=5 Hulyo 2007 |title=IOC votes to start Youth Olympics in 2010 |work=USA Today |url=https://www.usatoday.com/sports/olympics/summer/2007-07-05-olympic-notes_N.htm |accessdate=2 Pebrero 2009}}</ref> === Mga Palaro sa ika-21 siglo === Mula sa 241 mga kalahok na kumatawan sa 14 na bansa noong 1896, ang Palaro ay lumago sa halos 10,500 na mga manlalaro mula sa 204 na bansa sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 2012]]<ref>{{cite web |title=London 2012 |url=http://www.olympic.org/london-2012-summer-olympics |publisher=International Olympic Committee |accessdate=12 Hulyo 2012}}</ref> Ang saklaw at sukat ng Palarong Olimpiko sa Taglamig ay mas maliit. Halimbawa, naging abala ang Sochi ng 2,873 mga atleta mula sa 88 mga bansa na nakilahok sa 98 mga kaganapan sa panahon ng [[Palarong Olimpiko sa Taglamig 2014]]. Tuwing bawat Palarong Olimpiko, karamihan sa mga atleta at opisyal ay nakatira sa Nayong Olimpiko. Ang nayon na ito ay inilaan upang maging tahanan na may mga sariling bahay para sa lahat ng mga Olimpikong mga kalahok, at tinayuan ng mga kantina, mga klinika sa kalusugan, at mga lokasyon para sa pagpapahayag ng relihiyon.<ref>{{cite web |title=Beijing to build convenient Olympic village |url=http://en.beijing2008.cn/cptvenues/venues/headlines/n214262207.shtml |url-status=dead |publisher=The Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad |accessdate=4 Mayo 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080914055027/http://en.beijing2008.cn/cptvenues/venues/headlines/n214262207.shtml |archivedate=14 Setyembre 2008 |df=}}</ref> Pinayagan ng IOC ang pagbuo ng mga Pambansang Lupong Olimpiko (National Olympic Committees; NOCs) na kumakatawan sa mga bansa na hindi nakamit ang mahigpit na mga kinakailangan para sa soberanya sa politika na hinihiling ng ibang mga internasyonal na organisasyon. Bilang isang resulta, ang mga kolonya at dependencies ay pinahihintulutan upang makapaglaro sa Palarong Olimpiko. Ang mga halimbawa nito ay kinabibilangan ng mga teritoryo tulad ng [[Puerto Rico]], [[Bermuda]], at [[Hong Kong]], na lahat ay nakikilahok bilang hiwalay na mga bansa sa kabila ng pagiging legal na bahagi ng ibang bansa.<ref>{{cite web |title=Olympic Charter |url=http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf |publisher=International Olympic Committee |page=61 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf |archivedate=23 Hulyo 2011 |accessdate=28 Hulyo 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723070003/http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_122.pdf|date=23 Hulyo 2011}}</ref> Pinapayagan ng kasalukuyang bersyon ng Charter para sa pagtatatag ng mga bagong Pambansang Lupong Olimpiko na kumatawan sa mga bansa na kwalipikado bilang "isang independiyenteng estado na kinikilala ng pang-internasyonal na pamayanan".<ref>{{cite web |title=The Olympic Charter |url=http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&file=Olympic-Charter.ask&query=recognised%20by%20the%20international%20community&search=yes |url-status=dead |publisher=International Olympic Committee |accessdate=17 Hulyo 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502144028/http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&file=Olympic-Charter.ask&query=recognised%20by%20the%20international%20community&search=yes |archivedate=2 Mayo 2013 |df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502144028/http://www.asksam.com/ebooks/releases.asp?doc_handle=135969&file=Olympic-Charter.ask&query=recognised%20by%20the%20international%20community&search=yes|date=2 Mayo 2013}}</ref> Samakatuwid, hindi pinahintulutan ang pagbuo ng National Olympic Committee para sa [[Sint Maarten]] at [[Curaçao]] nang nakamit nila ang parehong katayuan ng konstitusyon bilang [[Aruba]] noong 2010, bagaman kinilala ng IOC ang Lupong Olimpiko ng Aruba noong 1986.<ref>{{cite web |date=13 Enero 2011 |title=Executive Board concludes first meeting of the new year |url=http://www.olympic.org/news/executive-board-concludes-first-meeting-of-the-new-year/112731 |publisher=olympic.org ("Official website of the Olympic movement") |accessdate=13 Enero 2011}}</ref><ref>{{cite web |title=Curtain comes down on 123rd IOC Session |url=http://www.olympic.org/mr-jose-perurena?articleid=133159 |publisher=International Olympic Committee |accessdate=3 Hulyo 2012}}</ref> Pagkatapos ng 2012, ang mga atleta ng Antilles ng Olanda ay maaaring pumili upang kumatawan sa alinman sa [[Netherlands|Olanda]] o [[Aruba]].<ref>{{cite web |date=1 Hulyo 2011 |title=Working meeting between the IOC and the NOCs of the Netherlands Antilles, Aruba and the Netherlands |url=http://www.olympic.org/news/media-resources?articleid=132830 |publisher=olympic.org ("Official website of the Olympic movement") |accessdate=23 Agosto 2012}}</ref> === Gastos ng mga Palaro === Nalaman sa Oxford Olympics Study 2016 na ang mga gastos para sa mga pampalakasan para sa Palarong Tag-init mula noong 1960 ay may humigit-kumulang na US $ 5.2 bilyon at para naman sa Palarong Taglamig na $ 3.1 bilyon. Hindi kasama rito ang mas malawak na mga gastos sa imprastraktura tulad ng mga kalsada, riles ng lunsod, at paliparan, na kadalasang nagkakahalaga ng hihigit o lalabis sa mga gastos na nakalaan sa mga pamlakasan. Ang pinakamahal na Palarong Tag-init ay ang Beijing 2008 sa US $ 40-44 bilyon<ref>{{cite news|title=Beijing Olympics to cost China 44,000,000,000 dollars|date=2008-06-08|publisher=Pravda News|url=http://english.pravda.ru/sports/games/06-08-2008/106003-beijing_olympics-0/|accessdate=2014-02-12}}</ref> at ang pinakamahal na Palarong Taglamig ay ang Sochi 2014 sa US $ 51 bilyon.<ref name="The Guardian">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2013/oct/09/sochi-2014-olympics-money-corruption|title=Sochi 2014: the costliest Olympics yet but where has all the money gone?|newspaper=The Guardian|date=2013-10-09|accessdate=2014-02-12|last1=Gibson|first1=Owen}}</ref><ref name="study">{{Cite book|ssrn=2804554|title=The Oxford Olympics Study 2016: Cost and Cost Overrun at the Games|last1=Flyvbjerg|first1=Bent|last2=Stewart|first2=Allison|last3=Budzier|first3=Alexander|publisher=Saïd Business School, University of Oxford|year=2016|isbn=|location=|pages=|via=}}</ref> Mula 2016, ang mga gastos sa bawat atleta ay, mahigit-kumulang, US $ 599,000 para sa Palarong Tag-init at $ 1.3 milyon para sa Palarong Taglamig. Para sa London 2012, ang gastos para sa bawat manlalaro ay $ 1.4 milyon; para sa Sochi 2014, $ 7.9 milyon.<ref name="study2">{{Cite book|ssrn=2804554|title=The Oxford Olympics Study 2016: Cost and Cost Overrun at the Games|last1=Flyvbjerg|first1=Bent|last2=Stewart|first2=Allison|last3=Budzier|first3=Alexander|publisher=Saïd Business School, University of Oxford|year=2016|isbn=|location=|pages=|via=}}</ref> Kung saan ang mapaghangad na konstruksyon para sa palaro noong 1976 sa Montreal at 1980 sa Moscow ay nagbaon sa mga tagapagayos ng gastos na lalabis sa kita, mahigpit na kinontrol ng Los Angeles na punong-abala ng Palaro ng 1984 ang mga gastos sa pamamagitan ng paggamit ng mga umiiral na pasilidad na binayaran ng mga kumpanyang sponsor. GInanmit ng Olimpikong kumiteng tagapag-ayos na pinamumunuan ni Peter Ueberroth ang ilan sa mga kita upang mapagkalooban ang LA84 Foundation upang maitaguyod ang mga pampalakasan ng kabataan sa Timog California, magturo sa mga mageensayo at magpanatili ng isang aklatang pampalakasan. Ang Palarong Olimpikong sa Tag-init ng 1984 ay madalas na itinututringhalimbawa ang pinaka-pinansyal na matagumpay na modernong Olimpiko at isang modelo para sa darating na Mga Palaro. Ang mga overrun sa badyet ay pangkaraniwan para sa Mga Laro. Average na overrun para sa Mga Laro mula noong 1960 ay 156% sa mga totoong termino, [73] na nangangahulugang ang aktwal na mga gastos ay naging average average na 2.56 beses ang badyet na tinantya sa oras ng pagwagi sa bid upang i-host ang Mga Palaro. Ang Montreal 1976 ay nagkaroon ng pinakamataas na gastos sa gastos para sa Mga Larong Tag-init, at para sa anumang Mga Laro, sa 720%; Ang Lake Placid 1980 ay may pinakamataas na gastos na overrun para sa Mga Larong Taglamig, sa 324%. Ang London 2012 ay nagkaroon ng isang gastos na higit sa 76%, Sochi 2014 ng 289%.{{cn}} === Epekto sa ekonomiya at panlipunan sa mga punong-abalang lungsod at bansa === Maraming mga ekonomista ang nag-aalinlangan tungkol sa mga benepisyo sa ekonomiya sa pagho-host ng Mga Larong Olimpiko, na binibigyang diin na ang nasabing "mega-event" ay madalas na may malaking gastos habang nagbubunga ng kaunting nasasalat na benepisyo sa katagalan. Ang kabaligtaran na nagho-host (o kahit na pag-bid para sa) ang Olympics ay lilitaw upang madagdagan ang pag-export ng bansa ng host, dahil ang host o kandidato ng bansa ay nagpapadala ng isang senyas tungkol sa pagiging bukas sa kalakalan kapag nag-bid na mag-host sa Mga Palaro. Bukod dito, iminumungkahi ng pananaliksik na ang pag-host sa Summer Olympics ay may isang malakas na positibong epekto sa philanthropic na kontribusyon ng mga korporasyon na pinamuno sa host city, na tila nakikinabang sa lokal na sektor na hindi pangkalakal. Ang positibong epekto na ito ay nagsisimula sa mga taon na humahantong sa Mga Larong at maaaring magpatuloy ng ilang taon pagkatapos, kahit na hindi permanente. Ang paghanap na ito ay nagmumungkahi na ang pagho-host ng Olympics ay maaaring lumikha ng mga pagkakataon para sa mga lungsod na maimpluwensyahan ang mga lokal na korporasyon sa mga paraan na nakikinabang sa lokal na sektor ng hindi pangkalakal at lipunan ng sibil.{{cn}} Ang Mga Laro ay mayroon ding makabuluhang negatibong epekto sa mga pamayanan ng host; halimbawa, ang Center on Housing Rights and Eviction ay nag-uulat na ang Olympics ay lumipat ng higit sa dalawang milyong tao sa loob ng dalawang dekada, na madalas na hindi nakakaapekto sa mga nakakasamang mga grupo.{{cn}} Ang 2014 Winter Olympics sa Sochi ay ang pinakamahal na Larong Olimpiko sa kasaysayan, na nagkakahalaga ng higit sa US $ 50 bilyon. Ayon sa isang ulat ng European Bank for Reconstruction and Development na pinakawalan sa oras ng laro, ang gastos na ito ay hindi mapalakas ang pambansang ekonomiya ng Russia, ngunit maaaring maakit ang negosyo sa Sochi at sa southern Krasnodar rehiyon ng Russia sa hinaharap bilang isang resulta. ng mga pinahusay na serbisyo.{{cn}} Ngunit noong Disyembre 2014, sinabi ng [[The Guardian]] na si Sochi ay "nararamdaman ngayon ng isang bayan ng aswang", binabanggit ang pagkalat ng kalikasan ng mga istadyum at arena, ang hindi pa natapos na konstruksyon, at ang pangkalahatang epekto ng kaguluhan sa politika at pang-ekonomiya ng Russia.{{cn}} Bukod dito, hindi bababa sa apat na mga lungsod ang umatras ng kanilang mga bid para sa 2022 Winter Olympics, na binabanggit ang mataas na gastos o ang kakulangan ng lokal na suporta,{{cn}} na nagreresulta lamang sa dalawang-lungsod na lahi sa pagitan ng Almaty, Kazakhstan at Beijing, China. Kaya noong Hulyo 2016, sinabi ng The Guardian na ang pinakamalaking banta sa hinaharap ng Olympics ay ang napakakaunting mga lungsod na nais mag-host sa kanila. Ang pag-bid para sa 2024 Tag-init ng Tag-init ay naging isang lahi ng dalawang lungsod sa pagitan ng Paris at Los Angeles, kaya ang IOC ay gumawa ng hindi pangkaraniwang hakbang na sabay na iginawad ang parehong 2024 Mga Laro sa Paris at ang 2028 Mga Laro sa Los Angeles.{{cn}} Ang bid ng 2028 na Los Angeles ay pinuri ng IOC dahil sa paggamit ng isang talaan ng pagsira ng bilang ng mayroon at pansamantalang pasilidad at umaasa sa pera ng kumpanya.{{cn}} == Pandaigdigang Lupong Olimpiko == [[File:Siege_cio.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Siege_cio.jpg|thumb|Former IOC headquarters at [[:en:Lausanne|Lausanne]]]] Ang Kilusang Olimpiko ay sumasaklaw sa isang malaking bilang ng mga pambansa at internasyonal na mga samahan at pederasyon, mga kinikilala na kasosyo sa media, pati na rin ang mga atleta, opisyal, hukom, at bawat iba pang tao at institusyon na sumasang-ayon sa pagsunod sa mga patakaran ng Charter ng Olympic.{{cn}} Bilang organisasyon ng payong ng Kilusang Olimpiko, ang International Olympic Committee (IOC) ay may pananagutan sa pagpili ng host city, pinangangasiwaan ang pagpaplano ng Mga Larong Olimpiko, pag-update at pag-apruba sa programa ng palakasan, at pakikipag-usap sa pag-sponsor at mga karapatan sa pagsasahimpapawid.{{cn}} Ang Kilusang Olimpiko ay ginawa ng tatlong pangunahing elemento: # Ang International Federations (IFs) ay ang mga namamahala na katawan na nangangasiwa ng isang isport sa isang pang-internasyonal na antas. Halimbawa, ang International Federation of Association Football (FIFA) ay ang IF para sa samahan ng football, at ang Fédération Internationale de Volleyball ay ang pandaigdigang namamahala sa katawan para sa volleyball. Mayroong kasalukuyang 35 IFs sa Kilusang Olimpiko, na kumakatawan sa bawat isa sa palarong Olimpiko.{{cn}} # Ang mga National Olympic Committees (NOC) ay kumakatawan at kumokontrol sa Kilusang Olimpiko sa loob ng bawat bansa. Halimbawa, ang Russian Olympic Committee (ROC) ay ang NOC ng Russian Federation. Mayroong kasalukuyang 205 NOC na kinikilala ng IOC.{{cn}} # Ang pag-oorganisa ng Mga Komite para sa Mga Larong Olimpiko (OCOG) ay pansamantalang komite na responsable para sa samahan ng bawat Palarong Olimpiko. Ang mga OCOG ay natunaw pagkatapos ng bawat Laro sa sandaling ang huling ulat ay naihatid sa IOC{{cn}} Pranses at Ingles ang opisyal na wika ng Kilusang Olimpiko. Ang ibang wika na ginagamit sa bawat Palarong Olimpiko ay ang wika ng bansang host (o mga wika, kung ang isang bansa ay may higit sa isang opisyal na wika bukod sa Pranses o Ingles). Ang bawat pagpapahayag (tulad ng pag-anunsyo ng bawat bansa sa panahon ng parada ng mga bansa sa seremonya ng pambungad) ay sinasalita sa tatlong (o higit pa) na wika, o ang pangunahing dalawa depende sa kung ang bansa ng host ay isang Ingles o bansang nagsasalita ng Pranses: Pranses ay palaging sinasalita muna, sinundan ng isang pagsasalin ng Ingles, at pagkatapos ay ang nangingibabaw na wika ng host bansa (kung hindi ito Ingles o Pranses).{{cn}} === Mga puna === Ang IOC ay madalas na pinupuna dahil sa isang hindi maipagmumulang organisasyon, kasama ang ilang mga miyembro sa komite para sa buhay. Ang mga termino ng pangulo ng Avery Brundage at Juan Antonio Samaranch ay lalong naging kontrobersyal. Matindi ang ipinaglaban ng Brundage para sa amateurism at laban sa komersyalisasyon ng Mga Larong Olimpiko, kahit na ang mga paninindigan na ito ay nakita na hindi napapansin ng mga katotohanan ng modernong isport. Ang pagdating ng atleta na na-sponsor na estado ng mga bansa sa Eastern Bloc ay lalong sumabog ang ideolohiya ng purong amateur, dahil inilalagay nito ang mga self-financing na mga amateurs ng mga bansang Kanluran sa isang kawalan. Ang Brundage ay inakusahan ng parehong kapootang panlahi, dahil sa paglaban sa pagbubukod ng apartheid South Africa, at antisemitism.{{cn}} Sa ilalim ng Samaranch na panguluhan, ang tanggapan ay inakusahan ng parehong nepotismo at katiwalian.{{cn}} Ang ugnayan ni Samaranch sa rehimeng Franco sa Espanya ay pinagmulan din ng pagpuna.{{cn}} Noong 1998, iniulat na maraming mga miyembro ng IOC ang kumuha ng mga regalo mula sa mga miyembro ng komite sa bid ng Salt Lake City para sa pagho-host ng 2002 Winter Olympics. Hindi nagtagal ang apat na independiyenteng pagsisiyasat ay isinasagawa: sa pamamagitan ng IOC, ang Komite ng Olimpiko ng [[Estados Unidos]] (USOC), ang SLOC, at Kagawaran ng Katarungan ng Estados Unidos. Bagaman walang mahigpit na nagawa na iligal, nadama na ang pagtanggap ng mga regalo ay hindi kapani-paniwala sa moral. Bilang isang resulta ng pagsisiyasat, sampung miyembro ng IOC ang pinalayas at isa pang sampu ang pinatulan.{{cn}} Ang mga panuntunang mas estrikto ay pinagtibay para sa mga hinaharap na bid, at ang mga takip ay inilagay sa kung magkano ang maaaring tanggapin ng mga miyembro ng IOC mula sa mga lungsod ng bid. Bilang karagdagan, ang mga bagong limitasyon ng term at edad ay inilalagay para sa pagiging kasapi ng IOC, at labing limang labing dating mga atleta ng Olympic ay idinagdag sa komite. Gayunpaman, mula sa mga palakasan sa palakasan at negosyo, ang 2002 Olympics ay isa sa pinakamatagumpay na Winter Olympiads sa kasaysayan; itinakda ang mga talaan sa parehong mga programa sa pagsasahimpapawid at marketing. Mahigit sa 2 bilyong mga manonood ang nanonood ng higit sa 13 bilyon na manonood.{{cn}} Ang Mga Laro ay matagumpay din sa pagtataas ng mas maraming pera na may mas kaunting mga sponsor kaysa sa anumang naunang Mga Larong Olimpiko, na umalis sa SLOC na may labis na $ 40 milyon. Ang labis ay ginamit upang lumikha ng Utah Athletic Foundation, na nagpapanatili at nagpapatakbo ng marami sa natitirang mga lugar ng Olympic.{{cn}} Noong 1999, naiulat na ang Nagano Olympic bid committee ay gumastos ng humigit kumulang $ 14 milyon upang aliwin ang 62 na miyembro ng IOC at marami sa kanilang mga kasama. Ang tumpak na mga numero ay hindi kilala mula noong Nagano, pagkatapos tinanong ng IOC na ang mga paggastos sa libangan ay hindi ipakilala sa publiko, sinira ang mga talaan sa pananalapi.{{cn}} Isang dokumentaryo ng BBC na pinamagatang Panorama: Pagbili ng Mga Larong, na ipinalabas noong Agosto 2004, sinisiyasat ang pagkuha ng suhol sa proseso ng pag-bid para sa 2012 Summer Olympics.{{cn}} Sinabi ng dokumentaryo na posible na suhulan ang mga miyembro ng IOC na bumoto para sa isang partikular na lungsod ng kandidato. Matapos na makitid sa pagkatalo sa kanilang pag-bid para sa 2012 na Mga Larong Tag-init,{{cn}} ang alkalde ng Paris na si Bertrand Delanoë ay partikular na inakusahan ang punong ministro ng Britain na si Tony Blair at ang Komite ng London Bid (pinamumunuan ng dating Olympic champion na Sebastian Coe) ng paglabag sa mga panuntunan sa bid. Nabanggit niya ang pangulo ng Pransya na si Jacques Chirac bilang isang saksi; Nagbigay si Chirac ng mga nagbabantay na panayam patungkol sa kanyang pagkakasangkot. Ang paratang ay hindi ganap na ginalugad. Ang [[Turin]] bid para sa 2006 Winter Olympics ay natakpan din sa kontrobersya. Ang isang kilalang miyembro ng IOC na si Marc Hodler, ay malakas na nakakonekta sa karibal ng pag-bid ng Sion, Switzerland, na sinasabing suhol ng mga opisyal ng IOC ng mga miyembro ng Turin Organizing Committee. Ang mga paratang na ito ay humantong sa isang malawak na pagsisiyasat. Ang mga paratang din ay nagsilbi upang maasim ang maraming miyembro ng IOC laban sa pag-bid ni Sion at potensyal na tumulong kay Turin upang makuha ang host city nominasyon. Noong Hulyo 2012, tinawag ng Anti-Defamation League ang patuloy na pagtanggi ng International Olympic Committee na gaganapin ang isang sandali ng katahimikan sa pambungad na seremonya para sa labing-isang mga atleta na Israel na pinatay ng mga teroristang Palestinian sa 1972 Munich Olympics, "isang patuloy na matigas ang ulo na insensitivity at pagkadismaya. sa memorya ng pinatay na mga atleta ng Israel."{{cn}} == Komersyalisasyon == === Sa ilalim ng mga pambansang kumiteng tagapagbantay === Ang Olimpiko ay nai-komersyal sa iba't ibang mga degree mula noong unang 1896 Summer Olympics sa Athens, kapag ang isang kumpanyang binayaran para sa advertising,{{cn}} kabilang ang Kodak.{{cn}} Noong 1908, ang Oxo, Odol mouthwash at Indian Foot Powder ay naging opisyal na sponsor ng London Olympic Games.{{cn}} Gi-sponsor ni Coca-Cola ang 1928 Summer Olympics, at pagkatapos ay nanatiling sponsor ng kasalukuyang oras.{{cn}} Bago kontrolin ng IOC ang pag-sponsor, ang mga pambansang komite sa pag-aayos ay responsable para sa pakikipag-usap sa kanilang sariling mga kontrata para sa sponsorship at ang paggamit ng mga simbolo ng Olimpiko. === Sa ilalim ng pamamahala ng IOC === Ang IOC ay orihinal na nilabanan ang pondo ng mga sponsor ng corporate. Ito ay hindi hanggang sa pagreretiro ng IOC President Avery Brundage, noong 1972, na nagsimula ang IOC na tuklasin ang potensyal ng telebisyon sa telebisyon at ang kapaki-pakinabang na mga merkado sa advertising na magagamit sa kanila.{{cn}} Sa pamumuno ni Juan Antonio Samaranch ang Mga Laro ay nagsimulang lumipat patungo sa mga international sponsors na naghangad na maiugnay ang kanilang mga produkto sa tatak ng Olympic.{{cn}} === Badyet === Sa unang kalahati ng ika-20 siglo, ang IOC ay tumakbo sa isang maliit na badyet.{{cn}} Bilang pangulo ng IOC mula 1952 hanggang 1972, tinanggihan ni Avery Brundage ang lahat ng mga pagtatangka upang maiugnay ang Olimpiada sa komersyal na interes.{{cn}} Naniniwala si Brundage na ang lobby ng mga interes sa korporasyon ay talagang makakaapekto sa paggawa ng desisyon ng IOC.{{cn}} Ang paglaban ng Brundage sa kita ng stream na ito ay nangangahulugan na ang IOC ay nag-iwan ng mga komite ng pag-aayos upang makipag-ayos sa kanilang sariling mga kontrata sa sponsorship at gamitin ang mga simbolo ng Olympic. Kapag nagretiro si Brundage ang IOC ay mayroong $ 2 milyon na halaga ng US; walong taon na ang lumipas ang mga coffer ng IOC ay lumaki sa US $ 45 milyon.{{cn}} Pangunahin ito dahil sa isang paglipat ng ideolohiya patungo sa pagpapalawak ng Mga Laro sa pamamagitan ng pag-sponsor ng korporasyon at ang pagbebenta ng mga karapatan sa telebisyon. Nang mahalal si Juan Antonio Samaranch bilang pangulo ng IOC noong 1980, ang kanyang pagnanais ay gawing independyente ang pananalapi ng IOC.{{cn}} Ang Olimpikong Tag-init ng 1984 ay naging isang sandali ng tubig sa kasaysayan ng Olympic. Ang komite ng pag-aayos ng nakabase sa Los Angeles, na pinangunahan ni Peter Ueberroth, ay nakagawa ng labis na US $ 225 milyon, na kung saan ay isang walang uliran na halaga sa oras na iyon. [112] Ang samahan ng pag-aayos ay nakalikha ng labis na bahagi sa pamamagitan ng pagbebenta ng eksklusibong mga karapatan sa pag-sponsor upang pumili ng mga kumpanya.{{cn}} Hinahangad ng IOC na kontrolin ang mga karapatan sa sponsor na ito. Tumulong si Samaranch upang maitaguyod ang The Olympic Program (TOP) noong 1985, upang lumikha ng isang Olympic brand.{{cn}} Ang pagiging kasapi sa TOP ay, at, napaka eksklusibo at mahal. Ang mga bayarin ay nagkakahalaga ng US $ 50 milyon para sa isang apat na taong pagiging miyembro.{{cn}} Ang mga miyembro ng TOP ay nakatanggap ng mga eksklusibong pandaigdigang mga karapatan sa advertising para sa kanilang kategorya ng produkto, at paggamit ng simbolong Olimpiko, ang mga singsing na interlock, sa kanilang mga publikasyon at mga patalastas.{{cn}} === Epekto ng telebisyon === Ang 1936 Summer Olympics sa Berlin ay ang unang Mga Laro na nai-broadcast sa telebisyon, kahit na sa mga lokal na madla.{{cn}} Ang 1956 Winter Olympics ay ang unang internasyonal na telebisyon ng Palarong Olimpiko,{{cn}} at ang mga sumusunod na Mga Larong Taglamig ay ipinagbenta ang kanilang mga karapatan sa pagsasahimpapawid sa unang pagkakataon sa mga dalubhasang broadcasting telebisyon — ang CBS ay nagbabayad ng US $ 394,000 para sa mga Amerikanong karapatan.{{cn}} Sa mga sumunod na mga dekada ang Olimpiada ay naging isa sa mga ideolohikal na unahan ng Cold War, at nais ng IOC na samantalahin ang pinataas na interes sa pamamagitan ng broadcast medium.{{cn}} Ang pagbebenta ng mga karapatan sa broadcast ay nagpapagana sa IOC upang madagdagan ang pagkakalantad ng Mga Larong Olimpiko, at sa gayon ay bumubuo ng mas maraming interes, na sa gayon ay lumikha ng mas apela sa mga advertiser sa telebisyon. Pinapayagan ng siklo na ito ang IOC na singilin ang patuloy na pagtaas ng mga bayarin para sa mga karapatang iyon.{{cn}} Halimbawa, binayaran ng CBS ang US $ 375 milyon para sa American rights rights ng 1998 Nagano Games,{{cn}} habang ang NBC ay gumastos ng US $ 3.5 bilyon para sa mga karapatang Amerikano ng lahat ng mga Palarong Olimpiko mula 2000 hanggang 2012.{{cn}} Noong 2011, sumang-ayon ang NBC sa isang $ 4.38 bilyon na kontrata sa International Olympic Committee upang mai-broadcast ang Olympics sa pamamagitan ng 2020 na laro, ang pinakamahal na deal sa karapatan sa telebisyon sa kasaysayan ng Olympic.{{cn}} Sumang-ayon ang NBC sa isang $ 7.75 bilyong extension ng kontrata noong Mayo 7, 2014, upang maihatid ang Olimpiko sa pamamagitan ng 2032 na laro.{{cn}} Nakuha rin ng NBC ang mga karapatan sa telebisyon ng Amerika sa Mga Laro sa Palarong Olimpiko, simula sa 2014,{{cn}} at Paralympic Games.{{cn}} Mahigit sa kalahati ng pandaigdigang sponsor ng Komite ng Olimpiko ay mga kumpanyang Amerikano,{{cn}} at ang NBC ay isa sa mga pangunahing mapagkukunan ng kita para sa IOC.{{cn}} Ang viewership ay tumaas nang malaki mula noong 1960 hanggang sa katapusan ng siglo. Ito ay dahil sa paggamit ng mga satellite upang mai-broadcast ang live na telebisyon sa buong mundo noong 1964, at ang pagpapakilala ng kulay na telebisyon noong 1968.{{cn}} Tinantya ng pandaigdigang madla para sa 1968 Mga Lunsod ng Lungsod ng Mexico ay 600 milyon, samantalang sa Mga Laro sa Los Angeles ng 1984, ang mga numero ng tagapakinig ay tumaas sa 900 milyon; ang bilang na iyon ay lumago sa 3.5 bilyon sa pamamagitan ng 1992 Summer Olympics sa Barcelona.{{cn}} Sa ganoong mataas na gastos na sisingilin upang ma-broadcast ang Mga Palaro, ang idinagdag na presyon ng internet, at pagtaas ng kumpetisyon mula sa cable, hinihiling ng lobby ng telebisyon ang mga konsesyon mula sa IOC upang mapalakas ang mga rating. Tumugon ang IOC sa pamamagitan ng paggawa ng maraming mga pagbabago sa programa ng Olympic. Sa Mga Larong Tag-araw, ang kumpetisyon ng gymnastics ay pinalawak mula pito hanggang siyam na gabi, at isang Champions Gala ay idinagdag upang makakuha ng higit na interes. Pinalawak din ng IOC ang mga programa sa paglangoy at diving, kapwa sikat na sports na may malawak na batayan ng mga manonood sa telebisyon. Dahil sa malaking halaga ng bayad ng NBC para sa mga karapatan sa Olympics, pinayagan ng IOC na magkaroon ng impluwensya ang NBC sa pag-iskedyul ng kaganapan upang ma-maximize ang mga rating sa telebisyon sa Estados Unidos kung maaari.{{cn}} === Pangangalakal ng Olimpiko === Ang pagbebenta ng tatak ng Olympic ay naging kontrobersyal. Ang pangangatwiran ay ang Mga Larong naging hindi maiintindihan mula sa anumang iba pang komersyal na palakasan sa palakasan.{{cn}} Ang isa pang pintas ay ang Mga Larong pinondohan ng mga host city at pambansang pamahalaan; ang IOC ay wala sa gastos, ngunit kinokontrol ang lahat ng mga karapatan at kita mula sa mga simbolo ng Olympic. Ang IOC ay tumatagal din ng porsyento ng lahat ng mga sponsor at kita ng broadcast.{{cn}} Ang mga lungsod na host ay patuloy na nakikipagkumpitensya para sa karapatang mag-host ng Mga Laro, kahit na walang katiyakan na mababawi nila ang kanilang mga pamumuhunan.{{cn}} Ipinakita ng pananaliksik na ang kalakalan ay halos 30 porsiyento na mas mataas para sa mga bansa na nagho-host ng Olympics.{{cn}} == Mga sagisag == Ang Kilusang Olimpiko ay gumagamit ng mga simbolo upang kumatawan sa mga ideolohiyang nakapaloob sa Olympic Charter. Ang simbolong Olimpiko, na mas kilala bilang mga singsing ng Olimpiko, ay binubuo ng limang magkakaugnay na singsing at kumakatawan sa pagkakaisa ng limang tinitirhan na mga kontinente (Africa, ang Americas (kung itinuturing na isang kontinente), Asya, Europa, at Oceania). Ang kulay na bersyon ng mga singsing — asul, dilaw, itim, berde, at pula-sa ibabaw ng isang puting larangan ay bumubuo ng watawat ng Olimpiko. Ang mga kulay na ito ay pinili dahil ang bawat bansa ay may hindi bababa sa isa sa mga ito sa pambansang watawat. Ang watawat ay pinagtibay noong 1914 ngunit lumipad sa unang pagkakataon lamang sa 1920 Summer Olympics sa Antwerp, Belgium. Ito ay mula nang mai-hov sa bawat pagdiriwang ng Mga Palaro.{{cn}} Ang motto ng Olympic, Citius, Altius, Fortius, isang ekspresyong Latin na nangangahulugang "Mas Mabilis, Mas Mataas, Mas Malakas" ay iminungkahi ni Pierre de Coubertin noong 1894 at naging opisyal mula pa noong 1924. Ang motto ay pinahusay ng kaibigan ni Coubertin, ang paring Dominikano na si Henri Didon OP , para sa isang pagtitipong kabataan ng Paris noong 1891.{{cn}} Ang mga ideolohiyang Olimpiko ni Coubertin ay ipinahayag sa paniniwala ng Olympic:<blockquote>Ang pinakamahalagang bagay sa Palarong Olimpiko ay hindi manalo kundi makibahagi, tulad ng pinakamahalagang bagay sa buhay ay hindi ang pagtatagumpay kundi ang pakikibaka. Ang mahahalagang bagay ay hindi dapat mapanakop ngunit upang lumaban nang maayos.{{cn}}</blockquote> Buwan bago ang bawat Laro, ang Olympic Flame ay naiilawan sa Temple of Hera sa Olympia sa isang seremonya na sumasalamin sa mga sinaunang ritwal na Greek. Ang isang babaeng performer, na kumikilos bilang isang babaeng pari ay sumali sa sampung babaeng performers bilang Vestal Virgins, ay nag-aapoy sa isang sulo sa pamamagitan ng paglalagay nito sa loob ng isang parabolic mirror na nakatuon sa mga sinag ng araw; pagkatapos ay sinindihan niya ang sulo ng unang nagdadala ng relay, sa gayon sinimulan ang relay ng Olimpiko na sulo na magdadala ng siga sa istadyum ng lungsod ng Olympic, kung saan ito ay may mahalagang papel sa seremonya ng pagbubukas.{{cn}} Kahit na ang siga ay isang simbolo ng Olimpiko mula pa noong 1928, ang sulo ng sulo ay ipinakilala lamang sa 1936 Mga Larong Tag-init upang maitaguyod ang Ikatlong Reich.{{cn}} Ang maskotiko ng Olimpiko, isang hayop o pigura ng tao na kumakatawan sa pamana ng kultura ng bansa ng host, ay ipinakilala noong 1968. Naglaro ito ng isang mahalagang bahagi sa pag-promote ng pagkakakilanlan ng Mga Laro mula noong 1980 Summer Olympics, nang ang Soviet bear cub Misha ay umabot sa internasyonal na stardom . Ang maskot ng Summer Olympics sa London ay pinangalanan Wenlock matapos ang bayan ng Many Wenlock sa Shropshire. Karamihan sa Wenlock ay nagho-host pa rin sa Wenlock Olympian Games, na naging inspirasyon kay Pierre de Coubertin para sa Mga Larong Olimpiko. == Seremonya == {{main article|Seremonya ng Palarong Olimpiko}} === Pagbubukas === Tulad ng ipinag-utos ng Charter ng Olimpiko, ang iba't ibang mga elemento ay nag-frame ng pagbubukas ng seremonya ng Olimpiko. Ang seremonya na ito ay maganap bago maganap ang mga kaganapan.{{cn}} Karamihan sa mga ritwal na ito ay itinatag sa 1920 Summer Olympics sa Antwerp.{{cn}} Ang seremonya ay karaniwang nagsisimula sa pagpasok ng pangulo ng bansa ng host na sinusundan ng pag-hoisting ng watawat ng host ng bansa at isang pagganap ng [[pambansang awit]].{{cn}} Ang host bansa pagkatapos ay nagtatanghal ng masining na pagpapakita ng musika, pag-awit, sayaw, at kinatawan ng teatro ng kultura nito.{{cn}} Ang artistikong mga pagtatanghal ay lumago sa sukat at pagiging kumplikado habang ang sunud-sunod na mga host ay nagtatangka na magbigay ng isang seremonya na nakalantad sa hinalinhan nito sa mga tuntunin ng hindi malilimot. Ang pambungad na seremonya ng Beijing Games ay naiulat na nagkakahalaga ng $ 100 milyon, na may halos lahat ng gastos na natamo sa segment ng artistikong.{{cn}} Matapos ang masining na bahagi ng seremonya, ang mga atleta ay nagmartsa sa istadyum na pinagsama ng bansa. Ang Greece ay ayon sa kaugalian ang unang bansang nagpasok upang igalang ang mga pinagmulan ng Olympics. Ang mga bansa pagkatapos ay pumasok sa istadyum ayon sa alpabeto ayon sa napiling wika ng host ng bansa, na ang mga atleta ng host ng bansa ang huling pumasok. Sa panahon ng 2004 Summer Olympics, na na-host sa Athens, Greece, ang watawat ng Greek ay pumasok muna sa istadyum, habang pinasok ang delegasyong Greek. Ang mga pagsasalita ay ibinibigay, pormal na pagbubukas ng Mga Laro. Sa wakas, ang sulo ng Olimpiko ay dinala sa istadyum at ipinasa hanggang sa maabot ang panghuling tagapagdala ng sulo, madalas na isang matagumpay na atleta ng Olimpiko mula sa bansang host, na nagliliyab ng apoy ng Olympic sa kaldero ng istadyum.{{cn}} === Pagsasara === Ang pagsasara ng seremonya ng Mga Larong Olimpiko ay nagaganap matapos na matapos ang lahat ng mga kaganapan sa palakasan. Ang mga nagdadala ng bandila mula sa bawat kalahok na bansa ay pumapasok sa istadyum, na sinundan ng mga atleta na pumasok nang magkasama, nang walang pambansang pagkakaiba.{{cn}} Tatlong pambansang watawat ay pinalalakas habang ang kaukulang pambansang awit ay nilalaro: ang watawat ng kasalukuyang bansa ng host; ang watawat ng Greece, upang parangalan ang lugar ng kapanganakan ng Mga Larong Olimpiko; at ang watawat ng bansa na nagho-host sa susunod na Tag-init o Taglamig ng Olimpikong Laro.{{cn}} Ang pangulo ng komite ng pag-organisa at pangulo ng IOC ay nagsasagawa ng kanilang pagsasara ng mga talumpati, ang mga Palaro ay opisyal na sarado, at ang apoy ng Olympic ay pinatay. Sa kung ano ang kilala bilang Antwerp Ceremony, ang alkalde ng lungsod na nag-organisa ng Mga Laro ay naglilipat ng isang espesyal na watawat ng Olimpiko sa pangulo ng IOC, na pagkatapos ay ipinasa ito sa alkalde ng lungsod na nagho-host sa susunod na Olimpikong Palaro.{{cn}} Ang susunod na bansa ng host pagkatapos ay din maikling ipinakilala ang sarili sa mga artistikong pagpapakita ng sayaw at teatro na kinatawan ng kultura nito.{{cn}} Tulad ng kaugalian, ang huling pagtatanghal ng medalya ng Mga Larong gaganapin bilang bahagi ng seremonya ng pagsasara. Karaniwan, ang marathon medals ay ipinakita sa Summer Olympics,{{cn}} habang ang cross-country na pang-ski na pagsisimula ng mga medalya ay iginawad sa Winter Olympics.{{cn}} === Paggawad ng mga medalya === Isang seremonya ng medalya ang ginanap matapos ang bawat kaganapan sa Olympic ay natapos. Ang nagwagi, pangalawa at pangatlong lugar na mga kakumpitensya o koponan ay nakatayo sa tuktok ng isang three-tiered rostrum na iginawad sa kani-kanilang medalya.{{cn}} Matapos mabigyan ng medalya ng isang miyembro ng IOC, ang pambansang watawat ng tatlong medalista ay itinaas habang ang pambansang awit ng bansang medalyong ginto ay gumaganap.{{cn}} Ang mga boluntaryong mamamayan ng host country ay kumikilos bilang host sa mga seremonya ng medalya, dahil tinutulungan nila ang mga opisyal na nagtatanghal ng mga medalya at kumikilos bilang mga flag-bearer.{{cn}} Habang sa Summer Olympics ang seremonya na ito ay ginanap sa lupa kung saan nilalaro ang kaganapan,{{cn}} sa Mga Larong Taglamig na karaniwang gaganapin sa isang espesyal na "plaza".{{cn}} ==Mga pampalakasan== {{main|Palakasang Olimpiko}}Ang programa ng Olimpikong Laro ay binubuo ng 35 sports, 30 disiplina at 408 na mga kaganapan. Halimbawa, ang pakikipagbuno ay isang isport ng Summer Olympic, na binubuo ng dalawang disiplina: Greco-Roman at Freestyle. Ito ay karagdagang nahati sa labing-apat na mga kaganapan para sa mga kalalakihan at apat na mga kaganapan para sa mga kababaihan, na bawat isa ay kumakatawan sa isang iba't ibang klase ng timbang.{{cn}} Ang programa ng Summer Olympics ay may kasamang 26 na sports, habang ang programa ng Winter Olympics ay nagtatampok ng 15 sports.{{cn}} Ang mga atleta, paglangoy, fencing, at masining na gymnastics ay ang tanging sports summer na hindi kailanman nawala mula sa programa ng Olympic. Ang cross-country skiing, figure skating, ice hockey, Nordic pinagsama, ski jump, at speed skating ay naitampok sa bawat programa ng Winter Olympics mula noong ito ay umpisa noong 1924. Kasalukuyang Olympic sports, tulad ng badminton, basketball, at volleyball, unang lumitaw sa programa bilang demonstration sports, at kalaunan ay na-promote sa buong sports ng Olympic. Ang ilang mga sports na itinampok sa mga naunang Laro ay kalaunan ay nahulog mula sa programa.{{cn}} Ang palarong Olimpiko ay pinamamahalaan ng mga pederasyong pang-internasyonal na isport (IF) na kinikilala ng IOC bilang pandaigdigang tagapangasiwa ng mga isport. Mayroong 35 federasyon na kinatawan sa IOC.{{cn}} May mga sports na kinikilala ng IOC na hindi kasama sa programa ng Olympic. Ang mga palakasan na ito ay hindi itinuturing na sports ng Olimpiko, ngunit maaari silang itaguyod sa katayuan na ito sa panahon ng isang rebisyon sa programa na naganap sa unang sesyon ng IOC kasunod ng isang pagdiriwang ng Mga Larong Olimpiko.{{cn}} Sa nasabing mga pagbabago, ang isport ay maaaring ibukod o isama sa programa batay sa isang dalawang-katlo ng boto ng mayorya ng mga myembro ng IOC.{{cn}} May mga kinikilala na palakasan na hindi pa nakasaad sa isang programa ng Olimpiko sa anumang kapasidad, kabilang ang chess at surfing.{{cn}} Noong Oktubre at Nobyembre 2004, ang IOC ay nagtatag ng isang Komisyon sa Programa ng Olimpiko, na tungkulin sa pagsuri sa palakasan sa programa ng Olimpiko at lahat ng hindi kinikilala na sports na Olimpiko. Ang layunin ay mag-apply ng isang sistematikong pamamaraan sa pagtatag ng programa ng Olympic para sa bawat pagdiriwang ng Mga Palaro.{{cn}} Ang komisyon ay bumubuo ng pitong pamantayan upang hatulan kung ang isang isport ay dapat isama sa programa ng Olimpiko.{{cn}} Ang mga pamantayang ito ay kasaysayan at tradisyon ng isport, unibersidad, katanyagan ng isport, imahe, kalusugan ng mga atleta, pag-unlad ng International Federation na namamahala sa isport, at gastos ng paghawak ng isport.{{cn}} Mula sa pag-aaral na ito ang limang kinikilala na sports ay lumitaw bilang mga kandidato para sa pagsasama sa 2012 Summer Olympics: golf, karate, rugby sevens, roller sports at squash.{{cn}} Ang mga palakasan na ito ay susuriin ng IOC Executive Board at pagkatapos ay tinukoy sa General Session sa Singapore noong Hulyo 2005. Sa limang sports na inirerekomenda para sa pagsasama ay dalawa lamang ang napili bilang mga finalist: karate at squash.{{cn}} Hindi rin nakamit ng isport ang hinihiling na boto ng dalawang-katlo at dahil dito hindi sila na-promote sa Olympic program.{{cn}} Noong Oktubre 2009, ang IOC ay bumoto upang mag-instate ng golf at rugby sevens bilang Olympic sports para sa 2016 at 2020 Summer Olympic Games.{{cn}} Ang ika-114 na IOC Session, noong 2002, ay limitado ang programa ng Mga Larong Tag-init sa maximum na 28 na sports, 301 mga kaganapan, at 10,500 mga atleta.{{cn}} Pagkalipas ng tatlong taon, sa ika-117 na IOC Session, isinagawa ang unang pangunahing rebisyon sa programa, na nagresulta sa pagbubukod ng baseball at softball mula sa opisyal na programa ng 2012 London Games. Dahil walang kasunduan sa pagsulong ng dalawang iba pang mga sports, ang programa sa 2012 ay nagtatampok ng 26 na sports lamang.{{cn}} Ang 2016 at 2020 Mga Laro ay babalik sa maximum ng 28 na sports na ibinigay ng pagdaragdag ng rugby at golf.{{cn}} === Amatyurismo at propesyonalismo === Ang etos ng [[aristokrasya]] bilang naipakita sa Ingles na pampublikong paaralan ay lubos na naimpluwensyahan si Pierre de Coubertin. [166] Ang mga pampublikong paaralan ay nag-subscribe sa paniniwala na ang isport ay nabuo ng isang mahalagang bahagi ng edukasyon, isang saloobin na nakumpleto sa kasabihang mens sana sa corpore sano, isang maayos na pag-iisip sa isang maayos na katawan. Sa etos na ito, ang isang ginoo ay isa na naging isang buong pag-ikot, hindi ang pinakamahusay sa isang tiyak na bagay. Mayroon ding umiiral na konsepto ng pagiging patas, kung saan ang pagsasanay o pagsasanay ay itinuturing na kahalintulad sa pagdaraya. Ang mga nagsagawa ng isang propesyonal sa isport ay itinuturing na isang hindi patas na kalamangan sa mga nagsagawa nito bilang isang libangan lamang. Ang pagbubukod ng mga propesyonal ay nagdulot ng maraming mga kontrobersya sa buong kasaysayan ng modernong Olimpiko. Ang 1912 na Olympic pentathlon at decathlon champion na si Jim Thorpe ay hinubad ng kanyang mga medalya nang malaman na siya ay naglaro ng semi-propesyonal na baseball bago ang Olimpiko. Ang kanyang mga medalya ay maramihang naibalik ng IOC noong 1983 dahil sa mga mahabagin na lugar. Ang mga skier ng Swiss at Austrian ay nag-boycot sa 1936 ng Winter Winter sa suporta ng kanilang mga guro sa ski, na hindi pinapayagan na makipagkumpetensya dahil kumita sila ng pera sa kanilang isport at sa gayon ay itinuturing na mga propesyonal.{{cn}} Habang umusbong ang istraktura ng klase sa ika-20 siglo, ang kahulugan ng amateur atleta bilang isang aristokratikong ginoo ay naging lipas na. Ang pagdating ng "full-time amateur na atleta" ng mga bansa sa Silangang Bloc ay lalong sumira sa ideolohiya ng purong amateur, dahil inilalagay nito ang mga self-financing na mga amateurs ng mga bansang Kanluran sa isang kawalan. Simula noong 1970s, ang mga iniaatas ng amateurismo ay unti-unting naalis mula sa Olympic Charter. Matapos ang 1988 Games, nagpasya ang IOC na gawin ang lahat ng mga propesyonal na atleta na karapat-dapat para sa Olympics, napapailalim sa pag-apruba ng mga IF.{{cn}} ==== Pangkat ng Kanada ==== Malapit sa pagtatapos ng 1960, naramdaman ng Canadian Amateur Hockey Association (CAHA) na ang kanilang mga tagahanga ng mga amateur ay hindi na maaaring maging mapagkumpitensya laban sa mga full-time na atleta ng koponan ng Soviet at ang iba pang patuloy na pagpapabuti ng mga koponan sa Europa. Itulak nila ang kakayahang gumamit ng mga manlalaro mula sa mga propesyonal na liga ngunit sinalubong ang oposisyon mula sa IIHF at IOC. Sa IIHF Congress noong 1969, nagpasya ang IIHF na pahintulutan ang Canada na gumamit ng siyam na non-NHL propesyonal na mga hockey na manlalaro sa 1970 World Championships sa Montréal at Winnipeg, Manitoba, Canada. Ang desisyon ay baligtad noong Enero 1970 matapos sabihin ng Brundage na ang katayuan ng ice hockey bilang isang paligsahan sa Olimpiko ay magiging peligro kung ang pagbago ay nagawa. Bilang tugon, ang Canada ay lumayo mula sa internasyonal na kumpetisyon sa hockey ng yelo at sinabi ng mga opisyal na hindi sila babalik hanggang sa "bukas na kumpetisyon" ay naitatag. Si Günther Sabetzki ay naging pangulo ng IIHF noong 1975 at tumulong upang malutas ang hindi pagkakaunawaan sa CAHA. Noong 1976, pumayag ang IIHF na payagan ang "bukas na kumpetisyon" sa pagitan ng lahat ng mga manlalaro sa World Championships. Gayunpaman, ang mga manlalaro ng NHL ay hindi pa rin pinapayagan na maglaro sa Olympics hanggang sa 1988, dahil sa patakaran lamang sa IOC na patakaran.{{cn}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} {{commons|Olympic Games}} {{Palarong Olimpiko}} [[Kategorya:Palarong Olimpiko]] qhshh43lxoliwnh5sstpim4bsxluv1q 0 57326 2238427 2233136 2026-11-01T21:30:44Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238427 wikitext text/x-wiki {{update|date=Pebrero 2023}} {{for|Beyoncé's 2013 album|Beyoncé (album)}} {{Infobox person | image = Beyoncé at The Lion King European Premiere 2019.png | alt = Picture of Beyoncé | caption = Larawan ni Beyoncé, kuha ni Tony Duran noong 2019 | birth_name = Beyoncé Giselle Knowles | birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1981|9|4}} | birth_place = [[Houston, Texas]], Estados Unidos | other_names = {{unbulleted list|Beyoncé Knowles-Carter}}<!--Sasha Fierce is not a name that Beyoncé is PROFESSIONALLY or LEGALLY known by.--> | occupation = {{Flatlist | * Mang-aawit * songwriter * record producer * aktres * Mananayaw * negosyante }} | years_active = 1997–kasalukuyan | net_worth = $250 milyon (Mayo 2015 estima) <!--Sourced in "Net Worth" section--> | spouse = {{Marriage|[[Jay Z]]|April 4, 2008}} | children = 1 | parents = {{unbulleted list|[[Mathew Knowles]]|[[Tina Knowles]]}} | relatives = {{unbulleted list|[[Solange Knowles]] (kapatid)|[[Bianca Lawson]] (kapatid sa labas)|[[Richard Lawson (actor)|Richard Lawson]] (amain)<ref>{{cite web|url=http://theybf.com/2015/04/12/wedding-alert-tina-knowles-richard-lawson-reportedly-getting-married-today-on-a-yacht-see|title=WEDDING ALERT: Tina Knowles & Richard Lawson Reportedly Getting Married TODAY On A Yacht! See The Arrivals & Carter-Knowles Clan Inside!|work=The YBF|date=April 12, 2015|accessdate=April 13, 2015|archive-date=Disyembre 30, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230003955/http://theybf.com/2015/04/12/wedding-alert-tina-knowles-richard-lawson-reportedly-getting-married-today-on-a-yacht-see|url-status=dead}}</ref>}} | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist | * [[Contemporary R&B|R&B]] * [[Pop music|pop]] * [[Soul music|soul]]}} | label = [[Columbia Records|Columbia]] | associated_acts = [[Destiny's Child]] }} | website = {{URL|beyonce.com}} | signature = Beyoncé autograph.svg | signature_alt = | signature_size = 125px }} Si '''Beyoncé Giselle Knowles-Carter'''<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/12/23/beyonce_knowles_name_change/|title=Beyonce Knowles' name change|work=[[The Boston Globe]]|date=23 Disyembre 2009|accessdate=8 Marso 2013|archive-date=14 Nobiyembre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121114025617/http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2009/12/23/beyonce_knowles_name_change/|url-status=dead}}</ref> (ipinanganak 4 Setyembre 1981)<ref name="MSN">{{cite web |url=http://music.msn.com/music/artist-biography/beyonc%c3%a9/ |title=Beyoncé: Biography |accessdate=2008-07-29 |date=2008 |publisher=[[MSN]] |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/65iB7iOX6?url=http://music.msn.com/music/artist-biography/beyonc%C3%A9/ |url-status=dead }}</ref>, higit na kilala bilang '''Beyoncé''' ({{pronEng|biːˈɑn.seɪ}}), ay isang [[Estados Unidos|Amerikanang]] [[mang-aawit]] [[manunulat ng awit]] at [[aktres]]. Ipinanganak at pinalaki sa [[Houston, Texas]], nag-aral siya sa iba't ibang mga paaralan ng tanghalang sining, at namulat sa mga paligsahan sa pag-awit at pagsayaw. Sumikat si Knowles noong huling bahagi ng dekada '90 bilang pangunahing mang-aawit ng [[grupong babaeng]] [[contemporary R&B|R&B]] na [[Destiny's Child]]. Ang pagpapahinga ng grupo ang naging daan upang maglabas si Knowles ng kanyang kauna-unahang sariling album, ang ''[[Dangerously in Love]]'' noong 2003, na nagpakita na kaya niyang maging isang solong mang-aawit; nakabenta ito ng 11&nbsp;milyong sipi, at nakakuha ng limang ''Grammy Awards''. Noong Nobyembre 6, 2005, sinimulan niyang i-publish ang kanyang musika sa [[YouTube]], at noong Mayo 2023, umabot sa 25.9 milyong subscriber ang kanyang channel sa [[YouTube]] at nakakuha ng kabuuang 16.17 bilyong panonood ng video.<ref>{{Cite web |title=Beyoncé YouTube stats and analytics |url=https://app.thoughtleaders.io/youtube/beyonce |access-date=2023-06-07 |website=ThoughtLeaders |language=en}}</ref> Pagkatapos mabuwag ang pangkat na Destiny's Child noong 2005, inilabas niya ang kanyang ikalawang solong album, ang ''[[B'Day]]'' (2006), na naglalaman ng mga sikat na awiting "[[Irreplaceable]]" at "[[Beautiful Liar]]". Pinasok din ni Knowles ang pag-arte, at nanomina sa kanyang pagganap sa ''[[Dreamgirls (pelikula)|Dreamgirls]]'' (2006), at pinangunahan ang pelikulang ''[[The Pink Panther (2006 pelikula)|The Pink Panther]]'' (2006) at ''[[Obsessed (2009 pelikula)|Obsessed]]'' (2009). Ang pagpapakasal niya sa rapper na si [[Jay-Z]] at ang pagganap niya bilang [[Etta James]] sa pelikulang ''[[Cadillac Records]]'' (2008) ang nakaimpluwensiya sa kanyang ikatlong album, ang ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008), na naglabas sa kanyang ibang pagkatao o ''alter-ego'' na si Sasha Fierce at umani ng 6 na ''Grammy Awards'' noong 2010, kabilang ang [[Premyong Grammy para sa Awit ng Taon|Awit ng Taon]] para sa "[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]". Nagpahinga sa musika si Beyoncé noong 2010 at pinamahalaan ang sariling karera; ang kanyang ika-apat na album na ''[[4 (Beyoncé album)|4]]'' (2011) ay naging mas malumanay, na naghango ng iba't ibang uri ng musika mula sa mga temang 'funk' ng dekada '70, musikang pop ng dekada '80, at ang mga musikang 'soul' ng dekada '90.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/music/musicblog/2011/dec/13/best-albums-2011-beyonce-4|title=Best albums of 2011, No 4: Beyoncé – 4|work=The Guardian|first=Rebecca|last=Nicholson|date=December 13, 2011|accessdate=December 22, 2011|location=London}}</ref> Ang ikalimang album niyang ''[[Beyoncé (album)|Beyoncé]]'' (2013), ay natatangi kaysa sa mga nauna na niyang album dahil sa mga pageeksperimento at pagsasama ng mga temang may kinalaman sa mga isyu ng mga pemenista, seks, pagiging ina, at iba pa. Ang tagumpay ng kanyang solo album ay nagpatunay sa kanya bilang isa sa pinakamabiling artista sa industriya. Subalit, sinama rin niya ang kanyang pag-arte at mga kasundurang endorso sa kanyang listahan. Noong 2006, siya ay napabilang kasama si [[Steve Martin]] at [[Kevin Kline]] sa komedyang ''[[The Pink Panther (2006 pelikula)|The Pink Panther]]'', at sa parehong tao, ay nakuha ang pangunahing pagganap sa adaptasyon sa pelikula ng 1981 [[Broadway musical]] na ''[[Dreamgirls (pelikula)|Dreamgirls]]'', na umani nang nominasyon sa [[Golden Globe]]. Inilunsad ni Knowles ang linya ng mga damit ng kanyang pamilya, ang [[House of Deréon]] noong 2004, at ang ilan pang mga kasunduan endorso sa [[Pepsi]], [[Tommy Hilfiger]], at [[L'Oréal]]. Si Knowles ay kasintahan na ni [[Jay-Z]] noong pang 2002, subalit sila ay tahimik tungkol sa kanilang relasyon. Pagkatapos nang maraming espekulasyon, sila ay nagpakasal noong 4 Abril 2008, at nagkaanak noong Enero 2012, na pinangalanang si Blue Ivy Carter. == Pagkabata at pagsisimula ng Karera == [[Talaksan:Beyonce Beginnings.jpg|thumb|left|Si Knowles nang manalo sa isang lokal na ''talent show'']] Si Knowles ay ipinanganak sa [[Houston, Texas|Houston]], [[Texas]], ang anak na babae ni [[Mathew Knowles]], isang matagumpay na ''record manager''. at ni [[Tina Knowles|Tina Beyincé]], isang ''costume designer'' at ''hair stylist''. Ang ama ni Knowles ay isang [[Aprikanong amerikano]] at ang kanya ina ay mula sa lahing [[Louisiana Creole]], Aprikanong amerikano, [[Katutubong Amerikano]], at [[Pranses]].<ref name="fox">{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc/entertainment/beyonce|title=Beyonce Knowles' Biography|accessdate=2008-06-05|date=2008|work=[[Fox News]]|archive-date=2008-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307175108/http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc/entertainment/beyonce|url-status=dead}}</ref> Bininyagan si Knowles sunod sa pangalan ng kanyang ina noong pagkadalaga, bilang pag-alaala sa kanyang ina at upang maiwasang mawala sa gamit ang pangalan na iyon, ito ay dahil sa unti lamang sa mga lalaking Beyincé ang gumagamit noon.<ref name="FOX">{{Cite web |title=Beyonce Knowles' Biography |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc/entertainment/beyonce |work=FOX News |date=2007-01-18 |accessdate=2008-04-12 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307175108/http://www.foxnews.com/story/0,2933,204978,00.html?sPage=fnc/entertainment/beyonce |url-status=dead}}</ref><ref name="E!">{{Cite video |title=Beyonce: All New |work=E! Online |accessdate=2008-04-16}}</ref> Ang kanyany lolo't lola sa ina, na sina Lumis Albert Beyincé at Agnéz Deréon ay mga [[Louisiana Creole]] nagsasalita ng Pranses.<ref name="FOX"/> Pinag-aral si Knowles sa Mababang Paaralan ng St. Mary sa Texas, kung saan ay nag-aral siya ng mga klase sa sayaw, kabilang ang [[ballet]] at [[jazz]]. Ang kanyang talento ay natuklasan nang ang kanyang guro sa pagsayaw ay humuhuni ng isang awit at tinapos ni Knowles, na naabot ang mga matataas na nota.<ref name="E!"/> Datapwat si Knowles ay isang mahiyang batang babae, ang kanyang hilig sa musika at pagtatanghal ay hindi inaasahang nagsimula pagkatapos niyang sumali sa isang ''talent show'' sa paaralan. Nang siya ay nagkaroon na nang sandali sa entablado, nalampasan na rin niya ang kanyang pagiging mahiyain at ninais na niyang maging isang mang-aawit at tagapagtanghal.<ref name="Driven">{{Cite web |title=Driven |url=http://www.vh1.com/shows/dyn/driven/65240/episode_about.jhtml |work=VH1 |accessdate=2008-04-16 |archive-date=2003-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030820042751/http://www.vh1.com/shows/dyn/driven/65240/episode_about.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sa ikapitong taon niya, sumali si Knowles sa kanyang pinakaunang ''talent show'', at inawit ang "[[Imagine (awit)|Imagine]]" ni [[John Lennon]]. Napanalunan niya ang patimpalak at pinarangalan ng pagtayo ng mga manonood.<ref name="People">{{Cite web |title=Beyoncé Knowles: Biography - Part 1 |url=http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography |work=People |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2007-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070426055053/http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography |url-status=dead }}</ref><ref name="Blender">{{Cite news |title=Beyoncé: The Ice Princess |url=http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=2065 |work=Blender |date=Oktubre 2006 |accessdate=2008-04-02}}</ref> Sa taglagas ng 1990, nag-aral si Knowles sa Mababang paaralan ng Parker, isang tanyag na paaralan ng musika sa Houston, kung saan siya ay nagtatanghal sa entablado kasama ang koro ng paaralan.<ref name="E!"/> Sumali rin siya sa [[High School for the Performing and Visual Arts]] sa Houston <ref>{{Cite web |url=http://www.houstonisd.org/HISDConnectDS/v/index.jsp?vgnextoid=c3783acb02efc010VgnVCM10000052147fa6RCRD |title=Distinguished HISD Alumni |work=Houstonisd.org |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120515061020/http://www.houstonisd.org/HISDConnectDS/v/index.jsp?vgnextoid=c3783acb02efc010VgnVCM10000052147fa6RCRD |url-status=dead }}</ref> at pagkatapos naman ay sa [[Alief Elsik High School]], na matatagpuan sa [[Alief, Houston, Texas|Alief]].<ref name="FOX"/><ref>{{Cite web |url=http://elsikalumni.com/FamousAlumni.asp |title=Famous Alumni - Elsik High School |work=ElsikAlumni.com |accessdate=2008-04-17 |archive-date=2012-01-30 |archive-url=https://www.webcitation.org/654NENtvd?url=http://elsikalumni.com/FamousAlumni.asp |url-status=dead }}</ref> Si Knowles ay naging soloista sa koro ng kanyang simbahan, sa St. John's United Methodist Church.<ref name="E!"/> Nagtagal lamang siya ng dalawang taon, dahil na rin sa pagiging abala niya sa bago niyang karera.<ref>{{Cite news |title=Cameo: Fat Joe Interviews Beyoncé and Mike Epps |url=http://www.mtv.com/onair/moviehouse/cameo/16/index.jhtml |work=MTV News |accessdate=2008-04-24 |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080224081629/http://www.mtv.com/onair/moviehouse/cameo/16/index.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sa gulang na walo, nakilala ni Knowles si [[LaTavia Roberson]] nang siya ay nag-aaudition sa isang grupong pambabae.<ref name="Kaufman">{{Cite news |last=Kaufman |first=Gil |title=Destiny's Child's Long Road To Fame (The Song Isn't Called 'Survivor' For Nothing) |url=http://www.mtv.com/news/articles/1504044/20050613/destinys_child.jhtml |work=MTV News |date=2005-06-13 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628091758/http://www.mtv.com/news/articles/1504044/20050613/destinys_child.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sila, at kasama ang kaibigan ni Knowlesa na si [[Kelly Rowland]] ay ginawang isang grupo na magtatanghal ng rap at pagsayaw. Sila ay unang tinawag na [[Girl's Tyme]],<ref name="People"/>, at lumaon ay ginawa na lang silang anim na miyembro.<ref name="E!"/> Kasama si Knowles at Rowlan, ang Gyrl's Time ay nakahatak ng mga tagatangkilik sa buong bansa. Ang West coast R&B produser na si Arne Frager, ay lumipad patungong Houston upang makita sila. sumunod nito ay dinala niya sila sa studio- The Plant Recording Studios- sa [[Hilagang California]], at ginawang marka ang boses ni Knowles dahil naisip ni Frager na siya ay may personalidad at may kakayahan na umawit.<ref name="E!"/> Bilang bahagi ng pagsisikap upang makalagda ang Gyrl's Time sa isang malaking record label, ginawang estratehiya ni Frager ang pagsali nila sa ''[[Star Search]]'',<ref name="Driven"/> ang pinakamalaking ''talent show'' sa pambansang telebisyon noong panahong iyon.<ref name="E!"/> Sila ay nakasali subalit natalo sa kumpetisyon dahila ng kanilang awit na itinanghal ay hindi masyadong maganda, ayon na rin ito kay Knowles.<ref name="Farley">{{Cite web |last=Farley |first=Christopher John |title=Call Of The Child |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,998976,00.html |work=TIME |date=2001-01-15 |accessdate=2008-04-12 |archive-date=2012-01-30 |archive-url=https://www.webcitation.org/654NoPGuG?url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,998976,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="J.R.">{{cite web |last=Reynolds |first=J.R. |title=All Grown Up |url=http://music.yahoo.com/read/interview/12027658 |work=Yahoo! Music |date=1998-03-03 |accessdate=2007-01-12}}</ref> Upang mapahalaan ang grupo, si Mathew Knowles (na noon ay isang medical-equipment salesman) ay nagbitiw noong 1995 mula sa kanyang trabaho.<ref>{{Cite web |last=Tyrangiel |first=Josh |title=Destiny's Adult |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1005114,00.html |work=TIME |date=2003-06-30 |accessdate=2008-04-12 |archive-date=2012-01-30 |archive-url=https://www.webcitation.org/654O2nAkv?url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1005114,00.html |url-status=dead }}</ref> Nilaan niya ang kanyang oras upang itayo ang isang ''"boot camp"'' para sa kanilang pagsasanay.<ref name="Driven"/> Ang desisyong ito ay nagpabawas sa kalahati ng kinikita ng pamilya at ang kanyang mga magulang ay naghiwalay dahil sa hirap nang nangyari.<ref name="FOX"/> Ni nagtagal pagkatapos maisama si Rowland sa grupo, binawasan ni Mathew ang bilang at ginawa na lamang apat,<ref name="E!"/> kasama si [[LeToya Luckett]] na sumali noong 1993.<ref name="Kaufman"/> Sila ay nagsanay sa salon ni Tina at sa kanilang bakuran, at ang grupo ay nagpatuloy sa pagtatanghal bilang mga pambungad na bilang sa mga kilala nang mga babaeng grupong R&B nang panahong iyon;<ref name="Kaufman"/> Si Tina ay natulong din sa mamagitan ng pagdisenyo ng mga damit, na tinuloy niya hanggan noong kasikatan na ng Destiny's Child. Dahil sa patuloy na pagsuporta ni Mathew, sila ay nag-audition sa mga record label at sa wakas ay lumagda sa [[Elektra Records]], subalit sila ay binitawan pagkatapos nang ilang buwan bago sila maglabas ng album.<ref name="FOX"/> == Pagrerekord at karera sa pelikula == === Ang panahon ng Destiny's Child === {{main|Destiny's Child}} <!--[[Talaksan:Destiny2000.jpg|thumb|200px|Ang paglabas ni [[Michelle Williams (Mang-aawit)|Williams]] (nakaputi) at[[Farrah Franklin|Franklin]] (nakapula) sa music video ng "[[Say My Name]]" na nagdulot sa pag-alis ni [[LeToya Luckett|Luckett]] at [[LaTavia Roberson|Roberson]].<ref name="Kaufman"/>]]--> Kinuha mula sa isang ''passage'' ng [[Aklat ng Isaiah]], pinalitan ng grupo ang pangalan bilang Destiny's Child noong 1993.<ref name="Kaufman"/> Sila ay nagtanghal sa mga lokal na kaganapan at pagkatapos ng apat na taon sa paglalakbay, ang grupo ay lumagda sa [[Columbia Records]] sa huling bahagi ng 1997. Nang kaparehong taon, ang Destiny's Child ay nagrekord nang kanilang pinakamalaking label na awit, ang "Killing Time", para sa ''soundtrack'' nang pelikulang ''[[Men in Black (film)|Men in Black]]''.<ref name="Kaufman"/><ref name="J.R."/> Sa sumunod na taon, inilabas ng grupo ang kanilang unang [[Destiny's Child (album)|sariling pamagat na album]],<ref name="Farley"/> at naging hit agad ang awit na "[[No, No, No (awit ng Destiny's Child)|No, No, No]]". Ang album ang nagpasimula ng posibilidad nila sa industriya ng musika, na humakot ng katamtamang dami ng benta at nagpanalo sa gurpo ng tatlong ''Soul Train Lady of Soul Awards'' para sa "Pinakamahusay na R&B/Soul na Single" para sa "No, No, No", "Pinakamahusay na R&B/Soul na Album ng Taon". at ang "Pinakamahusay na R&B/Soul o Rap na Artista".<ref name="Kaufman"/> Subalit, ang grupo ay umabot sa totoong kasikatan ng ilabas nila ang kanilang multi-platinum na sumunod na album ang ''[[The Writing's on the Wall]]'' noong 1999. Ang rekord ay kinabilangan ng ilan sa mga kilalang mga awit gaya ng "[[Bills, Bills, Bills]]", ang unang #1 single ng grupo, "[[Jumpin' Jumpin']]", at ang "[[Say My Name]]", na naging pinakamatagumpay na awit sa panahong iyon, at isa sa mga nanatiling tatak na awit nila. Ang "Say My Name" ay nanalo ng [[Grammy Award for Best R&B Performance by a Duo or Group with Vocals|Pinakamahusay na Pagtatanghal ng R&B ng Duo o Grupo na may Vocals]] at ng [[Grammy Award for Best R&B Song|Pinakamahusay na Awit R&B]] sa [[43rd Grammy Awards|2001 Grammy Awards]].<ref name="Kaufman"/> Ang ''The Writing's on the Wall'' ay nakabenta ng mahigit sa pitong milyong kopya,<ref name="Farley"/> at naging mahalang pangpasok nilang album sa industriya.<ref name="ASCAP">{{Cite web |title=The Best in Hip hop/Soul |url=http://www.ascap.com/playback/2004/winter/hiphopsoul2.html |work=American Society of Composers, Authors and Publishers |accessdate=2008-04-02 |archive-date=2008-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080412002351/http://www.ascap.com/playback/2004/winter/hiphopsoul2.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Anthony">{{Cite web |last=Anthony |first=James |title='Of course you can lose yourself' |url=http://arts.guardian.co.uk/filmandmusic/story/0,,1852025,00.html |work=The Guardian |date=2006-08-18 |accessdate=2008-04-16}}</ref> [[Talaksan:Beyonce Independent.jpg|thumb|left|Si Knowles habang tinatanghal ang hit ng [[Destiny's Child]] na "[[Independent Women Part I]]",]] Kaakibat ng kanilang tagumpay, ang grupo ay napalibutan ng labis na napublikong iringan na kinapalooban ng pagsasampa ng kaso ni na Luckett at Roberson para sa "hindi pagtupad sa kontrata" (breach of contract). Ang isyu ay lumala ng lumabas sa video ng "Say My Name" sina [[Michelle Williams]] at [[Farrah Franklin]], na nangangahulugan na sina Luckett at Roberson ay napalitan na.<ref name="Kaufman"/> Hindi nagtagal ay umalis na rin si Luckett at Roberson sa grupo. Nawala rin si Franklin sa grupo pagtapos ng limang buwan,<ref name="Farley"/> dahil na rin sa hindi na rin siya kasama sa mga promosyon at konsiyerto. Sinabi niya ang kanyang pag-alis ay dulot na rin ng negatibong pakiramdam niya sa grupo na dulot ng iringan.<ref name="Kaufman"/> Pagkatapos maubo ang huling ''lineup'', ang trio ay nirekord ang "[[Independent Women Part I]]", na lumabas sa soundtrack ng pelikula noong 2000 na ''[[Charlie's Angels (pelikula)|Charlie's Angels]]''. Ito ang kanilang naging ''best-charting'' single, at nag#1 sa [[Billboard Hot 100|official U.S. singles chart]] ng labing isang linggong magkakasunod.<ref name="Kaufman"/><ref name="ASCAP"/> Ang tagumpay na ito ang nagpatibay sa bagong grupo at nagdala sa kanila pataas sa kasikatan.<ref name="People"/> Sa huling bahagi ng taong din iyon, inurong na nila Luckett at Roberson ang kanilang kaso laban sa kanilang dating kagrupo, habang tuloy pa rin ang demanda laban kay Mathew, na natapos sa pagsang-ayon na ihinto na ang iringan sa harap ng publiko.<ref name="Kaufman"/> Ang ikatlong ng Destiny's Child, ang ''[[Survivor (Destiny's Child album)|Survivor]]'', ay ang nagsabi sa mga kaguluhang kanilang dinaanan, na sinimulan ng unang single nilang [[Survivor (awit ng Destiny's Child)|Survivor]], na naging sagot sa kanilang mga karanasan.<ref>{{Cite news |last=Hiatt |first=Brian |title=Destiny's Child Use Turmoil To Fuel New LP |url=http://www.mtv.com/news/articles/1435986/20010108/destinys_child.jhtml |work=MTV News |date=2001-06-08 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2008-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917160840/http://www.mtv.com/news/articles/1435986/20010108/destinys_child.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang tema ng [[Survivor (awit ng Destiny's Child)|Survivor]], sa kabilang banda ay nagdulot kanila Luckett at Roberson upang isampa muli ang kanilang kaso, dahil sa paniwala nilang ang awit ay panama sa kanila.<ref name="Kaufman"/> Subalit naayos din ito noong Hunyo 2002.<ref name="Anthony"/> Samantala, ang album ay inilabas noong Mayo 2001, na nag-#1 sa U.S. [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] na may nabentang 663,000 kopya.<ref name="Martens3">{{Cite news |last=Todd |first=Martens |title=Beyonce, Branch Albums Storm The Chart |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1926761 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2003-07-02 |accessdate=2008-04-01 |archiveurl=https://archive.today/20120526215124/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1926761%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1926761 |archivedate=2012-05-26 |url-status=live }}</ref> Ang parehong album ay naglabas din ng isa pang # 1 hit, "[[Bootylicious]]". === Solo at Pagbuo ng Karera === Habang si Knowles ay kasama ng Destiny's Child, siya ay lumalabas din bilang artistang solo. Noong 2002, si Knowles ay kasama ng rapper na si [[Amil]] sa "[[I Got That]]". Noong unang bahagi ng 2001, habang tinatapas ng Destiny's Child ang ''Survivor'', nakuha ni Knowles ang pangunahing papel sa pelikulang pantelebisyon sa MTV, ang ''[[Carmen: A Hip Hopera]]'', kasama ang mga artistang sina [[Mekhi Phifer]]. Set in [[Philadelphia]], the film is a modern interpretation of the 19th century opera ''Carmen'' by French composer [[Georges Bizet]].<ref>{{Cite news |last=Basham |first=David |title=Beyoncé To Star In 'Carmen' Remake |url=http://www.mtv.com/news/articles/1438067/20010118/destinys_child.jhtml |work=MTV News |date=2001-01-18 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428064707/http://www.mtv.com/news/articles/1438067/20010118/destinys_child.jhtml |url-status=dead }}</ref> Noong 2002, kasama si Knowles sa komedyang pelikulang ''[[Austin Powers in Goldmember]]'', na gumanap bilang [[Foxxy Cleopatra]] katambal si [[Mike Myers]].<ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce Records Song Written By Mike Myers For 'Powers' Flick |url=http://www.mtv.com/news/articles/1451333/20011205/destinys_child.jhtml |work=MTV News |date=2001-12-06 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428075135/http://www.mtv.com/news/articles/1451333/20011205/destinys_child.jhtml |url-status=dead }}</ref> Humakot sa takilya ang pelikula, na kumita ng mahigit sa $73.1 milyon sa unang linggo nito.<ref name="People"/> Nirekord ni Knowles ang kanyang unang solong single, ang "[[Work It Out (awit ni Beyoncé)|Work It Out]]", para sa soundtrack ng pelikula.<ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce, Britney Serve Up First Singles From 'Goldmember' |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1454495/20020522/story.jhtml |work=MTV News |date=2002-05-23 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428074726/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1454495/20020522/story.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sa sumunod na taon, si Knowles ay gumanap din katambal si [[Cuba Gooding, Jr.]] sa pelikulang ''[[The Fighting Temptations]]'', at nirekord ang "[[Fighting Temptation]]", kasama ang babaeng rapper na si [[Missy Elliott]], [[MC Lyte]], at [[Free (rapper)|Free]] para sa soundtrack nito.<ref>{{Cite news |last=Downey |first=Ryan J. |title=Beyonce Teams With Diddy, Destiny On 'Temptations' Soundtrack |url=http://www.mtv.com/news/articles/1476929/20030814/knowles_beyonce.jhtml |work=MTV News |date=2003-08-14 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813034151/http://www.mtv.com/news/articles/1476929/20030814/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Moss |first=Correy |title=Beyoncé: Genuinely In Love - Part 1 |url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/ |work=MTV News |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2014-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810131051/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/ |url-status=dead }}</ref> Sa parehong taon din, ay tinampok siya sa sikat na single ng kanyang ''boyfriend'' na si [[Jay-Z]] sa awit na "[['03 Bonnie & Clyde]]".<ref name="People"/> Nagrekord din siya ng kanyang bersiyon ng awit ni [[50 Cent]] na "[[In Da Club]]" at inilabas noong Marso 2003.<ref>{{Cite news |last=Reid |first=Shaheem |title=Beyonce's First Solo Single Will Be A Club Banger |url=http://www.mtv.com/news/articles/1471054/20030404/knowles_beyonce.jhtml |work=MTV News |date=2003-04-07 |accessdate=2008-03-31 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813112608/http://www.mtv.com/news/articles/1471054/20030404/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Inawit din niya kasama si [[Luther Vandross]] ang duet na "The Closer I Get to You", na orihinal na nirekord ni [[Roberta Flack]] at [[Donny Hathaway]] noong 1977.<ref name="Moss">{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce Pushes Up Release Date Of Solo Debut |url=http://www.mtv.com/news/articles/1472224/20030602/knowles_beyonce.jhtml |work=MTV News |date=2003-06-02 |accessdate=2008-03-31 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813093007/http://www.mtv.com/news/articles/1472224/20030602/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang kanilang bersiyon ay nanalo ng Grammy Award par sa Pinakamahusay na Pagtatanghal ng R&B ng Duo o ng Grupo na may Vocals noong sumunod na taon, at ang awit ni Vandross na "[[Dance with My Father]]", kung saan tampok din sa Knowles, ay nanalo ng Pinakamahusay na Pagtatanghal R&B ng isang Lalaki.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=James |title=Beyonce, OutKast Top Grammys |url=http://www.rollingstone.com/news/story/5937101/beyonce_outkast_top_grammys |work=Rolling Stone |date=2004-02-09 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2008-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080314040827/http://www.rollingstone.com/news/story/5937101/beyonce_outkast_top_grammys |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce, Ruben Studdard To Appear In Luther Vandross Video |url=http://www.mtv.com/news/articles/1474367/20030721/vandross_luther.jhtml |work=MTV News |date=2003-07-21 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813032306/http://www.mtv.com/news/articles/1474367/20030721/vandross_luther.jhtml |url-status=dead }}</ref> === ''Dangerously in Love'' (2003) === {{main|Dangerously in Love}} Pagkatapos ilabas ni Williams at Rowland ang kanilang mga gawang solo, Inilabas ni Knowles ang kanyang unang solo album, ang ''[[Dangerously in Love]]'', noong Hunyo 2003.<ref name="Moss"/> Ito ay tinampukan ng maraming mga pinagsama-samang musika, na kinapapalooban ng mga pinagsamanang awit na [[uptempo]] at [[slow jam]]. Nag#1 ang album sa ''Billboard''&nbsp;200, na nakabenta ng 317,000 kopya sa unang linggo nito.<ref name="Martens3"/> Pinatunayan din itong 4x na platinum noong 5 Agosto 2004&nbsp;ng [[Recording Industry Association of America]],<ref name="RIAA">{{Cite news |title=Gold and Platinum |url=http://riaa.com/goldandplatinumdata.php?resultpage=1&table=SEARCH_RESULTS&action=&title=&artist=Beyonce&format=&debutLP=&category=&sex=&releaseDate=&requestNo=&type=&level=&label=&company=&certificationDate=&awardDescription=&catalogNo=&aSex=&rec_id=&charField=&gold=&platinum=&multiPlat=&level2=&certDate=&album=&id=&after=&before=&startMonth=1&endMonth=1&startYear=1958&endYear=2008&sort=Artist&perPage=25 |work=Recording Industry Association of America |accessdate=2008-04-02}}</ref> at ang album ay nakabenta ng 4.2 milyong kopya sa Estados Unidos.<ref name="Hope">{{Cite news |last=Hope |first=Clover |title=Beyoncé To Celebrate 'B'Day' In September |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1002577296 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-05-30 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703134855/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1002577296 |url-status=dead}}</ref> Inilabas bilang pangunahing single ng album ang awit na "[[Crazy in Love (awit ni Beyoncé Knowles)|Crazy in Love]]", na nagtatampok ng panauhing rapper ni Jay-Z. Naging malaking hit ito noong tag-araw, na nagtagal sa # 1 sa ''Billboard'' Hot&nbsp;100 sa walong linggong magkakasunod <ref name="Bonson">{{Cite web |last=Bonson |first=Fred |title=Chart Beat Chat |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1002035011 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-02-17 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20120527054245/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1002035011%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1002035011 |archivedate=2012-05-27 |url-status=live }}</ref> at nagtop sa karamihan ng mga tsart sa bundo. Naging matagumpay din si Knowles sa [[Gran Britanya]], na sabay sabay na nag-top ang kanyang single at album sa tsart doon.<ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Paul |title=Beyonce Continues U.K. Chart Dominance |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1938016 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2003-07-21 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20120724052156/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1938016%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1938016 |archivedate=2012-07-24 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |last=Sexton |first=Paul |title=Beyonce Rules Again On U.K. Charts |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1933208 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2003-07-14 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20121208175647/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1933208%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1933208 |archivedate=2012-12-08 |url-status=live }}</ref> Ang "Crazy in Love" ay naging ikaapat na pinakamabentang single sa Estados Unidos noong 2003.<ref>{{cite web |title=The Billboard Hot 100: 2003 |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+Hot+100&g=Year-end+Singles&year=2003 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20120730104105/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+Hot+100&g=Year-end+Singles&year=2003%23/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+Hot+100&g=Year-end+Singles&year=2003 |archivedate=2012-07-30 |url-status=live }}</ref> Ang "Crazy in Love" ay nasertipikahang ginto ng Recording Industry Association of America<ref name="RIAA"/> at kinunsidera bilang "proudest moment" ng album.<ref>{{Cite web |last=Moss |first=Correy |title=Beyoncé: Genuinely In Love - Part 2 |url=http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/index2.jhtml |work=MTV News |accessdate=2008-04-02 |archive-date=2015-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150517193403/http://www.mtv.com/bands/b/beyonce/news_feature_062703/index2.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sa pagtatapos ng tag-araw, "[[Baby Boy (awit)|Baby Boy]]", ang ikalawang single mula sa ''Dangerously in Love'' na kung saan kasama ang mang-aawit ng [[dancehall]] na si [[Sean Paul]], ay nagsimulang akyatin ang mga tsart. Ito rin ay isa sa mga naging sikat na awit noong 2003, kung saan ay pinatugtog sa halos lahat ng mga radyo sa Estados Unidos at nagtagal ng siyam na linggo bilang pang-unang awit sa ''Billboard''Hot&nbsp;100—isang linggong mas matagal kaysa sa "Crazy in Love".<ref>{{Cite news |last=Martens |first=Todd |title=Beyonce, Sean Paul Creep Closer To No. 1 |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1977331 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2003-09-11 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20120729134000/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1977331%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1977331 |archivedate=2012-07-29 |url-status=live }}</ref> <ref>{{Cite news |last=Martens |first=Todd |title='Stand Up' Ends 'Baby Boy' Reign |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=2042602 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2003-11-28 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://archive.today/20120526215124/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=2042602%23/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=2042602 |archivedate=2012-05-26 |url-status=live }}</ref> Ang "Baby Boy" nasertipikahang bilang isang platinum na single ng Recording Industry Association of America.<ref name="RIAA"/> Ang "[[Me, Myself and I (awit ni Beyoncé Knowles)|Me, Myself and I]]" ay inilabas bilang kanyang ikatlong single at ang ''Dangerously in Love''' ay ang ikapat at ang kanyang huling single, ang "[[Naughty Girl (awit ni Beyoncé Knowles)|Naughty Girl]]", ay inilabas noong kalagitnaan ng 2004. Ang parehong dalawang huling single niya ay nagawang mapasok ang ''top five'' ng ''Billboard'' Hot&nbsp;100.<ref name="ChartHist">{{Cite web |title=Beyoncé: Artist Chart History |url=http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=317670&model.vnuAlbumId=626318 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081216030940/http://www.billboard.com/bbcom/retrieve_chart_history.do?model.vnuArtistId=317670&model.vnuAlbumId=626318 |archivedate=2008-12-16 |url-status=live }}</ref> Hindi gaya ng "Crazy in Love", ang huling tatlong single ay mas madaling natamasa ang tagumpay, na nagdulot upang ang album ay mabil na umakyat sa mga tsart at upang maabot ang pagiging sertipikadong multi-platinum na album.<ref>{{Cite book |last=Stacy-Deanne | author2=Kelly Kenyatta, Natasha Lowery |title=Alicia Keys, Ashanti, Beyonce, Destiny's Child, Jennifer Lopez & Mya: Divas of the New Millennium |url=http://books.google.com/books?id=1ZGMcUEvkyEC&pg=PA60&dq=Baby+Boy+by+Beyonce&lr=&as_brr=0&sig=H1TzeKTzJqsBqow_O7HLlQZ4VuM#PPA61,M1 |publisher=Amber Books Publishing |year=2005 |pages=60-61 |isbn=0974977969 |accessdate=2008-04-02}}</ref> Nanalo si Knowles ng limang award sa [[Ika-46 na Grammy Awards|2004 Grammy Awards]] para sa kanyang gawang solo. Ito ay kinabibibilangan ng [[Grammy Award para sa Pinakamahusay na Babaeng Manananghal ng R&B Vocal|Pinakamahusay na Babaeng Manananghal ng R&B Vocal]] para sa "[[Dangerously in Love (awit ni Beyoncé Knowles)|Dangerously in Love 2]]", Pinakamahusay na Awit R&B para sa "Crazy in Love", at ang [[Grammy Award sa Pinakamahusay na Album na Contemporary R&B|Pinakamahusay na Album na Contemporary R&B]]. Katulad niyang nanalo nang ganito sina [[Lauryn Hill]] ([[41st Grammy Awards|1999]]), [[Alicia Keys]] ([[44th Grammy Awards|2002]]) [[Norah Jones]] ([[45th Grammy Awards|2003]]) and [[Amy Winehouse]] ([[50th Grammy Awards|2008]]).<ref name="ASCAP"/><ref>{{cite web |title=Yes, America, Amy Winehouse Is a Star |url=http://www.bbcamerica.com/content/23/anglophenia.jsp?bc_id=899 |work=BBC America |date=2008-02-11 |accessdate=2008-02-13}}</ref> Noong 2004, nanalo siya ng [[BRIT Awards|BRIT Award]] bilang International Female Solo Artist.<ref>{{cite web |title=Brit Awards 2004 winners |url=http://www.bbc.co.uk/radio1/news/brits2004/winners.shtml |work=BBC UK |date=2004-02-17 |accessdate=2008-04-02}}</ref> === ''Destiny Fulfilled'' (2004) at ang paghihiwalay ng grupo === [[Talaksan:Say My Name Live.jpg|thumb|200px|left|Ang [[Destiny's Child]] habang itinatanghal ang 2000 hit na "[[Say My Name]]" sa kanialng ''farewell concert tour'', [[Destiny Fulfilled ... And Lovin' It]]]] Noong 2004, plinano ni Knowles ang paglalabas ng pangsunod na album na naglalaman ng ilang mga natirang mga rekording niya mula sa ''Dangerously in Love''. Subalit, ang mga mithiing pangmusika niya ay nagkapuwang dahil na rin sa hindi pagtutugma ng mga iskedyul, kasama na ang rekording nila ng Destiny's Child para sa kanilang huling album.<ref>{{Cite news |last=Patel |first=Joseph |title=Beyonce Puts Off Second Solo LP To Reunite Destiny's Child |url=http://www.mtv.com/news/articles/1484202/20040107/knowles_beyonce.jhtml |work=MTV News |date=2004-01-07 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2008-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080115070521/http://www.mtv.com/news/articles/1484202/20040107/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Sa simula ng taong iyon, itinanghal ni Knowles ang [[The Star-Spangled Banner|pambansang awit ng Estados Unidos]] sa [[Super Bowl XXXVIII]] at [[Reliant Stadium]] sa Houston, isang katuparan ng kanyang pangarap noong bata pa lamang siya.<ref name="People2">{{Cite web |title=Beyoncé Knowles: Biography - Part 2 |url=http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography/0,,20004431_10,00.html |work=People |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2007-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504090034/http://www.people.com/people/beyonce_knowles/biography/0,,20004431_10,00.html |url-status=dead }}</ref> Pagkatapos ng tatlong taong pagtuon ng pansin sa kanyang solong proyekto, sumali muli si Knowles kanila Rowland at Williams para sa ''[[Destiny Fulfilled]]'', na inilabas noong Nobyembre 2004.<ref name="Kaufman"/> Naabot ng album ang ikalawang puwesto sa [[Billboard 200|''Billboard'' 200]], at naglabas ng mga awit na "[[Lose My Breath]]", "[[Soldier (awit ng Destiny's Child)|Soldier]]", "[[Girl (awit ng Destiny's Child )|Girl]]", at "[[Cater 2 U]]" na mga kilalang mga pangunahing rekord.<ref>{{Cite news |last=Whitmire |first=Margo |title=Eminem Thankful To Remain No. 1 |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1000726418 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2004-11-24 |accessdate=2008-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623084126/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1000726418 |archivedate=2011-06-23 |url-status=live }}</ref> Bilang suporta sa album, ang Destiny's Child ay nagtungo sa kanilang 2005 ''[[Destiny Fulfilled ... And Lovin' It]]'' World Tour, na nagsimula noong Abril at nagpatuloy hanggang Setyembre. Sa pagpunta nila sa [[Barcelona]], [[Espanya]], ang grupo ay nagpahayag na sila ay maghihiwalay na pagkatapos ng kanilang huling paglalakbay konsiyerto sa Hilagang Amerika.<ref name="Kaufman"/><ref>{{Cite news |last=Cohen |first=Jonathan |title=Destiny's Child To Split After Fall Tour |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1000955328 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2005-06-12 |accessdate=2008-04-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623084101/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1000955328 |archivedate=2011-06-23 |url-status=live }}</ref> Noong Oktubre 2005, ang grupo ay naglabas ng isang [[compilation album]], na pinamagatang ''[[Number 1's (Destiny's Child album)|#1's]]'' kasama ang lahat ng mga nangunang mga awit ng Destiny's Child at ang kanilang mga sikat na awit. Ang koleksiyon ay kinabibilangan din ng tatlong bagong awit, kasama ang "[[Stand Up for Love]]". Ang Destiny's Child ay pinarangalan ng isang bituin sa [[Hollywood Walk of Fame]] noong Marso 2006.<ref name="People2"/> Sila rin ay kinilala bilang pinakamabentang grupong babae sa buong mundo.<ref>{{cite web |title=Beyonce Knowles |url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100walkup/article/0,28804,1611030_1610841_1609748,00.html |work=[[Time (magazine)|TIME]] |accessdate=2008-04-12 |archive-date=2012-02-22 |archive-url=https://www.webcitation.org/65dYOYWGa?url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100walkup/article/0,28804,1611030_1610841_1609748,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Keller |first=Julie |title=Destiny's World Domination |url=http://music.yahoo.com/read/news/23584356 |work=[[Yahoo! Music]] |date=2005-09-01 |accessdate=2006-12-28}}</ref> Sa pagpapatuloy ng karera niya sa pelikula, nag-co-star si Knowles sa pelikulang ''[[The Pink Panther (pelikula 2006)|The Pink Panther]]'', at pumapel bilang Xania, isang sikat na internasyunal na artista, katambal ni [[Steve Martin]], bilang [[Inspector Clouseau]].<ref name="IGN">{{Cite web |last=Otto |first=Jeff |title=Interview: Beyonce Knowles |url=http://movies.ign.com/articles/686/686598p1.html |work=IGN |date=2006-02-08 |accessdate=2008-04-01}}</ref><ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce To Star Opposite Steve Martin In 'Pink Panther' |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1485971/20040325/story.jhtml |work=MTV News |date=2004-03-25 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428074453/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1485971/20040325/story.jhtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce To Star Opposite Steve Martin In 'Pink Panther' |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1485971/20040325/story.jhtml |work=MTV News |date=2004-03-25 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100428074453/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1485971/20040325/story.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang pelikula ay inilabas noong 10 Pebrero 2006 at nanguna sa takilya, at kumita ng $21.7 milyong benta ng bilyeta sa unang linggo nito.<ref name="People"/> Ang rekord ni Knowles "[[Check on It]]" para sa pelikula, kasama si [[Slim Thug]], ay naabot ang tuktok ng [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]], na naging pinakaunang number-one hit mula sa isang soundtrack.<ref name="IGN"/> Sa huling bahagi ng 2005, napigil muli ang paggawa ni Knowles ng kanyang ikalawang album dahil sa nakuha niya ang isang karakter sa ''[[Dreamgirls (pelikula)|Dreamgirls]]'', isang pelikulang hinango sa [[Dreamgirls]] na isang palabas musikal sa teatro tungkol sa isang grupong mang-aawit noong dekada '60 na nakabatay sa grupong babae ng [[Motown Records|Motown]] na [[The Supremes]]. Sa pelikula, ginampanan niya ang papel na hinango kay [[Diana Ross]] na si Deena Jones.<ref name="IGN"/><ref>{{Cite news |last=Tecson |first=Brandee J. |title=Beyonce Slimming Down And 'Completely Becoming Deena' |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1523138/20060203/story.jhtml |work=MTV News |date=2006-02-03 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2008-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080120141003/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1523138/20060203/story.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang pelikula ay inilabas noong Disyembre 2006, na pinagbibidahan nina [[Jamie Foxx]], [[Eddie Murphy]], at [[Jennifer Hudson]]. Nagrekord si Knowles ng mangilan ngilang mga awit para sa soundtrack ng pelikula, kasama na ang orihinal na awit na "[[Listen (awit)|Listen]]".<ref>{{Cite news |last=Reid |first=Shaheem |title=Beyonce Wants End To Drama Over New Drama 'Dreamgirls'; Sets Tour |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1547863/20061212/story.jhtml |work=MTV News |date=2006-12-13 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100403181043/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1547863/20061212/story.jhtml |url-status=dead }}</ref> Noong 14 Disyembre 2006, si Knowles ay nanomina para sa dalawang [[Golden Globe Award]] para sa pelikula, ang [[Golden Globe Award for Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy|Best Actress - Motion Picture Musical or Comedy]] and [[Golden Globe Award for Best Original Song|Best Original Song]] for "Listen".<ref>{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/article/0,,3-2505178,00.html |title=Nominees for the 2007 Golden Globe Awards in full |work=[[The Times|Times Online]] |date=2006-12-15 |accessdate=2007-01-12 |archive-date=2021-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214102849/https://www.thetimes.co.uk/ |url-status=dead }}</ref> Ang pelikula ay nanalo ng dalawang [[79th Academy Awards|2007 Academy Awards]].<ref>{{cite web |url=http://www.oscars.org/79academyawards/noms.html |title=79th Annual Academy Awards |work=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |accessdate=2007-01-29}}</ref> === ''B'Day'' (2006) === {{main|B'Day}} [[Talaksan:Beyonce sings Listen.jpg|thumb|upright|Si Knowles sa pagtatanghal niya ng "[[Listen (awit)|Listen]]" mula sa pelikulang ''Dreamgirls'', sa tour ng [[The Beyoncé Experience]] noong 2007.]] Inspirado sa kanyang papel sa ''Dreamgirls'', sinimulang gawin ni Knowles ang kanyang ikalawang album na kahit na walang ispesipikong plano, at kasamang muli sa pagbuo ng album ang mga dating mga tumulong sa kanya, kasama si [[Rich Harrison]], [[Rodney Jerkins]] at [[Sean Garrett]], sa [[Sony Music Studios]] sa [[Lungsod ng New York]]. Nakumpleto sa loob ng tatlong linngo, siya ay nag-co-wrote at nag-co-produs sa halos lahat ng mga awit na kasama sa album.<ref>{{Cite news |last=Vineyard |first=Jennifer |title=Beyonce's Triple Threat: New Album, Film, Fashion Line Before Year's End |url=http://www.mtv.com/news/articles/1533201/20060530/knowles_beyonce.jhtml |work=MTV News |date=2006-05-31 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813104001/http://www.mtv.com/news/articles/1533201/20060530/knowles_beyonce.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang ''[[B'Day]]'' ay inilabas sa buong mundo noong 4 Setyembre 2006 at 5 Setyembre 2006 sa Estados unidos para tumapat sa pagdiriwang ng ikadalawangput limang kaarawan niya. Nagsimula ang album sa pinakaunang pwesto sa ''Billboard''&nbsp;200, at nakabenta ng mahigit sa 541,000 kopya sa unang linggo nito, ang kanyang pinakamataas na marka ng benta sa unang linggo nito bilang isang solong mang-aawit.<ref>{{Cite news |last=Hasty |first=Katie |title=Beyonce's 'B-Day' Makes Big Bow At No. 1 |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003121337 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-09-13 |accessdate=2008-01-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929141817/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003121337 |archivedate=2007-09-29 |url-status=live }}</ref> Ang album din ang ikatlong pinakamataas ang kabuuang benta noong 2006,<ref>{{Cite news |last=Boucher |first=Geoff |title=A `B'Day' present to and from Beyonce |url=http://articles.latimes.com/2006/09/14/calendar/wk-album14 |work=Lost Angeles Times |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-09-14 |accessdate=2008-04-12}}</ref> at napatunayang tatlong ulit na platinum sa Estados Unidos ng [[Recording Industry Association of America]].<ref name="RIAA"/> Inilabas ng album ang single na "[[Déjà Vu (awit ni Beyoncé)|Déjà Vu]]"na nag-number one sa Gran Britanya, ang pangunahing single sa album, na kinabibilangan ni Jay-Z, ang "[[Ring the Alarm]]", ang ikalawang single, ay naging pinakamataas agad ang nakuha sa tsart pagkalabas, na nag-umpisa agad sa ikalabindalawang posisyon sa ''Billboard'' Hot&nbsp;100.<ref>{{Cite news |last=Hope |first=Clover |title=Timberlake's 'Sexy' Fends Off Fergie For No. 1 |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003122241 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-09-14 |accessdate=2008-02-03 |archive-date=2008-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510052108/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003122241 |url-status=dead}}</ref> Sa labas ng [[Hilagang Amerika]], ang "[[Irreplaceable]]" ay inilabas noong Oktubre 2006 bilang ikalawang single mula sa album. Gaya ng "Baby Boy", ang single ay nakatanggap ng maraming pagsasasahimpapawid. na nakatulong upang ito ay umarangkada sa pang unang pwesto.<ref>{{Cite news |last=Hasty |first=Katie |title=Beyonce's 'Irreplaceable' Secures Second Week At No. 1 |url=http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003521812 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2006-12-14 |accessdate=2008-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120203111333/http://www.billboard.com/bbcom/search/google/article_display.jsp?vnu_content_id=1003521812 |archivedate=2012-02-03 |url-status=live }}</ref> Nanguna ang "Irreplaceble" sa ''Billboard'' Hot&nbsp;100 sa loob ng sampung magkakasunod na linggo, na naging dahilan upang maging ika-apat na nangunang single ni Knowles.<ref>{{Cite news |last=Hasty |first=Katie |title=Beyonce Makes It Ten Weeks At No. 1 With 'Irreplaceable' |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003543450 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2007-02-08 |accessdate=2008-04-02 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605101410/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003543450 |url-status=dead}}</ref> Sinira nito ang rekord na nagawa ng "Baby Boy", subalit hindi ito pinalad na tapatan ang nakamit ng awit ng Destiny's Child na "Independent Women Part I".<ref>{{Cite news |last=Cohen |first=Jonathan |title=Nelly Furtado scores 2nd No. 1 on singles chart |url=http://www.reuters.com/article/sphereNews/idUSN1526033320070215?sp=true&view=sphere |work=Billboard |publisher=Reuters |date=2007-02-15 |accessdate=2008-04-01}}</ref> Inilabas muli ni Knowles ang ''B'Day'' noong 3 Abril 2007 bilang isang edisyong deluxe, pitong buwan pagkatapos ilabas ang orihinal na bersiyon.<ref>{{Cite news |author=MTV News staff |title=For The Record: Quick News On Mariah, Notorious B.I.G., Paul Wall, Beyonce, Shakira, Fall Out Boy & More |url=http://www.mtv.com/news/articles/1552323/20070213/carey_mariah.jhtml |work=MTV News |date=2007-02-13 |accessdate=2008-04-01 |archive-date=2007-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224091959/http://www.mtv.com/news/articles/1552323/20070213/carey_mariah.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang bagong bersiyon ay kinapapalooban ng mga bagong awit, kasama na ang "[[Beautiful Liar]]", isang duet kasama ang Latinang si [[Shakira]]. Ang awit ay gumawa ng kasaysayan sa Billboard, nang ito ay tumalon mula sa ikasiyamnaput apat na puwesto papuntang sa ikatlong puwesto sa Hot&nbsp;100 noong Abril 2007;<ref>{{Cite news |last=Cohen |first=Jonathan |title=Akon Scores Second No. 1 Hit From 'Konvicted' |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003564845 |work=Billboard |publisher=Nielsen Business Media, Inc |date=2007-03-29 |accessdate=2008-04-03 |archive-date=2012-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120930183856/http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003564845 |url-status=dead}}</ref> at ang "[[Amor Gitano]]", isang duet sa [[Mehiko|Mehikanong]] mang-aawit na si [[Alejandro Fernández]], na ginamit bilang theme song para sa telenobelang [[Colombia|Kolombianang]], ang ''[[Zorro: La Espada y la Rosa]]''. Kasama rin sa bagong bersiyon ng ''B'Day'' ay ang mga bersiyong Espanyol ng mga awit na "Beautiful Liar", "Irreplaceable", at "[[Listen (awit ni Beyonce)|Listen]]".<ref name="MTVNewsStaff">{{Cite news |author=MTV News staff |title=For The Record: Quick News On Mariah, Notorious B.I.G., Paul Wall, Beyonce, Shakira, Fall Out Boy & More |url=http://www.mtv.com/news/articles/1552323/20070213/carey_mariah.jhtml |work=MTV News |date=2007-02-13 |accessdate=2008-04-03 |archive-date=2007-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071224091959/http://www.mtv.com/news/articles/1552323/20070213/carey_mariah.jhtml |url-status=dead }}</ref> === 2008–10: ''Pag-aasawa, I Am... Sasha Fierce at pagpapahinga'' === [[Talaksan:BeyoncéKnowlesAAFeb09.jpg|thumb|upright|Si Knowles sa [[81st Academy Awards]] noong Pebrero 2009.]] Noong 4 Abril 2008, pinakasalan ni Knowles si Jay-z sa [[Lungsod ng Bagong York]].<ref>{{cite web|last=Helling|first=Steve|title=Beyoncé and Jay-Z File Signed Marriage License|url=http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html|work=People|date=22 Abril 2008|archiveurl=https://www.webcitation.org/654qQ3ltc?url=http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html|archivedate=2012-01-30|access-date=2010-04-25|url-status=live}}</ref> Inihayag niya sa publiko ang kanilang pagpapakasal sa pamamagitan ng isang pagbubukas na video sa pagtitipon sa pakikinig sa kanyang ikatlong studio album, ang ''[[I Am... Sasha Fierce]]'', sa Sony Club sa Manhattan noong 22 Oktubre 2008.<ref>{{cite web|last=Clinton|first=Ivory|url=http://www.people.com/people/article/0,,20235328,00.html|title=Beyoncé Dishes on Her Sassy Alter-Ego|work=People|date=23 Abril 2008|accessdate=22 Oktubre 2012|archive-date=16 Septiyembre 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180916000445/https://people.com/people/article/0,,20235328,00.html|url-status=dead}}</ref> Inilabas ang ''I Am... Sasha Fierce'' noong 18 Nobyembre 2008 sa Estados Unidos.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/i-amsasha-fierce-mw0000801448|title=I Am... Sasha Fierce|publisher=Allmusic|accessdate=22 Oktubre 2012}}</ref> Sinabi ni Knowles na ang ''Sasha Fierce'' ay ang pangalan ng persona na kanyang inaangkin kapag siya ay nagtatanghal sa entablado.<ref name="PCOLSashafierce">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2008/11/08/sm_beyonce.xml |work=The Telegraph |title=Beyoncé: dream girl |date=11 Agosto 2008 |location=London |first=Tom |last=Horan |accessdate=31 Marso 2010 |archive-date=2020-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200531052644/https://www.telegraph.co.uk/culture/?xml=%2Farts%2F2008%2F11%2F08%2Fsm_beyonce.xml |url-status=dead }}</ref> Ang album ay pinangunahan ng paglabas ng dalawang single nito, ang "[[If I Were a Boy]]" at "[[Single Ladies (Put a Ring on It)]]".<ref>{{cite web|url=http://biz.yahoo.com/prnews/080909/nytu078.html?.v=101 |title=New Beyoncé Album Set for Release on Tuesday, Nobyembre 18 |accessdate=9 Setyembre 2008}}</ref><ref>{{cite web|first=Jonathan |last=Cohen |url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003847270 |title=New Beyoncé Album Arriving In November |work=Billboard |accessdate=9 Setyembre 2008}}</ref> Habang ang "If I Were a Boy" ay nanguna sa ilang mga tsart sa buong mundo, karamihan ay sa mga bansang Europeo, ang "Single Ladies (Put a Ring on It)" naman ay nanguna sa tsart ng [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] ng apat na magkakasunod na linggo, na dahilan upang ito ang maging ika-limang nangunang single niya sa Estados Unidos. Lumabas si Knowles sa pelikulang musikal na ''[[Cadillac Records]]'',<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=YpwDbsNuMtc |title=Rodney Jerkins at Clive Davis' Pre-Grammy Party |work=Rap-Up TV |date=10 Pebrero 2008 |accessdate=15 Pebrero 2008}}</ref> kung saan naging tauhan si Knowles at ginampanan ang papel ng sikat na mang-aawit ng blues na si [[Etta James]]. Ang kanyang pagganap sa pelikula ay pinuri ng mga kritiko<ref>{{cite news |url=http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,25320588-5009160,00.html |title=Is Beyoncé beyond her best? |last=Masterson |first=Lawrie |date=12 Abril 2009 |work=Daily Telegraph |accessdate=13 Abril 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415161851/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,25320588-5009160,00.html |archivedate=2009-04-15 |url-status=live }}</ref> at ang awit na "Once in a Lifetime", isang kolaborasyon kasama si [[Scott McFarnon]], ay nanomina para sa Grammy at Golden Globe. Lumabas din si Knowles kasama sina [[Ali Larter]] at [[Idris Elba]], sa isang pelikulang ''thriller'' na pinamagatang ''[[Obsessed (2009 pelikula)|Obsessed]]''. Ang pelikula napatunayang tagumpay sa takilya at inilabas sa Estados Unidos noong 24 Abril 2009, ang pelikula ay kumita ng $11.1 milyon sa unang araw ng labas nito<ref name="BOM">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/news/?id=2580&p=.htm |title=Box Office Mojo}}</ref> at natapos ang unang linggo nito na nasa unang posisyon, na may kabuuang kita na $28.6 milyon.<ref name="BOM" /> Ang "[[Halo (awit ni Beyoncé Knowles)|Halo]]", ang ika-apat na single mula sa ''I Am... Sasha Fierce'', na naabot ang pinakamataas na posisyon nito sa ikalimang posisyon, na naging ika-12 awit ni Knowles sa ''Top 10 single on the Hot 100'' bilang solo mang-aawit. Dahil dito, si Knowles ang naging babaeng mang-aawit ng dekada na may pinakamaraming ''Top 10 single on the Hot 100''.{{fact}} Inihayag ni Knowles na siya ay magpapahinga muna sa kanyang karera sa musika sa katapusan ng Enero 2010-na ipinayo ng kanyang ina—<ref name="hiatus">{{cite web|last=Sperling|first=Daniel|title=Beyoncé: 'Career break saved my sanity'|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a332509/beyonce-career-break-saved-my-sanity.html|publisher=[[DigitalSpy]]|accessdate=23 Pebrero 2013|archive-date=12 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140912073119/http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a332509/beyonce-career-break-saved-my-sanity.html%23~oPDoZOqDHnnVpp|url-status=dead}}</ref> (''"to live life, to be inspired by things again"'').<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/life/music/news/2010-01-11-beyonce_N.htm| title=Beyoncé is poised to take a well-deserved break in 2010|first=Elysa|last=Gardner| accessdate=1 Agosto 2011|date=28 Enero 2010|work=[[USA Today]]}}</ref> Noong kasagsagan ng kanyang pagpapahinga, nagtapos na rin ang pagiging magkasosyo nila ng kanyang ama.<ref>{{cite news|last=Kennedy|first=Gerrick D.| url=http://latimesblogs.latimes.com/music_blog/2011/03/beyonce-severes-ties-management-ties-with-father.html|title=Beyoncé severs management ties with father|work=Los Angeles Times|date=28 Marso 2011|accessdate=1 Agosto 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1666719/beyonce-year-of-4.jhtml|title=Beyoncé Shrugs Off 'Fear' In 'Year Of 4'|first=Jocelyn|last=Vena|publisher=MTV News|date=28 Hunyo 2011|accessdate=1 Agosto 2011|archive-date=12 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140912073419/http://www.mtv.com/news/1666719/beyonce-year-of-4/|url-status=dead}}</ref> Dinalaw ni Knowles ang [[Mahabang Muog ng Tsina]], [[Piramide ng Ehipto]], kasama rin ang ilang mga museo at mga mga baley (''ballets'')<ref name="hiatus" /> Sumali rin siya sa ''[[Hope for Haiti Now: A Global Benefit for Earthquake Relief]]''<ref>{{cite web |url=http://www.rap-up.com/2010/01/20/beyonce-added-to-haiti-telethon/ |title=Beyoncé Added to Haiti Telethon |work=Rap-Up |date=20 Enero 2010 |accessdate=7 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818060904/https://www.rap-up.com/2010/01/20/beyonce-added-to-haiti-telethon/ |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=dead}}</ref> at pinangalanang opisyal na mukha ng limitadong edisyon ng mga T-shirt na "Fashion For Haiti".<ref>{{cite web |last=Daly |first=Bridget |url=http://www.hollyscoop.com/style/beyonce/beyonce-named-face-of-fashion-for-haiti-t-shirt_1680.aspx |title=Beyoncé Named Face of Fashion for Haiti T-Shirt |work=Holly Scoop |date=10 Pebrero 2010 |archiveurl=https://www.webcitation.org/65ABynJ9x?url=http://www.modamob.com/beyonce/beyonce-named-face-of-fashion-for-haiti-t-shirt.html |archivedate=2012-02-03 |access-date=2013-03-14 |url-status=live }}</ref> Noong 5 Marso 2010, binuksan ni Knowles at ng kanyang ina na si Tina, ang Beyoncé Cosmetology Center sa Brooklyn Phoenix House. Ang programa ay nag-aalok ng pitong buwan kursong pagsasanay sa [[kosmetolohiya]] para sa mga lalaki at babae. Pinagkalooban ng L'Oréal ang sentro ng lahat ng mga produkto nito, at si Knowles, kasama ang kanyang mother, ay nangakong magkakaloob ng $1000,000 taon taon.<ref>{{cite news| url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1255912/Beyonce-looks-glam-opens-beauty-therapy-centre-recovering-drug-addicts-Brooklyn.html |title=Beautiful and kind too: Beyoncé opens beauty therapy centre for recovering drug addicts |last=Longbottom |first=Wil |date=5 Marso 2010 |work=Daily Mail|location=London |accessdate=6 Marso 2010 }}</ref> ===2011–12: ''4'' at pagiging ina=== [[File:Beyonce (New York 2011).jpg|upright|thumb|Ang pagtatanghal ni Knowles sa [[revue]] ng performing [[4 Intimate Nights with Beyoncé]] [[revue]], noong Agosto 2011]] Noong 2011, ilang mga dokumentong nakuha mula sa [[WikiLeaks]] ang nagsiwalat na isa si Knowles sa ilang mga nagtanghal sa mag-anak ng pinunong si [[Muammar Gaddafi]] at nakatanggap ng napakalaking halaga upang magtanghal. Ininulat ng ''[[Rolling Stone]]'' na hinihikayat sila ng industriya ng musika na isauli ang salapi na kanilang kinita mula sa konsiyerto.<ref>{{cite web|last=Knopper|first=Steve|url=http://www.rollingstone.com/music/news/industry-lashes-out-at-mariah-beyonce-and-others-who-played-for-qaddafis-family-20110225|title=Industry Lashes out at Mariah Carey, Beyoncé and Others Who Played For Qaddafis Family|work=[[Rolling Stone]]|date=25 Pebrero 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/5wwRIStQE?url=http://www.rollingstone.com/music/news/industry-lashes-out-at-mariah-beyonce-and-others-who-played-for-qaddafis-family-20110225|archivedate=2011-03-04|access-date=2013-03-18|url-status=live}}</ref> Isang tagapagsalita ni Knowles ang nagsabi sa ''[[The Huffington Post]]'' na ipinagkaloob na ni Knowles ang salapi sa [[Clinton Bush Haiti Fund]].<ref>{{cite web|last=Kaufman|first=Gil|url=http://www.mtv.com/news/articles/1659097/beyonce-gadhafi-donation.jhtml|title=Beyoncé Donated Gadhafi Money To Haiti Relief Last Year|publisher=MTV News|date=3 Marso 2011|accessdate=14 Hunyo 2011|archive-date=12 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140912184034/http://www.mtv.com/news/1659097/beyonce-gadhafi-donation/|url-status=dead}}</ref> Sa huling bahagi ng taon, siya ay naging kauna-unahang solong babae na pumasok sa pambungad ng ''Pyramid stage'' sa [[Glastonbury Festival 2011|2011 Glastonbury Festival]] sa loob ng dalawampung taon<ref>{{cite press release|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/beyonce-to-headline-glastonbury-festival-115756999.html |title=Beyoncé to Headline Glastonbury Festival|agency=[[PR Newswire]]|date=10 Pebrero 2011|accessdate=12 Pebrero 2011}}</ref> at kinilalang "Pinakamataas na Bayad sa isang Tagapagtanghal bawat Minuto sa Daigdig", na kumita ng £ 1.25 milyon sa limang kantang pagtatanghal sa pribadong pagdiriwang ng Saucytime.com ng Bagong Taon noong 2010 sa pulo ng [[Saint Barthélemy|St. Barts]] ng Saucytime.com.<ref>{{cite web|url=http://entertainment.stv.tv/showbiz/278580-beyonce-knowles-highest-paid-performer-per-minute/|title=Beyoncé Knowles highest paid performer per minute|publisher=[[STV (TV network)|STV]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/64RGTlg8Y?url=http://entertainment.stv.tv/showbiz/278580-beyonce-knowles-highest-paid-performer-per-minute/|archivedate=2012-01-04|access-date=2013-03-18|url-status=live}}</ref> Noong Abril 2011, nakisanib pwersa si Knowles sa Unang Ginang ng E.U [[Michelle Obama]] at sa Pambansang Kapisanan ng Pundasyon ng Edukasyon ng mga Brodkaster (''National Association of Broadcasters Education Foundation''), upang makatulong sa pagpapalakas ng kampanya ng Unang Ginang laban sa ''[[child obesity]]''<ref>{{cite web |url=http://abcnews.go.com/Health/beyonce-drops-music-video-fight-childhood-obesity/story?id=13482133 |title=Beyoncé Joins Michelle Obama's Initiative To Fight Childhood Obesity |publisher=[[American Broadcasting Company]] |date=29 Abril 2011 |first=Mikaela |last=Conley |archiveurl=https://www.webcitation.org/5zNnAjyWm?url=http://abcnews.go.com/Health/beyonce-drops-music-video-fight-childhood-obesity/story?id=13482133 |archivedate=2011-06-12 |access-date=2013-03-18 |url-status=live }}</ref> sa tulong ng single na "[[Get Me Bodied]]".<ref>{{cite web |url=http://www.rap-up.com/2011/04/08/video-beyonce-wants-you-to-move-your-body/ |title=Beyoncé Wants You to "Move Your Body" |publisher=Rap-Up |date=8 Abril 2011 |accessdate=9 Abril 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818061007/https://www.rap-up.com/2011/04/08/video-beyonce-wants-you-to-move-your-body/ |archive-date=18 Agosto 2020 |url-status=dead}}</ref> Inilabas noong 28 Hunyo 2011 ang ika-apat na studio album ''[[4 (Beyoncé Knowles album)|4]]'' ni Knowles sa Estados Unidos.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/4-mw0002136254|title=4 — Beyoncé| publisher=allmusic.com|accessdate=22 Oktubre 2012}}</ref> Nakabenta ang ''4'' ng 310,000 sipi sa unang linggo nang paglabas nito, na nagbigay kay Knowles ng ika-apat na magkasunod na ''number one'' na album sa Estados Unidos. Ito ang naging dahilan upang siya ang maging ikatlong babaeng artista na maging numero uno ang apat na studio album sa kasaysayan ng Billboard chart.<ref>{{cite web|last=Caulfield|first=Keith| url=http://www.billboard.com/news/beyonce-notches-4th-billboard-200-no-1-with-1005264652.story#/news/beyonce-notches-4th-billboard-200-no-1-with-1005264652.story|title=Beyoncé Notches 4th Billboard 200 No. 1 with '4'|work=Billboard|date=6 Hulyo 2011|accessdate=7 Hulyo 2011}}</ref> Sinundan ito ng paglabas ng dalawang single na "[[Run the World (Girls)]]" at "[[Best Thing I Never Had]]", na naparehong nakakuha ng katamtamang tagumpay.<ref>{{cite web|url=http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=Beyonc%E9&titel=Run+The+World+%28Girls%29&cat=s|title=Beyoncé — Run the World (Girls)|publisher=australian-charts.com|accessdate=22 Oktubre 2012}}</ref> Ang ika-apat na single ng alubm na "[[Love on Top]]" ay naging matagumpay sa Estados Unidos.<ref>"Love on Top" spent seven consecutive weeks at number one on the [[Hot R&B/Hip-Hop Songs]] chart: *{{cite web |last=Grein |first=Paul |date=7 Marso 2012 |title=Week Ending 4 Marso 2012. Songs: The Song That TV Made Famous |url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-march-4-2012-songs-song-tv-010205864.html |publisher=Yahoo! Music |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |last=Santiago |first=Karinah |date=9 Marso 2012 |title=Chart Juice: Mary J. Blige Notches Record-Extending Top 10 Single |url=http://www.billboard.com/#/column/the-juice/chart-juice-mary-j-blige-notches-record-1006417552.story |work=Billboard |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |last=Santiago |first=Karinah |date=16 Marso 2012 |title=Chart Juice: Rihanna, Usher Roar Into Top 10 |url=http://www.billboard.com/#/column/the-juice/chart-juice-rihanna-usher-roar-into-top-1006489752.story |work=Billboard |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |last=Grein |first=Paul |date=21 Marso 2012 |title=Week Ending 18 Marso 2012. Songs: Your '80s Party Mix-Tape |url=http://music.yahoo.com/blogs/chart-watch/week-ending-march-18-2012-songs-80s-party-004336988.html |publisher=Yahoo! Music |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |last=Santiago |first=Karinah |date=30 Marso 2012 |title=Chart Juice: LoveRance Rises 'Up!' to Top 10 |url=http://www.billboard.com/column/the-juice/chart-juice-loverance-rises-up-to-top-10-1006628952.story#/column/the-juice/chart-juice-loverance-rises-up-to-top-10-1006628952.story |work=Billboard |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |last=Santiago |first=Karinah |date=6 Abril 2012 |title=Chart Juice: Melanie Fiona Notches First No. 1 on R&B/Hip-Hop Albums |url=http://www.billboard.com/column/the-juice/chart-juice-melanie-fiona-notches-first-1006690352.story#/column/the-juice/chart-juice-melanie-fiona-notches-first-1006690352.story |work=Billboard |accessdate=20 Hunyo 2012}} *{{cite web |title=R&B/Hip-Hop Songs: Week of 21 Abril 2012 |url=http://www.billboard.com/#/charts/r-b-hip-hop-songs?chartDate=2012-04-21 |work=Billboard |accessdate=21 Abril 2012}}</ref> {{anchor|Blue Ivy Carter}} Inihayag ni Knowles sa [[2011 MTV Video Music Awards]] na sila ay magkakaanak na ni Jay-Z pagkatapos niyang itanghal ang "Love On Top".<ref>{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2011/08/28/beyonce-pregnant_n_939890.html |title=Beyoncé Pregnant, Flaunts Baby Bump On VMA Red Carpet |publisher=Huffington Post |date=28 Agosto 2011 |accessdate=28 Agosto 2011 |first=Ellie |last=Krupnick}}</ref><ref>{{cite web| url=http://www.people.com/people/package/article/0,,20302940_20523751,00.html|title=Beyoncé & Jay-Z Expecting a Baby|work=People|date=28 Agosto 2011 |accessdate=28 Agosto 2011}}</ref> Umani ng rekord ang pagpapahayag niya na siya ay buntis sa [[Guiness World Record]] ng pinakamaraming bilang ng ''tweet'' bawat segundo sa [[twitter]] para sa isang palabas,<ref>{{cite web|title=Beyonce pregnancy announcement at MTV VMA's sparks Twitter world record|url=http://www.guinnessworldrecords.com/news/beyonce-pregnancy-announcement-at-mtv-vmas-sparks-twitter-world-record/|publisher=[[Guinness World Records]]|accessdate=23 Marso 2013}}</ref> na nakatanggap ng 8,868 mga tweets bawat segundo<ref>{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2011/08/29/beyonce-pregnancy-twiter-record-mtv-vmas_n_941064.html?ncid=edlinkusaolp00000003|title=Beyoncé Pregnancy: New Twitter Record Set At MTV VMAs| publisher=Huffington Post|date=29 Agosto 2011 |accessdate=30 Agosto 2011|first=Catharine |last=Smith}}</ref> at ang "Beyonce pregnant" ang naging pinakahinanap sa [[Google]] mula 29 Agosto 2011 hanggang 4 Setyembre 2011.<ref>{{cite web|url=http://ph.news.yahoo.com/news-beyonc-pregnancy-grips-google-users-us-open-125354734.html|title=News of Beyoncé's pregnancy grips Google users, US Open, ESPN popular|date=5 Setyembre 2011|publisher=[[Yahoo! News]] (Philippines)|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Bb89IuCs?url=http://ph.news.yahoo.com/news-beyonc-pregnancy-grips-google-users-us-open-125354734.html|archivedate=2012-10-22|access-date=2013-03-30|url-status=live}}</ref> Iniulat ng MTV na ang pagtatanghal ni Knowles ng "Love on Top" at ang pagpapahayag na siya ay nagdadalang tao sa patimpalak ang tumulong sa 2011 MTV Video Music Award na maging pinakapinanood na palabas sa kasaysayan ng MTV, na pinanood ng 12.4 milyong katao.<ref>{{cite web|url=http://newsroom.mtv.com/2011/08/30/beyonce-pregnant-vmas-love-on-top-album-sales-surge/?xrs=share_twitter|title=Beyoncé's Album Sees Sales Surge After VMA Performance Of 'Love On Top'|date=30 Agosto 2011|first=John|last=Mitchell|publisher=MTV Newsroom|accessdate=31 Agosto 2011|archive-date=27 Septiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927020025/http://newsroom.mtv.com/2011/08/30/beyonce-pregnant-vmas-love-on-top-album-sales-surge/?xrs=share_twitter|url-status=dead}}</ref> Nagbunga rin ng pagtaas sa benta ng mga album ni Knowles ang pagpapahaya na siya ay buntis, lalo na ang album na ''4''.<ref>{{cite web|last=Perpetua|first=Matthew|title=Beyoncé's Pregnancy Boosts Her Record Sales|url=http://www.rollingstone.com/music/news/beyonces-pregnancy-boosts-record-sales-20110831|accessdate=1 Setyembre 2009|work=Rolling Stone|date=31 Agosto 2011|archive-date=5 Nobiyembre 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105013541/http://www.rollingstone.com/music/news/beyonces-pregnancy-boosts-record-sales-20110831|url-status=dead}}</ref> Ipinanganak ni Knowles ang kanyang anak na babae na si Blue Ivy Carter noong 7 Enero 2012 sa [[Lenox Hill Hospital]] sa Bagong York na nakailalim sa mahigpit na seguridad.<ref>{{cite news| url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/beyonce-birth-girl-lenox-hill-hospital-new-york-saturday-night-article-1.1002331|title=Beyonce gives birth to girl Blue Ivy Carter with Jay-Z by her side at New York's Lenox Hill Hospital|date=7 Enero 2013|work=Daily News|location=New York}}</ref> Dalawang araw makalipas, inilabas ni Jay-Z sa kanyang websayt na Lifeandtimes.com ang "[[Glory (awit ni Jay-Z)|Glory]]", isang awit na inihandog niya sa kanyang anak. Nilalaman ng awitin ang mga paghihirap na pinagdaanan nila Knowles, kasama ang pagkakalaglag nang unang pinagdadalang tao ni Knowles bago kay Blue Ivy.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/2012/01/09/us-beyonce-baby-idUSTRE80821A20120109|title=Jay-Z reveals Beyoncé's miscarriage in ode to daughter|agency=[[Reuters]]|date=9 Enero 2012|accessdate=10 Enero 2012|archive-date=2012-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120110053645/http://www.reuters.com/article/2012/01/09/us-beyonce-baby-idUSTRE80821A20120109|url-status=dead}}</ref> Ang mga iyak ni Blue Ivy ay isinama sa huling bahagi ng awit, at opisyal siyang itinala bilang B.I.C.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/blue-ivy-carter-jay-z-and-beyonce-s-daughter-1005846912.story|title=Blue Ivy Carter, Jay-Z and Beyoncé's Daughter, Becomes Youngest Person Ever to Appear on a Billboard Chart|work=Billboard|date=11 Enero 2012|accessdate=11 Enero 2012|archive-date=2014-09-13|archive-url=https://archive.today/20140913153704/http://www.billboard.com/biz/articles/news/1099533/blue-ivy-carter-jay-z-and-beyonces-daughter-becomes-youngest-person-ever|url-status=dead}}</ref> ===2013: ''Beyoncé'' === [[File:Beyonce Grown Woman 2013 Live (12).jpg|thumbnail|left|Si Knowles habang itinatanghal ang "Grown Woman"]] Noong Enero 2013, inilabas ng Destiny's Child ang ''[[Love Songs (album ng Destiny's Child)|Love Songs]]'', isang ''compilation album'' ng mga awiting temang romantiko mula sa kanilang mga naunang mga album at kabilang ang kanilang bagong awit, ang "Nuclear".<ref>{{cite news|last=Garibaldi|first=Christina|url=http://www.mtv.com/news/articles/1700073/destinys-child-nuclear-single.jhtml|title=Destiny's Child Drop New Single 'Nuclear'|newspaper=MTV News|date=11 Enero 2013|accessdate=13 Enero 2013|archive-date=14 Enero 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130114031230/http://www.mtv.com/news/articles/1700073/destinys-child-nuclear-single.jhtml|url-status=dead}}</ref> Inawit ni Knowles ang pambansang awit ng Estados Unidos noong ikalawang inagurasyon ni Pangulong [[Barack Obama]] sa Washington D.C.<ref name="secondinauguration">{{cite news|last=Richards| first=Chris|url=http://www.washingtonpost.com/national/inauguration/beyonce-to-sing-the-star-spangled-banner-at-inauguration/2013/01/09/f343e4e4-5a75-11e2-88d0-c4cf65c3ad15_story.html |title=Beyoncé to sing 'The Star-Spangled Banner' at inauguration|work=The Washington Post|date=10 Enero 2013|accessdate=11 Enero 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.cbc.ca/news/arts/story/2013/01/31/beyonce-super-bowl-halftime.html|title=Beyoncé answers lip-sync critics at Super Bowl presser|agency=Associated Press|date=31 Enero 2013|accessdate=1 Pebrero 2013}}</ref> Noong sumunod na buwan, nagtanghal si Knowles sa [[Super Bowl XLVII halftime show]], na ginanap sa [[Mercedes-Benz Superdome]] sa [[New Orleans]],<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2012/10/16/report-beyonce-to-perform-at-super-bowl-halftime-show/|title=Beyoncé to Perform at Super Bowl Halftime Show|publisher=Rap-Up|date=16 Oktubre 2012|accessdate=17 Oktubre 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818061122/https://www.rap-up.com/2012/10/16/report-beyonce-to-perform-at-super-bowl-halftime-show/|archive-date=18 Agosto 2020|url-status=dead}}</ref> na nagkamit ng [[Emmy Award]] para sa ''Best Outstanding Light Design''.<ref>{{cite web|title=Beyoncé wins Emmy Award for Super Bowl half-time show|url=http://www.nme.com/news/beyonce/72712|publisher=''NME''|accessdate=22 Nobyembre 2013|date=17 Setyembre 2013}}</ref> Ang pagtatanghal niya ang naging ikalawang pinakamaraming nagtweet tungkol sa isang pangyayari sa kasaysayan na may 268,000 tweet bawat minuto.<ref>{{cite web|url=https://www.mtv.com/news/articles/1713119/vma-ratings-record.jhtml|title=2013 VMAs Shatter Twitter Records|date=26 Agosto 2013|accessdate=29 Oktubre 2013|archive-date=13 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140913104053/http://www.mtv.com/news/1713119/vma-ratings-record/|url-status=dead}}</ref> Noong ika-55 na [[Grammy Awards]], napanalunan ni Knowles ang ''Best Traditional R&B Performance'' para sa awiting "Love on Top".<ref>{{cite web|url=http://www.rap-up.com/2013/02/10/55th-annual-grammy-awards-list-of-winners/|title=List of winners at the 55th Grammy Awards|publisher=Rap-Up|date=10 Pebrero 2013|accessdate=11 Pebrero 2013|archive-date=13 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140913104223/http://www.rap-up.com/2013/02/10/55th-annual-grammy-awards-list-of-winners/|url-status=dead}}</ref> Noong Abril, nagtungo sina Knowles at Jay-Z sa [[Cuba]] para sa pagdiriwang ng kanilang ikalimang taong anibersaryo ng kasal, ang kanilang pagbisita sa bansa ay nagdulot pagsisiyasat sa tatlong kasapi ng Kongreso ng Estados Unidos na kaanib ng Partido Republikano dahil sa maaaring magdulot ng paglabag sa embargo ng Estados Unidos sa Cuba.<ref name="cuba">{{cite news|title=Beyonce and Jay-Z in Cuba more controversial than past star visits; Rubio raises concerns|url=http://www.washingtonpost.com/blogs/reliable-source/wp/2013/04/08/beyonce-and-jay-z-in-cuba-somehow-a-much-bigger-flap-than-when-other-stars-visited/|newspaper=[[The Washington Post]]|accessdate=12 Abril 2013}}</ref><ref>{{cite news|last=Michaels|first=Sean|title=Beyoncé and Jay-Z's Cuba trip licensed by US Treasury, say sources|url=http://www.guardian.co.uk/music/2013/apr/09/beyonce-jay-z-cuba-us-treasury|newspaper=The Guardian|accessdate=12 Abril 2013}}</ref> == Iba pang pinagkakaabalahan == === House of Deréon === Si Knowles at ang kanyang ina ay ipinakilala ang [[House of Deréon]] noong 2005, isang uri ng kontemporaryong linya ng damit na pambabae. Ang konsepto ay naisip ng tatlong henerasyon ng babae sa kanilang pamilya, na ang pangalan Deréon upang pag-alala sa lola ni Knowles, si Agnèz Deréon.<ref>{{Cite news |last=Silverman |first=Stephen |title=Beyoncé Unveils Her New Fashion Line |url=http://www.people.com/people/article/0,26334,1130999,00.html |work=People |date=2005-11-16 |7=accessdate2008-04-17 |access-date=2009-01-03 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011062357/http://www.people.com/people/article/0,26334,1130999,00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="VIBE">{{Cite news |last=Rashbaum |first=Alyssa |title=Tina Knowles - House of Dereon |url=http://www.vibe.com/news/online_exclusives/2005/12/tina_knowls_house_of_dereon/ |work=VIBE |date=2005-12-19 |accessdate=2008-04-03 |archive-date=2008-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080110084351/http://www.vibe.com/news/online_exclusives/2005/12/tina_knowls_house_of_dereon/ |url-status=dead }}</ref> Ayon kay Tina Knowles, ang kabuuang estilo ng kanyang mga damit ay nagpapakita sa panlasa ni Beyoncé sa mga damit at estilo.<ref>{{Cite web |title=The Beyoncé Experience |url=http://www.cosmopolitan.com/celebrities/exclusive/The-Beyonce-Experience |work=Cosmopolitan |accessdate=2008-04-05 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225193850/http://www.cosmopolitan.com/celebrity/exclusive/The-Beyonce-Experience |url-status=dead }}</ref> Inilunsad noong 2006, ang mga produkto ng House of Deréon ay nakatanggap ng pagpapamalas sa publiko noong kasagsagan ng palabas ng grupo noong tour ng ''Destiny Fulfilled''.<ref name="VIBE"/><ref>{{Cite news |last=Adenitire |first=Adenike |title=Destiny's Child Put On A Fashion Show At U.K. Concert |url=http://www.mtv.com/news/articles/1503790/20050608/destinys_child.jhtml |work=MTV News |date=2005-06-08 |accessdate=2008-04-03 |archive-date=2005-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050611001434/http://www.mtv.com/news/articles/1503790/20050608/destinys_child.jhtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |last=Moss |first=Corey |title=Beyonce In Talks For Potential 'Dream' Film Role |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1499982/20050412/story.jhtml |work=MTV News |date=2005-04-12 |accessdate=2008-04-03 |archive-date=2008-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917160759/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1499982/20050412/story.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ang tindahan nito, na makikita sa halos lahat ng estado sa Estados Unidos at mga lalawigan sa Canada, ay nagtitinda ng mga damit pangisports, pantalon, kasama na ang mga fur, mga panglabas na damit, mga karagdagang gamit gaya ng mga bag, at mga sapatos.<ref name="VIBE"/> Tinuligsa ng organisasyong pangkarapatang panghayop na [[People for the Ethical Treatment of Animals]] (PETA) si Knowles sa pagsusuot ng mga damit na may balahibo ng hayop sa kanyang mga linya ng damit.<ref name="FOX"/> Ang organisasyon ay nagpadala ng mga liham sa kanya, na umaapela na ihinto na ang paggamit ng balahibo ng hayop sa kanyang mga damit. Sa isang insidente, bumuo ng isang hapunan ang PETA para sa kanya kasama ang mga tagahanga nito, na sa katunayan ay kasabwat mula sa organisasyon. Kinompronta si Knowles ng isang kinatawan ng PETA, kung saan ay pinalabas din pagkatapos pumagitan ni Tina Knowles. Ang insidente ay nagresulta sa magkahalong reaksiyon; Hindi sumagot sa isyu si Knowles.<ref>{{Cite web |title=Showbiz Tonight |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0606/20/sbt.01.html |work=Cable News Network |accessdate=2008-04-03}}</ref> == Personal na buhay == [[Talaksan:Beyonce vote.jpg|thumb|upright|Si Knowles sa biglaang pagbisita sa mga tanggapan ng mga buluntaryo ng noong kandidato palang na si [[Barack Obama]] sa Sistrunk Boulevard sa [[Fort Lauderdale, Florida]], sa huling araw ng maagang halalan.]] Noong panahong ng kaguluhan ng [[Destiny's Child]] noong 2000, inamin ni Knowles noong Disyembre 2006<ref>{{cite web |url=http://www.accesshollywood.com/beyonce-speaks-about-her-past-depression_article_3131 |title=Access Hollywood - Beyoncé Speaks About Her Past Depression |date=15 Disyembre 2006 |access-date=24 Abril 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151008010909/http://www.accesshollywood.com/beyonce-speaks-about-her-past-depression_article_3131 |archive-date=8 Oktubre 2015 |url-status=dead}}</ref> na siya ay nakaranas ng [[depresyon]] dahil pagkakaipon ng mga away: ang napublikong pag-alis ninan [[LeToya Luckett]] at [[LaTavia Roberson]], na pinagkaguluhan ng media, kritiko at mga blog kung ano ang sanhi ng pag-alis ng dalawa,<ref>{{cite web|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/beyonce%20i%20was%20depressed%20at%2019_1088171 |title=Contact Music - Beyoncé: "I was depressed at 19" |date=12 Enero 2008}}</ref> at ang pag-iwan sa kanya ng matagal na niyang kasintahan (katipan na simula noong siya pa ay 12–19 taon gulang).<ref name="Depression">{{cite web|url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/12/13/entertainment/main2258069.shtml |title=CBS News - Beyoncé On Love, Depression and Reality... |date=13 Disyembre 2006}}</ref> Sa pinakamalalang bahagi ng kanyang depresyon, na tumagal ng ilang taon, si Knowles ay nagkukulong sa kanyang silid tulugan ng ilang mga araw at tumatangging kumain ng kahit ano. Sinabi ni Knowles na nahihirapan siyang sabihin sa iba ang kanyang depresyon dahil kapapanalo lang ng mga panahon iyaon ng Destiny's Child ng kanilang unang Grammy Award at siya ay nangangamba na walang maniwala sa kanya<ref>{{cite web|url=http://www.femalefirst.co.uk/celebrity/BEYONCE+KNOWLES-12915.html |title=Female First - Beyoncé Knowles Opens Up About Depression |date=18 Disyembre 2006}}</ref> Simula pa noong 2002, si Knowles ay may relasyon na sa rapper na si [[Jay-Z]], kung saan siya nakipagtulungan ng ilang beses. May mga alingawngaw na umiikot tungkol sa kanilang relasyon pagkatapos siyang itampok sa "[['03 Bonnie & Clyde]]".<ref name="People" /> Kahit na patuloy ang mga alingawngaw tungkol sa kanilang relasyon, sila ay nanatiling tahimik tungkol doon.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/International_Buzz/Beyonce_keeps_em_guessing/articleshow/2847654.cms |title=Beyoncé keeps 'em guessing |work=[[The Times of India]] |date=9 Marso 2008 |accessdate=21 Marso 2008}}</ref><ref>{{cite news |last=Aswad |first=Jem |title=Jay-Z And Beyoncé Take Out Marriage License: Reports |url=http://www.mtv.com/news/articles/1584612/20080401/jay_z.jhtml |work=MTV News |date=2 Abril 2008 |accessdate=3 Abril 2008 |archive-date=5 Abril 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080405204539/http://www.mtv.com/news/articles/1584612/20080401/jay_z.jhtml |url-status=dead }}</ref> Noong 2005, nagsimulang kumalat ang balita tungkol sa kasal ng magkasintahan. Tinapos ni Knowles ang mga haka-haka at sinabing sila ni Jay-Z ay hindi pa nga ''engaged''.<ref name="Vineyard">{{fact|Vineyard}}</ref> When asked again about the subject in Setyembre 2007, Jay-Z replied, "One day soon—let's leave it at that."<ref>{{cite web |title=Jay-Z And Beyoncé Are Getting Married ... "One Day Soon," Jay Says |url=http://www.mtv.com/news/articles/1569079/20070906/jay_z.jhtml |work=MTV News |date=6 Setyembre 2007 |accessdate=21 Marso 2008 |archive-date=12 Marso 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312040348/http://www.mtv.com/news/articles/1569079/20070906/jay_z.jhtml |url-status=dead }}</ref> Ayon kay Laura Schreffler, manunulat ng magasing ''[[OK!]]'', "Sila ay labis na pribadong mga tao".<ref>{{cite web |last=Kaufman |first=Gil |title=Jay-Z And Beyoncé Are Still Staying Quiet About Their Reported Wedding ... But Why? |url=http://www.mtv.com/news/articles/1585461/20080414/jay_z.jhtml |work=MTV News |date=15 Abril 2008 |accessdate=21 Abril 2008 |archive-date=21 Abril 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080421192906/http://www.mtv.com/news/articles/1585461/20080414/jay_z.jhtml |url-status=dead }}</ref> Noong 4 Abril 2008, kinasal si Knowles at Jay-Z sa [[Lungsod ng Bagong York]]. Naging laman ito ng publiko noong 22 Abril 2008,<ref>{{cite news |last=Helling |first=Steve |title=Beyoncé and Jay-Z File Signed Marriage License |url=http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html |work=People |date=22 Abril 2008 |accessdate=23 Abril 2008 |archive-date=16 Oktubre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016221552/http://www.people.com/people/article/0,,20194030,00.html |url-status=dead}}</ref> subalit hindi sinapubliko ni Knowles ang kanyang singsing pangkasal hanggang siya ay lumabas sa konsiyertong Fashion ROcks noong 5 Setyembre 2008, sa Lungsod ng Bagong York.<ref>{{cite journal|title=Beyoncé's ring revealed! |journal=People magazine |volume=70 |issue=12 |date=22 Setyembre 2008 |page=26}}</ref> Ibinunyag din Knowles ang kanilang kasal sa isang pambungad na ''montage video'' sa isang pagtitipon para sa ''I Am... Sasha Fierce'' sa Manhattan's Sony Club.<ref>{{cite news |url=http://www.people.com/people/article/0,,20235328,00.html |title=Beyoncé Dishes on Her Sassy Alter-Ego |last=Clinton |first=Ivory Jeff |date=23 Oktubre 2008 |work=People |accessdate=7 Nobyembre 2008 |archive-date=16 Septiyembre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916000445/https://people.com/people/article/0,,20235328,00.html |url-status=dead}}</ref> ===Politika=== Kaibigan nina Knowles at Jay-Z si Pangulong [[Barack Obama]] at Unang Ginang [[Michelle Obama]]. Itinanghal ni Knowles ang "[[America the Beautiful]]" sa inagurasyon ni Barack Obama noong 2009, pati ang "At Last" noong unang ''inaguaral dance'' sa Neighborhood Ball.<ref>{{cite web|last=Vena|first=Jocelyn|url=http://www.mtv.com/news/articles/1603122/story-behind-at-last-obamas-first-dance-song.jhtml|title='At Last': The Story Behind The Song Beyonce Sang For The Obamas' First Dance|publisher=''[[MTV]]''|accessdate=15 Abril 2013|archive-date=13 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140913154337/http://www.mtv.com/news/1603122/at-last-the-story-behind-the-song-beyonce-sang-for-the-obamas-first-dance/|url-status=dead}}</ref> Nag-upload si Knowles sa ng mga larawan ng kanyang balota sa [[Tumblr]], na kumukumpirma na siya ay bumoto at sumuporta sa Partidong Demokratiko ng Estados Unidos at hinikayat na gayahin din siya ng iba.<ref>{{cite web|title=I Am|url=http://iam.beyonce.com/post/35125594076|publisher=Beyoncé|accessdate=29 Abril 2013|archive-date=13 Septiyembre 2014|archive-url=https://archive.today/20140913160120/http://iam.beyonce.com/post/35125594076|url-status=dead}}</ref> Itinanghal din ni Knowles ang pambasang awitin ng Estados Unidos sa iklawang inagurasyon ni Barack Obama.<ref name="secondinauguration" /> == Diskograpiya == {{Main|Diskograpiya ni Beyoncé Knowles}} {{See also|Talaan ng mga awit ni Beyoncé Knowles|Diskograpiya ng Destiny's Child}} ;Mga Studio album * ''[[Dangerously in Love]]'' (2003) * ''[[B'Day]]'' (2006) * ''[[I Am... Sasha Fierce]]'' (2008) * ''4'' (2011) * Beyoncé (2013) * Lemonade (2016) * Renaissance (2022) * Cowboy Carter (2024) ;Mga Soundtrack sa Pelikula * ''[[Carmen: A Hip Hopera]]'' (2001) * ''[[Austin Powers in Goldmember]]'' (2002) * ''[[The Fighting Temptations#Soundtrack|The Fighting Temptations]]'' (2003) * ''[[The Pink Panther (2006 film)|The Pink Panther]]'' (2006) * ''[[Dreamgirls (film)|Dreamgirls]]'' (2006) * ''[[Cadillac Records]]'' (2008) ;Mga nilabas na Video * ''[[Beyoncé: Live at Wembley|Live at Wembley]]'' (2004) * ''[[BET Presents Beyoncé]]'' (2006) * ''[[Beyoncé The Ultimate Performer]]'' (2006) * ''[[B'Day Anthology Video Album]]'' (2007) * ''[[The Beyoncé Experience Live]]'' (2007) * ''[[I Am... Yours: An Intimate Performance at Wynn Las Vegas]]'' (2009) == Filmograpiya == * ''[[Carmen: A Hip Hopera]]'' (2001) * ''[[Austin Powers in Goldmember]]'' (2002) * ''[[The Fighting Temptations]]'' (2003) * ''[[The Pink Panther (2006 film)|The Pink Panther]]'' (2006) * ''[[Dreamgirls (pelikula)|Dreamgirls]]'' (2006) * ''[[Cadillac Records]]'' (2008) * ''[[Wow! Wow! Wubbzy!: Wubb Idol]]'' (2009) * ''[[Obsessed (2009 pelikula)|Obsessed]]'' (2009) * ''[[Life Is But a Dream]]'' (2013) * ''[[Epic (pelikula)|Epic]]'' (2013) == Mga Tour at mga Revue == ;Mga konsiyertong tour *[[Dangerously in Love Tour]] (2003) *[[Verizon Ladies First Tour]] (2004) *[[The Beyoncé Experience]] (2007) *[[I Am... World Tour]] (2009–10) *[[The Mrs. Carter Show World Tour]] (2013) ;Mga Revue *[[I Am... Yours]] (2009) *[[4 Intimate Nights with Beyoncé]] (2011) *[[Revel Presents: Beyoncé Live]] (2012) == Sanggunian == {{reflist|3}} == Mga Kawing panlabas == {{commons category|Beyoncé Knowles|Beyoncé Knowles}} {{wikiquote}} * [http://www.beyonceonline.com Official American website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105161136/http://beyonceonline.com/ |date=2009-01-05 }} * [http://www.b-day.co.uk Official British website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021213851/http://b-day.co.uk/ |date=2016-10-21 }} * {{allmusicguide|id=11:egj97ip1g7dr|label=Beyoncé}} * {{imdb name|id=0461498|name=Beyoncé}} * [http://www.beyonceworld.net Official Fan Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927142535/http://www.beyonceworld.net/ |date=2020-09-27 }} {{Beyoncé Knowles}} {{Beyoncé Knowles singles}} {{Destiny's Child}} [[Kategorya:Beyoncé Knowles]] [[Kategorya:Mga kompositor mula sa Estados Unidos|Knowles]] [[Kategorya:Mga Aprikanong Amerikano|Knowles]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos|Knowles]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos|Knowles]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1981]] ppptsj7s9qwk8ognzrmi41e55r88iia 0 96757 2238434 2167350 2026-11-01T23:09:24Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2238434 wikitext text/x-wiki [[File:Potter at work, Jaura, India.jpg|thumb|Isang magpapalayok na gumagawa sa Morena, [[Indya]]]] Ang '''pagpapalayok''' ay isang proseso at ang mga produkto ng paghuhubog ng sisidlan at ibang bagay na may [[putik]] o [[luwad]] at ibang seramikong materyales, na inaapuyan sa mataas na temperatura upang mabuo ito ng matigas at matibay na anyo. Pangunahing uri nito ang terakota, ''stoneware'' at porselana. Ginagawa ng mga magpapalayok ang mga kalakal sa lugar na tinatawag palayukan. Sa [[wikang Ingles]], tinatawag itong ''pottery'' at ang depinisyon na ginagamit ng ''American Society for Testing and Materials'' (ASTM) ay "lahat ng pinaapoy na seramikong kalakal na naglalaman ng luwad kapag nabuo, maliban sa teknikal, estruktural, at repraktoryong mga produkto."<ref>'Standard Terminology Of Ceramic Whitewares And Related Products.' ASTM C 242–01 (2007.) ''ASTM International'' (sa Ingles)</ref> Sa [[arkeolohiya]], lalo na kung sinauna at bago ang kasaysayang panahon, kadalasang nangangahulugan ang pagpapalayok bilang ang sisidlan lamang, at ang mga pigura ng kaparehong materyal ay tinatawag na mga terakota". Parte ng mga materyales ang luwad na kailangan sa ilang depenisyon ng pagpapalayok, subalit ito ay walang katiyakan. Isa ang pagpapalayok sa pinakamatandang imbensyon ng tao na nagmula bago ang panahong Neolitiko, na may seramikong bagay tulad ng kulturang Gravettian na may pugirin ni Venus ng Dolní Věstonice sa Republikong [[Tsek]] na tinatayang nagmula noong mga 29,000–25,000 BC,<ref name=Venus>{{cite web |url=http://www.uh.edu/engines/epi359.htm |title=No. 359: The Dolni Vestonice Ceramics |publisher=Uh.edu |date=1989-11-24 |accessdate=2010-09-04 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100109213627/http://www.uh.edu/engines/epi359.htm |archivedate=2010-01-09 |df= |language=en}}</ref> at mga sisidlang palayok na natuklasn sa Jiangxi, Tsina, na nagmula pa noong 18,000 BC. Noong Maagang Neolitiko at bago ang Neolitiko, nakita artepakto sa [[Jōmon]], Hapon (10,500 BC),<ref name=Jomon>{{cite news |first = Jared |last = Diamond |url = http://discovermagazine.com/1998/jun/japaneseroots1455/ |title = Japanese Roots |work = Discover |publisher = Discover Media LLC |date = Hunyo 1998 |accessdate = 2010-07-10 |url-status=live |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100311073919/http://discovermagazine.com/1998/jun/japaneseroots1455 |archivedate = 2010-03-11 |df = | language = en }}</ref> ang Rusong Malayong Silangan (14,000 BC),<ref name=fareastrussia>'AMS 14C Age Of The Earliest Pottery From The Russian Far East; 1996–2002.' Derevianko A.P., Kuzmin Y.V., Burr G.S., Jull A.J.T., Kim J.C. Nuclear Instruments And Methods In Physics Research. B223–224 (2004) 735–39. (sa Ingles)</ref> Sub-Saharang Aprika (9,400 BC),<ref name=swissinfo>[http://www.swissinfo.ch/eng/Home/Archive/Swiss_archaeologist_digs_up_West_Africas_past.html?cid=5675736 Simon Bradley, ''A Swiss-led team of archaeologists has discovered pieces of the oldest African pottery in central Mali, dating back to at least 9,400BC''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306002155/http://www.swissinfo.ch/eng/Home/Archive/Swiss_archaeologist_digs_up_West_Africas_past.html?cid=5675736 |date=2012-03-06 }}, SWI swissinfo.ch – the international service of the Swiss Broadcasting Corporation (SBC), 18 Enero 2007 (sa Ingles)</ref> Timog Amerika (9,000-7,000 BC),<ref name="Roosevelt 1996 264–349">{{cite book|last=Roosevelt|first=Anna C.|editor1=Frank Salomon|editor2=Stuart B. Schwartz|title=The Cambridge History of the Native Peoples of the Americas|url=https://books.google.com/books?id=kNTmgsLoHpMC|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, England New York|chapter=The Maritime, Highland, Forest Dynamic and the Origins of Complex Culture|pages=264–349|year=1996|isbn=978-0-521-63075-7|ref=harv|language=en}}</ref> at [[Gitnang Silangan]] (7,000-6,000 BC). == Kasaysayan == === Sinaunang Panahon === [[Talaksan:Manunggul Jar.jpg|thumb|[[:en:Manunggul_Jar|Manunngul Jar]], isang libingang tapayan na naiungkat sa [[Palawan (pulo)|Palawan]].]] Mayaman ang Pilipinas sa tradisyon ng pagpapalayok, makikita ito sa dami ng mga kagamitang seramiko at terakota na naiuungkat sa Hilagang [[Luzon]], Isla ng Batanes, Palawan, Negros, at Tawi-Tawi.<ref>{{Cite web |last=Ladrido |first=R.C. |date=May 16, 2021 |title=Palayok! A glimpse of Philippine prehistory |url=https://verafiles.org/articles/palayok-glimpse-philippine-prehistory |website=VERA Files}}</ref> Iba't iba ang laki at kagamitan ng mga naihuhulmang produkto na nahanap. Karamihan sa unang mga produkto ng pagpapalayok ay ang tapayan o banga na ginamit bilang sisidlan, lutuan, imbakan para sa proseso ng pagbuburo (patis, suka) at libingan. Malaki ang naging impluwensiya ng aktibong pakikipagkalakalan sa pagpapalayok ng Pilipinas at ng mga karatig nitong bansa. Ang mga palamuti at spindle whorls na nahanap sa kuweba ng Callao ay sinasabing gawa sa putik noong panahon ng Maagang Neolitiko ay sinasabing may impluwensiya ng kultura ng Fengpitou mula sa bansang Taiwan dahil sa pagkakagawa nito.<ref>{{Cite journal |last=Cameron |first=Judith |last2=Mijares |first2=Armand Salvador |date=2006 |title=Report on Analysis of Spindle Whorl from Callao Cave, Peñablanca, Northern Luzon, Philippines |url=https://journals.upd.edu.ph/index.php/asp/article/view/4997/4504 |journal=Hukay Journal of the University of the Philippines Archaeological Studies Program |volume=9 |pages=6-7 |access-date=2023-01-31 |archive-date=2023-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230131172404/https://journals.upd.edu.ph/index.php/asp/article/view/4997/4504 |url-status=dead }}</ref>  Isa ang ''Bau-Malay complex'' sa naging katawagan sa estilo ng pagpapalayok ng kalakalan sa mga bansang [[Timog-silangang Asya|Timog-Silangang Asya]] tulad ng Malaysia, Indonesia, Brunei at Pilipinas. Ang disenyong geometriko ng Bau-Malay ay binubuo ng mga hugis at maninipis na linya upang magbigay impresyon na hinabi o ''basket-marked'' ang naihulmang kagamitan. <ref>{{Cite journal |last=Solheim |first=Wilhelm G. |date=February 14, 1990 |title=Earthenware Pottery, the T'ai and the Malay |journal=Asian Perspectives |volume=29 |pages=28-29 |via=JSTOR}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Solheim |first=Wilhelm G. II |title=Basketry Weaves and Bau-Malay Earthenware Pottery in Southeast Asia |journal=Hukay Journal of the University of the Philippines Archaeological Studies Program |volume=8 |pages=92-94}}</ref> Bago pa man dumating ang banyagang mananakop na nagbigay daan sa kalakalang Galyon, limitado ang pagtangkilik ng dayuhang kalakal tulad ng kagamitang porselana sa mga datu at mga maharlika sagisag ng kanilang estado sa lipunan. Kinikilala ang mga dayuhang kalakal na ito tulad ng pagpapalayok ng mga Tsino sa kanilang kulay na puti at asul. <ref>{{Cite journal |last=Min |first=Li |date=2013 |title=Fragments of Globalization: Archaeological Porcelain and the Early Colonial Dynamics in the Philippines |journal=Asian Perspectives |volume=52 |pages=45-47 |via=Project MUSE}}</ref> Malayo sa lokal na produktong pagpapalayok tulad ng bangang Rusun (Luzon) na magaspang at kulay kape o itim.<ref>Inumaru, Tadashi; Yoshida, Mitsukuni, eds. (1992). The Traditional Crafts of Japan. Volume 3: Ceramics. Diamond, Inc. p. 7.</ref> === Pananakop ng Mga Espanyol === Sa pagdating ng mga Espanyol ay ang pagdating rin ng Galyeon. Ang mga Galyeon ng Manila ay kinilala sa pagpapadala ng mga kanais nais para sa mga Kanluranin na produktong Tsino papuntang Mehika. Dala ng pagbabagong ito ay ang napakalaking negatibong epekto di lamang sa [[ekonomiya ng Pilipinas]] at sa pagtatangkilik ng lokal na sining sa bansa.<ref>Britannica, T. Editors of Encyclopaedia (2022, January 5). Manila galleon. Encyclopedia Britannica.</ref> Ngunit, hindi tuluyang nawala ang mga sining tulad ng pagpapalayok, paghahabi, at paguukit dahil sa paniniwala at pananalig ng mga Katolikong Espanyol sa kanilang mga rebulto at mga santo. Nalimit ang larangan ng pagpapalayok sa simbahan at pang-relihiyosong dahilan sa mga sumusunod na taon bago ang ika-19 na siglo. Sa pagyaman ng mga ilustrado o mga Filipino na may kaya noong ika-19 na siglo ay ang pagsikat muli ng sekular na pagtangkilik sa pagpapalayok.<ref>{{cite book|last=Hernandez|first=Eloisa|title=The Spanish Colonial Tradition in Philippine Visual Arts|url=https://filipinokastila.tripod.com/paint.html|language=en}}{{Dead link|date=Hunyo 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Pagpapalayok]] 6c06azpwzocb0zjn1bpguznu80jki66 0 98740 2238424 2237890 2026-11-01T19:46:38Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238424 wikitext text/x-wiki {{Infobox Scientist | name = Alan Mathison Turing | image = Turing statue Surrey.jpg | image_size = | caption = | birth_date = {{Birth date|1912|6|23|df=yes}} | birth_place = [[Maida Vale]], London, England, United Kingdom | death_date = {{Death date and age|1954|6|7|1912|6|23|df=yes}} | death_place = [[Wilmslow]], Cheshire, England, United Kingdom | nationality = British | field = [[Mathematics]], [[Cryptanalysis]], [[Computer science]] | work_institutions = University of Cambridge<br />[[Government Code and Cypher School]]<br />[[National Physical Laboratory, UK|National Physical Laboratory]]<br />[[University of Manchester]] | alma_mater = [[King's College, Cambridge]]<br />[[Princeton University]] | doctoral_advisor = [[Alonzo Church]] | doctoral_students = [[Robin Gandy]] | known_for = [[Halting problem]]<br />[[Turing machine]]<br />[[Cryptanalysis of the Enigma]]<br />[[Automatic Computing Engine]]<br />[[Turing Award]]<br />[[Turing Test]]<br />[[Turing pattern]]s | prizes = [[Officer of the Order of the British Empire]]<br />[[Fellow of the Royal Society]] }} Si '''Alan Mathison Turing''', <small>[[Orden ng Imperyong Britaniko|OBE]]</small>, <small>[[Fellow of the Royal Society|FRS]]</small> ({{pronEng|ˈtjʊ (ə)rɪŋ}}) (23 Hunyo 1912&nbsp;– 7 Hunyo 1954) ay isang [[Gran Britanya|Briton]] na [[matematiko]], [[lohiko]] (o [[lohisyano]]), [[kriptoanalisis|kriptoanalista]] at [[agham pangkompyuter|siyentista ng kompyuter]]. Kanyang naimpluwensiyahan ang pagpapaunlad ng [[agham pangkompyuter]], pagbibigay ng pormalisasyon ng mga konsepto ng "[[algoritmo]]" at "[[komputasyon]]" sa isang [[makinang Turing]], na malaki ang ginampananang papel sa pagkakalikha ng modernong kompyuter. Si Turing ay itinuturing na ama ng ''[[agham pangkompyuter]]'' at ''[[Intelehensiyang artipisyal]]''. Sa panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig]], si "Turing" ay naglingkod at minsang naging pinuno ng Hut 8 sa ''Government Code and Cypher School'' sa Bletchley Park, isang sentro sa Britanya na responsable sa pagbasag ng mga sekretong kodigo ng mga [[Aleman]] noong panahon ni [[Adolf Hitler]]. Siya ay lumikha ng ilang tekniko sa pagbasag ng mga [[sipero]] ([[algoritmo]] ng [[enkripsiyon]]) ng Alemanya kabilang ang paraan ng elektromekanikal na makinang [[bombe]] na makakahanap ng mga kompigurasyon ng makinang [[Enigma]] (ang makinang ginamit ng pamahalaan at militar ng Alemanya upang ilihim ang mga pinadadalang mensahe ng kanilang mga sundalo). Pagkatapos ng digmaan, siya ay nagtrabaho sa Pambansang Laboratoryong Pisikal (''National Physical Laboratory''), kung saan kanyang nilikha ang isa sa mga unang na disenyo ng ACE, na isang "inilalaang programang pangkompyuter" (''stored program''). Tungo sa huling bahagi ng kanyang buhay, si Turing ay naging interesado sa matematikang biyolohikal. Siya ay sumulat ng isang papel tungkol sa kemikal na batayan ng morpohenesis (''morphogenesis'') at kanyang hinulaan ang isang umiikot na reaksiyong kemikal tulad ng [[reaksiyong Belousov-Zhabotinsky]], na unang napagmasdan at napatunayan noong dekada 1960. Ang [[homoseksuwalidad]] ni Turing ay nagresulta sa isang kriminal na pag-uusig noong 1952, kung saan ang homoseksuwalidad sa mga panahong ito ay itinuturing pang ilegal sa [[Britanya]]. Kanyang tinanggap ang parusang paginom ng mga pambabaeng hormone (estrogen) kapalit ng parusang pagkakabilanggo. Siya ay namatay noong 1954 mula sa pagkalasyon ng [[cyanide]], mga dalawang linggo bago ang kanyang ika-apatnapu't dalawang (42) kaarawan. Natukoy ng isang pagsusuri na ang kamatayan ni Turing ay isang [[pagpapatiwakal]] ngunit ang kanyang ina ay naniniwalang ito'y isang aksidental na kamatayan. Noong 10 Setyembre 2009, pagkatapos ng isang kampanya sa [[internet]], humingi ng patawad ang Punong Ministro ng Britanya na si [[Gordon Brown]] sa ngalan ng pamahalaan ng Britanya sa nangyaring pagtrato kay Turing pagkatapos ng digmaan. == Talambuhay == === Kabataan === [[Talaksan:Turing Plaque.jpg|thumbnail|Isang plakang pag-alala na nagmamarka sa naging tirahan ni Alan Turing sa Wilmslo, Cheshire, Inglatera]] Si Alan Turing ay ipinaglihi sa [[India]]. Ang kanyang amang si Julius Mathison Turing, ay isang miyembro sibil na paglilingkod sa India. Ang kanyang mga magulang na si Julius at Ethel Sara Stoney (1881–1976, na anak na babae ni Edward Waller Stoney, punong inhinyero ng ​​Madras Railways) ay nagnais na palakihin ang kanilang magiging anak na si Alan sa Inglatera, kaya sila bumalik sa Maida Vale, London, kung saan ipinanganak si Alan Turing noong 23 Hunyo 1912. Si Alan ay mayroong kuya na nagngangalang John. Dahil sa ang paglilingkod sibil sa India ng kanyang ama ay aktibo pa rin sa mga panahong ito, ang mga magulang ni Alan ay madalas maglakbay sa pagitan ng Hastings, Inglatera at India, kung saan ang kanilang dalawang anak ay iniwan na manatali sa tahanan ng isang retiradong mag-asawang sundalo. Sa murang edad pa lang ay kinakitaan na si Alan Turing ng mga palatandaan ng pagiging isang [[henyo]] na kanyang ipinamalas sa kanyang pagtanda. Si Turing ay ipinasok ng kanyang mga magulang sa St Michael, isang paaralan sa 20 Charles Road, St. Leonards on Sea, sa edad na anim na. Ang punong guro ay napansin ang katalinuhan ni Turing sa simula pa lamang gayundin ang mga ibang pang mga naging kanyang guro. Noong 1926, sa edad na 14, siya ay nag-aral sa Sherborne School, isang tanyag na independiyenteng paaralan sa isang palengkeng bayan sa Sherborne sa Dorset. Ang kanyang unang pagpasok sa paaral ay naging kasabay ng isang malawakang protesta sa Britanya ngunit dahil siya ay determinado na pumasok sa unang araw, siya'y nagtungo sa paaralan na higit 60 milya ang layo mula sa Southampton gamit ang isang bisekleta at humihinto tuwing gabi sa isang paupahang tuluyan. Ang pagkahilig ni Turing sa matematika at agham ay hindi nagdulot sa kanya ng paggalang mula sa ilang mga guro sa Sherborne, dahil sa ang paaralang ito ay nagbibigay diin sa pagaaral ng mga klasiko. Ang kanyang punong-guro ay sumulat pa sa kanyang mga magulang na nagsasaad na: " ''Umaasa ako na hindi siya mahulog sa pagitan ng dalawang upuan. Kung siya ay mananatili sa isang pampublikong paaralan, siya ay dapat magnais na matuto. Kung siya ay nagnanais lamang na maging spesyalistang siyentipiko, kanya lamang sinasayang ang kanyang panahon sa isang pampublikong paaralan''". Sa kabila nito, si Turing ay patuloy na nagpakita ng kahanga hangang kakayahan sa mga mga paksang kanyang minamahal, ang paglutas ng mga mahirap na problema sa [[calculus]] noong 1927 kahit hindi siya nag-aral ng panimulang calculus. Noong 1928, sa edad na 16, natagpuan ni Turing ang mga isinulat ni Albert Einstein. Hindi niya lamang ito naunawaan, kanya ring nasagot ang pagtatanong ni Einstein sa mga [[batas ni Newton ng mosyon]] sa isang aklat na hindi dito hayagang inihayag. Ang pagsisikap ni Turing sa kanyang pag-aaral ay tumindi dahil sa malapit na pagkakaibigang nabuo sa pagitan niya at ng isa pang mas matandang estudyante na nagngangalang Christoper Morcom. Si Morcom ang unang lalaking minahal ni Turing, ngunit ito ay biglaang namatay mga ilang linggo bago matapos ang kanilang huling semestro sa Sherborne. Si Morcom ay namatay mula sa komplikasyon ng tuberkolosis na nakukuha sa isang baka, na nakuha nito matapos uminom ng isang gatas sa isang may sakit na baka noong ito'y bata pa lamang. Dahil sa pangyayaring ito, ang pananampalatayang panrelihiyon ni Turing ay nawala at siya'y naging isang [[ateista]]. Tinanggap ni Turing na ang lahat ng pangyayari sa mundo, kabilang na ang mga galaw ng utak ng tao, ay may materyal na paliwanag ngunit siya ay naniniwala pa rin sa pag-iral ng espirito ng isang tao pagkatapos mamatay. === Edukasyon sa unibersidad at mga pagsasaliksik ni Turing === [[Talaksan:Alan Turing Memorial Closer.jpg|thumb|right|Estatwang pag-ala ala kay Alan Turing]] Pagkatapos mag-aral sa Sherborne, si Turing ay nag-aral sa King's College sa [[Unibersidad ng Cambridge]]. Siya ay nagaral dito mula sa 1931 hanggang 1934, at nakakapagtapos kung saan kanyang nakamit ang pangunahing mga parangal sa Matematika. Noong 1935, siya ay inihalal na kapanalig (fellow) sa King's College dahil sa naging impluwensiya ng kanyang tesis tungkol sa [[central limit theorem]]. Noong 1928, Ang Alemang matematiko na si [[David Hilbert]] ay tumawag ng pansin sa ''[[Entscheidungsproblem]]'' (problema ng desisyon). Sa mahusay na papel na isinulat ni Turing na "''On Computable Numbers (mga bilang na matutukoy ng isang nagwawakas na algoritmo), with an Application to the Entscheidungsproblem''" (na kanyang isinumite noong 28 Mayo 1936 at itinanghal noong 12 Nobyembre), kanyang binago ang mga resulta na isinulat ng matematikong si [[Kurt Godel]] noong 1931 tungkol sa limitasyon ng pagpapatunay (proof) at komputasyon, kung saan pinalitan ni Turing ang pangkalahatang nakabatay-sa-aritmetikang pormal na lenggwahe ng isang [[makinang Turing]], na mga makinang pormal at simple. Pinatunayan ni Turing na ang makinang Turing ay may kakayahang gumawa ng anumang pagkukuwenta kung ito ay maisasalarawan bilang isang [[algoritmo]]. Kanya ding pinatunayan na walang solusyon sa Entscheidungsproblem sa pamamagitan ng pagpapakita na ang [[paghintong problema]] (halting problem) sa isang makinang Turing ay hindi madedesisyonan o hindi malalaman kung ito ay hihinto. Bagaman ang pagpapatunay ni Turing ay inilimbag pagkatapos ng parehong pagpapatunay na ginawa ng matematikong si [[Alonzo Church]] tungkol sa kanyang [[kalkulong lambda]], walang kaalaman si Turing sa isinulat ni Alonzo Church. Ang paraan ni Turing ng pagpapatunay (proof) ay itinuring na mas magagamit at mas mahusay. Ang ideya ni Turing ng mga pangkalahatang makinang Turing ay kakaiba dahil ang ideya ng mga gayung makina ay may kakayahang gawin ang anumang gawin ng ibang makina, samakatuwid ay may kakayahang magkuwenta ng anumang pwedeng ikwenta. Ang makinang Turing hanggang sa araw na ito ang sentral na paksa sa pag-aaral ng [[teorya ng komputasyon]]. Sa kanyang sariling biograpiya, isinulat ni Turing na siya ay nalungkot sa pagtanggap ng kanyang 1936 na papel dahil dalawang tao lamang ang pumansin - sina Heinrich Scholz at Richard Bevan Braithwaite. Ang papel na ito ay nagpapakilala rin sa ideya ng mga maaaring ipaliwanag na mga numero (definable numbers). Mula Setiyembre 1936 hanggang Hulyo 1938 kanyang ginugol ang kanyang panahon sa ''Institute for Advanced Study sa Princeton'', New Jersey, Estados Unidos at nag-aral sa ilalim ni Alonzo Church. Bilang karagdagan sa kanyang palaging pagsasaliksik matematikal, pinag-aralan din ni Turing ang [[kriptolohiya]] (pag-aaral ng tiyak at matibay na paglilihim ng mga data) at ginawa ang tatlo sa apat na yugto ng elektromekanikal na tagapagpapadami ng bilang [[binaryo]]. Noong Hunyo 1938, kanyang nakamit ang kanyang PhD mula sa Unibersidad ng Princeton sa Estados Unidos. Ang kanyang tesis na ''Systems of Logic Based on Ordinals'' ay nagpapakilala ng konsepto ng lohikang ordinal at ang ideya ng relatibong pagkukwenta, kung saan ang mga makinang Turing ay nagdadagdag ng mga tinatawag na oracle, na lumulutas sa mga problemang hindi malulutas ng isang makinang Turing. Si Turing ay bumalik sa Cambridge, Inglatera at dumalo sa mga pagtuturo ng matematikong si [[Ludwig Wittgenstein]] tungkol sa mga pundasyon ng matematika. Ang dalawang ito ay nagtalo at hindi nagkasundo dahil sa pagtatanggol ni Turing ng [[pormalismo]] samantalang si Wittgenstein ay nangatwiran na ang matematika ay hindi tumutuklas ng mga basehang katotohanan kundi lumilikha lamang nito. Si Turing ay nagsimula ring magtrabaho sa kaunting oras lamang sa ''Government Code and Cypher School'' (GCCS). === Kriptanalisis === [[Talaksan:EnigmaMachineLabeled.jpg|right|thumbnail|Tatlong rotor na makinang Enigma na may plugboard (''Steckerbrett''). Ang enigma ang makinang ginamit ng Alemanya sa ilalim ni Hitler upang ilihim ang mga mensaheng ipinapadala ng mga sundalo nito mula sa mga kaaway na bansa kabilang na ang Britanya at Estados Unidos]] Noong panahon ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]], si Turing ang pangunahing kalahok sa isang sikretong operasyon ng pamahalaang Britanya sa Bletchley Park na naglalayong basagin ang mga [[sipero]] (algoritmo ng [[enkripsiyon]]) ng [[Alemanya]]. Sa pagpapaunlad at mas lalong pagpapabilis ng makinang kriptanalitiko na ginawa nina Marian Rejewski, Jerzy Różycki at Henryk Zygalski ng Cipher Bureau sa Poland, si Turing ay nagdisenyo ng makinang ''[[Turing Bombe]]'' na mas mabilis at mas epektibo sa pagbasag ng parehong makinang ''Enigma'' at ''Lorenz SZ 40/42''. Ang ''Turing Bombe'' ang nagbigay sa Britanya ng mga pangunang babala sa mga plano ni [[Adolf Hitler]] na nagresulta sa pagkatalo ni Hitler sa [[Labanan sa Atlantiko]] at pagikli ng [[Ikalawang Digmaang Pandaigdig|ikalawang digmaang pandaigdig]] ng dalawang taon.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1212910/How-Britain-drove-greatest-genius-Alan-Turing-suicide--just-gay.html How Britain drove its greatest genius Alan Turing to suicide just for being gay], 12 Setyembre 2009, DailyMail</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1165535/The-Wider-View-Nazi-codebreaker-shortened-Second-World-War-years.html The Wider View: Nazi codebreaker which shortened the Second World War by two years], 20 Hunyo 2009, DailyMail</ref> Si Turing ay ginawaran ng Order of the British Empire (OBE) noong 1945 para sa kanyang pagsisilbi sa panahon ng digmaan ngunit ang kanyang mga inambag sa kriptanalisis ay itinagong sekreto ng Britanya hanggang 1970 sa kadahilanang panseguridad nito. == Intelehensiyang artipisyal at pagsubok na Turing (Turing test) == {{main|Intelehensiyang artipisyal}} Mula 1945 hanggang 1947 si Turing ay nanirahan sa ''Church Street, Hampton'' at dito dinesenyo ang ''Automatic Computing Engine'' (ACE) sa ''National Physical Laboratory''. Siya ay nagsumite ng isang papel noong Pebreo 19, 1946 na naglalaman ng kauna unahang detalyadong disenyo ng isang inilalaang-programang kompyuter (stored-program computer). [[Talaksan:Modern-captcha.jpg|thumb|290px|Ang kabaligtaran ng ''Turing Test'' na CAPTCHA ay ginagamit sa [[internet]] upang mapigilan ang isang bot sa pang aabuso sa paggamit ng isang [[server]].]] Noong 1948, si Turing ay iniluklok na Reader (senyor na akademiko) sa kagawarang matematika sa Manchester na ngayon ay bahagi na ng ''University of Manchester''. Noong 1949, siya ay naglingkod bilang kahaliling direktor ng laboratoryo ng pagkukwenta sa University of Manchester at gumawa ng [[software]] para sa kauna unahang inilalaang programang kompyuter na Manchester Mark 1. Sa mga panahon ding ito kanyang ipinagpatuloy ang mga pananaliksik abstrakto. Sa papel na "Computing machinery and intelligence" (Mind, Oktubre 1950), tinalakay ni Turing ang problema ng "[[Intelehensiyang artipisyal]]" at iminungkahi ang isang eksperimento na tinatawag na [[Turing Test]]. Ang [[Pagsubok na Turing]] (''Turing Test'') ang naging batayan sa [[agham pangkompyuter]] upang matukoy kung ang isang makina ay nagpapamalas ng katalinuhan. Ayon sa Pagsubok na Turing, ang isang makina ay maituturing na matalino kung hindi matukoy ng isang taong nagtatanong dito kung ang kanyang tinatanong ay isang makina o isang tao. Sa papel ding ito, iminungkahi ni Turing na imbes gumawa ng mga programang gumagaya sa pag-iisip ng isang matandang tao, mas mabuting gumawa ng mas simpleng makina na gumagaya sa isip ng isang bata at ito'y isailalim sa pagkatuto. Ang kabaligtaran ng "Turing Test" na tinatawag na CAPTCHA ("'''C'''ompletely '''A'''utomated '''P'''ublic '''T'''uring test to tell '''C'''omputers and '''H'''umans '''A'''part") ay karaniwang ginagamit sa [[internet]]. Ang CAPTCHA ay paraan upang matukoy ng isang makina (gaya ng [[server]]) kung ang gumagamit nito ay isang tao o isang kompyuter (bot). Noong 1948, si Turing (sa tulong ang kanyang dating kakilala na si D. G. Champernowne) ay lumikha ng isang [[software]] pang [[chess]] sa isang [[modernong kompyuter]] na hindi pa naiimbento. Si Turing din ang nagimbento ng algoritmong LU decomposition method na ginagamit ngayon sa paglutas ng ''equations matrix''. == Kriminal na paguusig dahil sa kanyang homosekwalidad == Noong Enero 1952, nakilala ni Turing si Arnold Murray sa labas ng sinehan sa Manchester. Pagkatapos ng pananghaliang pakikipagtipanan (''dating''), si Murray ay inimbitahan ni Turing na pumunta sa kanyang bahay na tinanggap naman ni Murray ngunit hindi tinupad. Ang dalawa ay nagkita muli sa Manchester noong sumunod na Lunes at si Murray ay pumayag na samahan si Turing sa kanyang bahay. Pagkatapos ng ilang linggo, si Murray ay muling bumisita sa bahay ni Turing at nananitili ng isang gabi dito. Pagkatapos nito, si Murray ay tumulong sa isang kasabwat sa pagpapasok at pagnanakaw sa bahay ni Turing na nagtulak kay Turing upang iulat ang krimen sa pulisya. Sa imbestigasyon na ginawa ng mga pulis, inamin ni Turing na meron siyang relasyon kay Murray. Sa panahong ito, ang [[homoseksuwalidad]] ay itinuturing pang isang krimen sa Britanya na nagresulta upang si Turing at Murray ay kasuhan ng ''sobrang kahalayan'' sa ilalim ng seksiyong 11&nbsp;ng ''Criminal Law Amendment Act 1885 ng Britanya''. Si Turing ay binigyan ng dalawang opsiyon sa parusang tatanggapin : ang pagkabilanggo o probasyon sa isang kondisyon na siya'y sasailalim sa isang [[pagkakapon]]g kemikal sa pamamagitan ng pag-inom ng estrogen (hormone ng babae) upang mabawasan ang libido. Kanyang tinanggap ang kemikal na pagkakapon. Ang naging kumbiksiyon ni Turing ay nagresulta rin sa pagkaalis ng kanyang ''security clearance'' (karapatang maging bahagi ng sikretong operasyon ng pamalaan) at inalis sa kanyang trabahong kriptanalitiko sa Government Code and Cypher Schools sa Bletchley Park. Ang kanyang pasaporte ng Britanya ay hindi binawi ng pamahalaang Britanya ngunit siya'y hindi pinayagang makapasok sa Estados Unidos. Sa panahong ito, may pagkabahala sa publiko sa ginagawang pagbibitag sa mga homosekswal na [[espiya]] ng mga ahente ng [[Soviet Union]] (dating Russia) dahil sa paglalantad ng dalawang miyembro ng ''Cambridge Five'' na sina Guy Burgess at Donald Maclean. Bagaman si Turing ay hindi inakusahan ng pang eespiya, siya ay pinagbawalan ng pamahalaan ng Britanya na talakayin ang kanyang naging trabahong kriptanaliko sa Bletchely Park. == Kamatayan == Noong 8 Hunyo 1954, si Turing ay natagpuang patay ng kanyang tagalinis ng bahay. Sa [[awtopsiya]]ng ginawa, ang resulta ng kamatayan ay pagkalason sa [[cyanide]]. Natagpuan din ang isang mansanas na kinain ng kalahati sa tabi ng katawan ni Turing na pinaniniwalaang paraan ni Turing upang makain ang cyanide. Ang katawan ni Turing ay sinunog (cremated) sa Woking Crematorium noong 12 Hunyo 1954. Ayon sa ina ni Turing, ang kamatayan nito ay isang aksidental dahil sa hindi maingat nitong pagtatago sa mga laboratoryong kemikal. Iminungkahi ng manunulat na si David Leavitt na maaaring ang pagkain ni Turing ng mansanas na may cyanide ay isang paggaya sa eksena ng pelikulang [[Snow White]] na ipinalabas noong 1937 na isang paboritong kuwento ni Turing. == Paghingi ng tawad ng pamahalaan ng Britanya == Noong Agosto 2009, si John Graham-Cumming ay nagsimula ng petisyon na humihikayat sa Pamahalaan ng Britanya na posityumus (pagkatapos ng kamatayan) na humingi ng tawad sa [[paglilitis]] ni Alan Turing bilang [[homosekswal]]. Ang petisyong ito ay tumanggap ng libo libong mga lagda. Kinilala ng Punong Ministor ng Britanya na si [[Gordon Brown]] ang petisyong ito, at naglabas ng pahayag noong Setyember 10, 2009 na humihingi ng tawad kay Turing at naglalarawan ng pagtrato kay Turing bilang "nakapangingilabot": {{cquote|Ang libo libong tao ay nagsama sama upang humingi ng hustisya para kay Alan Turing at pagkilala sa nakakapangilabot na pagtrato sa kanya. Bagaman si Turing ay pinakitunguhan ng batas nang panahong iyon at hindi na natin maibabalik ang panahon, ang kanyang pagtrato ay siyempre labis na hindi patas at ako ay nagagalak na magkaroon ng pagkakataon na magsabi kung gaano kalalim akong humihingi ng tawad at tayong lahat sa nangyari sa kanya. Kaya sa ngalan ng Pamahalaan ng Britanya, at sa mga nabubuhay ng malaya, salamat sa ginawa ni Alan, ako ay taas noong nagsasabi na: kami'y humihingi ng tawad, ikaw ay karapat dapat ng mas mabuti [pagtrato].}} == Mga Parangal == [[Talaksan:Sackville Park Turing plaque.jpg|thumb|right|Pag ala-alang statwang plaka kay Turing sa Sackville Park, Manchester]] Ang Turing Award na ipinangalan sa "ama ng agham pangkompyuter" na si Alan Turing ang taunang gantimpala na ibinibigay ng Association for Computing Machinery (ACM) sa mga indibidwal sa kanilang kontribusyon sa siyentipikong komunidad pangkompyuter. Ang gantimpalang ito ay itinuturing na pinakamataas na pagkakakilanlan sa [[agham pangkompyuter]] at katumbas ng [[Gantimpalang Nobel]]. Noong 2002, si Turing ay nirangguhan na dalawampu't isa sa ''BBC'' nationwide poll ng [[100 Pinakadakilang mga Briton]].<ref>{{Cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/2208671.stm | title = 100 great British heroes | date = 21 Agosto 2002 |work=BBC News }}</ref> === Mga parangal ng mga unibersidad sa buong mundo === [[Talaksan:Alan Turing Building 1.jpg|thumb|right|Gusaling Alan Turing sa [[University of Manchester]]]] *Ang ''Kwartong Turing'' sa [[University of Edinburgh School of Informatics|University of Edinburgh's School of Informatics]] ay naglalaman ng skultura ng ulo ni Turing na ginawa ni [[Eduardo Paolozzi]], at isang (#42/50) ng kanyang [http://www.synth.co.uk/images/paolozzi2.html Turing prints (2000)]. *Ang [[University of Surrey]] ay may statwa ni Turing sa kanilang pangunahing [[piazza]]. *Ang [[Istanbul Bilgi University]] ay nagsasagawa ng taunang kumperensiya sa [[teoriya ng komputasyon]] na tinatawag na ''Mga Araw na Turing''.<ref name="bilgiuniv">{{cite web | url = http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | title = Turing Days @ İstanbul Bilgi University | accessdate = 29 Oktubre 2011 | archive-date = 2013-08-01 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130801193650/http://cs.bilgi.edu.tr/pages/turing_days/ | url-status = dead }}</ref> *Ang [[University of Texas at Austin]] ay may honours na programang ng [[agham pangkompyuter]] na pinangalanang ''Mga skolar ni Turing''.<ref name="texturingschol">{{cite web |url=http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |title=Turing Scholars Program at the University of Texas at Austin |accessdate=16 Agosto 2009 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217072341/http://www.cs.utexas.edu/academics/undergraduate/honors/turing/ |url-status=dead }}</ref> *Noong simula nang 1960's, pinangalanan ng [[Stanford University]] ang kaisa-isang kwarto na pinagtuturuan ng gusaling Bulwagang Polya Matematika na ''Alan Turing Auditorium''.<ref name="stanforduniv">{{cite web | url = http://archive.computerhistory.org/resources/text/Knuth_Don_X4100/PDF_index/k-8-pdf/k-8-u2679-Stanford-Comp-Dedication.pdf | title = Polya Hall, Stanford University | accessdate =14 Hunyo 2011 }}</ref> *Isa sa mga ampiteatro ng kagawarang Agham Pangkompyuter ng ([[Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille|LIFL]]<ref name="lifl">{{cite web |url=http://www.lifl.fr/ |title=Laboratoire d'Informatique Fondamentale de Lille |accessdate=3 Disyembre 2010 |archive-date=22 Hulyo 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722014047/http://www.lifl.fr/ |url-status=dead }}</ref>) sa [[Unibersidad ng Lille]] sa hilagang [[Pransiya]] ay ipinangalan bilang parangal kay Alan Turing. (ang iba pang ampiteatro ay ipinangalan kay [[Kurt Gödel]]). *Ang Kagawaran ng Agham Pangkompyuter ng [[Pontifical Catholic University of Chile]], [[Polytechnic University of Puerto Rico]], [[University of the Andes, Colombia|Los Andes University]] in [[Bogotá]], Colombia, [[King's College, Cambridge]] at [[Bangor University]] sa [[Wales]] ay may mga laboratoryo ng kompyuter na ipinangalan kay Turing. *Ang [[The University of Manchester]], [[The Open University]], [[Oxford Brookes University]] at [[Aarhus University]] (in [[Århus]], Denmark) ay may mga gusaling nakapangalan kay Turing. *Ang ''Alan Turing Road'' sa [[Surrey Research Park]] ay ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[Carnegie Mellon University]] ay may [[granito]]ng bangkuan na matatagpuan sa The Hornbostel Mall na may pangalang "A. M. Turing" na nakaukit sa tuktok, "Read" sa ibaba ng kaliwang hita at "Write" sa ibaba ng kanang hita. *Ang [[EISTI|École Internationale des Sciences du Traitement de l'Information]] ay pinangalanan ang kamakailan lang na nakuhang ikatlong gusaling na "Turing". *Ang [[University of Ghent]] ay mayroong isa sa mga pangunahing kwarto ng kompyuter na ginagamit ng mga matematiko at siyentipiko ng kompyuter na ipinangalan kay Alan Turing. *Ang [[University of Oregon]] ay may iskultura ng ulo ni Turing sa gilid ng gusaling pang agham kompyuter na tinatawag na Deschutes Hall.<ref name="Oregon">{{cite web|url=http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|title=Turing at the University of Oregon|accessdate=1 Nobyembre 2011|archive-date=2012-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114151918/http://www.mathcomp.leeds.ac.uk/turing2012/files/oregon.html|url-status=dead}}</ref> == Sanggunian == {{reflist}} == Mga sanggunian == {{Refbegin|colwidth=30em}} * {{ Cite book | last = Agar | first = Jon | title = The government machine: a revolutionary history of the computer | publisher=MIT Press | year = 2003 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 978-0-262-01202-7 }} * {{ Cite book | last = Alexander | first = C. Hugh O'D. | author-link = Conel Hugh O'Donel Alexander | date = ''circa'' 1945 | title = Cryptographic History of Work on the German Naval Enigma | url = http://www.ellsbury.com/gne/gne-000.htm | publisher=The National Archives, Kew, Reference HW 25/1}} * {{ Cite book | last = Beniger | first = James | title = The control revolution: technological and economic origins of the information society | publisher=Harvard University Press | year = 1986 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-16986-7 }} * {{Cite book | last = Babbage | first = Charles | author-link = Charles Babbage | year = 1864 | publication-date = 2008 | editor-last = Campbell-Kelly | editor-first = Martin | editor-link = Martin Campbell-Kelly | title = Passages from the life of a philosopher | publisher=Rough Draft Printing | isbn = 978-1-60386-092-5 | ref = harv | postscript = <!-- Bot inserted parameter. Either remove it; or change its value to "." for the cite to end in a ".", as necessary. -->{{inconsistent citations}} }} * {{ Cite book | last = Bodanis | first = David | author-link = David Bodanis | title = Electric Universe: How Electricity Switched on the Modern World | year = 2005 |publisher=Three Rivers Press | location = New York | isbn = 0-307-33598-4 | oclc = 61684223 }} * {{Cite book | last = Campbell-Kelly | first = Martin | authorlink = Martin Campbell-Kelly | last2 = Aspray | first2 = William | title = Computer: A History of the Information Machine | publisher=Basic Books | year = 1996 | location = New York | isbn = 0-465-02989-2 }} * {{Cite book | last = Ceruzzi | first = Paul | authorlink = Paul Ceruzzi | title = A History of Modern Computing | url = https://archive.org/details/historyofmodernc00ceru | publisher=MIT Press | year = 1998 | location = Cambridge, Massachusetts, and London | isbn = 0-262-53169-0}} * {{ Cite book | last = Chandler | first = Alfred | authorlink = Alfred Chandler | title = The Visible Hand: The Managerial Revolution in American Business | publisher=Belknap Press | year = 1977 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-674-94052-0 }} * {{ Cite journal | last = Copeland | first = B. Jack | authorlink = B. Jack Copeland | title = Colossus: Its Origins and Originators | journal=[[IEEE Annals of the History of Computing]] | volume = 26 | issue = 4 | pages = 38–45 | year = 2004 |doi = 10.1109/MAHC.2004.26 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack (ed.)| title = The Essential Turing | year = 2004 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-825079-7 | oclc = 156728127 224173329 48931664 57434580 57530137 59399569 }} * {{ Cite book | last = Copeland (ed.) | first = B. Jack | title = Alan Turing's Automatic Computing Engine | url = https://archive.org/details/alanturingsautom0000unse_k5v2 | year = 2005 | publisher=Oxford University Press | location = Oxford | isbn = 0-19-856593-3 | oclc = 224640979 56539230 }} * {{ Cite book | last = Copeland | first = B. Jack | title = Colossus: The secrets of Bletchley Park's code-breaking computers | url = https://archive.org/details/colossussecretso0000unse | year = 2006 | publisher=Oxford University Press | isbn = 978-0-19-284055-4 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Edwards | first = Paul N | title = The closed world: computers and the politics of discourse in Cold War America | publisher=MIT Press | year = 1996 | location = Cambridge, Massachusetts | isbn = 0-262-55028-8 }} * {{ Cite book | last = Hodges | first = Andrew | authorlink = Hodges, Andrew | year = 1983 | title = Alan Turing: the enigma |location = London | publisher=Burnett Books | isbn = 0-04-510060-8 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Hochhuth | first = Rolf | authorlink = Rolf Hochhuth | title = Alan Turing: en berättelse | publisher=Symposion | year = 1988 | isbn = 978-91-7868-109-9 }} * {{ Cite book | last = Leavitt | first = David | authorlink = David Leavitt | year = 2007 | title = The man who knew too much: Alan Turing and the invention of the computer | publisher=Phoenix | isbn = 978-0-7538-2200-5 | ref = harv }} * {{ Cite book | last = Levin | first = Janna | authorlink = Janna Levin | title = A Madman Dreams Of Turing Machines | publisher=Knopf | year = 2006 | location = New York | isbn = 978-1-4000-3240-2 }} * {{ Cite book | last = Lewin | first = Ronald | authorlink = Ronald Lewin | title = Ultra Goes to War: The Secret Story | edition = Classic Penguin | series = Classic Military History | year = 1978 | publication-date = 2001 | publisher=Hutchinson & Co | location = London, England | isbn = 978-1-56649-231-7 | ref = harv }} * {{Cite book| last = Lubar | first = Steven | year = 1993 | title = Infoculture | location = Boston, Massachusetts and New York | publisher=Houghton Mifflin | isbn = 0-395-57042-5}} * {{ Cite document | last = Mahon | first = A.P. | title = The History of Hut Eight 1939–1945 | publisher=UK National Archives Reference HW 25/2 | year = 1945 | url = http://www.ellsbury.com/hut8/hut8-000.htm | accessdate =10 Disyembre 2009 | ref = harv }} *{{MacTutor Biography|id=Turing|title=Alan Mathison Turing}} *Petzold, Charles (2008). "[[The Annotated Turing]]: A Guided Tour through Alan Turing's Historic Paper on Computability and the Turing Machine". [[Indianapolis]]: Wiley Publishing. ISBN 978-0-470-22905-7 *Smith, Roger (1997). ''Fontana History of the Human Sciences''. London: Fontana. *Weizenbaum, Joseph (1976). ''Computer Power and Human Reason''. London: W.H. Freeman. ISBN 0-7167-0463-3 * {{Cite book | last = Turing | first = Sara Stoney | title = Alan M Turing | publisher=W Heffer | year = 1959 }} Turing's mother, who survived him by many years, wrote this 157-page biography of her son, glorifying his life. It was published in 1959, and so could not cover his war work. Scarcely 300 copies were sold (Sara Turing to Lyn Newman, 1967, Library of [[St John's College, Cambridge]]). The six-page foreword by [[Lyn Irvine]] includes reminiscences and is more frequently quoted. * {{Cite book | last = Whitemore | first = Hugh | authorlink = Hugh Whitemore | last2 = Hodges | first2 = Andrew | authorlink2 = Andrew Hodges | title = Breaking the code | publisher=S. French | year = 1988 }} This 1986 Hugh Whitemore play tells the story of Turing's life and death. In the original West End and Broadway runs, [[Derek Jacobi]] played Turing and he recreated the role in a 1997 television film based on the play made jointly by the BBC and [[WGBH-TV|WGBH, Boston]]. The play is published by Amber Lane Press, [[Oxford]], ASIN: B000B7TM0Q *Williams, Michael R. (1985) ''A History of Computing Technology'', [[Englewood Cliffs]], [[New Jersey]]: [[Prentice-Hall]], ISBN 0-8186-7739-2 *{{Cite book|last=Yates |first=David M. |title=Turing's Legacy: A history of computing at the National Physical Laboratory 1945–1995 |year=1997 |publisher=[[Science Museum, London|London Science Museum]] |location=London |isbn=0-901805-94-7 |oclc=123794619 40624091 }} {{Refend}} == Karagdagang babasahin == *{{MathGenealogy|id=8014}} *{{cite journal|title=The Mind and the Computing Machine: Alan Turing and others|journal=[[The Rutherford Journal]]|url=http://www.rutherfordjournal.org/article010111.html |editor = Jack Copeland|ref=harv}} *{{cite encyclopaedia |last=Hodges |first=Andrew |editor=Edward N. Zalta |encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]] |title=Alan Turing |url=http://plato.stanford.edu/entries/turing/ |accessdate=10 Enero 2011 |edition=Winter 2009 |date=27 Agosto 2007 |publisher=[[Stanford University]] |ref=harv}} *{{cite journal|last=Gray|first=Paul|date=29 Marso 1999|title=Computer Scientist: Alan Turing|journal=TIME|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|ref=harv|access-date=24 Septiyembre 2011|archive-date=19 Enero 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110119181237/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990624,00.html|url-status=dead}} * Gleick, James, ''[[The Information: A History, a Theory, a Flood|The Information: A History, A Theory, A Flood]]'', New York: Pantheon, 2011, ISBN 978-0-375-42372-7 * Leavitt, David, ''The Man Who Knew Too Much: Alan Turing and the Invention of the Computer'', W. W. Norton, 2006 == Panlabas na kawing == {{Wikiquote}} {{Commons category|Alan Turing}} *[http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} Alan Turing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828060019/http://www.rkbexplorer.com/explorer/#display=person%2D%7Bhttp://dblp.rkbexplorer.com/id/people-a27f18ebafc0d76ddb05173ce7b9873d-e0b388b7c1e0985b1371d73ee1fae8b5} |date=2008-08-28 }} RKBExplorer *[http://www.turingcentenary.eu/ Alan Turing Year] *[http://cie2012.eu/ CiE 2012: Turing Centenary Conference] *[https://web.archive.org/web/20110728163234/http://www.visualturing.org/ Visual Turing] *[http://www.wolframalpha.com/examples/TuringMachines.html Turing Machine calculators] at [[Wolfram Alpha]] *[http://www.turing.org.uk/ Alan Turing] site maintained by [[Andrew Hodges]] including a [https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html short biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721235734/http://www.turing.org.uk/bio/part1.html |date=2018-07-21 }} *[http://www.alanturing.net/ AlanTuring.net&nbsp;– Turing Archive for the History of Computing] by [[Jack Copeland]] *[http://www.turingarchive.org/ The Turing Archive] {{Dead link|date=Nobiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Oktubre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Septiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Agosto 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hulyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Hunyo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Mayo 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Abril 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} – naglalaman ng mga hindi nailambag na dokumento mula sa contains Kings College, Cambridge archive *{{cite journal|last=Jones|first=G. James|date=11 Disyembre 2001|title=Alan Turing&nbsp;– Towards a Digital Mind: Part 1|journal=System Toolbox|publisher=The Binary Freedom Project|url=http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|ref=harv|access-date=2011-09-24|archive-date=2007-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070803163318/http://www.systemtoolbox.com/article.php?history_id=3|url-status=dead}} *[http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ Sherborne School Archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723203832/http://www.sherborne.org/school/School_Archives/ |date=2012-07-23 }}&nbsp;– naglalaman ng mga papel tungkol sa panahon ni Alan Turing sa Sherborne School === Mga papel === *[https://web.archive.org/web/20120224231856/http://bibnetwiki.org/wiki/Category:Alan_M._Turing_Paper Ekstensibong talaan ng mga papel ni Turing, mga ulat at pagtuturo at mga isinaling bersiyon] BibNetWiki *{{Turing 1950}} *[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=116 Oral history interview with Donald W. Davies], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota; inilalarawan ang mga proyeto sa U.K. [[National Physical Laboratory (United Kingdom)|National Physical Laboratory]], mula sa pagdidisenyong ginawa ni Alan Turing noong 1947 sa paggawa ng [[Automatic Computing Engine|ACE computers]] * [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=81 Oral history interview with Nicholas C. Metropolis], [[Charles Babbage Institute]], University of Minnesota. Si Metropolis ang kauna unahang direkto ng [[Los Alamos National Laboratory]]; kabilang sa mga paksa ang relasyong pang akademiko sa pagitan ni Alan Turing at [[John von Neumann]] {{authority control}} {{BD|1912|1954|Turing, Alan}} [[Kategorya:Mga siyentipiko ng kompyuter]] [[Kategorya:Mga matematikong Ingles]] a4u64h80v04ti1kvuap41b9pqpxpa7c 0 103717 2238480 2184805 2026-11-02T05:51:27Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238480 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name = Lady Gaga | image = Lady Gaga at the White House in 2023 (3).jpg | caption = Si Gaga yaon sa Setyembre 2023 | image_size = 250px | alt = Lady Gaga | landscape = | background = solo_singer | birth_name = Stefani Joanne Angelina Germanotta | alias = | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1986|3|28}} | birth_place = [[Yonkers, Bagong York]] | death_date = | origin = [[Lungsod ng Bagong York]] | instrument = [[Vocals]] ([[Contralto]]), [[piano]], [[synthesizer]] | genre = [[Pop music|Pop]], [[electronic dance music|electronic dance]] |occupation = Singer-songwriter, artistang manananghal, rekord produser, negosyante, fashion designer, mananayaw, negosyante, aktibista | years_active = 2005–kasalukuyan |label = [[Def Jam Recordings|Def Jam]], [[Cherrytree Records|Cherrytree]], Streamline, [[Kon Live#Kon Live Distribution|Kon Live]], [[Interscope Records|Interscope]] |website = {{URL|http://www.ladygaga.com/|LadyGaga.com}} <br />[[Talaksan:Ladygaga sig.svg|100px]]<br />Lagda ni Lady Gaga }} Si '''Stefani Joanne Angelina Germanotta''' (ipinanganak noong 28 Marso 1986), mas kilala sa pangalan niya sa entablado na '''Lady Gaga''' ay isang Amerikanang ''recording artist''. Siya ay nagsimula sa mga ''club'' sa mga lugar sa [[Lungsod ng Bagong York]] habang nagtatrabaho rin sa Interscope Records bilang isang tagasulat ng mga kanta para sa ilang mga kilalang mga mang-aawit gaya nila Akon, na matapos marinig na kumanta si Gaga ay hinikayat niya ang pinuno ng Interscope Records na si Jimmy Iovine para pumirma siya sa isang samahang kasunduan na may label at sa Kon Live Distribution label ni Akon. Siya ay nagsimulang gumawa ng isang collective na tinatawag na Haus ni Gaga noong 2008, at inilabas ang kanyang debut album [[The Fame]] sa Agosto ng parehong taon. Ang album na napunta sa mga nangungunang mga kanta sa mga bansa tulad ng United Kingdom at Canada, at nanguna sa Billboard Top Electronic Albums chart sa Estados Unidos. Sa kasalukuyan, ang album ay naging isang nangunguna sa pandaigdigang mundo ng pop music sa singles na "Just Dance" (iminungkahi para sa Best Dance-record sa 51 Awards Grammy) at "Poker Face." Matapos gawin ang simula kanila New Kids on the Block at ang Pussycat Dolls, si Gaga ay nagpamalas pa sa kanyang unang tour, ang The Fame Ball Tour. Nakabenta siya ng 64 milyon na digital sales at 23 milyon album sa buong mundo, na naging sanhi na isa sa mga pinakamahusay-nagbentang artisa ng 2009.<ref>http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/prnewswire/press_releases/California/2009/07/14/LA46596</ref> Sa musika, siya ay sinasabi niyang inspirasyon niya sina glam rockers tulad ni [[David Bowie]] at [[Queen]], pati na rin ang mga pop singers tulad nila [[Michael Jackson]] at [[Madonna]]. Ang iba pang mga impluwensiya niya ay sa fashion at ang kanyang relasyon sa gay community. == Talambuhay == === 1986-2004: Maagang Buhay at Edukasyon === Si Lady Gaga ay isinilang noong 28 Marso 1986 sa [[Lungsod ng Bagong York]] bilang panganay ng isang Italyanong Amerikanong mga magulang na Cynthia Germanotta at Joseph Germanotta, isang negosyante sa internet.<ref name="BBB">{{cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/thisday/chart-beat-lady-gaga-luis-fonsi-taylor-swift-1003928565.story |title=Chart Beat: Lady GaGa, Luis Fonsi, Taylor Swift, 'Purple Rain' |accessdate=2009-02-19 |author=Bronson, Fred |date=8 Enero 2008 |work=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |publisher=Nielsen Business Media, Inc |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090114211142/http://www.billboard.com/bbcom/thisday/chart-beat-lady-gaga-luis-fonsi-taylor-swift-1003928565.story |archivedate=2009-01-14 |url-status=live }}</ref><ref name="timesonline2">{{cite web | url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5746827.ece | title=Lady Gaga: ready for her close-up | first=Ruby | last=Warrington | work=[[Sunday Times]] | publisher=[[The New York Times Company]] | date=22 Pebrero 2009 | accessdate=2009-02-22 | archive-date=2011-05-17 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110517105414/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5746827.ece | url-status=dead }}</ref> Noong labing-isang taong gulang lamang si Gaga, siya ay pinaaral sa [[Paaralang Julliard]] sa [[Manhattan]],<ref name="independent">{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/lady-gaga-how-the-world-went-crazy-for-the-new-queen-of-pop-1684375.html|title=Lady Gaga: How the world went crazy for the new queen of pop|last=Sturges|first=Fiona|date=16 Mayo 2009|work=[[Independent.co.uk]]|accessdate=2009-05-26}}</ref> pero pumasok na lang sa [[Convent of the Sacred Heart|Kumbento ng Banal na Puso]], na isang [[Private Catholic school|pribadong paaralang pang-Katoliko]].<ref name="Times Online.co.uk">{{cite web|url=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&offset=0&page=1|title=Lady GaGa: the future of pop?|date=14 Disyembre 2008|work=Sunday Times|publisher=[[The New York Times Company]]|author=Collins, Hattie|accessdate=2009-02-06|archive-date=2011-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110827021455/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/music/article5325327.ece?token=null&offset=0&page=1|url-status=dead}}</ref> Natuto si Gaga na mag-[[piyano]] noong apat na taong gulang siya, at sumulat siya ng pangunahing piano ballad noong 13 siya at itunugtog sa [[open mic]] na gabi sa edad ng 14.<ref name="Bio">{{cite web | url=http://www.ladygaga.com/bio/ | title=Biography of Lady Gaga | publisher=LadyGaga.com | accessdate=2009-01-08 | archive-date=2009-02-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090203112238/http://ladygaga.com/bio/ | url-status=dead }}</ref> Noong 17 na siya, nagkamit siya ng maagang pagpasok sa [[Tisch School of the Arts|Paaralan ng Sining ni Tisch]] ng [[Pamantasan ng Bagong York]]. Doon, nag-aral siyang tumugtog ng musika at pinagbutihin ang kanyang kakayahan sa pagsulat ng kanta sa paggawa ng mga sanaysay at analitikal na papel na nagpopokus sa mga paksa na sining, relihiyon, at pangsosyopolitika na orden. === 2008-kasalukuyan === Noong 2008, si Gaga ay lumipat sa [[Los Angeles]] na nagtatrabaho para sa kanyang tatak para sa pag-unlad ng kanyang unang album na ''[[The Fame]]''.<ref>http://www.contactmusic.com/</ref> == Kasiningan == [[Talaksan:Lady Gaga at the 2018 Toronto International Film Festival (cropped 1).jpg|thumb|Si Gaga sa Toronto Festival noong 2018.]] === Mga Impluwensiya === Ang mga magulang ni Gaga, na nagmulat sa kanya sa mga artistang gaya ng [[The Beatles]], nina [[Stevie Wonder]], [[Bruce Springsteen]], [[Pink Floyd]], [[Led Zeppelin]] at [[Elton John]], ay may mahalagang impluwensiya sa kanyang pagkabata, at hanggang sa kasalukuyan.<ref name="familyinfluence">{{cite web|title=Lady Gaga: Just a Normal, Family-Oriented Girl|url=http://thehollywoodgossip.com/2011/05/lady-gaga-just-a-normal-family-oriented-girl|date=2011-05-10|accessdate=2011-11-26|first=Free|last=Britney|work=The Hollywood Gossip}}</ref> ''"I am a real family girl. When it comes to love and loyalty, I am very old-fashioned. And I am quite down-to-earth for such an eccentric person,"'' sabi niya.<ref name="ourladyvogue">{{cite web|title=Lady Gaga: Our Lady of Pop|url=http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|work=Vogue|first=Jonathan|last=Van Meter|date=2011-02-10|accessdate=2011-11-26|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918223404/http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|url-status=dead}}</ref> ''"I'm quite traditional in the family sense. I've always been that way."''<ref name="familyinfluence"/> Ayon kay Gaga, si Joanne Germanotta&nbsp;– ang kanyang tiyahin na namatay sa lupus sa gulang na 19&nbsp;– ay nabuhay sa kanya at nagbigay inspirasyon sa kanya sa lahat ng kanyang musika at sining.<ref>{{cite web|title=Lady GaGa: 'My aunt lives through me'|url=http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a304785/lady-gaga-my-aunt-lives-through-me.html|date=2011-02-19|accessdate=2011-11-27|work=Digital Spy|first=Naomi|last=Rainey|archive-date=2012-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024135456/http://www.digitalspy.co.uk/showbiz/news/a304785/lady-gaga-my-aunt-lives-through-me.html|url-status=dead}}</ref> Ang petsa ng pangkamatay ni Joanne ay nakatatu sa katawan ni Gaga, at kahit namatay ito 12 taon bago siya isinilang, sinabi ni Gaga na,''"I really believe I have two hearts. I think I actually carry two souls in my body, and that I'm living out the rest of her life and her goodness&nbsp;– she died a virgin, she died never having experienced all these things that we all get to love and experience in our lives."''<ref>{{cite web|title=I have two hearts, two souls: Lady Gaga|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hollywood/news-interviews/I-have-two-hearts-two-souls-Lady-Gaga/articleshow/7526992.cms|work=The Times of India|date=2011-02-19|accessdate=2011-11-27|archiveurl=https://archive.today/20120718050637/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hollywood/news-interviews/I-have-two-hearts-two-souls-Lady-Gaga/articleshow/7526992.cms|archivedate=2012-07-18|url-status=live}}</ref> Isa pang impluwensiyang ispiritwal kay kay Gaga ay ang Indiyanong doktor, mananalumpati, at manunulat na si [[Deepak Chopra]]. Tinatawag niyang "totoong inspirasyon", sinabi niya na ''"he's always reminded me to work in a life of service to my fans and to fulfill my vision and my destiny" in addition to thinking about Chopra when it comes to her work as a musician: "I want so much for it to go beyond the music for my fans."''<ref>{{cite news|title=TIME 100: Lady Gaga on Her Biggest Influence|url=http://www.time.com/time/video/player/0,32068,81660577001_1986210,00.html|work=TIME|access-date=2012-05-21|archive-date=2012-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120914/http://www.time.com/time/video/player/0,32068,81660577001_1986210,00.html|url-status=dead}}</ref> [[Talaksan:Gagafameball.jpg|upright|left|thumb|Ang pagtatanghal ni Gaga suot-suot ang kanyang plastik na damit(2009)]] Sa impluwensiyang pang-musika, kinukuha ni Gaga ang impluwensiya mula sa ilang mga musikero, gaya ng mga mang-aawit ng [[dance-pop]] na si [[Madonna]] at [[Michael Jackson]] hanggang sa mga artista ng ''glam rock'' gaya nina [[David Bowie]] at [[Queen (banda)|Queen]] habang sinasama din ang mga teatrikong aspeto ng artistang gaya ni [[Andy Warhol]] sa kanyang mga teatrikong pagtatanghal.<ref name="Allmusic bio" /><ref name="DR">{{Cite news |url=http://www.thefreelibrary.com/THE+FEAR+FACTOR%3B+Lady+Gaga+used+tough+times+as+inspiration+for+her...-a0213005824 |last=Dingwall |first=John |title=The Fear Factor; Lady Gaga used tough times as inspiration for her new album |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |pages=48–49 |date=2009-11-27 |accessdate=2010-05-06}}</ref><ref>{{cite web|title=Lady Gaga's direct line to Andy Warhol|url=http://www.guardian.co.uk/lifeandstyle/lostinshowbiz/2010/sep/09/lady-gaga-andy-warhol|work=The Guardian|first=Alexis|last=Petridis|date=2010-09-09|accessdate=2011-11-27}} * {{cite web|title=Lady GaGa: 'I was inspired by musical theatre'|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a320549/lady-gaga-i-was-inspired-by-musical-theatre.html|work=Digital Spy|date=2011-05-20|accessdate=2011-11-27|first=Jennifer|last=Still|archive-date=2012-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121111042113/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a320549/lady-gaga-i-was-inspired-by-musical-theatre.html|url-status=dead}}</ref> Naging inspirasyon ang awitin ng Queen na "[[Radio Ga Ga]]" sa kanyang pangalan: sabi niya ''"I adored [[Freddie Mercury]] and Queen had a hit called 'Radio Gaga'. That's why I love the name [...] Freddie was unique—one of the biggest personalities in the whole of pop music,"''.<ref name="DR" /><ref name="soundtrack">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/music/2009/sep/06/lady-gaga-popandrock |title=Soundtrack of my life: Lady Gaga |work=The Guardian |location=London |publisher=Guardian News and Media |last=Thomson |first=Graeme |date=2009-09-06 |accessdate=2010-05-06 }}</ref> Madalas nakatatanggap si Gaga ng paghahambing sa kanya sa artistang si Madonna na tinanggap naman na nakikita niya ang sarili kay Gaga.<ref>{{cite web|title=Madonna Talks Divorce, Lady Gaga & Being A 'Geek' In High School|url=http://www.accesshollywood.com/madonna-talks-divorce-lady-gaga-and-being-a-geek-in-high-school_article_24191|work=Access Hollywood|date=2009-10-14|accessdate=2011-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120706073403/http://www.accesshollywood.com/madonna-talks-divorce-lady-gaga-and-being-a-geek-in-high-school_article_24191|archive-date=2012-07-06|url-status=dead}}</ref> Bilang sagot sa paghahambing, sinabi ni Gaga ''"I don't want to sound presumptuous, but I've made it my goal to revolutionize pop music. The last revolution was launched by Madonna 25 years ago"'' karagdagan sa komentong ito ''"there is really no one that is a more adoring and loving Madonna fan than me. I am the hugest fan personally and professionally."''<ref name="DR"/><ref>{{cite web|title=Lady Gaa: Madonna Approves 'Born This Way'|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/lady-gaga-madonna-approves-born-99711g|author=THR staff|work=Rolling Stone|date=2011-02-15|accessdate=2011-07-27}}{{Dead link|date=Septiyembre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Gaya ni Madonna, patuloy na binabago ni Gaga ang kanyang sarili at sa mga sumunod na taon ng kanyang karera, ay nakakuha siya ng mga inspirasyong musikal sa iba't ibang uri ng mga artista kasama sina [[Whitney Houston]], [[Grace Jones]], [[Cyndi Lauper]], ang mang-aawit ng [[Blondie (banda)|Blondie]] na si [[Debbie Harry]], [[Scissor Sisters]], [[Prince (musikero)|Prince]], [[Marilyn Manson]], [[Yoko Ono]], at [[Britney Spears]].<ref>Musical influences of Lady Gaga: * {{cite news |url=http://www.popcrunch.com/britney-spears-lady-gaga-collaboration-in-the-works/ |title=Britney Spears/Lady Gaga collaboration in the works |work=The Sun |accessdate=2010-06-20 |publisher=Pop Crunch |last=Reporter |first=Staff |location=London |date=2010-02-10 |archive-date=2010-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100728211511/http://www.popcrunch.com/britney-spears-lady-gaga-collaboration-in-the-works/ |url-status=dead }} * {{cite web|title=Lady Gaga: I can't wait to come to India|url=http://ibnlive.in.com/news/i-cant-wait-to-come-to-india-lady-gaga/143405-45-75.html|date=2011-04-21|publisher=[[IBN Live]]|accessdate=2011-05-27|archive-date=2011-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110217060100/http://ibnlive.in.com/news/i-cant-wait-to-come-to-india-lady-gaga/143405-45-75.html|url-status=dead}} * {{cite web |title=Lady GaGa: "Grace Jones, Androgynous, Robo, Future Fashion Queen" |url=http://www.prefixmag.com/news/lady-gaga-grace-jones-androgynous-robo-future-fash/26057/ |first=Alexandra |last=Symonds |work=Prefix |accessdate=2009-07-11 |date=2009-07-10 |archive-date=2009-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090816103633/http://www.prefixmag.com/news/lady-gaga-grace-jones-androgynous-robo-future-fash/26057 |url-status=dead }} * {{cite journal |last=Tann |first=Remmy |date=2011-07-11 |title=I was born this way: Lady Gaga |publisher=Yahoo! |accessdate=2011-07-11 |url=http://sg.news.yahoo.com/blogs/what-is-buzzing/born-way-lady-gaga-145116015.html }} * {{cite news |url=http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23694934-debbie-harry-would-love-to-perform-with-lady-gaga.do |title=Debbie Harry Would Love To Perform With Lady Gaga |date=2009-10-25 |last=Smith |first=Liz |work=[[Evening Standard]] |publisher=[[Daily Mail and General Trust]] |accessdate=2009-10-30 |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903212140/http://www.thisislondon.co.uk/showbiz/article-23694934-debbie-harry-would-love-to-perform-with-lady-gaga.do |url-status=dead }} * {{cite web|title=Lady Gaga Reflects on Springsteen Influence for 'Inside the Outside' Doc|url=http://www.billboard.com/news/lady-gaga-reflects-on-springsteen-influence-1005187662.story|work=Billboard|accessdate=2011-11-26|date=2011-05-18|first=Phil|last=Gallo}} * {{cite web|title=It's so exciting to know we influenced Lady Gaga, admits Jake Shears of Scissor Sisters|url=http://www.dailyrecord.co.uk/showbiz/music-news/2011/04/24/it-s-so-exciting-to-know-we-influenced-lady-gaga-admits-jake-shears-of-scissor-sisters-86908-23084149/|date=2011-04-24|first=John|last=Dingwall|accessdate=2011-11-26|work=Daily Record}} * {{cite web|title=Lady Gaga Interview&nbsp;– Interview with Lady Gaga|url=http://dancemusic.about.com/od/artistshomepages/a/LadyGagaInt.htm|work=Abut.com|first=DJ Ron|last=Slomowicz|accessdate=2011-11-26|archive-date=2012-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120708/http://dancemusic.about.com/od/artistshomepages/a/LadyGagaInt.htm|url-status=dead}} * {{cite web|title=Lady Gaga: Our Lady of Pop|url=http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|work=Vogue|first=Jonathan|last=Van Meter|date=2011-02-10|accessdate=2011-11-26|archive-date=2012-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918223404/http://www.vogue.com/magazine/article/lady-gaga-our-lady-of-pop/|url-status=dead}}</ref> Nabanggit ni Gaga na hindi sa ilang mga panayaw sa kanya at inihayag na, ''"Britney certainly doesn’t need any freakin’ tips from me! Britney Spears is the queen of pop. I was learning from her."''<ref>{{citeweb|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/300123/lady-gaga-i-don-t-have-time-for-dating/1|title=Lady GaGa: I don't have time for dating|date=2009-02-09|accessdate=2012-05-17|work=[[NOW (British magazine)|Now]]|publisher=[[IPC Media]]}}</ref> Nagbigay pugay din sa Gaga kay Spears noong [[2011 MTV Video Music Awards]] at sinabi niya na ''"taught us all how to be fearless, and the industry wouldn't be the same without her."''<ref>{{cite web|url=http://www.mtv.com/news/articles/1669862/britney-spears-lady-gaga-kiss-vmas.jhtml|title=Britney Spears Accepts Video Vanguard VMA&nbsp;– And A Kiss From Lady Gaga|date=2011-08-28|accessdate=2012-03-06|publisher=MTV. MTV Networks|archive-date=2011-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110830224328/http://www.mtv.com/news/articles/1669862/britney-spears-lady-gaga-kiss-vmas.jhtml|url-status=dead}}</ref> == Adbokasya patungkol sa mga LGBT == [[Talaksan:LadyGaga-EqualityMarch-Crop.jpg|upright|thumb|Si Gaga habang nagtatalumpati sa 2009 [[National Equality March]]]] Malaki ang tulong ng mga tagahangang "gay" ni Lady Gaga sa kanyang unti-unting pagsikat at itinuring siyang isang "gay icon".<ref name="fabmag">{{cite journal|page=45|volume=54|issue=9|title=Going Gaga |last=Thomas |first=Matt |publisher=[[Pink Triangle Press]] |work=[[fab (magazine)|Fab]] |date=2009-07-09}}</ref> Noong una, nahirapan siya at hindi masyadong naipapatugtog ang kanyang mga kanta sa radyo, at sinabi, ''"The turning point for me was the gay community. I've got so many gay fans and they're so loyal to me and they really lifted me up. They'll always stand by me and I'll always stand by them. It's not an easy thing to create a fanbase."''<ref name="mtvgayicon">{{cite news |url=http://www.mtv.com/news/articles/1610781/20090506/lady_gaga.jhtml |title=Lady Gaga On Success: 'The Turning Point For Me Was The Gay Community' |last=Vena |first=Jocelyn |date=2009-05-07 |publisher=MTV |accessdate=2009-08-11 |archive-date=2010-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100810065745/http://www.mtv.com/news/articles/1610781/20090506/lady_gaga.jhtml |url-status=dead }}</ref> Pinasalamatan niya ang ''"Flylife"'' isang LGBT-based na kompanya sa Manhattan, New York kung saan ang kanyang tagapangalaga ay nagtatrabaho at nakalagay sa kanyang album na ''The Fame'', ''"I love you so much. You were the first heartbeat in this project, and your support and brilliance means the world to me. I will always fight for the gay community hand in hand with this incredible team."''<ref name="thefame">{{cite album-notes |artist=Lady Gaga |title=[[The Fame]] |format=Liner notes |publisher=[[Interscope Records]] |year=2008 |publisherid=2726601}}</ref> Ang una sa mga palabas niya na ipinanuod sa telebisyon ay noong Mayo 2008 sa ''NewNowNext Awards'', isang palabas ng isang "LGBT network", ang ''Logo'' kung saan niya kinanta ang ''"Just Dance"''.<ref name="newnownext">{{cite web |url=http://www.logotv.com/video/franchise.jhtml?ctid=1956 |title=NewNowNext Awards |accessdate=2009-08-11 |date=2008-05-03 |archive-date=2010-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100725053730/http://www.logotv.com/video/franchise.jhtml?ctid=1956 |url-status=dead }}</ref> Noong Hunyo ng parehong taon, kinanta niya ulit ang nasabing kanta sa ''San Francisco Pride''.<ref name="sfpride">{{cite news |url=http://www.sfpride.org/celeb/mainstage_08.html |title=2008 Main Stage Line-Up |accessdate=2009-08-11 |date=2008-06-13 |publisher=[[San Francisco Pride]] |archive-date=2009-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091012201052/http://www.sfpride.org/celeb/mainstage_08.html |url-status=dead }}</ref> Matapos ilabas ang ''The Fame'', inihayag niya na ang kantang "Poker Face" ay tungkol sa kanyang pagka-[[Biseksuwalidad|biseksuwal]]. Sa pakikipananyam ng ''Rolling Stone'', ikinuwento niya kung paano nakaapekto sa kanila ang kanyang pagiging "biseksuwal", ''"The fact that I'm into women, they're all intimidated by it. It makes them uncomfortable. They're like, 'I don't need to have a threesome. I'm happy with just you'."''<ref name="rsannual" /> Noong siya'y lumabas sa ''The Ellen DeGeneres Show'' noong Mayo 2009, kanyang pinuri si Degeneres sa pagiging inspirasyon niya sa mga kababaihan at sa komunidad ng ikatlong kasarian.<ref name="ellen">{{cite news | url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1181210/Lady-GaGas-wacky-headgear-knocks-chat-host-Ellen-DeGeneres.html | title=Lady GaGa's wacky headgear almost knocks out chat show host Ellen DeGeneres | date=2009-05-13 |work=Daily Mail | accessdate=2009-08-11 |publisher=Associated Newspapers}}</ref> Sinabi niya na ang 11 Oktubre 2009 "National Equality March" rally sa "National Mall" ay ang pinaka-importanteng pangyayari sa kanyang buhay. Habang siya'y papaalis, iniwan niya ang mga salitang ''"Bless God and bless the gays"'',[17] katulad ng sinabi niya sa kanyang talumpati sa pagtanggap ng parangal na ''Best New Artist'' sa "2009 MTV Video Music Awards" noong nakaraang buwan.<ref name="E!">{{cite news |url=http://uk.eonline.com/uberblog/b148428_kanye_who_lady_gaga_teams_up_with.html |title=Kanye Who? Lady Gaga Teams Up With President Obama |accessdate=2009-12-12 |first=Fowler |last=Brand |date=2009-10-12 |work=[[E! Entertainment Television]] |publisher=E! Online}}</ref> similar to her [[2009 MTV Video Music Awards]] acceptance speech for Best New Artist a month earlier.<ref>{{cite news | url=http://www.mtv.com/news/articles/1621407/20090914/lady_gaga.jhtml | title=Lady Gaga's Shocking 2009 VMA Fashion Choices | date=2009-08-14 | last=Vena | first=Jocelyn | publisher=MTV | accessdate=2009-08-19 | archive-date=2010-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101207131856/http://www.mtv.com/news/articles/1621407/20090914/lady_gaga.jhtml | url-status=dead }}</ref> Sa ''Human Rights Campaign Dinner'', kinanta niya ang kanta ni John Lennon na "Imagine" at sinabing, ''"I'm not going to [play] one of my songs tonight because tonight is not about me, it's about you."'' Pinalitan niya ang orihinal na letra ng kanta upang isalamin ang pagkamatay ni "Matthew Shepard", isang estudyanteng pinatay dahil sa kanyang sekswalidad.<ref>{{cite web |title=Lady Gaga performs her version of 'Imagine' at the Human Rights Campaign dinner in Washington D.C |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2009/10/12/2009-10-12_lady_gaga_performs_her_version_of_imagine_at_the_human_rights_campaign_dinner_in.html |publisher=News Corporation |work=Daily News |date=2009-12-10 |accessdate=2010-06-12 |author=Carter, Nicole |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216123450/http://www.nydailynews.com/gossip/2009/10/12/2009-10-12_lady_gaga_performs_her_version_of_imagine_at_the_human_rights_campaign_dinner_in.html |url-status=dead }}</ref> [[Talaksan:Lady Gaga & Tony Bennett (17358336861).jpg|thumb|Si Gaga at Tonny Bennett]] Dumalo si Gaga sa "2010 MTV Video Music Awards" na may kasamang apat na kasapit ng [[Sandatahang Lakas ng Estados Unidos]] (Mike Almy, David Hall, Katie Miller and Stacy Vasquez), na naisalalim sa polisiyang ''"Don't ask, don't tell" (DADT)'' kung saan ang mga ibang sexualidad ay pinagbawalang lumahok sa Army.<ref>{{cite news |title=Lady Gaga Goes Political in Maine |newspaper=[[The New York Times]] |date=2010-09-20 |url=http://www.nytimes.com/2010/09/21/us/politics/21gaga.html |last=Zezima |first=Katy |accessdate=2010-09-21}}</ref> Suot ni Gaga ang kanyang ''meat dress'' upang ipakita ang kanyang pagtatanggol sa karapatang pantao ng mga LGBTs at sinabing ''"If we don't stand up for what we believe in and if we don't fight for our rights, pretty soon we're going to have as much rights as the meat on our own bones."''<ref name="autogenerated1">{{cite web |title=Lady Gaga defends meat dress by claiming she's no 'piece of meat' |url=http://www.metro.co.uk/music/840850-lady-gaga-defends-meat-dress-by-claiming-shes-no-piece-of-meat |date=2010-09-14 |accessdate=2010-06-12 |last=Lee |first=Ann |work=[[Metro (British newspaper)|Metro]] |archive-date=2010-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100917132205/http://www.metro.co.uk/music/840850-lady-gaga-defends-meat-dress-by-claiming-shes-no-piece-of-meat |url-status=dead }}</ref> Naglabas siya ng tatlong video sa "YouTube" na humihimok sa kanyang mga fans na kausapin ang kanilang mga Senador sa pagsisikap na tanggalin ang batas na ito. Noong Setyembre 2010, nagtalumpati siya sa "4the14K" rally sa Portland, Maine. ang pangalan ng rally ay nagpakita ng bilang ng mga natanggal sa serbisyo sa ilalim ng DADT (humigit kumulang 14,000). Hinimok niya ang mga Senador na bumotong ipatanggal ang DADT na polisiya. Pagkatapos ng pangyayaring ito, sinabi ng mga patnugot ng ''The Advocate'' na, si Lady Gaga ay naging "the real fierce advocate" para sa mga homosekswal,<ref>{{cite web |url=http://www.advocate.com/News/Daily_News/2010/09/21/Lady_Gaga_Weve_Found_Our_Fierce_Advocate/ |title=Gaga: We've Found Our Fierce Advocate |accessdate=2010-09-21 |date=2010-09-28 |work=The Advocate}}</ref><ref>{{cite news |title=Obama: I'm a 'Fierce Advocate' for Gay and Lesbians |work=The Washington Independent |date=2008-12-08 |url=http://washingtonindependent.com/22526/obama-im-a-fierce-advocate-for-gay-and-lesbians |last=McGann |first=Laura |accessdate=2010-09-28 |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014103219/http://washingtonindependent.com/22526/obama-im-a-fierce-advocate-for-gay-and-lesbians |url-status=dead }}</ref> na isa sa mga pangako ni pangulong Barack Obama. Pumunta si Gaga sa ''Europride'', isang internasyonal na kaganapang para sa mga LGBT, na idinaos sa Roma noong Hunyo 2011. Sa halos dalawampung minutong pagtatalumpati, pinuna niya ang pangit na kalagayan ng karapatang pantao ng mga "gay" sa maraming bansa sa Europa at inilarawan ang mga "homosexual" na ''Revolutionaries of love'' bago kantahin ang "Born this Way", at "Edge of Glory" sa harap ng libu- libong tao sa ''Circus Maxima''.<ref>{{cite web|title=Lady Gaga speaks out at massive Europride event in Rome: Can she meaningfully affect gay rights?&nbsp;– VIDEO|url=http://music-mix.ew.com/2011/06/13/lady-gaga-rome-europride-gay-rights/|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-20|first=Christian|last=Blauvelt|work=Entertainment Weekly|archive-date=2012-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20121123004759/http://music-mix.ew.com/2011/06/13/lady-gaga-rome-europride-gay-rights/|url-status=dead}}</ref><ref name=mtvrome>{{cite web|title=Lady GaGa Performs At EuroPride In Rome|url=http://www.mtv.co.uk/artists/lady-gaga/news/276972-lady-gaga-europride-italy-gay-rights|date=2011-06-13|accessdate=2011-06-20|publisher=MTV}}{{Dead link|date=April 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Kanyang sinabi na ''"Today and every day we fight for freedom. We fight for justice. We beckon for compassion, understanding and above all we want full equality now"''.<ref name=metro>{{cite web|title=Lady Gaga champions gay rights at EuroPride|url=http://www.metro.co.uk/music/866055-lady-gaga-champions-gay-rights-at-europride|work=Metro|location=London|date=2011-06-12|accessdate=2011-06-20|archive-date=2011-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110903090444/http://www.metro.co.uk/music/866055-lady-gaga-champions-gay-rights-at-europride|url-status=dead}}</ref> Sinabi niya rin na lagi siyang kinukwestiyon ukol sa kanyang paglaan ng sarili sa "gayspeak" kung gaano siya "kabakla", sabay sabi sa kanyang mga manunuod na ''"Why is this question, why is this issue so important? My answer is: I am a child of diversity, I am one with my generation, I feel a moral obligation as a woman, or a man, to exercise my revolutionary potential and make the world a better place."'' at sabay hirit na, ''"On a gay scale from 1 to 10, I'm a Judy Garland fucking 42."''<ref>{{cite web|title=Australians accept marriage equality|url=http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=5784|first=Rex|last=Wockner|date=2011-06-16|accessdate=2011-06-20|work=The Bay Area Reporter|archive-date=2011-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111201090240/http://www.ebar.com/news/article.php?sec=news&article=5784|url-status=dead}}</ref> == Pagkakawang gawa == Bukod sa kanyang music career, nakatulong na din siya sa iba't ibang mga charities. Para sa mga sakuna, nakatulong na siya sa iba't ibang paraan kagaya ng pagbibigay ng relief goods. Kahit tumanggi siyang mapasama sa kantang "We Are the World 25" na layuning tumulong sa mga biktima ng 2010 Haiti earthquake, ay ibinigay niya sa relief fund ng Haiti ang kita ng kanyang konsyerto na naganap noong January 24, 2010 sa New York's Radio City Music Hall. Lahat ng kita ng kanyang online store sa nasabing araw ay kaniya ding ibinigay. Umabot sa US$500,00 ang nalikom niyang pera para sa Haiti Noon namang 2011 Tõhoku earthquake and tsunami. Siya ay nag tweet ng isang mensahe at nagbigay siya ng link para sa kanyang binebentang Japan Prayer Bracelets na layuning matulungan ang mga nasalanta ng sakuna. Noong March 29, 2011, umabot sa $1.5 million ang kita ng mga bracelet. Sa kabilang banda, si attorney Alyson Oliver ay nagsampa ng kaso laban kay Gaga sa Detroit noong June 2011. Sinasabi niya na may dagdag o patong ang presyo ng tinda nilang bracelet. Hindi din siya naniniwala na lahat ng kita ng bracelets ay napunta sa relief. Bilang tugon sa kaso na sinampa ni attorney Alyson Oliver, sinabi ng spokesperson ni Lady Gaga na ang kaso ay "meritless" at "misleading". Noong June 25, 2011, siya ay nagperform sa MTV Japan's charity show sa Makuhari Messe, na tumulong sa Japanese Red Cross upang makalikom ng pera para makatulong sa mga nasalanta ng sakuna. Noong October 2012, si Lady Gaga ay namataang nakilala ang founder ng Wikipeaks na si Julian Asange sa Ecuadorean embassy sa London. Noon namang October 9, 2012, Si Yoko Ono ay nagbigay ng LennonOno Grabt for Peace kay Lady Gaga at sa 4 pang ibang aktibista sa Reykjavik, Iceland. Noong November 6, 2012, Nagbigay si Lady Gaga ng $1 million sa American Red Cross. Siya din ay nakipagtulungan kay Cyndi Lauper at sa MAC Cosmetics upang gumawa ng produkto ng lipstick na makakatulong sa mga taong mayroong HIV at AIDS. Tinawag ang lipstick na kanilang nirelease na Viva Glam. Sa isang press release, sinabi ni Lady Gaga na "I don't want Viva Glam to be just a lipstick you buy to help a cause. I want it to be a reminder when you go out at night to put a condom in your purse right next to your lipstick.". Ang kita ng Viva Glam lipstick ay umabot sa $202 million dollars. == Born This Way Foundation == [[Talaksan:Lady Gaga BTW Ball Antwerp 02.jpg|thumb|Si Lady Gaga noong 2012, sa [[The Born This Way Ball Tour]]]] Noong 2012, inilunsad niya ang Born This Way Foundation (BTWF). Ito ay isang organisasyon na tumututok sa mga kabataan at ang mga problema na karaniwan nilang hinaharap kagaya ng pagkukulang sa self-confidence at bullying. Kinuha niya ang pangalan ng organisasyong ito mula sa kaniyang pangatlong album. == Diskograpiya == {{main|Diskograpiya ni Lady Gaga}} * ''[[The Fame]]'' (2008) * ''[[The Fame Monster]]'' (2009) * ''[[Born This Way]]'' (2011) * ''[[Artpop]]'' (2013) * ''[[Cheek to Cheek (album)|Cheek to Cheek]]'' kasama si [[Tony Bennett]] (2014) * ''Joanne'' (2016) * ''Chromatica'' (2020) * ''[[Mayhem (album)|Mayhem]]'' (2025) == Mga Palabas == * ''[[Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden]]'' (2011) * ''[[A Very Gaga Thanksgiving]]'' (2011) * ''[[Lisa Goes Gaga]]'' <small>([[The Simpsons]] episode)</small> (2012) == Mga Paglalakbay na konsiyerto == * [[The Fame Ball Tour]] (2009) * [[Fame Kills: Starring Kanye West and Lady Gaga]] (2009–10) (kinansela) * [[The Monster Ball Tour]] (2009–11) * [[The Born This Way Ball|The Born This Way Ball Tour]] (2012–13) == Mga sanggunian == {{Reflist|2|refs= <ref name="Allmusic bio">{{cite web|url={{Allmusic|class=artist|id=lady-gaga-p1055684 |pure_url=yes}} |title=Lady Gaga |last=Birchmeier |first=Jason |date=20 Abril 2008 |publisher=AllMusic |accessdate=3 Enero 2010 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101021072619/http://www.allmusic.com/artist/lady-gaga-p1055684 |archivedate=21 Oktubre 2010 }}</ref> <ref name="rsannual">{{cite magazine|last=Hiatt|first=Brian|date=30 Mayo 2009|title=The Rise of Lady Gaga|magazine=Rolling Stone|location=New York|volume=1080|issue=43|issn=0035-791X}}</ref> }} == Mga kawing panlabas == {{Commons cat|Category:Lady Gaga|Lady Gaga}} * [http://www.ladygaga.com/] Opisyal na sayt * [http://www.interscope.com/ladygaga Lady Gaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627223329/http://www.interscope.com/ladygaga/ |date=2009-06-27 }} sa [[Interscope Records]] * [http://twitter.com/LadyGaga Lady Gaga] sa [[Twitter]] * {{in lang|en}} [http://www.facebook.com/ladygaga Lady Gaga Official Facebook] * {{in lang|en}} [http://www.lyrics.az/lady-gaga/ Lady Gaga Song Lyrics] * {{in lang|en}} [http://www.youtube.com/user/ladygagaofficial Lady Gaga Official Youtube Channel] {{Lady Gaga}} {{BD|1986||Lady Gaga}} [[Kategorya:Lady Gaga]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:Mga Amerikanong liping-Italyano]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Estados Unidos]] [[Kategorya:LGBT mula sa Estados Unidos]] bhruvrukcws40ik4wjpfmb36v0p6tsb 0 129063 2238430 2213416 2026-11-01T22:31:47Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238430 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Campello sul Clitunno|province=[[lalawigan ng Perugia|Perugia]]|website={{official website|http://www.comune.campello.pg.it}}|area_code=0743|postal_code=06042|day=Hunyo 26|saint=[[Luis IX ng Pransiya|San Luis]]|elevation_m=290|elevation_footnotes=|population_demonym=Campellini|population_footnotes=|area_total_km2=49.8|area_footnotes=|mayor=Maurizio Calisti|mayor_party=|frazioni=[[Pettino]], ''[[Acera]]'', ''[[Agliano, Campello sul Clitunno|Agliano]]'', ''[[Campello Alto]]'', ''Carvello'', ''Colle'', ''[[Fontanelle, Campello sul Clitunno|Fontanelle]]'', ''[[Lenano]]'', ''[[Spina Nuova]]''|region=[[Umbria]]|official_name=Comune di Campello sul Clitunno|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|42|49|56|N|12|46|40|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=CampellosulClitunno.gif|image_caption=Campello sul Clitunno|image_alt=|imagesize=|image_skyline=CampelloSulClitunnoCampelloAltoPanorama.JPG|native_name=|footnotes=}} Ang '''Campello sul Clitunno''' ay isang [[komuna]] (munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Perugia]] sa rehiyon ng [[Umbria]] ng [[Italya]], mga 45&nbsp;km timog-silangan ng [[Perugia]]. Ang [[Templo ni Citunno]], at ang pinagmulan ng [[Ilog Clitunno]], ay nasa loob ng mga hangganan nito. Ito rin ay isang sentro para sa paggawa ng langis ng olibo. Bukod sa iba pang tipikal na pagkaing sentral Italyano, ang lokal na gastronomo ay may kasamang [[cangrejo de rio]] at [[trutsa]]. == Kasaysayan == Noong mga huling bahagi ng ika-14 na siglo, ang kastilyo ay nabawi ni Konde Paolo di Campello. Sa huling bahagi ng panahong medyebal, ang teritoryo ay nanatiling sakop ng mga batas ng [[Spoleto]] at pinamahalaan ng mga opisyal na kinuha mula sa mga nagbabayad ng buwis nito.<ref name="siusa_history">{{cite web |title=Comune di Campello sul Clitunno |url=https://siusa-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/siusa/pagina.pl?TipoPag=prodente&Chiave=34059 |access-date=14 February 2026 |website=Sistema Informativo Unificato per le Soprintendenze Archivistiche |language=it |archive-date=30 Mayo 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530103813/https://siusa-archivi.cultura.gov.it/cgi-bin/siusa/pagina.pl?TipoPag=prodente&Chiave=34059 |url-status=dead }}</ref> == Mga sakuna == Noong Nobyembre 2006, apat na manggagawang maintenance ang namatay sa sunud-sunod na pagsabog habang nagsasagawa ng trabaho sa isang pasilidad ng langis ng olibo. Nasunog ang pabrika matapos ang mga pagsabog. Humigit-kumulang 500 katao ang inilikas bilang pag-iingat.<ref name="Reuters">[http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L25317958.htm Explosion at Italian olive oil plant kills four] {{Dead link|date=Nobiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - [[Reuters]] - Obtained February 10, 2007.</ref> == Mga sanggunian == {{reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.campello.pg.it/ Opisyal na website] {{Clear}}{{Province of Perugia}}{{World Heritage Sites in Italy}} qk4eyotkxnq0xpw6mreb5eanmy517i3 0 136043 2238423 2095336 2026-11-01T19:26:40Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238423 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = {{BASEPAGENAME}} | official_name = Comune di {{BASEPAGENAME}} | image_shield = Provincia di Pistoia.png | shield_alt = | image_map = Pistoia posizione.png | map_alt = | map_caption = Lokasyon ng {{BASEPAGENAME}} sa Lalawigan ng Pistoia | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=TOS}} | province = {{ProvincialIT (short form)|sigla=PT}} (PT) | frazioni = | mayor_party = | mayor = | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="istat">Ang lahat ng mga demograpiya at iba pang istadistkita: Italian statistical institute [[Istat]].</ref><ref>{{cite web |last= |first= |url=http://demo.istat.it/bilmens2006/index.html |title=Istat - Monthly demographic balance (January–December 2006) |publisher=Istituto Nazionale di Statistica. |accessdate=2006-07-05 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |date=2016-03-25 }}</ref> | population_total = - | population_as_of = Dec. 2004 }} Ang '''{{BASEPAGENAME}}''' ay isang [[comune]] sa lalawigan ng [[Lalawigan ng Pistoia|Pistoia]] sa bansang [[Italya]]. == Talababa == {{reflist}} == Ugnay Panlabas == * {{in lang|it}}[https://web.archive.org/web/20110226081219/http://provincia.arezzo.it/ Punong Websayt] ; Institusyong Pampubliko * [http://www.istat.it/english/ Pambansang Tanggapan ng Estadistika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207102304/http://www.istat.it/english/ |date=2009-12-07 }} * [http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK ENIT Italian State Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327024845/http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK |date=2008-03-27 }} * [http://www.italiantourism.com/ ENIT Hilagang Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502153409/http://www.italiantourism.com/ |date=2017-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080418121932/http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National at Regional Parks] {{Tuskanya}} {{Lalawigan ng Pistoia}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Pistoia]] [[Kategorya:Tuskanya]] {{Stub|Italya}} 1pubuy5jejy6vz8o8alw8bkvcsb1057 0 136455 2238426 2237355 2026-11-01T19:48:27Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238426 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya | name = {{BASEPAGENAME}} | official_name = Comune di {{BASEPAGENAME}} | image_shield = Alcamo-Stemma.png | shield_alt = Alcamo-Stemma.png | image_map = Trapani posizione.png | map_alt = | map_caption = Lokasyon ng {{BASEPAGENAME}} sa Lalawigan ng Trapani | coordinates_footnotes = | region = {{RegioneIT|sigla=SIC}} | province = [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Trapani|Trapani]] (TP) | frazioni = | mayor_party = | mayor = | area_footnotes = | area_total_km2 = | population_footnotes = <ref name="istat">Ang lahat ng mga demograpiya at iba pang istadistkita: Italian statistical institute [[Istat]].</ref><ref>{{cite web |last= |first= |url=http://demo.istat.it/bilmens2006/index.html |title=Istat - Monthly demographic balance (January–December 2006) |publisher=Istituto Nazionale di Statistica. |accessdate=2006-07-05 |archive-date=2016-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160325075131/http://www.demo.istat.it/bilmens2006/index.html |date=2016-03-25 }}</ref> | population_total = - | population_as_of = Dec. 2004 |image_skyline=PanAlcamo2.jpg}} [[Talaksan:Chiesa Santa Maria Assunta (Alcamo) - Facciata.jpg|left|thumb|[[Basilika ng Santa Maria Assunta, Alcamo]]]] Ang '''{{BASEPAGENAME}}''' ay isang [[comune|komuna]] sa [[Malayang Konsorsiyong Komunal ng Trapani]], Sicilia, sa bansang [[Italya]]. Ito ang ikaapat na pinakamalaking bayan sa lalawigan, na may populasyon na 45,374. Nasa hangganan ito ng [[Metropolitanong Lungsod ng Palermo]] sa distansiya na halos 50 kilometro mula sa [[Lungsod ng Palermo|Palermo]] at [[Trapani]]. Kalakip ngayon ang teritoryo ng bayan ang isang lugar na may 130.79 kilometro kuwadradro at ang pangalawang munisipalidad para sa densidad ng populasyon sa lalawigan ng Trapani, matapos ng [[Erice]].<ref name="com-it">[http://www.comuni-italiani.it/081/001/statistiche/ Comuni-Italiani.it]</ref> Ang Alcamo ay hinahangganan ng [[Dagat Tireno]] sa hilaga, [[Balestrate]] at [[Partinico]] sa silangan, [[Camporeale]] sa timog, at [[Calatafimi-Segesta]] at [[Castellammare del Golfo]] sa kanluran. Ang pinakamahalagang nayon nito ay ang [[Alcamo Marina]] na humigit-kumulang na 6 na kilometro mula sa sentro ng bayan. Kasama ang iba pang mga munisipalidad ay kalahok ito sa ''Associazione Città del Vino'', ang kilusang ''Patto dei Sindaci'', ''Progetto Città dei Bambini'', ''Rete dei Comuni Solidali'' <ref>[http://www.tuttitalia.it/sicilia/91-alcamo/ tuttitalia.it – Alcamo]</ref>, at ''Patto Territoriale Golfo di Castellammare''.<ref name="com-it2">[http://www.comuni-italiani.it/081/001/statistiche/ Comuni-Italiani.it]</ref> == Talababa == {{reflist}} == Ugnay Panlabas == * {{it icon}}[https://web.archive.org/web/20110226081219/http://provincia.arezzo.it/ Punong Websayt] ; Institusyong Pampubliko * [http://www.istat.it/english/ Pambansang Tanggapan ng Estadistika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207102304/http://www.istat.it/english/ |date=2009-12-07 }} * [http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK ENIT Italian State Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327024845/http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK |date=2008-03-27 }} * [http://www.italiantourism.com/ ENIT Hilagang Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502153409/http://www.italiantourism.com/ |date=2017-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080418121932/http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National at Regional Parks] {{Sicily}} {{Lalawigan ng Trapani}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} [[Kaurian:Mga Communi ng Trapani ]] [[Kaurian:Sicilia]] sgm2rc9y9dudbt3ljcgki8aqtkvae7z 0 137189 2238428 2083915 2026-11-01T22:03:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238428 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Borgomanero|official_name=Comune di Borgomanero|native_name={{native name|lmo|Borbanee}}|image_skyline=Veduta di Borgomanero.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=Borgomanero-Stemma.png|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|42|N|8|28|E|type:city(20,253)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Piamonte]]|province=[[Lalawigan ng Novara|Novara]] (NO)|frazioni=San Marco, Santa Cristina, Vergano, Cascina Fagnani, Cascina Fontana, Cascina Vallazza, Cascina Vallazzetta, Cascina Vigane, Piovino|mayor_party=|mayor=Sergio Bossi|area_footnotes=|area_total_km2=32.27|population_footnotes=|population_demonym=Borgomanerese(i)|elevation_footnotes=|elevation_m=306|saint=|day=|postal_code=28021|area_code=0322|website={{official website|http://www.comune.borgomanero.no.it/}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> Ang '''Borgomanero''' ({{Lang-pms|Borbané}}; [[Wikang Lombardo|Lombardo]]: ''Borbanee'') ay isang {{Lang|it|[[comune]]}} (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Novara]], rehiyon ng [[Piamonte]], Hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|110|km|mi}} hilagang-silangan ng [[Turin]], mga {{Convert|30|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Novara]] at mga 60&nbsp;km hilagang-kanluran ng [[Milan]]. Ang Borgomanero ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bogogno]], [[Briga Novarese]], [[Cressa]], [[Cureggio]], [[Fontaneto d'Agogna]], [[Gargallo]], [[Gattico-Veruno]], [[Gozzano]], [[Invorio]], at [[Maggiora]]. Ang Borgomanero ay may estasyon ng tren, na pinaglilingkuran ng [[daambakal ng Santhià–Arona]] at ng daambakal ng Novara-Domodossola. == Kasaysayan == Ayon sa alamat, isang grupo ng labintatlong tao, na tinatawag na Labintatlong Orco (Trözz 'Orchi sa anyo ng diyalekto), na bumalik mula sa isang peregrinasyon sa dambana sa kalapit na pulo ng San Giulio ([[Lawa ng Orta]]), ang nagtatag ng unang nukleo ng lungsod, sa pampang ng [[Agogna]]. Sinasabi rin ng parehong alamat ang pinagmulan ng Tapulon, ang lokal na tradisyonal na pagkain, na nilikha gamit ang mahihirap na sangkap na mayroon ang grupo sa pagtatapon nito: ang karne ng nag-iisang asno na nagdadala ng kanilang mga bagahe, alak, at iba pa. == Mga kakambal na bayan == * {{Flagicon|France}} [[Digne-les-Bains]], [[Pransiya]] * {{Flagicon|Germany}} [[Bad Mergentheim]], [[Alemanya]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [https://web.archive.org/web/20080101225628/http://www.comune.borgomanero.no.it/ Opisyal na website] * [https://www.fondazionemarazza.it/ Website ng Fondazione Marazza] {{Lalawigan ng Novara}} [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] iy51shppvytmw8lsq414xggqh716fiw 0 142699 2238432 2114072 2026-11-01T22:39:21Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238432 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Infobox Italian comune|name=Cantello|official_name=Comune di Cantello|native_name=|image_skyline=Cantello - chiesa dei Santi Pietro e Paolo - campanile.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=Map of comune of Cantello (province of Varese, region Lombardy, Italy).svg|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|49|N|8|53|E|type:city(4,409)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|province=[[lalawigan ng Varese|Varese]] (VA)|frazioni=Gaggiolo, [[Ligurno]]|mayor_party=|mayor=|area_footnotes=|area_total_km2=9.1|population_footnotes=|population_total=4409|population_as_of=Disyembre 2004|pop_density_footnotes=|population_demonym=|elevation_footnotes=|elevation_m=404|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=21050|area_code=0332|website={{official website|http://www.comune.cantello.va.it}}|footnotes=}} Ang '''Cantello''' ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Varese]], rehiyon ng [[Lombardia]], Hilagang [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|45|km|mi}} hilagang-kanluran ng [[Milan]] at mga {{Convert|4|km|mi|0}} silangan ng [[Varese]], sa hangganan ng [[Suwisa]]. Noong Disyembre 31, 2004, mayroon itong populasyon na 4,409 at may lawak na {{Convert|9.1|km2|mi2}}.<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref> Ito ay bahagi ng pamayanan sa paggawa ng Regio Insubrica, isang inter-hangganan na organisasyong pangkooperasyon na nagsasama ng ilang probinsya ng Lombardia at [[Piamonte]] at ang Suwisang [[Canton ng Tesino]].<ref>[https://www.regioinsubrica.org/chi-siamo/soci/ Soci] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231209234455/https://www.regioinsubrica.org/chi-siamo/soci |date=2023-12-09 }} - ''regioinsubrica.org''</ref> Ang munisipalidad ng Cantello ay naglalaman ng mga ''[[frazione]]'' (mga subdibisyon, pangunahin na mga nayon at pamayanan) ng Gaggiolo at [[Ligurno]]. Ang Cantello ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Arcisate]], [[Cagno]], [[Clivio]], [[Malnate]], [[Rodero]], [[Stabio]] (Suwisa), [[Varese]], at [[Viggiù]]. == Ebolusyong demograpiko == <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.9) id:darkgrey value:gray(0.8) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8) ImageSize = width:455 height:303 PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30 DateFormat = x.y Period = from:0 till:5000 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:1861 text:1861 bar:1871 text:1871 bar:1881 text:1881 bar:1901 text:1901 bar:1911 text:1911 bar:1921 text:1921 bar:1931 text:1931 bar:1936 text:1936 bar:1951 text:1951 bar:1961 text:1961 bar:1971 text:1971 bar:1981 text:1981 bar:1991 text:1991 bar:2001 text:2001 PlotData= color:barra width:20 align:left bar:1861 from: 0 till:1879 bar:1871 from: 0 till:2018 bar:1881 from: 0 till:2212 bar:1901 from: 0 till:2476 bar:1911 from: 0 till:2750 bar:1921 from: 0 till:2725 bar:1931 from: 0 till:2523 bar:1936 from: 0 till:2475 bar:1951 from: 0 till:2692 bar:1961 from: 0 till:3331 bar:1971 from: 0 till:4001 bar:1981 from: 0 till:3954 bar:1991 from: 0 till:3932 bar:2001 from: 0 till:4244 PlotData= bar:1861 at:1879 fontsize:XS text: 1879 shift:(-8,5) bar:1871 at:2018 fontsize:XS text: 2018 shift:(-8,5) bar:1881 at:2212 fontsize:XS text: 2212 shift:(-8,5) bar:1901 at:2476 fontsize:XS text: 2476 shift:(-8,5) bar:1911 at:2750 fontsize:XS text: 2750 shift:(-8,5) bar:1921 at:2725 fontsize:XS text: 2725 shift:(-8,5) bar:1931 at:2523 fontsize:XS text: 2523 shift:(-8,5) bar:1936 at:2475 fontsize:XS text: 2475 shift:(-8,5) bar:1951 at:2692 fontsize:XS text: 2692 shift:(-8,5) bar:1961 at:3331 fontsize:XS text: 3331 shift:(-8,5) bar:1971 at:4001 fontsize:XS text: 4001 shift:(-8,5) bar:1981 at:3954 fontsize:XS text: 3954 shift:(-8,5) bar:1991 at:3932 fontsize:XS text: 3932 shift:(-8,5) bar:2001 at:4244 fontsize:XS text: 4244 shift:(-8,5) TextData= fontsize:S pos:(20,20) text:Data from ISTAT </timeline> == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.cantello.va.it www.comune.cantello.va.it] {{Clear}}{{Lalawigan ng Varese}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] kcvxr04wxatz5iobo3o4m3jalj3tjap 0 143734 2238422 2095335 2026-11-01T19:24:54Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238422 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Abbiategrasso|official_name=Comune di Abbiategrasso|native_name={{native name|lmo|Biegrass}}|image_skyline=Abbiategrasso-castello visconteo1.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Kastilyo Visconti.|image_shield=Abbiategrasso-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=Comune of Abbiategrasso.svg|map_alt=|map_caption=Abbiategrasso kasama ang Lalawigan ng Milan|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|24|N|08|55|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Francesco Cesare Nai|area_footnotes=|area_total_km2=47.78|population_footnotes=<ref>Population from [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]]</ref>|population_total=32784|population_as_of=Nobyembre 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Abbiatensi|elevation_footnotes=|elevation_m=120|twin1=|twin1_country=|saint=[[Santa Rosa ng Lima]]|day=Agosto 23|postal_code=20081|area_code=02|website={{Official website|http://www.comune.abbiategrasso.mi.it}}|footnotes=}}Ang '''{{BASEPAGENAME}}''' ay isang [[comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]], rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang teritoryo ng Abbiategrasso ay ganap na kasama sa [[Liwasang Lombardo ng Lambak Ticino]]; ang bayan ng Abbiategrasso ay tumatawid sa gilid ng pagkakaiba sa taas na nabuo ng lambak ng [[Ticino]] at sa kahabaan ng "linya ng mga balong", na naghahati sa itaas na [[Lambak Po]] mula sa mababang Lambak Po. == Kasaysayan == Ang lugar ng Abbiatense, tulad ng buong kanlurang [[lambak Po]], ay pinaninirahan mula noong [[Panahon ng Bronse]] ng mga tribong [[Mga Ligur|Ligur]], [[Mga Selta|Selta]], o Selta-Ligur gaya ng mga Insubre, na sinundan mula noong ika-4 na siglo BK ang mga populasyong [[Mga Galo|Galo]] mula sa kabila ng Alpes. Gayunpaman, ang isang malakas na simula sa paglago ay dumating lamang sa panahon ng Romano, bilang ebidensiya ng mga natuklasan na ginawa sa mga bahay kanayunan ng lugar at lalo na sa bahay kanayunang Pestagalla, kung saan noong 1954/1955 isang malaking nekropolis ang natagpuan na may 270 cremated tombs, nanirahan sa isang lokal na pamayanang agrikultural. Karamihan sa mga sinaunang pamayanang ito ay nakatayo sa kalsada ng mangangalakal (“Strada Mercatorum”, ngayon ay Strada Mercadante) na tumatakbo parallel sa [[ilog Ticino]]. Parodi, sa isa sa kaniyang mga ulat sa kasaysayan ng Abbiategrasso, kahit na inaangkin na sa sikat na labanan sa Ticino sa pagitan ng [[Anibal]] at ng mga Romano, ang mga tao mula sa [[Ozzero]] at Abbiategrasso ay nakibahagi sa labanan, na pumanig sa mga Selta.<ref>P. Parodi, ''Notizie storiche del Borgo di Abbiategrasso'', rist. anastatica: Bologna, 2002.</ref> == Talababa == {{reflist}} == Ugnay Panlabas == * {{in lang|it}}[https://web.archive.org/web/20110226081219/http://provincia.arezzo.it/ Punong Websayt] ; Institusyong Pampubliko * [http://www.istat.it/english/ Pambansang Tanggapan ng Estadistika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207102304/http://www.istat.it/english/ |date=2009-12-07 }} * [http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK ENIT Italian State Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327024845/http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK |date=2008-03-27 }} * [http://www.italiantourism.com/ ENIT Hilagang Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502153409/http://www.italiantourism.com/ |date=2017-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080418121932/http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National at Regional Parks] {{Lombardy}} {{Lalawigan ng Milan}} {{regions of Italy}} [[Kategorya:Mga Communi ng Milan]] [[Kategorya:Lombardy]] [[Kategorya:Milan]] {{Stub|Italya}} g58r3337xrwptjifixgn28j3fme9a49 0 143735 2238425 2095340 2026-11-01T19:47:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238425 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Albairate|official_name=Comune di Albairate|native_name=|image_skyline=AlbairateParrocchia.JPG|imagesize=|image_alt=|image_caption=Simbahang parokya ng San Jorge|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|45|25|N|8|56|E|type:city(4,360)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]|metropolitan_city=[[Kalakhang Lungsod ng Milan|Milan]] (MI)|frazioni=|mayor_party=|mayor=Fabio Crivellin|area_footnotes=|area_total_km2=15.0|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_total=4710|population_as_of=Nobyembre 30, 2017|pop_density_footnotes=|population_demonym=Albairatesi|elevation_footnotes=|elevation_m=124|twin1=|twin1_country=|saint=|day=|postal_code=20080|area_code=02|website={{official website|http://www.comune.albairate.mi.it/}}|footnotes=}}Ang '''{{BASEPAGENAME}}''' ay isang [[comune]] sa [[Kalakhang Lungsod ng Milan]] sa bansang [[Italya]]. Ang Albairate ay may hangganan sa mga munisipalidad ng: [[Corbetta]], [[Cisliano]], [[Cassinetta di Lugagnano]], [[Gaggiano]], [[Abbiategrasso]], at [[Vermezzo]]. Ang Albairate ay pinaglilingkuran ng [[estasyon ng tren ng Albairate-Vermezzo]]. == Pisikal na heograpiya == === Teritoryo === Ang teritoryo ng munisipyo ay may pinahabang hugis at may mga hangganan sa hilaga sa munisipalidad ng [[Corbetta]], sa silangan sa [[Cisliano]] at [[Gaggiano]], sa timog sa [[Abbiategrasso]] at [[Vermezzo]], sa kanluran sa [[Cassinetta di Lugagnano]] at Abbiategrasso. Matatagpuan ang Albairate mga 20 kilometro sa kanluran ng kabeserang Lombardo, Milan. [[File:Albairate_-_Cascina_Tosa_-_panoramio_(6).jpg|link=https://it.wikipedia.org/wiki/File:Albairate_-_Cascina_Tosa_-_panoramio_(6).jpg|left|thumb|Panorama sa kanayunan ng Albairate]] === Heograpiya at idrograpiya === Morpolohiko, ang teritoryo ng Albairate ay nailalarawan sa pamamagitan ng patag na kapaligiran na tipikal ng [[lambak Po]], higit sa lahat ay angkop para sa kakahuyan o pananim. Ang karaniwang taas ay 124 m sa itaas ng antas ng dagat. Isa sa mga pinakamahalagang aspekto ng hidrograpiya ng Albairate at ng mga lugar na katabi ng bayan ay ang mga [[resurhensiya]], na dating may malaking kahalagahan sa ekonomiya para sa agrikultura at ngayon ay isa sa mga pangunahing atraksiyon ng [[Parco Agricolo Sud Milano]]. == Talababa == {{reflist}} == Ugnay Panlabas == * {{it icon}}[https://web.archive.org/web/20110226081219/http://provincia.arezzo.it/ Punong Websayt] ; Institusyong Pampubliko * [http://www.istat.it/english/ Pambansang Tanggapan ng Estadistika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207102304/http://www.istat.it/english/ |date=2009-12-07 }} * [http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK ENIT Italian State Tourism Board] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080327024845/http://www.enit.it/default.asp?an=uin&Lang=UK |date=2008-03-27 }} * [http://www.italiantourism.com/ ENIT Hilagang Amerika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170502153409/http://www.italiantourism.com/ |date=2017-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20080418121932/http://www.trenitalia.it/en/index.html Italian Railways] * [http://www.parks.it/Eindex.html Italian National at Regional Parks] {{Lombardy}} {{Lalawigan ng Milan}} {{regions of Italy}} {{Stub|Italya}} [[Kaurian:Mga Communi ng Milan]] [[Kaurian:Lombardy]] [[Kaurian:Milan]] fil6o4t9ajy2exxc8thstv3h3lp8sne 0 159565 2238486 2236496 2026-11-02T06:55:35Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238486 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Magliano de' Marsi|official_name=Comune di Magliano de' Marsi|native_name=|image=Magliano dei Marsi alle falde del Velino.jpg|image_size=|caption=|image_shield=|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|42|5|33|N|13|21|53|E|region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Abruzzo]]|province={{ProvinciaIT (short form)|sigla=AQ}} (AQ)|frazioni=Marano dei Marsi, Rosciolo dei Marsi|mayor_party=|mayor=Pasqualino Di Cristofano|area_footnotes=|area_total_km2=70.93|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics from the Italian statistical institute ([[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]])</ref>|population_demonym=Maglianesi|elevation_footnotes=|elevation_min_m=|elevation_max_m=|elevation_m=728|saint=[[Santa Lucia]]|day=Disyembre 13|postal_code=67062|area_code=0863|website={{official website|http://www.comune.maglianodemarsi.aq.it/}}|footnotes=}}Ang '''Magliano de' Marsi''' ay isang [[bayan]] at [[Comune|''comune'']] (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng L'Aquila]], rehiyon ng [[Abruzos]], [[Gitnang Italya|gitnang]]-[[Katimugang Italya|timog]] [[Italya]]. Ang bayan ay nasa makasaysayang rehiyon ng [[Marsica]]. == Mga pangunahing tanawin == * Simbahan ng Santa Lucia, sa huling [[Arkitekturang Gotiko|estilong Gotiko]]-[[Arkitekturang Romaniko|Romaniko]], na may mga elementong [[Arkitekturang Baroko|Baroko]]. * Simbahan ng Madonna di Loreto noong ika-14 na siglo * [[Santa Maria in Valle Porclaneta]] * Malaking libingan ni Haring Perseo, ang huling hari ng mga Macedonio. Inilibing sa tabi ng Via Valeria malapit sa Magliano de' Marsi (Aquila), gaya ng nakasaad sa talahanayan II SE ng pahina 145 ng mapa ng Suriang Heograpikong Militar * Munisipyo: Idinisenyo sa pagitan ng 1922 at 1924 ng inhinyero na si [[Francesco Pietrangeli]], ilang taon pagkatapos ng [[Lindol sa Avezzano noong 1915|lindol noong 1915]], ito ay pinasinayaan noong 1929. Ang gusali ay matatagpuan sa Via Santa Maria di Loreto, sa sentro ng Magliano de' Marsi. Simula noong 2018, sumailalim ito sa kumplikadong sismikong pagpapatibay, kabilang ang base insulasyon at mga pagpapanumbalik sa loob at labas, na natapos noong Disyembre 13, 2025.<ref>{{cita web|url=https://marsicalive.it/magliano-de-marsi-riabbraccia-il-municipio-festa-ed-emozione-nel-nome-di-santa-lucia/|titolo=Magliano de' Marsi riabbraccia il municipio: festa ed emozione nel nome di Santa Lucia|sito=Marsica Live|data=14 dicembre 2025|accesso=14 dicembre 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260114131906/https://marsicalive.it/magliano-de-marsi-riabbraccia-il-municipio-festa-ed-emozione-nel-nome-di-santa-lucia/ |date=2026-01-14 }}</ref> == Ekonomiya == === Agrikultura === Ang agrikultura at pagsasaka ng mga hayop ay kabilang sa mga pangunahing pinagmumulan ng ekonomiya ng Magliano. Ang mga tupa, baka, at mga produktong gawa sa gatas ay karaniwang mga produkto ng lugar na ito. === Industriya === Sa labas ng Magliano de' Marsi, malapit sa lansangang-bayan, ay ang sonang industriyal. Maraming mga kompanya ang nagpapatakbo sa iba't ibang sektor, mula sa mga parmasyutiko hanggang sa mga seramika. == Kakambal na bayan == * {{Flagicon|ITA}} [[Villa Sant'Angelo]], Italya == Mga sanggunian == {{Reflist}}{{Lalawigan ng L'Aquila}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] aluou3gqpztesm7hcpy3l9h1yjo9l49 0 161840 2238475 2162679 2026-11-02T04:39:25Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238475 wikitext text/x-wiki {{cleanup-translation|date=Agosto 2011}} {{Infobox Anthem |title = {{lang|my|ကမ္ဘာမကြေ}} |transcription = Kaba Ma Kyei |english_title = Till the End of the World |alt_title = Kaba Ma Kyay |en_alt_title = |image = |prefix = Pambansa |country = {{MYA}} (Burma) |author = [[Saya Tin]] |lyrics_date = |composer = [[Saya Tin]] |music_date = |adopted = 1947 |until = |sound = U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga |sound_title = Kaba Ma Kyei (instromento) }} Ang '''Hanggang sa Dulo ng Mundo (Kaba Ma Kyei)''' ay ang [[Tala ng mga pambansang awit|Pambansang Awit]] ng [[Burma|Burma (Myanmar)]] Ang burma ay kabilang lamang isang dakot ng mga di-Europyanong bansa na may pambansang awit na nakaugat sa katutubong tradisyon (kabilang ang bansang [[Hapon]], [[Indiya]], [[Iran]], at [[Sri Lanka]]).{{citation needed|date=Agosto 2011}} Ang mga punong-sabi ng mga awit ay sa mga tradisyunal na estilo Burmes, bago paglipat sa isang Western-style orkesta. Ang mga himig at liriko ay nakasulat sa pamamagitan ni Saya Tin, at pinagtibay bilang pambansang awit ng mga Burmes noong 1947. == Lirikong Burmes == {| |- !Lirikong Burmes<ref>[http://burmalibrary.org/docs4/Draft_Constitution-Burmese.pdf Constitution of the Republic of the Union of Myanmar (2008)] Chapter 13 State Flag, State Seal, National Anthem and the Capital. Article 439 (a). Page 176. {{my icon}}</ref> !Transkripsiyong IPA ![[MLCTS|Transkripsiyong MLC]] |-valign="top" | : {{lang|my|တရားမျှတ လွတ်လပ်ခြင်းနဲ့မသွေ၊}} : {{lang|my|တို့ပြည်၊ တို့မြေ၊}} : {{lang|my|များလူခပ်သိမ်း၊ ငြိမ်းချမ်းစေဖို့၊}} : {{lang|my|ခွင့်တူညီမျှ၊ ဝါဒဖြူစင်တဲ့ပြည်၊}} : {{lang|my|တို့ပြည်၊ တို့မြေ၊}} : {{lang|my|ပြည်ထောင်စုအမွေ၊ အမြဲတည်တံ့စေ၊}} : {{lang|my|အဓိဋ္ဌာန်ပြုပေ၊ ထိန်းသိမ်းစို့လေ။}} : {{lang|my|(ကမ္ဘာမကြေ၊ မြန်မာပြည်၊}} : {{lang|my|တို့ဘိုးဘွား အမွေစစ်မို့ ချစ်မြတ်နိုးပေ။)}} : {{lang|my|ပြည်ထောင်စုကို အသက်ပေးလို့ တို့ကာကွယ်မလေ၊}} : {{lang|my|ဒါတို့ပြည် ဒါတို့မြေ တို့ပိုင်နက်မြေ။}} : {{lang|my|တို့ပြည် တို့မြေ အကျိုးကို ညီညာစွာတို့တစ်တွေ}} : {{lang|my|ထမ်းဆောင်ပါစို့လေ တို့တာဝန်ပေ အဖိုးတန်မြေ။}} | :{{IPA|təjá m̥ja̰ ta̰ lʊʔ laʔ tɕʰíɴ nɛ̰ mə θwè}} :{{IPA|do̰ pjè do̰ mjè}} :{{IPA|mjá lù kʰaʔ θeíɴ ɲeíɴ dʑáɴ zè bo̰}} :{{IPA|seiʔ tù ɲì m̥ja̰ wàda̰ pʰju sɪ̀ɴ dḛ pjè}} :{{IPA|do̰ pjè do̰ mjè}} :{{IPA|pjì daʊ̀ɴ zṵ ʔəmwè ʔəmjé tì da̰ɴ zè}} :{{IPA|ʔədeiʔtʰàɴ pjṵ bé tʰeín θeín zo̰ lè}} :{{IPA|ɡəbà mətɕè mjəmà pjè}} :{{IPA|do̰ bó bwá ʔəmwè siʔ mo̰ tɕʰiʔ mjaʔ nó bè}} :{{IPA|pjì dàuɴ zṵ ɡò ʔəθeʔ pé lo̰ do̰ kà ɡwɛ̀ məlè}} :{{IPA|dà do̰ pjè dà do̰ mjè do̰ pàiɴ dɛ̰ mjè}} :{{IPA|do̰ pjè do̰ mjè ʔətɕó ɡò ɲì ɲà zwà do̰ dədwè}} :{{IPA|tʰáɴ sʰàuɴ bà zo̰ lè do̰ tà wʊ̀ɴ bè ʔəpʰó tàɴ mjè}} | :ta.ra: hmya. ta. lwat lap hkrang: nai. ma. swi :tui. prany tui. mre :mya: lu hkap sim: ngim: hkram: se hpo. :cit tu nyi hmya. wada. hpyu sang dai. prany :tui. prany tui. mre :prany htaung cu. a mwi a.mrai: tany tam. se :a.dhi.hta:n pru. pe htin: sim: sui. le :kam.bha ma.kye / mran.ma prany / :tui. bhui: bwa: a.mwe cac mui. hkyac mrat nui: pe // :prany htaung su. kui a.sak pe: lui. tui. ka kwai ma.le / :da tui. prany da tui. mre to. puing nak mre // :tui. prany tui. mre a.kyui: kui nyi nya cwa tui. ta.twe :htam: hsaung pa sui. le to. ta wan pe a. hpui: tan mre // |} ==Salin sa Ingles== ===Literal=== :Until the world ends up shattering, long live Burma! :We love our land because this is our real inheritance. :We will sacrifice our lives to protect our country. :This is our nation, this is our land and it belongs to us. :Being our nation and our land, let us do good causes to our nation in unity! :And, this is our very duty to our invaluable land. ===Pang-isahan=== :We shall love, forevermore :Burma (Myanmar) the land of our fathers of yore! :Giving our lives for our union we fight, :This is our country, our land yours by right, :We, for her the tasks responsibly shoulder, :As we'll stand in duty to our precious land. ==Salin sa Tagalog== ===Literal=== :Hanggang ang mundo ay nauuwing mapanira, Mabuhay Burma! :Mahal namin ang aming lupa dahil ito ang aming tunay na mana. :Kami ay sakripisyo ng aming mga buhay upang maprotektahan ang ating bansa. :Ito ang aming Bansa, ito ang aming lupain at ito ay nabibilang a amin. :Ang pagiging ang ating bansa at ang aming lupa, gawin sa amin ng magandang dahilan upang ang ating bansa sa pagkakaisa! :At, ito ang aming tunay tungkulin upang aming napakahalagang lupain. ===Pang-isahan=== :Ay talaga naming, magpakailan pa man Burma (Myanmar) :Sa lupain ng aming mga magulang mula sa unang panahon! :Ang pagbibigay sa aming mga buhay para sa aming unyon away namin, :Ito ang aming bansa, ang aming lupa sa iyo sa pamamagitan ng karapatan, :Namin, para sa kanyang mga gawain responsable balikat, :Bilang namin tumayo sa tungkulin, sa aming mga mahalagang lupain. == Talababa == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == *[http://www.szbszig.atw.hu/ Szbszig] - vocal version taken from Burmese Radio Programme ([https://web.archive.org/web/20110429004026/http://users.atw.hu/szbszig/myanmar.mp3]) *[http://www.yadanabon.com/national_anthem.htm Yadanabon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090312083331/http://www.yadanabon.com/national_anthem.htm |date=2009-03-12 }} - The information website about Burma features a page about the National Anthem, with a sound file taken from the "Myanmar Radio Main Programme" Interval stored in the [http://www.intervalsignals.net/countries/burma.htm Interval Signals Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110105054541/http://www.intervalsignals.net/countries/burma.htm |date=2011-01-05 }} website. *[http://www.mayasite.net/MIDI/Atlas/mmr001gy.mid ''Ga Ba Majay Ba Ma Pyay'' (MIDI file)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429074001/http://mayasite.net/MIDI/Atlas/mmr001gy.mid |date=2016-04-29 }} *[http://www.mewashingtondc.com/National_Anthem.htm Sheet music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031215203314/http://www.mewashingtondc.com/National_Anthem.htm |date=2003-12-15 }} (from Embassy of Burma to Washington) {{Nationalanthemsofasia}} [[Kategorya:Musika ng burmes]] [[Kategorya:NPambansang awit]] [[Kategorya:Pambansang simbolo ng Burma]] duyflq4lix7dbr5jilnu00oae17xnjb 0 171615 2238498 2216261 2026-11-02T09:19:40Z CommonsDelinker 1732 Removing "Footjob_раком.png", it has been deleted from Commons by [[c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]:. 2238498 wikitext text/x-wiki [[File:Footjob.jpg|thumb|200px|Isang gumaganap na ''pagtatalik na pampaa''.]] Ang '''Pagtatalik na pampaa''', o ''footjob'' sa Ingles at pinapaiksi bilang ''FJ'', ay isang gawaing pangpagtatalik na ginagamitan ng paa babae.<ref>{{cite book|title=The Penthouse Erotic Video Guide|author=Eric Danville|publisher=Grand Central Publishing|isbn=0446612936|page=263}}</ref><ref>{{cite book|title=My Other Self: Sexual fantasies, fetishes and kink|author=Angela Lewis |publisher=The Great American Publishing Society|page=18}}</ref> Isa itong uri ng [[pagsasalsal]] o masturbasyon, kiliti sa massage haplos may eksklusibong babae tao na nakatayo pagsasanay eksklusibong sekswal na kasanayan [[heterosexuality]]. Itinuturing ito na bahagi ng [[petisismong pampaa]]. Kaugnay itong mga gawaing ''toejob'' o '''pagtatalik na pandaliri ng paa''' na nakatuon sa mga [[daliri ng paa]], ng ''sandaljob'' o '''pagtatalik na pangsandalyas''' na kinasasangkutan ng pagsusuot ng [[sandalyas]], at ng ''solejob'' o '''pagtatalik na pangtalampakan''' na ginagamit lamang ang mga [[talampakan babae]]. Ang [[katalik]] ng lalaking tumatanggap ng pagtatalik na pampaa ay inilalagay ang kanilang [[mga babae]] paa (ang paa ay maaaring [[nakatapak]] o walang suot na anumang kasuotang pampaa, o kaya may suot na mga babae [[bota]], sandalyas, medyas, o ''[[pantyhose]]'') sa kanyang [[titi]] at hahagurin ito hanggang sa [[labasan na ang lalaki]]. Mayroon ding ibang mga baryasyon o bersiyon ang pagtatalik na pampaa, na kinasasangkutan ng estimulasyon ng babae, [[Gawaing seksuwal ng tao]] na ang kaparehang babae ay hinihimas o hinahaplos ang kanyang mga [[suso]] sa pamamagitan ng mga [[paa]], at paghagod sa kanyang [[puki]] sa pamamagitan ng mga daliri ng paa [[romantiko]].<ref>[http://www.urbandictionary.com/define.php?term=footjob Urban dictionary, definition of the word "Footjob" (2010), Number V]</ref><ref>{{cite book|title=The Enlightened Sex Manual|url=https://archive.org/details/enlightenedsexma0000deid|author=David Deida|isbn=1591795850|publisher=Sounds True, Inc.|year=2007|page=[https://archive.org/details/enlightenedsexma0000deid/page/123 123]}}</ref>magbuod titi ng tao sa paggalaw ng daliri ng paa ng babae at pagkatapos ay ilagay ito sa gitna ng likod at ang mga talampakan ng [[babae paa]] at [[masahe]] ang parehong titi sa iyong toes kababaihan kahit na sa '[[male reproductive system]], pagkatapos ay ilagay ang ulo ng titi sa gitna ng mga halaman at ang mga daliri ng babae paa na may maayang tickles seductive akit ng paa ng babae at naging lalaki titi nagiging magtayo sa mga daliri ng babae paa sanhi ng titi sa kababaihan paa upang tamasahin ang mga kaguluhan at ang mga sekswal na pagbibigay-buhay ng ari ng lalaki upang gawin ang parehong na may babae paa ang kanyang titi at hilahin ang mga daliri ng babae hanggang sa siya dalhin sa kanya sa [[orgasm]]. ==Tingnan din== *[[Pagtatalik na pangsuso]] *[[Pagtatalik na pangdaliri ng kamay]] *[[Pagtatalik na pangkamay]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga kawing panlabas == {{commonscat|Footjob|Pagtatalik na pampaa}} [[Kategorya:Petisismo]] [[Kategorya:Seksuwalidad]] [[Kategorya:Paa]] {{Sex}} oz8qo9nh0uhvj18985ufp5ppmqlzeoj 0 172279 2238489 2142121 2026-11-02T07:17:28Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:LocationSouthernSudan.svg]] with [[File:Location_Sudan_&_Southern_Sudan_(2005-2011).svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · The Sudan map re 2238489 wikitext text/x-wiki {{for|rehiyong awtonomo na umiral sa pagitan ng 1972 at ng 1983, tingnan ang [[Pamahalaan ng Katimugang Sudan (1972–1983)]]. Ang artikulong ito ay tumutukoy sa rehiyong awtonomo na umiral sa pagitan ng 2005 at ng 2011.}} {{Infobox former country |native_name = حكومة جنوب السودان<br>''Ḥukūmatu Janūbi s-Sūdān'' |conventional_long_name = Pamahalaan ng Katimugang Sudan |common_name = Katimugang Sudan |era = <!--- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. ---> |status = [[Rehiyong awtonomo]] |status_text = <!--- Isang malayang teksto na naglalarawan sa katayuan ng itaas ng kahong pangkabatiran. Huwag masyadong gagamitin. ---> |empire = <!--- Ang imperyo o bansa kung saan ang entidad ay nasa katayuan ng pagsalalay ---> |government_type = Pamahalaang awtonomo <!--- Pag-angat at pagbagsak, mga kaganapan, mga tao at mga petsa ---> <!—punan lamang ang simula/katapusan ng pangyayari kapag umiiral ang isang particular na artikulo. Huwag bastang sabihin na "abolisyon" o "deklarasyon" lang--> |year_start = 2005 |year_end = 2011 |year_exile_start = <!--- Taon ng simula ng pagpapalayas (kapag tinatalakay ang pamahalaang wala sa bansa - status="Exile") ---> |year_exile_end = <!--- Taon ng wakas ng pagkakalayo (iwanang walang laman kapag wala pa rin sa bansa) ---> |event_start = Naitatag ang pamahalaang awtonomo |date_start = Hulyo 9, 2005 |event_end = Pagsasarili bilang [[Republika ng Timog Sudan]] |date_end = Hulyo 9, 2011 |event1 = <!--- Opsiyonal: ibang mga kaganapan sa pagitan ng "simula" at "pagtatapos" ---> |date_event1 = |event2 = |date_event2 = |event3 = |date_event3 = |event4 = |date_event4 = |event_pre = <!--- Opsiyonal: Isang mahalagang pangyayaring naganap bago mangyari ang "simula ng pangyayari"---> |date_pre = |event_post = <!--- Opsiyonal: Isang mahalagang pangyayari na naganap bago mangyari ang panahon pagkaraan ng "wakas_ng_pangyayari"---> |date_post = <!--- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 ---> |p1 = Rehiyong Awtonomo ng Katimugang Sudan |flag_p1 = Flag of Sudan.svg |image_p1 = <!--- ---> |p2 = |flag_p2 = |p3 = |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |p5 = |flag_p5 = |s1 = Timog Sudan |flag_s1 = Flag of South Sudan.svg |image_s1 = |s2 = |flag_s2 = |s3 = |flag_s3 = |s4 = |flag_s4 = |s5 = |flag_s5 = |image_flag = Flag of the SPLAM.svg |flag_alt = <!--- Alt text for flag --> |flag = Flag of Southern Sudan |flag_type = <!--- Displayed text for link under flag. Default "Flag" ---> |image_coat = Seal of the Government of Southern Sudan (2005-2011).svg |coat_alt = <!--- Alt text for coat of arms ---> |symbol = Emblema ng Katimugang Sudan |symbol_type = Emblema |image_map = Location Sudan & Southern Sudan (2005-2011).svg |image_map_alt = |image_map_caption = Mapa ng Katimugang Sudan |image_map2 = <!-- If second map is needed - does not appear by default --> |image_map2_alt = |image_map2_caption = |capital = [[Juba, South Sudan|Juba]] |capital_exile = <!-- If status="Exile" --> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |national_motto = |national_anthem = |common_languages = |religion = |currency = <!--- Titles and names of the first and last leaders and their deputies ---> |leader1 = [[John Garang]] |leader2 = [[Salva Kiir Mayardit]] |leader3 = |leader4 = |year_leader1 = 2005 |year_leader2 = 2005–2011 |year_leader3 = |year_leader4 = |title_leader = [[Talaan ng mga Pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan|Pangulo]] |representative1 = <!--- Name of representative of head of state (eg. colonial governor) ---> |representative2 = |representative3 = |representative4 = |year_representative1 = <!--- Years served ---> |year_representative2 = |year_representative3 = |year_representative4 = |title_representative = <!--- Default: "Governor"---> |deputy1 = <!--- Name of prime minister ---> |deputy2 = |deputy3 = |deputy4 = |year_deputy1 = <!--- Years served ---> |year_deputy2 = |year_deputy3 = |year_deputy4 = |title_deputy = <!--- Default: "Prime minister" ---> <!--- Legislature ---> |legislature = [[Southern Sudan Legislative Assembly|Asembleyang Lehislatibo]] |house1 = <!--- Name of first chamber ---> |type_house1 = <!--- Default: "Upper house"---> |house2 = <!--- Name of second chamber ---> |type_house2 = <!--- Default: "Lower house"---> <!--- Area and population of a given year ---> |stat_year1 = 2008 |stat_area1 = 619745 |stat_pop1 = 8260490 |stat_year2 = |stat_area2 = |stat_pop2 = |stat_year3 = |stat_area3 = |stat_pop3 = |stat_year4 = |stat_area4 = |stat_pop4 = |stat_year5 = |stat_area5 = |stat_pop5 = |footnotes = <!--- Accepts wikilinks ---> }} Ang '''Pamahalaan ng Katimugang Sudan''', ({{lang-ar|حكومة جنوب السودان}}, ''Ḥukūmatu Janūbi s-Sūdān'') ay isang [[talaan ng mga pook na awtonomo ayon sa bansa|pamahalaang awtonomo]] na nangasiwa sa sampung katimugang mga [[Mga estado ng Sudan|estado]] ng [[Sudan]] sa pagitan ng pagbubuo o pormasyon nito noong Hulyo 2005 at kalayaan bilang [[Republika ng Timog Sudan]] noong Hulyo 2011. Ang pamahalaang awtonomo ay unang itinatag sa [[Rumbek]] at lumaong lumipat sa [[Juba, Sudan|Juba]]. Ang pook na pinangasiwaan nito ay nahahanggahan ng [[Ethiopia]] sa silangan; [[Kenya]], [[Uganda]], at [[Demokratikong Republika ng Konggo]] sa timog; at ng [[Gitnang Republikang Aprikano]] sa kanluran. Nakahimlay sa hilaga ang lantad na rehiyong [[Arabo]] at [[Islam sa Sudan|Muslim]] na tuwirang nasa ilalim ng control o kapangyarihan ng pangunahin o panggitnang pamahalaan. Ang katayuang awtonomo ng rehiyon ay isang kundisyon ng isang [[Comprehensive Peace Agreement|kasunduang pangkapayapaan]] sa pagitan ng [[Sudan People's Liberation Army/Movement]] (SPLA/M), o Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan sa pagsasalinwika, at ng Pamahalaan ng Sudan na kinakatawan ng [[National Congress (Sudan)|Konggresong Pambansa]] na nagpahinto sa [[Ikalawang Sudanes na Digmaang Sibil]]. Ang hidwaan ay ang pinakamatagal na umiiral na [[digmaang sibil]] sa [[Aprika]].<ref>{{Cite news|title=South Sudan gets new government|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4370100.stm|publisher=BBC News, United Kingdom|first=Jonah|last=Fisher|date=23 Oktubre 2005|accessdate=7 Disyembre 2008}}</ref><ref>{{Cite news|title=Southern Sudan fragile peace|url=http://lite.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_PEA.htm?v=timeline|publisher=Thomson Reuters Foundation|first=Reuters|last=News|date=27 Mayo 2008|accessdate=7 Disyembre 2008|archive-date=24 Oktubre 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091024115035/http://lite.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_PEA.htm?v=timeline|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091024115035/http://lite.alertnet.org/db/crisisprofiles/SD_PEA.htm?v=timeline |date=24 Oktubre 2009 }}</ref> ==Kasaysayan== Ang [[Khedivate of Egypt|Ehipto]], habang nasa ilalim ng [[Khedive]] na si [[Isma'il Pasha]], ay unang tumangka na sakupin bilang kolonya ang rehiyon noong dekada 1870, na nagtatag ng lalawigan ng [[Equatoria]] na nasa katimugang bahagi. Ang unang gobernador ng Ehipto ay si [[Samuel Baker]], na binigyan ng komisyon noong 1869, na sinundan ni [[Charles George Gordon]] noong 1874 at ni [[Emin Pasha]] noong 1878. Ang [[Digmaang Mahdist]] ng dekada 1880 ang nagpahina sa sumisibol na lalawigan, at hindi na umiral ang Equatoria bilang isang kolonyang Ehipsiyo noong 1889. Ang mahahalagang mga pook na pinanahanan sa Equatoria ay kinabibilangan ng [[Distrito ng Lado|Lado]], [[Gondokoro]], [[Dufile]] at [[Wadelai]]. Noong 1947, ang inaasahan ng [[Nagkakaisang Kaharian|Britanya]] na maidikit ang katimugang bahagi ng Sudan sa [[Uganda]] ay hindi natuloy dahil sa [[Juba Conference|Pagpupulong sa Juba]], upang pag-isahin ang kahilagaan at ang katimugang Sudan. === Digmaang Sibil === Ang rehiyon ay naapektuhan ng dalawang mga digmaang sibil magmula noong [[kasarinlan]] ng Sudan – nakibaka ang pamahalaang Sudanes sa hukbong rebelde ng [[Anyanya]] magmula 1955 hanggang 1972 noong panahon ng [[First Sudanese Civil War|Unang Sudanes na Digmaang Sibil]] at pagkaraan ay nakipaglaban ito sa SPLA/M noong [[Second Sudanese Civil War|Ikalawang Sudanes na Digmaang Sibil]] sa loob ng halos dalawampu’t isang mga tao pagkaraan ng pagkakatatag ng SPLA/M noong 1983 – na nagresulta sa malubhang pagpapabaya, kawalan ng kaunlarang pang-estruktura, at malawakang destruksiyon at pag-alis ng mga tao mula sa kanilang mga tirahan. Mahigit sa 2.5 milyong mga tao ang namatay, at mahigit sa 5 milyong ang umalis papalabas habang ang iba naman ay nanatili sa loob subalit wala sa kanilang orihinal na mga tirahang pook, at naging mga [[repuhiyado]] bilang resulta ng digmaang sibil at mga puwersang may kaugnayan sa digmaan. === Kasunduan ng kapayapaan at awtonomiya === Noong 9 Enero 2005, isang tratado ng kapayapaan ang nilagdaan sa [[Nairobi]], [[Kenya]], na naghinto sa Ikalawang Digmaang Sibil ng Sudan at muling nagtatag na awtonomong Pangkatimugan.<ref>{{cite news|url=http://articles.cnn.com/2005-01-09/world/sudan.signing_1_rebel-group-spla-darfur?_s=PM:WORLD|agency=CNN|date=9 Enero 2005|accessdate=8 Hulyo 2011|title=Historic Sudan peace accord signed|archive-date=2010-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20101012190920/http://articles.cnn.com/2005-01-09/world/sudan.signing_1_rebel-group-spla-darfur?_s=PM:WORLD|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101012190920/http://articles.cnn.com/2005-01-09/world/sudan.signing_1_rebel-group-spla-darfur?_s=PM:WORLD |date=2010-10-12 }}</ref> Si [[John Garang]], na noon ay pinuno ng [[Sudan People's Liberation Army/Movement|Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]], ay naglarawan sa tratado bilang "… kasunduang pangkapayapaan na magpapanibago sa Sudan sa habang-panahon."<ref>{{cite news|agency=Sudan Tribune|date=9 Enero 2005|accessdate=8 Hulyo 2011|url=http://www.sudantribune.com/Quotes-from-Sudan-peace-treaty,7450|title=Quotes from Sudan peace treaty signing ceremony|archive-date=29 Hunyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629050053/https://www.sudantribune.com/Quotes-from-Sudan-peace-treaty,7450|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629050053/https://www.sudantribune.com/Quotes-from-Sudan-peace-treaty,7450 |date=29 Hunyo 2011 }}</ref> Nagbigay ang tratado ng isang reperendum hinggil sa kalayaan ng Timog Sudan na isasagawa noong 9 Enero 2011, anim na taon pagkalipas ng orihinal na paglagda. Patas na hinati rin nito ang kita mula sa [[petrolyo]] sa pagitan ng Hilagang Sudan at ng Timog Sudan. Nagpatuloy ang paggamit ng batas na ''[[sharia]]'' sa Hilagang may mas nakararaming mga [[Islam|Muslim]], habang ang kapangyarihan ng Katimugang Sudan ay ibinigay sa asambleyang nahalal. Ang Pamahalaang Awtonomo ng Katimugang Sudan ay talagang tumanggi sa pagsasakatuparan o implementasyon ng batas na ''sharia''.<ref>{{cite news|url=http://www.reutrcohen.com/2009/07/sharia-law-in-sudan.html|first=Reut|last=Cohen|title=Sharia Law in Sudan|date=15 Hulyo 2009|accessdate=8 Hulyo 2011|archive-date=2012-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120326192304/http://www.reutrcohen.com/2009/07/sharia-law-in-sudan.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120326192304/http://www.reutrcohen.com/2009/07/sharia-law-in-sudan.html |date=2012-03-26 }}</ref> Sa banding huli ng 2010, ipinahayag ng Pangulo ng Sudan na si [[Omar al-Bashir]] na kapag bumoto para sa kalayaan ang Katimugang Sudan, lubos na aangkinin ng Sudan ang ''sharia'' bilang batayan ng batas.<ref>{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/19/omar-bashir-sharia-sudan-referendum|agency=The Guardian|date=19 Disyembre 2010|title=Omar al-Bashir: northern Sudan will adopt sharia law if country splits|accessdate=8 Hulyo 2011}}</ref> Pinagtalunan ng Pangulong si [[Salva Kiir Mayardit]] at ng SPLA ang mga kinalabasan o resulta ng senso sa Sudan noong 2008, na umaangkin na nasa 21 bahagdan ng populasyon ang Katimugang Sudan. Iginiit ng SPLA na kasama ang Katimugang Sudan sa isang-ikatlo (1/3) ng populasyong pambansa at kulang ang bilang na pangkatimugang mga Sudanes.<ref>{{cite news|url=http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521|agency=News24|date=21 Mayo 2009|accessdate=8 Hulyo 2011|title=Discontent over Sudan census|archive-date=13 Hulyo 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713214109/http://www.news24.com/World/News/Discontent-over-Sudan-census-20090521|url-status=dead}}</ref> === Reperendum para sa kalayaan (2011) === {{Main|Reperendum sa kalayaan ng Katimugang Sudan, 2011}} A [[Southern Sudanese independence referendum, 2011|referendum on independence for Southern Sudan]] was held from Enero 9–15, 2011. Preliminary results released by the Southern Sudan Referendum Commission on 30 Enero 2011 indicate that 98% of voters selected the "separation" option, with 1% selecting "unity".<ref>{{Cite web |url=http://southernsudan2011.com/ |title=Results for the Referendum of Southern Sudan {{!}} Southern Sudan Referendum 2011<!-- Bot generated title --> |access-date=2012-01-05 |archive-date=2016-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160422035723/http://southernsudan2011.com/ |url-status=dead }}</ref> Southern Sudan became an independent country on 9 Hulyo 2011, a date set by the Comprehensive Peace Agreement.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12190101|title=Sudan deal to end Abyei clashes|publisher=BBC News|date=14 Enero 2011|accessdate=26 Enero 2011}}</ref> On 31 Enero 2011, Sudanese Vice-President [[Ali Osman Mohamed Taha]] stated the Sudanese Government's "acceptance" of the referendum results.<ref>http://news.yahoo.com/s/nm/20110131/wl_nm/us_sudan_referendum_acceptance_2{{Dead link|date=Oktubre 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> On 23 Enero 2011, members of a steering committee on post-independence governing told reporters that upon independence the land would be named the '''Republic of South Sudan''' "out of familiarity and convenience." Other names that had been considered were [[Azania]], Nile Republic, [[Kush]] Republic and even Juwama, a [[portmanteau]] for [[Juba (Southern Sudan)|Juba]], [[Wau, Sudan|Wau]] and [[Malakal]], three major cities.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/01/24/world/africa/24sudan.html|title=Southern Sudan Nears a Decision on One Matter: Its New Name|author=Kron, Josh|date=23 Enero 2011|publisher=''[[The New York Times]]''}}</ref> ==Pamahalaan at politika== {{Main|Politika ng Katimugang Sudan}} [[File:John Garang waving.jpg|thumb|250px|right|Si [[John Garang de Mabior]], ang unang pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan.]] [[Image:Salva Kiir Mayardit.jpg|thumb|250px|right|Si [[Salva Kiir Mayardit]], ang ikalawang Pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan.]] Ang Komprehensibong Kasunduan ng Kapayapaan ay humantong sa promulgasyon ng isang Konstitusyong [[Interim]] ng Katimugang Sudan<ref>{{Cite web|url=http://gurtong.brandx.eu/LinkClick.aspx?fileticket=1atewJwi6UU%3d&tabid=341|title=Interim Constitution of Southern Sudan of 2005|access-date=2012-01-05|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720154147/http://gurtong.brandx.eu/LinkClick.aspx?fileticket=1atewJwi6UU%3D&tabid=341|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720154147/http://gurtong.brandx.eu/LinkClick.aspx?fileticket=1atewJwi6UU%3D&tabid=341 |date=2011-07-20 }}</ref> na naglunsad ng awtonomong Pamahalaan ng Katimugang Sudan na pinamunuan ng isang [[Talaan ng mga pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan|Pangulo]]. Ang Pangulo ang siyang Ulo ng Pamahalaan at Hepeng Komander (Pangunahing Tagapag-atas) ng [[Hukbong Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]] o Sudan People's Liberation Army. Si [[John Garang]], na tagapagtatag ng SPLA/M ay ang unang pangulo hanggang sa kanyang kamatayan noong 30 Hulyo 2005. Si [[Salva Kiir Mayardit|Salva Kiir Mayärdït]], ang kanyang deputado, ay itinalaga bilang unang [[Talaan ng mga Pangalawang Pangulo ng Sudan|Pangalawang Pangulo]] ng Sudan at [[Talaan ng mga pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan|Pangulo]] ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan noong 11 Agosto 2005. Pinalitan siya ni [[Riek Machar]] bilang [[List of Vice-Presidents of the Government of Southern Sudan|Pangalawang Pangulo]]. Ang kapangyarihang panglehislasyon ay nakaatang sa pamahalaan at sa may isang kamarang (unikamaral) na [[Southern Sudan Legislative Assembly|Asambleyang Panglehislasyon ng Katimugang Sudan]]. Naglaan din ang Konstitusyon ng isang independiyenteng [[hudisyaryo]], na ang pinakamataas na organo ay ang [[Kataas-taasang Hukuman ng Katimugang Sudan|Kataas-taasang Hukuman]]. ===Mga pangulo at mga pangalawang pangulo=== {| class="wikitable" |+Mga Pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan ! width="18%"|Panahon ng paglilingkod ! width="30%"|Pangkasalukuyang nanunungkulan ! width="20%"|Partido |- valign=top bgcolor="#ffffec" |9 Hulyo 2005 hanggang 30 Hulyo 2005||'''[[John Garang de Mabior]]'''||[[Sudan People's Liberation Army/Movement|Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]] |- valign=top bgcolor="#ffffec" |30 Hulyo 2005 hanggang 9 Hulyo 2011||'''[[Salva Kiir Mayardit]]'''||[[Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]] |} {| class="wikitable" |+Mga Pangalawang Pangulo ng Pamahalaan ng Katimugang Sudan |- align=left ! width="18%"|Panahon ng paglilingkod ! width="30%"|Pangkasulukuyang nanunungkulan ! width="20%"|Mga tala |- valign=top bgcolor="#ffffec" |9 Hulyo 2005 hanggang 11 Agosto 2005||'''[[Salva Kiir Mayardit]]'''||[[Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]] |- valign=top bgcolor="#ffffec" |11 Agosto 2005 hanggang 9 Hulyo 2011||'''[[Riek Machar]]'''||[[Hukbo/Kilusang Pampagpapalaya ng mga Tao ng Sudan]] |} ==Mga estado at mga kondado== [[File:Political Regions of Sudan, July 2006.svg|thumb|right| {{legend|#f7931d|[[Sudan]]}} {{legend|#8cc63f|[[Darfur]]}} {{legend|#800080|[[Eastern Front (Sudan)|Pansilangang Harapan, pook ng mga operasyon, Hulyo 2006]]}} {{legend|#00adef|[[Timog Sudan]]}} {{legend|#FFFF00|[[Abyei]] (magsasagawa ng reperendum noong 2011)}} {{legend|#fb6282|[[Timog Kurdufan]] at [[Nilong Bughaw (estado)|Nilong Bughaw]] (magsasagawa ng "mga pagkonsulta sa mga tao" noong 2011)}}]] Ang [[Komprehensibong Kasunduan ng Kapayapaan]] o ‘’Comprehensive Peace Agreement’’ (CPA) sa Ingles ay nagkaloob sa Pamahalaan ng Katimugang Sudan ng kapangyarihan para sa tatlong makasaysayang mga lalawigan ([[Bahr el Ghazal]], [[Equatoria]], at [[Pang-itaas na Nilo (estado)|Pang-itaas na Nilo]]) na dating may awtonomiya bilang [[Rehiyong Awtonomo ng Katimugang Sudan]] sa pagitan ng 1972 at 1983. Hindi kasama rito ang [[Kabundukan ng Nuba]], [[Abyei]] at [[Bughaw na Nilo (estado)|Nilong Bughaw]]. Magsasagawa ng reperendum ang Abyei hinggil sa pagsasama ng Katimugang Sudan o hinggil sa pananatili nito sa ilalim ng pagtaban ng mga Sudanes, habang ang Kabundukang Nuba (ang [[Timog Kurdufan]] bilang isang kabuuan) at ang Nilong Bughaw ay nangangailangang magsagawa ng "mga pagkonsulta sa mga tao". Ang pamahalaang awtonomo ay mayroong kapangyarihan sa ibabaw ng sumusunod na mga rehiyon at [[mga estado ng Sudan]]: ;[[Bahr el Ghazal]] *[[Hilagang Bahr el Ghazal]] *[[Kanlurang Bahr el Ghazal]] *[[Lakes (estado)|Lakes]], literal na “Mga Lawa” *[[Warrap (estado)|Warrap]] ;[[Equatoria]] *[[Kanlurang Equatoria]] *[[Gitnang Equatoria]] *[[Silangang Equatoria]] ;[[Mas Malaking Pang-itaas na Nilo]] *[[Jonglei]] *[[Unity (estado)|Unity]], literal na “Pagkakaisa” *[[Pang-itaas na Nilo (estado)|Upper Nile]], literal na “Pang-itaas na Nilo” Ang sampung mga estado ay lumaong hinati pa upang maging 86 na mga [[Counties of Sudan|kondado.]] ===Pook ng Abyei=== Ang [[Abyei]] ay isang rehiyong nakalagay sa hangganang nasa gitna ng katimugang Sudan at ng hilagang Sudan na inaangkin ng magkabilang mga partido. Ang rehiyon ay magsasagawa ng isang [[Reperendum sa katayuan ng Abyei, 2011|reperendum]] hinggil sa pagsasanib ng timog o nalalabing bahagi ng hilaga na kasabayan ng reperendum sa kasarinlan ng katimugan subalit ito ay nabalam. Bilang bahagi ng Komprehensibong Kasunduhan ng Kapayapaan, isang [[Abyei Area Administration|Pangangasiwa ng Pook ng Abyei]] ay itinatag noong 31 Agosto 2008.<ref>[http://www.worldstatesmen.org/Sudan.html#Southern ]</ref> ==Tingnan din== * [[Republika ng Timog Sudan]], ang nagsasariling estado na nabuo noong 9 Hulyo 2011. * [[Southern Sudan Autonomous Region|Rehiyong Awtonomo ng Katimugang Sudan]], ang pamahalaang awtonomo na umiral sa pagitan ng 1972 at 1983. ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga kawing panlabas== *[http://www.worldstatesmen.org/Sudan.html#Southern Southern Sudan at World Statesmen] {{South Sudan topics}} [[Kategorya:Kasaysayan ng Sudan]] [[Kategorya:Kasaysayan ng Timog Sudan]] [[Kategorya:Pamahalaan ng Timog Sudan]] [[Kategorya:Pamahalaan ng Sudan]] <!----[[Kategorya:Secession in Sudan]] ----> [[Kategorya:Mga rehiyon ng Sudan]] [[Kategorya:Mga rehiyong awtonomo]] [[Kategorya:Mga estado at mga teritoryong itinatag noong 2005]] [[Kategorya:Mga estado at mga teritoryong binuwag noong 2011]] [[Kategorya:Dekada 2000 sa Timog Sudan]] tfk2wfugahkq1mjhqaakudgx1hkyx2e 0 184665 2238508 2214223 2026-11-02T11:16:03Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238508 wikitext text/x-wiki [[File:Akihabara picture.jpg|300px|thumb|Ang [[Akihabara]] sa [[Tokyo]], isang sikat na tagpuan ng mga ''otaku'']] Ang {{Nihongo|'''''Otaku'''''|おたく / オタク}} ay isang terminong [[Nihongo]] na ginagamit upang tukuyin ang mga taong may mga pagkahumaling na pagka-interes, lalo na sa [[anime]], [[manga]] o mga [[larong bidyo]]. == Etimolohiya == {{Anime and manga}} Ang ''Otaku'' ay nanggaling sa terminong Nihongo na tumutukoy sa bahay o pamilya ng iba ({{lang|ja|[[wikt:お宅|お宅]],}} ''otaku'') na ginagamit din bilang [[honoripiko]] [[pang-uri]]. Ang modernong anyong [[balbal]], ay nakikilala sa lumang konteksto, dahil ito ay isinusulat lamang sa [[hiragana]] (おたく) o [[katakana]] (オタク o, bihirang, ヲタク), o bihirang isinusulat sa [[rōmaji]] na lumitaw sa 1980's. Sa anime sa ngalang [[Macross]] na unang ipinalabas sa 1982, ang termino ay ginamit ni [[Lynn Minmay (Macross)|Lynn Minmay]] bilang honoripiko.<ref>May 2006 issue of ''EX Taishuu'' magazine</ref><ref name="NRI">オタク市場の研究(Otaku Shijou no Kenkyuu), 野村總合研究所(Nomura Research Institude), ISBN 978-986-124-768-7</ref> Tila itong termino ito ay nilikha ni [[Akio Nakamori]] sa kanyang 1983 na seryeng {{nihongo|''Isang Inbestigasyon ng "Otaku"''|『おたく』の研究|"Otaku" no Kenkyū}}, na ipinrint sa isang [[lolicon]] na magazine ''[[Manga Burikko]]''. Ang mga animator na tulad ni [[Haruhiko Mikimoto]] at [[Shōji Kawamori]] ay ginamit ang termino sa isa't isa bilang honoripiko simula ng huling 1970's.<ref name="NRI"/> Isa pang pinagmulan para sa termino ay nagmula sa akda ng isang tagasulat ng science fiction na si [[Motoko Arai]]. Sa kanyang libro na ''[[Wrong about Japan]]'', [[Peter Carey (novelist)|Peter Carey]] ay nagkaroon ng tagpuan sa nobelista, at [[Gundam]] chronicler na si [[Yuka Minakawa]]. Sinabi niya na si Arai ay ginamit ang salita sa kanyang mga nobela bilang pan-uri na ginamit ng mga mambabasa sa kanilang mga pangkaraniwang usapan. == Sa Nihongo == Sa modernong Nihongong balbal, ang terminong ''otaku'' ay katumbas sa Ingles na salita na "[[geek]]".<ref>Glocom Platform magazine, April 2011</ref> Ngunit, ito ay maaring tumukoy sa pagkapanatiko sa kahit anong partikular na tema, paksa, libangan, at anumang uri ng libangan.<ref>Japan Focus, April 2011</ref> Ang dating [[Punong Ministro ng Hapon]] [[Taro Aso]] ay iginiit na siya ay isang otaku, ginamgamit ang subculture upang mapalaganap ang bansang Hapon sa ugnayang panlabas.<ref>{{Cite web |url=http://paper.wenweipo.com/2008/09/23/GJ0809230014.htm |title=Otaku uses manga and anime to improve Foreign Affairs |access-date=2012-07-05 |archive-date=2013-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130603193105/http://paper.wenweipo.com/2008/09/23/GJ0809230014.htm |url-status=dead }}</ref> Ang termino ay ginagamit parehas sa lalake at babae Ang [[Reki-jo]] ay tumutukoy sa mga kababaihang may interes sa [[Kasaysayan ng Hapon]]. == Sa Pilipinas == Kasabay ng pagusbong ng kultura ng anime sa [[Pilipinas]] ay ang pagsibol ng paggamit ng salitang ''Otaku'' sa bansa. Kadalasan ay ginagamit ito ng mga kabataan at nakararami kapag ang isang tao ay nahihilig manood ng anime at manga. Lingid sa kaalaman ng mga nakararami ito ay tumutukoy hindi lang sa pagkahumaling ng mga tao sa anime at manga kung hindi sa lahat ng bagay na nauugnay sa kulturang 'geek' . Sinasabi rin na may dalawang klaseng Otaku, ito ay ang Type A at Type B na hinango sa dalawang magkaibang uri ng manonood ng anime. == Sa Ingles == Ang termino ay [[salitang hiram]] mula sa [[Wikang Nihongo]]. Sa Ingles, ito ay pangkaraniwang tumutukoy sa isang panatiko ng [[anime]], [[manga]] o [[Kultura ng Hapon|Kulturang Hapon]], at ginagamit rin ngunit bihara lamang sa mga panatiko ng larong bidyo ng Hapon. Ito ay minsan ginagamit na walang asosasyong Hapones sa "geek" at otaku, na pinupuntong na ang tao ay matalino at may pagkahumaling sa isang paksa, ngunit hindi sa puntong syia ay nahihirapang makipagkapwang tao.<ref>{{cite news |last=Brown |first=Tara Tiger |title=Dear Fake Geek Girls: Please Go Away |url=http://www.forbes.com/sites/tarabrown/2012/03/26/dear-fake-geek-girls-please-go-away/ |accessdate=March 29, 2012 |newspaper=Forbes |date=March 26, 2012}}</ref> Ang termino ay katulad sa leybel na [[Trekkie]] o [[fanboy]]. HNgunit, ang leybel na ito ay maaring ikabahala ng ilang mga panatiko ng anime, partikular ang mga may alam sa mga negatibong konotasyon ng termino na ito sa bansang Hapon. Mga hindi kanais-nais na mga stereotype ukol sa otaku ay umiiral sa mga komunidad na pampanatiko sa buong mundo at ilang mga panatiko ng anime ay nababahala sa epekto ng mga mas sukdulang panatiko sa reputasyon ng kanilang libangan. (Hindi katulad sa mga sentmidad sa mga panitko ng [[komiks]] at [[science fiction]]).<ref>Eric Prideaux. [http://www.guardian.co.uk/world/2008/jun/01/japan Girl geeks find manga haven]. ''The Guardian'', 1 June 2008.</ref> Ang termino ay ipina-uso sa 1996 na nobela ni[[William Gibson]] na ''[[Idoru]]'', na may maraming sanggunian sa salitang ''otaku''. {{cquote2|The otaku, the passionate obsessive, the information age's embodiment of the connoisseur, more concerned with the accumulation of data than of objects, seems a natural crossover figure in today's interface of British and Japanese cultures. I see it in the eyes of the [[Portobello Road#Portobello Road Market|Portobello]] dealers, and in the eyes of the Japanese collectors: a perfectly calm [[railfan|train-spotter]] frenzy, murderous and sublime. Understanding otaku -hood, I think, is one of the keys to understanding the culture of the web. There is something profoundly post-national about it, extra-geographic. We are all curators, in the [[Postmodernism|post-modern]] world, whether we want to be or not.<ref>{{cite news |url=http://observer.guardian.co.uk/life/story/0,6903,466391,00.html |publisher=[[The Observer]] |title=Modern boys and mobile girls |date=2001-04-01 | location=London | first=William | last=Gibson}}</ref>|Modern boys and mobile girls|Edisyon noong Abril 2001 ng ''[[The Observer]]''}} ==Tignan din== {{Portal|Anime at manga}} {{div col}} * [[Fandom ng anime at manga]] * [[Cosplay]] {{div col end}} ==Talababa== {{Reflist|2}} == Mga kawing panlabas == <!--===========================({{NoMoreLinks}})=============================== | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS | | NOT A COLLECTION OF LINKS. | | | | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. | | See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details. | | | | If there are already plentiful links, please propose additions or | | replacements on this article's discussion page. Or submit your link | | to the appropriate category at the Open Directory Project (www.dmoz.org)| | and link back to that category using the {{dmoz}} template. | ===========================({{NoMoreLinks}})===============================--> {{Commons category}} {{Wiktionary}} * [http://www.cjas.org/~leng/otaku-e.htm "I'm alone, but not lonely"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718013919/http://www.cjas.org/~leng/otaku-e.htm |date=2012-07-18 }} – an early article about Japanese otaku, December 1990 * [http://www.cjas.org/~leng/otaku-p.htm The Politics of Otaku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120718014015/http://www.cjas.org/~leng/otaku-p.htm |date=2012-07-18 }} – a general commentary on the usage and meanings of "otaku" in Japan and internationally, September 2001 * [http://www.brunel.ac.uk/4042/entertext4.1/lamarre1.pdf An Introduction to the Otaku Movement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306022123/http://www.brunel.ac.uk/4042/entertext4.1/lamarre1.pdf |date=2012-03-06 }} (academic paper in English). * [https://web.archive.org/web/20121025113100/http://www.wired.com/wired/archive/14.07/posts.html?pg=5 Meet the Geek Elite], [[Wired Magazine]], July 2006 * [http://www.transcript-verlag.de/ts313/ts313.htm Michael Manfé – Otakismus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071010073854/http://www.transcript-verlag.de/ts313/ts313.htm |date=2007-10-10 }} {{in lang|de}} * [http://www.aniplogs.com anime] - Anime Portal ng Pilipinas * Kitabayashi, Ken (2004) [http://www.nri.co.jp/english/opinion/papers/2004/pdf/np200484.pdf The ''Otaku'' Group from a Business Perspective: Revaluation of Enthusiastic Customers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507221927/http://www.nri.co.jp/english/opinion/papers/2004/pdf/np200484.pdf |date=2012-05-07 }} [[Nomura Research Institute]] [[Kategorya:Otaku|*]] [[Kategorya:Manga]] [[Kategorya:Fandom]] [[Kategorya:Kultura ng Hapon]] pchd9qfkzrtnowi7190itlj6i0u4x84 0 189037 2238505 2207300 2026-11-02T10:58:17Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238505 wikitext text/x-wiki [[File:AGCT RNA mini.png|thumb|Pagpapares ng base sa RNA. Ang mga nukleyobase ay sa kulay asul, ang mga bigkis na hidroheno sa pula. ]] Ang mga '''nukleyobase''' ay isang pangkat ng mga batay sa [[nitroheno]]ng mga [[molekula]] na kailangan ng mga [[nukleyotida]] na basikong pantayong mga bloke ng [[DNA]] at [[RNA]]. Ang mga nukleyobase ay nagbibigay ng istrakturang molekular na kailangan para sa [[bigkis na hidroheno|pagbibigkis na hidroheno]] ng mga komplementaryong strando ng DNA at RNA at mga mahahalagang bahagi sa pagkakabuo ng matatag na mga molekulang DNA at RNA. Ang mga nukleyobase(o mga baseng [[nukleyotida]]/mga baseng nitrohenoso/mga aglycone) ay nagbibigay ng istrakturang nukleyotida upang bumuo ng mga [[base na pares]]. Ang pangunahing mga nukleyobase ang [[cytosine]], [[guanine]], [[adenine]](DNA at RNA), [[thymine]](DNA) at [[uracil]](RNA) na respektibong pinaikli na C, G, A, T at U. Ang mga ito ay karaniwang simpleng tinatawag na '''mga base''' sa [[henetika]]. Dahil ang A, G, C at T ay lumilitaw sa DNA, ang mga molekulang ito ay tinatawagt na '''mga base ng DNA'''. Ang A, G, C at U ay tinatawag na mga base ng RNA. Ang [[uracil]] ay pumapalit sa [[thymine]] sa [[RNA]]. Ang dalawang mga baseng ito ay magkatulad maliban na uracil ay nagkukulang sa pangkat 5' methyl. Ang adenine at guanine ay kabilang sa klaseng dobleng singsing ng mga molekulang tinatawag na mga [[purine]](pinaikli bilang R). Ang cytosine, thymine at uracil ay lahat mga [[pyrimidine]](pinaikli bilang Y). Sa normal na spiral na DNA, ang mga base ay bumubuo ng mga pares sa pagitan ng dalawang mga strando: Ang A sa T at ang C sa G. Pangunahing pumapares ang mga purine sa mga pyrimidine para sa mga dahilang dimensiyonal-tanging ang kombinasyong ito ang nagkakasya sa konstanteng heometriyang lapad ng DNA spiral. Ang mga pagpapares na A-T at C-G ay kailangan upang tumugma sa mga bigkis na hidroheno sa pagitan ng mga pangkat na amino at karbonilo sa mga baseng komplementaryo. Ang compound na nabubuo kapag ang nukleyobase ay bumubuo ng isang bigkis na glikosidiko sa 1' [[karbon]]g [[anomeriko]] ng isang [[ribosa]] o [[deoksiribosa]] ay tinatawag na isang [[nukleyosida]] at ang isang nukleyosida na may isa o higit pang mga pangkat na [[pospata]] na nakakabit sa 5' karbon ay tinatawag na [[nukleyotida]]. Maliban sa adenine, cytosine, guanine, thymine at uracil, ang DNA at RNA ay naglalaman rin ng mga base na nabago pagkatapos ang kadenang [[asidong nukleyiko]] ay nabuo. Sa DNA, ang karamihan ng mga karaniwang nabagong base ang [[5-methylcytosine]] (m⁵C). Sa RNA, mayroon maraming mga nabagong base kabilang ang mga nakapaloob sa mga nukleyosidang [[pseudouridine]] (Ψ), [[dihydrouridine]] (D), [[inosine]] (I), at[[7-methylguanosine]] (m⁷G).<ref>{{Cite web |title=BIOL2060: Translation<!-- Bot generated title --> |url=http://www.mun.ca/biology/desmid/brian/BIOL2060/BIOL2060-22/CB22.html |access-date=2012-10-03 |archive-date=2017-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170725145109/http://www.mun.ca/biology/desmid/brian/BIOL2060/BIOL2060-22/CB22.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.biogeo.uw.edu.pl/research/grupaC_en.html "Role of 5' mRNA and 5' U snRNA cap structures in regulation of gene expression"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170912234650/http://www.biogeo.uw.edu.pl/research/grupaC_en.html |date=2017-09-12 }} - Research - Retrieved 13 December 2010.</ref> Ang [[hypoxanthine]] at [[xanthine]] ang dalawa sa maraming mga base na nalilikha sa pamamagitan ng presensiya ng [[mutaheno]] na ang parehong ito ay sa pamamagitan ng [[deaminasyon(pagpapalit ng pangkat amino ng pangkat karbonilo). Ang hypoxanthine ay nalilikha mula sa adenine, ang xanthine mula sa guanine. <ref>T Nguyen, D Brunson, C L Crespi, B W Penman, J S Wishnok, and S R Tannenbaum, [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=48797 DNA damage and mutation in human cells exposed to nitric oxide in vitro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604031728/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC48797/ |date=2020-06-04 }}, Proc Natl Acad Sci U S A. 1992 April 1; 89(7): 3030–3034</ref> Sa parehong paaran, ang deaminasyon ng cytosine ay nagreresulta sa uracil. Noong Agosto 2011, sa isang ulat batay sa mga pag-aaral ng [[NASA]] sa mga [[meteorita]]ng natagpuan sa daigdig(earth) ay inilimbag na nagmumungkahi ang mga nukleyobase(gaya ng [[adenine]], [[guanine]], [[xanthine]], [[hypoxanthine]], [[purine]], [[2,6-diaminopurine]], at 6,8-diaminopurine) ay maaaring nabuo(hindi mula sa daigdig/earth) sa [[panlabas na kalawakan]](outer space). <ref name="Callahan">{{cite web |last1=Callahan |last2=Smith |first2=K.E. |last3=Cleaves |first3=H.J. |last4=Ruzica |first4=J. |last5=Stern |first5=J.C. |last6=Glavin |first6=D.P. |last7=House |first7=C.H. |last8=Dworkin |first8=J.P. |date=11 August 2011 |title=Carbonaceous meteorites contain a wide range of extraterrestrial nucleobases |url=http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |publisher=[[PNAS]] |doi=10.1073/pnas.1106493108 |accessdate=2011-08-15 |unused_data=M.P. |archive-date=2011-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110918104518/http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110918104518/http://www.pnas.org/content/early/2011/08/10/1106493108 |date=2011-09-18 }}</ref><ref name="Steigerwald">{{cite web |last=Steigerwald |first=John |title=NASA Researchers: DNA Building Blocks Can Be Made in Space |url=http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/dna-meteorites.html |publisher=[[NASA]] |date=08 August 2011 |accessdate=2011-08-10 |archive-date=2015-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150623004556/http://www.nasa.gov/topics/solarsystem/features/dna-meteorites.html |url-status=dead }}</ref><ref name="DNA">{{cite web |author=ScienceDaily Staff |title=DNA Building Blocks Can Be Made in Space, NASA Evidence Suggests |url=http://www.sciencedaily.com/releases/2011/08/110808220659.htm |date=09 August 2011 |publisher=[[ScienceDaily]] |accessdate=2011-08-09}}</ref> ==Istraktura== * Ang kalansay ng adenine at guanine ay purine kaya ang pangalang mga baseng-purine. * Ang kalansay ng cytosine, uracil at thyimine ay pyrimidine kaya mga baseng pyrimidine. ===Mga pangunahing base=== Ang mga ito ay isinama sa lumalagong kadena sa sintesis na DNA at/o DNA. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Adenine.svg|58px|Chemical structure of adenine]]<br />[[Adenine]]|| [[Image:Guanine chemical structure.png|86px|Chemical structure of guanine]]<br />[[Guanine]]|| [[Image:Thymine chemical structure.png|63px|Chemical structure of thymine]]<br />[[Thymine]]|| [[Image:Cytosine chemical structure.png|51px|Chemical structure of cytosine]]<br />[[Cytosine]]|| [[Image:Uracil.svg|51px|Chemical structure of uracil]]<br />[[Uracil]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Adenosin.svg|95px|Chemical structure of adenosine]]<br />[[Adenosine]]<br />A || [[Image:G chemical structure.png|123px|Chemical structure of guanosine]]<br />[[Guanosine]]<br />G || [[Image:T chemical structure.png|87px|Chemical structure of thymidine]]<br />[[Thymidine]]<br />T || [[Image:C chemical structure.png|87px|Chemical structure of cytidine]]<br />[[Cytidine]]<br />C || [[Image:U chemical structure.png|87px|Chemical structure of uridine]]<br />[[Uridine]]<br />U |- |} ===Mga nabagong baseng purine=== Ang mga ito ang halimbawa ng mga nabagong adenosine o guanosine. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Hypoxanthine.png|70px|Chemical structure of hypoxanthine]]<br />[[Hypoxanthine]]|| [[Image:Xanthine oriented.png|80px|Chemical structure of xanthine]]<br />[[Xanthine]]|| [[Image:7methylguanine.png|86px|Chemical structure of 7-methylguanine]]<br />[[7-Methylguanine]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Hypoxanthosine Haworth.png|95px|Chemical structure of inosine]]<br />[[Inosine]]<br />I || [[Image:Xanthosine Haworth.png|105px|Chemical structure of xanthosine]]<br />[[Xanthosine]]<br />X || [[File:7-Methylguanosine.svg|118px|Chemical structure of 7-methylguanosine]]<br />[[7-Methylguanosine]]<br />m⁷G |- |} ===Mga nabagong baseng pyrimidine=== Ang mga ito ang mga halimbawa ng nabagong cytidine, thymidine o uridine. {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="none" style="margin-left:1em" |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleobase'''|| [[Image:Dihydrouracil.PNG|55px|Chemical structure of dihydrouracil]]<br />[[5,6-Dihydrouracil]]|| [[Image:5-Methylcytosine.svg|70px|Chemical structure of 5-methylcytosine]]<br />[[5-Methylcytosine]]|| [[Image:Hydroxymethylcytosine.png|60px|Chemical structure of 5-hydroxymethylcytosine]]<br />[[5-Hydroxymethylcytosine]] |- align="center" valign="bottom" | '''Nucleoside'''|| [[Image:Dihydrouridine.svg|87px|Chemical structure of dihydrouridine]]<br />[[Dihydrouridine]]<br />D || [[Image:5-Methylcytidine.svg|87px|Chemical structure of 5-methylcytidine]]<br />[[5-Methylcytidine]]<br />m⁵C || |- |} ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:DNA]] [[Kategorya:RNA]] 4ui7sdi58diqj0knguzmrnxl8ri81eq 0 199388 2238448 2238012 2026-11-02T01:59:02Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238448 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | image = Elmo Magalona.jpg | caption = Si Elmo Magalona sa 2013 Candy Style Awards. | birth_place = [[Maynila]], [[Pilipinas]] | death_date = | background = solo_singer | birth_name = Elmo Magalona | alias = Moe, SuperElmo | birth_date = {{birth date and age|1994|4|27|df=yes}} | occupation = [[Rapper]], [[Mang-aawit]], [[Aktor]], [[Modelo]], Tapag-endorso ng produkto | genre = [[Original Pilipino Music|OPM]], [[Contemporary R&B|R&B]], [[Rap]] | years_active = 2009–kasalukuyan | instrument = [[Gitara]], [[harmonika]], [[tambol]], beatbox, boses | associated_acts = [[Francis Magalona]]<br>[[Julie Anne San Jose]]<br> [[Pia Magalona]]<br>[[Maxene Magalona]]<br> [[Frank Magalona]]<br>[[Arkin Magalona]]<br> [[Saab Magalona]]<br> [[Clara Magalona]]<br> [[Janella Salvador]] | website = [http://www.superelmo.com superelmo.com] }} Si '''Elmo Moses Arroyo Magalona''' (ipinanganak 27 Abril 1994) ay isang aktor, rapper, at mang-aawit na mula sa [[Pilipinas]]. Siya ang pang-anim (sa walo) na anak ni [[Francis Magalona]].<ref>[http://www.pep.ph/news/25542/Elmo-Magalona-says-he-dedicates-every-performance-to-his-late-dad-Francis-M ''Elmo Magalona says he dedicates every performance to his late dad Francis M."''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511014101/http://www.pep.ph/news/25542/Elmo-Magalona-says-he-dedicates-every-performance-to-his-late-dad-Francis-M |date=2010-05-11 }}, pep.ph; hinango 29 Hunyo 2015.</ref> ==Talambuhay== ===2009–2010: Maagang karera=== Ang unang paglabas ni Magalona sa Pinoy hip-hop/rock scene ay noong siya ay anim na buwang gulang na itinampok sa pabalat ng album ng kanyang ama na ''[[Freeman (Francis Magalona album)|FreeMan]]''. Muling lumabas siya sa isang pabalat ng album makalipas ang limang taon sa ''FreeMan 2''. Lumabas din si Magalona sa isang patalastas ng noodle na tinatawag na "Lucky Me Supreme" kasama ang kanyang ama. Lumabas siya bilang isang batang drummer sa music video ni [[Kjwan]] na "One Look".<ref>KJWAN: One Look Music Video: https://www.youtube.com/watch?v=qS9etW4RRiI</ref> Nag-aral din siya sa College of Saint Benilde. ===2010–2014: JuliElmo at ang tagumpay=== Noong 2010, nagsimulang lumabas si Magalona bilang isang [[Character (arts)#Regular, paulit-ulit at panauhing karakter|regular]] sa ''[[Party Pilipinas]]'' bilang host at performer. Bukod sa pagiging kilala bilang "Tagapagmana ng Rap", nakilala rin siya bilang ang kabilang kalahati ng musical tandem na si JuliElmo kasama si [[Julie Anne San Jose]], kung saan nakatrabaho niya ito sa ilang mga video sa YouTube.<ref>[http://www.julielmo.com/2014/03/have-a-cool-summer-meg-magazine-march-2014-issue "JuliElmo" profile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304212406/http://www.julielmo.com/2014/03/have-a-cool-summer-meg-magazine-march-2014-issue |date=March 4, 2016 }}, julielmo.com. Nakuha noong Hunyo 29, 2015.</ref> Sa parehong taon, napasama siya sa ''[[Tweets For My Sweet]]''. Naging bida rin siya sa seryeng ''[[Together Forever]]'' kasama si [[Julie Anne San Jose]]. Noong 2010, sumali si Magalona sa mga artista ng pilot episode ng [[GMA Network|GMA]] na ''[[Bantatay]]'' bilang regular na palabas. Lumabas din siya sa fantaserye na ''[[Kaya ng Powers]]'' in a recurring role.<ref>[http://www.journal.com.ph/index.php/showbiz-tsismis/8902-elmo-magalona-most-requested-ng-fans-sa-party-pilipinas.html Elmo Magalona, ​​most requested ng mga fans ng Pilipinas {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511135302/http://www.journal.com.ph/index.php/showbiz-tsismis/8902-elmo-magalona-most-requested-ng-fans-sa-party-pilipinas.html |date=May 11.com. Nakuha noong Hunyo 29, 2015. Noong 2011, ang batang aktor-rapper, kasama ang kapwa artistang si [[Sam Concepcion]], ay gumanap bilang front act ng konsiyerto ni [[Miley Cyrus]] sa SM Mall of Asia concert grounds.<ref>[http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/11/11/sam-concepcion-elmo-front-act-miley-cyrus Miley Cyrus performance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511135302/http://www.journal.com.ph/index.php/showbiz-tsismis/8902-elmo-magalona-most-requested-ng-fans-sa-party-pilipinas.html |date=Mayo 11, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100511135302/http://www.journal.com.ph/index.php/showbiz-tsismis/8902-elmo-magalona-most-requested-ng-fans-sa-party-pilipinas.html |date=Mayo 11, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150623015026/http://www.abs-cbnnews.com/entertainment/06/11/11/sam-concepcion-elmo-front-act-miley-cyrus |date=Hunyo 23, 2015 }}. Nakuha noong Hunyo 29, 2015.</ref> Sa parehong taon, inilunsad siya bilang isang bida sa pelikula sa ''[[Tween Hearts: Class of 2012]]''. [[File:Elmo Magalona.jpg|left|thumb|253x253px|Magalona sa Candy Style Awards, Rockwell Tent sa Makati, Mayo 10, 2013]] Noong Mayo 2013, si Magalona, ​​sa pakikipagtulungan sa [[Oishi (Philippine brand)|Oishi]], ay naglabas ng isang remake ng isang sikat na kanta ng kanyang ama, at pinangalanan itong "Kaleidoscope World Forever More". Itinampok sa remake ang kanyang duet kasama ang kanyang ama. Isang music video rin ang nilikha, na may ilang mga pagbabago at digital na ipinasok si Elmo sa orihinal na music video.<ref>{{Cite news|url=https://myx.abs-cbn.com/features/9647/kaleidoscope-world-forever-more-brings-elmo-magalona-and-francis-m-together-in-one-music-video/|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111539/https://myx.abs-cbn.com/features/9647/kaleidoscope-world-forever-more-brings-elmo-magalona-and-francis-m-together-in-one-music-video/|url-status=dead|archive-date=Oktubre 21, 2017|title="Kaleidoscope World Forever More" Pinagsasama sina ELMO MAGALONA at FRANCIS M. sa Isang Music Video!|access-date=Oktubre 20, 2017}}</ref> Noong 2014, napili siya bilang isa sa mga tagapagsalin ng entry na [[Philpop]], ang "Qrush on You", kasama sina [[Jay-R]] at [[Q-York]].<ref>{{Cite web|url=http://www.philpop.com.ph/top-10|title=Top 10|website=philpop.com.ph|access-date=Agosto 31, 2019|archive-date=Pebrero 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216172918/http://www.philpop.com.ph/top-10|url-status=dead}}</ref> Nagpakita rin siya sa Sunday variety show na ''[[Sunday All Stars]]'' bilang host at performer. Siya rin ang pangunahing bida sa pelikulang CinemalayaX noong 2014 na "#Y" at pagkatapos ay gumanap sa dramang "Villa Quintana (seryeng pantelebisyon noong 2013)|Villa Quintana]]" kung saan ginampanan niya ang papel ni Keempee de Leon kasama si Janine Gutierrez na gumanap naman bilang Donna Cruz. Muling nagsama ang dalawa sa primetime soap na [[More Than Words (seryeng pantelebisyon)|More Than Words]]". He briefly appeared in ''[[Magpakailanman]]'' in 2015.<ref>{{Cite web|url=http://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/news/18342/magpakailanman-presents-ang-huling-yakap-sa-nawalang-anak/story|title=Magpakailanman presents sa 'Ang Huling Yabang Anak'|website=gmanetwork.com|access-date=Oktubre 20, 2017}}</ref> ===2015–kasalukuyan: Paglipat sa ABS-CBN at ElNella=== Noong Nobyembre 26, 2015, umalis si Magalona sa GMA Network at pumirma ng kontrata sa [[ABS-CBN Corporation|ABS-CBN]]. Ang una niyang proyekto ay ang 2016 [[Musikal|drama ng musika]], ''[[Born for You]]'' kasama ang kanyang ka-love team na si [[Janella Salvador]].<ref>[http://www.pep.ph/news/60720/elmo-magalona-transfers-to-abs-cbn Lumipat si Elmo Magalona sa ABS-CBN]. ''Pep.ph''. Nakuha noong Nobyembre 26, 2015.</ref> Nakipagtulungan siya kay Salvador sa opisyal na soundtrack para sa ''Born for You'', na umabot sa No. 1 sa [[iTunes]] Pilipinas.<ref>{{cite web|url=http://www.startattle.com/2016/08/elnellas-born-for-you-album-zooms-to-1.html|title=Umabot sa No. 1 ang album ni ElNella na Born for You sa iTunes Pilipinas|access-date=Oktubre 20, 2017|archive-date=Agosto 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809040122/http://www.startattle.com/2016/08/elnellas-born-for-you-album-zooms-to-1.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Banggitin web|url=http://www.lionheartv.net/2016/08/born-for-you-on-itunes/|title="Born For You" album agad na umabot sa No. 1 sa iTunes – LIONHEARTV|website=lionheartv.net|date=Agosto 2016 |access-date=Agosto 11, 2017}}</ref> Noong Oktubre 2016, inilabas niya ang kanyang album, ''ELMO'', na umabot sa gold record status ng [[Philippine Association of the Record Industry|PARI]].<ref>{{Cite news|url=http://www.philstar.com/entertainment/2017/09/11/1738010/elmo-magalona-debut-album-turns-gold|title=Elmo Magalona debut album turns gold|work=The Philippine Star|access-date=Oktubre 20, 2017}}</ref> Noong 2017, lumabas siya sa Ang suspense thriller ni [[Topel Lee]] na ''[[Bloody Crayons]]'' kasama si Salvador ay ipinalabas sa buong bansa noong Hulyo 12.<ref>{{Citation|last=ABS-CBN Star Cinema|title=Teaser Trailer {{!}} 'Bloody Crayons'|date=Hunyo 16, 2017|url=https://www.youtube.com/watch?v=5PcbZ92B2Ag|access-date=Agosto 8, 2017|archive-date=Agosto 8, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808062951/https://www.youtube.com/watch?v=5PcbZ92B2Ag|url-status=live}}</ref> Noong 2018, lumabas siya sa dalawang pelikulang [[Regal Entertainment]], ang ''[[My Fairy Tail Love Story|My Fairy Tale Love Story]]'' kasama si Salvador at ''Walwal''.<ref>{{Banggitin ang web|url=http://www.lionheartv.net/2017/09/watch-janella-salvador-elmo-magalonas-fairy-tail-love-story-full-movie-trailer/|title=PANOORIN: Buong Trailer ng Pelikula na "My Fairy Tail Love Story" nina Janella Salvador at Elmo Magalona – LionhearTV|website=lionheartv.net|date=Setyembre 3, 2017 |access-date=Oktubre 20, 2017}}</ref> ==Personal na buhay== Ipinanganak si Magalona sa rapper [[Francis Magalona]] at Pia Arroyo-Magalona. Ang kanyang mga lolo't lola ay mga aktor na sina [[Pancho Magalona]] at [[Tita Duran]], habang ang kanyang lolo sa tuhod ay dating senador na si [[Enrique Magalona]].<ref>{{Banggitin ang balita |date=Enero 7, 2018 |title=Tita at Pancho: Pinaka-minamahal na koponan sa loob at labas ng pelikula |work=[[The Philippine Star]] |url=https://www.philstar.com/entertainment/2018/01/07/1775299/tita-pancho-most-loved-team-screen |access-date=Pebrero 8, 2025 |archive-date=Setyembre 27, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220927212337/https://www.philstar.com/entertainment/2018/01/07/1775299/tita-pancho-most-loved-team-screen/amp/ |url-status=live }}</ref> Mayroon siyang limang kapatid, kabilang ang mga aktor na si [[Saab Magalona|Saab]], [[Frank Magalona|Frank]], at Arkin.<ref>{{Banggitin ang balita |petsa=Setyembre 3, 2022 |title=Ang Magkapatid na Magalona: Nasaan na sila ngayon? |work=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/family/16060/the-magalona-siblings-where-are-they-now/photo |access-date=Pebrero 8, 2025 |archive-date=Setyembre 4, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220904031618/https://www.gmanetwork.com/entertainment/celebritylife/family/16060/the-magalona-siblings-where-are-they-now/photo |url-status=live }}</ref> Dati nang nagkaroon ng relasyon si Magalona sa aktres at dating onscreen partner na si [[Janine Gutierrez]] noong 2014. Naghiwalay ang magkasintahan pagkatapos ng dalawang taon.<ref>{{Cite web|title=PEP SCOOP: Naghiwalay sina Janine Gutierrez at Elmo Magalona up|url=https://www.pep.ph/news/64985/strongpep-scoop-strongjanine-gutierrez-and-elmo-magalona-break-up|date=Oktubre 19, 2016|website=PEP|access-date=Nobyembre 20, 2024|archive-date=Disyembre 1, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181201135231/https://www.pep.ph/news/64985/strongpep-scoop-strongjanine-gutierrez-and-elmo-magalona-break-up|url-status=live}}</ref> Pagkatapos ay nakipag-date siya sa aktres at dating karelasyon sa pelikula na si [[Janella Salvador]] noong 2016. Naghiwalay sila kasunod ng mga akusasyon kay Salvador ng pisikal na pang-aabuso ni Magalona.<ref>{{Cite web|title=Binasag ni Janella ang katahimikan, nag-akusa Si Elmo ng pisikal na pang-aabuso|url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/10/24/18/janella-breaks-silence-accuses-elmo-of-physical-abuse|date=Oktubre 24, 2018|website=ABS-CBN News|access-date=Nobyembre 20, 2024|archive-date=Disyembre 23, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223010504/https://news.abs-cbn.com/entertainment/10/24/18/janella-breaks-silence-accuses-elmo-of-physical-abuse|url-status=live}}</ref> ==Pilmograpiya== ===Televisyon=== {| class="wikitable" |- !'''Year'''||'''Title'''||'''Role'''||'''Network''' |- | 2018 || ''[[Maalaala Mo Kaya| Maalaala Mo Kaya: Mangga]]'' || Darling || rowspan="8" | [[ABS-CBN]] |- | rowspan="2"| 2017 || ''[[Wansapanataym| Wansapanataym: Jasmin's Flower Powers]]'' || Thor |- | ''[[Maalaala Mo Kaya | Maalaala Mo Kaya: Bahay]]'' || Baning |- | rowspan="3"| 2016 || ''[[Wansapanataym| Wansapanataym: Holly & Mau]]'' || Mau Benitez |- | ''[[Born for You]]'' || Kevin Sebastian |- | ''[[Ang Probinsyano|FPJ's Ang Probinsyano]]'' || Andrew Abella |- | rowspan="4"| 2015|| ''[[Wansapanataym | Wansapanataym: Christmas Witch]]'' || Jessie Reyes |- | ''[[ASAP (variety show)|ASAP]]'' || Host / Performer |- | ''[[Eat Bulaga!]]'' || Guest Performer || rowspan="23"| [[GMA Network]] |- | ''[[Magpakailanman| Magpakailanman: Ang huling yakap sa nawalang anak]]'' || Daniel |- | 2014 || ''[[More Than Words (TV series)|More Than Words]]'' || Hiro Vera / Sebastian |- | rowspan="3"| 2013 || ''[[Sunday All Stars]]'' || Host / Performer |- | ''[[Genesis (TV series)|Genesis]]'' || Antonio De Guzman |- | ''[[Villa Quintana (2013 TV series)|Villa Quintana]]'' || Isagani |- | rowspan=2| 2012 || ''[[Together Forever]]'' || Ely Trinidad |- | ''[[Tweets For My Sweet]]'' || Dino Mercado |- | rowspan=8| 2011 || ''[[Daldalita]]'' || Gino Delgado |- | ''[[Ikaw Lang Ang Mamahalin (2011 TV series)|Ikaw Lang Ang Mamahalin]]'' || Young Ferdinand |- | ''[[Andres de Saya]]'' || Bryan |- | ''[[Party Pilipinas]] Elmo and Julie Anne: A Wazak Love Story'' || Elmo Montero |- | ''[[Maynila (TV series)|Maynila: Takot na Puso]]'' || Santi |- | ''[[Bantatay]]'' || Artie |- | ''[[Maynila (TV series)|Maynila]]'' || Rain |- | ''[[Maynila (TV series)|Maynila: Victims of Love]]'' || Joey |- | rowspan=6| 2010 || ''[[Kaya ng Powers]]'' || Gustin Powers |- | ''[[Party Pilipinas]] Red Mask '' || Himself |- | ''[[Pilyang Kerubin]]'' || Aaron Alejandrino |- | ''[[Tween Hearts]]'' || Himself |- | ''[[Kap's Amazing Stories|Kap's Amazing Stories Kids Edition]]'' || Host |- | ''[[Party Pilipinas]]'' || Host / Performer |- | 2009 ||''[[Family Feud (2016 Philippine game show)|Family Feud]]'' || Himself |- |} ===Pelikula=== {| class="wikitable" |- ! '''Year''' || '''Title''' || '''Role''' || '''Production''' |- | 2011 || ''[[Tween Academy: Class of 2012]]'' || Enzo / Lorenzo || rowspan="2"| [[GMA Films]] |- | 2012 || ''[[Just One Summer]]'' || Daniel Cuaresma Jr. / Nyel |- | 2014 || #Y || Miles || rowspan="2"|[[Star Cinema]] |- | rowspan="1"|2017 || ''[[Bloody Crayons (film)|Bloody Crayons]]'' || Kiko Rivera |- | 2018 || ''[[My Fairy Tail Love Story]]'' || Noah || [[Regal Films]] |- | 2018 || ''Walwal'' || Dondi || [[Regal Films]] |} ==Mga sanggunian== [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1994]] t869yng0llqa032twhkbc27uzgtc8xj 0 203884 2238488 2173053 2026-11-02T07:08:12Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238488 wikitext text/x-wiki Ang '''malware''' (''mapaminsalang software''<ref>http://www.microsoft.com/language/en-us/Search.aspx?sString=malicious%20software&langID=tl-PH Microsoft Terminology Collection and Translations in Localized Microsoft Products for Filipino</ref>) na pinaikli para sa malisyoso o malebolenteng [[software]] ay isang [[sopwer]] na ginagamit o nililikha ng mga umaatakeng indibidwal upang guluhin ang operasyon ng kompyuter, magtipon ng mga senstibong impormasyon o makalapit sa mga pribadong sistemang pangkompyuter. Ito ay maaaring lumitaw sa anyo ng isang [[kodigo]], mga skripto, aktibong nilalaman, at iba pang sopwer. Ang malware ay isang pangkalahatang terminong ginagamit upang tukuyin ang iba't ibang mga anyo ng masama o mapanghimasok na sopwer. Ito ay kinabibilangan ng mga [[virus ng kompyuter]], [[ransomware]], [[worm ng kompyuter]], [[kabayong trojan (pagkukwenta)|kabayong Trojan]], [[rootkit]], [[keylogger]], [[spyware]], [[adware]], malisyosong [[BHO]] at iba pang mga malisyosong programa. Sa batas, ang malware ay minsang kilala bilang isang kontaminante ng komputer gaya nasa mga batas ng ilang mga estado ng Estados Unidos. Ang malware ay hindi kapareho ng isang depektibong sopwer na sopwer na may layuning lehitimo ngunit naglalaman ng mga mapanganib na [[bug ng sopwer]] na hindi naituwid bago ilabas sa paggamit. Gayunpaman, ang ilang malware ay nagbabalat-kayo bilang tunay na sopwer at maaaring magmula sa isang opisyal na websayt ng kompanya. Ang isang halimbawa nito ang sopwer na ginagamit para sa mga walang panganib na layunin na ipinake o isinama sa karagdagang nagmamanman na sopwer na nagtitipon ng mga estadistika sa layuning pagaanunsiyo. Ang mga malware ay humantong sa pagtaas sa paggamit ng mga protektibong sopwer gaya ng [[antivirus]], [[antimalware]], at mga [[firewall]]. Ang mga ito ay karaniwang ginagamit ng mga pansariling tagagamit at mga mga network ng korporasyon upang mapigilan ang hindi pinayagang paglapit ng ibang mga tagagamit ng kompyuter sa isang network ng mga kompyuter gayundin din ang automadong pagkalat ng mga malisyosong skripto at sopwer. ==Mga kawing panlabas== *[[:en:Comparison of antivirus software]] *[https://web.archive.org/web/20081123105958/http://www.virusbtn.com/ Virus Bulletin] {{in lang|en}} [[:en:Virus Bulletin|(en)]] *[http://www.av-comparatives.org AV-Comparatives] {{in lang|en}} [[:en:AV-Comparatives|(en)]] *[http://www.av-test.org AV-Test] {{in lang|en}} [[:en:AV-TEST|(en)]] *[https://www.icsalabs.com ICSA Labs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150813193857/https://www.icsalabs.com/ |date=2015-08-13 }} {{in lang|en}} [[:en:International Computer Security Association|(en)]] [[Kategorya:Malware| ]] 66zox9w488ijig9ctcn9vd385g0ce7q 0 213312 2238477 2084971 2026-11-02T05:27:33Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238477 wikitext text/x-wiki [[File:Sumer Dynasty.svg|300px|right|thumb|Kish and other cities in early Sumer]] {{Coord|32|32|25|N|44|36|17|E|display=title}} Ang '''Kish''' ([[Wikang Sumeryo]]: Kiš; transliterasyon: [[:wikt:𒆧|Kiŝ]]^{[[Ki (earth)|ki]]}; cuneiform: {{cuneiform|&#x121A7;&#x121A0;}};<ref>{{Cite web |url=http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?searchword=l=kic%20t=SN&charenc=gcirc |title=The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature |access-date=2013-03-25 |archive-date=2020-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124011101/https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?searchword=l=kic%20t=SN&charenc=gcirc |url-status=dead }}</ref> [[Wikang Akkadian]]: kiššatu<ref>{{Cite web |url=http://psd.museum.upenn.edu/epsd/epsd/e3066.html |title=Electronic Pennsylvania Sumerian Dictionary (EPSD) |access-date=2013-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904201439/http://psd.museum.upenn.edu/epsd/epsd/e3066.html |archive-date=2019-09-04 |url-status=dead}}</ref>) ay isang sinaunang siyudad ng [[Sumerya]] na itinuturing na nasa lugar malapit sa modernong '''Tell al-Uhaymir''' sa [[Babil Governorate]] ng [[Iraq]], mga 12&nbsp;km silangan ng [[Babylon]] at 80&nbsp;km timog ng [[Baghdad]]. ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga siyudad ng Sumerya]] [[Kategorya:Mga dating lugar sa Iraq]] hu3iznqzbbbeapmhbo3t08xxs2q5od0 0 213645 2238507 2173599 2026-11-02T11:10:55Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238507 wikitext text/x-wiki [[File:GRNA-Cas9.svg|thumb|CRISPR-Cas9|[[Pagbabago ng gene na CRISPR]]]] Ang '''organismong henetikong binago''' o '''genetically modified organism''' ('''GMO''') ay isang organismo na ang materyal na [[gene|henetiko]] ay binago gamit ang mga pamamaraan ng [[inhinyeryang henetiko]]. Ang mga organismong henetikong binago ay kinabibilangan ng mga bakterya at yeast, mga insekto, mga halaman, mga hayop at mga [[mammal]]. Ang mga GMO ang pinagmumulan ng mga [[pagkaing henetikong binago]] at malawak na ginagamit sa pagsasaliksik siyentipiko at upang lumikha ng mga kalakal maliban sa pagkain. Ang terminong GMO ay napakalapit sa [[Technical terminology|technical legal term]] na 'living modified organism' na inilarawan sa [[Cartagena Protocol on Biosafety]] na nagreregula ng kalakalang internasyonal sa mga nabubuhay na GMO(spesipikong "anumang buhay na organismo na nag-aangkin ng nobelang kombinasyon ng materyal na henetiko sa pamamagitan ng paggamit ng modernong bioteknolohiya"). ==Produksiyon== Ang pagbabago sa [[gene]] ay kinasasangkutan ng [[mutasyon]], [[insersiyon ng gene]] o [[pagbura ng gene]]. Kapag ipinasok ang mga gene, ito ay karaniwang mula sa ibang species na isang uri ng [[horizontal gene transfer]]. Sa kalikasan, ito ay nangyayari kapag ang nasa labas na [[DNA]] ay pumapasok sa membrano ng selula sa anumang kadahilanan. Upang gawin ito ng artipisyal ay mangangailangan ng pagkakabit ng mga gene sa isang virus o pisikal na pagpasok ng ekstra DNA sa nukleyo ng pinupuntiryang host na may isang napakaliit na siringhe o napakaliit na mga partikulo na pinalabas mula sa baril ng gene. Gayunpaman, ang ibang mga paraan ay gumagamit ng mga natural na anyo ng paglipat ng gene gaya ng kakayahan ng [[Agrobacterium]] na maglipat ng materyal na henetiko sa mga halaman o mga kakayahan ng lentivrius na maglipat ng mga gene sa mga maliliit na selula. Ang pangkalahatang prinsipyo ng paglikha ng GMA ang pagbabago ng materyal na henetiko sa [[genome]] ng organismo. Ito ay maaaring kasangkutan ng mutasyon, pagbura, o pagdagdag ng materyal na henetiko. Kapag ang materyal na henetiko ay idinagdag, ang nagreresultang DNA ay tinatawag na [[recombinant DNA]] at ang organismong ito ay tinatawag na organismong transheniko. Ang mga unang rekombinanteng molekula ay nilikha ni [[Paul Berg]] noong 1972. ==Pagsasaliksik== ===Mga halaman=== Ang mga halamang transheniko ay henetikong inihinyero para sa pagsasaliksik na siyentipiko, para lumikha ng mga bagong kulay sa halaman o lumikha ng iba't ibang mga panananim. [[File:Blue Rose APPLAUSE.jpg|thumb|right|200px|Suntory rosas na "asul"]] Pagkatapos ng 13 taon pakikipagtulungang pagsasaliksik ng isang kompanyang Australyano na Florigene at kompanyang Hapones na Suntory ay lumikha ng isang [[asul na rosas]](aktuwal na lavender o mauve) noong 2004.<ref>Nosowitz, Dan (15 Setyembre 2011) [http://www.popsci.com/science/article/2011-09/suntory-creates-mythical-blue-or-um-lavender-ish-rose Suntory Creates Mythical Blue (Or, Um, Lavender-ish) Rose] Popular Science, Retrieved 30 Agosto 2012</ref> Ang inhinyeryang henetiko ay kinasangkutan ng tatlong pagbabago, pagdaragdag ng dalawang gene at paggambala sa isa pa. Ang isa sa mga idinagdag na gene ay para sa pigmentong asul ng halaman na [[delphinidin]] na nai-clone mula sa [[pansy]].<ref name=physorg>Phys.Org website. 4 Abril 2005 [http://www.physorg.com/news3581.html Plant gene replacement results in the world's only blue rose]</ref> Ginamit ng mga mananaliksik ang teknolohiyang [[RNA interference]] (RNAi) upang paliitin ang lahat ng produksiyon ng labas na mga gene sa pamamagitan ng pagharang ng isang mahalagang protina sa produksiyon ng kulay na tinatawag na [[dihydrokaempferol 4-reductase|dihydroflavonol (4-reductase)]] (DFR) at pagdaragdag ng isang variant ng protinang ito na hindi mahaharang ng RNAi ngunit papayag sa delphinidin na gumana.<ref name=physorg/> Ang mga rosas na ito ay ipinagbili sa buong mundo.<ref>Kyodo (11 Setyembre 2011) [http://www.japantimes.co.jp/text/nb20110916a5.html Suntory to sell blue roses overseas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121122063637/http://www.japantimes.co.jp/text/nb20110916a5.html |date=2012-11-22 }} The Japan Times, Retrieved 30 Agosto 2012</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wired.com/wiredscience/2011/09/blue-roses-for-sale/ |title=Wired Report 2011 |access-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130419150443/http://www.wired.com/wiredscience/2011/09/blue-roses-for-sale |archive-date=2013-04-19 |url-status=dead}}</ref> ===Mga pananim=== Sa agrikultura, ang mga inihinyerong henetikong mga pananim ay nilikha upang mag-angkin ng ilang mga kanais nais na katangian gaya ng hindi pagtalab ng mga peste, mga herbisidyo o mga kondisyong pangkalapigiran na malupit, napabuting buhay sa shelf, tumaas na halaga sa nutrisyon o produksiyon ng mga mahahalagang kalakal gaya ng mga gamot. Simula ng unang pangkalakalan ''(commercial)'' na kultibasyon ng mga halamang henetikong binago noong 1996, ang mga ito ay binago upang makaya ang mga herbisidyong glufosinate at glyphosate, at hindi talaban ng pinsala ng virus gaya ng sa Ringspot virus-resistant GM papaya na pinalaki sa Hawaii at lumikha ng Bt toxin na insektisidyong nadokumento sa mga hindi nakalalasong hayop. Ang mga halaman gaya ng algae, mais, at ibang mga halaman ay binago ng henetiko upang lumikha ng panggatong na biofuel. ===Mga mammal=== [[Image:GFP Mice 01.jpg|thumb|right|Dalawang transhenikong daga(kanan at kaliwa) na naghahayag ng [[green fluorescent protein]] sa ilalim ng liwanag na asul. Ang gitnang daga ay hindi transheniko.]] Ang mga hayop na transheniko ay ginagamit bilang mga modelong pang-eksperimento upang magsagawa ng [[phenotype|phenotypic]] at para sa pagsusubok sa pagsasaliksik biomedikal.<ref name="pmid10434294">{{Cite journal |author=Sathasivam K, Hobbs C, Mangiarini L, ''et al.'' |title=Transgenic models of Huntington's disease |journal=[[Philos. Trans. R. Soc. Lond., B, Biol. Sci.]] |volume=354 |issue=1386 |pages=963–9 |year=1999 |month=June |pmid=10434294 |pmc=1692600 |doi=10.1098/rstb.1999.0447 |url=http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&issn=0962-8436&volume=354&issue=1386&spage=963 |access-date=2013-12-28 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223013738/http://journals.royalsociety.org/openurl.asp?genre=article&issn=0962-8436&volume=354&issue=1386&spage=963 |url-status=dead }}</ref> Ang mga hayop na henetikong binago ay nagiging mas mahalaga sa pagtuklas at pagpapaunlad ng mga gamot para sa maraming mga malalang sakit. Sa pamamagitan ng pagbabago ng [[DNA]] o paglilipat ng DNA sa isang hayop, makakapagpaunlad ng ilang mga protina na magagamit sa paggamot medikal. Ang mga matatag na ekspresyon ng mga protinang pantao ay pinaunlad sa maraming mga hayop kabilang ang tupa, mga baboy at mga daga. Ang Human-alpha-1-antitrypsin,<ref>{{cite journal|last=Spencer|first=L|author2=Humphries, J; Brantly, M. |title=Antibody Response to Aerosolized Transgenic Human Alpha1-Antitrypsin| journal=New England Journal of Medicine|date=12 Mayo 2005|volume=352|pages=19|url=http://www.nejm.org|accessdate=28 Abril 2011}}</ref> na sinubok sa tupa at ginagamit para gamutin ang mga tao na may kakulangan nito at mga baboy na transheniko na may human-histo-compatibility ay pinag-aralan sa pag-asang ang mga organo ay angkop para sa [[transplant]] na may kaunting mga tsansa ng pagtakwil sa mga ito. Ayon sa mga siyentipiko, ang mga baboy ay maaaring makapagpalago ng mga organo ng tao sa kanilang katawan para itransplant sa mga tao.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8584443/Pigs-could-grow-human-organs-in-stem-cell-breakthrough.html |access-date=2013-04-01 |archive-date=2011-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622051844/http://www.telegraph.co.uk/science/science-news/8584443/Pigs-could-grow-human-organs-in-stem-cell-breakthrough.html |url-status=dead }}</ref> Nagawa ng mga siyentipiko na baguhin ng henetiko o iinhinyero ng henetiko ang ilang mga organismo kabilang ang ilang mga mammal upang magsama ng [[green fluorescent protein]] (GFP) para sa mga layuning pagsasaliksik na pangmedisina. Sina [[Martin Chalfie]], [[Osamu Shimomura]], at [[Roger Y. Tsien]] ay ginawaran ng [[Gantimpalang Nobel]] noong 2008 para sa GFP<ref>{{cite web | title=The Nobel Prize in Chemistry 2008 | url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2008/press.html | publisher=The Official Web Site of the Nobel Foundation | accessdate=2012-08-31}}</ref>. Halimbawa, ang mga baboy na fluorescent ay ipinangank sa US noong 2000,<ref>{{Cite pmid|11808636}}</ref> sa Korea noong 2002,<ref>{{Cite doi|10.1002/mrd.10146}}</ref> sa Taiwan noong 2006,<ref name=Hogg2005>Hogg, Chris (12 Enero 2006) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/4605202.stm Taiwan Breeds Green-Glowing Pigs] BBC, Retrieved 31 Agosto 2012</ref> at sa Tsina noong 2008<ref name = China>Staff (8 Enero 2008) [https://web.archive.org/web/20070609092458/http://afp.google.com/article/ALeqM5gD153Far0aX56T2SBS5HjSM9sBlQ Fluorescent Chinese pig passes on trait to offspring] AFP, Retrieved 31 Agosto 2012</ref> at [[Hapon]] noong 2009.<ref name = Japan>{{Cite pmid|19895119}}</ref> Ang mga baboy na ito ay pinarami upang pag-aralan ang [[transplantasyon ng mga organo]] sa tao,<ref name = China/> muling paglikha ng mga ocular [[photoreceptor cell]],<ref name = Randall>Randall S. et al (2008) [http://www.nottingham.ac.uk/ncmh/BGER/pdf/volume_25/11-Prather.pdf Genetically Modified Pigs for Medicine and Agriculture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326024622/http://www.nottingham.ac.uk/ncmh/BGER/pdf/volume_25/11-Prather.pdf |date=2014-03-26 }} Biotechnology and Genetic Engineering Reviews – Vol. 25, 245–266, Retrieved 31 Agosto 2012</ref> [[regenerative medicine]] sa pamamagitan ng mga [[stem cell]]<ref>Staff (2006) [http://www.roc-taiwan.org/uk/TaiwanUpdate/nsl150106u.htm NTU produces green fluorescent pigs for medical research]{{Dead link|date=Agosto 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Taiwan Central News Agency, Retrieved 31 Agosto 2012</ref> [[tissue engineering]],<ref name = Japan/> at iba pang karamdaman. Noong 2011, ang isang pangkat Hapones-Amerikano ay lumikha ng mga pusang green-fluorescent upang makahanap ng mga terapiya para sa [[HIV]]/[[AIDS]] at iba pang mga karamdaman<ref name=Wongsrikeao_2011>{{cite journal |author=Wongsrikeao P, Saenz D, Rinkoski T, Otoi T, Poeschla E |title=Antiviral restriction factor transgenesis in the domestic cat |journal=Nature Methods |year=2011 |url=http://www.nature.com/nmeth/journal/vaop/ncurrent/full/nmeth.1703.html |doi=10.1038/nmeth.1703 |volume=8 |issue=10 |pages=853–9 |pmid=21909101}}</ref> dahil ang [[Feline immunodeficiency virus]] (FIV) ay nauugnay sa HIV.<ref>Staff (3 Abril 2012) [http://www.niaid.nih.gov/topics/hivaids/understanding/biology/Pages/biology.aspx Biology of HIV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130401072813/http://www.niaid.nih.gov/topics/hivaids/understanding/biology/Pages/biology.aspx |date=2013-04-01 }} National Institute of Allergy and Infectious Diseases, Retrieved 31 Agosto 2012.</ref> Noong 2009, ang mga siyentipiko sa [[Hapon]] ay naganunsiyo na kanilang matagumpay na nailipat ang isang gene sa isang species ng primado(mga [[marmoset]]) at lumikha ng isang matatag na linya ng mga nagpaparaming mga transhenikong primado sa unang pagkakataon.<ref>{{Cite doi|10.1038/nature08090}}</ref><ref>{{Cite doi|10.1038/459515a}}</ref> Ang kanilang unang pinpuntiryang pagsasaliksik para sa mga marmoset na ito ang [[Parkinson's disease]] ngunit nagsasaalang-alang rin sa [[Amyotrophic lateral sclerosis]] at [[Huntington's disease]].<ref>{{Cite doi|10.1038/459492a}}</ref> Ang Enviropig na henetikong binago na mga linya ng [[baboy na Yorkshire]] ay lumilikha ng ensaym na [[phytase]] na sumisira ng hindi madidigest na mga phosphorus sa kanilang laway. Ang ensaym na ito ay nagbibigay kakayahan sa enviropig na madigest ang cereal grain [[phosphorus]] kaya hindi na kailangang dagdagan ang diyeta ng mga baboy na ito ng mga [[mineral na phosphate]] o pangkalakalan ''(commercial)'' na nalilikhang phytase at kaunting phosphorus ang nawawala sa dumi nito.<ref name="Guelph">Guelph(2010). Enviropig. Canada: http://www.uoguelph.ca/enviropig/index.shtml/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150908065153/http://www.uoguelph.ca/enviropig/index.shtml/ |date=2015-09-08 }}.</ref> Noong 2011, nilikha ng mga siyentipikong Tsino ang mga panggatas na baka na henetikong ininhinyero ng mga gene ng mga tao upang lumikha ng gatas na katulad ng gatas ng tao.<ref name="stevenson">stevenson, heidi(2011). Scientists Use Human Genes in Animals, So Cows Produce Human-Like Milk—Or Do They? USA:http://www.gaia-health.com/articles401/000433-human-genes-cows-produce-human-milk.shtml/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130419123936/http://www.gaia-health.com/articles401/000433-human-genes-cows-produce-human-milk.shtml |date=2013-04-19 }}.</ref> Ito ay makapagbibigay benepisyo sa mga ina na hindi makalikha ng gatas sa mga suso nito ngunit nais na painumin ng gatas galing sa suso ng tao ang kanilang mga sanggol kesa sa pormulang gatas. ==Tingnan din== [[Pagbabago ng gene na CRISPR]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Biyolohiyang molekular]] njeurn65h5vpkg00db81gcrf4mps3wd 0 228189 2238446 2017536 2026-11-02T01:12:25Z Atcovi 50235 mujawwad --> murattal 2238446 wikitext text/x-wiki {{infobox surah | number = 41 | number-3 = 041 | name = Fuṣṣilat | name-ar = فصلت | name-en = Ipinaliwanag sa Detalya | prev_sura = Quran 40 | next_sura = Quran 42 | classification = Meccan | othernames-ar = Sūrat Ḥā Mīm as-Sajda (سورة ﺣﻢ ﺍﻟﺴﺠﺪﺓ) | othernames = Revelations Well Expounded, Detailed, Distinguished, Clearly Spelled Out | juz = 24 to 25 | rukus = 6 | verses = 54 | words = <!-- optional, uncommon --> | letters = <!-- optional, uncommon --> | muqattaat = Ḥā Mīm حم | sajdahs = 1 | audio = Chapter 41, Fussilat (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} Ang '''Surat Fussilat''' (Arabiko: سورة فصلت‎) (Ipinaliwanag sa Detalya) na kilala rin bilang '''Surat Ha Mim al-Sajda''' (Arabiko: سورة ﺣﻢ ﺍﻟﺴﺠﺪﺓ‎) ang ika-41 sura ng [[Koran]] na may 54 ayat. {{Koran}} [[Kategorya:Mga Sura]] m2wubfjb2105ekzut75qxbtlzzjdsed 0 239785 2238414 1993005 2026-11-01T16:35:39Z ~2026-57191-93 168100 2238414 wikitext text/x-wiki {{BLP unsourced|date=Pebrero 2016}} {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Gil Morales''' o mas kilala bilang '''''Ate Gay''''' ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]]. Pangkasalukuyan siyang makikita sa punchline at comedy bar kasama sina [[Allan K.]] at [[Boobay]]. {{BD|1971|2026}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} 7i21g6o32n7ih1ki27unujouec8ahft 2238436 2238414 2026-11-01T23:45:36Z Allyriana000 119761 2238436 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta. Noong 1995, nagsimula siyang magtanghal sa mga comedy bar, partikular na sa Music Box.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} aczbv65tyv3zuh1hf6g298jykuh8itl 2238437 2238436 2026-11-01T23:48:16Z Allyriana000 119761 2238437 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta. Noong 1995, nagsimula siyang magtanghal sa mga comedy bar, partikular na sa Music Box.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref> Kilala siya higit sa lahat sa kaniyang karakter na "Ate Gay", isang paggaya sa Pilipinang aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw naman ay "Ate Guy."<ref name="Cancer_diagnosis">{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=22 Setyembre 2025 |title=Ate Gay gets support from Allan K, other comedians amid cancer diagnosis |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630021/ate-gay-gets-support-from-allan-k-other-comedians-amid-cancer-diagnosis |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sinabi ni Morales tungkol sa aktres: "Naging tagahanga ako ni Nora Aunor noong nagsimula akong magtrabaho. Lubos akong nagpapasalamat sa kaniya… Sinusuportahan niya ang mga nanggagaya sa kaniya. Hindi siya makasarili. Hindi niya kami pinigilan na gayahin siya."<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=20 Abril 2025 |title=Nora Aunor's impersonator Ate Gay performs 'Kahit Konting Awa' during wake |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627081931/https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} qgneh44xe2gfyvta0x99a20meflpbgt 2238438 2238437 2026-11-01T23:53:04Z Allyriana000 119761 2238438 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta. Noong 1995, nagsimula siyang magtanghal sa mga comedy bar, partikular na sa Music Box.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref> Kilala siya higit sa lahat sa kaniyang karakter na "Ate Gay", isang paggaya sa Pilipinang aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw naman ay "Ate Guy."<ref name="Cancer_diagnosis">{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=22 Setyembre 2025 |title=Ate Gay gets support from Allan K, other comedians amid cancer diagnosis |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630021/ate-gay-gets-support-from-allan-k-other-comedians-amid-cancer-diagnosis |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sinabi ni Morales tungkol sa aktres: "Naging tagahanga ako ni Nora Aunor noong nagsimula akong magtrabaho. Lubos akong nagpapasalamat sa kaniya… Sinusuportahan niya ang mga nanggagaya sa kaniya. Hindi siya makasarili. Hindi niya kami pinigilan na gayahin siya."<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=20 Abril 2025 |title=Nora Aunor's impersonator Ate Gay performs 'Kahit Konting Awa' during wake |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627081931/https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> Bilang si Ate Gay, nagsagawa siya ng ''stand-up comedy'' at lumabas sa mga pelikula at palabas sa telebisyon. Naging regular na tagapagtanghal siya sa mga ''comedy bar'' na Klownz at Zirkoh, na parehong pagmamay-ari at itinatag ni [[Allan K]]. Noong 2009, nakilala ni Ate Gay si [[Boobay]], na noon ay nagsisimula pa lamang sa kaniyang karera bilang ''stand-up comedian'' sa Baguio. Inimbitahan ni Ate Gay si Boobay sa Klownz, na nagbigay-daan upang makapagtatag siya ng pangalan sa Maynila.<ref>{{cite web |last1=Garcia |first1=Cara Emmeline |date=2 Hulyo 2020 |title=In Photos: Popular stand-up comedians at performers ng Klownz at Zirkoh |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162247/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922194841/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162250/ |archive-date=22 Setyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=fil}}</ref><ref>{{cite news |last1=Malig |first1=Kaela |date=4 Hulyo 2020 |title=Boobay says his standup comedy career in Manila began at Klownz |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810050404/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |archive-date=10 Agosto 2024}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} qbdn22r58mn69jmqvlbolq3i19gz81y 2238439 2238438 2026-11-01T23:55:24Z Allyriana000 119761 2238439 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta. Noong 1995, nagsimula siyang magtanghal sa mga comedy bar, partikular na sa Music Box.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref> Kilala siya higit sa lahat sa kaniyang karakter na "Ate Gay", isang paggaya sa Pilipinang aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw naman ay "Ate Guy."<ref name="Cancer_diagnosis">{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=22 Setyembre 2025 |title=Ate Gay gets support from Allan K, other comedians amid cancer diagnosis |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630021/ate-gay-gets-support-from-allan-k-other-comedians-amid-cancer-diagnosis |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sinabi ni Morales tungkol sa aktres: "Naging tagahanga ako ni Nora Aunor noong nagsimula akong magtrabaho. Lubos akong nagpapasalamat sa kaniya… Sinusuportahan niya ang mga nanggagaya sa kaniya. Hindi siya makasarili. Hindi niya kami pinigilan na gayahin siya."<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=20 Abril 2025 |title=Nora Aunor's impersonator Ate Gay performs 'Kahit Konting Awa' during wake |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627081931/https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> Bilang si Ate Gay, nagsagawa siya ng ''stand-up comedy'' at lumabas sa mga pelikula at palabas sa telebisyon. Naging regular na tagapagtanghal siya sa mga ''comedy bar'' na Klownz at Zirkoh, na parehong pagmamay-ari at itinatag ni [[Allan K]]. Noong 2009, nakilala ni Ate Gay si [[Boobay]], na noon ay nagsisimula pa lamang sa kaniyang karera bilang ''stand-up comedian'' sa Baguio. Inimbitahan ni Ate Gay si Boobay sa Klownz, na nagbigay-daan upang makapagtatag siya ng pangalan sa Maynila.<ref>{{cite web |last1=Garcia |first1=Cara Emmeline |date=2 Hulyo 2020 |title=In Photos: Popular stand-up comedians at performers ng Klownz at Zirkoh |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162247/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922194841/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162250/ |archive-date=22 Setyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=fil}}</ref><ref>{{cite news |last1=Malig |first1=Kaela |date=4 Hulyo 2020 |title=Boobay says his standup comedy career in Manila began at Klownz |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810050404/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |archive-date=10 Agosto 2024}}</ref> Si Ate Gay ay naging ''co-host'' din sa ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) sa GMA, kung saan sinuportahan niya ang mga pangunahing mangunguna na sina [[Eugene Domingo]] at Allan K.<ref>{{cite news |last1=Francisco |first1=Butch |date=30 Agosto 2011 |title=A dose of laughter and entertainment |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922172648/https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} k3rhk1ygnziduv2z54c97df0l360vjc 2238440 2238439 2026-11-02T00:14:46Z Allyriana000 119761 2238440 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata|birth_place=Tondo, [[Maynila]], Pilipinas}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta.<ref name=":1">{{Cite web |date=20 Oktubre 2025 |title=Ate Gay, naranasan noon na maging janitor, dishwasher at miyembro ng 'singing cook and waiters' |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/963087/ate-gay-naranasan-noon-na-maging-janitor-dishwasher-at-miyembro-ng-singing-cook-and-waiters/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117180442/https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/963087/ate-gay-naranasan-noon-na-maging-janitor-dishwasher-at-miyembro-ng-singing-cook-and-waiters/story/ |archive-date=17 Nobyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=Balitambayan |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Pumasok siya noon sa comedy bar na Music Box at kinanta ang awiting tema ng pelikulang ''[[The Flor Contemplacion Story]]'' na "Konting Awa", na kinanta ni Nora Aunor. Narinig siya ng may-ari ng naturang comedy bar, at inakalang nagli-lip-sync lamang si Morales sa kanta.<ref name=":1" /> Ang pangyayaring ito ang nagbukas ng pagkakataon para makapagtrabaho siya sa comedy bar at magsimula ng karera bilang komedyante noong 1995.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref> Kilala siya higit sa lahat sa kaniyang karakter na "Ate Gay", isang paggaya sa Pilipinang aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw naman ay "Ate Guy."<ref name="Cancer_diagnosis">{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=22 Setyembre 2025 |title=Ate Gay gets support from Allan K, other comedians amid cancer diagnosis |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630021/ate-gay-gets-support-from-allan-k-other-comedians-amid-cancer-diagnosis |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sinabi ni Morales tungkol sa aktres: "Naging tagahanga ako ni Nora Aunor noong nagsimula akong magtrabaho. Lubos akong nagpapasalamat sa kaniya… Sinusuportahan niya ang mga nanggagaya sa kaniya. Hindi siya makasarili. Hindi niya kami pinigilan na gayahin siya."<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=20 Abril 2025 |title=Nora Aunor's impersonator Ate Gay performs 'Kahit Konting Awa' during wake |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627081931/https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> Bilang si Ate Gay, nagsagawa siya ng ''stand-up comedy'' at lumabas sa mga pelikula at palabas sa telebisyon. Naging regular na tagapagtanghal siya sa mga ''comedy bar'' na Klownz at Zirkoh, na parehong pagmamay-ari at itinatag ni [[Allan K]]. Noong 2009, nakilala ni Ate Gay si [[Boobay]], na noon ay nagsisimula pa lamang sa kaniyang karera bilang ''stand-up comedian'' sa Baguio. Inimbitahan ni Ate Gay si Boobay sa Klownz, na nagbigay-daan upang makapagtatag siya ng pangalan sa Maynila.<ref>{{cite web |last1=Garcia |first1=Cara Emmeline |date=2 Hulyo 2020 |title=In Photos: Popular stand-up comedians at performers ng Klownz at Zirkoh |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162247/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922194841/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162250/ |archive-date=22 Setyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=fil}}</ref><ref>{{cite news |last1=Malig |first1=Kaela |date=4 Hulyo 2020 |title=Boobay says his standup comedy career in Manila began at Klownz |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810050404/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |archive-date=10 Agosto 2024}}</ref> Si Ate Gay ay naging ''co-host'' din sa ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) sa GMA, kung saan sinuportahan niya ang mga pangunahing mangunguna na sina [[Eugene Domingo]] at Allan K.<ref>{{cite news |last1=Francisco |first1=Butch |date=30 Agosto 2011 |title=A dose of laughter and entertainment |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922172648/https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> Noong 30 Nobyembre 2012, pinangunahan ni Ate Gay ang kaniyang unang ''major concert'', ''Ako Naman… Ate Gay sa Arena'' sa [[Mall of Asia Arena]]. Kabilang sa mga naging panauhing tagapagtanghal niya ay ang [[SexBomb Girls]], [[KZ Tandingan]], [[The Company (grupo ng boses)|The Company]], Aegis, [[Ice Seguerra]], Allan K, Boobay, [[John Lapus]], [[Kevin Balot]], at si Nora Aunor bilang espesyal na panauhin.<ref>{{cite news |last1=Sibonga |first1=Glen |date=2 Disyembre 2012 |title=Ate Gay successfully stages first major concert in Arena |language=en |work=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/news/local/11157/ate-gay-successfully-stages-first-major-concert-in-arena |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205021252/https://www.pep.ph/news/local/11157/ate-gay-successfully-stages-first-major-concert-in-arena?s=8nq8oe09i2t5knsjkrq57ggk6i |archive-date=5 Disyembre 2024}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] {{Pilipinas-artista-stub}} rs1suhzeyw1snsf536d1pfxf5dq6uuu 2238473 2238440 2026-11-02T04:13:39Z ~2026-58362-33 168323 /* Mga sanggunian */ no longer a stub 2238473 wikitext text/x-wiki {{Infobox person/Wikidata|birth_place=Tondo, [[Maynila]], Pilipinas}} Si '''Gil Morales''' (12 Agosto 1971 – 1 Nobyembre 2026) ay isang artista at komedyante sa [[Pilipinas]] na mas kilala bilang '''''Ate Gay'''''.<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=21 Setyembre 2025 |title=Ate Gay reveals stage 4 cancer diagnosis: 'Wala raw lunas' |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/629836/ate-gay-reveals-stage-4-cancer-diagnosis-wala-raw-lunas |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Isa siyang tagagaya ng aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw ay Ate Guy. Katuwang niyang pinapangunahan ang mga ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) at ''[[Wowowillie]]'' (2013). Nakilala rin siya sa kaniyang mga nakakatawang ''mashup'' ng mga sikat na kanta. == Karera == Si Morales ay naging miyembro ng Singing Cooks and Waiters ng restawran na Barrio Fiesta.<ref name=":1">{{Cite web |date=20 Oktubre 2025 |title=Ate Gay, naranasan noon na maging janitor, dishwasher at miyembro ng 'singing cook and waiters' |url=https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/963087/ate-gay-naranasan-noon-na-maging-janitor-dishwasher-at-miyembro-ng-singing-cook-and-waiters/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117180442/https://www.gmanetwork.com/news/balitambayan/chikamuna/963087/ate-gay-naranasan-noon-na-maging-janitor-dishwasher-at-miyembro-ng-singing-cook-and-waiters/story/ |archive-date=17 Nobyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=Balitambayan |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Pumasok siya noon sa comedy bar na Music Box at kinanta ang awiting tema ng pelikulang ''[[The Flor Contemplacion Story]]'' na "Konting Awa", na kinanta ni Nora Aunor. Narinig siya ng may-ari ng naturang comedy bar, at inakalang nagli-lip-sync lamang si Morales sa kanta.<ref name=":1" /> Ang pangyayaring ito ang nagbukas ng pagkakataon para makapagtrabaho siya sa comedy bar at magsimula ng karera bilang komedyante noong 1995.<ref name="UAE">{{cite news |date=21 Abril 2016 |title=Ate back in the UAE |work=Khaleej Times |url=https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922162020/https://www.khaleejtimes.com/entertainment/ate-back-in-the-uae?_refresh=true |archive-date=22 Setyembre 2025|language=en}}</ref><ref name="AlDub">{{cite news |last1=Concepcion |first1=Pocholo |date=31 Enero 2016 |title=AlDub handlers decline P20-M Valentine show; producer taps Papa Jack, 3 hot comedy acts instead |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427093208/https://lifestyle.inquirer.net/221047/aldub-handlers-decline-p20-m-valentine-show-producer-taps-papa-jack-3-hot-comedy-acts-instead/ |archive-date=27 Abril 2023|language=en}}</ref> Kilala siya higit sa lahat sa kaniyang karakter na "Ate Gay", isang paggaya sa Pilipinang aktres na si [[Nora Aunor]], na ang palayaw naman ay "Ate Guy."<ref name="Cancer_diagnosis">{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=22 Setyembre 2025 |title=Ate Gay gets support from Allan K, other comedians amid cancer diagnosis |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/630021/ate-gay-gets-support-from-allan-k-other-comedians-amid-cancer-diagnosis |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url= |archive-date=}}</ref> Sinabi ni Morales tungkol sa aktres: "Naging tagahanga ako ni Nora Aunor noong nagsimula akong magtrabaho. Lubos akong nagpapasalamat sa kaniya… Sinusuportahan niya ang mga nanggagaya sa kaniya. Hindi siya makasarili. Hindi niya kami pinigilan na gayahin siya."<ref>{{cite news |last1=Mallorca |first1=Hannah |date=20 Abril 2025 |title=Nora Aunor's impersonator Ate Gay performs 'Kahit Konting Awa' during wake |language=en |newspaper=Philippine Daily Inquirer |url=https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250627081931/https://entertainment.inquirer.net/606542/nora-aunors-impersonator-ate-gay-performs-kahit-konting-awa-during-wake |archive-date=27 Hunyo 2025}}</ref> Bilang si Ate Gay, nagsagawa siya ng ''stand-up comedy'' at lumabas sa mga pelikula at palabas sa telebisyon. Naging regular na tagapagtanghal siya sa mga ''comedy bar'' na Klownz at Zirkoh, na parehong pagmamay-ari at itinatag ni [[Allan K]]. Noong 2009, nakilala ni Ate Gay si [[Boobay]], na noon ay nagsisimula pa lamang sa kaniyang karera bilang ''stand-up comedian'' sa Baguio. Inimbitahan ni Ate Gay si Boobay sa Klownz, na nagbigay-daan upang makapagtatag siya ng pangalan sa Maynila.<ref>{{cite web |last1=Garcia |first1=Cara Emmeline |date=2 Hulyo 2020 |title=In Photos: Popular stand-up comedians at performers ng Klownz at Zirkoh |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162247/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922194841/https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/in-photos-popular-stand-up-comedians-at-performers-ng-klownz-at-zirkoh/12755/162250/ |archive-date=22 Setyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=fil}}</ref><ref>{{cite news |last1=Malig |first1=Kaela |date=4 Hulyo 2020 |title=Boobay says his standup comedy career in Manila began at Klownz |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810050404/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/745468/boobay-says-his-standup-comedy-career-in-manila-began-at-klownz/story/ |archive-date=10 Agosto 2024}}</ref> Si Ate Gay ay naging ''co-host'' din sa ''variety show'' na ''[[Comedy Bar]]'' (2010–11) sa GMA, kung saan sinuportahan niya ang mga pangunahing mangunguna na sina [[Eugene Domingo]] at Allan K.<ref>{{cite news |last1=Francisco |first1=Butch |date=30 Agosto 2011 |title=A dose of laughter and entertainment |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250922172648/https://www.philstar.com/entertainment/2011/08/30/721493/dose-laughter-and-entertainment |archive-date=22 Setyembre 2025}}</ref> Noong 30 Nobyembre 2012, pinangunahan ni Ate Gay ang kaniyang unang ''major concert'', ''Ako Naman… Ate Gay sa Arena'' sa [[Mall of Asia Arena]]. Kabilang sa mga naging panauhing tagapagtanghal niya ay ang [[SexBomb Girls]], [[KZ Tandingan]], [[The Company (grupo ng boses)|The Company]], Aegis, [[Ice Seguerra]], Allan K, Boobay, [[John Lapus]], [[Kevin Balot]], at si Nora Aunor bilang espesyal na panauhin.<ref>{{cite news |last1=Sibonga |first1=Glen |date=2 Disyembre 2012 |title=Ate Gay successfully stages first major concert in Arena |language=en |work=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/news/local/11157/ate-gay-successfully-stages-first-major-concert-in-arena |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205021252/https://www.pep.ph/news/local/11157/ate-gay-successfully-stages-first-major-concert-in-arena?s=8nq8oe09i2t5knsjkrq57ggk6i |archive-date=5 Disyembre 2024}}</ref>{{BD|1971|2026}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Pilipino]] [[Kategorya:Mga artista mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:LGBT mula sa Pilipinas]] [[Kategorya:Mga taga-Kalakhang Maynila]] 9iqto1k0vb1qt8tdr7lt28cmivxyd5j 0 244442 2238491 2185672 2026-11-02T07:47:53Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238491 wikitext text/x-wiki [[File:Map_of_Japan_in_Provinces_in_time_of_Iyeyasu.jpg|thumb|Ang mga lalawigan bandang 1600, mula kay Murdoch at  Yamagata.]] [[File:Ancient Provinces of Japan Ryoseikoku Map.png|thumb|Ang mga lalawigan mula sa [[Panahong Kamakura]] hanggang 1868.]] Bago ipinatupad ang kasalukuyang [[Mga prepektura ng Hapon|sistemang prepektura]], ang mga pulo ng [[Hapon]] ay hinati sa ilanpung ''kuni ''(国, [[bansa]]), na karaniwang isinasalin bilang '''lalawigan'''.<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). </ref> Ang bawat [[lalawigan]] ay hinati naman sa mga ''gun'' (郡, distrito, dating pangalan ''kōri''). == Kasaysayan == Ang mga lalawigan ay unang nilikha alinsunod sa sistemang Ritsuryō bilang parehong dibisyong administratibo at rehiyong heograpiko. Subalit, sa huling bahagi ng [[panahong Muromachi]], dahan-dahang pumalit sa kanilang tungkulin ang mga dominyo ng mga sengoku-[[daimyo]]. Sa ilalim ng pamumuno ni Toyotomi Hideyoshi, idinagdag ang mga lalawigan bilang pangunahing lokal na dibisyong administratibo. Pinalago ang mga lupain ng mga lokal na daimyo.<ref>Mass, Jeffrey P. and William B. Hauser. (1987). </ref><ref>{{Cite book |last=Mass |first=Jeffrey P. |url=https://books.google.com/books?id=Hv99D510nHcC&pg=PA150 |title=The Bakufu in Japanese History |date=1993-08-01 |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-2210-0 |language=en}}</ref> === Panahong Edo === Sa [[panahong Edo]], nakilala ang mga lupain ng mga daimyo bilang mga ''han''. Lumikha ng sistemang komplementaryo ang mga lalawigang imperyal at dominyong shogunal. Halimbawa, noong inutusan ng [[shogun]] ang mga daimyo na gumawa ng [[senso]] o gumawa ng mga mapa, inayos ang naging likha ayon sa mga hangganan ng mga lalawiganing ''kuni''.<ref>Roberts, Luke S. (2002). </ref> === Panahong Meiji === Sa [[Pagpapanumbalik ng Meiji|pagpapanunumbalik ng Meiji]], isinabatas ang mga ''han'' bilang dibisyong pampamahalaan sa sistemang ''fuhanken sanchisei'', ngunit dahan-dahang pinalitan ng mga prepektura mula 1868 hanggang 1871 (tinawag na ''fu ''ang mga prepekturang urban at ''ken ''mga prepekturang rural). Hindi tinanggal ang mga lalawigan bilang bahagi ng sistema ng adres, kundi, sa kabaligtaran, idinagdag. Noong 1871, umabot sa 304 ang bilang ng mga prepektura, habang 68 lamang ang mga lalawigan, hindi kasama ang [[Hokkaidō]] o ang [[Kapuluan ng Ryukyu]]. Hindi lamang naging magulo ang mga hangganan ng napakaraming mga prepektura, kundi hindi rin nagtugma sa mga hangganan ng mga lalawigan. Ipinagsama ang ilang mga prepektura upang bawasan ang bilang sa 37 pagdating ng 1881, at ilan naman ang hinati para bumuo ng 45 noong 1885. Nagdulot ang pagdagdag sa Hokkaidō at [[Prepektura ng Okinawa|Okinawa]] sa kabuuang 47 prepektura. Iniuri ang mga lalawigan sa Kinai (sa loob ng kabisera), at pito o walong ''dō'' (ruta, o sirkito), na sa kabuuan ay kilala bilang ''goki shichidō''. Subalit, hindi dapat maipagpalit sa kontekstong ito ang ''dō'' sa mga linya ng trapiko sa kasalukuyan, tulad ng Tōkaidō mula [[Tokyo]] hanggang [[Lungsod ng Kyoto|Kyoto]] o [[Lungsod ng Kobe|Kobe]]. Hindi rin dapat maipagpalit ang Hokkaidō sa kontekstong ito sa Prepektura ng Hokkaidō, bagama't iisa lamang ang lupaing sinasakupan nito. === Kasalukuyan === == Tingnan din == == Talababa == <div class="reflist " style="list-style-type: decimal; min-height: 387px;" data-template-mapping="{&quot;targetname&quot;:&quot;Reflist&quot;}"> <references></references></div> == Mga sanggunian == * Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth. (2005). [http://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&client=firefox-a ''Japan encyclopedia.''] Cambridge: Harvard University Press. [[:en:Special:BookSources/9780674017535|ISBN 978-0-674-01753-5]]; [http://www.worldcat.org/oclc/58053128?referer=di&ht=edition OCLC 58053128] == Mga kawing panlabas == Maaaring mahanap ang mga detalyadong mapa ng mga lalawigan sa iba't ibang panahon sa: * [http://www.maproom.org/00/05/index.php maproom.org] * [https://web.archive.org/web/20201125084019/http://samurai-archives.com/ samurai archives] [[Kategorya:Kasaysayan ng Hapon|Lalawigan]] bdx6el3d68n5gii22h908tppf51md5n 0 275633 2238502 2219554 2026-11-02T10:16:05Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238502 wikitext text/x-wiki {{short description|galaksiya}} {{Infobox galaxy|name=NGC 5544|epoch=[[J2000]]|constellation name=[[Boötes]]|ra={{RA|14|17|02.63}}<ref name=apjss125_2_409 />|dec={{DEC|+36|34|15.9}}<ref name=apjss125_2_409></ref>|z={{nowrap|0.010140 ± 0.000057}}<ref name=apjs99_391></ref> <br> (3,040 km/[[second|s]])|dist_ly={{convert|42.8|+/-|3.0|Mpc|Mly|abbr=on|lk=on|order=flip}}<ref name=NED></ref>|type=(R)SB(rs)0/a<ref name=NED></ref>|size_v={{nowrap|1.08′ × 1.05′}}<ref name=NED></ref>|appmag_v=14.0<ref name=NED></ref>|notes=Paired with NGC 5545|names=[[Atlas of Peculiar Galaxies|APG]] 199, [[Atlas of Peculiar Galaxies|ARP]] 199, [[CGCG]] 191.073, [[Boss General Catalogue|GC]] 3833, [[H]] II-419, [[h]] 1771, [[KCPG]] 422A, [[KPG]] 422a, [[Lyon-Meudon Extragalactic Database|LEDA]] 51018, [[Morphological Catalogue of Galaxies|MCG]]+06-31-090, [[Lyon-Meudon Extragalactic Database|PGC]] 51018, [[PRC D]]-46, [[Uppsala General Catalogue|UGC]] 9142, [[UZC]] J141702.5+363417, [[Atlas of Interacting Galaxies|VV]]210, [[Fritz Zwicky#Catalog of Galaxies and Clusters|Z]] 191-73, [[Fritz Zwicky#Catalog of Galaxies and Clusters|Z]] 1415.0+3648.|image=[[File:N5544s.jpg|200px]]|caption=Ang NGC 5544 (kanan) at ang [[NGC 5545]] (kaliwa).}} Ang '''NGC 5544''', na matatagpuan sa [[konstelasyon]] ng [[Boötes]], ay isang galaksiyang espayral na may bara na kasalukuyang nakikipag-ugnayan sa kalapit nitong galaksiyang espayral, [[NGC 5545]]. == Mga sanggunian == {{reflist|refs=<ref name=apjss125_2_409>{{citation | title=Arcsecond Positions of UGC Galaxies | last1=Cotton | first1=W. D. | last2=Condon | first2=J. J. | last3=Arbizzani | first3=E. | journal=The Astrophysical Journal Supplement Series | volume=125 | issue=2 | pages=409–412 | date=December 1999 | doi=10.1086/313286 | bibcode=1999ApJS..125..409C | postscript=. }}</ref> <ref name=apjs99_391>{{cite journal | last1=Huchra | first1=John P. | last2=Geller | first2=Margaret J. | last3=Corwin | first3=Harold G., Jr. | title=The CfA Redshift Survey: Data for the NGP +36 Zone | journal=Astrophysical Journal Supplement | volume=99 | page=391 | date=August 1995 | doi=10.1086/192191 | bibcode=1995ApJS...99..391H | postscript=. }}</ref> <ref name=NED>{{citation | title=NED results for object NGC 5544 | work=NASA/IPAC Extragalactic Database | publisher=NASA | url=http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/objsearch?objname=NGC+5544&list_limit=5 | accessdate=2015-10-29 | postscript=. }} {{Dead link|date=Nobiyembre 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} == Panlabas na mga link == * [http://aladin.u-strasbg.fr/AladinPreview?-c=14+17+02.63%2B36+34+15.9&ident=APG+199&submit=Aladin+previewer Imahe NGC 5544]{{Dead link|date=Marso 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?5544 http://seds.org/]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://arp.schoenball.de/galaxien_e.htm Distansya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516200620/http://arp.schoenball.de/galaxien_e.htm |date=2011-05-16 }} {{Astronomiya-stub}} [[Kategorya:Mga galaksiya]] 3f7vv9cgh6nj6y4lvepkvaj3h8dkx9d 0 276491 2238468 2234418 2026-11-02T04:07:42Z Stephan1000000 98632 342 2238468 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = File:South park sign.svg | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = | alt_name = | native_name = | genre = satira, black comedy television program, animated sitcom, comedic television series, sitcom, black comedy, surreal humour | creator = Trey Parker, Matt Stone | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = Trey Parker | screenplay = | story = | director = Trey Parker, Matt Stone | creative_director = | presenter = | starring = | judges = | voices = Trey Parker, Matt Stone, Mary Kay Bergman, April Stewart, Mona Marshall, Isaac Hayes, Jay Leno, Tomorowo Taguchi, Jenna Mattison, Ozzy Osbourne, George Clooney, Malcolm McDowell, Kyle McCulloch, Jennifer Aniston, Dian Bachar, Peter Serafinowicz, Courtney Ford, Natasha Henstridge, Joe Strummer, DMX, Meat Loaf, John Lydon, Marc Shaiman, Jonny Greenwood, Tim Armstrong, Bill Hader, Tommy Chong, Cheech Marin, Eric Stough, Robert Smith, Henry Winkler, Richard Belzer, Patrick Stewart, Kief Davidson, Eric Bauza, Elon Musk, Alex Veadov, Eliza Schneider | narrated = | theme_music_composer = | open_theme = | end_theme = | composer = Primus | country = Estados Unidos ng Amerika | language = Ingles | num_seasons = 29 | num_episodes = 342 | list_episodes = list of South Park episodes | executive_producer = Matt Stone, Trey Parker | producer = | news_editor = | location = | cinematography = | animator = | editor = | camera = | runtime = 22 minuto | company = | distributor = Comedy Central, Netflix, Hulu, HBO Max | budget = | network = Comedy Central Spain, Comedy Central | picture_format = | audio_format = | first_run = | released = | first_aired = {{start date|1997|8|13}} | last_aired = kasalukuyan | preceded_by = | followed_by = | related = [[South Park universe]] | website = https://southparkstudios.com | website_title = | production_website = | production_website_title = }} Ang '''South Park''' ay isang [[Estados Unidos|Amerikanong]] adultong ''[[animated sitcom]]'' na nilikha ni [[Trey Parker]] at [[Matt Stone]] at binuo ni Brian Graden para sa network ng telebisyon ng [[Comedy Central]]. Ang palabas ay umiikot sa paligid ng apat na lalaki-[[Stan Marsh]], [[Kyle Broflovski]], [[Eric Cartman]], at [[Kenny McCormick]]-at ang kanilang mga kakaibang pakikipagsapalaran sa at sa paligid ng titular na bayan ng [[Colorado]]. Karamihan ay tulad ng South Park ay gumagamit ng isang napakalaking grupo cast ng umuulit na character at naging kasumpa-sumpa para sa kanyang kalapastanganan at madilim, surreal katatawanan na satirizes isang malawak na hanay ng mga paksa patungo sa isang mature na madla. Nilikha ng Parker and Stone ang palabas mula sa ''The Spirit of Christmas'', dalawang magkakasunod na animated shorts na nilikha noong 1992 at 1995. Ang huli ay naging isa sa mga unang viral video sa [[internet]], huli na humahantong sa produksyon ng South Park. [[Kategorya:Telebisyon sa Estados Unidos]] {{stub}} 6aps8fponxxk53th7t3cwbfoz1vehmc 3 287068 2238450 2237213 2026-11-02T02:18:32Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-45 */ bagong seksiyon 2238450 wikitext text/x-wiki Mabuhay! '''Mabuhay!''' Magandang araw, Tagasalinero, at [[Wikipedia:Maligayang_pagdating!|maligayang pagdating]] sa Wikipedia! Salamat sa iyong mga ambag. Sana ay magustuhan mo at manatili ka sa websayt na ito. Ito ay isang talaan ng mga pahina na sa tingin ko ay makatutulong sa iyo: {|align="right" |{{Pamayanan}} |} *[[Wikipedia:Patungkol|Tungkol sa Wikipedia]] *[[Wikipedia:Mga patakaran at panuntunan|Mga patakaran at panuntunan]] *[[Wikipedia:Paano baguhin ang isang pahina|Paano baguhin ang isang pahina]] *[[Wikipedia:Paano magsimula ng pahina|Paano magsimula ng pahina]] *[[Wikipedia:Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo|Mga kombensyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] *[[Wikipedia:Mga malimit itanong|Mga Karaniwang Tinatanong (FAQ)]] *[[Wikipedia:Tulong|Pahinang nagbibigay ng tulong]] *[[Wikipedia:Paanyayang nalilimbag|Pang-anyaya para sa iba pang ibig maging Wikipedista]] *'''For non-Tagalog speakers:''' ''you may leave messages and seek assistance at our'' [[Wikipedia:Help for Non-Tagalog Speakers]]. Sana ay malibang ka sa pagbabago ng mga artikulo at pagiging isang [[Wikipedia:Mga Wikipedista|Wikipedista]]! Maaari ninyo pong ilagda ang inyong pangalan sa pamamagitan ng paglalagay ng apat na tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); ito ay automatikong maglalagay ng pangalan at petsa. Kung kailangan mo ng tulong, maaari kang pumunta sa [[Wikipedia:Konsultasyon]], tanungin mo ako sa aking pahinang pang-usapan, o ilagay ang <code><nowiki>{{</nowiki>[[Template:Saklolo|saklolo]]<nowiki>}}</nowiki></code> sa iyong pahinang pang-usapan at isang Wikipedista ang madaling lalabas upang sagutin ang iyong mga tanong. Huwag rin ninyo pong makalimutang [[Wikipedia:Talaang pampanauhin para sa mga bagong tagagamit|lumagda sa ating talaang pampanauhin (''guestbook'')]]. Muli, mabuhay!{{#if:|<br></br><br>{{#ifeq:|di-kilala|Kami ay totoong nagpapasalamat nang higit dahil sa iyong mga naiiambag. Ngunit mariing hinihikayat ka naming [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutan] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, salamat, at mariin ka pa rin naming hinihikayat na [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup gumawa ng isang panagutang pampatnugot] para sa kabutihan ng Wikipedia, ng sarili mo, at ng lahat.}}{{#ifeq:|bandalo|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin.<br><br><b><font color="#0000FF">Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}{{#ifeq:|bandalo-di-kilala|Ang iyong mga pagbabago sa mga pahina namin ay hindi nakakabuti sa kalidad nito. Sa kabaliktaran, sinisira nito ang ganda ng mga artikulo, ang misyon ng Wikipedia, at ang wikang Tagalog.<br><br>Kami, ang Wikipedia, ay naglalayong tulungan ang buong mundo at ang wikang Tagalog sa pagpapalaganap ng malayang Tagalog na kaalaman sa buong mundo, ngunit nagmumungkang pinipigilan mo ang aming dalisay na layunin. Binabalaan ka ng pamayanan, at hinihikayat na magbago ng iyong sarili, at ng mga artikulo para sa kabutihan ng lahat. Upang makapagbigay ng malayang daan sa kaalaman sa buong mundo, sana tulungan mo kami sa aming huwad na layunin. Kapagka handa ka nang tumulong sa totoong makakapagpabuting layunin ng Wikipedia, hinihikayat ka naming tumala upang [http://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Userlogin&type=signup makagawa ng isang panagutan pampatnugot] upang: #madali ka naming makilala at hindi mapagkamalang ibang Wikipedista. #makapili ng sariling pangalan o palayaw at lagda. #mabago mo ang mga pahinang medyong sinanggalang. #kilalanin ang mga boto. #maitago ang iyong direksyong IP, at mapanatili ang iyong paglilihim. Muli, mariin naming hinihingi ang iyong pagtulong at pagtala sa Wikipedia.<br><br><b><font color=#0000FF>Kung magpapatuloy pa rin ang iyong mga pagbabagong nakaaapekto sa kalidad ng mga artikulo, maaaring mapilitan kaming pigilan ka, na maaaring humantong sa pagharang sa iyo. Maaari kaming tumulong sa iyo upang maging ganap kang katanggap-tanggap na Wikipedista kung susundin mo ang aming payo. Salamat sa iyong pagdinig sa aming kahilingan.</font></b>}}}} ---- <center><b><i><small> [[Image:Crystal_Clear_app_email.png|25px]] [[Wikipedia:Embahada|Ambasada]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambasciata]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassad]] · [[Wikipedia:Embahada|Ambassade]] · [[Wikipedia:Embahada|Botschaft]] · [[Wikipedia:Embahada|Embaixada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embajada]] · [[Wikipedia:Embahada|Embassy]] · [[Wikipedia:Embahada|大使館]] </small></i></b></center> [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:29, 25 Abril 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Kitniyot]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Kitniyot''' (Hebrew: קִטְנִיּוֹת‎, qitniyyot) is a Hebrew word meaning legumes. During the Passover holiday, however, the word kitniyot takes on a broader meaning to include grains and seeds such as rice, corn, sunflower seeds, sesame seeds, soybeans, peas, and lentils, in addition to legumes. According to Orthodox Ashkenazi and some Sephardic customs, Kitniyot may not be eaten during Passover. Although Reform and Conservative Ashkenazi Judaism currently allow for the consumption of Kitniyot during Passover, long-standing tradition in these and other communities is to abstain from their consumption. According to Torat Eretz Yisrael and Minhagei Eretz Yisrael, any Jew worldwide, regardless of origin, and despite the practice of their forefathers, may eat kitniyot on Passover, for it is a practice rejected as an unnecessary precaution by Halachic authorities as early as the time of its emergence. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 15 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=18973993 --> == Hiling ng pagsalin ng mga artikulo == Magandang araw {{ping|Tagasalinero}} ! Kung naaayon sa iyong skedyul, pakihanay ang mga sumusunod na artikulong hiniling ni [[:wikidata:User:A2D2]] sa [[:wikidata:User talk:JWilz12345|aking talkpage]] sa Wikidata: * [[:en:Baku TV Tower]] * [[:en:Telephone numbers in Azerbaijan]] * [[:en:Energy in Azerbaijan]] Paumanhin kung naaabala ko ang iyong isinasaling artikulo, pero dahil ang pokus ko ay sa mga [[Talaan ng mga lungsod sa Demokratikong Republika ng Congo|mga lungsod sa DR Congo]] (at sa susunod, ilan pang mga lungsod sa iba pang mga bansa, dagdag pa ang ginagawa kong pagaambag sa mga "road-related articles" dito. At isa pa, ang pagpalya ng "ContentTranslation" tool sa aking mobile browser, di-ko alam kung dahil sa pagbabawal ng mobile service provider ko o hindi sumusuporta sa mga phone browsers. Hindi naman kailangang imadali ang mga ito, total sinasabi parati ng mga admins na "walang deadline sa pag-eedit sa Wikipedia, sa anumang language versions." Muli, humihiling lang ako na ihanay o isama mo ang mga nasabing enwiki na artikulo sa mga isasalin mo. Gayunpaman, gusto kong gamitin ang oportunidad na bukas ka sa pag-iimprove sa ilang mga inambag kong mga artkulo. Maraming salamat! :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 09:25, 25 Abril 2019 (UTC) :Magandang araw {{ping|JWilz12345}} at maraming salamat sa pagtanggap sa akin! Isasama ko ang mga artikulo sa aking listahan. :-) [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 17:05, 25 Abril 2019 (UTC) ::Magandang araw ulit {{ping|JWilz12345}}! Sa wakas, natapos ko ang tatlong artikulo. :-) Narito ang mga kawing para sa iyong pagsusuri: ::*[[Tore ng Baku TV]] ::*[[Mga numero ng telepono sa Aserbayan]] ::*[[Enerhiya sa Aserbayan]] ::Disclaimer lang: hindi ko nailagay ang infobox sa ikalawang artikulo dahil wala pa ang format sa ating wiki, pero naisama naman ang mga ibang bahagi. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 07:43, 10 Mayo 2019 (UTC) :::{{ping|Tagasalinero}} Maraming salamat sa iyong tulong! Nawa'y patuloy ang iyong pag-aambag dito sa tlwiki. :-) [[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]] ([[Usapang tagagamit:JWilz12345|makipag-usap]]) 13:07, 11 Mayo 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jaflong]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jaflong Sylhet.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Jaflong''' is a hill station and tourist destination in the Division of Sylhet, Bangladesh. It is located in Gowainghat Upazila of Sylhet District and situated at the border between Bangladesh and the Indian state of Meghalaya, overshadowed by subtropical mountains and rainforests. Jaflong is known for its stone collections and is home of the Khasi tribe </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 29 Abril 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Banana flour]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Starr-180106-1562-Prosopis pallida-Waianae Gold kiawe flour for banana muffins-Hawea Pl Olinda-Maui (40290422231).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Banana flour''' is a powder traditionally made of green bananas. Historically, banana flour has been used in Africa and Jamaica as a cheaper alternative to wheat flour. It is now often used as a gluten-free replacement for wheat flours or as a source of resistant starch, which has been promoted by certain dieting trends such as paleo and primal diets and by some recent nutritional research. Banana flour, due to the use of green bananas, has a very mild banana flavor raw, and when cooked, it has an earthy, nonbanana flavor; it also has a texture reminiscent of lighter wheat flours and requires about 25% less volume, making it a good replacement for white and white whole-wheat flour. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 6 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19015333 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Old Sugar Mill of Koloa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Kauai-old-sugar-mill-Koloa-chimney.JPG|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Old Sugar Mill of Kōloa''' was part of the first commercially successful sugarcane plantation in Hawaiʻi, which was founded in Kōloa on the island of Kauai in 1835 by Ladd & Company. This was the beginning of what would become Hawaii's largest industry. The building was designated a National Historic Landmark on December 29, 1962. A stone chimney and foundations remain from 1840. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 13 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Helicopter 66]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:SH-3D Sea King of HS-4 recovers Apollo 11 astronaut on 24 July 1969.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Helicopter 66''' is a United States Navy Sikorsky Sea King helicopter used during the late 1960s for the water recovery of astronauts during the Apollo program. It has been called "one of the most famous, or at least most iconic, helicopters in history", was the subject of a 1969 song by Manuela and was made into a die-cast model by Dinky Toys. In addition to its work in support of NASA, Helicopter 66 also transported the Shah of Iran during his 1973 visit to the aircraft carrier USS Kitty Hawk. Helicopter 66 was delivered to the U.S. Navy in 1967 and formed part of the inventory of U.S. Navy Helicopter Anti-Submarine Squadron Four for the duration of its active life. Among its pilots during this period was Donald S. Jones, who would go on to command the United States Third Fleet. Later re-numbered Helicopter 740, the aircraft crashed in the Pacific Ocean in 1975 during a training exercise. At the time of its crash, it had logged more than 3,200 hours of service. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 20 Mayo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19088149 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:O Que É Que A Baiana Tem?]]'''<br /><small>([[:pt:O Que É que a Baiana Tem?]]) </small></span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carmen Miranda, Banana da Terra 1939.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''O que é que a baiana tem?''''' is a song composed by Dorival Caymmi in 1939 and recorded by Carmen Miranda. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 3 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19123976 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Expedition to Lapland]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Carolus Linnaeus by Hendrik Hollander 1853.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Expedition to Lapland''', the northernmost region in Sweden, by Carl Linnaeus in 1732 was an important part of his scientific career. Linnaeus departed from Uppsala and travelled clockwise around the coast of the Gulf of Bothnia over the course of six months, making major inland incursions from Umeå, Luleå and Tornio. His observations became the basis of his book Flora Lapponica (1737) in which Linnaeus’ ideas about nomenclature and classification were first used in a practical way.[2] Linnaeus kept a journal of his expedition which was first published posthumously as an English translation called Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland (1811). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:53, 10 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19138058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karin Bergöö Larsson]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Karin-Bergoo.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Karin Larsson, née Bergöö''', (3 October 1859 – 18 February 1928) was a Swedish artist and designer who collaborated with her husband, Carl Larsson, as well as being often depicted in his paintings. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 17 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:National Historic Sites of Canada]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''National Historic Sites of Canada''' (French: Lieux historiques nationaux du Canada) are places that have been designated by the federal Minister of the Environment on the advice of the Historic Sites and Monuments Board of Canada (HSMBC), as being of national historic significance </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 24 Hunyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Hewing]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Northeim 2005-09-17 Fachwerk-05.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> In woodworking, '''hewing''' is the process of converting a log from its rounded natural form into lumber (timber) with more or less flat surfaces using primarily an axe. It is an ancient method, and before the advent of the industrial-era type of sawmills, it was a standard way of squaring up wooden beams for timber framing. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 1 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19152215 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Belgian government in exile]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hubert Pierlot and Robert Sturges.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Belgian government in London''' (French: Gouvernement belge à Londres, Dutch: Belgische regering in Londen), also known as the Pierlot IV Government, was the government in exile of Belgium between October 1940 and September 1944 during World War II. The government was tripartite, involving ministers from the Catholic, Liberal and Labour Parties. After the invasion of Belgium by Nazi Germany in May 1940, the Belgian government, under Prime Minister Hubert Pierlot, fled first to Bordeaux in France and then to London, where it established itself as the only legitimate representation of Belgium to the Allies. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:07, 8 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19187313 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Philippine space program]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:ABS-3 (Agila-2).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''space program of the Philippines''' is decentralized and is maintained by various agencies of the Department of Science and Technology (DOST). There is no dedicated space agency to oversee the country's space program and is funded through the National SPACE Development Program by the DOST. Early Philippine initiatives in space technology has been led by private firms although in the recent years the government has played a more active role. The Philippines has been involved in space technology since the 1960s, when the government built an Earth satellite receiving station by the administration of then-President Ferdinand Marcos. It was also during the latter part of this period that a Filipino private firm acquired the country's first satellite, Agila-1 which was launched as an Indonesian satellite. In the 1990s, Mabuhay had Agila 2 launched to space from China. In the 2010s, the Philippine government partnered with the Tohoku and Hokkaido Universities of Japan to launch the first satellite designed by Filipinos, Diwata-1. Diwata-1 is a microsatellite. The government was able to develop and send two more small-scale satellites, Diwata-2 and Maya-1. A centralized space agency has been proposed in the legislature to address funding and management issue faced by the country's space program. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]01:50, 15 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Free Solo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''''Free Solo''''' is a 2018 American documentary film about climbing El Capitan in Yosemite. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]02:19, 22 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19192603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sevastopol Naval Base]]'''</span><br /><small>''([[:ru:Севастопольская военно-морская база]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Aleksandrovets&Muromets2005Sevastopol.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sevastopol Naval Base''' (Russian: Севастопольская военно-морская база; Ukrainian: Севастопольська військово-морська база) is a naval base located in Sevastopol, on disputed Crimean peninsula. It is a base of the Russian Navy and the main base of the Black Sea Fleet. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 29 Hulyo 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Chugach State Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 77.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Chugach State Park''' covers 495,204 acres (2,004 square kilometers) immediately east of the Anchorage Bowl in south-central Alaska. Though primarily in the Municipality of Anchorage, a small portion of the park north of the Eklutna Lake area in the vicinity of Pioneer Peak lies within the Matanuska-Susitna Borough. Established by legislation signed into law on August 6, 1970, by Alaska Governor Keith Miller, this state park was created to provide recreational opportunities, protect the scenic value of the Chugach Mountains and other geographic features, and ensure the safety of the water supply for Anchorage. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:20, 5 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Visby City Wall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Visby ringmur östra delen norrut.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Visby City Wall''' (Swedish: Visby ringmur, sometimes Visby stadsmur) is a medieval defensive wall surrounding the Swedish town of Visby on the island of Gotland. As the strongest, most extensive, and best preserved medieval city wall in Scandinavia, the wall forms an important and integral part of Visby World Heritage Site. Built in two stages during the 13th and 14th century, approximately 3.44 km (2.14 mi) of its original 3.6 km (2.2 mi) still stands. Of the 29 large and 22 smaller towers, 27 large and 9 small remain. A number of houses that predate the wall were incorporated within it during one of the two phases of construction. During the 18th century, fortifications were added to the wall in several places and some of the towers rebuilt to accommodate cannons. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 12 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19232882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Duesenberg Model A]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:1923 Duesenberg Model A Rubay Touring p1.JPG|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Duesenberg Model A''' was the first automobile in series production to have hydraulic brakes and the first automobile in series production in the United States with a straight-eight engine. Officially known as the Duesenberg Straight Eight, the Model A was first shown in late 1920 in New York City. Production was delayed by substantial changes to the design of the car, including a change in the engine valvetrain from horizontal overhead valves to an overhead camshaft; also during this time, the company had moved its headquarters and factory from New Jersey to Indiana. The Model A was manufactured in Indianapolis, Indiana, from 1921 to 1925 by the Duesenberg Automobiles and Motors Company and from 1925 to 1926 at the same factory by the restructured Duesenberg Motor Company. The successors to the company began referring to the car as the Model A when the Model J was introduced. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 26 Agosto 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Gladys Kalema-Zikusoka]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gladys Kalema Zikusoka.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Gladys Kalema-Zikusoka''' (born 8 January 1970) is a Ugandan veterinarian and founder of Conservation Through Public Health, an organisation dedicated to the coexistence of endangered mountain gorillas, other wildlife, humans, and livestock in Africa. She was Uganda's first wildlife veterinary officer and was the star of the BBC documentary, Gladys the African Vet. In 2009 she won the Whitley Gold Award for her conservation work. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 2 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19314058 --> == Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, The Wikimedia Foundation is asking for your feedback in a survey about your experience with {{SITENAME}} and Wikimedia. The purpose of this survey is to learn how well the Foundation is supporting your work on wiki and how we can change or improve things in the future. The opinions you share will directly affect the current and future work of the Wikimedia Foundation. Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 14:22, 6 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19352603 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bat as food]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bats for eating in Laos.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Bats are a food''' source for humans in the Pacific Rim and Asia. Bats are consumed in various amounts in Indonesia, Thailand, Vietnam, Guam, and in other Asian and Pacific Rim countries and cultures. In Guam, Mariana fruit bats (Pteropus mariannus) are considered a delicacy, and a flying fox bat species was made endangered due to being hunted there. In addition to being hunted as a food source for humans, bats are also hunted for their skins. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:11, 9 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19346679 --> == Reminder: Community Insights Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Share your experience in this survey''' Hi {{PAGENAME}}, A couple of weeks ago, we invited you to take the Community Insights Survey. It is the Wikimedia Foundation’s annual survey of our global communities. We want to learn how well we support your work on wiki. We are 10% towards our goal for participation. If you have not already taken the survey, you can help us reach our goal! '''Your voice matters to us.''' Please take 15 to 25 minutes to '''[https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_0pSrrkJAKVRXPpj?Target=CI2019List(asiawps,act3) give your feedback through this survey]'''. It is available in various languages. This survey is hosted by a third-party and [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Community_Insights_2019_Survey_Privacy_Statement governed by this privacy statement] (in English). Find [[m:Community Insights/Frequent questions|more information about this project]]. [mailto:surveys@wikimedia.org Email us] if you have any questions, or if you don't want to receive future messages about taking this survey. Sincerely, </div> [[User:RMaung (WMF)|RMaung (WMF)]] 15:06, 20 Setyembre 2019 (UTC) <!-- Message sent by User:RMaung (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=CI2019List(asia_wps,act3)&oldid=19395091 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sand-Covered Church]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Nordenskirker_Skagen(26).jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Sand-Covered Church''' (Danish: Den Tilsandede Kirke, also translated as The Buried Church, and also known as Old Skagen Church) is the name given to a late 14th-century church dedicated to Saint Lawrence of Rome. It was a brick church of considerable size, located 2 kilometres (1.2 mi) southwest of the town centre of Skagen, Denmark. During the last half of the 18th century the church was partially buried by sand from nearby dunes; the congregation had to dig out the entrance each time a service was to be held. The struggle to keep the church free of sand lasted until 1795, when it was abandoned </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 23 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19362143 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Penal system in China]]'''</span> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''penal system in China''' is mostly composed of an administrative detention system and a judicial incarceration system. As of mid 2015, it is reported prisoners held in prisons managed by Ministry of Justice is 1,649,804, result in a population rate of 118 per 100,000. Detainees in Ministry of Public Security facilities is 650,000 as of 2009, which combined would result in a population rate of 164 per 100,000. China also retained the use of death penalty with the approval right reserved to the Supreme People's Court, and have a system of death penalty with reprieve where the sentence is suspended unless the convicted commit another major crime within two years while detained. There are discussion urging increased use of community correction, and debate are ongoing to have Ministry of Justice oversee administrative detainees as well to prevent police from having too much power. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|32px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:01, 30 Setyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19415526 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Christchurch Town Hall]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Christchurch Town Hall of the Performing Arts, New Zealand.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Christchurch Town Hall''', since 2007 formally known as the Christchurch Town Hall of the Performing Arts, opened in 1972, is Christchurch, New Zealand's premier performing arts centre. It is located in the central city on the banks of the Avon River overlooking Victoria Square, opposite the former location of the demolished Christchurch Convention Centre. Due to significant damage sustained during the February 2011 Christchurch earthquake, it was closed until 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 14 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19441368 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garlic production in China]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:2005garlic.PNG|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Garlic production in China''' is significant to the worldwide garlic industry, as China provides 80% of the total world production and is the leading exporter. Following China, other significant garlic producers include India (5% of world production) and Bangladesh (1%). As of 2016, China produced 21 million tonnes annually. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 21 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19475547 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:115 Antioch earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''115 Antioch earthquake''' occurred on 13 December 115 AD. It had an estimated magnitude of 7.5 on the surface wave magnitude scale and an estimated maximum intensity of XI (Extreme) on the Mercalli intensity scale. Antioch and surrounding areas were devastated with a great loss of life and property. It triggered a local tsunami that badly damaged the harbour at Caesarea Maritima. The Roman Emperor Trajan was caught in the earthquake, as was his successor Hadrian. Although the consul Marcus Pedo Vergilianus was killed, they escaped with only slight injuries and later began a program to rebuild the city. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:05, 28 Oktubre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jigokudani Monkey Park]]'''</span><br /> <small>''([[:ja:地獄谷野猿公苑]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Jigokudani Monkey Park''' is located in Yamanouchi, Nagano Prefecture, Japan. It is part of the Joshinetsu Kogen National Park (locally known as Shigakogen), and is located in the valley of the Yokoyu-River, in the northern part of the prefecture. The name Jigokudani, meaning "Hell's Valley", is due to the steam and boiling water that bubbles out of small crevices in the frozen ground, surrounded by steep cliffs and formidably cold and hostile forests. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:16, 4 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19488868 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2019''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2019. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2019/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2019-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2019|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:41, 4 Nobyembre 2019 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2019-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Blautopf]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Blaubeuren Blautopf 20180804 02.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''Blautopf''' (German for Blue pot; "blau" means blue, "Topf" means pot) is a spring that serves as the source of the river Blau in the karst landscape on the Swabian Jura's southern edge, in Southern Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:52, 11 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Quonset hut]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Quonset.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''Quonset hut''' is a lightweight prefabricated structure of corrugated galvanized steel having a semicircular cross-section. The design was developed in the United States, based on the Nissen hut introduced by the British during World War I. Hundreds of thousands were produced during World War II. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 18 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19523882 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Electric match]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Exploding E match collage.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> An '''electric match''' is a device that uses an externally applied electric current to ignite a combustible compound. Electric matches can be used in any application where source of heat is needed at a precisely controlled point in time, typically to ignite a propellant or explosive. Examples include airbags, pyrotechnics, and military or commercial explosives. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 25 Nobyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Fetoscopy]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Intervention par foetoscopie1.png|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Fetoscopy''' is an endoscopic procedure during pregnancy to allow surgical access to the fetus, the amniotic cavity, the umbilical cord, and the fetal side of the placenta. A small incision is made in the abdomen, and an endoscope is inserted through the abdominal wall and uterus into the amniotic cavity. Fetoscopy allows for medical interventions such as a biopsy (tissue sample) or a laser occlusion of abnormal blood vessels (such as chorioangioma) or the treatment of spina bifid. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:36, 2 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:New Brighton Pier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:New Brighton Pier during the sunset, Christchurch, New Zealand.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> There have been two '''New Brighton Piers''' in New Brighton, New Zealand. The first pier, of wooden construction, opened on 18 January 1894 and was demolished on 12 October 1965. The current concrete pier was opened on 1 November 1997. It is one of the icons of Christchurch. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:57, 9 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19579995 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Topi]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Topi (Damaliscus lunatus jimela) female.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''topi''' (''Damaliscus lunatus jimela'') is a highly social and fast antelope subspecies of the common tsessebe, a species which belongs to the genus Damaliscus. They are found in the savannas, semi-deserts, and floodplains of sub-Saharan Africa. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:11, 16 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19639518 --> == Wikipedia translation of the week: 2019-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Niassodon]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Niassodon.tif|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Niassodon''''' is an extinct genus of kingoriid dicynodont therapsid known from the Late Permian of Niassa Province, northern Mozambique. It contains a single species, ''Niassodon mfumukasi''. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 23 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19644490 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:German Central Library for the Blind]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Leipzig Deutsche Zentralbuecherei fuer Blinde.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> The '''German Central Library for the Blind''' (German: Deutsche Zentralbücherei für Blinde), abbreviated DZB, is a public library for the visually impaired located in the city of Leipzig, Saxony, Germany. Its collection of 72,300 titles is amongst the largest in the German speaking countries. The institution consists of a lending library, a publishing house, and a research center for barrier-free communication. It also has production facilities for braille books, audiobooks, and braille music. The DZB publishes about 250 new titles annually. Founded in 1894, the DZB is the oldest library for the blind in Germany. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 30 Disyembre 2019 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19663331 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:ru:Крымский мост (Москва)]]'''</span><br /> <small>''([[:en:Krymsky Bridge]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Moscow 05-2017 img13 Krymsky Bridge.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Krymsky Bridge''' or Crimean Bridge is a steel suspension bridge in Moscow. The bridge spans the Moskva River 1,800 metres south-west from the Kremlin and carries the Garden Ring across the river. The bridge links the Crimean Square to the north with Krymsky Val street to the south. The nearby Moscow Metro stations are Park Kultury and Oktyabrskaya. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:25, 6 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Genovese sauce]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Genovesesauce.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''Genovese sauce''' is a rich, onion-based pasta sauce from the region of Campania, Italy. Likely introduced to Naples from the northern Italian city of Genoa during the Renaissance, it has since become famous in Campania and forgotten elsewhere. The sauce is unusual for the long preparation time used to soften and flavor the onions. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 13 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Patanga succincta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Patanga succincta (40890841064).jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Patanga succincta''''', the Bombay locust, is a species of locust found in India and southeast Asia. It is usually a solitary insect, and it is only in India that it has exhibited swarming behaviour. The last plague of this locust was in that country between 1901 and 1908 and there have not been any swarms since 1927. It is thought that the behaviour of the insects has altered because of changing practices in agricultural land use. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 20 Enero 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19681808 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Flapper]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The flapper - glass slide - 1920.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''The Flapper''''' is a 1920 American silent comedy film starring Olive Thomas. Directed by Alan Crosland, the film was the first in the United States to portray the "flapper" lifestyle, which would become a cultural craze or fad in the 1920s. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:34, 2 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19803136 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Three Sisters (Alberta)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Three Sisters from Police Creek.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''The Three Sisters''' are a trio of peaks near Canmore, Alberta, Canada. They are known individually as Big Sister, Middle Sister and Little Sister. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 30 Marso 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19883477 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cloth facemask]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coronalijer (Rumag) protective mask, Oude Pekela (2020) 01.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> A '''cloth facemask''' is a mask made of common textiles worn over the mouth and nose. Unlike surgical masks and respirators such as N95 masks, they are not subject to regulation, and there is currently little research or guidance on their effectiveness as a protective measure against infectious disease transmission or particulate air pollution. They were routinely used by healthcare workers from the mid 19th century until the mid 20th century. In the 1960s they fell out of use in the developed world in favor of modern surgical masks, but their use has persisted in developing countries. During the 2019–20 coronavirus pandemic, their use in developed countries was revived as a last resort due to shortages of surgical masks and respirators. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:24, 13 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19974415 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:As-Nas]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:گنجفه.jpg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''As-Nas''' (آس ناس) is a card game or type of playing cards that were used in Persia. The design of the packs is simple, consisting of only five individual card designs, each with a distinctive background colour. As-Nas date back to the 17th century, and at that time a 25-card pack was used, with 5 suits, each suit having one court card and four numeral cards. Cards from the 19th century with the classic As-Nas designs can be found in various museum collections. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:59, 20 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19978834 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Pour le piano]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Debussy - Sarabande from Pour le piano.ogg|300px|center|]] <span style="text-align:left;> '''''Pour le piano''''' (For the piano), L. 95, is a suite for solo piano by Claude Debussy. It consists of three individually composed movements, Prélude, Sarabande and Toccata. The suite was completed and published in 1901. It was premiered on 11 January 1902 at the Salle Érard, played by Ricardo Viñes. Maurice Ravel orchestrated the middle movement </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:22, 27 Abril 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=19999361 --> == Wikipedia PH Month: A Call for Collaboration == Hi! [[File:WIKIPEDIA PH Month.png|right|250px]] '''[[:meta:Wikipedia Philippine Month|Wikipedia Philippine Month]]''' or simply '''Wikipedia PH Month''' is a monthly online event inspired by [[:meta:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] that aims to promote Philippine content in Philippine Wikipedia editions and beyond. Each participating local community runs a monthly online edit-a-thon, which promotes the creation or improvement of the Wikipedia content about a particular group or [[:en:Ethnic groups in the Philippines|groups of people in the Philippines]] and the region they represent. The participating community is not limited to the Philippines. This activity also aims to encourage collaboration among Filipino contributors within the archipelago and in the diaspora and to create linkages among Filipino and non-Filipino contributors who support the main objective. If you have any thoughts about this project, kindly share it in the talk page. --[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 19:43, 27 Abril 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:F. Percy Smith]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Frank Percy Smith''' (12 January 1880–24 March 1945) was a British naturalist and early nature documentary pioneer working for Charles Urban, where he pioneered the use of time-lapse and microcinematography. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:26, 4 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Bernwood Forest]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bernwood Forest - geograph.org.uk - 1730158.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Bernwood Forest''' was one of several forests of the ancient Kingdom of England and was a Royal hunting forest. It is thought to have been set aside as Royal hunting land when the Anglo-Saxon kings had a palace at Brill and church in Oakley, in the 10th century and was a particularly favoured place of Edward the Confessor, who was born in nearby Islip. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 11 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20029506 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:June Almeida]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''June Dalziel Almeida''' (5 October 1930 – 1 December 2007) was a Scottish virologist, a pioneer in virus imaging, identification and diagnosis. Her skills in electron microscopy earned her an international reputation. (...) She succeeded in identifying viruses that were previously unknown, including—in 1966—a group of viruses that was later named coronavirus. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 18 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Siilinjärvi carbonatite]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Siilinjärvi Särkijärvi pit.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Siilinjärvi carbonatite''' complex is located in central Finland close to the city of Kuopio. It is named after the nearby village of Siilinjärvi, located approximately 5 km west of the southern extension of the complex. Siilinjärvi is the second largest carbonatite complex in Finland after the Sokli formation, and one of the oldest carbonatites on Earth at 2610±4 Ma. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:37, 25 Mayo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20080268 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Castle of the Pico]]'''</span><br /><small>''([[:it:Castello dei Pico]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Castello Pico, Mirandola.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Castle of the Pico''' (in Italian Castello dei Pico) is a castle in the city center of Mirandola, in the province of Modena, Italy. Famous in Europe as a legendary impregnable fortress, it belonged to the House of Pico della Mirandola, who ruled over the city for four centuries (1311-1711) and who enriched it in the Renaissance period with important pieces of art. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:36, 1 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20128608 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Garúa]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Reserva Nacional Lomas de Lachay, Huaral, Lima, Perú 01.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Garúa''' is a Spanish word meaning drizzle or mist. Although used in other contexts in the Spanish-speaking world, garúa most importantly refers to the moist cold fog that blankets the coasts of Peru and northern Chile, especially during the southern hemisphere winter. Garúa is called Camanchaca in Chile. Garúa brings mild temperatures and high humidity to a tropical coastal desert. It also provides moisture from fog and mist to a nearly-rainless region and permits the existence of vegetated fog oases, called lomas. While fog and drizzle are common in many coastal areas around the world, the prevalence and persistence of garúa and its impact on climate and the environment make it unique </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:49, 8 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20134234 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Te Araroa Trail]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Te_Araroa_logo_sign.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Te Araroa''' (The Long Pathway) is New Zealand's long distance tramping route, stretching circa 3,000 kilometres (1,900 mi) along the length of the country's two main islands from Cape Reinga to Bluff. It is made up of a mixture of older tracks and walkways, new tracks, and link sections alongside roads. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:21, 15 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20170853 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Vessel (structure)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Hudson Yards Plaza March 2019 18.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Vessel''' (TKA) is a structure and landmark which was built as part of the Hudson Yards Redevelopment Project in Manhattan, New York City, New York. Construction began in April 2017; it opened on March 15, 2019. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:42, 22 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20199070 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Punt (boat)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Boats on the river Cam.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> A '''punt''' is a flat-bottomed boat with a square-cut bow, designed for use in small rivers or other shallow water. Punting is boating in a punt. The punter generally propels the punt by pushing against the river bed with a pole. A punt should not be confused with a gondola, a shallow draft vessel that is structurally different, and which is propelled by an oar rather than a pole. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:21, 29 Hunyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20201444 --> == WPWP Campaign == Maraming salamat sa paglahok sa WPWP Campaign. Pakatandaan na maaari ring gamitin ang mga larawang mula sa mga lahok sa Wiki Loves Earth, Wiki Loves Monuments at iba pang kahalintulad na mga patimpalak. -[[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|makipag-usap]]) 13:33, 1 Hulyo 2020 (UTC) :Salamat sa paalala. Susubukan kong gumamit ng mga ganoong larawan. [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 22:11, 1 Hulyo 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:The Cobbler]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ben Arthur, Arrochar Alps, Scotland 02.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''The Cobbler''' (Scottish Gaelic: Beinn Artair) is a mountain of 884 metres (2,900 ft) height located near the head of Loch Long in Scotland. Although only a Corbett, it is "one of the most impressive summits in the Southern Highlands" </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:06, 6 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20246150 --> == Pagpapabatid ng salinwika: VisualEditor/Newsletter/2020/July == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:VisualEditor/Newsletter/2020/July|VisualEditor/Newsletter/2020/July]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-VisualEditor%2FNewsletter%2F2020%2FJuly&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang huling araw para sa pagsasalinwika ng pahinang ito ay the end of this week. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 20:26, 6 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Whatamidoing (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Pagpapabatid ng salinwika: Trust and Safety/Case Review Committee/Charter == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Trust and Safety/Case Review Committee/Charter|Trust and Safety/Case Review Committee/Charter]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Trust+and+Safety%2FCase+Review+Committee%2FCharter&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 08:33, 8 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Samuele2002@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Coraline Ada Ehmke]]'''</span><br /><small>''([[:fr:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:nl:Coraline Ada Ehmke]]) ([[:zh:珂若蘭·愛達·安姆琪]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Coraline Ada Ehmke.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Coraline Ada Ehmke''' is a software developer and open source advocate based in Chicago, Illinois. She began her career as a web developer in 1994 and has worked in a variety of industries, including engineering, consulting, education, advertising, healthcare, and software development infrastructure. She is known for her work in Ruby, and in 2016 earned the Ruby Hero award at RailsConf, a conference for Ruby on Rails developers. She is also known for her social justice work and activism, the creation of Contributor Covenant, and promoting the widespread adoption of codes of conduct for open source projects and communities. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 13 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20259959 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Amabie]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Higo Amabie.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Amabie''' (アマビエ) is a legendary Japanese mermaid or merman with three legs, who allegedly emerges from the sea and prophesies either an abundant harvest or an epidemic. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:12, 20 Hulyo 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20275748 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/News/2020/32 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/News/2020/32|Tech/News/2020/32]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FNews%2F2020%2F32&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 05:26, 31 Hulyo 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == rekomendasyon == Hello, kaibigan! Ako po ay baguhan pa lamang sa larangan nag pagsusulat dito. Ano po ba ang mga karampatang rekomendasyon ang iyong maibibigay para maisayos ko pa ang aking mga ambag? Maraming salamat po. — [[Natatangi:Mga ambag/77.96.40.169|77.96.40.169]] 19:36, 1 Agosto 2020 (UTC) :Hi kaibigan {{ping|77.96.40.169}}! Masaya ako na naging interesado ka sa pag-ambag sa Wikipediang Tagalog. Sana'y masiyahan ka rito. Sa tingin ko makatutulong itong mga artikulo: [[Wikipedia:Mga kumbensiyon sa pagsusulat ng mga artikulo]] at [[Wikipedia:Mga gabay sa estilo sa paglalathala]] — pero una sa lahat, 'wag mahiyang [[Wikipedia:Maging mangahas|gumawa ng pagbabago]]. Padayon! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 21:08, 1 Agosto 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:28, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Child soldiers in the Democratic Republic of the Congo]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:DRC- Child Soldiers.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> During the first and second civil conflicts which took place in the Democratic Republic of the Congo (DRC), all sides involved in the war actively recruited child soldiers, known locally as Kadogos which is a Swahili term meaning "little ones". It has been estimated that the militia led by Thomas Lubanga Dyilo was 30 percent children. In 2011 30,000 children were still operating with armed groups. The United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo (MONUSCO), released a report in 2013 which stated that between 1 January 2012 and 31 August 2013 up to 1,000 children had been recruited by armed groups, and described the recruitment of child soldiers as "endemic". </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:24, 3 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20316345 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:HelloFresh]]'''</span><br /><small>''([[:es:HelloFresh]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''HelloFresh''' SE is an international publicly traded meal-kit company based in Berlin, Germany. It is the largest meal-kit provider in the United States, and also has operations in Canada, Western Europe (including Luxembourg, Germany, Belgium, France, and the Netherlands), New Zealand and Australia. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 10 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20351012 --> == Pagpapabatid ng salinwika: Tech/Server switch 2020 == Kumusta Tagasalinero, Natanggap mo ang pagpapabatid na ito dahil nagpatala ka bilang isang tagapagsalinwika sa Tagalog doon sa Meta. Makukuha ang pahinang [[:metawikipedia:Tech/Server switch 2020|Tech/Server switch 2020]] para sa pagsasalinwika. Maisasalinwika mo ito rito: * [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch+2020&language=tl&action=page isalinwika upang maging Tagalog] Ang dapat na unahin sa pahinang ito ay ang gitnang sukat. <div lang="en" class="mw-content-ltr"></div> Talagang ikinalulugod ang iyong pagtulong. Ang mga tagapagsalinwikang katulad mo ay nakakatulong sa Meta upang tumakbo bilang isang tunay na pamayanan ng maramihang mga wika. Salamat sa iyo! Mga koordinador sa pagsasalinwika ng Meta&lrm;, 13:02, 15 Agosto 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Path slopu@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:NotifyTranslators --> == Wikipedia translation of the week: 2020-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:GRS 1915+105]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlin-GRS1915.gif|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''GRS 1915+105''' or V1487 Aquilae is an X-ray binary star system which features a regular star and a black hole. It was discovered on August 15, 1992 by the WATCH all-sky monitor aboard Granat. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 17 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20354098 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Trick film]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Le Chaudron infernal (1903).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> In the early history of cinema, '''trick films''' were short silent films designed to feature innovative special effects </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 31 Agosto 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Margerie Glacier]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Glaciar Margerie, Parque Nacional Bahía del Glaciar, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-19, DD 33.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Margerie Glacier''' is a 21 mi (34 km) long tidewater glacier in Glacier Bay, Alaska, United States within the boundaries of Glacier Bay National Park and Preserve. The glacier begins on the southern slopes of Mount Root, elevation 12,860 feet (3,920 m), on the Alaska–Canada border flowing southeast down the valley, then turning to the northeast toward its terminus in Tarr Inlet. Margerie Glacier is one of the most active and frequently-visited glaciers in Glacier Bay, which was declared a National Monument in 1925, a National Park and Preserve in 1980, a UNESCO World Biosphere Reserve in 1986 and a World Heritage Site in 1992. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 7 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20407768 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Tepexpan man]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Tepexpan 1.Homo Sapiens 4,700 Years Old.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Tepexpan Man''' is a Pre-Columbian-era woman skeleton, discovered by archaeologist Helmut de Terra in February 1947, on the shores of the former Lake Texcoco in central Mexico. The skeleton was found near mammoth remains and thought to be at least 10,000 years old. It was fancifully hailed by Time magazine as the oldest Mexican soldier. The skeleton was found lying face down with the arms under the chest and the legs drawn up to the stomach. The body most likely sunk into the mud surrounding it, leaving the shoulder, back, and hips exposed, which might explain why those elements are missing. It is possible that the body was originally deposited in the lake. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 09:09, 14 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20433998 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Cradleboard]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Cradleboard.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Cradleboards''' (Cheyenne: pâhoešestôtse, Northern Sami: gietkka, Skolt Sami: ǩiõtkâm) are traditional protective baby-carriers used by many indigenous cultures in North America and throughout northern Scandinavia amongst the Sámi. There are a variety of styles of cradleboard, reflecting the diverse artisan practises of indigenous cultures. Some indigenous communities in North America still use cradleboards. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20459445 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:17, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-40 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:White Fawn's Devotion]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:White Fawn's Devotion (1910).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''''White Fawn's Devotion: A Play Acted by a Tribe of Red Indians in America''''' is a 1910 American short dramatic silent film. Although a few writers believe the film features Young Deer's wife, Lillian St. Cyr, otherwise known as Princess Red Wing as "White Fawn", the lead woman does not fit St. Cyr's description. The movie was shot in New Jersey at 24fps </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 05:42, 28 Setyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20478024 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Arctic ice pack]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Une partie de l'hémisphère nord de la Terre avec la banquise, nuage, étoile et localisation de la station météo en Alert.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> The '''Arctic ice pack''' is the sea ice cover of the Arctic Ocean and its vicinity. The Arctic ice pack undergoes a regular seasonal cycle in which ice melts in spring and summer, reaches a minimum around mid-September, then increases during fall and winter. Summer ice cover in the Arctic is about 50% of winter cover </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 12 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20489711 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Layshaft]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Gearbox (Autocar Handbook, 13th ed, 1935).jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> A '''layshaft''' is an intermediate shaft within a gearbox that carries gears, but does not transfer the primary drive of the gearbox either in or out of the gearbox. Layshafts are best known through their use in car gearboxes, where they were a ubiquitous part of the rear-wheel drive layout. With the shift to front-wheel drive, the use of layshafts is now rarer. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 19 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Daisy (advertisement)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Daisy (1964).webm|center|300px|]] <span style="text-align:left;> "'''Daisy'''", sometimes known as "Daisy Girl" or "Peace, Little Girl", was a controversial political advertisement aired on television during the 1964 United States presidential election by incumbent president Lyndon B. Johnson's campaign. Though only officially aired once by the campaign, it is considered to be an important factor in Johnson's landslide victory over Barry Goldwater and an important turning point in political and advertising history. It remains one of the most controversial political advertisements ever made </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:33, 26 Oktubre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20542239 --> == Panitik == I occasionaly encounter "panitik na XYZ". This seems to be a rarely used word that means more like the act of writing, so panitik na Burmes = Burmese writing, correct? Would it be safe to correct all of these instances to sulat? --[[Tagagamit:Glennznl|Glennznl]] ([[Usapang tagagamit:Glennznl|makipag-usap]]) 12:14, 1 Nobyembre 2020 (UTC) :Yes, {{ping|Glennznl}}, it would be safe and preferable. Thank you! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 18:16, 1 Nobyembre 2020 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2020-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2019 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Central and Wan Chai Reclamation]]'''</span><br /> <small>''([[:zh:中環及灣仔填海計劃]]) ''</small> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Central and Wan Chai Reclamation aerial view 2018.jpg|center|300px|]] <span style="text-align:left;> '''Central and Wan Chai Reclamation''' is a project launched by the government of Hong Kong since the 1990s to reclaim land for different purposes. This includes transportation improvements such as the Hong Kong MTR Station, Airport Express Railway & Central-Wanchai Bypass, as well as public recreation space such as the Central Harbourfront Event Space, Tamar Park and the Hong Kong Observation Wheel. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 2 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20600348 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020''']] na naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Ito ay kasalukuyang nagaganap sa buong buwan ng Nobyembre 2020. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2020/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2020-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 13:14, 2 Nobyembre 2020 (UTC) ==Mabuhay== Kay Gat [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]], binabati po namin kayo. Wikipidista rin ako mula noong 2007, karamihan ang mga ginagawa ay pagsasalin. - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] :Magandang gabi {{ping|Delfindakila}} at mabuhay po tayo! [[Tagagamit:Tagasalinero|Tagasalinero]] ([[Usapang tagagamit:Tagasalinero|makipag-usap]]) 14:19, 3 Nobyembre 2020 (UTC) ::Sana magkita-kita tayo. :) - [[Tagagamit:Delfindakila|Delfindakila]] == Wikipedia translation of the week: 2020-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:2001 Kunlun earthquake]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> The '''2001 Kunlun earthquake''' also known as the 2001 Kokoxili earthquake, occurred on 14 November 2001 at 09:26 UTC (17:26 local time), with an epicenter near Kokoxili, close to the border between Qinghai and Xinjiang in a remote mountainous region. With a magnitude of 7.8 Mw it was the most powerful earthquake in China for 5 decades. No casualties were reported, presumably due to the very low population density and the lack of high-rise buildings. This earthquake was associated with the longest surface rupture ever recorded on land, ~450 km </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:06, 9 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20607800 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:George C. Stoney]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''George Cashel Stoney''' (July 1, 1916 – July 12, 2012) was an American documentary filmmaker, an educator, and the "father of public-access television." Among his films were All My Babies (1953), How the Myth Was Made (1979) and The Uprising of '34 (1995). All My Babies was entered into the National Film Registry in 2002 </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 16 November 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Acids in wine]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:HomemadeTartaric.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''acids in wine''' are an important component in both winemaking and the finished product of wine. They are present in both grapes and wine, having direct influences on the color, balance and taste of the wine as well as the growth and vitality of yeast during fermentation and protecting the wine from bacteria. During the course of winemaking and in the finished wines, acetic, butyric, lactic and succinic acids can play significant roles. Most of the acids involved with wine are fixed acids with the notable exception of acetic acid, mostly found in vinegar, which is volatile and can contribute to the wine fault known as volatile acidity. Sometimes, additional acids, such as ascorbic, sorbic and sulfurous acids, are used in winemaking. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 04:03, 23 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20638437 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Ludu Daw Amar]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Ludu Daw Amar portrait.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Ludu Daw Amar''' (also Ludu Daw Ah Mar; Burmese: လူထုဒေါ်အမာ, pronounced [lùdṵ dɔ̀ ʔəmà]; 29 November 1915 – 7 April 2008) was a well known and respected leading dissident writer and journalist in Mandalay, Burma. She was married to fellow writer and journalist Ludu U Hla and was the mother of popular writer Nyi Pu Lay. She is best known for her outspoken anti-government views and radical left wing journalism besides her outstanding work on traditional Burmese arts, theatre, dance and music, and several works of translation from English, both fiction and non-fiction. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 30 Nobyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2020|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2020]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', natanggap ang anim na lahok mo sa patimpalak. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Gayundin, binabati kita dahil natanggap din ang apat na lahok mo sa subkompetisyon na [[:meta:WikiUral|WikiUral]]. Makakatanggap ka din ng postkard sa subkompetisyon na ito. Antabayan mo lamang ang mga ito. Kapag tila natatagalan ang mga punong tagapag-organisa ng mga patimpalak na ito, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa mga patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 01:54, 2 Disyembre 2020 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2020-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sistema Ox Bel Ha]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sistema Ox Bel Ha''' (from Mayan meaning "Three Paths of Water"; short Ox Bel Ha) is a cave system in Quintana Roo, Mexico. It is the longest explored underwater cave in the world and ranks fourth including dry caves. As of May 2017 the surveyed length is 270.2 kilometers (167.9 mi) of underwater passages. There are more than 140 cenotes in the system. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 7 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20716278 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Merlion Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Merlion statue, Merlion Park, Singapore - 20110723.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Merlion Park''' is a Singaporean landmark and a major tourist attraction located in the Downtown Core district of Singapore, near its Central Business District (CBD). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 21 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20843458 --> == Wikipedia translation of the week: 2020-53 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2020 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Azov-Syvash National Nature Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:О. Куюк-Тук - 1.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Azov-Syvash National Nature Park''' is a national park of Ukraine, located on Byriuchyi island in the northwestern Azov Sea. The park was created to protect the unique coastal environment of the northwestern Azov. It is particularly important as a stop on the flyway for migratory birds, with over a million birds visiting each year. It is located in Henichesk Raion of Kherson Oblast in Ukraine. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 28 Disyembre 2020 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20898361 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants, Jury members and Organizers, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2020, the sixth Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2020. Please kindly fill '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform the form]''', let the postcard can send to you asap! * This form will be closed at February 15. * For tracking the progress of postcard delivery, please check '''[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organizers and jury members|this page]]'''. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2020/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01</div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Waimakariri River]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Waimakariri03 gobeirne.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> The '''Waimakariri River''' is one of the largest rivers in Canterbury, on the eastern coast of New Zealand's South Island. It flows for 151 kilometres (94 mi) in a generally southeastward direction from the Southern Alps across the Canterbury Plains to the Pacific Ocean. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:56, 4 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20917158 --> == Wikipedia Asian Month 2020 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|120px|Wikipedia Asian Month 2020]] Dear Participants and Organizers, Kindly remind you that we only collect the information for Wikipedia Asian Month postcard 15/02/2021 UTC 23:59. If you haven't filled the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSftK0OwA_f1ZVtCULlyi4bKU9w2Z7QfW4Y_1v9ltdTIFKFcXQ/viewform Google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Postcards and Certification|wait for the postcard and tracking emails]]. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.01 </div> <!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020_Postcards&oldid=20923776 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Simon von Stampfer]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Simon Stampfer Litho.jpg|300px|center]] <span style="text-align:left;> '''Simon Ritter von Stampfer''' (26 October 1792 (according to other sources 1790)), in Windisch-Mattrai, Archbishopric of Salzburg today called Matrei in Osttirol, Tyrol – 10 November 1864 in Vienna) was an Austrian mathematician, surveyor and inventor. His most famous invention is that of the stroboscopic disk which has a claim to be the first device to show moving images. Almost simultaneously similar devices were produced independently in Belgium (the phenakistiskop), and Britain (the Dædaleum, years later to appear as the Zoetrope). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:44, 11 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20931094 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Sophia Williams-De Bruyn]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- <span style="text-align:left;> '''Sophia Theresa Williams-de Bruyn''' (born 1938) is a former South African anti-apartheid activist. She was the first recipient of the Women's Award for exceptional national service. She is the last living leader of the Women's March. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20974651 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Craigieburn Range]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:View from Foggy Peak to Craigieburn Range, New Zealand.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> The '''Craigieburn Range''' forms part of the Southern Alps in New Zealand's South Island. The range is located on the south banks of the Waimakariri River, south of Arthur's Pass and west of State Highway 73. The Craigieburn locality is adjacent to the Craigieburn Forest Park. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 25 Enero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=20980516 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Karoly Grosz (illustrator)]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Frankenstein (1931) by Karoly Grosz - detail from teaser poster.jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Karoly Grosz''' (1896–after 1938) was a Hungarian–American illustrator of Classical Hollywood–era film posters. As art director at Universal Pictures for the bulk of the 1930s, Grosz oversaw the company's advertising campaigns and contributed hundreds of his own illustrations. He is especially recognized for his dramatic, colorful posters for classic horror films. Grosz's best-known posters advertised early Universal Classic Monsters films such as Dracula (1931), Frankenstein (1931), The Mummy (1932), The Invisible Man (1933), and Bride of Frankenstein (1935). Beyond the horror genre, his other notable designs include posters for the epic war film All Quiet on the Western Front (1930) and the screwball comedy My Man Godfrey (1936). </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 1 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21032280 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Zambezi National Park]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Victoria Falls 2012 05 24 1629 (7421900826).jpg|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Zambezi National Park''' is a national park located upstream from Victoria Falls on the Zambezi River in Zimbabwe. It was split off from Victoria Falls National Park in 1979 and is 56,000 hectares (140,000 acres) in size. The park is bisected by a road to Kazungula, dividing it into a riverine side and a Chamabonda Vlei side. Most of the park is within the ecoregion of Zambezian and Mopane woodlands, while a small portion in the south is within the Zambezian Baikiaea woodlands. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 08:58, 8 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21054980 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Princes Road Synagogue]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:The Synagogue of the Liverpool Old Hebrew Congregation - geograph.org.uk - 1703408 crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Princes Road Synagogue''', located in Toxteth, Liverpool in England, is the home of the Liverpool Old Hebrew Congregation. It was founded in the late 1860s, designed by William James Audsley and George Ashdown Audsley and consecrated on 2 September 1874. It is widely regarded as the finest example of the Moorish Revival style of synagogue architecture in Great Britain </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 22 Pebrero 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21110460 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; padding:2px;" ! <div style="margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding-left:0.4em; padding-top: 0.4em; padding-bottom: 0.4em; padding-right: 0.4em; font-weight:normal;text-align:left;"> <div style="text-align:center;"> The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <span style="font-size:140%;">'''[[:en:Jatindra Mohan Sengupta]]'''</span><br /> Please be bold and help to translation this article! </div> ---- [[File:Bust Of Jatindra Mohan Sengupta in JM Sen hall crop.JPG|center|300px]] <span style="text-align:left;> '''Jatindra Mohan Sengupta''' (1885 – 1933) was an Indian revolutionary against the British rule. He studied law at Downing College, Cambridge, UK. In India, he started a legal practice. He also joined in Indian politics, becoming a member of the Indian National Congress and participating in the Non-Cooperation Movement. Eventually, he gave up his legal practice in favour of his political commitment. He was arrested several times by the British police. In 1933, he died in a prison in Ranchi, India. Because of his popularity and contribution to the Indian freedom movement, Jatindra Mohan Sengupta is affectionately remembered by people of Bengal with the honorific Deshpriya or Deshapriya, meaning "beloved of the country". In many criminal cases he defended the nationalist revolutionaries in the court and saved them from the gallows. In 1985, a postal stamp was issued by the Indian Government in memory of Sengupta and his wife, Nellie. </span> <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 1 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Eukaryotic translation]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Eukaryotic Translation Initiation.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Eukaryotic translation''' is the biological process by which messenger RNA is translated into proteins in eukaryotes. It consists of four phases: initiation, elongation, termination, and recycling. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 8 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21139410 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hotel National, Moscow]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Hotel National Moscow.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Hotel National, Moscow''' (Russian: гости́ница «Националь») is a five-star hotel in Moscow, Russia, opened in 1903. It has 202 bedrooms and 56 suites and is located on Manege Square, directly across from The Kremlin. The hotel is managed by The Luxury Collection, a division of Marriott International. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 15 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21210312 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kefermarkt altarpiece]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Kefermarkt Kirche Flügelaltar Schrein 01.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kefermarkt altarpiece''' (German: Kefermarkter Flügelaltar) is an altarpiece in Late Gothic style in the parish church in Kefermarkt, Upper Austria. It was commissioned by the knight Christoph von Zellking and is estimated as finished in 1497. The richly decorated wooden altarpiece depicts the saints Peter, Wolfgang and Christopher in its central section. The side panels depict scenes from the life of Mary, and the altarpiece also has an intricate superstructure and two side figures showing saints George and Florian. The identity of its maker is unknown, but at least two skilled sculptors appear to have created the main statuary of the altarpiece. Throughout the centuries, the altarpiece has been altered and lost its original paint and gilding. A major restoration was made in the 19th century under the leadership of writer Adalbert Stifter. The altarpiece has been described as "one of the greatest achievements in late-medieval sculpture in the German-speaking area." <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 22 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21239074 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jharia coalfield]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Jharia coalfield, Jharkhand.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jharia coalfield''' is the largest coal reserve in India having an estimated reserve of 19.4 billion tonnes of coking coal. The field is located in the east of India in Jharia, Jharkhand. The fields have suffered a coal bed fire since at least 1916, resulting in 37 millions tons of coal consumed by the fire, and significant ground subsidence and water and air pollution in local communities including the city of Jharia. The resulting pollution has led to a government agency designated for moving local populations, however, little progress has been made in the relocation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Marso 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21246220 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Tagasalinero, Inaanyahan kita muli na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap muli ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 10:32, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Kumusta == Magandang araw, Tagasalinero! Kumusta ka na (po)? <span style="color:#4169e1; font-family:Footlight MT">[[Tagagamit:JWilz12345|JWilz12345]]</span> <span style="color:#202734; font-family:Palatino">([[Usapang tagagamit:JWilz12345|''Kausapin'']]|[[Natatangi:Mga ambag/JWilz12345|''Mga ambag ko'']])</span> 09:43, 31 Oktubre 2025 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 14 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:02, 21 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 28 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:39, 5 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 12 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:15, 19 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 26 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:AI washing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''AI washing''' is a deceptive marketing tactic that consists of promoting a product or a service by overstating the role of artificial intelligence (AI) and the integration of it. Companies often involve in the practice to mislead customers to boost their offerings, and to secure funding from investors. The practice raises concerns regarding transparency, and legal issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 2 Nobyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> 6q5zwpftyhtcd0w7x2w1yxczq69rw3t 0 296247 2238447 2228997 2026-11-02T01:34:57Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238447 wikitext text/x-wiki {{Infobox artist discography|Artist=[[Lara Fabian]]|Image=|Caption=|Studio=14|Compilation=3|Live=4|Singles=52|Music videos=40|B-sides=|1Option=5|1Option name=DVD releases|2Option=5|2Option name=DVD box sets}}<br /> == Mga Album == === Mga Studio albums === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Listahan nin studio albums, with selected chart positions asin certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" style="width:16em;" |Detalye nin Album ! colspan="10" scope="col" |Position sa Tsart ! rowspan="2" scope="col" style="width:13em;" |Sertipikasyon |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop|BEL(WA)]]<ref name="belwa">{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/fr//showinterpret.asp?interpret=Lara+Fabian|title=Belgium Charts - FL|publisher=Ultratop|date=2011-05-30|accessdate=June 4, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop|BEL(FL)]]<ref name="belfl">{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl//showinterpret.asp?interpret=Lara+Fabian|title=Belgium Charts - WA|publisher=Ultratop|date=2011-05-30|accessdate=June 4, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Canadian Albums Chart|CAN]]<ref name="cansingles">* Before 2000 (RPM): {{cite web|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-110.01-e.php?PHPSESSID=v2a76h62to0aart05gg0u3agj2&q1=Lara+Fabian&q2=&interval=50|title=Lara Fabian RPM – Canadian Albums|work=RPM Magazine|accessdate=April 24, 2011}} * After 2000 (Billboard): {{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=lara fabian|chart=Canadian Albums}}|title=Lara Fabian Album & Song Chart History – Canadian Albums|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[The Official Finnish Charts|FIN]]<ref name="fin">{{cite web|url=http://finnishcharts.com/showinterpret.asp?interpret=Lara+Fabian|title=Discography Lara Fabian|publisher=lescharts.com|accessdate=August 18, 2012|language=French}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<ref name="fra">{{cite web|url=http://lescharts.com/showinterpret.asp?interpret=Lara+Fabian|title=Discographie Lara Fabian|publisher=lescharts.com|accessdate=August 18, 2012|language=French}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[GfK Entertainment Charts|GER]]<ref name="ger">{{cite web|url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Lara+Fabian/7413/?type=longplay|title=Lara Fabian Album Charts|publisher=musicline.de|accessdate=March 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20150104143855/http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Lara+Fabian/7413/?type=longplay|archive-date=January 4, 2015|url-status=dead}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[MegaCharts|NL]]<ref name="nl">{{Cite web|url=http://dutchcharts.nl/showinterpret.asp?interpret=Lara+Fabian|title=Dutch charts - Lara Fabian|publisher=dutchcharts.nl Mega Top|date=2011-05-30|accessdate=June 4, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Sverigetopplistan|SWE]]<ref name="swe">{{cite web|url=http://www.swisscharts.com/artist/Lara_Fabian|title=Swedish Charts|publisher=hitparade.ch Hung Medien|accessdate=2011-02-10}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Swiss Hitparade|SWI]]<ref name="swi">{{cite web|url=http://www.swisscharts.com/artist/Lara_Fabian|title=Swiss Charts|language=German|publisher=hitparade.ch Hung Medien|accessdate=2011-02-10}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Billboard 200|US]]<ref>{{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=Lara Fabian|chart=Billboard 200}}|title=Lara Fabian Album & Song Chart History – Billboard 200|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Lara Fabian (1991 album)|Lara Fabian]]'' | * Released: 1991 * Format: [[Compact Cassette|cassette]], [[Compact Disc|CD]] * Label: [[Polydor Records|Polydor]], [[Universal Records|Universal]] |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |''[[Carpe diem (Lara Fabian album)|Carpe diem]]'' | * Released: 1994 * Format: Cassette, CD * Label: [[PolyGram]] |16 |— |— |— |4 |— |— |— |— |— | * [[Music Canada|MC]]: 2× Platinum<ref name="MC">{{cite web|url=http://www.musiccanada.com/GPSearchResult.aspx?st=&ica=False&sa=Lara%20Fabian&sl=&smt=0&sat=-1&ssb=Artist|title=Gold Platinum Database (albums)|publisher=[[Music Canada]]|accessdate=2013-01-11|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212181556/http://www.musiccanada.com/GPSearchResult.aspx?st=&ica=False&sa=Lara%20Fabian&sl=&smt=0&sat=-1&ssb=Artist|archivedate=2013-12-12}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Pure (Lara Fabian album)|Pure]]'' | * Released: 1996 * Format: Cassette, CD * Label: PolyGram |3 |— |7 |— |3 |— |— |— |— |— | * BEA: Platinum<ref name="bea1999">{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/xls/Awards%201999.htm|title=Belgian Entertainment Association 1999|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> * MC: Platinum<ref name="MC" /> * [[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]]: Diamond<ref>{{cite web|url=http://www.infodisc.fr/CDCertif_D.php?debut=50|title=InfoDisc : Les Certifications (Albums) du SNEP (les Disques de Diamant)]|publisher=Infodisc.fr.|accessdate=2013-01-11|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016192710/http://www.infodisc.fr/CDCertif_D.php?debut=50|archivedate=2015-10-16}}</ref> * [[Swiss Music Charts|IFPI SWI]]: Platinum<ref name="ifpiswi">{{cite web|url=http://www.swisscharts.com/search_certifications.asp?search=Lara+Fabian|title=IFPI Switzerland > Edelmetall|language=German|publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] Hung Medien|accessdate=7 November 2011}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Lara Fabian (2000 album)|Lara Fabian]]'' | * Released: November 29, 1999 * Format: Cassette, CD * Label: [[Columbia Records|Columbia]], [[Epic Records|Epic]] |2 |11 |— |4 |1 |26 |44 |38 |14 |85 | * BEA: Platinum<ref name="bea1999" /> * MC: Gold<ref name="MC" /> * SNEP: Platinum<ref name="snepmusique.com">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?awards_cat=65&awards_awd=0&awards_year=0&awards_artist=lara+fabian&awards_title=&awards_edit_distrib=&awards_sort=date_certif-desc&awards_nb=30&submitAdvanced=Rechercher |access-date=2020-04-08 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924131611/http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?awards_cat=65&awards_awd=0&awards_year=0&awards_artist=lara+fabian&awards_title=&awards_edit_distrib=&awards_sort=date_certif-desc&awards_nb=30&submitAdvanced=Rechercher |url-status=dead }}</ref> * [[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI SWE]]: Gold<ref>{{cite web|url=http://www.sverigetopplistan.se|title=Week 16, 2000 (search for Lara Fabian; url not bookmarkable)|publisher=IFPI Svenska Gruppen|accessdate=30 November 2011}}</ref> * IFPI SWI: Gold<ref name="ifpiswi" /> |- ! scope="row" |''[[Nue (album)|Nue]]'' | * Released: August 28, 2001 * Format: Cassette, CD * Label: Polydor, Universal |1 |— |— |— |2 |— |— |— |10 |— | * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/xls/Awards%202000.htm|title=Belgian Entertainment Association 2000|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> * SNEP: 2× Platinum<ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-CERTIFICATIONS.html?year=2001&type=11|title=Les Certifications (Albums) du SNEP 2001]|publisher=Infodisc.fr.|accessdate=2013-01-11|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120926001341/http://www.snepmusique.com/fr/pag-259165-CERTIFICATIONS.html?year=2001&type=11|archivedate=2012-09-26}}</ref> * IFPI SWI: Gold<ref name="ifpiswi" /> |- ! scope="row" |''[[A Wonderful Life (album)|A Wonderful Life]]'' | * Released: June 1, 2004 * Format: CD, [[Digital data|digital]] * Label: [[Sony Music|Sony]] |4 |54 |— |36 |8 |80 |68 |— |18 |— | |- ! scope="row" |''[[9 (Lara Fabian album)|9]]'' | * Released: March 29, 2005 * Format: CD, digital download * Label: Polydor / Universal |2 |67 |— |— |3 |— |— |— |32 |— | * BEA: Platinum<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2008|title=Belgian Entertainment Association 2008|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> * SNEP: 2× Gold<ref name="snepmusique.com" /> |- ! scope="row" |''[[Toutes les femmes en moi]]'' | * Released: May 25, 2009 * Format: CD, digital download * Label: Universal Music |1 |60 |25 |— |3 |— |— |— |41 |— | * BEA: Platinum<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2009|title=Belgian Entertainment Association 2009|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> |- ! scope="row" |''[[Every Woman in Me]]'' | * Released: October 8, 2009 * Format: CD, digital download * Label: 9 Productions |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |''[[Mademoiselle Zhivago]]'' | * Released: September 15, 2010 * Format: CD, digital download * Label: SBA Production |2 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |''[[Le Secret (album)|Le Secret]]'' | * Released: April 15, 2013 * Format: CD, digital download * Label: 9 Productions / Warner |1 |37 |— |— |1 |— |— |— |16 |— | * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2013|title=Belgian Entertainment Association 2013|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> * SNEP: Gold<ref name="snepmusique.com" /> |- ! scope="row" |''[[Ma vie dans la tienne]]''<ref>{{Cite web|url=https://www.amazon.fr/dp/B0107VS43Q|title=Ma Vie Dans la Tienne|publisher=Amazon|date=2011-05-30|accessdate=June 4, 2011}}</ref> | * Released: November 6, 2015 * Format: CD, digital download * Label: 9 Productions / Warner |3 |44 |— |— |4 |— |— |— |14 |— | * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2013|title=Belgian Entertainment Association 2013|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> * SNEP: Platinum<ref>http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?awards_cat=65&awards_awd=or&awards_year=2015&awards_artist=&awards_title=&awards_edit_distrib=&awards_sort=date_certif-desc&awards_nb=100&submitAdvanced=Rechercher#awardsform</ref> |- ! scope="row" |''[[Camouflage (Lara Fabian album)|Camouflage]]'' | * Released: October 6, 2017 * Format: CD, digital download, vinyl * Label: 9 Productions |4 |57 |— |— |17 <ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-album-megafusion/?ye=2017&we=41|title=Le Top de la semaine : Top Albums – SNEP (Week 41, 2017)|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|language=French|accessdate=October 17, 2017}}{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> |— |— |— |27 |— | |- ! scope="row" |''[[Papillon (Lara Fabian album)|Papillon]]'' | * Released: February 8, 2019 * Format: CD, digital download * Label: 9 Productions |2 |56 |20 <ref>{{cite web|url=https://www.fyimusicnews.ca/articles/2019/02/18/ariana-grandes-thank-u-weeks-chart-topper|title=Ariana Grande's 'Thank U' Is This Week's Chart Topper|work=FYIMusicNews|date=February 18, 2019|accessdate=February 19, 2019}}</ref> |— |16 <ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-album-megafusion/?ye=2019&we=7|title=Le Top de la semaine : Top Albums Fusionnes – SNEP (Week 7, 2019)|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|language=French|accessdate=February 18, 2019}}{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> |— |— |— |58 |— | |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} === Mga Live album === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Listahan nin studio albums, with selected chart positions and certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" style="width:16em;" |Detalye nin Album ! colspan="3" scope="col" |Position sa Tsart ! rowspan="2" scope="col" style="width:13em;" |Mga Sertipikasyon |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop 50|BEL]]<ref name="belwa" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<ref name="fra" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Swiss Music Charts|SWI]]<ref name="swi" /> |- ! scope="row" |''[[Live 1999 (Lara Fabian album)|Live 1999]]'' | * Released: March 2, 1999 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |1 |1 |— | * BEA: Platinum<ref name="bea1999" /> |- ! scope="row" |''[[Live 2002 (Lara Fabian album)|Live 2002]]'' | * Released: November 12, 2002 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |9 |10 |61 | * SNEP: 2× Gold<ref name="snepmusique.com" /> |- ! scope="row" |''[[En Toute Intimité (Lara Fabian album)|En toute intimité]]'' | * Released: October 14, 2003 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |1 |6 |31 | * SNEP: Platinum<ref name="snepmusique.com" /> |- ! scope="row" |''[[Un regard 9 Live]]'' | * Released: October 20, 2006 * Format: CD, digital download * Label: 9 Productions |3 |7 |41 | |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} === Compilations === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Listahan nin studio albums, with selected chart positions asin certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:12em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" style="width:16em;" |Detalye nin Album ! colspan="5" scope="col" |Position sa Tsart ! rowspan="2" scope="col" style="width:13em;" |Mga Sertipikasyon |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop 50|BEL(WA)]]<ref name="belwa" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop 50|BEL(FL)]]<ref name="belfl" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<ref name="fra" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Federazione Industria Musicale Italiana|ITA]]<ref>{{cite web|url=http://italiancharts.com/showitem.asp?interpret=Lara+Fabian&titel=Essential+Lara+Fabian&cat=a|title=Lara Fabian - Italian charts|work=FIMI|accessdate=July 3, 2012}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Swiss Music Charts|SWI]]<ref name="swi" /> |- ! scope="row" |''De la Révélation à la Consécration''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/de-la-r%C3%A9v%C3%A9lation-%C3%A0-la-cons%C3%A9cration-mw0000985698|title=De la Révélation à la Consécration|work=[[Allmusic]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: November 11, 1998 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |''[[Best of Lara Fabian]]'' | * Released: November 15, 2010 * Format: CD, digital download * Label: Universal Music |1 |96 |172 |— |97 | * BEA: Platinum<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/nl/certifications.asp?year=2011|title=Belgian Entertainment Association 2010|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> |- ! scope="row" |''Essential''<ref>{{cite web|url=https://itunes.apple.com/it/album/essential-lara-fabian/id965450572|title=Essential Lara Fabian|work=iTunes|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012|archive-date=Oktubre 18, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018134330/https://itunes.apple.com/it/album/essential-lara-fabian/id965450572|url-status=dead}}</ref> | * Released: February 24, 2015 * Format: CD, digital download * Label: Warner Music Italy |— |— |— |49 |— | |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} === Box sets === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Listahan nin albums ! scope="col" style="width:12em;" |Titulo ! scope="col" style="width:16em;" |Detalye nin Album |- ! scope="row" |''Lara Fabian''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/lara-fabian-mw0001196532|title=Lara Fabian - Box Set|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: December 8, 2004 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''Coffret''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/coffret-mw0001671725|title=Lara Fabian - Coffret|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: December 17, 2004 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''Coffret, Vol. 2''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/coffret-vol-2-mw0001668253|title=Lara Fabian - Coffret|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: December 17, 2004 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''Coffret, Vol. 3''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/coffret-vol-3-mw0001681600|title=Lara Fabian - Coffret, Vol. 3|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: December 17, 2004 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''[[Carpe diem (Lara Fabian album)|Carpe diem]] / [[Pure (Lara Fabian album)|Pure]]''<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/carpe-diem-pure-mw0001684030|title=Lara Fabian - Carpe Diem / Pure|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: August 26, 2008 * Format: CD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''4 Original Albums''<ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/4-Original-Albums-Lara-Fabian/dp/B0055EDBB6|title=Lara Fabian - 4 Original Albums|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Rovi Corporation]]|accessdate=July 3, 2012}}</ref> | * Released: September 26, 2011 * Format: CD, digital download * Label: Universal |- |} == Mga kanta == === Bilang main artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" |+Listahan nin singles, with selected chart positions asin certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:18em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" |Taon ! colspan="10" scope="col" |Positipn sa Tsart ! rowspan="2" scope="col" style="width:10em;" |Sertipikasyon ! rowspan="2" scope="col" |Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop|BEL(WA)]]<ref name="belwa" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop|BEL(FL)]]<ref name="belfl" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Canadian Singles Chart|CAN]]<ref name="cansingles" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<ref name="fra" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[GfK Entertainment Charts|GER]]<ref name="ger" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[MegaCharts|NL]]<ref name="nl" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Sverigetopplistan|SWE]]<ref name="swe" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Swiss Hitparade|SWI]]<ref name="swi" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Billboard Hot 100|US]]<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/music/lara-fabian/chart-history/hot-100|title=Lara Fabian – Billboard Hot 100|last=|first=|date=|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Adult Contemporary (chart)|USA/C]]<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/music/lara-fabian/chart-history/adult-contemporary|title=Lara Fabian – Adult Contemporary|last=|first=|date=|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |- ! scope="row" |"[[Croire]]" |1988 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="3" |''Lara Fabian'' |- ! scope="row" |"Je sais" <span style="font-size:85%; ">(with [[Franck Olivier]])</span> |1989 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Je m'arrêterai pas de t'aimer" |1991 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Tu t'en vas" | rowspan="2" |1994 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''Carpe diem'' |- ! scope="row" |"Si tu m'aimes" |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/xls/Awards%201998.htm|title=Belgian Entertainment Association 1998|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> |- ! scope="row" |"Tout" | rowspan="2" |1997 |2 |— |— |4 |— |— |— |— |— |— | * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/xls/Awards%201997.htm|title=Belgian Entertainment Association 1997|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> | rowspan="5" |''Pure'' |- ! scope="row" |"Je t'aime" |6 |— |— |6 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Humana" | rowspan="2" |1998 |21 |— |— |15 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Si tu m'aimes" |3 |— |— |5 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"La Différence" | rowspan="3" |1999 |11 |— |— |10 |— |— |— |— |— |— | * SNEP: Gold<ref name="SNEPsingles">{{Cite web|url=http://www.snepmusique.com/les-disques-dor/?awards_cat=64&awards_awd=0&awards_year=0&awards_artist=Lara+Fabian&awards_title=&awards_edit_distrib=&awards_sort=date_certif-desc&awards_nb=30&submitAdvanced=Rechercher|title=SNEP Certifications|publisher=SNEP Musique|accessdate=21 December 2016}}</ref> |- ! scope="row" |"Réquiem pour un fou" <span style="font-size:85%; ">(featuring [[Johnny Hallyday]])</span> |11 |— |— |8 |— |— |— |86 |— |— | * BEA: Platinum<ref name="bea1999" /> |''Live 1999'' |- |- ! scope="row" |"Adagio" |3 |29 |— |5 |— |66 |— |— |— |— | * SNEP: Gold<ref name="SNEPsingles" /> | rowspan="4" |''Lara Fabian'' |- ! scope="row" |"[[I Will Love Again]]" | rowspan="2" |2000 |5 |52 |4 |16 |25 |— |31 |14 |32 |10 | |- ! scope="row" |"I Am Who I Am" |— |— |19 |67 |70 |— |— |64 |— |— | |- ! scope="row" |"[[Love by Grace]]" | rowspan="2" |2001 |— |— |— |— |85 |— |59 |— |— |25 | |- ! scope="row" |"J'y crois encore" |8 |— |— |17 |— |— |— |23 |— |— | * SNEP: Gold<ref name="SNEPsingles" /> | rowspan="4" |''Nue'' |- ! scope="row" |"Immortelle" | rowspan="3" |2002 |4 |— |— |10 |— |— |— |— |— |— | * SNEP: Gold<ref name="SNEPsingles" /> |- ! scope="row" |"Aimer Déjà" |23 |— |— |32 |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"[[Tu es mon autre]]" <span style="font-size:85%; ">(featuring [[Maurane]])</span> |2 |— |— |5 |— |— |— |— |— |— | * SNEP: Gold<ref name="SNEPsingles" /> * BEA: Gold<ref>{{Cite web|url=http://www.ultratop.be/xls/Awards%202002.htm|title=Belgian Entertainment Association 2002|publisher=Ultratop|accessdate=2012-01-05}}</ref> |- ! scope="row" |"Bambina" <span style="font-size:85%; ">(featuring Jean-Félix Lalanne)</span> |2003 |12 |— |— |31 |— |— |— |— |— |— | |''En toute intimité'' |- ! scope="row" |"The Last Goodbye" | rowspan="2" |2004 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''A Wonderful Life'' |- ! scope="row" |"No Big Deal" |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"La lettre" |2005 |11 |— |— |11 |— |— |— |62 |— |— | | rowspan="3" |''9'' |- ! scope="row" |"L'homme qui n'avait pas de maison" | rowspan="2" |2006 |54 |— |— |26 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Aime" |9 |— |— |26 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Soleil, Soleil" | rowspan="2" |2009 |39 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''Toutes les femmes en moi'' |- ! scope="row" |"Toutes les femmes en moi" |69 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"On s'aimerait tout bas" |2010 |19 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |''Best of Lara Fabian'' |- ! scope="row" |"Je t'aime encore" |2012 |60 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |''Mademoiselle Zhivago'' |- ! scope="row" |"Deux ils, deux elles" | rowspan="2" |2013 |65 |— |— |88 |— |— |— |— |— |— | | rowspan="3" |''Le Secret'' |- ! scope="row" |"Danse" |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"La vie est là" | rowspan="2" |2014 |89 |— |— |— |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"[[Make Me Yours Tonight]]" <small>(with [[Mustafa Ceceli]])</small> |83 |— |— |151 |— |— |— |— |— |— |{{n/a}} |- ! scope="row" |"Quand je ne chante pas" | rowspan="2" |2015 |22 |— |— |44 |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''Ma Vie Dans La Tienne'' |- ! scope="row" |"Ma vie dans la tienne" |32 |— |— |102 |— |— |— |— |— |— | |- ! scope="row" |"Razorblade" <small>(with [[Natalia (Belgian singer)|Natalia]])</small> |2016 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— |{{n/a}} |- ! scope="row" |"Growing Wings" | rowspan="2" |2017 |— |— |— |36 <ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-singles-telecharges/?ye=2017&we=32|title=Le Top de la semaine : Top Singles Téléchargés – SNEP (Week 32, 2017)|publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]]|language=French|accessdate=August 12, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171216195803/http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-singles-telecharges/?ye=2017&we=32|archive-date=2017-12-16|url-status=dead}}</ref> |— |— |— |— |— |— | | rowspan="2" |''Camouflage'' |- ! scope="row" |"Choose What You Love Most (Let It Kill You)" |— |— |— |86 <ref>{{cite web|url=http://www.snepmusique.com/tops-semaine/top-singles-telecharges/?ye=2017&we=37|title=Le Top de la semaine : Top Singles Téléchargés – SNEP (Week 37, 2017)|publisher=Syndicat National de l'Édition Phonographique|language=French|accessdate=September 19, 2017}}{{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> |— |— |— |— |— |— | |- |- ! scope="row" |"Papillon" |2018 |— |— |— |33 |— |— |— |— |— |— | |''Papillon'' |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} === Bilang featured artist === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" |+Listahan ninsingles, with selected chart positions asin certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:18em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" |Taon ! colspan="2" scope="col" |Posisyon sa tsart ! rowspan="2" scope="col" |Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Ultratop 50|BEL]]<ref name="belfl" /> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Syndicat National de l'Édition Phonographique|FRA]]<ref name="fra" /> |- ! scope="row" |"L'amour voyage" <span style="font-size:85%; ">([[Franck Olivier]] featuring Lara Fabian)</span> |1990 |— |— |''L'amour Voyage'' |- ! scope="row" |"Un cuore malato" <span style="font-size:85%; ">([[Gigi d'Alessio]] featuring Lara Fabian)</span> |2006 |6 |16 |''Made In Italy'' |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} === Mga Promosyonal na kanta === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" |+Listahan nin singles, with selected chart positions asin certifications ! rowspan="2" scope="col" style="width:18em;" |Titulo ! rowspan="2" scope="col" |Taon ! colspan="3" scope="col" |Position sa Tsart ! rowspan="2" scope="col" |Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[RPM (magazine)|CANA/C]]<ref>{{cite web|url=http://www.collectionscanada.gc.ca/rpm/028020-110.01-e.php?PHPSESSID=v2a76h62to0aart05gg0u3agj2&q1=%22Lara+Fabian%22&q2=&interval=50|title=Lara Fabian – Canada charts|work=RPM|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Hot Latin Songs|USLatin]]<ref>{{cite web|url=https://www.billboard.com/music/lara-fabian/chart-history/latin-songs|title=Lara Fabian – Hot Latin Songs|last=|first=|date=|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:90%;" |[[Latin Pop Airplay|USLatinPop]]<ref>{{cite web|url={{BillboardURLbyName|artist=Lara Fabian|chart=Latin Pop Songs}}|title=Lara Fabian – Latin Pop Songs|work=Billboard|publisher=Prometheus Global Media|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |- ! scope="row" |"L'Aziza est en pleurs"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-LAziza-Est-En-Pleurs-Il-Y-Avait/release/3463290|title=L'Aziza est en pleurs|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |1986 |— |— |{{n/a}} |- ! scope="row" |"Qui Pense À L'Amour"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-Qui-Pense-A-LAmour/release/2655150|title=Qui Pense À L'Amour|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |1991 |— |— |— |''Lara Fabian'' {{small|(1991)}} |- ! scope="row" |"Meu Grande Amor (Si Tu M'aimes)"<ref name="Meu Grande Amor Si Tu M'aimes">{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-Meu-Grande-Amor-To-Love-Again-Dance-Remixes/release/2235342|title=Meu Grande Amor (Si Tu M'aimes)|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |1999 |— |— |{{n/a}} |- ! scope="row" |"Givin' Up On You"<ref name="Meu Grande Amor Si Tu M'aimes" /> | rowspan="3" |2000 |9 |— |— | rowspan="5" |''Lara Fabian'' |- ! scope="row" |"Sin Ti"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-Sin-Ti/release/4501026|title=Sin Ti|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |— |— |— |- ! scope="row" |"Sola Otra Vez"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-Sola-Otra-Vez/release/4501145|title=Sola Otra Vez|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |— |— |— |- ! scope="row" |"Quedate" | rowspan="3" |2001 |— |48 |27 |- ! scope="row" |"Yeliel (My Angel)"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-Yeliel-My-Angel/release/4997046|title=Yeliel (My Angel)|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |— |— |— |- ! scope="row" |"The Dream Within"<ref>{{cite web|url=http://www.discogs.com/Lara-Fabian-The-Dream-Within/release/2894938|title=The Dream Within|work=Discogs|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |— |— |— |''[[Final Fantasy: The Spirits Within#Related media|Final Fantasy: The Spirits Within]]'' |- ! scope="row" |"Ne Lui Parlez Plus d'Elle"<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/ne-lui-parlez-plus-delle-mw0002208147|title=Ne Lui Parlez Plus d'Elle|work=Allmusic|accessdate=April 24, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20230726092722/https://www.allmusic.com/search/albums/ne+lui+parlez+plus+delle|archive-date=Hulyo 26, 2023|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" |2005 |— |— |— | rowspan="2" |''9'' |- ! scope="row" |"Un Ave Maria"<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/un-ave-maria-mw0001274308|title=Un Ave Maria - Lara Fabian|work=Allmusic|accessdate=April 24, 2011}}</ref> |— |— |— |- | colspan="15" align="center" style="font-size:8pt" |"—" denotes releases that did not chart or were not released in that territory. |} == Ibang pagluwas == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" border="1" ! scope="col" style="width:18em;" |Titulo ! scope="col" |Taon ! scope="col" |Ibang artista ! scope="col" |Album |- ! scope="row" |"Laisse-moi rêver" |{{n/a}} |''La neige et le feu'' |- ! scope="row" |"Que Dieu aide les exclus" |{{n/a}} |''[[The Hunchback of Notre Dame (1996 film)|Le Bossu de Notre-Dame]]'' |- ! scope="row" |"Surrender to Me" |1997 |[[Richard Marx]] |''[[Flesh & Bone (Richard Marx album)|Flesh & Bone]]'' |- ! scope="row" |"For Always" {{small|(solo version)}} | rowspan="4" |<nowiki>2001| </nowiki>{{n/a}} | rowspan="2" |''[[A.I. Artificial Intelligence]]'' |- ! scope="row" |"For Always" |[[Josh Groban]] |- ! scope="row" |"Et maintenant" |[[Florent Pagny]] |''[[2 (Florent Pagny album)|2]]'' |- ! scope="row" |"[[O Canada]]" |[[David Foster]] & [[Vancouver Symphony Orchestra]] |''[[O Canada|O Canada 2001]]'' |- ! scope="row" |"Les ballons rouges" | rowspan="2" |2003 |[[Serge Lama]] |''Plurielles'' |- ! scope="row" |"Mais la vie..." |[[Maurane]] |''Quand l'humain danse'' |- ! scope="row" |"So in Love" |2004 |[[Mario Frangoulis]] |''[[De-Lovely]]'' |- ! scope="row" |"The Alchemist" |2005 |[[Russell Watson]] |''[[Amore Musica|Amore musica]]'' |- ! scope="row" |"[[The Prayer (Celine Dion and Andrea Bocelli song)|The Prayer]]" |2011 |[[Michael Bolton]] |''[[Gems (Michael Bolton album)|Gems]]'' |- ! scope="row" |"Je Chante(Io Canto)" |2013 |[[Laura Pausini]] |''[[20 – The Greatest Hits (Laura Pausini album)|20 - The Greatest Hits]]'' |- ! scope="row" |"[[Al Götür Beni]]" |2014 |[[Mustafa Ceceli]] | |- ! scope="row" |"You Always Knew" |2017 |[[Les Friction]] |''[[Les Friction#Dark Matter|Dark Matter]]'' |- |} == Video albums == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Listahan nin albums ! scope="col" style="width:12em;" |Titulo ! scope="col" style="width:16em;" |Detalye nin Album |- |- ! scope="row" |''[[Live 2002 (Lara Fabian album)|Live 2002]]'' | * Released: November 12, 2002 * Format: DVD * Label: Polydor |- ! scope="row" |''[[En Toute Intimité (Lara Fabian album)|En toute intimité]]'' | * Released: October 14, 2003 * Format: DVD * Label: Polydor |- ! scope="row" |''[[Un regard 9 Live]]'' | * Released: October 20, 2006 * Format: DVD, digital download * Label: Polydor |- ! scope="row" |''TLFM Font Leur Show'' | * Released: January 18, 2011 * Format: DVD, digital download * Label: Polydor |- |} == Mga toltolan == {{reflist|3}}{{Lara Fabian}} op0hy0h0c8d24fnb1q5f7emn4qn38or 0 297115 2238484 2189622 2026-11-02T06:19:42Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238484 wikitext text/x-wiki Ang '''lingguwistikong pagtatakda''', o '''balarilang mapagtakda''' ({{Lang-en|lingustic prescription, prescriptive grammar}}), ay pagtatangkang magtatag ng mga alituntunin na tumutukoy sa ginustong o "wastong" [[paggamit]] ng [[wika]].<ref>{{cite book|title=A Dictionary of Linguistics and Phonetics|given=David|surname=Crystal|publisher=Blackwell|edition=6th|year=2008|isbn=978-1-4051-5296-9|page=384}}</ref><ref>{{cite book|title=The Concise Oxford Dictionary of Linguistics|given=Peter Hugoe|surname=Matthews|year=2007|page=316|isbn=978-0-19-920272-0}}</ref> Maaaring tugunan ng mga tuntuning ito ang mga aspeto sa [[lingguwistika]] tulad ng [[pagbaybay]], [[Bigkas|pagbigkas]], [[talasalitaan]], [[palaugnayan]], at [[palasurian]]. Binabatid paminsan-minsan ng [[Lismistikong purismo|purismong lingguwistiko]],<ref name="Janicki2006p155"/> maaaring imungkahi ng gayong mga normatibong kaugalian na may mga ilang paggamit ng wika na hindi tama, hindi makatwiran, may kakulangan sa mabisang komunikasyon, o may mababang kagandahan.<ref name="Edwards2009p259"/><ref>{{cite book|first=Olivia|last=Walsh|title=Linguistic Purism: Language Attitudes in France and Quebec|year=2016|publisher=John Benjamins Publishing Company|pages=8–9|isbn=978-90-272-6673-6|url=https://books.google.com/books?id=FQHXDAAAQBAJ}}</ref> Maaari ring isama rito ang mga pasya sa paggamit ng wikang angkop sa [[Etiketa|lipunan]] at [[Ang kawastuhan sa politika|katanggap-tanggap]] sa pulitika.<ref>{{cite book|author=Jeffrey Reaser|author2=Carolyn Temple Adger|author3=Walt Wolfram|author4=Donna Christian|title=Dialects at School: Educating Linguistically Diverse Students|date=2017|publisher=Taylor & Francis|pages=117|isbn=978-1-317-67898-4|url=https://books.google.com/books?id=zUAlDwAAQBAJ}}</ref> Maaaring tunguhin ng lingguwistikong pagtatakda o preskriptibismo ang pagtatag ng isang [[pamantayang wika]], pagtuturo kung ano ang nauunawaan ng isang partikular na lipunan bilang wastong porma, o pagpapayo sa mabisang at angkop na komunikasyon. Kung konserbatibo ang mga napiling paggamit, ang pagtatakda ay waring nagtitinging salungat sa [[Pagpapalit ng wika|pagbabago ng wika]]; kung radikal, maaari itong makagawa ng mga [[neolohismo]].<ref name="McArthur1992generic">{{harvp|McArthur|1992}}</ref>{{Mga pahinang kinakailangan|date=Oktubre 2011}} Ang mga preseptibong paraan sa wika ay madalas na inihahambing sa [[Paglalarawan ng linggwistika|paraang mapaglarawan]] ("deskriptibismo") na ginagamit sa linggwistikang pang-akademiko, na nag-oobserba at nagtatala kung paano ginagamit ang wika.<ref name="McArthur1992p286">{{harvp|McArthur|1992|p=286}} entry for "Descriptivism and prescriptivism" quotation: "Contrasting terms in linguistics."</ref><ref>{{cite book|author=Moch. Syarif Hidayatullah|title=Cakrawala Linguistik Arab (Edisi Revisi)|year=2017|publisher=Gramedia Widiasarana Indonesia|page=5–6, 18|isbn=978-602-452-369-5|url=https://books.google.com/books?id=dLs8DwAAQBAJ|lang=id}}</ref> Ang batayan ng pananaliksik sa wika ay pagsusuri ng teksto ([[Text corpus|korpus]]) at pag-aaral sa totoong buhay, na kapwa mapaglarawang aktibidad. Gayunpaman, maaaring isama sa paglalarawan ang mga obserbasyon ng mga mananaliksik ng kani-kanilang paggamit ng wika. Sa tradisyong lingguwistiko ng Silangang Europa, ang disiplina ukol sa paglilinang at pagtatakda ng pamantayang wika ay kilala bilang "kultura ng wika" o "kultura ng pagsasalita".<ref name=m>{{Cite web|first =Andrzej |last=Markowski|title=Językoznawstwo normatywne dziś i jutro: stan, zadania, szanse, zagrożenia|url=http://www.rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=778:dyskusja-nad-referatem-prof-andrzeja-markowskiego-jzykoznawstwo-normatywne-dzi-i-jutro-stan-zadania-szanse-zagroenia&catid=79&Itemid=50|work=Konferencje i dyskusje naukowe|publisher=[[Polish Language Council]]|access-date=2019-02-22|language=pl}}</ref><ref>{{cite book|chapter-url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Speech+Culture|chapter=Speech Culture|title=The Great Soviet Encyclopedia|edition=3|year=1970–1979}}</ref> Bagaman sila'y halatang magkasalungat, kadalasang itinuturing magkakaugnay ang pagtatakda at paglalarawan,<ref name="McArthur1992p286">{{Harvp|McArthur|1992}} entry for "Descriptivism and prescriptivism" quotation: "Contrasting terms in linguistics."</ref> dahil kailangang isaalang-alang at itala ng mga komprehensibong mapaglarawang salaysay ang umiiral na mga kagustuhan ng mga nagsasalita, at kailangan ang pag-uunawa kung paano ginagamit ang wika para maging epektibo ang pagtatakda. Mula noong kalagitnaan ng ika-20 siglo patuloy na pinagsasama sa mga ilang [[Talahuluganan|diksyunaryo]] at mga [[Mga gabay sa estilo|gabay sa istilo]], na likas na mapagtakdang gawin, ang mapaglarawang laman at pamamaraan. Kabilang sa mga halimbawa ng napanahong gabay upang magdagdag ng nilalamang mas mapaglarawan at nakabatay sa ebidensya ang ''[[Ang Ikatlong Bagong International Diksiyonaryo ng Webster|Webster's Third New International Dictionary]]'' (1961) at ang ikatlong edisyon ng ''[[Garner's Modern English Usage]]'' (2009) sa Ingles, o ang ''[[Petit Robert|Nouveau Petit Robert]]'' (1993)<ref>{{Harvard citation|Heinz|2003}}</ref> sa Pranses. Makatutulong ang bahagyang mapaglarawang paraan lalo na sa mga paksang may patuluyang salungatan sa pagitan ng mga awtoridad, o sa iba't ibang mga [[diyalekto]], disiplina, [[Estilo (sosyolinggistikistika)|istilo]], o [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]]. Idinisenyo naman ang mga iba pang gabay, tulad ng ''[[Ang Manu-manong Chicago ng Estilo|The Chicago Manual of Style]]'', upang magpataw ng iisang istilo at sa gayon ay mapanatiling mapagtakda, unang-una sa lahat ({{Magmula noong|2017|lc=y}}). Binibigyang-kahulugan ang "preskriptibismo" ng mga ilang may-akda bilang konsepto kung saan itinataguyod ang isang uri ng wika bilang nakahihigit sa iba, at sa gayon kinikilala ang [[Pamantayang ideolohiya ng wika|ideolohiya ng pamantayang wika]] bilang isang konstityutibong sangkap o kahit na kinikilala ang preskriptibismo sa ganitong sistema ng pananaw.<ref>{{cite book|title=Language, Society and Power: An Introduction|author=Annabelle Mooney|author2=Betsy Evans|publisher=Routledge|date=2018|isbn=978-0-429-82339-8|url=https://books.google.com/books?id=nnd0DwAAQBAJ&q=standard+language+ideology#v=snippet&q=standard%20language%20ideology&f=false}}</ref><ref name=kapovic>{{cite book|editor-first=Tvrtko|editor-last=Vuković|editor-first2=Maša|editor-last2=Kolanović|first=Mate|last=Kapović|chapter=Jezik i konzervativizam|title=Komparativni postsocijalizam: slavenska iskustva|publisher=Zagrebačka slavistička škola|pages=391–400|date=2013|chapter-url=https://www.lupiga.com/vijesti/jezik-i-konzervatizam-nije-tesko-vidjeti-da-je-jezicni-purizam-desni-politicki-projekt|accessdate=9 November 2018|language=sh|archive-date=20 Agosto 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230820171940/https://www.lupiga.com/vijesti/jezik-i-konzervatizam-nije-tesko-vidjeti-da-je-jezicni-purizam-desni-politicki-projekt|url-status=dead}}</ref> Ginagamit naman itong termino ng iba kaugnay sa anumang pagtatangka upang magrekomenda o magtakda ng partikular na paraan ng paggamit ng wika (sa isang tiyak na [[Konteksto (paggamit ng wika)|konteksto]] o [[Rehistro (sosyolingguwistika)|rehistro]]), nang hindi, gayunpaman, nagpapahiwatig na dapat kinasasangkutan ang mga kasanayang ito ng pagpapalaganap ng ideolohiya ng pamantayang wika.<ref>{{Cite book|title="Quality of language": The changing face of Quebec prescriptivism|first=Michael D.|last=Kliffer|publisher=McMaster University|pages=1|url=https://www.humanities.mcmaster.ca/~kliffer/716/kliffer2008.pdf|access-date=2020-05-13|archive-date=2020-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20200108002827/https://www.humanities.mcmaster.ca/~kliffer/716/kliffer2008.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|first=John|last=McIntyre|title=Prescription for prescriptivists|url=http://www.baltimoresun.com/bs-mtblog-2011-09-prescription_for_prescriptivists-story.html|publisher=Baltimore Sun|date=1 September 2011|accessdate=6 November 2018|archive-date=6 Enero 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200106041821/https://www.baltimoresun.com/bs-mtblog-2011-09-prescription_for_prescriptivists-story.html|url-status=dead}}</ref> Ayon sa isa pang pagkaunawa, ang kaugaliang mapagtakda ay isang pamamaraan sa pagbuo ng kasanayan at [[Codification (linguistic)|pagsasakodigo]] na kinasasangkutan ng pagpapataw ng mga di-makatwirang pagpapasya sa isang [[Pamayanan ng pagsasalita|komunidad ng nagsasalita]],<ref>{{cite book |last=Kordić |first=Snježana |authorlink=Snježana Kordić |editor1-last=Symanzik |editor1-first=Bernhard |title=Studia Philologica Slavica: Festschrift für Gerhard Birkfellner zum 65. Geburtstag gewidmet von Freunden, Kollegen und Schülern: Teilband I |series=Münstersche Texte zur Slavistik, vol. 4 |publisher=Lit |pages=339–347 |language=German |chapter=Sprache und Nationalismus in Kroatien |trans-chapter=Language and Nationalism in Croatia |chapter-url=http://bib.irb.hr/datoteka/426593.SPRACHE_UND_NATIONALISM.PDF |location=Berlin |year=2006 |isbn=3-8258-9891-1 |oclc=315818880 |ssrn=3438896 |id={{CROSBI|426593}} |archivedate=1 June 2012 |url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120601175342/http://bib.irb.hr/datoteka/426593.SPRACHE_UND_NATIONALISM.PDF |accessdate=4 January 2013 }}</ref> salungat sa mga mas maluwag na pamamaraan na nagpupulot nang maramihan mula sa mga mapaglarawang surbey;<ref>{{cite book|first =Beata|last= Jezierska|title=Frazeologizmy w polskich przekładach współczesnej prozy francuskiej (na wybranych przykładach)|location=Poznań|year=2016|publisher=Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej: Instytut Filologii Polskiej|pages=97–99|language=pl|hdl= 10593/14690}}</ref><ref>{{cite book |last=Kordić |first=Snježana |authorlink=Snježana Kordić |year=2010 |language=Serbo-Croatian |title=Jezik i nacionalizam |trans-title=Language and Nationalism |url=http://bib.irb.hr/datoteka/475567.Jezik_i_nacionalizam.pdf |url-status=live |series=Rotulus Universitas |location=Zagreb |publisher=Durieux |pages=57–68 |doi=10.2139/ssrn.3467646 |isbn=978-953-188-311-5 |lccn=2011520778 |oclc=729837512 |ol=15270636W |id={{CROSBI|475567}} |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303183918/http://bib.irb.hr/datoteka/475567.Jezik_i_nacionalizam.pdf |accessdate=6 April 2015}}</ref> sa mas malawak na diwa, gayunpaman, isang uri rin ng preskriptibismo ang huling nabanggit.<ref name=m /> Hinihiwalay ni [[Mate Kapović]] ang "preskripsyon" (pagtatakda) at "preskriptibismo". Nagbigay-kahulugan siya sa una bilang "proseso ng pagsasakodigo ng isang tiyak na uri ng wika para sa opisyal na paggamit" at sa ikalawa bilang "hindi makasiyentipikong ugaling magpataka sa lingguwistikong pagtatakda".<ref>{{Cite book|last=Kapović|first=Mate|chapter=Language and conservatism|title=Ideology in Grammar|chapter-url=https://www.uni-salzburg.at/fileadmin/multimedia/Slawistik/documents/Book_of_abstracts.pdf|year=2014|access-date=2020-05-13|archive-date=2015-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150915212314/http://www.uni-salzburg.at/fileadmin/multimedia/Slawistik/documents/Book_of_abstracts.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Layunin== Ikinakategorya ang lingguwistikong pagtatakda bilang huling yugto sa pagsasapamantayan ng wika. Nakadepende ito sa kultura at nauudyukan ng pulitika. Maaaring tawagin itong [[social progress|panlipunang pag-unlad]] at bahagi sa sibilisasyon ng isang kultura. Dahil nakikita ang kultura bilang pangunahing salik sa pagbuo{{Clarify|date=April 2020}} ng pamantayang wika, kadalasang itinataguyod ng mga bansang multilingguwal ang pagsasapamantayan at itinatanggol ang pagsunod sa mga kaugaliang itinakda.<ref>{{Cite book|author=Carol Percy|author2=Ingrid Tieken-Boon van Ostade|title=Prescription and Traditino: Establishing Standards across Time and Space|page=3|isbn=978-1-78309-652-7|publisher=Multilingual Matters|year=2016|series=Multilingual Matters|url=https://books.google.com/books?id=EShoDQAAQBAJ}}</ref> Ang pangunahing tunguhin ng lingguwistikong pagtatakda ay tiyakin ang mga anyong ikinagugusto sa lipunan (alinman sa pangkalahatan, tulad ng [[Standard English|Pamantayang Ingles]], o sa [[Style (sociolinguistics)|istilo]] at [[Register (sociolinguistics)|rehistro]]) sa paraan na madaling ituro at matutunan.<ref>{{harvp|McArthur|1992|pp=979, 982–983}}</ref> Maaaring kumapit ang pagtatakda sa karamihan ng aspeto ng wika, kabilang ang pagbaybay, pagbigkas, talasalitaan, palaugnayan, at palasurian. Nakatutulong ang pagtaktakda sa pagpapadali ng komunikasyon ng mga iba't ibang rehiyon, nagpapahintulot na mas madaling maunawaan ng mga nagsasalita ng magkakaibang [[dialects|diyalekto]] ang isang [[standard language|isinapamantayang wika]] sa [[broadcasting|pagsasahimpapawid]], halimbawa, kaysa sa mga diyalekto ng isa't isa.{{citation needed|date=April 2020}} Habang maaaring mabuo ang isang [[lingguwa prangka]] sa ganang sarili, laganap ang ugaling [[codification (linguistics)|isakodigo]] nang pormal ang wika sa karamihang bahagi ng mundo.{{citation needed|date=April 2020}} Itinuturing din ang pagtuturo ng wikang banyaga bilang pagtatakda, dahil kasangkot dito ang pagtuturo sa mga mag-aaral kung paano magsalita batay sa dokumentasyon ng paggamit na inilapag ng mga iba.<ref>{{Cite book|author=Jeanette Sakel|title=Study Skills for Linguistics|series=Understanding Language|isbn=978-1-317-53009-1|year=2015|publisher=Routledge|page=34|url=https://books.google.com/books?id=8JasBwAAQBAJ|language=en}}</ref> Maaari ring gamitin ang lingguwistikong pagtatakda upang palawakin ang isang ideolohiyang panlipunan o pampulitika. Noong ikalawang bahagi ng ika-20 siglo, may malaking impluwensya ang mga pagtatangkang pinatakbo ng mga iba't ibang [[advocacy groups|pangkat ng adbokasiya]] sa paggamit ng wika sa ngalan ng "[[political correctness|kawastuhang pulitikal]]", upang itaguyod ang mga pantanging tuntunin para sa wikang kontra sa [[Gender-neutral language|seksismo]], [[anti-racist|rasista]], o sa pangkalahatan kontra sa [[Discrimination|diskriminasyon]] (hal. "[[people-first language|wikang ''people-first'']]" na itinataguyod ng mga organisasyon sa karapatan ng mga may kapansanan.{{Citation needed|date=September 2017}} == Kritisismo == Kadalasang ipinapailalim sa kritisismo ang preskriptibismo. Nag-aalinlangan ang maraming dalubwika, tulad ni [[Geoffrey Pullum]] at mga ibang nagsusulat sa [[Language Log]] sa kalidad ng ipinapayo sa mararaming gabay sa paggamit, kabilang ang mga lubhang kinikilalang aklat tulad ng ''Elements of Style'' nina Strunk & White.<ref>{{Citation|last = Pullum|first = Geoffrey|author-link = Geoffrey K. Pullum|title = 50 Years of Stupid Grammar Advice|newspaper = The Chronicle of Higher Education|date = April 17, 2009|url = http://chronicle.com/article/50-Years-of-Stupid-Grammar/25497/|accessdate = July 25, 2011}}</ref> Lalong nagtatawag-pansin ang mga dalubwika na kadalasang may saligang pagkakamali ang mga sikat na aklat sa paggamit ng Ingles na isinulat ng mga mamamahayag o nobelista (hal. ''Strictly English: The Correct Way to Write ... and Why It Matters'' ni [[Simon Heffer]]) sa pagsusuri sa lingguwistika.<ref>{{Citation|last = Pullum|first = Geoffrey|author-link = Geoffrey K. Pullum|title = English grammar: not for debate|date = September 11, 2010|url = http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2623|accessdate = July 25, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110814201249/http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2623|archive-date = Agosto 14, 2011|url-status = dead }}</ref><ref>{{Citation|last = Pullum|first = Geoffrey|author-link = Geoffrey Pullum|title = Strictly incompetent: pompous garbage from Simon Heffer|date = November 15, 2010|url = http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2780|accessdate = July 25, 2011|archive-url = https://web.archive.org/web/20110814195445/http://languagelog.ldc.upenn.edu/nll/?p=2780|archive-date = Agosto 14, 2011|url-status = dead }}</ref> Isang madalas na kritisismo sa pagtatakda ang kanyang hilig na paboran ang wika ng isang partikular na rehiyon o klase sa lipunan higit sa lahat, at sa gayon ay humahadlang sa lingguwistikong pagkakasari-sari.<ref>{{harvp|McArthur|1992|pp=984–985}}</ref> Malimit, may kaugnayan ang isang pamantayang diyalekto sa mga [[upper class|nakatataas sa lipunan]], halimbawa ang ''[[Received Pronunciation]]'' (RP) ng [[Gran Britanya]]. Halos nawala na ang estado ng RP bilang pamantayan ng mga Inglesero, at naging alternatibong sistema na ang mga ibang pamantayan para sa [[English as a foreign language|Ingles bilang wikang banyaga]]. Bagaman mas demokratiko ang mga ganito, ipinupuwera pa rin ng mga ganito ang karamihan sa mga nagsasalita ng Ingles: maaaring makadama ang mga nagsasalita ng [[Scottish English|Eskosesang Ingles]], [[Hiberno-English|Hiberno-Ingles]], [[Appalachian English|Apalatseng Ingles]], [[Australian English|Australyanong Ingles]], [[Indian English|Indyanong Ingles]], [[Nigerian English|Nigeryanong Ingles]], o [[African-American English|Aprikanong-Amerikanong Ingles]] na ang pagpili sa pamantayan ay di-makatwiran o may kinikilingan.<ref>{{harvp|McArthur|1992|pp=850–853}}</ref><ref>''Fowler's Modern English Usage'', second edition, Ernest Gowers, ed., Oxford University Press: 1965, pp. 505–506</ref> Samakatwid, may makapulitikang kalalabasan ang pagtatakda. Maaari ring gamitin nang sadya ang pagtatakda bilang instrumentong pulitikal. == Mga sipi == {{Reflist|2|refs=<ref name="Edwards2009p259">John Edwards (2009) ''Language and Identity: An introduction'' [https://books.google.com/books?id=wwvOjiqyU-EC&pg=PA259 p.259]</ref> <ref name="Janicki2006p155">Janicki, Karol (2006) [https://books.google.com/books?id=lWAz__vpe88C&pg=PA155 ''Language misconceived: arguing for applied cognitive sociolinguistics''] p.155</ref> <!-- Unused citations <ref name="Zuckermann2008p135">[[Ghil'ad Zuckermann]] (2008) [http://www.zuckermann.org/pdf/Realistic_Prescriptivism_Academy.pdf 'Realistic Prescriptivism': The Academy of the Hebrew Language, its Campaign of 'Good Grammar' and Lexpionage, and the Native Israeli Speakers] p. 135, in ''Israel Studies in Language and Society'' 1.1, pp. 135–154</ref> <ref name="ArbasinoGL">{{cite web |language=Italian|author=Alberto Arbasino |url=http://www.arts.ed.ac.uk/italian/gadda/Pages/resources/archive/classics/arbasinogeniuslocii.html |title=Genius Loci |accessdate=2011-03-30}}</ref> -->}} == Mga sanggunian == * {{cite book|editor-last=McArthur|editor-first=Tom|year=1992|title=The Oxford Companion to the English Language|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00mcar|url-access=registration|publisher=Oxford University Press|ref=harv}} * {{cite book|last=Heinz|first=Michaela|chapter=Les locutions figurées dans le Nouveau Petit Robert: évolution de quelques traitements entre 1993 et 2003|title=Les dictionnaires Le Robert: Genèse et évolution|year=2003|chapter-url=http://books.openedition.org/pum/13867|doi=10.4000/books.pum.13867|ref=harv}} *''[[The Elements of Style]]'' nina Strunk & White == Karagdagang pagbabasa == * Simon Blackburn, 1996 [1994], "descriptive meaning", ''Oxford Dictionary of Philosophy'', pp.&nbsp;101–102 para posibleng hirap ng paghihiwalay ng mapaglarawan at mapaghusga == Mga kawing panlabas == * [http://people.ucsc.edu/~pullum/MLA2004.pdf Ideology, Power and Linguistic Theory (pdf format)] isang papel tungkol sa deskriptibismo at preskriptibismo ni Geoffrey Pullum. * [https://web.archive.org/web/20041021073001/http://wiki.oxus.net/Language_Police Language Police] sa Kerim's Wiki * [http://www.ling.upenn.edu/~beatrice/syntax-textbook/ch1.html#prescriptive Prescriptive versus descriptive grammar] * [http://www.wsu.edu/~brians/errors/index.html Common Errors in English Usage] [[Kategorya:Terminolohiyang pampolitika]] [[Kategorya:Purismong lingguwistiko]] [[Kategorya:Sosyolingguwistika]] tftx4pud4bdqeg6umoe39si715cxkx8 0 297270 2238431 2225506 2026-11-01T22:39:16Z ~2026-58162-40 168306 Update 2238431 wikitext text/x-wiki {{Infobox radio station | name = BL Radyo | callsign = DWBL | logo = | logo_size = | city = [[Mandaluyong]] | area = [[Malawakang Maynila]] at mga karatig na lugar | branding = DWBL 1242 BL Radyo | airdate = 1972 | frequency = 1242 kHz | former_frequencies = 1190 kHz (1972–1978) | format = [[News radio|News]], [[Talk radio|Talk]], [[:en:Blocktime|Blocktime]] | language = [[Filipino language|Filipino]], [[English language|English]] (ilang mga programa) | licensing_authority = [[National Telecommunications Commission (Philippines)|NTC]] | power = 20,000 watts | callsign_meaning = '''B'''agong '''L'''ipunan | affiliations = {{ubl|[[Hope Channel Philippines|Adventist World Radio]] <small>(ilang mga programa)</small>|Pan American Broadcasting <small>(tuwing Linggo)</small>}} | owner = [[FBS Radio Network]] | operator = Margo TV Broadcasting Network | sister_stations = [[DWSS-AM|Abante 1494]]<br> [[DWLL|Mellow 94.7 BFM]] | webcast = [http://www.radio.org.ph/dwbl-mandaluyong/ DWBL 1242]<br>[https://www.facebook.com/dwblamradio DWBL Facebook Page] | website = }} Ang '''DWBL''' (1242 [[:en:AM broadcasting|AM]]) '''BL Radyo''' ay isang himpilan ng radyo na pagmamay-aari at pinamamahalaan ng [[FBS Radio Network]]. Ang estudyo nito ay matatagpuan sa Unit 908, Paragon Plaza, [[EDSA]] cor. Reliance Street, [[Mandaluyong]], at ang transmiter nito ay matatagpuan sa Brgy. Malanday, [[Valenzuela]].<ref>{{cite web|url=https://news.abs-cbn.com/news/03/02/20/house-oks-on-2nd-reading-3-franchise-bills|title=House OKs on 2nd reading 3 franchise bills|website=[[ABS-CBN News]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> ==Kasaysayan== Ang DWBL ay una nang nakilalang '''WBL''' noong panahon ng Batas Militar. Sa oras na iyon, ito ay ang nangungunang himpilan sa Kalakhang Maynila na nag-ere ng Top 40 format. Sina Willy "Hillbilly Willy" Inong, Rudolph Rivera, Bernie Buenaseda at [[Mike Enriquez]] ay kabilang sa mga bahagi ng istasyon. Noong 1985, noong lumipat sa [[DWKC|DWKC-FM]] ang halos lahat ng mga personalidad nito at nabuo ang '''WKC''', si Buenaseda lang ay nanatili sa istasyon, ngunit iniwan niya yan pagkatapos ng ilang buwan upang ilunsad ang [[DWTM|Magic 89.9]]. Nang sumunod na taon, nag-reformat ang DWBL bilang himpilang pang-blocktime.<ref>{{cite web|url=https://www.philstar.com/entertainment/2015/01/17/1413635/them-were-days|title=Them were the days|website=[[The Philippine Star]]|accessdate=May 16, 2020}}</ref> Noong Abril 2015, ang 8TriMedia Broadcasting Network ay bumili ng bahagi ng panahon ng DWBL para sa mga programa nito na pinamamahalaan ng mga tanyag na personalidad sa radyo, tulad nina Dr. Rey Salinel, [[Alfredo Lim|Fred Lim]], Miguel Gil, Percy Lapid,<ref>{{cite web|url=http://www.philstar.com/headlines/2022/10/04/2214207/percy-lapid-broadcaster-and-duterte-marcos-jr-critic-shot-dead-las-pias|title=Percy Lapid — broadcaster and government critic — shot dead in Las Piñas|website=PhilStar|access-date=October 4, 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://newsinfo.inquirer.net/1674613/radio-commentator-percy-lapid-shot-dead-in-ambush|title=Radio commentator Percy Lapid shot dead in ambush|website=Inquirer.net|access-date=October 4, 2022}}</ref> [[Shalala]], at Lloyd Umali . Tumagal ito hanggang Oktubre 2015, nang ilipat ang airtime nito sa [[DZRJ-AM|DZRJ 810 AM]], kasabay ng mga bagong programa.<ref>{{cite web|url=http://www.hatawtabloid.com/2015/07/08/mga-pambatong-programa-ng-8trimedia-broadcasting-sa-radio-dwbl-1242-khz/|title=Mga pambatong programa ng 8TriMedia Broadcasting sa Radio DWBL-1242 khz|website=Hataw|accessdate=July 10, 2015}}</ref> ==Mga Sanggunian== {{Reflist}} {{Metro Manila Radio}} [[Kategorya:Mga himpilang panradyo sa Kalakhang Maynila]] 6h1tmmr6py04xrq4v9wfs8n2ejh9oxs 0 302326 2238510 2175985 2026-11-02T11:17:17Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238510 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name=Bolonia |coordinates={{coord|44|29|38|N|11|20|34|E|display=inline,title}} |population_metro_footnotes=<ref name="ISTAT-data">{{cite web |title=Database |url=http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html |access-date=2020-10-15 |archive-date=2019-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724140744/http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html |url-status=dead }} click General and regional statistics / Regional statistics by typology / Metropolitan regions / Demography statistics by metropolitan regions / Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions (met_pjanaggr3)</ref> |population_as_of=31 Disyembre 2019 |population_density_km2=auto |population_demonym=Bolognese |postal_code=40121–40121 |website=[http://www.comune.bologna.it/www.comune.bologna.it] |footnotes= |imagesize= |population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html|title=Archive copy|access-date=2020-10-15|archive-date=2019-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190724140744/http://demo.istat.it/bilmens2019gen/index.html|url-status=dead}}</ref> |image_alt= |image_flag=Flag of Bologna.svg |image_shield= |map_alt= |map_caption= |pushpin_map=Italy Emilia-Romagna#Italy#Europe |pushpin_map_alt= |coordinates_footnotes= |population_metro=1,017,196 |population_total=390625 |official_name=Comune di Bologna |subdivision_name2=[[Emilia-Romagna]] |native_name={{native name|it|Bologna}} |settlement_type=''[[Comune]]'' |image_skyline=Bologna montage HD.jpg |image_caption=Paikot sa kanan mula sa itaas: panorama ng Bolonia at ng mga nakapalibot na burol, [[Basilika ng San Petronio]], [[Unibersidad ng Bolonia]], [[Bukal ni Neptuno, Bolonia|Bukal ni Neptuno]], [[Santuwaryo ng Madonna di San Luca]], [[Toreng Unipol]] at ang [[Dalawang Tore, Bolonia|Dalawang Tore]] |pushpin_label_position=right |subdivision_type=Country |subdivision_name={{flagdeco|ITA}} [[Italy]] |subdivision_type2=[[Mga Rehiyon ng Italya|Rehiyon]] |subdivision_type3=[[Metropolitan Cities of Italy|Metro]] |area_total_km2=140.86 |subdivision_name3=[[Kalakhang Lungsod ng Bolonia|Bolonia]] (BO) |government_footnotes= |governing_body=Konsehong Panlungsod ng Bolonia |leader_title=[[Mayor of Bologna|Mayor]] |leader_name=[[Virginio Merola]] ([[Democratic Party (Italy)|PD]]) |elevation_footnotes= |elevation_m=54 |area_footnotes=<ref>{{cite web |url=https://www.istat.it/storage/urbes2015/bologna.pdf |title=ISTAT, Rapporto UrBes 2015 Bologna |website=istat.it |accessdate= 11 May 2017}}</ref> |area_code=0039 051 }} Ang '''Bolonia''' o '''Bologna''' ({{IPA-it|boˈloɲɲa}}; [[Diyalektong Boloñesa|Boloñesa]]: Bulåggna {{IPA|buˈlʌɲːa}}; {{Lang-la|Bonōnia}}) ay ang kabesera at ang pinakamalaking lungsod ng rehiyon ng [[Emilia-Romagna]] sa [[Hilagang Italya]]. Ito ang ikapitong pinakamataong lungsod sa Italya na may halos 390,000 na naninirahan at 150 magkakaibang nasyonalidad.<ref>{{cite web|url=https://sociale.regione.emilia-romagna.it/notizie/2019/aprile/la-fotografia-dei-cittadini-stranieri-a-bologna-150-le-nazionalita|title=Ufficio statistica regionale|date=10 April 2019|publisher=Regione Emilia Romagna|language=Italian|access-date=15 Oktubre 2020|archive-date=28 Marso 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200328181823/https://sociale.regione.emilia-romagna.it/notizie/2019/aprile/la-fotografia-dei-cittadini-stranieri-a-bologna-150-le-nazionalita|url-status=dead}}</ref> Ang [[Metropolitanong Lungsod ng Bolonia|metropolitanong sakop]] nito ay tahanan ng higit sa 1,000,000 katao.<ref>{{cite web|url=https://www.tuttitalia.it/emilia-romagna/provincia-di-bologna/|title=Città Metropolitana di Bologna|date=30 November 2019|publisher=tuttitalia.it|language=Italian|access-date=27 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20100803072819/http://www.tuttitalia.it/emilia-romagna/provincia-di-bologna/|archive-date=3 August 2010|url-status=dead}}</ref> Ang Bolonia ay isang mahalagang sentro sa agrkcultural, industriyal, pinansiya, at transportasyon, kung saan maraming malalaking kompanya ng makina, elektroniko, at pagkain ang may kanilang punong-tanggapan pati na rin ang isa sa pinakamalaking permanenteng pista ng kalakalan sa Europa. Ayon sa pinakahuling datos na nakalap ng European Regional Economic Growth Index (E-REGI) ng 2009, ang Bolonia ay ang unang lungsod ng Italya at ang ika-47 na lungsod sa Europa sa mga tuntunin ng tantos ng paglago ng ekonomiya nito.<ref name="citymayors.com">{{cite web |title=European growth cities |url=http://www.citymayors.com/economics/europe-growth-cities.html |access-date=24 January 2014 |publisher=City Mayors}}</ref> Bilang kinahinatnan, ang Bolonia ay isa rin sa mga pinakamayayamang lungsod sa Italya, kadalasang naranggo bilang isa sa mga nangungunang lungsod sa mga tuntunin ng kaledad ng buhay sa bansa; noong 2020, ito ay nagraranggo sa ika-1 sa 107 mga lalawigang Italyano.<ref>{{Cite web |title=Qualità della vita 2020: la classifica delle province italiane dove si vive meglio. Bologna la migliore nell'anno del virus {{!}} Il Sole 24 ORE |url=https://lab24.ilsole24ore.com/qualita-della-vita/ |access-date=19 December 2020 |website=www.ilsole24ore.com |language=it}}</ref> == Tingnan din == * [[Bologna FC 1909]] == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.bologna.it/ Opisyal na website] * [http://www.bolognameteo.it/ Panahon Bologna] * [https://web.archive.org/web/20140903111342/http://www.bolognamagazine.com/content/palazzo-pepoli-museum-history-bologna-arte-fiera-2012 Museo ng Kasaysayan ng Bologna] * [http://www.museomusicabologna.it/instruments_eng.htm Koleksyon ng Mga Instrumentong Pangmusika sa Bologna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160328051458/http://www.museomusicabologna.it/instruments_eng.htm |date=2016-03-28 }} {{Kalakhang Lungsod ng Bolonia}}{{Kabiserang Kultural sa Europa}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] [[Kategorya:Mga lungsod ng Italya]] hv1uko2j3471ke1cjvey9vh5bwu7eul 0 304770 2238515 2237624 2026-11-02T11:20:55Z Ryomaandres 8044 /* Kapanahunang 2026–27 */ 2238515 wikitext text/x-wiki Ang '''Serie A''' (Bigkas sa Italyano: [ˈsɛːrje ˈa]), na tinatawag ding '''Serie A TIM''' dahil sa pag-[[Sponsor (komersiyal)|sponsor]] ng [[TIM (tatak)|TIM]],<ref>{{cite web|url=http://www.legaseriea.it/en/press/news/info/tim-and-lega-serie-a-renew-sponsorship-agreement-until-2021|title=TIM AND LEGA SERIE A RENEW SPONSORSHIP AGREEMENT UNTIL 2021|publisher=legaseriea.it|date=26 July 2018|access-date=15 Nobiyembre 2020|archive-date=22 Septiyembre 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922092711/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/tim-and-lega-serie-a-renew-sponsorship-agreement-until-2021|url-status=dead}}</ref> ay isang propesyonal na ligang pangkompetisyon para sa mga club ng [[futbol]] na matatagpuan sa tuktok ng [[sistema ng liga ng football sa Italya]] at ang nagwawagi ay iginawad ng [[Scudetto]] at [[Coppa Campioni d'Italia|Coppa Campioni d 'Italia]]. Gumagana ito bilang isang [[torneong round-robin]] sa loob ng siyamnapung taon mula pa noong [[1929–30 Serie A|panahon ng 1929-30]]. Inoorganisa ito ng [[Direttorio Divisioni Superiori]] hanggang 1943 at ng [[Lega Nazionale Professionisti|Lega Calcio]] hanggang 2010, nang ang [[Lega Serie A]] ay nilikha para sa panahon ng 2010-11. Ang Serie A ay itinuturing na isa sa mga pinakamahusay na liga ng futbol sa buong mundo at madalas itong itinatanghal bilang pinakataktikal at matatag na pambansang liga.<ref>{{Cite web |title=The Big Five Leagues |url=http://www.sportfive.com/index.php?id=1182 |access-date=2020-11-15 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924104651/http://www.sportfive.com/index.php?id=1182 |url-status=dead }}</ref> Ang Serie A ay ang pangalawang pinakamalakas na pambansang liga sa buong mundo noong 2014 ayon sa [[IFFHS]].<ref>{{cite web|title=The world's strongest national leagues 2014|url=http://www.iffhs.de/the-worlds-strongest-national-league-2014/|publisher=[[IFFHS]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150120233810/http://www.iffhs.de/the-worlds-strongest-national-league-2014/|archivedate=20 January 2015|date=19 January 2015}}</ref> Ang Serie A ay nasa ikaapat na puwesto sa mga liga ng Europa ayon sa [[UEFA coefficient]], sa likod ng [[La Liga]], [[Premier League]], at ng [[Bundesliga]], at nangunguna sa [[Ligue 1]], na batay sa katayuan ng mga Italyanong club sa [[UEFA Champions League|Champions League]] at [[UEFA Europa League|Europa League]] nitong nakaraang limang taon.<ref>{{cite web|url=https://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method5/crank2019.html|title=UEFA Country Ranking 2019|accessdate=30 October 2019|archive-date=10 Mayo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190510073246/https://kassiesa.home.xs4all.nl/bert/uefa/data/method5/crank2019.html|url-status=dead}}</ref> Pinangunahan ni Serie A ang ranggo ng UEFA [[UEFA coefficient|mula 1986 hanggang 1988 at mula 1990 hanggang 1999]].<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/honours/index.html|title=Member associations - Italy - Honours –|publisher=[[UEFA|uefa.com]]|access-date=2020-11-15|archive-date=2013-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130817220741/http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/honours/index.html|url-status=dead}}</ref> == Mga club == === Kapanahunang 2026–27 === Ang sumusunod na 20 club ay nakikipagkumpitensiya sa Serie A sa kapanahunang [[2026–27 Serie A|2026–27]]. {| class="wikitable sortable" !Koponan !Lokasyon !Posisyon sa kapanahunang [[2025–26 in Italian football|2025–26]] !Unang kapanahunan sa Serie A !Bilang ng kapanahunan sa Serie A !Mga titulo sa Serie A !Unang kapanahunan ng kasalukuyang !Mga kapanahunan ng kasalukuyang panahon !Mga titulong pambansa !Tagapamahala |- |[[Atalanta BC|Atalanta]] |[[Bergamo]] |7th |1937–38 |66 |0 |2011–12 |16 |0 |[[Maurizio Sarri]] |- |[[Bologna FC 1909|Bologna]] |[[Bolonia]] |8th |1929–30 |80 |5 |2015–16 |12 |7 |[[Raffaele Palladino]] |- |[[Cagliari Calcio|Cagliari]] |[[Cagliari]] |14th |1964–65 |46 |1 |2023–24 |4 |1 |[[Fabio Pisacane]] |- |[[Como 1907|Como]] |[[Como, Lombardia|Como]] |4th |1949–50 |16 |0 |2024–25 |3 |0 |[[Cesc Fàbregas]] |- |[[ACF Fiorentina|Fiorentina]] |[[Florencia]] |15th |1931–32 |89 |2 |1994–95 |33 |2 |[[Paolo Vanoli]] |- |[[Frosinone Calcio|Frosinone]] |[[Frosinone]] |2nd ([[2025–26 Serie B|B]]) |2015–16 |4 |0 |2026–27 |1 |0 |[[Massimiliano Alvini]] |- |[[Genoa CFC|Genoa]] |[[Genova]] |16th |1929–30 |59 |0 |2023–24 |4 |9 |[[Daniele De Rossi]] |- |[[Inter Milan]] |[[Milan]] |1st |1929–30 |95 |20 |1929–30 |95 |22 |[[Cristian Chivu]] |- |[[Juventus FC|Juventus]] |[[Turin]] |6th |1929–30 |94 |34 |2007–08 |20 |36 |[[Luciano Spalletti]] |- |[[SS Lazio|Lazio]] |[[Roma]] |9th |1929–30 |84 |2 |1988–89 |39 |2 |[[Gennaro Gattuso]] |- |[[US Lecce|Lecce]] |[[Lecce]] |17th |1985–86 |21 |0 |2022–23 |5 |0 |[[Eusebio Di Francesco]] |- |[[AC Milan]] |[[Milan]] |5th |1929–30 |93 |16 |1983–84 |44 |19 |[[Rúben Amorim]] |- |[[AC Monza|Monza]] |[[Monza]] |3rd ([[2025–26 Serie B|B]]) |2022–23 |4 |0 |2026–27 |1 |0 |[[Ivan Jurić]] |- |[[SSC Napoli|Napoli]] |[[Napoles]] |2nd |1929–30 |81 |4 |2007–08 |20 |4 |[[Massimiliano Allegri]] |- |[[Parma Calcio 1913|Parma]] |[[Parma]] |13th |1990–91 |30 |0 |2024–25 |3 |0 |[[Carlos Cuesta (football manager)|Carlos Cuesta]] |- |[[AS Roma|Roma]] |[[Roma]] |3rd |1929–30 |94 |3 |1951–52 |76 |3 |[[Gian Piero Gasperini]] |- |[[US Sassuolo|Sassuolo]] |[[Sassuolo]] |11th |2013–14 |13 |0 |2025–26 |2 |0 |[[Alberto Aquilani]] |- |[[Torino FC|Torino]] |[[Turin]] |12th |1929–30 |83 |5 |2012–13 |15 |7 |[[Ignazio Abate]] |- |[[Udinese Calcio|Udinese]] |[[Udine]] |10th |1950–51 |54 |0 |1992–93 |35 |0 |[[Kosta Runjaić]] |- |[[Venezia FC|Venezia]] |[[Venecia]] |1st ([[2025–26 Serie B|B]]) |1939–40 |15 |0 |2026–27 |1 |0 |[[Giovanni Stroppa]] |} == Mga sanggunian == <references /> == Mga panlabas na link == * [http://www.legaseriea.it/ Opisyal na website] {{In lang|it|en}} * [https://www.figc.it/ FIGC - Federazione Italiana Giuoco Calcio] (Italian Football Association) {{In lang|it|en}} {{Serie A}} 44c2rgrq5inlxe4qtxo2k19gxjwy34n 0 305238 2238524 2212431 2026-11-02T11:28:37Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238524 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Parma|elevation_footnotes=|mayor_party=[[Independent politician|Independent]]|mayor=[[Federico Pizzarotti]]|area_footnotes=|area_total_km2=260.77|population_footnotes={{r|ISTAT_PR2016}}|population_demonym=Parmigiano|elevation_m=55|province=[[Province of Parma|Parma]] (PR)|istat=|saint=[[Hilary of Poitiers|Sant'Ilario di Poitiers]], [[Saint Honoratus|Sant'Onorato]], [[Saint Roch|San Rocco]]|day=January 13|postal_code=43121-43126|area_code=0521|website={{official website|http://www.comune.parma.it}}|frazioni=See [[#Frazioni|list]]|region=[[Emilia-Romagna]]|official_name=Comune di Parma|image_shield=Coat of arms of Parma.svg|native_name={{native name|egl|Pärma}}|image_skyline=Parma-pjt7.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Palazzo del Governatore|image_flag=Flag of Parma.svg|shield_alt=|coordinates_footnotes=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_map_alt=|pushpin_map=Italy Emilia-Romagna#Italy#Europe|coordinates={{coord|44|48|05.3|N|10|19|40.8|E|display=inline,title}}|footnotes=}} Ang '''Parma''' (bigkas sa Italyano:&nbsp;[ˈParma]; Emiliano: ''Pärma'') ay isang [[lungsod]] at kabesera ng [[lalawigan ng Parma]] sa hilagang rehiyon ng Italya ng [[Emilia-Romaña]] na tanyag sa [[arkitektura]], [[Giuseppe Verdi|musika]], sining, [[Prosyuto|prosciutto]] (hamon), [[Parmigiano-Reggiano|keso]], at mga nakapalibot na kanayunan. May populasyon na 198,292, ang Parma ay ang pangalawang pinakamataong lungsod sa Emilia-Romaña pagkatapos ng [[Bolonia]], ang kabesera ng rehiyon. Ang lungsod ay tahanan ng [[Pamantasan ng Parma]], isa sa pinakamatandang unibersidad sa buong mundo. Ang Parma ay nahahati sa dalawang bahagi ng isang [[Parma (ilog)|sapang may kaparehong pangalan]]. Ang distrito sa dulong bahagi ng ilog ay ''Oltretorrente''. Ang pangalan ng Parma na Etrusko ay inangkop ng mga Romano upang ilarawan ang bilog na kalasag na tinatawag na ''[[Parma (kalasag)|Parma]]''. Isinulat ng makatang [[Panitikang Italyano|Italyanong]] si [[Attilio Bertolucci]] (ipinanganak sa isang nayon sa kanayunan) na: "Bilang isang kabeserang lungsod kailangan itong magkaroon ng ilog. Bilang isang maliit na kabesera, nagkaroon ito ng isang sapa, na kung saan ay madalas na tuyo". == Mga ''frazione'' == Ang ''comune'' (komuna o munisipalidad) ng Parma ay nahahati sa ilang mga ''frazione'': Alberi, Baganzola, Bedonia, Beneceto, Borgo Val di Taro, Botteghino, Ca'Terzi, Calestano, Carignano, Carpaneto, Cartiera, Casalbaroncolo, Casalora di Ravadese, Casaltone, Case Capelli, Case Cocconi, Case Crostolo, Case Nuove, Case Rosse, Case Vecchie, Casino dalla Rosa, Casagnola, Castelletto, Castelnovo, Cervara, Chiozzola, Coloreto, Colorno, Corcagnano, Eia, Fontanini, Fontanellato, Gaione, Ghiaiata Nuova, Il Moro, La Catena, La Palazzina, Malandriano, Marano, Marore, Martorano, Molino di Malandriano, Osteria San Martino, Panocchia, Paradigna, Pedrignano, Pilastrello, Pizzolese, Ponte, Porporano, Pozzetto Piccolo, Quercioli, Ravadese, Ronco Pascolo, Rosa, [[San Pancrazio Parmense|San Pancrazio]], San Prospero, San Ruffino, San Secondo, Sissa, Soragna, Terenzo, Tizzano Val Parma, Traversetolo, Trecasali, Valera, Viarolo, Viazza, Vicofertile, Vicomero, Vigatto, Vigheffio, Vigolante. == Tingnan din == * [[Parma Calcio 1913]] == Mga sanggunian == {{Reflist|refs=<ref name=ISTAT_PR2016>{{cite web |title=Popolazione residente Anno 2016 |website=GeoDemo - [[Istituto Nazionale di Statistica|ISTAT]] |language=it |url=http://demo.istat.it/pop2016/index1.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=6 Pebrero 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206162518/http://www.demo.istat.it/pop2016/index1.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170206162518/http://www.demo.istat.it/pop2016/index1.html |date=6 Pebrero 2017 }}</ref> <ref name=ISTAT_Bil2015Tot>{{cite web |title=Popolazione residente - Bilancio demografico Anno 2015 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/bil2015/index.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=13 Pebrero 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213115326/http://demo.istat.it/bil2015/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210213115326/http://demo.istat.it/bil2015/index.html |date=13 Pebrero 2021 }}</ref> <ref name=ISTAT_Bil2015Ext>{{cite web |title=Cittadini stranieri - Bilancio demografico Anno 2015 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/str2015/index.html |accessdate=1 August 2016 |archive-date=13 Hunyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160613091718/http://demo.istat.it/str2015/index.html |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613091718/http://demo.istat.it/str2015/index.html |date=13 Hunyo 2016 }}</ref> <ref name=ISTAT_Inter2001>{{cite web |title=Bilancio demografico intercensuario Anno 2002 |website=GeoDemo - Istat |language=it |url=http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |accessdate=1 August 2016 |archive-date=29 Hulyo 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729082638/http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729082638/http://demo.istat.it/ricostruzione2013/index.php?lingua=ita |date=29 Hulyo 2016 }}</ref>}} == Mga panlabas na link == * [http://www.skylinewebcams.com/en/webcam/italia/emilia-romagna/parma/piazza-garibaldi.html Live-streaming webcam sa Garibaldi Square] * [https://maps.google.com/maps?ll=44.798769,10.323372&spn=0.086441,0.158838&t=k&hl=en Ang pagtingin ni Parma mula sa satellite (Google Earth)] * [https://web.archive.org/web/20040308234335/http://www.comune.parma.it/tourvirtuale/index.html 360 ° mga larawan ng Lungsod ng Parma] * [http://www.webvisionitaly.com/category.php?id=11&ref_genre=&ref_item=22 Panimula sa Video kay Parma at sa Parmigiano Reggiano] * [http://italiantourism.us/italy-travel-guide/emilia-romagna-sightseeing/#parma Maikling Kasaysayan ng Video ng Parma] * [http://www.efsa.europa.eu/ Ang Website ng Otoridad sa Kaligtasan sa Pagkain ng Europa] * [http://www.paesaggioitaliano.eu/gallery/parma/index.php Photo Gallery ni Leonardo Bellotti] {{In lang|it}} * [https://web.archive.org/web/20230208094737/http://www.thecampanileproject.org/campanile/index.php/emilia-romagna/parma Parma sa The Campanile Project] [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] {{Lalawigan ng Parma}} lb4diwhog1z9cgkxkqgr5dkrnqycewf 0 305271 2238525 2231038 2026-11-02T11:29:06Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238525 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Udine|province=[[Lalawigan ng Udine|Udine]] (UD)|website={{official website|http://www.comune.udine.it}}|area_code=0432|postal_code=33100|day=Hulyo 12|saint=[[Ermagoras ng Aquileia|San Ermagoras at San Fortunato]]|elevation_m=113|elevation_footnotes=|population_demonym=Udinese|population_footnotes=|area_total_km2=56|area_footnotes=|mayor=[[:it:Pietro Fontanini|Pietro Fontanini]]|mayor_party=[[Lega Nord]]|frazioni=see [[udine#Frazioni|list]]|region=[[Friul-Venecia Julia]]|official_name=Comune di Udine|coordinates_footnotes=|coordinates={{coord|46|04|N|13|14|E|display=inline,title}}|pushpin_map_alt=|pushpin_label_position=|map_caption=|map_alt=|image_map=|shield_alt=|image_shield=Udine flag.svg|image_caption=Piazza San Giacomo|image_alt=|imagesize=|image_skyline=Piazza san giacomo.jpg|native_name={{native name|fur|Udin}}|footnotes=}}Ang '''Udine''' (Italyano: [ˈUːdine]; Friulano: ''Udin''; {{Lang-de|Weiden in Friaul}}; {{Lang-sl|Videm}}; {{Lang-la|Utinum}}) ay isang lungsod at ''[[komuna]]'' sa hilagang-silangan ng Italya, sa gitna ng rehiyon ng [[Friul-Venecia Julia]], sa pagitan ng [[Dagat Adriatico]] at ng [[Alpes]] (''Alpi Carniche''). Ang populasyon nito ay 100,514 noong 2012, 176,000 kung isasama ang urbanong pook. == Ekonomiya == Ang Udine ay mahalaga para sa komersiyo, na may maraming sentro ng komersiyo sa kanayunan nito. Mayroon ding mga industriya ng bakal at makina (pinakamahalaga ang [[Si Danieli|Danieli]] at ABS). == Heograpiya == === Teritoryo === Ang lungsod ay matatagpuan sa sentro ng makasaysayang rehiyon ng Friuli. Ito ay mahigit 20 km lamang ang layo mula sa Eslobenya kung ikukumpara sa inaasahan, at humigit-kumulang 54 km mula sa Austria. Inilalagay ito sa isang estratehikong posisyon, sa sangandaan ng mga ruta ng silangan-kanluran ng Europa (Koredor Mediteraneo V) at hilaga-timog (Via Iulia Augusta, na kinikilala na ngayon ng unyong Europeo bilang bahagi ng Koredor Baltiko-Adriatico<ref>[https://www.ferpress.it/fvg-riccardi-anche-la-bassa-friulana-avra-ruolo-di-rilievo-nel-corridoio-baltico-adriatico/ FVG: Riccardi, anche la Bassa Friulana avrà ruolo di rilievo nel corridoio Baltico Adriatico] ferpress.it</ref>), sa rutang patungo sa Austria at Silangang Europa. Nasa mataas na kapatagan ito, ilang kilometro mula sa maburol na lugar, at napapaligiran ng ilog ng Cormor sa kanluran at ng ilog ng Torre sa silangan. Sa gitna ng lungsod, ito ay nasa isang nakahiwalay na burol, kung saan matatagpuan ang kastilyo: ayon sa alamat, ang burol ay itinayo ni [[Atila ang Hun|Atila]] [[Atila ang Hun|ang Hun]] upang matanaw ang apoy na siya mismo ang nagpasiklab sa lungsod ng Aquileia. Sa katotohanan, inaakalang nabuo ito ng mga konglomeratikong bato na mahigit 100,000 taon na ang edad, habang ipinakita ng mga kamakailang arkeolohikong paghuhukay na ito ay isang artipisyal na relyebe, na walang mga bato.<ref>{{Cite web |title=Il geologo: ho scavato per 40 metri, nel colle del Castello di Udine non c'è roccia |url=https://www.udine20.it/il-geologo-ho-scavato-per-40-metri-nel-colle-del-castello-di-udine-non-ce-roccia/2020/12/02/ |access-date=2022-04-07 |website=Udine20.it}}</ref><ref>{{Cite web |author=Paolo Virtuani |title=Udine, la collina del Castello non è naturale: è stata realizzata 3.500 anni fa (ma ancora non si sa perché) |url=https://www.corriere.it/scienze-ambiente/22_aprile_07/udine-collina-castello-non-naturale-realizzata-piu-3-mila-anni-fa-ancora-misteriosi-motivi-8f3ef040-b639-11ec-b39d-8a197cc9b19a.shtml |access-date=2022-04-07 |website=Corriere della Sera}}</ref> == Tingnan din == * [[Udinese Calcio]] == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} == Karagdagang pagbabasa == * "Udine", Northern Italy (14th ed.), Leipzig: Karl Baedeker, 1913, OL 16015532M == Mga panlabas na link == * [http://www.comune.udine.it Udine homepage] * [http://www.italia.it/en/discover-italy/friuli-venezia-giulia/udine.html#box_1Udine Udine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200620195648/http://www.italia.it/en/discover-italy/friuli-venezia-giulia/udine.html#box_1Udine |date=2020-06-20 }} sa Italia.it * [https://www.telegraph.co.uk/travel/artsandculture/9017512/Udine-Italy-a-cultural-guide.html Udine, Italya: isang gabay sa kultura sa] pamamagitan ng Sunday Telegraph {{Province of Udine}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] 9onjfk72tw7fuh1y8ha6jlz1pq70ea9 0 305513 2238517 2233016 2026-11-02T11:21:29Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238517 wikitext text/x-wiki {{Infobox Italian comune|name=Frosinone|elevation_footnotes=|area_total_km2=47|population_footnotes=|population_total=46,649|population_as_of=1 Enero 2018|pop_density_footnotes=|population_demonym=Frusinate|elevation_m=291|mayor=[[Nicola Ottaviani]]|twin1=|twin1_country=|saint=San [[Papa Silverio|Silverio]] at [[Papa Hormisdas|Hormisdas]]|day=Hunyo 20|postal_code=03100|area_code=0775|website={{official website|http://www.comune.frosinone.it}}|area_footnotes=|mayor_party=[[Lega Nord|LN]]|official_name=Città di Frosinone|image_map=|native_name=|image_skyline=Panorama Frosinone edit.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Panorama ng Frosinone|image_shield=Frosinone-Stemma.png|shield_alt=|map_alt=|frazioni=Capo Barile Nicolia, Colle Cannuccio, Colle Cottorino, Colle Martuccio, Fontana Grande, Frosinone Stazione, La Cervona, La Pescara, Le Pignatelle, Le Rase, Madonna della Neve, Maniano, Pratillo, San Liberatore, Selva dei Muli, Valle Contessa, Vetiche I, Vetiche II|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|41|38|N|13|21|E|display=inline}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lazio]]|province=[[Lalawigan ng Frosinone|Frosinone]] (FR)|footnotes=}} Ang '''Frosinone''' (bigkas sa Italyano: [froziˈnoːne]) ay isang bayan at ''[[komuna]]'' sa [[Lazio]], gitnang Italya, ang [[Kabisera|luklukang pang-administratibo]] ng [[lalawigan ng Frosinone]].<ref>[http://www.comuni-italiani.it/060/index.html Provincia di Frosinone (FR) - Italia: Informazioni]</ref> Matatagpuan ito mga {{Convert|75|km|mi}} timog-silangan ng [[Roma|Roma na]] malapit sa [[Autostrada A1 (Italya)|Rome-Naples A1 Motorway]]. Ang lungsod ay ang pangunahing lungsod ng [[Valle Latina]] ("Lambak Latin"), isang [[Italya]]nong rehiyon na pangheograpiya at makasaysayan na umaabot mula timog ng Roma hanggang sa Cassino.<ref>Giuseppe Ponzi, ''[https://books.google.it/books?id=xiY-AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=it#v=onepage&q&f=false Osservazioni geologiche fatte lungo la Valle Latina]'', Roma, 1849</ref> == Heograpiya == Ang Frosinone ay nasa isang burol na tinatanaw ang lambak ng llog [[Sacco (ilog)|Sacco]], at napapaligiran ng kabundukan ng ng [[Ernici Mountains|Ernici]] at [[Lepini Mountains|Lepini]].{{Fact|date=August 2020}} == Kasaysayan == Noong panahon ng Unang Digmaang Pandaigdig, ang Frosinone ay may humigit-kumulang 12,000 naninirahan, nakakalat sa buong kanayunan sa mga nayon, maliliit na nayon, o magkakalat na bahay, na pangunahing nakatuon sa agrikultura. Isang mas maliit na bahagi ng populasyon ang nanirahan sa makasaysayang sentro, nagtatrabaho sa iba't ibang tanggapan ng subprepektura, munisipalidad, at iba pang mga administrasyon, kabilang ang Distrito Militar. Mayroon ding katamtamang antas ng gawaing artesano at komersiyal. Mas katamtaman ang aktibidad na industriyal, na may presensiya ng mga gilingan sa tabi ng Ilog Cosa, mga pabrika ng pasta, at mga palimbagan. == Tingnan din == * [[Frosinone Calcio]] ==Mga sanggunian== {{Reflist}} == Mga panlabas na link == {{Commons category-inline|Frosinone}} * "Frosinone" . Encyclopædia Britannica. 11 (11th ed.). 1911. * {{Official website|http://www.comune.frosinone.it}} {{Lalawigan ng Frosinone}} [[Kategorya:Pages with unreviewed translations]] fznkm6ry7zh8nm28g73kp3syuh1ungz 3 307691 2238451 2237212 2026-11-02T02:18:32Z MediaWiki message delivery 49557 /* Wikipedia translation of the week: 2026-45 */ bagong seksiyon 2238451 wikitext text/x-wiki ==Late reply== Walang anoman po.[[Tagagamit:Ivan P. Clarin|Ivan P. Clarin]] ([[Usapang tagagamit:Ivan P. Clarin|makipag-usap]]) 06:18, 15 Enero 2021 (UTC) == Baybayin == Nakita mo ba 'yung komento ko dito [[Wikipedia:Mga nominasyon para sa napiling nilalaman/Baybayin]]. Kung gusto mo maging Napiling Artikulo ang [[Baybayin]], pakisunod na lamang ang aking rekomendasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 06:54, 25 Enero 2021 (UTC) :Noted ko na po ngunit ineedit ko rin po yung sa Globalisasyon. Hindi ko na po ata magagawa ang rekomendasyon ni GinawaSaHapon at ninyo kasi natambak ako sa pahinang iyon. Kapag summer nalang po baka may time ako. Atsaka po pwedeng magpalagay ng proteksyon sa Globalisasyon? May mga nag-eedit kasi habang naedit ko kaya hindi ko na po matapos-tapos. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 06:57, 25 Enero 2021 (UTC) ::Sige, nakabinbin muna 'yung pagbabago sa Baybayin. Naprotekta ko na 'yung Globalisasyon. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 08:30, 25 Enero 2021 (UTC) :::Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|makipag-usap]]) 11:39, 25 Enero 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mammoth central]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:A Mammoth Hunt.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mammoth central''' is a paleontological site on the grounds of the Santa Lucía Airport in the state of Mexico, Mexico which contains the remains of at least 200 Columbian mammoths as well as 25 camels and five horses. The site is the world's largest concentration of mammoth remains; the previous was the Mammoth Site of Hot Springs in South Dakota with only 61 individuals. Human tools and carved bones have also been discovered at the site, suggesting that humans utilized the site to trap and kill large mammals. More fossils continue to be found at the site. The dig will end in 2022, when the airport's construction is projected to conclude. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 01:45, 12 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21319298 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Palo Alto Baylands Nature Preserve]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:Palo Alto Baylands January 2013 002.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Palo Alto Baylands Nature Preserve''', known officially as the Baylands Nature Preserve, is the largest tract of undisturbed marshland remaining in the San Francisco Bay. Fifteen miles of multi-use trails provide access to a unique mixture of tidal and fresh water habitats. The preserve encompasses 1,940 acres in both Palo Alto and East Palo Alto, and is owned by the city of Palo Alto, California, United States <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 19 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21356077 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Metropolitan Waterworks Museum]]'''</div> Please be bold and help to translation this article! ---- [[File:High Service Pumping Station, Chestnut Hill, Sudbury Aqueduct.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Waterworks Museum''' is a museum in the Che]stnut Hill Waterworks building, originally a high-service pumping station of the Boston Metropolitan Waterworks <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:45, 26 Abril 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21376318 --> == UnangPahinaBalita == Kapag maglalagay ka ng balita sa [[Template:UnangPahinaBalita]], pakilagay na rin sa kaugnay na petsa nito ang balitang dinagdag mo. Halimbawa, kung ang balita ay noong Abril 26, 2021, idagdag rin iyan dito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Abril 26]]. Tapos, dapat hanggang '''lima''' lamang ang nakapasok sa [[Template:UnangPahinaBalita]]. Kaya, kailangan ibawas ang pinakalumang balita kung nagdagdag ka ng bago. Basahin ang [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]] para sa karagdagang patakaran. Pakigawa na lamang ito sa susunod. Sa ngayon, ako na ang mag-aayos. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:23, 3 Mayo 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sarah E. Goode]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Edmonia Lewis.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sarah Elisabeth Goode''' (1850 – April 8, 1905) was an inventor. She was the second known African-American woman to receive the MOST, a United States patent, which she received in 1885. The first known African-American woman to receive a patent was Judy W. Reed on September 23, 1884, but Reed only signed her patent with her mark (an X) and not her signature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 10 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zuzu Angel]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zuzu Angel durante o lançamento de sua coleção em Nova York, 1972.tif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zuleika Angel Jones''' (June 5, 1921 – April 14, 1976), better known as Zuzu Angel, was a Brazilian-American fashion designer, who became famous for opposing the Brazilian military dictatorship after the forced disappearance of her son, Stuart. She was also the mother of journalist Hildegard Angel. In 2014, the National Truth Commission created to gather and review information about crimes committed during the years of the CIA and U.S. government-backed Brazilian military dictatorship, a former agent of the military repression named Cláudio Antônio Guerra, confirmed the participation of agents of the security apparatus in the death of Angel. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:10, 17 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21420930 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Blue space]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Downtown Green Bay CityDeck along the Fox River.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Blue space''' in urban planning and design comprises all the areas dominated by surface waterbodies or watercourses. In conjunction with greenspace (parks, gardens, etc. specifically: urban open space), it may help in reducing the risks of heat-related illness from high urban temperatures. Substantial urban waterbodies naturally exist as integral features of the geography of many cities because of their historical geopolitical significance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 24 Mayo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Breakthrough infection]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''breakthrough infection''' is a case of illness in which a vaccinated individual becomes sick from the same illness that the vaccine is meant to prevent. Simply, they occur when vaccines fail to provide immunity against the pathogen they are designed to target. In April 2021, the CDC reported that in the United States there were 5,814 COVID-19 breakthrough infections, and 74 deaths, among the more than 75 million people fully vaccinated for the COVID-19 virus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 7 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21481888 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tutankhamun's trumpets]]'''</div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Silver trumpet from Tutankhamun's tomb.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tutankhamun's trumpets''' are a pair of trumpets found in the burial chamber of the Eighteenth Dynasty Pharaoh Tutankhamun. The trumpets, one of sterling silver and one of bronze or copper, are considered to be the oldest operational trumpets in the world, and the only known surviving examples from ancient Egypt. The trumpets were found in 1922 by Howard Carter during the excavation of Tutankhamun's tomb. The bronze trumpet was discovered in the tomb's antechamber in a large chest containing various military objects and walking sticks. The silver trumpet was subsequently found in the burial chamber. Both are finely engraved, with decorative images of the gods Ra-Horakhty, Ptah and Amun. The silver trumpet's bell is engraved with a whorl of sepals and calices representing a lotus flower, and the praenomen and nomen of the king. The bronze trumpet may in fact be made of copper; the metal has not yet been analysed. Similar looking trumpets feature in Egyptian wall-paintings that are usually, though not always, associated with military scenes. Silent for over 3,000 years, the trumpets were sounded before a live audience of an estimated 150 million listeners through an international BBC broadcast aired on 16 April 1939. The trumpets were played by a bandsman, James Tappern of Prince Albert's Own 11th Royal Hussars regiment. The recording was recently featured, and can be heard on the BBC Radio 4 program Ghost Music. Rex Keating, who presented the 1939 broadcast, later claimed that during a rehearsal, the silver trumpet shattered, and Alfred Lucas, a member of Carter's team who had restored the finds, was so distressed he needed to go to hospital. Due to their fragility, it is unlikely the trumpets will be played again in any official musical reconstructions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 21 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sumidouro State Park]]'''<br /><small>''([[:pt:Parque Estadual do Sumidouro]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Texturas da Gruta da Lapinha.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sumidouro State Park''' (Portuguese: Parque Estadual do Sumidouro) is a state park in the state of Minas Gerais, Brazil. The remains of the first human inhabitants of Brazil were found in the park area in the early 19th century, along with bones of now-extinct megafauna. The main attraction is the Gruta da Lapinha, a large limestone cave. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:27, 28 Hunyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21601956 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Justus Ier]]'''<br /><small>''([[:en:Justus of Jerusalem]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Justus I''' was a 2nd-century Jewish Christian leader, third bishop of Jerusalem, supposedly tied to the family of Jesus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:12, 5 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21653910 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:El Palo Alto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:El-palo-alto-tree-california.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''El Palo Alto''' (Spanish for 'the tall pole' or 'post') is a coastal redwood (Sequoia sempervirens) located in El Palo Alto Park on the banks of San Francisquito Creek in Palo Alto, California, United States. It is famous for its historical significance and as the namesake of the city of Palo Alto. As of July 2016, El Palo Alto is currently 110 feet (33.5 meters) in height, down from 162.2 feet (49.4 meters) in 1814. Its top progressively died from 1865 to 1955 from lowering of the water table so that its roots could no longer reach sustenance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:52, 12 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21702842 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sèvres Egyptian Service]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plate showing statues of Amenhotep III at Luxor, Egypt. Commissioned by Napoleon as a present to Josephine but she rejected it. From France. The Victoria and Albert Museum, London.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sèvres Egyptian Service''' is a name used for two sets of tableware made by the Manufacture nationale de Sèvres during the First French Empire. The first was produced between 1804 and 1806 for Napoleon I and was presented by him to Alexander I of Russia in 1808, as a diplomatic gift following the Treaties of Tilsit. It is now held in the State Museum of Ceramics in Russia. The second set was produced between 1810 and 1812. It was intended as a gift from Napoleon to Empress Joséphine. The service consisted of 72 plates with the wells depicting scenes from Egypt based on sketches made by Vivant Denon. Joséphine refused to accept the service, which she described as "too severe". It was returned to the factory and given as a gift to the Duke of Wellington by Louis XVIII in 1818, following the Bourbon Restoration. The service was purchased by the Victoria and Albert Museum in 1979 and, except for one plate, was loaned to English Heritage to display at Apsley House, London, the former residence of the first duke. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 19 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21719762 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:La plus que lente]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:La Plus Que Lente (edit).ogg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''La plus que lente''''', L. 121 is a waltz for solo piano written by Claude Debussy in 1910, shortly after his publication of the Préludes, Book I <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 26 Hulyo 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21757255 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abstract photography]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Denkmal für die ermordeten Juden Europas .jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Abstract photography''', sometimes called non-objective, experimental or conceptual photography, is a means of depicting a visual image that does not have an immediate association with the object world and that has been created through the use of photographic equipment, processes or materials. An abstract photograph may isolate a fragment of a natural scene in order to remove its inherent context from the viewer, it may be purposely staged to create a seemingly unreal appearance from real objects, or it may involve the use of color, light, shadow, texture, shape and/or form to convey a feeling, sensation or impression. The image may be produced using traditional photographic equipment like a camera, darkroom or computer, or it may be created without using a camera by directly manipulating film, paper or other photographic media, including digital presentations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:28, 2 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Michaux-Perreaux steam velocipede]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Michaux-Perreaux steam velocipède.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Michaux-Perreaux steam velocipede''' was a steam powered velocipede made in France sometime from 1867 to 1871, when a small Louis-Guillaume Perreaux commercial steam engine was attached to a Pierre Michaux manufactured iron framed pedal bicycle. It is one of three motorcycles claimed to be the first motorcycle, along with the Roper steam velocipede of 1867 or 1868, and the internal combustion engine Daimler Reitwagen of 1885. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:29, 9 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21796451 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:zh:祝融号火星车]]'''<br /><small>''([[:en:Zhurong (rover)]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Mars Global Remote Sensing Orbiter and Small Rover at IAC Bremen 2018 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zhurong''' (Chinese: 祝融; pinyin: Zhùróng) is China's first Mars rover, which formed part of the Chinese Tianwen 1 mission to Mars. It landed on May 14, 2021, to make China the second country to successfully soft land on Mars and establish communications from the Martian surface, after the United States. Zhurong was successfully deployed on 22 May 2021, 02:40 UTC <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:06, 16 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21857549 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luna Park (Coney Island, 1903)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Night in Luna Park, Coney Island (1905).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luna Park''' was an amusement park in Coney Island, Brooklyn, New York City. Luna Park was located on a site bounded by Surf Avenue to the south, West 8th Street to the east, Neptune Avenue to the north, and West 12th Street to the west. Luna Park opened in 1903 and operated until 1944. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 23 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21914746 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Philippines)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PH flags near ccp.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Filipino: Araw ng Kasarinlán; also known as Araw ng Kalayaan, "Day of Freedom") is an annual national holiday in the Philippines observed on June 12, commemorating the declaration of Philippine independence from Spain in 1898. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:08, 30 Agosto 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21948194 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Flyby (spaceflight)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PIA22316 MarCO InSight.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''flyby''' (/ˈflaɪˌbaɪ/) is a spaceflight operation in which a spacecraft passes in proximity to another body, usually a target of its space exploration mission and/or a source of a gravity assist to impel it towards another target <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 6 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=21969329 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Whang Youn Dai Achievement Award]]'''<br /><small>''([[:ko:황연대 성취상]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Whang Youn Dai Achievement Award''' is named after South Korean Dr. Whang Youn Dai, who contracted polio at the age of three. She devoted her life to the development of paralympic sport in Korea and around the world. At the 1988 Paralympic Summer Games in Seoul, Korea, the International Paralympic Committee (IPC) recognized her lifelong contributions to the Paralympic Movement and established the Whang Youn Dai Achievement Award (formerly the Whang Youn Dai Overcome Prize). Since then, this award has been presented at every Paralympic Games to one male and one female athlete who each "best exemplify the spirit of the Games and inspire and excite the world". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:55, 13 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22004646 --> == UnangPahinaBalita uli == Sinabi ko na dati na dapat '''lima''' lamang ang ''entry'' ng Template:UnangPahinaBalita. Paulit-ulit kang nagbabawas pero di ka naman nagdaragdag. Paki-''review'' uli ng patakaran: [[Wikipedia:Mga panuntunan sa pagtatala ng bagong balita]]. Maganda at nakapag-''edit'' ka ng balita ngunit pakiusap, ayusin mo naman ang pag-''edit''. Ang UnangPahinaBalita ay nababasa ng maraming tao kaya mahalaga na maayos ito. Sana naunawaan mo ang ''concern'' ko. Salamat. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 05:04, 26 Setyembre 2021 (UTC) :Hindi siya pang-Wiki. Plus mali-mali pa po yung links. Pakitingnan po kung saan nakaturo ang Datu Piang sa Unang Pahina Balita. Isa pa ang granada na link ay nakaturo sa ibang Granada na hindi nangangahulugang pasabog kaya inayos ko ito noong una mo itong dinagdag (Proof: https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Granada&action=history) . Ang pangyayaring ito ay hindi kilala o tanyag para magawan pa ng pahina. Walang katanyagan ang paksang ito kaya tinanggal ko. Kung malaking bagay ito, dapat magawan ng pahina ngunit mukhang isa lamang ito sa mga maraming pangyayari ng Pilipinas. Sa pangkalahatan, not for wiki. Oo nga po na marami ang makakabasa ngunit kung mali-mali naman ang impormasyon at ang mga links, maaaring magdagdag na lamang ng iba imbis na iyon. Ang tungkol naman sa hidwaan ng Myanmar, mukhang wala pang pahinang nagagawan at maaaring maging problematiko. --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 06:22, 26 Setyembre 2021 (UTC) ::Kung ''links'' pala ang problema, bakit di mo inayos 'yung links? E, ang ginawa mo tinanggal mo 'yung buong ''entry'' tapos hindi ka naman nagbigay ng kapalit para manatiling lima siya. Tungkol naman sa katanyagan, hindi ipinagbabawal sa kasalukuyang patakaran kung tanyag man ito o hindi. Ang kailangan lamang ay mayroon itong sanggunian. Na mayroon naman, tingnan ito: [[Wikipedia:Kasalukuyang pangyayari/2021 Setyembre 18]]. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:46, 27 Setyembre 2021 (UTC) :::Tungkol sa links, hindi ko naman po gamay 'yang lahat. Kung sino po ang nagdagdag, siya po ang nakakaalam kung ano ang nilalaman ng idinaragdag niya. Baka po kasi ang impormasyon na mapapalitan ko ay maiba sa tunay na paksa o kaya ay maging nakakalito. Halimbawa, sa granada na kawing, sigurado ako sa kung ano ang tinutukoy nito na isang pasabog kaya nai-redirect ko ito sa tingin ko ay tama. Ang Datu Piang naman po ay medyo nalito ako kaya hindi ko muna ito ginalaw. Aaminin ko na nilabag ko ang quota na dapat lima ang entries at hindi ko agad napalitan ang tinanggal ko. Ang importante lang po sa akin ay yung impormasyon mismo, at hindi ang bilang o dami ng entries. Ang kalidad ay higit mahalaga kaysa sa kantidad. :::Sa dako naman po ng criteria ng balita, mukhang problematiko ang pagdaragdag ng anumang balita na basta lamang ay may sanggunian. Muli, ito ay ensiklopedya na mayroong antas ng katanyagan at kahalagahan sa maraming tao. Maaari naman pong idagdag ang tungkol sa pagsabog ngunit wala naman po itong kasamang mahalagang pangyayari. Halimbawa, kung ang pagsabog sa Datu Piang ay kabilang sa isang opensibang militar o pandaigdigang digmaan kontra terorismo (''hindi po ako sigurado dito, halimbawa lang po'') , na isang mahalagang pangyayari (AT maaaring gawan ng pahina), totoo nga na sapat itong isama sa Unang Pahina Balita at ang mahalagang pangyayari ay nakasama na rin sa entry. Pero kung titingnan sa balita mismo, walang binanggit na mahalagang pangyayari. Kung titingan pati, ito ay isa lamang katulad sa mga maraming pangyayari sa Mindanao na binabalita kamakailan lang. Ang sa akin po kasi, una kong tinitingnan kung ang balita ay may pahina na sa tl Wiki at saka nilalagay ko ang pangyayari sa Unang Pahina Balita. Halimbawa ang kay Abdelaziz Bouteflika, SpaceX, at ang COVID-19 sa Pilipinas, na pawang mahahalaga at mayroong katanyagan. :::Sa ibang usapin naman po, mukhang hindi ko kayang mag-host sa official translation election ng TL Wiki. Marami kasi po akong ginagawa sa eskuwela kaya sagabal ito sa pagpapa-request ko ng mga mungkahing pagsalin. Kung kaya niyo pong mag-host sir at mag-start sa eleksyon at mungkahi ng mga bagong opisyal na termino, sasali naman po ako sa pagboto kung sakali man na sisimulan niyo sir. Salamat po --[[Tagagamit:Kurigo|Kurigo]] ([[Usapang tagagamit:Kurigo|kausapin]]) 05:23, 27 Setyembre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Behavior-altering parasite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Succinea mit Leucocholoridium.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Behavior-altering parasites''' are parasites with two or more hosts, capable of causing changes in the behavior of one of their hosts to enhance their transmission, sometimes directly affecting the hosts' decision-making and behavior control mechanisms. They do this by making the intermediate host, where they may reproduce asexually, more likely to be eaten by a predator at a higher trophic level which becomes the definitive host where the parasite reproduces sexually. Examples can be found in bacteria, protozoa, viruses, and animals. Parasites may also alter the host behaviour to increase the protection to the parasites or their offspring. The term bodyguard manipulation is used for such mechanisms. Among the behavioral changes caused by parasites is carelessness, making their hosts easier prey. The protozoan Toxoplasma gondii, for example, infects small rodents and causes them to become careless and may even cause them to become attracted to the smell of feline urine, both of which increase their risk of predation and the parasite's chance of infecting a cat, its definitive host. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 27 Setyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22066226 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Proclamation Day of the Republic of Latvia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:18.novembra svinīgie pasākumi (30966699131).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Proclamation Day of the Republic of Latvia''' is celebrated annually on 18 November. It marks the anniversary of the Proclamation of Independence of Latvia by the People's Council of Latvia in 1918. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:04, 11 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22160753 --> == ABN == {{AlamBaNinyoUsapan2|Oktubre 5|2021|Tulay ng Laguna Garzón}} --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 03:31, 11 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Juice jacking]]'''<br /><small>''([[:fr:Juice jacking]]) ([[:de:Juice jacking]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Juice jacking''' is a type of cyber attack involving a charging port that doubles as a data connection, typically over USB. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 18 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22187362 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Kidnappers]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Cape Kidnappers, New Zealand.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Kidnappers''' / Te Kauwae-a-Māui is a headland at the southeastern extremity of Hawke's Bay on the east coast of New Zealand's North Island and sits at the end of an 8 kilometres (5.0 mi) peninsula which protrudes into the Pacific Ocean. It is 20 kilometres (12 mi) south-east of the city of Napier. Access to the Cape by road stops at Clifton, which is the departure point for many tourists. The Cape Kidnappers Golf Course lies between the headland and the nearby coastal community of Te Awanga. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 25 Oktubre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22229282 --> == Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021 == [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|right|250px]] Hello Kurigo, Inaanyahan kita na sumali sa patimpalak na [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia''']] ngayong 2021 naglalayong mapabuti ang mga artikulong may kinalaman sa Asya (tao, lugar, kultura atbp.). Tatakbo ito sa buong buwan ng Nobyembre 2021. Maari kang makatanggap ng postkard mula sa isang pangkat pang-Wikimedia kapag nakalikha ka ng apat na artikulo. Basahin ang mga patakaran at mekaniks [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021#Mga patakaran|'''dito'''.]] Pindutin ang buton na ito upang makasali sa patimpalak: {{Clickable button 2|Magpatala na|url=https://tl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Buwan_na_Pang-Asya_sa_Wikipedia/2021/Mga_kalahok&action=edit|class=mw-ui-progressive}} Kapag nakatala ka na at natapos mo na ang lahok mo, {{Clickable button 2|Isumite ang kontribusyon|url=https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/asian-month-2021-tl|class=mw-ui-progressive}} Kung may mga tanong ka tungkol dito, sabihan lamang sa [[Usapang Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|'''pahinang usapan ng patimpalak'''.]] Maligayang paglikha ng mga pang-Asyang artikulo sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 11:02, 31 Oktubre 2021 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2021-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Islamic ornament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Abu 'Inaniya.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Islamic ornament''' is the use of decorative patterns in Islamic art. They can be broadly divided into the arabesque, using curving plant-based elements, geometric patterns with straight lines or regular curves, and calligraphy, consisting of religious texts with stylised appearance, used both decoratively and to convey meaning. All three often involve elaborate interlacing. The three types of ornament are often used together. Islamic decoration has had a significant influence on European decorative artforms, especially as Western arabesque. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 1 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22272778 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Southern Crab Nebula]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Crab of the Southern Sky Hen 2-104.tif|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Southern Crab Nebula''' (or WRAY-16-47 or Hen 2-104) is a nebula in the constellation Centaurus. The nebula is several thousand light years from Earth, and its central star is a symbiotic Mira variable - white dwarf pair. It is named for its resemblance to the Crab Nebula, which is in the northern sky. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:13, 8 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22282200 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Netto Question]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Questão Netto 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Netto Question''' (Portuguese: Questão Netto) was the largest collective action for the liberation of slaves in the Americas. The lawsuit is related to the liberation of 217 slaves in Brazilian lands in the 1870s. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:08, 15 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22333164 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casa Grande del Pueblo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plaza Murillo .jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Casa Grande del Pueblo''' (English: Great House of the People), is the Bolivian presidential residence that replaced the Palacio Quemado in 2018. Inaugurated on 9 August 2018 during the presidency of Evo Morales as the official residence of the President of Bolivia, the interim government of Jeanine Áñez reverted to occupying the Palacio Quemado from 2019 to 2020. Following the inauguration of Luis Arce on 8 November 2020, it has again become the residence of the president. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 22 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22360705 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:William Morrison (chemist)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Arntz and Morrison 1890.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''William Morrison''' (23 August 1855 – 29 August 1927) was a Scottish chemist. His background in chemistry piqued his interest in improving storage batteries. He concentrated on how to produce the most available energy for a unit of weight for efficiency in the working of an individual battery cell. Eventually, he developed storage batteries far more powerful than what had then been available. To demonstrate his batteries, Morrison installed 24 of them on a common horse-drawn carriage and attached an electric motor to the rear axle to be powered by them. Through various innovations, he developed the controls for the power used and the vehicle's steering so that the driver had complete control. Morrison invented the first practical self-powered four-wheeled electric carriage in the United States. His electric vehicle was the first to be driven in Chicago and in his hometown of Des Moines, Iowa. This electric horseless buggy of the late 19th century helped pave the way for the hybrid electric automobile of the 21st century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:54, 29 Nobyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22383453 --> == Maraming salamat sa paglahok mo sa [[Wikipedia:Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia/2021|Buwan na Pang-Asya sa Wikipedia ng 2021]] == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Asia medal.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Maraming salamat sa pagsumite ng mga lahok!''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:WAM logo without text (Philippine edition).svg|100px]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ''Congrats'', nakaanim kang lahok sa patimpalak na ito. Ayon sa patakaran, makakatanggap ka ng postkard na iproproseso ng internasyunal na pangkat ng ''Wikipedia Asian Month''. Antabayanan mo lamang ito. Kapag tila natatagalan sila, ako mismo ang magpa-''follow-up'' sa kanila. Nawa'y naging maganda ang iyong karanasan sa patimpalak na ito. Kung may mga katanungan ka, huwag kang mag-atubiling magbigay ng mensahe sa aking [[Usapang tagagamit:Jojit fb|pahina ng usapan]]. Muli, maraming salamat at nawa'y magpatuloy kang mag-ambag ng mataas na kalidad na artikulo dito sa Wikipediang Tagalog. --[[User:Jojit fb|Jojit]] ([[User talk:Jojit fb|usapan]]) 23:11, 1 Disyembre 2021 (UTC) |} == Wikipedia translation of the week: 2021-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Madagascar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Maki.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The composition of '''Madagascar's wildlife''' reflects the fact that the island has been isolated for about 88 million years. The prehistoric breakup of the supercontinent Gondwana separated the Madagascar-Antarctica-India landmass from the Africa-South America landmass around 135 million years ago. Madagascar later split from India about 88 million years ago, allowing plants and animals on the island to evolve in relative isolation. As a result of the island's long isolation from neighboring continents, Madagascar is home to an abundance of plants and animals found nowhere else on Earth. Approximately 90 percent of all plant and animal species found in Madagascar are endemic, including the lemurs (a type of strepsirrhine primate), the carnivorous fossa and many birds. This distinctive ecology has led some ecologists to refer to Madagascar as the "eighth continent", and the island has been classified by Conservation International as a biodiversity hotspot. As recent as 2021, the "smallest reptile on earth" was also found in Madagascar, known as the Brookesia nana, or nano-chameleon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:13, 6 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Phromnia rosea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flatid leaf bugs and nymphs (Phromnia rosea).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Phromnia rosea''''', the flower-spike bug or the flatid leaf bug, is a species of planthopper in the family Flatidae. It is found in dry, tropical forests in Madagascar, and the adult insects are gregarious, the groups orienting themselves in such a way that they resemble a flower spike <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 13 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22394149 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Great Meadow National Nature Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Velykyi Luh.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Great Meadow National Nature Park''' (Ukrainian: Великий Луг (національний природний парк)) (also, Velykyi Luh) covers historic steppe terrain in southeast Ukraine. It is on the south bank of the Dnieper River's Kakhovka Reservoir, which was created by the Dnieper Hydroelectric Station. The meadows and reed beds on the shore support one of the largest transmigration spots for birds in Eastern Europe <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:15, 20 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22450595 --> == Wikipedia translation of the week: 2021-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Luís Gama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Luiz Gama by Raul Pompeia 1882.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Luís Gonzaga Pinto da Gama''' (Salvador, June 21, 1830 – São Paulo, August 24, 1882) was a Brazilian Rábula (self-taught lawyer), abolitionist, orator, journalist and writer, and the Patron of the Abolition of Slavery in Brazil. Born to a free black mother and a white father, he was nevertheless made a slave at the age of 10, and remained illiterate until the age of 17. He judicially won his own freedom and began to work as a lawyer on behalf of the captives, and by the age of 29 he was already an established author and considered "the greatest abolitionist in Brazil". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:41, 27 Disyembre 2021 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22472971 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-01 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2021 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas tree production]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Christmas tree farm East Lansing MI check for pine shoot beetles.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas tree production''' occurs worldwide on Christmas tree farms, in artificial tree factories and from native strands of pine and fir trees. Christmas trees, pine and fir trees purposely grown for use as a Christmas tree, are grown on plantations in many western nations, including Australia, the United Kingdom and the United States. In Australia, the industry is relatively new, and nations such as the United States, Germany and Canada are among world leaders in annual production. Great Britain consumes about 8 million trees annually, while in the United States between 35 and 40 million trees are sold during the Christmas season. Artificial Christmas trees are mostly produced in the Pearl River delta area of China. Christmas tree prices were described using a Hotelling-Faustmann model in 2001, the study showed that Christmas tree pr <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:42, 3 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lobster War]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conflit de la langouste entre la France et le Brésil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Brazilian Boeing B-17 flies over the French destroyer Tartu (D636) during the 1963 Lobster War.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Lobster War''' (also known as the Lobster Operation; Portuguese: Guerra da Lagosta; French: Conflit de la langouste) was a dispute over spiny lobsters which occurred from 1961 to 1963 between Brazil and France. The Brazilian government refused to allow French fishing vessels to catch spiny lobsters 100 miles (160 km) off the Brazilian northeast coast, arguing that lobsters "crawl along the continental shelf", while the French maintained that "lobsters swim" and that, therefore, they might be caught by any fishing vessel from any country. The dispute was resolved unilaterally by Brazil, which extended its territorial waters to a 200-nautical-mile (370 km; 230 mi) zone, taking in the disputed lobsters' bed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 10 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22519540 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Henry Adams Thompson]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Henry A. Thompson.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Henry Adams Thompson''' (March 23, 1837 – July 8, 1920) was an American prohibitionist and professor who was the vice-presidential nominee of the Prohibition Party in 1880. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 17 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22614498 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koz Castle]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kozkalesi.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koz Castle''' (Turkish: Koz Kalesi), or Kürşat Castle is a castle in the Altınözü district of the Hatay Province of Turkey. It has been involved in the Crusades in the 12th and 13th century. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 24 Enero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22621333 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:26, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Log bucking]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bucker2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bucking''' is the process of cutting a felled and delimbed tree into logs. Significant value can be lost by sub-optimal bucking because logs destined for plywood, lumber, and pulp each have their own value and specifications for length, diameter, and defects. Cutting from the top down is overbucking and from the bottom up is underbucking. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:11, 7 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22758274 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bidriware]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bidriware Hookah.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bidriware''' is a metal handicraft from Bidar, India. It was developed in the 14th century C.E. during the rule of the Bahamani Sultans. The term "bidriware" originates from the township of Bidar, which is still the chief centre for the manufacture of the unique metalware. Due to its striking inlay artwork, bidriware is an important export handicraft of India and is prized as a symbol of wealth. The metal used is a blackened alloy of zinc and copper inlaid with thin sheets of pure silver. This native art form has obtained Geographical Indications (GI) registry. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:43, 14 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Loktak Folklore Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯂꯣꯛꯇꯥꯛ ꯈꯨꯟꯅꯨꯡ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:LOKTAK FOLKLORE MUSEUM.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Loktak Folklore Museum''' or the Thanga Folklore Museum is a folk museum in Thanga Island in the Loktak lake of Manipur. It cares for and displays a collection of artistic, cultural and historical artefacts associated with the Loktak lake. The museum preserves the folk customs and beliefs, folk medicines, folk literature associated with the Loktak lake. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 21 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia Asian Month 2021 Postcard == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear Participants, Congratulations! It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap! :This form will be closed at March 15. Cheers! Thank you and best regards, [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02 </div> </div> <!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&oldid=22878389 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Naghsh-e rostam, Irán, 2016-09-24, DD 12.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Shapur I's victory relief at Naqsh-e Rostam''' is located 3 kilometers north of Persepolis. It is the most impressive of eight Sasanian rock carvings cut into the cliff beneath the tombs of their Achaemenid predecessors <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:27, 28 Pebrero 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22779496 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the National Flag (Ukraine)]]'''<br /><small>''([[:uk:День Державного Прапора України]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Flag of Ukraine.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> August 23 every year since 2004 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 7 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22918026 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hermila Galindo]]'''<br /><small>''([[:es:Hermila Galindo]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Portrait of Hermila Galindo.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hermila Galindo Acosta''' (also known as Hermila Galindo de Topete) (2 June 1886 – 18 August 1954) was a Mexican feminist and a writer. She was an early supporter of many radical feminist issues, primarily sex education in schools, women's suffrage, and divorce. She was one of the first feminists to state that Catholicism in Mexico was thwarting feminist efforts, and was the first woman to run for elected office in Mexico. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:23, 14 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=22964474 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Farn-Sasan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Bronze coin of Farn-Sasan.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Farn-Sasan''' was the last king of the Indo-Parthian Kingdom, ruling the region of Sakastan approximately from 210 to 226. Literary sources makes no mention of him, and he is only known through the coins he issued. He was defeated in 226 by the Sasanian ruler Ardashir I (r. 224–242), which marked the end of Indo-Parthian rule. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:29, 21 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23020670 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Dummy tank]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Inflatable dummy weapons - NARA - 292565.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Dummy tanks''' superficially resemble real tanks and are often deployed as a means of military deception in the absence of real tanks. Early designs included wooden shells and inflatable props that could fool enemy intelligence; they were fragile and only believable from a distance. Modern designs are more advanced and can imitate heat signatures, making them more effective illusions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 28 Marso 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23058505 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ankarana Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tsingy Ankarana Madagascar 16-07-2004.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ankarana Special Reserve''' in northern Madagascar was created in 1956. It is a small, partially vegetated plateau composed of 150-million-year-old middle Jurassic limestone <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 11 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23120296 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gwoździec Synagogue]]'''<br /> <small>''([[:pl:Synagoga w Gwoźdźcu]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Warszawa - synagoga z Gwoźdźca 2.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''synagogue''' was erected around 1650 in Gwoździec (Ukrainian: Гвіздець - Hvizdets), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth, today in the Kolomyia Raion, Ukraine. The building was seriously damaged in a fire during World War I. It was rebuilt in the interwar period, but destroyed completely by the Germans in 1941 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 18 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23159940 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:School of the Air]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:SchooloftheAir.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''School of the Air''' is a generic term for correspondence schools catering for the primary and early secondary education of children in remote and outback Australia where some or all classes were historically conducted by radio, although this is now replaced by telephone and internet technology. In these areas, the school-age population is too small for a conventional school to be viable. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 25 Abril 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23192890 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:K-ration]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:KRation Breakfast.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''K-ration''' was an individual daily combat food ration which was introduced by the United States Army during World War II. It was originally intended as an individually packaged daily ration for issue to airborne troops, tank crews, motorcycle couriers, and other mobile forces for short durations. The K-ration provided three separately boxed meal units: Breakfast, Dinner, and Supper. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 04:04, 2 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cyrus the Great Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:7aban1394.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cyrus the Great Day''' (Persian: روز کوروش بزرگ, romanized: ruz-e kuroš-e bozorg) is an unofficial Iranian holiday that takes place on the seventh day of Aban, the eighth month of the Solar Hijri calendar (October 29th on the Gregorian calendar), to commemorate Cyrus the Great, the founder of the ancient Achaemenid Persian Empire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 9 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lift Every Voice and Sing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lift Every Voice and Sing - U.S. Navy Band Southwest, Jacksonville, Fla.opus|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''''Lift Every Voice and Sing'''''" – often referred to as the Black national anthem in the United States – is a hymn with lyrics by James Weldon Johnson (1871–1938) and set to music by his brother, J. Rosamond Johnson (1873–1954), for the anniversary of President Abraham Lincoln's birthday in 1900 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 16 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23227238 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zangbeto]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zangbeto.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zangbeto''' are the traditional voodoo guardians of the night among the Ogu or Egun people of Benin, Togo and Nigeria. A traditional police and security institution, the Zangbeto cult is charged with the maintenance of law and order, and ensures safety and security within Ogu communities <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 30 Mayo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23338388 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trabala vishnou]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Trabala vishnou (Walker, 1855) Rose Myrtle Lappet Moth female Lasiocampidae (16076304697).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trabala vishnou''', the rose-myrtle lappet moth, is a moth of the family Lasiocampidae. It is found in south-east Asia, including Pakistan, India, Thailand, Sri Lanka, Myanmar, Java, China, Japan, Taiwan, Hong Kong, Vietnam and Indonesia. Four subspecies are recognized. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 6 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23366994 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tirumala septentrionis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Dark blue tiger (Tirumala septentrionis dravidarum).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tirumala septentrionis''', the dark blue tiger, is a danaid butterfly found in the Indian subcontinent and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 13 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23389957 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Statehood Day (Slovenia)]]'''<br /> <small>''([[:sl:Dan državnosti]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Statehood Day''' (Slovene: Dan državnosti) is a holiday that occurs on every 25 June in Slovenia to commemorate the country's declaration of independence from Yugoslavia in 1991. Although the formal declaration of independence did not come until 26 June 1991, Statehood Day is considered to be 25 June since that was the date on which the initial acts regarding independence were passed and Slovenia became independent <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 20 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23396992 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roll Out Solar Array]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:View of the ISS taken during Crew-2 flyaround (ISS066-E-080651).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Roll Out Solar Array''' (ROSA) and its larger version ISS Roll Out Solar Array (iROSA) are lightweight, flexible power sources designed by NASA to be deployed and used in space. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:24, 27 Hunyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23436479 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Road Goes Ever On (song)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Hobbiton, New Zealand.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Road Goes Ever On'''" is a title that encompasses several walking songs that J. R. R. Tolkien wrote for his Middle-earth legendarium. Within the stories, the original song was composed by Bilbo Baggins and recorded in The Hobbit. Different versions of it also appear in The Lord of the Rings, along with some similar walking songs. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:51, 4 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23473250 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-28 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Everard Calthrop]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Everard Richard Calthrop''' (3 March 1857 – 30 March 1927) was a British railway engineer and inventor. Calthrop was a notable promoter and builder of narrow-gauge railways, especially of 2 ft 6 in (762 mm) narrow gauge, and was especially prominent in India. His most notable achievement was the Barsi Light Railway, but he is best known in his home country for the Leek and Manifold Valley Light Railway. Calthrop has been described as a "railway genius. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 11 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Church of St. Clare, Horodkivka]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Horodkivka Catholic Church RB.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of St. Clare, Horodkivka''' is a Roman Catholic religious building and an architectural monument of local importance in the village of Horodkivka (alternative spelling Gorodkivka), Andrushivka Raion, Zhytomyr region, Ukraine. Horodkivka was called Khalaimgorodok before 1946 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 18 Hulyo 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sack of Shamakhi]]'''<br /> <small>''([[:fa:تاراج شماخی]]) ''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Sack of Shamakhi''' took place on 18 August 1721, when rebellious Sunni Lezgins, within the declining Safavid Empire, attacked the capital of Shirvan province, Shamakhi (in present-day Azerbaijan Republic). The initially successful counter-campaign was abandoned by the central government at a critical moment and with the threat then left unchecked, Shamakhi was taken by 15,000 Lezgin tribesmen, its Shia population massacred, and the city ransacked. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 25 Hulyo 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23502841 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lau Pa Sat]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Telok Ayer Market Above, June 2015.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lau Pa Sat''', also known as Telok Ayer Market, is a historic building located within the Downtown Core in the Central Area of Singapore. It was first built in 1824 as a fish market on the waterfront serving the people of early colonial Singapore and rebuilt in 1838. It was then relocated and rebuilt at the present location in 1894. It is currently a food court with stalls selling a variety of local cuisine. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 1 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23601901 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Raggle Taggle Gypsy]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''The Raggle Taggle Gypsy'''" (Roud 1, Child 200), is a traditional folk song that originated as a Scottish border ballad, and has been popular throughout Britain, Ireland and North America. It concerns a rich lady who runs off to join the gypsies (or one gypsy). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:51, 8 Agosto 2022 (UTC) </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23635059 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Peroz I Kushanshah]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Extremely rare coin of Peroz I Kushanshah.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Peroz I Kushanshah''' was ruler of the Kushano-Sasanian Kingdom from 245 to 275. He was the successor of Ardashir I Kushanshah. He was an energetic ruler, who minted coins in Balkh, Herat, and Gandhara. Under him, the Kushano-Sasanians further expanded their domains into the west, pushing the weakened Kushan Empire to Mathura in North India. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:47, 15 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23661098 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:In the Arbour]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 11:47, 22 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23685356 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:Imphal Peace Museum]]'''<br /> <small>''([[:mni:ꯏꯝꯐꯥꯜ ꯑꯌꯤꯡ ꯑꯆꯤꯛ ꯄꯨꯀꯩ ꯂꯟꯀꯩ ꯁꯪꯂꯦꯟ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Imphal Peace Museum.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Imphal Peace Museum''' (IPM) (Meitei: Imphal Aying-Achik Pukei Lankei Shanglen, Japanese: インパール平和資料館, romanized: Inpāru heiwa shiryōkan) is a WWII museum at the foothills of the Red Hills (Maibam Lokpa Ching) in Manipur. It is a living memory of the Battle of Imphal and other WWII battles (March-July 1944) fought in Manipur. It is supported by the Nippon Foundation (TNF), a non profit grant making organization, collaborating with the Manipur Tourism Forum and the Government of Manipur. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 29 Agosto 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23722272 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Saint John Church of Sohrol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Holy SURP Hovhannes Church.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Church of Saint John''' (Armenian: Սուրբ Յովհաննէս Եկեղեցի) is a 5th or 6th century Armenian Catholic church in Sohrol, Shabestar County, East Azerbaijan Province, Iran. It was rebuilt in 1840 by Samson Makintsev (Sam Khan; member of Bogatyr Battalion) in brick on the older church foundation. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:48, 5 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23742791 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2022 Melilla incident]]'''<br /> <small>''([[:ca:Massacre de Melilla]]) ([[:es:Tragedia de la valla de Melilla]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On June 24, 2022, at least 37 migrants were killed at the Melilla border fence during a conflict with Moroccan and Spanish security forces. Conflict broke out as between 500 and 2,000 people gathered in the early hours of the day to cross the border with Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:39, 19 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23818984 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-39 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:George W. Johnson (singer)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:George W. Johnson, 1898.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''George Washington Johnson''' (c. October 1846 – January 23, 1914) was an American singer and pioneer sound recording artist. Johnson was the first African American recording star of the phonograph <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:07, 26 Setyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23831378 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-41 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Meitei classical language movement]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Meitei language written in Meitei script.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''social movement of Meitei language''' (officially known as "Manipuri language") to achieve the officially recognised status of the "Classical language of India" is advocated by various literary, political, social associations and organisations as well as notable individual personalities of Bangladesh, Myanmar, Northeast India (prominently Assam, Manipur and Tripura). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:55, 10 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Urânia Vanério]]'''<br /> <small>''([[:pt:Urânia Vanério]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Urânia Vanério de Argollo Ferrão''' (Salvador, 14 December 1811 — 3 December 1849) was a Brazilian teacher, writer and translator. In her childhood she witnessed the conflict between Brazilian and Portuguese troops in early 1822, in the context of the Bahia's Independence process, which led her to write the poem "Lamentos de uma Baiana..." ("Laments of a girl from Bahia"). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:32, 17 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23857591 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pagoda of the Celestial Lady]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:ThienMuPagoda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Pagoda of the Celestial Lady''' (Vietnamese: Chùa Thiên Mụ; also called Linh Mụ Pagoda) is a historic temple in the city of Huế in Vietnam. Its iconic seven-story pagoda is regarded as the unofficial symbol of the city, and the temple has often been the subject of folk rhymes and ca dao about Huế. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:52, 24 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23972116 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women in Qatar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Shaikha Khalaf Al Mohammed, Mehbubeh Akhlaghi, Bahya Al-Hamad 2011 (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Women's rights in Qatar''' are restricted by the country's male guardianship law and influenced by the Wahhabi interpretation of Islam. Both women and men were enfranchised in the country at the same time, in 1999. Labour force participation rates of Qatari women are above the world average and among the highest in the Arab World, which comes mainly as a result of an increasing number of Qatari women who are attaining academic degrees. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:14, 31 Oktubre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Truck art in South Asia]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PK Truck on N-5 near Thatta asv2020-02 img2.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Truck art in South Asia''' is a popular form of regional decoration, with trucks featuring elaborate floral patterns and calligraphy. It is especially common in Pakistan and India. During the War in Afghanistan, Pakistani decorated trucks that ran services between Pakistan and Afghanistan came to be known as jingle trucks by American troops and contractors who were deployed across the latter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:23, 7 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=23991876 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gorgany Nature Reserve]]'''<br /> <small>''([[:uk:Ґорґани (заповідник)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gorgany Syniak.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Gorgany Nature Reserve''' (Ukrainian: Ґорґани заповідник) is a strict nature reserve (a 'zapovidnyk') of Ukraine that covers a part of the Gorgany mountain range of the Outer Eastern Carpatians in southwest Ukraine. The reserve is 46% old-growth forest, one of the last and largest such stands in Europe. The reserve was originally created in 1996 to protect relic stands of Stone pine trees (Pinus cembra). The reserve is administratively in the Nadvirna District of Ivano-Frankivsk Oblast. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 14 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24059284 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pizza quattro formaggi]]'''<br /> <small>''([[:it:Pizza ai quattro formaggi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pizza quattro formaggi at restaurant, Chalk Farm Road, London.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pizza quattro formaggi''' (four cheese pizza) is a variety of pizza in Italian cuisine that is topped with a combination of four kinds of cheese, usually melted together, with (rossa, red) or without (bianca, white) tomato sauce. It is popular worldwide, including in Italy, and is one of the iconic items from pizzerias' menus. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:01, 21 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24072249 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Equestrian statue of the Duke of Wellington, Glasgow]]'''<br /> <small>''([[:de:Reiterstatue des Duke of Wellington (Glasgow)]]) ([[:es:Estatua de Wellington]]) ([[:ja:ウェリントン公爵騎馬像 (グラスゴー)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Statue of the Duke of Wellington on his horse Copenhagen unveiled in front of the Royal Exchange, in Royal Exchange Square, Glasgow in 1844.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''equestrian statue of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington''' located outside the Gallery of Modern Art, Glasgow, Scotland, is one of Glasgow's most iconic landmarks. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 28 Nobyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2022-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Woman with Child]]'''<br /> <small>''([[:pt:A Mulher Negra]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Eckhout, Albert - Mulher Africana.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Black Woman with Child''' is a circa 1650 full-length portrait painting by Albert Eckhout. It is in the collection of the National Gallery of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:45, 5 Disyembre 2022 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24120650 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Zakia Khudadadi]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Zakia Khudadadi''' also spelt as Zakia Khodadadi (Pashto: ذکیه خدادادی; born 29 September 1998) is an Afghan parataekwondo practitioner. She is the first Afghan female taekwondo practitioner. She rose to prominence after winning the African International Parataekwondo Championship in 2016 at the age of 18. She represented Afghanistan at the 2020 Summer Paralympics. She was initially denied the opportunity to compete at her maiden Paralympics due to the Taliban takeover but she was later allowed by the International Paralympic Committee to compete in the event after being safely evacuated from Afghanistan. She was able to compete and became the first Afghan female Paralympic competitor to compete at the Paralympics after 17 years since Mareena Karim's participation at the 2004 Summer Paralympics. She also officially became the first Afghan female sportsperson to participate in an international sporting event after the Taliban takeover. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:57, 9 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24306136 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Léopoldville riots]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Léopoldville riots damage.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Léopoldville riots''' were an outbreak of civil disorder in Léopoldville (modern-day Kinshasa) in the Belgian Congo which took place in January 1959 and which were an important moment for the Congolese independence movement. The rioting occurred when members of the Alliance des Bakongo (ABAKO) political party were not allowed to assemble for a protest and colonial authorities reacted harshly. The exact death toll is not known, but at least 49 people were killed and total casualties may have been as high as 500. Following these riots, a round table conference was organized in Brussels to negotiate the terms of Congo's independence, The Congo received its independence on 30 June 1960, becoming the Republic of the Congo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:38, 16 Enero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24351847 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sweden Finns' Day]] '''<br /> <small>''([[:fi:Ruotsinsuomalaisten päivä]]) ([[:sv:Sverigefinnarnas dag]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sverigefinskaflaggan.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sweden Finns' Day''' (Finnish: Ruotsinsuomalaisten päivä, Swedish: Sverigefinnarnas dag) is an anniversary celebrated in Sweden on 24 February. The anniversary of the calendar was approved by the Swedish Academy in 2010 and was celebrated for the first time in 2011. February 24 was chosen as the birthday of Carl Axel Gottlund, a collector of folk poetry and a defender of the status of the Finnish language. The purpose of the day is to celebrate the Sweden Finns and to recognize their history, language and culture as a prominent part of Sweden's cultural heritage. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 6 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24491747 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Delivery robot]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Woman Takes Groceries from Dax Delivery Robot.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''delivery robot''' is an autonomous robot that provides "last mile" delivery services. An operator may monitor and take control of the robot remotely in certain situations that the robot cannot resolve by itself such as when it is stuck in an obstacle. Delivery robots can be used in different settings such as food delivery, package delivery, hospital delivery, and room service. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:26, 13 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24515453 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Buddha Dhatu Jadi]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Swarno Mandir.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Buddha Dhatu Jadi''' (Bengali: বুদ্ধ ধাতু জাদি; Burmese: ဗုဒ္ဓဓာတုစေတီ also known as the Bandarban Golden Temple) is located close to Balaghata town, in Bandarban City, in Bangladesh. Dhatu are the material remains of a holy person, and in this temple the relics belong to Buddha. It is the largest Theravada Buddhist temple in Bangladesh and has the second-largest Buddha statue in the country. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 20 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24581813 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Alina Scholtz]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alina Scholtz''' (24 September 1908 – 25 February 1996) was a Polish landscape architect, known as one of country's pioneers in developing the field. Throughout her career she worked on various public and private projects for cemeteries, parks and green spaces. Some of her most noted works include the grounds of a villa on Kielecka Street in Warsaw for which she won a Silver Medal at the 1937 World Exhibition in Paris, the memorial cemetery to the victims of the Palmiry massacre, and landscaping projects along the East-West traffic route of Warsaw. In addition to her design work, she served as one of the founding members of the International Federation of Landscape Architects. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:04, 27 Pebrero 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24617511 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mary Nzimiro]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Mary Nzimiro''', birthname Mary Nwametu Onumonu, MBE (1898–1993) was a pioneering Nigerian businesswoman, politician and women's activist. In 1948, she was appointed principal representative of the United Africa Company (UAC) for Eastern Nigeria, while maintaining textile and cosmetics retail outlets of her own in Port Harcourt, Aba and Owerri. By the early 1950s, she was among the richest individuals in West Africa, becoming a resident of the exclusive Bernard Carr Street in Port Harcourt. On the political front, she was a member of the influential National Council of Nigeria and the Cameroons, becoming a member of its executive committee in 1957 and vice-president of the NCNC Estern Women's Association in 1962. During the Nigerian Civil War (1967–1970), she organized Igbo women in support of the Biafrans. As a result she lost most of her property in Port Harcourt and returned to her native Oguta where she died in 1993. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:47, 6 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24636259 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elizabeth Langdon Williams]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Elizabeth Langdon Williams.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elizabeth Langdon Williams''' (February 8, 1879 in Putnam, Connecticut – 1981 in Enfield, New Hampshire) was an American human computer and astronomer whose work helped lead to the discovery of Pluto, or Planet X. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:22, 13 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24700408 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:I Didn't Raise My Boy to Be a Soldier]] '''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Peerless Quartet - I Didn't Raise my Boy to be a Soldier.ogg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> an American anti-war song that was influential within the pacifist movement that existed in the United States before it entered World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:31, 20 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24720571 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Diana Aguavil]]'''<br /> <small>''([[:en:Diana Aguavil]]) ([[:pt:Diana Aguavil]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Diana Aguavil.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Diana Alexandra Aguavil Calazacón''' (born 7 August 1983) is an Ecuadorian indigenous leader, since 25 August 2018, the first female governor of the Tsáchila nationality after 104 years of male administrations and winning the 2018 Tsáchila election. She was also the second woman to become a candidate. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:40, 27 Marso 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24758626 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lucy Salani]]'''<br /> <small>''([[:en:Lucy Salani]]) ([[:fr:Lucy Salani]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Lucy Salani.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lucy Salani''' was an Italian activist and is considered the only Italian transgender person to have survived the Nazi concentration camps. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 10:06, 17 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ca:María Fernanda Castro Maya]]'''<br /> <small>''([[:pt:María Fernanda Castro Maya]]) ([[:eu:María Fernanda Castro Maya]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''María Fernanda Castro Maya''' is a Mexican self-advocate disability rights activist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:55, 24 Abril 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sonia Orbuch]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sonia Shainwald Orbuch''' (born Sarah Shainwald, May 24, 1925 – September 30, 2018) was an American Holocaust educator. During the Second World War she was a Jewish resistance fighter in eastern Poland. Orbuch hid in the forests of Poland with her family during the Second World War. She joined a group of Soviet partisans, being renamed Sonia in case she was captured, and helped fight against the Germans. After the war, she returned home, where she met her future husband. After having a daughter in a refugee camp in Germany, the family eventually emigrated to the United States. She spent the rest of life in public engagement, speaking about her experiences and in 2009, published her autobiography, Here, There Are No Sarahs: A Woman's Courageous Fight Against the Nazis and Her Bittersweet Fulfillment of the American Dream. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 06:24, 1 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24872966 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nadia Ghulam]]'''<br /><small>''([[:fr:Nadia Ghulam]]) ([[:es:Nadia Ghulam]]) ([[:ca:Nadia Ghulam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Nadia Ghulam (cropped).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Nadia Ghulam Dastgir''' is an Afghan woman who spent ten years posing as her dead brother to evade the Taliban's strictures against women. Her book about her experiences, written with Agnès Rotger and published in 2010, El secret del meu turbant (The Secret of My Turban), won the Prudenci Bertrana Prize for fiction. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:37, 8 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=24966177 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Purple Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Epilepsy Warrior Brooch May 2018 Purple Day.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Purple Day''' is a global grassroots event that was formed with the intention to increase worldwide awareness of epilepsy, and to dispel common myths and fears of this neurological disorder. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:17, 15 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25000361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Valencian Art Nouveau]]'''<br /> <small>''([[:es:Modernismo valenciano]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Santuario Novelda.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Valencian Art Nouveau''' (Spanish: modernismo valenciano, Valencian: modernisme valencià), is the historiographic denomination given to an art and literature movement associated with the Art Nouveau in the Valencian Community, in Spain. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:46, 29 Mayo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25074014 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Alessandra Korap]]'''<br /> <small>''([[:en:Alessandra Korap]]) ''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Alessandra Korap''' is an indigenous leader and Brazilian environmental activist from the Munduruku ethnic group. Her main work is defending the demarcation of indigenous territory and denouncing the illegal exploitation and activities of the mining and logging industries. Alessandra is internationally recognized for her work. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:33, 5 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-24 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cassinga Day]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cassinga Day''' is a national public holiday in Namibia remembering the Cassinga Massacre. Commemorated annually on 4 May, the date "remembers those (approximately 600) killed in 1978 when the South African Defence Force attacked a SWAPO base at Cassinga in southern Angola". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:07, 12 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25111481 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rawon]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rawon Setan.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Rawon''' (Javanese: ꦫꦮꦺꦴꦤ꧀) is an Indonesian beef soup. Originating from East Java, rawon utilizes the black keluak nut as the main seasoning, which gives a dark color and nutty flavor to the soup. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:18, 26 Hunyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25177056 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-27 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hook echo]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Tornadic classic supercell radar.gif|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''hook echo''' is a pendant or hook-shaped weather radar signature as part of some supercell thunderstorms. It is found in the lower portions of a storm as air and precipitation flow into a mesocyclone, resulting in a curved feature of reflectivity. The echo is produced by rain, hail, or even debris being wrapped around the supercell <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 3 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25241057 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-29 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Esther Cooper Jackson]]'''<br /> <small>''([[:fr:Esther Cooper Jackson]]) ([[:simple:Esther Cooper Jackson]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Esther Cooper Jackson, 1968, Great Barrington.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Esther Victoria Cooper Jackson''' was an American civil rights activist and social worker. She was one of the founding editors of the magazine Freedomways. She also was an organizational and executive secretary at the Southern Negro Youth Congress. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:14, 17 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25266525 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-30 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cut of pork]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:American Pork Cuts.svg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''cuts of pork''' are the different parts of the pig which are consumed as food by humans. The terminology and extent of each cut varies from country to country. There are between four and six primal cuts, which are the large parts in which the pig is first cut: the shoulder (blade and picnic), loin, belly (spare ribs and side) and leg <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:21, 24 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25318972 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-31 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Gunhild Cross]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gunhildkorset.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Gunhild Cross''' (Danish: Gunhildkorset), named for its first owner, Gunhild, a daughter of Svend III of Denmark, is a mid-12th-century crucifix carved in walrus tusk and with both Latin and Runic inscriptions. It is now in the collection of the National Museum of Denmark. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:48, 31 Hulyo 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25380210 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-32 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Polyura athamas]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Close wing mud-puddling position of Charaxes bharata (C.& R. Felder,1867) - Indian Nawab.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Polyura athamas''''', the common nawab, is a species of fast-flying canopy butterfly found in tropical Asia. It belongs to the Charaxinae (rajahs and nawabs) in the brush-footed butterfly family (Nymphalidae). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:14, 7 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25410866 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-33 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Women's page]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:"Doings in Pittsburg Society" The Pittsburg Press February 1, 1920.png|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''women's page''' (sometimes called home page or women's section) of a newspaper was a section devoted to covering news assumed to be of interest to women. Women's pages started out in the 19th century as society pages and eventually morphed into features sections in the 1970s. Although denigrated during much of that period, they had a significant impact on journalism and in their communities. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:51, 14 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-34 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Insect toxin]]'''<br /> <small>''([[:de:Insektengift]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:PDB 1lmr EBI.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Insect toxins''' are various protein toxins produced by insect species. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:32, 21 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-35 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Manchester Blitz]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Air Raid Damage in Britain- Manchester HU49833.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Manchester Blitz''' (also known as the Christmas Blitz) was the heavy bombing of the city of Manchester and its surrounding areas in North West England during the Second World War by the German Luftwaffe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:16, 28 Agosto 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-36 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ghana Independence Act 1957]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ghana Independence Act 1957''' is an Act of the Parliament of the United Kingdom that granted the Gold Coast fully responsible government within the British Commonwealth of Nations under the name of Ghana <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:18, 4 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-37 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Betrayal trauma]]'''<br /> <small>''([[:sv:Svektrauma]]) ([[:ar:صدمة الخيانة]]) ([[:ko:배신 트라우마]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Betrayal trauma''' is defined as a trauma perpetrated by someone with whom the victim is close to and reliant upon for support and survival. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:49, 11 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25427472 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-38 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:es:Genocidio del Putumayo]]'''<br /> <small>''([[:en:Putumayo genocide]]) ([[:ca:Genocidi del Putumayo]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:The Putumayo - the devil's paradise, travels in the Peruvian Amazon Region and an account of the atrocities committed upon the Indians therein (1913) (14782203995).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Putumayo genocide''' is the term which is used in reference to the enslavement, massacres and ethnocide of the indigenous population of the Amazon at the hands of the Peruvian Amazon Company, specifically in the area between the Putumayo River and the Caquetá River during the Amazon rubber boom period from 1879 to 1912. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 03:38, 18 Setyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25599361 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-42 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Athyma nefte]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:VB 019 Color Sergeant UP.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Athyma nefte''''', the colour sergeant, is a species of brush-footed butterfly found in tropical South and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 16 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-43 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Typhoon Rusa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rusa 2002-08-27 0350Z.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Typhoon Rusa''' was the most powerful typhoon to strike South Korea in 43 years. It was the 21st JTWC tropical depression, the 15th named storm, and the 10th typhoon of the 2002 Pacific typhoon season. It developed on August 22 from the monsoon trough in the northwestern Pacific Ocean, well to the southeast of Japan. For several days, Rusa moved to the northwest, eventually intensifying into a powerful typhoon. On August 26, the storm moved across the Amami Islands of Japan, where Rusa left 20,000 people without power and caused two fatalities. Across Japan, the typhoon dropped torrential rainfall peaking at 902 mm (35.5 in) in Tokushima Prefecture. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:50, 23 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25693965 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-44 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hein Eersel]]'''<br /> <small>''([[:nl:Hein Eersel]]) ([[:it:Hein Eersel]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:HeinEersel.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christiaan Hendrik "Hein" Eersel''' was a Surinamese linguist and cultural researcher. He served as Minister of Education and Population Development in the cabinet of acting Prime Minister Arthur Johan May. He was also the first chancellor of the University of Suriname. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:09, 30 Oktubre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-45 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Reclaim the Night]]'''<br /> <small>''([[:de:Reclaim the Night]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Reclaim the Night 2014.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Reclaim the Night''' is a movement started in Leeds in 1977 as part of the Women's Liberation Movement. Marches demanding that women be able to move throughout public spaces at night took place across England until the 1990s. Later, the organisation was revived and sponsors annual and national marches against rape and violence against women. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:40, 8 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-46 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ishe Komborera Africa]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Ishe Komborera Africa.mp3|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> "'''Ishe Komborera Africa'''" (Shona for: God Bless Africa), also called "Ishe Komborera Zimbabwe" (Shona for: God Bless Zimbabwe), was the Zimbabwean national anthem from 1980 to 1994. It was the country's first national anthem after gaining independence in 1980. It is a translation of 19th-century South African schoolteacher Enoch Sontonga's popular African hymn "Nkosi Sikelel' iAfrika" into Zimbabwe's native Shona and Ndebele languages. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 13 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-47 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Bhagavata Mela]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Bhagavata Mela''' is a classical Indian dance that is performed in Tamil Nadu, particularly the Thanjavur area. It is choreographed as an annual Vaishnavism tradition in Melattur and nearby regions, and celebrated as a dance-drama performance art. The dance art has roots in a historic migration of practitioners of Kuchipudi, another Indian classical dance art, from Andhra Pradesh to the kingdom of Tanjavur. The term Bhagavata, state Brandon and Banham, refers to the Hindu text Bhagavata Purana. Mela is a Sanskrit word that means "gathering, meeting of a group" and connotes a folk festival. The traditional Bhagavata Mela performance acts out the legends of Hinduism, set to the Carnatic style music. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 00:38, 04:07, 20 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-48 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Zanskari]]'''<br /> <small>''([[:en:Zaniskari]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Zaniskari Horse in Ladakh, India.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Zaniskari''' or '''Zanskari''' is a breed of small mountain horse or pony from Ladakh, in northern India. It is named for the Zanskar valley or region in Kargil district. It is similar to the Spiti breed of Himachal Pradesh, but is better adapted to work at high altitude. Like the Spiti, it shows similarities to the Tibetan breeds of neighbouring Tibet. It is of medium size, and is often grey in colour. The breed is considered endangered, as there are only a few hundred alive today, and a conservation programme has been started at Padum, Zanskar, in the Kargil district of Ladakh. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:44, 27 Nobyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25797248 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-49 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sheikh Hussein]]'''<br /> <small>''([[:fr:Sheikh Hussein]]) ([[:it:Scec Hussèn]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sheikh Hussein.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sheikh Hussein''' is a town in south-eastern Ethiopia. The site has been recorded in the tentative list for UNESCO World Heritage List since 2011 as a religious, cultural and historical site. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:34, 4 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25921616 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-50 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Applaudissements aux fenêtres pendant la pandémie de Covid-19]]'''<br /> <small>''([[:es:Aplauso por los trabajadores de la salud]]) ([[:gl:Aplauso ao persoal sanitario]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Koronabirus konfinamendua Lasarten 2020-03-29.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> During the COVID-19 pandemic, applauding daily at a scheduled hour was a gesture of acclamation, recognition and gratitude towards health professionals in tribute to their work at the time. This habit emerged in January 2020 in Wuhan, where the pandemic originated, and then spread to several cities around the world during the quarantines and sanitary cordons ordered as preventive measures, Italy being the first one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:26, 11 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25925561 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-51 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jamaica Bay Wildlife Refuge]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Aerial view of Subway Island, July 2019.JPG|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jamaica Bay Wildlife Refuge''' is a wildlife refuge in New York City managed by the National Park Service as part of Gateway National Recreation Area. It is composed of the open water and intertidal salt marshes of Jamaica Bay. It lies entirely within the boundaries of New York City, divided between the boroughs of Brooklyn to the west and Queens to the east. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:05, 18 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25951007 --> == Wikipedia translation of the week: 2023-52 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2023 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plant blindness]]'''<br /> <small>''([[:fr:Cécité botanique]]) ([[:de:Pflanzenblindheit]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Plant blindness 0323.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Plant blindness''' is an informally-proposed form of cognitive bias, which in its broadest meaning, is a human tendency to ignore plant species. This includes such phenomena as not noticing plants in the surrounding environment, not recognizing the importance of plant life to the whole biosphere and to human affairs, a philosophical view of plants as an inferior form of life to animals and/or the inability to appreciate the unique features or aesthetics of plants. Related terms include plant‐neglect, zoo-centrism, and zoo‐chauvinism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:58, 25 Disyembre 2023 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=25971304 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-02 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pax airship disaster]]'''<br /> <small>''([[:pt:Catástrofe do dirigível Pax]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sim new-mcclures-magazine 1902-09 19 5 (page 75 crop).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Pax''''' '''airship disaster''' was the explosion of the ''Pax'' airship on May 12, 1902, in Paris, which killed the Brazilian inventor Augusto Severo and the French mechanic Georges Saché. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 12:14, 8 January 2024 (UTC)'' </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26033876 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-03 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Conversion to Islam]]'''<br /> <small>''([[:fr:Conversion à l'islam]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Sahadah-Topkapi-Palace.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Conversion to Islam''' is accepting Islam as a religion or faith and rejecting any other religion or irreligion. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:11, 15 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-04 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kinder der Landstrasse]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Kinderdlandstrasse plakat.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kinder der Landstrasse''' (literally: Children of the Country Road) was a project implemented by the Swiss foundation Pro Juventute from 1926 to 1973. The project aimed to assimilate the itinerant Yenish people in Switzerland by forcibly removing their children from their parents and placing them in orphanages or foster homes. Approximately 590 children were affected by this program. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 02:02, 22 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26044632 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-05 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Qurm Nature Reserve]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Al-Qurm Wetlands.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Qurm Nature Reserve''' is a national nature reserve in Muscat Governorate, Oman. Located on the Gulf of Oman coast, the reserve protects a mangrove forest and the surrounding wetland in a small estuary within the urban area of Qurm. Established in 1975, the reserve has been designated as an Important Bird Area since 1994, and as a protected Ramsar site since 2013. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:03, 29 Enero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26149847 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-06 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Timurid architecture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Gur-e-Amir Mausolueum - Samarkand - Uzbekistan (7488414078).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Timurid architecture''' was an important stage in the architectural history of Iran and Central Asia during the late 14th and 15th centuries. The Timurid Empire (1370–1507), founded by Timur (d. 1405) and conquering most of this region, oversaw a cultural renaissance. In architecture, the Timurid dynasty patronized the construction of palaces, mausoleums, and religious monuments across the region. Their architecture is distinguished by its grand scale, luxurious decoration in tilework, and sophisticated geometric vaulting. This architectural style, along with other aspects of Timurid art, spread across the empire and subsequently influenced the architecture of other empires from the Middle East to the Indian subcontinent. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 5 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26169542 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-07 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adoration of the Magi (Fra Angelico and Filippo Lippi)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Fra Angelico, Fra Filippo Lippi, The Adoration of the Magi.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''''Adoration of the Magi''''' is a tondo, or circular painting, of the Adoration of the Magi assumed to be that recorded in 1492 in the Palazzo Medici Riccardi in Florence as by Fra Angelico. It dates from the mid-15th century and is now in the National Gallery of Art in Washington D.C. Most art historians think that Filippo Lippi painted more of the original work, and that it was added to some years after by other artists, as well as including work by assistants in the workshops of both the original masters. It has been known as the Washington Tondo and Cook Tondo after Herbert Cook, and this latter name in particular continues to be used over 50 years after the painting left the Cook collection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 07:01, 12 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26187446 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-08 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:nl:Graf met de handjes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Weg langs het kerkhof tegenover 1, Roermond.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The monument '''Van Gorkum-Van Aefferden''', more well known as the "'''grave with the little hands'''" is a monumental Tombstone in the Dutch city of Roermond. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:24, 19 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-09 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Doorway effect]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''doorway effect''' is a known psychological event where a person's short-term memory declines when passing through a doorway moving from one location to another when it would not if they had remained in the same place. People experience this effect by forgetting what they were going to do, thinking about, or planning upon entering a different room. This is thought to be due to the change in one's physical environment, which is used to distinguish boundaries between remembered events: memories of events encountered in the present environment are more accessible than those beyond it. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:30, 26 Pebrero 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26260848 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-10 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Sissieretta Jones]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:1899 poster of Mme. M. Sissieretta Jones.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Matilda Sissieretta Joyner Jones''' (January 5, 1868, or 1869 – June 24, 1933) was an American soprano. She sometimes was called "The Black Patti" in reference to Italian opera singer Adelina Patti. Jones' repertoire included grand opera, light opera, and popular music <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 4 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26313143 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-11 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Preventative Coup of November 11]]'''<br /> <small>''([[:es:Golpe de Estado en Brasil de 1955]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Exército na casa de Café Filho.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Preventative Coup of November 11''' sometimes called the '''1955 Brazilian coup d'état''' or referred to as an "anti-coup" or a "counter-coup" (Portuguese: ''Novembrada, Movimento de 11 de Novembro, Contragolpe, Golpe Preventivo do Marechal Lott'') was a series of military and political events led by Henrique Teixeira Lott that resulted in Nereu Ramos assuming the presidency of Brazil until being peacefully succeeded by Juscelino Kubitschek a few months later. The bloodless coup removed Carlos Luz from the presidency because he was suspected of plotting to prevent Kubitschek from taking office. As a result of the tensions, Brazil had three presidents in the span of a single week. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 11 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-12 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Hojang Taret]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Hojang Taret''' is a classical Meitei language play based on Euripides's ancient Greek tragedy The Phoenician Women. It is directed by Oasis Sougaijam and produced by The Umbilical Theatre in Imphal, Kangleipak. It depicts the moral ambiguities of conflict between brothers resulting to the ruination of the ancient city of Thebes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 18 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26366849 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-13 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Magna Lykseth-Skogman]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Magna Lykseth in Tristan och Isolde at Kungliga Operan 1909 - SMV - GL164.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magna Elvine Lykseth-Skogman''' (6 February 1874 – 13 November 1949), also known as Magna Lykseth-Schjerven, was a Norwegian-born Swedish operatic soprano. After making her début at the Royal Swedish Opera in 1901 as Santuzza in Cavalleria rusticana, she was engaged there until 1918 becoming the company's prima donna. She performed leading roles in a wide range of operas but is remembered in particular for her Wagnerian interpretations, creating Brünnhilde in the Swedish premières of Siegfried and Götterdämmerung, and Isolde in 1909. Considered to be one of the most outstanding Swedish opera singers of her generation, she was awarded the Litteris et Artibus medal in 1907 and became a member of the Royal Swedish Academy of Music in 1912 <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 25 Marso 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26447450 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-14 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lidder Valley]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Pahalgam Valley.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Lidder Valley''' or Liddar Valley is a Himalayan sub-valley that forms the southeastern corner of Anantnag district in Indian-administered Kashmir. The Lidder River flows down the valley. The entrance to the valley lies 7 km northeast from Anantnag town and 62 km southeast from Srinagar, the summer capital of Jammu and Kashmir. It is a 40-km-long gorge valley with an average width of 3 km. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:15, 1 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26509189 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-15 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Operation Kraai]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Overzicht van het vliegveld te Djokja vanuit de 'Control Tower', Bestanddeelnr 5128.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Operation Kraai''' (Operation Crow) was a Dutch military offensive against the de facto Republic of Indonesia in December 1948 after negotiations failed. With the advantage of surprise the Dutch managed to capture the Indonesian Republic's temporary capital, Yogyakarta, and seized Indonesian leaders such as de facto Republican President Sukarno. This apparent military success was however followed by guerrilla warfare, while the violation of the Renville Agreement ceasefire diplomatically isolated the Dutch, leading to the Dutch–Indonesian Round Table Conference and recognition of the United States of Indonesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:47, 8 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26550154 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-16 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Павильон Росси]]'''<br /> <small>''([[:en:Rossi Pavilion]])&#32;([[:fr:Pavillon Rossi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Rossi's Pavilion in Mikhailovsky Garden. Saint-Petersburg. 1825..jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rossi Pavilion''' (Russian: Павильон Росси) is a pavilion on the bank of the Moyka River in the Mikhailovsky Garden in Saint Petersburg. It was designed by architect Carlo Rossi in the early 1820s and built in 1825 during his redevelopment of the garden. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:53, 15 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26565118 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-17 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Devorà Ascarelli]]'''<br /> <small>''([[:it:Debora Ascarelli]])&#32;([[:es:Devorà Ascarelli]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Devorà Ascarelli''' was a 16th-century Italian poet living in Rome, Italy. Ascarelli may have been the first Jewish woman to have a book of her own work published. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] 01:35, 22 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-18 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1989 Serbian general election]]'''<br /> <small>''([[:sr:Председнички избори у Србији 1989.]])&#32;([[:vi:Tổng tuyển cử Serbia 1989]])''</small></div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Parliament of SR Serbia (1989–1991).svg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''General elections were held in Serbia''', a constituent federal unit of SFR Yugoslavia, on 12 November 1989 to elect the president of the presidency of the Socialist Republic of Serbia and delegates of the Assembly of SR Serbia. Voting for delegates also took place on 10 and 30 November 1989. In addition to the general elections, local elections were held simultaneously. These were the first direct elections conducted after the adoption of the 1974 Yugoslav Constitution and the delegate electoral system, and the last elections conducted under a one-party system. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:32, 29 Abril 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-19 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heinrich Bünting]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Heinrich Bünting''' (1545 – 1606) was a Protestant pastor and theologian. He is best known for his book of woodcut maps titled Itinerarium Sacrae Scripturae (Travel book through Holy Scripture) first published in 1581. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 6 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26624302 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-20 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background:var(--background-color-backdrop-dark, #DDDDDD); border:1px solid #BBBBBB; color:var(--color-inverted, #000000); padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ruyan (district)]]'''<br /> <small>''([[:fa:رویان (طبرستان)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Northern Iran and its surroundings during the Iranian intermezzo.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ruyan''' (Persian: رویان), later known as Rustamdar (رستمدار), was the name of a mountainous district that encompassed the western part of Tabaristan/Mazandaran, a region on the Caspian coast of northern Iran. In Iranian mythology, Ruyan appears as one of the places that the legendary archer Arash shot his arrow from, reaching the edge of Khorasan to mark the border between Iran and Turan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:39, 13 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26755244 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-21 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Turlough (lake)]]'''<br /> <small>''([[:de:Turlough]])&#32;([[:no:Turlough]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Carran Turlough.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''turlough''' is a seasonal or periodic water body found mostly in limestone karst areas of Ireland, west of the River Shannon. [...] The water bodies fill and empty with the changes in the level of the water table, usually being very low or empty during summer and autumn and full in the winter. As groundwater levels drop the water drains away underground through cracks in the karstic limestone. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:31, 20 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26789673 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-22 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Geiranger Church]]'''<br /> <small>''([[:no:Geiranger kirke]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- [[File:Iglesia parroquial, Geiranger, Noruega, 2019-09-07, DD 84-97 PAN.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Geiranger Church''' (Norwegian: Geiranger kyrkje) is a parish church of the Church of Norway in Stranda Municipality in Møre og Romsdal county, Norway. It is located in the village of Geiranger, and the end of the famous Geirangerfjorden. It is the church for the Geiranger parish which is part of the Nordre Sunnmøre prosti (deanery) in the Diocese of Møre. The white, wooden church was built in an octagonal design in 1842 using plans drawn up by the architect Hans Klipe. The church seats about 165 people. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:48, 27 Mayo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-23 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Guillermo Larrazábal]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Guillermo Larrazábal Arzubide''' (10 February 1907 – 1983) was a Spanish stained glass artist who was active in Ecuador. He is considered Ecuador's most important stained glass artist. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 3 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26828106 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-25 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:de:Magdalena Zeger]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Magdalena Zeger''' ([mak.da.ˈleː.na ˈt͡seː.gɐ], * 1491; † 16. January 1568 in Kolding) was a calendar maker, astronomer and astrologist. Her Hamburg almanacs and forecasts from 1561 and 1563 have been preserved. Zeger's calendars are the first independent publications by a woman in the field of astronomy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:29, 17 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-26 == {| class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: #f8f9fa; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;" |- |style="text-align:center;"| The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Koreans in Micronesia]]'''<br /> <small>''([[:zh:朝鮮裔密克羅尼西亞人]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Koreans in Micronesia''' used to form a significant population before World War II, when most of the region was ruled as the South Seas Mandate of the Empire of Japan; for example, they formed 7.3% of the population of Palau in 1943. However, after the area came under the control of the United States as the Trust Territory of the Pacific Islands, most Koreans returned to their homeland. As of 2013, about seven thousand South Korean expatriates & immigrants and Korean Americans reside in the Marianas (Guam and the Commonwealth of the Northern Mariana Islands), which have remained under U.S. control, while only around two hundred South Korean expatriates reside in the independent countries of Micronesia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:03, 24 Hunyo 2024 (UTC)'' </div> |} <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=26940351 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Roller printing on textiles]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Silverstudio.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Roller printing''' on fabrics is a textile printing process patented by Thomas Bell of Scotland in 1783 in an attempt to reduce the cost of the earlier copperplate printing. This method was used in Lancashire fabric mills to produce cotton dress fabrics from the 1790s, most often reproducing small monochrome patterns characterized by striped motifs and tiny dotted patterns called "machine grounds". Improvements in the technology resulted in more elaborate roller prints in bright, rich colours from the 1820s; Turkey red and chrome yellow were particularly popular. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 1 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:simple:India naming dispute]]'''<br /> <small>''([[:ur:انڈیا نام کا تنازعہ]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''India naming dispute''' in 1947 refers to the argument over the use of the name India during and after the partition of British Raj, between the countries of Pakistan and the Republic of India. This dispute involved key figures such as Lord Mountbatten, the last Viceroy of British Raj, and Muhammad Ali Jinnah, the leader of the Muslim League and a founder of Pakistan. By 1947, the British Raj was going to be divided into two new nation states – Hindustan and Pakistan. Jinnah was initially convinced that Hindustan would not use the term India, since it lacked indigenous pedigree, etymologically and historically India meant the Indus Valley (modern-Pakistan). He also opposed the use of the name India as it would cause confusion regarding history. The disagreement had significant implications for national identity and international recognition. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 8 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Adumu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Maasai 2012 05 31 2782 (7522645058).jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Adumu''', is a type of dance that the Maasai people of Kenya and Tanzania practice. Young Maasai warriors generally perform the energetic and acrobatic dance at ceremonial occasions including weddings, religious rites, and other significant cultural events. The Adumu dance is characterized by a sequence of jumps performed by the dancers, who stand in a circle and alternately jump while keeping their bodies as straight and upright as possible. In addition to wearing vividly colored shúkàs (clothes) and beaded jewelry, the dancers are typically clad in traditional Maasai costume. Traditional Maasai songs and chants are also performed during the dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:15, 15 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Rathaus-Glockenspiel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:2019-11-16, Glockenspiel, Neues Münchner Rathaus, IMG 7463 edit Christoph Braun.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Rathaus-Glockenspiel''' is a large mechanical clock located in Marienplatz Square, in the heart of Munich, Germany. Famous for its life-size characters, the clock twice daily re-enacts scenes from Munich's history. First is the story of the marriage of Duke Wilhelm V to Renata of Lorraine in 1568, followed by the story of the Schäfflerstanz, also known as the coopers' dance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 22 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27031540 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Nederlandsche Cocaïnefabriek]]'''<br /> <small>''([[:es:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])&#32;([[:nl:Nederlandsche Cocaïnefabriek]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Nederlandsche Cocainefabriek Schinkelstraat Amsterdam architect HH Baanders 1902.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Nederlandsche Cocaïnefabriek''' (Dutch pronunciation: [ˈneːdərlɑntsə koːkaːˈinəfaːˌbrik]; English: Dutch Cocaine Factory) or NCF was an Amsterdam-based company producing cocaine for medical purposes in the 20th century. It imported its raw materials mainly from the Dutch East Indies and sold its products across Europe, making good profits especially in the early years of World War I. The NCF produced morphine, heroin and ephedrine as well. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 29 Hulyo 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Suffrage drama]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 5 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27150339 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Karatgurk]]'''<br /> <small>''([[:it:Karatgurk]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 12 Agosto 2024 (UTC)'' </div> </div> <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27264174 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:B1 (classification)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class. The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies. Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 19 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27278917 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Erzi (village)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:19, 26 Agosto 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27345183 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:42, 9 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27357319 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:29, 23 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 30 Setyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27456350 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Little Danes experiment]]'''<br /> <small>''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as "little Danes". While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:16, 14 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kharayeb]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 21 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27572997 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas horror]]'''<br /> <small>''([[:es:Terror navideño]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 28 Oktubre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Placenta cake]]'''<br /> <small>''([[:simple:Placenta cake]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:17, 4 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27647428 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Trisomy 16]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chromosome 16.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 11 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27708700 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Boana platanera]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:53, 18 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27735014 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wang Su-bok]]'''<br /> <small>''([[:fa:وانگ سو بوک]])&#32;([[:ko:왕수복]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 25 Nobyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Storm Filomena]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:48, 2 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Syrian literature]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 9 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27846897 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Mars ocean theory]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:AncientMars.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 16 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2024-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:55, 23 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=27933909 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''<br /> <small>''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> [[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:37, 30 Disyembre 2024 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28019313 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of "national security". The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:56, 6 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28070038 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Christmas seals]]'''<br /> <small>''([[:no:Julemerke]])&#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 13 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28086717 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 20 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:30, 27 Enero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:21, 3 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 10 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 17 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:23, 24 Pebrero 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:50, 3 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:51, 10 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:57, 17 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 24 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:52, 31 Marso 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 7 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 14 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 21 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:57, 28 Abril 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:29, 5 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 12 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 19 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 06:04, 26 Mayo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 05:39, 2 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:33, 9 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 16 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:18, 23 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 30 Hunyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:10, 7 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:44, 14 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:28, 21 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:41, 28 Hulyo 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:21, 4 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 11 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 18 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 25 Agosto 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:40, 1 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:28, 8 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 15 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:45, 22 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:58, 29 Setyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:48, 6 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:06, 13 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 20 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:52, 27 Oktubre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 3 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 10 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 17 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:13, 24 Nobyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 08:01, 1 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:29, 8 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 15 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:26, 22 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:20, 29 Disyembre 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:00, 5 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:45, 12 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:14, 19 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:06, 26 Enero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 2 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:59, 9 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 13:45, 16 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 11:43, 23 Pebrero 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 2 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:31, 9 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:44, 16 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:07, 23 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:38, 30 Marso 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:27, 6 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:56, 13 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chromodoris willani]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:34, 20 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30430366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Platypus venom]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Platypus spur.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:04, 27 Abril 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30449041 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Kuwait National Assembly Building]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Kuwait City Arabian Gulf Street 10.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Kuwait National Assembly Building''' is the building that housed the National Assembly of Kuwait. Designed by Danish architect Jørn Utzon in 1972, it was completed in 1982 under the direction of his son Jan. The structural design was by Max Walt. The building was seriously damaged in February 1991 when retreating Iraqi troops set it on fire but has since been restored. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:16, 4 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30464799 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Macau National Security Law]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lei relative à defesa da segurança do Estado projecto.JPG|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Macau National Security Law''' is a law in Macau which prohibits and punishes acts of treason, secession, and subversion against the Central government, as well as preparative acts leading to any of the three acts. Taken into effect on 3 March 2009, the purpose of the law is to fulfil Article 23 of the Macau Basic Law, the de facto constitution of the Macau Special Administration Region. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:54, 11 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30513945 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Stela of the cactus bearer]]'''<br /> <small>''([[:es:Estela del portador del cactus]])&#32;([[:ca:Estela del portador del cactus]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Estela Wachumero en Chavin.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''stela of the cactus bearer''' is a monolith or stele of a single piece of granite, belonging to the Chavín culture of ancient Peru, which remains in its original location on the northwest side of the circular plaza at the archaeological site known as the ceremonial center of Chavín de Huántar in the Ancash region of Peru. It was discovered during the 1972 excavation season by Peruvian archaeologist Luis Guillermo Lumbreras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 04:05, 21 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Griffith Hughes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The Reverend '''Griffith Hughes''' (1707 – c.1758), FRS, was a Welsh naturalist, clergyman, and author. Hughes wrote The Natural History of Barbados, which included the first description of the grapefruit (also known as "The Forbidden Fruit"). His work was praised by Linnaeus, but it has also been considered a "scientific fraud". <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:32, 25 Mayo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Umuganda]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Umuganda"Rwandan community work".jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Umuganda''' is a national holiday in Rwanda taking place on the last Saturday of every month for mandatory nationwide community service from 08:00 to 11:00. Participation in Umuganda is required by law; failure to participate can result in a fine. The program was most recently re-established under President Paul Kagame in 2009, having resulted in a notable improvement in the cleanliness of Rwanda. Also, there are other informal Umuganda day activities that occur in the middle of the month. These activities are initiated by either society or the government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:56, 1 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30529698 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Juryeonggu]]'''<br /> <small>''([[:kr:주령구]])&#32;([[:ja:酒令具]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:주령구의 발굴 당시 사진.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Juryeonggu''' (주령구?, 酒令具?, JuryeongguLR, ChuryŏngguMR) è un dado a 14 facce, risalente al periodo del Silla unificato (668-935 d.C.), ritrovato nel 1975 dopo alcuni scavi occorsi presso il Donggung e lo stagno Wolji di Gyeongju, in Corea del Sud. Le facce del dado mostravano inscrizioni recanti varie penalità o sfide, legate ad un gioco di bevute, dimostrando l'importanza dell'alcool e la raffinatezza con cui la sua assunzione veniva celebrata. L'artefatto originale è andato perduto, incendiato in un maldestro tentativo di preservazione: oggi ne esistono delle repliche, disponibili anche commercialmente. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 8 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30622359 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cape Fiolent]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Beach of Cape Fiolent, Crimea.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Cape Fiolent''' (Crimean Tatar: Felenk Burun; Ukrainian: Фіолент; Russian: Фиолент; Latin: Parthenium), also historically called Cape Fiolente, is a cape and nature reserve (zakaznik) located in southern Sevastopol, a city within Crimea that is internationally recognised as part of Ukraine but currently occupied by Russia since 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 15 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30662919 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Renovating Action Party]]'''<br /> <small>''([[:es:Partido de Acción Renovadora]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Flag of the Renovating Action Party.svg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Renovating Action Party''' was a left-wing Salvadoran political party that existed from 1944 to 1967. The party had three distinct phases of its existence under the leaderships of Colonel José Asencio Menéndez (1944–1950), the old line (1950–1964), and the new line (1964–1967). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:52, 22 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Facial age estimation]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Facial age estimation''' is the use of artificial intelligence to estimate the age of a person based on their facial features. Computer vision techniques are used to analyse the facial features in the images of millions of people whose age is known and then deep learning is used to create an algorithm that tries to predict the age of an unknown person. The key use of the technology is to prevent access to age-restricted goods and services. Examples include restricting children from accessing internet pornography, checking that they meet a mandatory minimum age when registering for an account on social media, or preventing adults from accessing websites, online chat or games designed only for use by children. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div>--[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 00:44, 29 Hunyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulo César Vinha State Park]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Capim dourado.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulo César Vinha State Park''' (Portuguese: Parque Estadual Paulo César Vinha) is a state park in the state of Espírito Santo, Brazil. It protects an area of dunes, lagoons and marshes along the Atlantic shore. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:35, 6 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Caledonian MacBrayne]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cal-Mac HQ2005.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Caledonian MacBrayne''', in short form CalMac, is the trade name of CalMac Ferries Ltd, the major operator of passenger and vehicle ferries to the west coast of Scotland, serving ports on the mainland and 22 of the major islands. It is a subsidiary of holding company David MacBrayne, which is owned by the Scottish Government. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:20, 13 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immigration to Switzerland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In 2023, resident foreigners made up 26.3% of Switzerland's population. Most of these (83%) were from European countries. Italy provided the largest single group of foreigners, accounting for 14.7% of total foreign population, followed closely by Germany (14.0%), Portugal (11.7%), France (6.6%), Kosovo (5.1%), Spain (3.9%), Turkey (3.1%), North Macedonia (3.1%), Serbia (2.8%), Austria (2.0%), United Kingdom (1.9%), Bosnia and Herzegovina (1.3%) and Croatia (1.3%). Immigrants from Sri Lanka (1.3%), most of them former Tamil refugees, were the largest group of Asian origin (7.9%). <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 20 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30717601 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fr:Study of Man's Impact on Climate]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''Study of Man's Impact on Climate''' (traduisible en français par « Étude de l'impact de l'homme sur le climat ») est une conférence scientifique internationale consacrée à l'influence humaine sur le climat qui s'est tenue à Stockholm, en Suède, du 28 juin au 16 juillet 1971. Elle aborde diverses hypothèses parmi lesquelles la destruction de la couche d'ozone et le réchauffement (ou refroidissement) climatique, établit l'état du savoir à leur sujet et, soulignant les nombreuses inconnues qui demeurent, appelle à consacrer davantage de fonds à la recherche scientifique sur le climat. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:00, 27 Hulyo 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30849684 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Plot of Prats de Molló]]'''<br /> <small>''([[:ca:Fets de Prats de Molló]])&#32;([[:es:Complot de Prats de Molló]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''plot of Prats de Molló''' was an attempted military invasion of Catalonia carried out from France to achieve its independence planned by Francesc Macià and the leadership of the Estat Català party, discovered and aborted in 1926. The plan consisted of the penetration of two columns (one from Saint-Laurent-de-Cerdans, the other from Coll d'Ares), which were to occupy Olot and proclaim the Catalan Republic. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 03:11, 3 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30879613 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Composizione VII]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Composition VII - Wassily Kandinsky, GAC.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Composizione VII''' (Композиция VII o Zu Komposition 7) è un olio su tela del 1913, realizzato dal pittore russo Vasilij Vasil'evič Kandinskij e conservato nella Galleria Tret'jakov di Mosca. Prodotto centrale del pittore russo nel periodo 1910-1915, essa è considerata l'opera che certificò la raggiunta maturità creativa da parte di Kandinskij, rappresentando anche l'apice della sua energia creativa. È considerato il più rappresentativo tra i lavori completati durante l'anno del successo internazionale dell'artista, simboleggiando il punto di emancipazione definitivo dell'Astrattismo. Opera più grande mai realizzata dall'artista per dimensione, facente parte della serie denominata Composizioni, rappresenta un'allegoria dell'Apocalisse, di cui riprende il tema e lo propone in una versione astratta, trasfigurata dalla realtà in una forma composta da sole linee e colori. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:24, 10 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30889664 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Divorce in Poland]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Divorce in Poland''' occurs at a rate slightly below that of the average for Europe. In the Polish legal system, divorce proceedings fall within the exclusive jurisdiction of the civil court; there is no legal basis for resolving a marriage through the agreement of the spouses or through administrative procedures. Divorce requests are assessed by the court, in accordance with the positive and negative prerequisites set in the relevant law. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 17 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Day of the Macedonian Revolutionary Struggle]]'''<br /> <small>''([[:mk:Ден на македонската револуционерна борба]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Day of the Macedonian Revolutionary Struggle''' (Macedonian: Ден на македонската револуционерна борба),[1] also known as Day of VMRO, is a national holiday which is celebrated on October 23 in North Macedonia. In 2007, the holiday was voted into law as a new national holiday. It is a non-working day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:15, 24 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30927700 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Wimmen's Comix]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Wimmen's Comix''''', later retitled (respelled) as Wimmin's Comix, is an influential all-female underground comics anthology published from 1972 to 1992. Though it covered a wide range of genres and subject matters, Wimmen's Comix focused more than other anthologies of the time on feminist concerns, homosexuality, sex and politics in general, and autobiographical comics. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:54, 31 Agosto 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30988228 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Paulet affair]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Paulet affair''', also known as British Hawaii, was the insubordinate five-month occupation of the Hawaiian Kingdom in 1843 by British naval officer Captain Lord George Paulet, of HMS Carysfort. It was ended by the arrival of American warships sent to defend Hawaii's independence. The British government in London did not authorise the move and it had no official status. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 01:59, 7 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30993988 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:No-AI label]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:No AI Sign.svg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''no-AI label''' is a label used on a product to signify that it was not made using generative AI. Phrases on the labels include but are not limited to "human-made", "proudly human" and "AI-free". Some organisations that provide the labels allow product creators to download and use their no-AI labels for free, while others charge creators for analysing the content and allowing the use of the labels if the organisation believes that no AI was used. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:43, 14 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31028050 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Scotty (dinosaur)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Scotty Tyrannosaurus.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Scotty''' is the nickname for the Tyrannosaurus rex fossil, catalogued as RSM P2523.8, that was discovered in Saskatchewan, Canada in 1991.[3] The fossilised remains were painstakingly removed, almost completely by hand, over two decades from the rock in which they were embedded. When the preparation was complete in 2011, an around 65% complete T. rex skeleton was revealed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:02, 21 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31045260 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Descartes Highlands]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Apollo 16 landingsite.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Descartes Highlands''' is an area of lunar highlands located on the near side that served as the landing site of the American Apollo 16 mission in early 1972. The Descartes Highlands is located in the area surrounding Descartes crater, after which the feature received its name <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:27, 28 Setyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31087748 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Battaglia del pastificio]]'''<br /> <small>''([[:en:Battle of Checkpoint Pasta]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:OTO Melara Somalia 1993.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> La '''battaglia del pastificio''', talvolta chiamata anche battaglia del checkpoint Pasta, fu uno scontro a fuoco verificatosi a Mogadiscio tra le truppe italiane e le milizie Mooryaan somale del generale Aidid ed è ricordata per essere stata la prima battaglia che vide impiegati i militari dell'Esercito Italiano dalla fine della seconda guerra mondiale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 12:39, 5 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31108366 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Trolleybus Museum at Sandtoft]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lineup.5.JPG|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''The Trolleybus Museum at Sandtoft''' is a transport museum which specialises in the preservation of trolleybuses. It is located by the village of Sandtoft, near Belton on the Isle of Axholme in the English county of Lincolnshire. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:09, 12 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Global South Women's Campaign 2026 == [[File:Campaña_mujeres_sur_global_2026.png|500px|center|Global South Women's Campaign 2026]] [[File:PhilWiki Community.svg|right|150px|frameless|PhilWiki Community]] Hi [[User:Kurigo|Kurigo]], The [[meta:PhilWiki Community|PhilWiki Community]] joins [[:meta:Wikiesfera|Wikiesfera Grupo de Usuarias]] in the '''[[meta:PhilWiki Community/Diversity/Global South Women's Campaign 2026|Global South Women's Campaign 2026]]''', from October 16th to 30th, a virtual and asynchronous campaign to create, translate, and/or improve articles about women from the Global South to make their profiles and contexts visible on Wikipedia. We invite you to join the campaign either in-person or virtually. The event launch will be held on October 18 to be participated in by [[:meta:CNHS Wiki Club|CNHS Wiki Club]]. In-person editing sessions will be conducted by Wikiesfera Grupo de Usuarias at Librería La Fabulous, Madrid, and PhilWiki Community at Raul S. Roco Library during the celebration of the Philippines' honorary woman, former senator and education secretary, on October 26. The activities are part of PhilWiki Community's strategy on integrating Wikimedia projects into formal and informal learning environments while strengthening digital and information literacy across communities. If you need any support to be able to participate in the campaign or conduct an editing session in your city, feel free to add your username in the [[:meta:PhilWiki_Community/Diversity/Global_South_Women%27s_Campaign_2026#Participants|participant's list]]. Thank you, [[Tagagamit:Filipinayzd|Filipinayzd]] ([[Usapang tagagamit:Filipinayzd|kausapin]]) 05:49, 17 Oktubre 2026 (UTC) == Wikipedia translation of the week: 2026-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jalapeño popper]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Cooking-food-stuffed-jalapenos-peppers.jpg|300px|center|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jalapeño poppers''', or jalapeño bites, are jalapeño peppers that have been hollowed out, stuffed with a mixture of cheese, spices, and sometimes ground meat, and breaded and deep-fried or wrapped with bacon and baked. They are a common dish on appetizer menus in chain restaurants in the United States. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 07:15, 19 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:National Day of Bhutan]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''National Day of Bhutan''' (Dzongkha: རྒྱལ་ཡོངས་དུས་ཆེན་; Wylie: rgyal yongs dus chen) known as Gyalyong Düchen is a major national event celebrated annually on 17 December in the Kingdom of Bhutan <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:05, 26 Oktubre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:AI washing]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''AI washing''' is a deceptive marketing tactic that consists of promoting a product or a service by overstating the role of artificial intelligence (AI) and the integration of it. Companies often involve in the practice to mislead customers to boost their offerings, and to secure funding from investors. The practice raises concerns regarding transparency, and legal issues. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Tagagamit:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Usapang tagagamit:MediaWiki message delivery|kausapin]]) 02:18, 2 Nobyembre 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=31131525 --> g94dzo4fhcl0we1i1jhyi1f7x7l9wff 0 312006 2238482 2235522 2026-11-02T06:18:17Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga lahi */ 2238482 wikitext text/x-wiki {{For|bansa|Mga bansang Ingles}} [[Talaksan:European Ancestry Large.svg|thumb|250px|Ang mapa ng mga taong puti sa [[mundo]] na may malaking bilang sa populasyon.]] Ang '''Mga taong puti''' o '''Caucasian race''', ([[Ingles]]); '''White people''' ay ang mga taong sitisen na naninirahan sa Norteng Pasipiko na makikita sa mga bahagi ng [[Hilagang Emisperyo]], [[Kanlurang Emisperyo]] at maging ang kontinente ng [[Awstralya]] sila yung mga tinatawag na [[Kaukasya]] o na nag mula sa [[Griyego]]ng bakod at ang kabuuang [[Europa]] kasama pa ang bansang [[United Kingdom]] at [[Ireland]]. Ang mga puting tao ay kasalungat mula sa mga tao'ng [[Austronesyo]] o yung mga taong kulay na ''[[Mga taong kayumanggi]]'' (Awstronesyano), ''[[Aprikanong Amerikano|Mga taong itim]]'' (Aprikano) at ''[[Intsik|Singkit]]'' (Asyano) na nag mula sa Oriental o [[Silangang Emisperyo]] sa kabuuang kontinente sa [[Asya]].<ref>https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0191453705055488?journalCode=pscb</ref><ref>https://glc.yale.edu/sites/default/files/files/events/race/Painter.pdf</ref> ==Mga lahi== {{Main|Mga lahi at etnisidad sa Estados Unidos}} {|class="wikitable sortable" style="text-align: center" |- !Lahi !Origin !Deskripsyon |- | [[Puting Amerikano]] {{flagicon|United States}} || {{flag|United Kingdom}}<br>{{flag|Germany}} || {{See|Amerikanong Aleman}}<br>Ang mga Amerikano o Kano ay isa sa mga lahi ng puting tao na nakakapagsalita ng Ingles, ang mga ninuno nito ay nagmula pa sa Gitnang Europa noong mga dantaon nakalipas (BC) at (BCE) [[Aleman]] lahi ay ang pinakamalaking bilang ng lahi ng mga kano na nag migrate sa kalupaan pang panahon ng American-Indian estado, sumunod rito ang mga lahi ng Irlanda at Ingles mula pa sa United Kingdom. Kasama ang mga lahing kastila (Spain) at lahing Itim (Aprika). |- | Arhentina {{flagicon|Argentina}} || {{flag|Spain}}<br>{{flag|Italy}} || {{See|Arhentinong Italyano}}<br>Ang mga Argentinians ay kabilang sa lahing puti na nagmula pa sa bansang [[Espanya]]. Ang mga Argentina ay may halong Italians, Germans, French, Irish, Portuguese, English, Dutch, Poles, Ukrainians, Lebanese, Jews, Syrians, Chinese, Koreans, at Africans.<ref>{{cite journal | pmc=4670080 | year=2015 | last1=Homburger | first1=J. R. | last2=Moreno-Estrada | first2=A. | last3=Gignoux | first3=C. R. | last4=Nelson | first4=D. | last5=Sanchez | first5=E. | last6=Ortiz-Tello | first6=P. | last7=Pons-Estel | first7=B. A. | last8=Acevedo-Vasquez | first8=E. | last9=Miranda | first9=P. | last10=Langefeld | first10=C. D. | last11=Gravel | first11=S. | last12=Alarcón-Riquelme | first12=M. E. | last13=Bustamante | first13=C. D. | title=Genomic Insights into the Ancestry and Demographic History of South America | journal=PLOS Genetics | volume=11 | issue=12 | pages=e1005602 | doi=10.1371/journal.pgen.1005602 | pmid=26636962 }}</ref> |- | [[Awstralyano]] {{flagicon|Australia}} || {{flag|United Kingdom}} || {{See|Awstralyanong Breton}}<br>Ang mga puting Australyano ay kabilang sa lahi ng mga puting tao na nag migrate sa kontinente ng Karagatan/Australia, Ang mga Australian ay nagmula sa lahi ng mga Ingles sa [[Great Britain]] sa [[Londres]] na nagsisilbing simbolo ng kanilang bandila ay galing sa bandera ng [[United Kingdom]]. Simula ng mahalo ang mga ito sa Native Australian noong mga unang dantaon (BCE). |- | Brasilyano {{flagicon|Brazil}} || {{flag|Portugal}} || {{See|Brasilyanong Portuges}}<br>Ang mga puting Brasilyano ay isa sa mga bilang sa mga lahi ng mga puting tao na nag migrate mula pa sa bansang [[Portugal]] sa [[Europa]] papunta sa bansang [[Brazil]] sa [[Timog Amerika]] kaya't sa kasalukuyan ito ang kanilang opisyal na wika daan'g siglo na ang nakalipas. |- | [[Euro]] {{flagicon|European Union}} || {{flag|Greece}} || Ang mga Euro ay ang ankang (''lahi'') ng Caucasians sa kalupaan ng [[Europa]] ang mga tao'ng ito ay ang pinagmulang salinlahi ng mga "White race 90%", malaki ang impluwensya ng mga: [[Aleman]], [[Ingles]], [[Unggaro]], [[Tseko]], [[Italyano]] at [[Pranses]], kabilang ang [[Kastila]] ng kontinente sa [[Kanlurang Emisperyo]] sa [[Kaamerikahan]] ilang daan libo siglo na ang naka-lipas. |- | Colombia {{flagicon|Colombia}} || {{flag|Spain}} || {{See|Hispanikong Amerikano}}<br>Karamihan sa mga Colombian ay kabilang sa puting lahi na nagmula sa [[Espanya]]. Ang mga Colombian ay nahaluan din ng mga Italyano, Germans, French, Irish, Lebanese, Jews, Syrians at Africans.<ref>{{cite journal | pmc=4670080 | year=2015 | last1=Homburger | first1=J. R. | last2=Moreno-Estrada | first2=A. | last3=Gignoux | first3=C. R. | last4=Nelson | first4=D. | last5=Sanchez | first5=E. | last6=Ortiz-Tello | first6=P. | last7=Pons-Estel | first7=B. A. | last8=Acevedo-Vasquez | first8=E. | last9=Miranda | first9=P. | last10=Langefeld | first10=C. D. | last11=Gravel | first11=S. | last12=Alarcón-Riquelme | first12=M. E. | last13=Bustamante | first13=C. D. | title=Genomic Insights into the Ancestry and Demographic History of South America | journal=PLOS Genetics | volume=11 | issue=12 | pages=e1005602 | doi=10.1371/journal.pgen.1005602 | pmid=26636962 }}</ref> |- | Kanada {{flagicon|Canada}} || {{flag|France}} || {{See|Europeong Kanadyano}}<br>{{See|Panitikang Kanadyano}}<br>Ang mga Canadians o mga Puting kanado ay isa sa mga lahing puti na nag migrate sa bansang [[Kanada]] noong [[ika-20 siglo]]. Ang mga lahi nito ay nag mula pa sa [[Bretanya|Breton]] at [[Pranses]] na siyang silbing pangalawang lenguwahe ng mga Canadians sa loob ng Canada. Mahigit 80% na mga tao'ng populasyon nito ay "French descent" na matatagpuan sa kanluran at silangang rehiyon. |- | [[Mehikano]] {{flagicon|Mexico}} || {{flag|Spain}} || {{See|Hispanikong Amerikano}}<br>Ang mga Mehikano o mga puting Mexicans ay kabilang sa mga lahing puti, lehitimong espanyol ang mga mehikano dahil ang kanilang wikain ay kastila, Mahigit 90% na mga Mehikano ay Kastila daan taon na ang nakalipas. |- | [[Ruso]] {{flagicon|Russia}} || {{flag|European Union}} || {{See|Ang mga "Russians" o Ruso ay kabilang sa mga lahing puti na naninirahan sa bansang [[Russia]] ang pinakamalaking bansa sa [[mundo]]. Ang mga ito ay nag mula sa soberentiyang "Soveit Union" ng "Russia" karamihan nito ay sa kanluranin na kasamang katabi ng mga bansa sa "Europa" |- | Breton {{flagicon|United Kingdom}} || {{flag|Ireland}} || Ang mga puting Breton ay ang ika-anim na bilang ng lahing puti na nagmula sa kalupaan ng "Great Britain" ang ay pangunahing wikaing [[Ingles]] ang wikaing Internasyonal sa [[mundo]] mula sa [[Inglatera]], kasama pa ang mga "Caucasiano" o "Europeo". Ang mga puting Breton ay nag migrate sa [[Estados Unidos]] sa mga estado ng [[Colorado]], [[Nevada]], [[Tennessee]] at [[Alabama]]. |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga lahi]] [[Kategorya:Tao]] 0862bvrnir99my0wva2d514impp3i1c 2238483 2238482 2026-11-02T06:19:41Z Ivan P. Clarin 84769 /* Mga lahi */ 2238483 wikitext text/x-wiki {{For|bansa|Mga bansang Ingles}} [[Talaksan:European Ancestry Large.svg|thumb|250px|Ang mapa ng mga taong puti sa [[mundo]] na may malaking bilang sa populasyon.]] Ang '''Mga taong puti''' o '''Caucasian race''', ([[Ingles]]); '''White people''' ay ang mga taong sitisen na naninirahan sa Norteng Pasipiko na makikita sa mga bahagi ng [[Hilagang Emisperyo]], [[Kanlurang Emisperyo]] at maging ang kontinente ng [[Awstralya]] sila yung mga tinatawag na [[Kaukasya]] o na nag mula sa [[Griyego]]ng bakod at ang kabuuang [[Europa]] kasama pa ang bansang [[United Kingdom]] at [[Ireland]]. Ang mga puting tao ay kasalungat mula sa mga tao'ng [[Austronesyo]] o yung mga taong kulay na ''[[Mga taong kayumanggi]]'' (Awstronesyano), ''[[Aprikanong Amerikano|Mga taong itim]]'' (Aprikano) at ''[[Intsik|Singkit]]'' (Asyano) na nag mula sa Oriental o [[Silangang Emisperyo]] sa kabuuang kontinente sa [[Asya]].<ref>https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0191453705055488?journalCode=pscb</ref><ref>https://glc.yale.edu/sites/default/files/files/events/race/Painter.pdf</ref> ==Mga lahi== {{Main|Mga lahi at etnisidad sa Estados Unidos}} {|class="wikitable sortable" style="text-align: center" |- !Lahi !Origin !Deskripsyon |- | [[Puting Amerikano]] {{flagicon|United States}} || {{flag|United Kingdom}}<br>{{flag|Germany}} || {{See|Amerikanong Aleman}}<br>Ang mga Amerikano o Kano ay isa sa mga lahi ng puting tao na nakakapagsalita ng Ingles, ang mga ninuno nito ay nagmula pa sa Gitnang Europa noong mga dantaon nakalipas [[ika-20 siglo]] ang mga [[Aleman]] lahi ay ang pinakamalaking bilang ng lahi ng mga kano na nag migrate sa kalupaan pang panahon ng American-Indian estado, sumunod rito ang mga lahi ng Irlanda at Ingles mula pa sa United Kingdom. Kasama ang mga lahing kastila (Spain) at lahing Itim (Aprika). |- | Arhentina {{flagicon|Argentina}} || {{flag|Spain}}<br>{{flag|Italy}} || {{See|Arhentinong Italyano}}<br>Ang mga Argentinians ay kabilang sa lahing puti na nagmula pa sa bansang [[Espanya]]. Ang mga Argentina ay may halong Italians, Germans, French, Irish, Portuguese, English, Dutch, Poles, Ukrainians, Lebanese, Jews, Syrians, Chinese, Koreans, at Africans.<ref>{{cite journal | pmc=4670080 | year=2015 | last1=Homburger | first1=J. R. | last2=Moreno-Estrada | first2=A. | last3=Gignoux | first3=C. R. | last4=Nelson | first4=D. | last5=Sanchez | first5=E. | last6=Ortiz-Tello | first6=P. | last7=Pons-Estel | first7=B. A. | last8=Acevedo-Vasquez | first8=E. | last9=Miranda | first9=P. | last10=Langefeld | first10=C. D. | last11=Gravel | first11=S. | last12=Alarcón-Riquelme | first12=M. E. | last13=Bustamante | first13=C. D. | title=Genomic Insights into the Ancestry and Demographic History of South America | journal=PLOS Genetics | volume=11 | issue=12 | pages=e1005602 | doi=10.1371/journal.pgen.1005602 | pmid=26636962 }}</ref> |- | [[Awstralyano]] {{flagicon|Australia}} || {{flag|United Kingdom}} || {{See|Awstralyanong Breton}}<br>Ang mga puting Australyano ay kabilang sa lahi ng mga puting tao na nag migrate sa kontinente ng Karagatan/Australia, Ang mga Australian ay nagmula sa lahi ng mga Ingles sa [[Great Britain]] sa [[Londres]] na nagsisilbing simbolo ng kanilang bandila ay galing sa bandera ng [[United Kingdom]]. Simula ng mahalo ang mga ito sa Native Australian noong mga unang dantaon (BCE). |- | Brasilyano {{flagicon|Brazil}} || {{flag|Portugal}} || {{See|Brasilyanong Portuges}}<br>Ang mga puting Brasilyano ay isa sa mga bilang sa mga lahi ng mga puting tao na nag migrate mula pa sa bansang [[Portugal]] sa [[Europa]] papunta sa bansang [[Brazil]] sa [[Timog Amerika]] kaya't sa kasalukuyan ito ang kanilang opisyal na wika daan'g siglo na ang nakalipas. |- | [[Euro]] {{flagicon|European Union}} || {{flag|Greece}} || Ang mga Euro ay ang ankang (''lahi'') ng Caucasians sa kalupaan ng [[Europa]] ang mga tao'ng ito ay ang pinagmulang salinlahi ng mga "White race 90%", malaki ang impluwensya ng mga: [[Aleman]], [[Ingles]], [[Unggaro]], [[Tseko]], [[Italyano]] at [[Pranses]], kabilang ang [[Kastila]] ng kontinente sa [[Kanlurang Emisperyo]] sa [[Kaamerikahan]] ilang daan libo siglo na ang naka-lipas. |- | Colombia {{flagicon|Colombia}} || {{flag|Spain}} || {{See|Hispanikong Amerikano}}<br>Karamihan sa mga Colombian ay kabilang sa puting lahi na nagmula sa [[Espanya]]. Ang mga Colombian ay nahaluan din ng mga Italyano, Germans, French, Irish, Lebanese, Jews, Syrians at Africans.<ref>{{cite journal | pmc=4670080 | year=2015 | last1=Homburger | first1=J. R. | last2=Moreno-Estrada | first2=A. | last3=Gignoux | first3=C. R. | last4=Nelson | first4=D. | last5=Sanchez | first5=E. | last6=Ortiz-Tello | first6=P. | last7=Pons-Estel | first7=B. A. | last8=Acevedo-Vasquez | first8=E. | last9=Miranda | first9=P. | last10=Langefeld | first10=C. D. | last11=Gravel | first11=S. | last12=Alarcón-Riquelme | first12=M. E. | last13=Bustamante | first13=C. D. | title=Genomic Insights into the Ancestry and Demographic History of South America | journal=PLOS Genetics | volume=11 | issue=12 | pages=e1005602 | doi=10.1371/journal.pgen.1005602 | pmid=26636962 }}</ref> |- | Kanada {{flagicon|Canada}} || {{flag|France}} || {{See|Europeong Kanadyano}}<br>{{See|Panitikang Kanadyano}}<br>Ang mga Canadians o mga Puting kanado ay isa sa mga lahing puti na nag migrate sa bansang [[Kanada]] noong [[ika-20 siglo]]. Ang mga lahi nito ay nag mula pa sa [[Bretanya|Breton]] at [[Pranses]] na siyang silbing pangalawang lenguwahe ng mga Canadians sa loob ng Canada. Mahigit 80% na mga tao'ng populasyon nito ay "French descent" na matatagpuan sa kanluran at silangang rehiyon. |- | [[Mehikano]] {{flagicon|Mexico}} || {{flag|Spain}} || {{See|Hispanikong Amerikano}}<br>Ang mga Mehikano o mga puting Mexicans ay kabilang sa mga lahing puti, lehitimong espanyol ang mga mehikano dahil ang kanilang wikain ay kastila, Mahigit 90% na mga Mehikano ay Kastila daan taon na ang nakalipas. |- | [[Ruso]] {{flagicon|Russia}} || {{flag|European Union}} || {{See|Ang mga "Russians" o Ruso ay kabilang sa mga lahing puti na naninirahan sa bansang [[Russia]] ang pinakamalaking bansa sa [[mundo]]. Ang mga ito ay nag mula sa soberentiyang "Soveit Union" ng "Russia" karamihan nito ay sa kanluranin na kasamang katabi ng mga bansa sa "Europa" |- | Breton {{flagicon|United Kingdom}} || {{flag|Ireland}} || Ang mga puting Breton ay ang ika-anim na bilang ng lahing puti na nagmula sa kalupaan ng "Great Britain" ang ay pangunahing wikaing [[Ingles]] ang wikaing Internasyonal sa [[mundo]] mula sa [[Inglatera]], kasama pa ang mga "Caucasiano" o "Europeo". Ang mga puting Breton ay nag migrate sa [[Estados Unidos]] sa mga estado ng [[Colorado]], [[Nevada]], [[Tennessee]] at [[Alabama]]. |} ==Sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mga lahi]] [[Kategorya:Tao]] bkfuwkoei6v7ktjvo040n96do1m6bja 1 312028 2238474 1891635 2026-11-02T04:28:29Z ~2026-58362-33 168323 Not a direct translated; content before expand: [[special:permalink/2238436]] 2238474 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 313121 2238433 2140137 2026-11-01T23:09:02Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2238433 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Movement of Concerned Citizens for Civil Liberties | pronounce = | native_name = | native_name_lang = | named_after = | image = | image_size = | alt = | caption = [[Jose Diokno|Sen. Jose W. Diokno]] sa isang Septyembre 21, 1972 na protesta ng MCCCL sa [[Plaza Miranda]], [[Manila]] tungkol sa nagbabalang batas militar | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | map2 = | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | abbreviation = | predecessor = | merged = | successor = | formation = {{start date and age|1971}} | founder = [[Jose Diokno|Jose W. Diokno]] | founding_location = | extinction = <!-- use {{end date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | type = Grupo na may Adbokasiya | tax_id = <!-- or | vat_id = (for European organizations) --> | registration_id = <!-- for non-profit org --> | status = | purpose = | headquarters = | location = Philippines | coords = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline, title}} --> | region = | services = | products = | methods = Pakikibaka | fields = | membership = | membership_year = | language = | owner = <!-- or | owners = --> | sec_gen = | leader_title = | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = | parent_organization = | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | staff = | staff_year = | volunteers = | volunteers_year = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | remarks = | formerly = | footnotes = }} Ang '''Movement of Concerned Citizens for Civil Liberties''' (MCCCL) ay isang koalisyon na may adbokasiya sa [[Pilipinas]] na unang binuo sa pamumuno ni [[Jose Diokno|Jose W. Diokno]] noong 1971, bilang tugon sa pagsususpinde ng Habeas Corpus sa panahon ng Pagbomba sa Plaza Miranda. Naging kilala ito sa serye ng mga rali na inorganisa nito mula 1971–72, lalo na ang pinakamalakas noong Setyembre 21, 1972, ilang oras bago ang pagpataw ng [[Proklamasyon Blg. 1081|batas militar]] ng diktadurang Marcos. Ang koalisyon ay muling pinagsama noong ika-21 na siglo, at patuloy itong gumagawa ng adbokasiya at namumuno sa demokratikong kilusan sa Pilipinas ngayon. == 1971 pagtatatag == Dahil ang Constitutional Convention ay sumasakop sa kanilang atensyon mula 1971 hanggang 1973, ang mga estadista at pulitiko na sumasalungat sa lalong higit na awtoritaryan na administrasyon ni [[Ferdinand Marcos]] ay kadalasang nakatuon ang kanilang mga pagsisikap sa mga pagsisikap sa pulitika mula sa loob ng mga bulwagan ng kapangyarihan. Ang lahat ng ito ay nagbago, gayunpaman, sa Plaza Miranda sa [[Partido Liberal (Pilipinas)|Liberal Party]] ''Miting de Avance'' noong Agosto 21, 1971. Sinisi ni Ferdinand Marcos ang mga komunista sa pambobomba, at ginamit ito bilang dahilan para suspindihin ang [[Habeas corpus|writ of habeas corpus]] at kunin ng militar ang mga kilalang aktibista, gaya nina Luzvimindo David ng Kilusang Makabayan at Gary Olivar ng MDP. Matapos alisin ang writ of habeas corpus, nabahala si Diokno na magagamit ni Marcos ang pagkakataong ito para magdeklara ng martial law. Sa ilalim ng pamumuno ni [[Jose Diokno|Jose W. Diokno]], nabuo ang Movement of Concerned Citizens for Civil Liberties (MCCCL) - " ''isang malawak na alyansa ng mga civil libertarians, progresibong Constitutional Convention delegates, estudyante, propesyonal at manggagawa'' " upang iprotesta ang kontrobersyal na desisyon. Gaya ng isinalaysay ng may-akda at Propesor ng Unibersidad ng Pilipinas na si Petronilo Daroy: " ''Ang alyansa ay may tatlong pangunahing kahilingan: a) alisin ang writ of habeas corpus; b) pagpapalaya sa mga bilanggong pulitikal; at c) labanan ang anumang plano ng gobyernong Marcos na magdeklara ng militar batas.'' " <ref name="Daroy1988">{{Cite book |title=Dictatorship and Revolution: Roots of People's Power |last=Daroy |first=Petronilo Bn. |publisher=Conspectus Foundation |year=1988 |editor-last=Javate-de Dios |editor-first=Aurora |editor2-last=Daroy |editor2-first=Petronilo Bn. |editor3-last= Kalaw-Tirol |editor3-first=Lorna |location=Metro Manila |pages=1–25 |chapter=On the Eve of Dictatorship and Revolution}}</ref> == Setyembre 21, 1972 rally == [[Talaksan:BantayogVisitorsMovementofConcernedCitizensforCivilLibertiesKaPepeDiokno.jpg|right|thumb| Ang mga bisita sa [[Bantayog ng mga Bayani]], pinag-iisipan ang protesta noong 1972 habang si [[Jose Diokno|Sen.]] [[Jose Diokno|"Ka Pepe"]], tumingin sa.]] Ang mga rally ng MCCCL ay naaalala sa kanilang sukat, kung saan ang pinakamalaking rally ay ginanap noong Setyembre 21, 1972 - dalawang araw lamang bago ipahayag ni Marcos ang Batas Militar - na dinaluhan ng aabot sa 50,000 katao sa [[Plaza Miranda]] . Sa isang tiyak na hanay ng mga kahilingan, ang mga rally ng MCCCL ay minarkahan din ang isa sa mga una at pinakamatagumpay na kaganapan sa pagsasama-sama ng " ''magkakaibang grupo tulad ng mga mula sa mga grupong 'Nat-Dem' at mga grupong 'Soc-Dem' pati na rin sa iba't ibang sibiko. mga organisasyon.'' " Sa rally, marami ang nagprotesta laban sa kasumpa-sumpa na "Oplan Sagittarius", isang lihim na plano para magdeklara ng batas militar. Pagkatapos ng rally ay nag-react si Marcos na may takot sa deposition at natapos ang pagpirma sa Proklamasyon 1081 sa 8:00&nbsp;pm, na magdedeklara ng batas militar Sa parehong oras sa susunod na gabi, [[Juan Ponce Enrile|sinabihan si Defense Minister Juan Ponce Enrile]] na lumabas sa kanyang sasakyan sa tabi ng poste ng kuryente malapit sa Wack-Wack village sa [[Mandaluyong|Lungsod Mandaluyong]], patungo sa kanyang pribadong subdivision sa Villa [[Dasmariñas]] . Ang isa pang kotse ay lumapit sa tabi ng nakaraang sasakyan, at ang mga armadong lalaki ay lumabas sa kotse at nagpaputok ng maraming bala sa sasakyan ni Enrile. Si Marcos ay gagawa ng isang mapanlinlang na pag-aangkin na mabilis na pinabulaanan ng mga istoryador na dahil sa mga pag-atake ng mga terorista na binalak ng kanyang oposisyon ay kailangan niyang magdeklara ng batas militar. Gagawin niya ang anunsyo sa telebisyon noong Setyembre 23, 1972 sa 7:15 pm. == Batas militar == Marami sa mga aktibistang aktibo sa MCCCL, ay inaresto ng diktadurang Marcos noong ipinataw ang Martial Law. Mismong si Diokno ay isa sa 400 indibidwal na nasa "priority list" ni Marcos na inaresto noong madaling araw ng Setyembre 23, 1972 - bago pa man ipahayag ni Marcos ang Martial Law noong gabing iyon. Upang matiyak na nakalimutan ng mga mamamayan ang tungkol sa rally noong Setyembre 21, idineklara niya ang Setyembre 21 bilang "National Thanksgiving Day", ang simula ng kanyang bagong panahon ng diktadurya. Ang hindi sinasadyang epekto ay marami ang nataranta sa tunay na petsa ng deklarasyon ng batas militar, dahil ang pampublikong anunsyo ay noong Setyembre 23, dalawang araw pagkatapos niyang lagdaan ang Proclamation No. 1081. Si Diokno ay gagawa ng [[Free Legal Assistance Group|Free Legal Assistance Group o FLAG]], ang kauna-unahang organisasyon ng mga human rights lawyer, para labanan ang batas militar at pigilan ang masasamang plano ni Ferdinand Marcos. == Pagbabalik sa ika-21 na siglo == Habang ang koalisyon ay epektibong nabuwag nang ipatupad ang batas militar noong huling bahagi ng Setyembre 1972, ito ay muling natipon noong 2005 panahon ni [[Gloria Arroyo|Gloria Arroyo]] nang maraming pagkamatay ng mga mamamahayag ang iniulat sa unang quarter ng taon at ang mga pag-uusap tungkol sa mga panukalang batas laban sa terorismo ay lumitaw., na magtatawag sa mga kritiko ng pangulo bilang mga terorista. Ang MCCCL ay patuloy na gumagawa ng gawaing adbokasiya para sa demokrasya at karapatang sibil sa Pilipinas. == Tingnan din == * [[Jose Diokno|Jose W. Diokno]] * [[Free Legal Assistance Group|FLAG]] == Mga sanggunian ==   [[Kategorya:Jose Diokno]] [[Kategorya:Karapatang Pantao]] rz3g40xxlzpgjfp8do8zkcub2s70nuf 0 313575 2238419 2091255 2026-11-01T18:10:01Z ~2026-57827-41 168210 spacing 2238419 wikitext text/x-wiki [[File:Prince Hanzoku terrorised by a nine- tailed fox.jpg|right|thumb|Isang [[espiritung soro]] na siyam-na-buntot ({{lang|ja-Latn|kyūbi no kitsune}}) na pinilat si Prinsipe Hanzoku; imprenta ni Utagawa Kuniyoshi, [[panahong Edo]], ika-19 na dantaon.]] Sa alamat na Hapones, ang {{nihongo|'''{{lang|ja-Latn|Kitsune}}'''|[[wiktionary:狐#Japanese|狐]], キツネ|extra={{IPA-ja|kʲi̥t͡sɯne̞|IPA|Ja-Kitsune.oga}}, literal na [[wikang Hapon|salitang Hapon]] para sa [[soro]]}} ay mga matatalinong soro na taglay ang kakayahang paranormal na nadaragdagan habang tumatanda at tumatalino sila. Ayon sa [[alamat]] ng ''yōkai'', may kakayahan lahat ng soro na magbagong-anyo at maging tao. Habang may ilang mga alamat ang nagsasabing ginagawa ito ng {{lang|ja-Latn|kitsune}} upang linlanging ang iba—tulad ng ginagawa ng ibang mga soro sa alamat—nilalarawan sila ng ibang istorya bilang tapat na mga tagapagbantay, kaibigan at kasintahan. Malapit na namuhay ang mga soro at tao sa sinaunang [[Hapon]]; nagdulot ang pagsasamang ito sa mga alamat tungkol sa mga nilalang na ito. Napakalapit na naiiugnay ang {{lang|ja-Latn|Kitsune}} sa {{lang|ja-Latn|kami}} o espiritu na [[Shinto]] na si Inari, at nagsilbing bilang mensahero nito. Pinagtibay ang gampanin na ito ang kahalagaan ng pagiging [[supernatural]]. Kapag mas madami ang buntot ng isang {{lang|ja-Latn|kitsune}}—na maaring dumami hanggang siyam—nagiging mas matanda, mas matalino, at mas makapangyarihan. Dahil sa kanilang potensyal at impluwensya, may ilang mga tao ang nag-aalay sa kanila bilang isang diyos. Sa kabaligtaran, kadalasang nakikita ang mga soro bilang "mangkukulam na hayop," lalo noong mapamahiing [[panahong Edo]] (1603–1867), at inakala ang mga ito bilang ''goblin'' na hindi makakapagkatiwalaan (katulad ng ibang mga [[badyer]] o [[pusa]]).<ref name=casal>{{cite book|last1=Casal|first1=U.A.|title=The Goblin Fox and Badger and Other Witch Animals of Japan|publisher=Nanzan University Press|pages=1–93|language=en}}</ref> ==Mga pinagmulan== [[File:NineTailsFox.JPG|right|thumb|Isang sorong may siyam-na-buntot, mula sa edisyong Qing ng sinaunang teksto ng ''Klasiko ng mga Bundok at Karagatan'']] [[File:Vulpes vulpes laying in snow.jpg|thumb|left|Tahanan ang Hapon ng dalawang [[subespesye]] ng [[pulang soro]]: ang sorong Hokkaido (''Vulpes vulpes schrencki'', nakalarawan), at ang Hapones na pulang soro (''V. v. japonica'').]] [[File:Yoshitoshi - 100 Aspects of the Moon - 91.jpg|thumb|Ang buwan sa Kapatagan ng Musashi (soro) ni Yoshitoshi<ref>{{cite web |first=Tsukioka |last=Yoshitori |title=from the series ''One hundred aspects of the moon'' |publisher=National Gallery of Victoria, Australia |url=http://www.ngv.vic.gov.au/ngvschools/FloatingWorld/supernatural/The-moon-on-Musashi-Plain/ |access-date=2016-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826233420/http://www.ngv.vic.gov.au/ngvschools/FloatingWorld/supernatural/The-moon-on-Musashi-Plain/ |archive-date=2016-08-26 |url-status=dead |language=en}}</ref>]] May mga alamat mula sa [[Tsina]] na nagkukuwento ng mga [[espiritung soro]] na tinatawag na {{lang|zh-Latn|[[Huli jing|húli jīng]]}} ({{zh|c=狐狸精}}) na maaring magkaroon ng buntot hanggang sa siyam. Nahiram ang konseptong ito ng mga espiritung soro sa kalinangang Hapones sa pamamagitan ng mga mangangalakal bilang {{nihongo|{{lang|ja-Latn|kyūbi no kitsune}}|九尾の狐||{{lit|sorong may siyam-na-buntot}}}}.<ref>{{cite book|last1=Wallen|first1=Martin|title=Fox|date=2006|publisher=Reaktion Books|language=en|location=London|isbn=9781861892973|pages=69–70}}</ref> Marami sa pinakamaagang nanatiling kuwento ay naitala sa {{lang|ja-Latn|Konjaku Monogatarishū}}, isang [[ika-11 dantaon]] na koleksyong Hapones na [[panitikan|pampanitikang]] salaysaying Hapomes, Tsino, at [[panitikang Indiano|Indiyano]].<ref name=Goff97>{{cite journal|url=http://faculty.humanities.uci.edu/sbklein/Ghosts/articles/goff-foxes.pdf|author=Goff, Janet|title=Foxes in Japanese culture: beautiful or beastly?|journal=Japan Quarterly|volume=44|issue=2|date=Abril 1997|language=en}}</ref> Sinabi ni Smyers (1999) na naipakilala ang ideya ng soro bilang mapang-akit at ang koneksyon ng mga mitong soro sa [[Budismo]], sa alamat na Hapones sa pamamagitan ng mga istoryang Tsino, subalit pinapanatili na may ibang kuwentong soro ang naglalaman ng elemento na tangi lamang sa Hapon.<ref name="Smyers 1999, pp.127–128">{{harvnb|Smyers|1999|pages=127–8}} (sa Ingles)</ref> ===Etimolohiya=== Hindi alam ang buong [[etimolohiya]]. Ang pinakalumang alam na paggamit ng salita ay sa tekstong ''Shin'yaku Kegonkyō Ongi Shiki'', na pinetsahan noong 794. Kabilang sa iba pang lumang mapagkukunan ang Nihon Ryōiki (810–824) at Wamyō Ruijushō ([[circa|c.]] 934). Nakasulat ang mga mapagkukunan na ito sa [[Man'yōgana]], na malinaw na natutukoy ang pangkasaysayang anyo ng salita (kapag nilalarawan ito sa isang transliterasyon ng [[alpabetong Latin]]) bilang {{lang|ja-Latn| ki₁tune}}. Kasunod ng ilang pagbabagong [[ponolohiya|pamponolohiya]] [[Lingguwistikang pangkasaysayan|diyakroniko]], nagiging {{lang|ja-Latn|kitsune}} ito. Maraming mungkahing pang-etimolohiya ang binagay, bagaman may pangkalahatang pagsang-ayon: *Minungkahi ni Myōgoki (1268) na tinatawag na ganito ang mga ito dahil ito ay "laging ({{lang|ja-Latn|tsune}}) dilaw ({{lang|ja-Latn|ki}})". *Noong maagang [[panahong Kamakura]], ipinapahiwatig ng {{lang|ja-Latn|Mizukagami}} na nangangahulugan ito na "dumating ({{lang|ja-Latn|ki}}) [perpekpetibong aspetong partikulong ''tsu''] sa silid-tulugan ({{lang|ja-Latn|ne}})", mula sa isang alamat na ang isang {{lang|ja-Latn|kitsune}} ay maaring maging babaeng tao ang anyo, pakasalan ang isang lalaki, at magkaroon ng anak. *Minungkahi ni Arai Hakuseki sa {{lang|ja-Latn|Tōga}} (1717) na nangangahulugan ang {{lang|ja-Latn|ki}} na 'baho', partikulong mapang-angkin ang {{lang|ja-Latn|tsu}}, at may kaugnayan ang {{lang|ja-Latn|ne}} sa {{lang|ja-Latn|inu}}, ang salita para sa '[[aso]]'. *Minungkahi ni Tanikawa Kotosuga sa{{lang|ja-Latn|Wakun no Shiori}} (1777–1887) na nangangahulugan ang {{lang|ja-Latn|ki}} na 'dilaw', partikulong pang-angkin ang {{lang|ja-Latn|tsu}}, at may kaugnayan ang {{lang|ja-Latn|ne}} sa {{lang|ja-Latn|neko}}, ang salita para sa '[[pusa]]'. *Ipinanukala ni Ōtsuki Fumihiko sa {{lang|ja-Latn|Daigenkai}} (1932–1935) na nagmula ang salita sa {{lang|ja-Latn|kitsu}}, na isang onomatopeya para sa pagtahol ng isang soro, at {{lang|ja-Latn|ne}}, na maaring isang panggalang na tumutukoy sa isang tagapaglingkod ng isang dambana ni Inari. * Minumungkahi din Nozaki na orihinal na onomatopeyiko ang salita: kinakatawan ng {{lang|ja-Latn|kitsu}} ang tahol ng soro at naging pangkalahatang salita para sa 'soro'; pinapahiwatig ng {{lang|ja-Latn|-ne}} ang mapagpamahal na kalooban.<ref name="Nozaki3">{{harvnb|Nozaki|1961|page=3}} (sa Ingles)</ref> Lipas na ang salitang {{lang|ja-Latn|Kitsu}}; sa makabagong Hapones, isinusulat ang isang sigaw ng soro bilang {{lang|ja-Latn|kon kon}} o {{lang|ja-Latn|gon gon}}. Iniuugnay ang isang malawak na kilalang pambayang etimolohiya ng salita<ref name="Hamel 2003, p.89">{{harvnb|Hamel|2003|page=89}} (sa Ingles)</ref> sa pagtulog at pag-uwi sa tahanan: sa klasikong Hapones, nangangahulugan ang {{lang|ja-Latn|kitsu-ne}} na 'umuwi at matulog', at nangangahulugan ang {{lang|ja-Latn|ki-tsune}} na 'laging umuuwi'.<ref name="Smyers 1999, p.72"/> Mukhang nakakabit ito sa isang partikular na kuwento; ito ang isa sa pinakalumang mayroon pang kuwentong {{lang|ja-Latn|kitsune}},<ref name="Hamel 2003, p.89"/> at hindi tulad ng karamihan kung saan nagbabagong-anyo ang isang {{lang|ja-Latn|kitsune}} sa isang babaeng tao, hindi nagtatapos sa trahedya ang isang ito.<ref name=Goff97/><ref name="Smyers 1999, p.72">{{harvnb|Smyers|1999|page=72}} (sa Ingles)</ref> Mula sa salin ni Hamel:<ref name="Hamel 2003, p.89"/> {{quote|1= Ginugol ni Ono, isang residente ng Mino (sabi ng isang sinaunang alamat na Hapones noong A.D. 545), ang mga panahon na hinahanap-hanap ang kanyang huwaran ng magandang babae. Nakilala niya siya noong isang gabi sa isang malawak na kapatagan at pinakasalan siya. Kasabay ng kapanganakan ng kanyang anak, nanganak din ng tuta ang aso ni Ono na habang lumalaki at naging kaaway ng babae ng kapatagan. Nagmakaawa ang babae sa kanyang asawa na patayin ito, subalit tumanggi siya. Sa wakas, isang araw, inatake siya ng aso ng galit na galit na nawalan siya ng tapang, naging bulpino uli, tumalon sa isang bakod at tumakas. "Maaring soro ka muli," tawag ni Ono sa kanya, "subalit ikaw ang ina ng aking anak at lagi kitang mamahalin. Maari kang bumalik kung nais mo; malugod na tatanggapin kita." Kaya, bawat gabi, bumalik siya at natulog sa kanyang mga braso. }} Naging ganoon ang etimolohiyang pambayan dahil nagbalik ang soro sa kanyang asawa tuwing gabi bilang isang babae subalit umaalis tuwing umaga bilang isang soro na tinatawag na {{lang|ja-Latn|kitsune}}. ==Tingnan din== * [[Espiritung soro]] * [[Huli jing]] * [[Kumiho]] ==Mga sanggunian== {{reflist}} [[Kategorya:Mitolohiyang Hapones]] fd9mdo9rjyv64gvul9e3ulv2twydbb3 10 320856 2238462 2237987 2026-11-02T03:00:39Z Ryomaandres 8044 2238462 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Derby Milano 7-3-1971 Serie A.jpg|right|100px]]*...na ang ugnayan sa '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Banal na Luklukan]]''' at '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Italya]]''' ng Pilipinas ay mahalaga dahil sa katangiang [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]] nito? *...na sa etimolohiya, ang '''[[Hebei]]''' ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng [[mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa '''[[Kapatagang Hilagang Tsina]]'''? *...na ang unang paghaharap ng magiging isa sa pinakamainit na '''[[Derby della Madonnina|ribalan]]''' (''nakalarawan ang isang laro noong 1971'') sa '''[[futbol sa Italya]]''' ay isinagawa ng '''[[AC Milan]]''' at '''[[Inter Milan]]''' sa '''[[Chiasso]]''', '''[[Ticino]]''', [[Suwisa]]? *...na nagsagawa ng seremonyang '''''[[adventus (seremonya)|adventus]]''''' si [[Dakilang Constantino]] bilang isang pagpapahayag ng kaniyang tagumpay laban kay '''[[Majencio]]''' sa '''[[Labanan sa Tulay Milvio]]'''? *...na ipinatawag ng mga awtoridad sa [[Mosku]] ang makatang si '''[[Alexander Pushkin]]''' matapos matagpuan ang kopya ng kaniyang tulang ''[[Oda sa Kalayaan (tula)|Oda sa Kalayaan]]'' sa mga gamit ng mga rebelde ng '''[[Aklasang Desembrista]]'''? m766lvps99j4um2pgha1kzc4ls9awlc 2238463 2238462 2026-11-02T03:00:49Z Ryomaandres 8044 2238463 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Derby Milano 7-3-1971 Serie A.jpg|right|100px]] *...na ang ugnayan sa '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Banal na Luklukan]]''' at '''[[Ugnayang Italya–Pilipinas|Italya]]''' ng Pilipinas ay mahalaga dahil sa katangiang [[Simbahang Katolika sa Pilipinas|Katoliko]] nito? *...na sa etimolohiya, ang '''[[Hebei]]''' ay nangangahulugang 'hilaga ng ilog', na hango sa lokasyon ng [[mga lalawigan ng Tsina|lalawigan]] sa hilaga ng [[Ilog Dilaw]] sa '''[[Kapatagang Hilagang Tsina]]'''? *...na ang unang paghaharap ng magiging isa sa pinakamainit na '''[[Derby della Madonnina|ribalan]]''' (''nakalarawan ang isang laro noong 1971'') sa '''[[futbol sa Italya]]''' ay isinagawa ng '''[[AC Milan]]''' at '''[[Inter Milan]]''' sa '''[[Chiasso]]''', '''[[Ticino]]''', [[Suwisa]]? *...na nagsagawa ng seremonyang '''''[[adventus (seremonya)|adventus]]''''' si [[Dakilang Constantino]] bilang isang pagpapahayag ng kaniyang tagumpay laban kay '''[[Majencio]]''' sa '''[[Labanan sa Tulay Milvio]]'''? *...na ipinatawag ng mga awtoridad sa [[Mosku]] ang makatang si '''[[Alexander Pushkin]]''' matapos matagpuan ang kopya ng kaniyang tulang ''[[Oda sa Kalayaan (tula)|Oda sa Kalayaan]]'' sa mga gamit ng mga rebelde ng '''[[Aklasang Desembrista]]'''? 9nbte09csltzkjj7cmxl4q06a6t348m 0 321100 2238490 2121043 2026-11-02T07:46:32Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238490 wikitext text/x-wiki Ang '''Silangang Lombardo''' ay isang pangkat ng malapit na nauugnay na mga varyant ng [[Wikang Lombardo|Lombardo]], isang diyalektong [[Mga wikang Galoitalika|Galoitalika]] na sinasalita sa [[Lombardia]], pangunahin sa mga lalawigan ng [[Bergamo]], [[Brescia]], at [[Mantua]], sa lugar sa paligid ng [[Cremona]] at sa mga bahagi ng [[Lalawigang Awtonomo ng Trento|Trentino]].<ref>Bonfadini, Giovanni 1983 ''Il confine linguistico veneto-lombardo'' In: ''Guida ai dialetti veneti'' / a cura di Manlio Cortelazzo. - Padova : CLEUP, 1983. - V. 5, p. 23–59 </ref> Ang mga pangunahing varyant nito ay [[Diyalektong Bergamasco|Bergamasco]] at Bresciano.<ref>[http://www.treccani.it/enciclopedia/dialetti-lombardi_%28Enciclopedia-dell%27Italiano%29/ Enciplopedia Treccani Online]</ref><ref>{{Cite web |title=M. Forzati, Dialèt de Brèsa (dialetto Bresciano) |url=https://sites.google.com/site/dialetdebresa/home/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131222214119/https://sites.google.com/site/dialetdebresa/home |archive-date=2013-12-22 |access-date=2013-03-11}}</ref> Sa mga kontekstong nagsasalita ng Italyano, ang Silangang Lombardo ay kadalasang tinatawag na "[[diyalekto]]", na nauunawaan bilang isang diyalekto ng Italyano, habang sinasabi ng ilan na hindi ito isang diyalekto kundi isang wika. Ang Silangang Lombardo at [[Wikang Italyano|Italyano]] ay may [[Komun na pagkakaintindihan|limitado lamang na pagkakaintindi]] sa isa't isa gaya ng kaso para sa maraming diyalektong Italyano. Ang Silangang Lombardo ay walang anumang opisyal na katayuan sa [[Lombardia]] o saanman: ang tanging [[opisyal na wika]] sa Lombardia ay [[Wikang Italyano|Italyano]]. == Pag-uuri == Ang Silangang Lombardo ay isang wikang [[Mga wikang Romanse|Romanse]] ng sangay ng [[Mga wikang Galoitalika|Galoitalika]], mas malapit sa [[Wikang Oksitano|Oksitano]], [[Wikang Katalan|Catalan]], [[Wikang Pranses|Pranses]], atbp. kaysa [[Wikang Italyano|Italyano]], na may Seltang substratum. == Heograpikong pagkalat == Pangunahing sinasalita ang Silangang Lombardo sa Silangang [[Lombardia]] (Hilagang [[Italya]]), sa mga [[Mga lalawigan ng Italya|lalawigan]] ng [[Lalawigan ng Bergamo|Bergamo]], at [[Lalawigan ng Brescia|Brescia]], sa Hilagang rehiyon ng [[Mantova|lalawigan ng Mantua]] at sa lugar sa paligid ng [[Crema, Lombardia|Crema]]. Ang mga uri na sinasalita sa mga rehiyong ito ay karaniwang mauunawaan para sa mga nagsasalita ng mga kalapit na lugar, ngunit hindi ito palaging totoo para sa malalayong lugar sa paligid. Halimbawa, ang isang naninirahan sa mga alpinong lambak ng Bergamo ay halos hindi maintindihan ng isang rural na naninirahan sa kapatagan ng Mantua. Kabilang sa mga pagkakaiba ang mga aspektong leksika, gramatika, at ponetika. == Mga tala == {{Reflist|group=n}}{{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * [http://www.orbilat.com/Languages/Lombard/Lombard.html Orbilat] - Isang mas kawili-wiling site para sa western lombard, ngunit ang mapa ng pamamahagi ng dalawang pangunahing varieties ay kapansin-pansin. * [http://www.brescialeonessa.it/xgiorni/testi/zornade/index.htm Tula sa Eastern Lombard] mula 1902 (sa Italyano) * [http://www.brescialeonessa.it/dialet/vocabo/index.htm Kopya ng orihinal na diksyunaryo Bresciano - Italiano] (ginagawa ang trabaho, sa Italian) * [http://xoomer.alice.it/kxqjfe/dialetweb/main.htm isang Casiratese-Italian na bokabularyo]{{Dead link|date=Hulyo 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, isang diksyunaryo para sa Bergamasque (Casirate d'Adda) dialect, sa Italian. * Isang [https://web.archive.org/web/20070208053719/http://www.intercam.it/tomo/vocab/ind.htm Diksyunaryo] para sa Camunic na variant ng Eastern Lombard. * Isang [https://web.archive.org/web/20070520013332/http://commedie-dialettali.sfera.net/ koleksyon ng mga komedya sa Bergamasque] {{Mga wika ng Italya}}{{Romance languages}} [[Kategorya:Mga wikang Romanse]] [[Kategorya:Mga wika ng Italya]] aedfc2fnl27lys50h6993dcjllvx2u5 0 321367 2238441 2238380 2026-11-02T00:27:58Z Allyriana000 119761 Inayos ang Arhentina, Aruba, at Australya 2238441 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Porto Riko na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Porto Riko. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Porto Riko para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Roswitha Kobald<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christiane Devisch<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Desirée Rolando<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Mara Ferreira<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Roxana Sittic Harb<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] 6c8up82l5yd9y4q9sjiifscydccf107 2238442 2238441 2026-11-02T00:40:04Z Allyriana000 119761 Inayos ang Austrya, Belhika, at Beneswela 2238442 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Porto Riko na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Porto Riko. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Porto Riko para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Mara Ferreira<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Roxana Sittic Harb<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] juyikxxfgmyg3rcl3rhyrwqi85bgumx 2238445 2238442 2026-11-02T00:45:53Z Allyriana000 119761 Inayos ang Bermuda, Brasil, at Bulibya 2238445 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka|Ceylon]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite web |last=Shauketaly |first=Faraz |date=6 Oktubre 2018 |title=Shiranthi Rajapaksa the next president of Sri Lanka in 2020? |url=https://www.independent.lk/shiranthi-rajapaksa-next-president-sri-lanka-2020/ |access-date=2 Oktubre 2025 |website=Ceylon Independent |language=en-GB}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |María del Rosario Mora<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Ingerborg Zielinski<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |Anette Grankvist<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] moan2iu6h5dt4euttf5yai1pexz2mq2 2238470 2238445 2026-11-02T04:11:05Z Allyriana000 119761 Inayos ang Sri Lanka, Costa Rica, Curacao, at Dinamarka 2238470 wikitext text/x-wiki {{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María del Rosario |Mora|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingerborg |Zielinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112162242/https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anette |Grankvist|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Shiranthi |Wickremesinghe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] qsk77q9tnimfl5a6yd21xwid71zzsaq 2238471 2238470 2026-11-02T04:11:45Z Allyriana000 119761 Binalik ang infobox 2238471 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María del Rosario |Mora|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingerborg |Zielinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112162242/https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anette |Grankvist|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Gloria Ivette Romero<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Caroline Meade<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |María del Rocío Martín Madrigal<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Amanda Jones<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Deirdre Greenland<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Vana Papadaki<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Beatrice Benito | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Reta Faye Chambers<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Miyoko Sometani |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Nelly Suyapa González<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Elaine Sung<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Farzana Habib<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Veronica Ann Cross<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Limor Schreibman<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Antonella Barci<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Shiranthi |Wickremesinghe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] d9qvzszs3a7fwtrm5kfe4eezvaaf5fg 2238476 2238471 2026-11-02T05:17:39Z Allyriana000 119761 Inayos ang El Salvador hanggang Kanada 2238476 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María del Rosario |Mora|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingerborg |Zielinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112162242/https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anette |Grankvist|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Gloria Ivette |Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113133523/https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=These are the Salvadoran women who have stood out in the Miss Universe pageants.}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Caroline |Meade|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112160156/https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Rocío |Martín|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423023755/https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/|archive-date=23 Abril 2026|trans-title=The tense divorce between former Miss Spain Rocío Martín and the laSexta panelist}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Amanda |Jones|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Deirdre |Greenland|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Vana |Papadaki|nolink=1}}<ref name=":6">{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112163156/https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Beatrice |Benito|nolink=1}} | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Reta Faye |Chambers|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131845/https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Miyoko |Sometani|nolink=1}}<ref name=":6" /> |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Nelly Suyapa |González|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Elaine |Sung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131942/https://www.scmp.com/article/318713/interview|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Farzana |Habib|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403152615/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms|archive-date=3 Abril 2015}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Veronica Ann |Cross|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Pauline |Fitzsimons|nolink=1}} |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Limor |Schreibman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Antonella |Barci|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa|trans-title=The two chosen ones|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112222947/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Deborah |Ducharme|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hulyo 1973 |title=Ontario receptionist, 20, Miss Dominion of Canada |language=en |pages=5 |work=The Telegraph |url=https://books.google.com.ph/books?id=fZ4rAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Dagmar Winkler<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Cindy Richards<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ana Lucía Agudelo<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Marcelle Herro<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Lydia Maes | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Margaret Loo<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Marthese Vigar | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Ana Cecilia Saravia<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Aina Walle<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Pamela King<ref name=":2" /> |20 |Auckland |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jeanine Lizuaín<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es-PA}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Teresita María Cano<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Shiranthi |Wickremesinghe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] qiis6e1bcs4xm0z84dh1gko2tls3tjz 2238478 2238476 2026-11-02T05:32:50Z Allyriana000 119761 Inayos ang Kanlurang Alemanya hanggang sa Pilipinas 2238478 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Wendy Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Wendy Robertson |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María del Rosario |Mora|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingerborg |Zielinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112162242/https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anette |Grankvist|nolink=1}}<ref name=":7">{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Gloria Ivette |Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113133523/https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=These are the Salvadoran women who have stood out in the Miss Universe pageants.}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Caroline |Meade|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112160156/https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Rocío |Martín|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423023755/https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/|archive-date=23 Abril 2026|trans-title=The tense divorce between former Miss Spain Rocío Martín and the laSexta panelist}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Amanda |Jones|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Deirdre |Greenland|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Vana |Papadaki|nolink=1}}<ref name=":6">{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112163156/https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Beatrice |Benito|nolink=1}} | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Reta Faye |Chambers|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131845/https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Miyoko |Sometani|nolink=1}}<ref name=":6" /> |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Nelly Suyapa |González|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Elaine |Sung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131942/https://www.scmp.com/article/318713/interview|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Farzana |Habib|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403152615/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms|archive-date=3 Abril 2015}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Veronica Ann |Cross|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Pauline |Fitzsimons|nolink=1}} |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Limor |Schreibman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Antonella |Barci|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa|trans-title=The two chosen ones|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112222947/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Deborah |Ducharme|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hulyo 1973 |title=Ontario receptionist, 20, Miss Dominion of Canada |language=en |pages=5 |work=The Telegraph |url=https://books.google.com.ph/books?id=fZ4rAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Dagmar |Winkler|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131931/https://www.nordbayern.de/franken/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953|archive-date=27 Abril 2025|trans-title=Dagmar Wöhrl: Her journey from beauty pageant to parliament}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Cindy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Ana Lucía |Agudelo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127040023/https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267|archive-date=27 Nobyembre 2024|trans-title=Carolina, Cali’s ace in Buenaventura}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Marcelle |Herro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112190003/https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Lydia |Maes|nolink=1}} | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Margaret |Loo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Marthese |Vigar|nolink=1}} | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|Rossana |Villares|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Ana Cecilia |Saravia|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Aina |Walle|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Pamela |King|nolink=1}}<ref name=":7" /> |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Monique |Borgeld|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Beauty pageant on screen}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Jeanine |Lizuaín|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826065036/https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=These are the Panamanian women who participated in Miss Universe}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |{{sortname|Teresita María |Cano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''{{sortname|Margarita |Moran|link=Margie Moran}}'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250615185734/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/|archive-date=15 Hunyo 2025}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Raija Stark<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Carla Barros<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Gladys Colón<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Liliana Fernández |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Shiranthi |Wickremesinghe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Yvonne Ma Ajong<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Monica Sundin<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Barbara Schöttli<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Kanok-orn Bunma |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Young-joo | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Camella King<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Wendy Robertson<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Johanna Melaniodos<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Yıldız Arhan<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Yolanda Ferrari<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] 0jecsd1c68anqm2ncyih9fhcvbigx6d 2238496 2238478 2026-11-02T08:42:33Z Allyriana000 119761 2238496 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|photo=|winner='''[[Margie Moran|Margarita Moran]]'''|represented={{flagu|Pilipinas|1936}}|date=21 Hulyo 1973|image=Miss Universe 1973.jpg|caption=Margarita Moran|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Odeon of Herodes Atticus, [[Atenas]], [[Gresya]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|ERT}}|entrants=61|placements=12|debuts={{Hlist|Tsipre}}|withdraws={{Hlist|Bahamas|Ekwador|Irak|Islandiya|Peru|Zaire}}|returns={{Hlist|Libano|Nikaragwa|Panama|Sri Lanka|Trinidad at Tobago}}|congeniality=Jeanette Robertson <br> {{flagu|Tsile}}|best national costume=Rocío Martín <Br> {{flagu|Espanya|1945}}|photogenic=[[Margie Moran|Margarita Moran]] <br> {{flagicon|Philippines|1936}} Pilipinas|before=[[Miss Universe 1972|1972]]|next=[[Miss Universe 1974|1974]]|entertainment=Gilbert O'Sullivan}} Ang '''Miss Universe 1973''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Odeon of Herodes Atticus sa [[Atenas]], [[Gresya]] noong 21 Hulyo 1973. Ito ang unang edisyon na ginanap sa [[Europa]].<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Universe beauty pageant set Saturday |language=en |pages=19 |work=The Daily Herald |url=https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/ |access-date=13 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113161003/https://www.newspapers.com/clip/23788242/the-daily-herald/|archive-date=13 Enero 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauty pageant |language=en |pages=143 |work=Austin American-Statesman |url=https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/ |access-date=29 Marso 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230329133923/https://www.newspapers.com/clip/47475982/austin-american-statesman/|archive-date=29 Marso 2023}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Kerry Anne Wells]] ng Australya si [[Margie Moran|Margarita Moran]] ng Pilipinas bilang Miss Universe 1973.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Title Won By Filipino Beauty Queen |language=en |pages=1 |work=Herald-Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=PJoeAAAAIBAJ&sjid=Qs0EAAAAIBAJ&pg=3701%2C4202315 |access-date=18 Nobyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2021 |title=LOOK BACK: Filipina queens at the Miss Universe pageant |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/ |access-date=14 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131916/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/look-back-filipina-beauty-queens-and-the-miss-universe-crown/|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> Ito ang pangalawang tagumpay ng Pilipinas sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Amanda Jones ng Estados Unidos, habang nagtapos bilang second runner-up si Aina Walle ng Noruwega.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Philippine beauty new Miss Universe |language=en |pages=1–2 |work=Ocala Star-Banner |url=https://news.google.com/newspapers?id=fI9PAAAAIBAJ&sjid=BgYEAAAAIBAJ&pg=4740%2C5204559 |access-date=13 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref><ref name=":2">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Miss Universe from Philippines; US entrant takes second place |language=en |pages=1; 10A |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=1k0vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=3106%2C2018152 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-isang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikapitong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Beauty pageant slated |language=en |pages=15 |work=The Calgary Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=lG1kAAAAIBAJ&pg=PA105&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=3125,2715714&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgLEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 Hunyo 1973 |title=Miss Universe pageant will come via satellite |language=en |pages=34 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=AWItAAAAIBAJ&sjid=eogFAAAAIBAJ&pg=3565%2C3959183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtanghal ang mangaawit at pianistang si Gilbert O'Sullivan sa edisyong ito.<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1973 |title=Miss Universe pageant |language=en |pages=3 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=5m5kAAAAIBAJ&sjid=bH0NAAAAIBAJ&pg=2531%2C3694793 |access-date=10 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> == Kaligiran == [[Talaksan:The Odeon of Herodes Atticus in Athens. In the distance Philopappos Hill.jpg|thumb|Odeon ni Herodes Atticus, ang lokasyon ng Miss Universe 1973|250x250px]] === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong Pebrero 1973, inanunsyo ng mga opisyal ng Pamahalaan ng Puerto Rico na tatapusin na nito ang $1 milyong kontrata upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa pulo hanggang 1976.<ref name=":1" /><ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> Ayon sa mga opisyal, ilegal diumano ang kasunduan na ayon sa Pangulo ng Miss Universe na si Harold Glasser ay ''technical-legal'' lamang ang kalikasan nito. Ayon kay Glasser, ang tunay na dahilan kung bakit tinapos ng ang kasunduan ay dahil "biktima ng labanang politikal ang mga ''pageant''" at nanatiling malinis ang mga tagataguyod ng pageant sa debate tungkol sa politikal na katayuan ng Puerto Rico. Nilagdaan ng administrasyong ''pro-statehood'' ni Gov. Luis A. Ferre ang kontrata upang isponsor ang mga ''pageant'', subalit isang administrasyong ''anti-statehood'' na pinamumunuan ni Gov. Rafael Hernandez Colon ang umakyat sa puwesto noong Enero 2. Bagamat naghahanap pa ng pagdadausan ng Miss Universe, ang ''pageant'' ay gaganapin sa Hulyo 21 ayon kay Glasser.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> Noong Pebrero 22, nagsampa ng isang ''damage suit'' ang Miss Universe Inc. na nagkakahalagang $20 milyon USD laban sa pamahalaan ng Puerto Rico para sa pagkakansela nito ng kontrata upang isponsor ang kompetisyon sa loob ng limang taon.<ref>{{Cite news |date=23 Pebrero 1973 |title=Damage suit |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110699534?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=„Miss Universe" kost Pto. Rico meer dan half miljoen dollar |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460356:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title="Miss Universe" costs Puerto Rico more than half a million dollars}}</ref> Noong Mayo 10, inanunsyo ng Miss Universe Inc. na ang ika-22 edisyon ay gaganapin sa Atenas mula Hulyo 11 hanggang Hulyo 21.<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Miss Universe Pageant From Athens Via Satellite |language=en |pages=24 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vOdbAAAAIBAJ&pg=PA24&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=2112,2695618&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiq2LHF967_AhWW1zgGHe5-ALcQ6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> Ayon kay Glasser at Chrysanthos Demetriadis, pangulo ng Greek National Tourist Organization, ang kompetisyon ay isasahimpapawid sa mahigit 30 bansa.<ref>{{Cite news |date=11 Mayo 1973 |title=Beauty quest |language=en |pages=14 |work=Papua New Guinea Post-Courier |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/250742214?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=7 Mayo 1973 |title=Doctor captivates Mamie |language=en |pages=42 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=d7QiAAAAIBAJ&sjid=d7MFAAAAIBAJ&pg=808%2C1903315 |access-date=17 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-isang mga bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon.<ref name=":5" /> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang bansang Tsipre.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Lebanon papers hit picture of pageant beauties |language=en |pages=7 |work=Youngstown Vindicator |url=https://books.google.com.ph/books?id=2gxJAAAAIBAJ&lpg=PA7&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&pg=PA7#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Cyprus%22&f=false |access-date=26 Oktubre 2026 |via=Google Books}}</ref> Bumalik sa edisyong ito ang mga bansang Ceylon na huling sumali noong [[Miss Universe 1970|1970]]; at Libano, Nikaragwa, Panama, at Trinidad at Tobago na huling sumali noong [[Miss Universe 1971|1971]].<ref name=":02">{{Cite news |date=20 Hulyo 1972|title=Guards out as world beauties fly in|language=en|pages=7|work=New Nation|url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19720720-1.2.55|access-date=26 Oktubre 2026|via=National Library Board}}</ref> Hindi sumali si Cyprianna Munnings ng Bahamas upang makasali sa pagdiriwang ng paglaya ng kaniyang bansa mula sa Reyno Unido.<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=6 Hunyo 2023 |title=FACE TO FACE: Patriotic, beautiful and proud to be Bahamian |url=http://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/ |access-date=12 Oktubre 2025 |website=Tribune 242 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260621144600/https://www.tribune242.com/news/2023/jun/06/face-face-patriotic-beautiful-and-proud-be-bahamia/|archive-date=21 Hunyo 2026}}</ref> Hindi sumali si Katrin Gisladóttir ng Islandiya dahil nagkasakit ito at kinakailangang bumitiw sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Hví ekki Island ? |language=is |pages=2 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3249963?iabr=on |access-date=14 Enero 2023 |via=Tímarit.is|trans-title=Why not Iceland?}}</ref> Hindi sumali si Mary Núñez ng Peru dahil hindi siya pinayagan ng pamahalaan ng Peru na sumali dahil ang Miss Universe ay produkto ng "kapitalismong Amerikano" at hindi raw maganda ang ugnayan ng bansa sa Estados Unidos.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=12 Nobyembre 2017 |title=Miss Perú: las peruanas más bellas de las últimas décadas |url=https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=El Comercio Perú |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826184310/https://elcomercio.pe/tvmas/farandula/miss-peru-peruanas-bellas-ultimas-decadas-noticia-473145-noticia/|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=Miss Peru: the most beautiful Peruvian women of recent decades}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Ekwador, Irak, at Zaire matapos na mabigo ang kanilang mga organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kandidata. Bumitiw sa kompetisyon si Sousan Hakima ng Iran dahil hindi pa sapat ang kaniyang edad upang makalahok sa kompetisyon. Hindi sumali sina Els Marie Beukenboom ng [[Bonaire]], Jocelyne Vital ng [[Haiti|Hayti]], Irene Rebecca Soetanto ng [[Indonesya]], Assia Yousif ng [[Iraq|Irak]], Cecelia King ng [[Liberia|Liberya]], Selma Feki ng [[Tunisia|Tunisya]] at Snežana Milojević ng [[Yugoslavia]] sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite news |last=Ben Khalifa|first=Lotfi|date=14 Pebrero 2019|title=Voyage avec les nymphes tunisiennes|language=fr|work=Le Temps|url=https://www.pressreader.com/tunisia/le-temps-tunisia/20190214/281801400224502|access-date=30 Enero 2023|via=PressReader|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130045755/https://www.pressreader.com/tunisia/le-temps-tunisia/20190214/281801400224502|archive-date=30 Enero 2023}}</ref> == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1973''' | * '''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]]''' – '''[[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref name=":4">{{Cite news |date=22 Hulyo 1973 |title=Filipinas, Miss Universo; la colombiana, finalista |language=es |pages=7 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=OVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=1882%2C4202245 |access-date=14 Enero 2023|trans-title=Philippines, Miss Universe; the Colombian, a finalist|via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Amanda Jones<ref name=":4" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Aina Walle<ref name=":4" /> |- |3rd runner-up | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref name=":4" /> |- |4th runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Limor Schreibman<ref name=":4" /> |- |Top 12 | * {{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] – Susana Romero<ref name=":4" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Sandra Ferreira<ref name=":4" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Vana Papadaki<ref name=":4" /> * {{flagicon|JPN}} [[Hapon]] – Miyoko Sometani<ref name=":4" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Farzana Habib<ref name=":4" /> * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ana Lucía Agudelo<ref name=":4" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Marcelle Herro<ref name=":4" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – [[Margie Moran|Margarita Moran]]<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines is Miss Photogenic |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19730716-1.1.8 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] – Jeanette Robertson<ref>{{Cite web |last=García |first=Oscar |date=30 Agosto 1973 |title=La representante chilena, Jeanette Gwendalyn Robertson, fue declarada Miss Simpatía. |trans-title=The Chilean representative, Jeanette Gwendalyn Robertson, was declared Miss Congeniality. |url=https://www.24horas.cl/40anosdel11deseptiembre/video-la-belleza-chilena-en-miss-universo-817478 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514231849/https://www.24horas.cl/40anosdel11deseptiembre/video-la-belleza-chilena-en-miss-universo-817478 |archive-date=14 Mayo 2021 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=24 Horas |language=es}}</ref> |- |Best National Costume | * {{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] – Rocío Martín<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113081722/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514|archive-date=13 Nobyembre 2025}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], 12 mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ang mga ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang 12 mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.'' Dahil hindi pinayagan ng Greek Archaeological Society na magparada ang Top 12 sa kanilang damit panglangoy sa Odeon ni Herodes Atticus, ginanap ang ''swimsuit competition'' ng edisyong ito sa labas ng teatro.<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Girls must cover up |language=en |pages=6 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110737432?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref><ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Philippines wins |language=en |pages=7A |work=The Bladen Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=br5DAAAAIBAJ&pg=PA8&dq=%22Miss+Universe%22+%221973%22&article_id=745,3886955&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwih6fq1-K7_AhXnw6ACHd6uCrQ4ChDoAXoECAMQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> === Komite sa pagpili === * Jean-Pierre Aumont – Pranses na aktor<ref name=":0" /> * Horst Buchholz – Alemang aktor<ref name=":3">{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=27 Hulyo 1973 |title=The good rumor man off in Greece |language=en |pages=21 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=200vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7227%2C4556300 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> * Walt Frazier – Amerikanong basketbolista<ref name=":3" /> * Apasra Hongsakula – [[Miss Universe 1965]] mula sa [[Thailand|Taylandiya]]<ref name=":0" /> * Herakles Mathiopoulos – Griyegong negosyante<ref name=":0" /> * Hanae Mori – Hapones na taga-disenyo<ref name=":0" /> * Manuel Benítez Pérez, El Cordobés – Espanyol na matador<ref name=":0" /> * Lynn Redgrave – Ingles na aktres<ref name=":0" /> * Ginger Rogers – Amerikanang aktres<ref name=":0" /> * Edilson Cid Varela – Brasilenyong mamamahayag<ref name=":0">{{Cite news |date=4 Agosto 1973 |title=Miss Bermuda finds Greece exotic |language=en |pages=3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/375/rec/1 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> * Earl Wilson – Amerikanong kolumnista<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1973 |title=Earl goes to Athens to judge Miss Universe |language=en |pages=14 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://news.google.com/newspapers?id=000vAAAAIBAJ&sjid=wmYEAAAAIBAJ&pg=7268%2C720778 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-isang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref name=":5">{{Cite news |date=21 Hulyo 1973 |title=61 beauties in final acts of queen race |language=en |pages=3 |work=Gettysburg Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=DFYzAAAAIBAJ&sjid=rfIFAAAAIBAJ&pg=919%2C3360107 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |{{sortname|Susana|Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Alegre |first=Alvaro |date=13 Pebrero 2022 |title=Que es de la vida de Susana Romero: fue una súper estrella en los años ‘80 y ahora se dedica a la protección animal pero lejos de los medios |url=https://www.gente.com.ar/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Gente |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113101613/https://www.revistagente.com/actualidad/que-es-de-la-vida-de-susana-romero-fue-una-super-estrella-en-los-anos-80-y-ahora-se-dedica-a-la-proteccion-animal-pero-lejos-de-los-medios/|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=What’s become of Susana Romero: she was a superstar in the 1980s and is now dedicated to animal welfare, far removed from the media spotlight.}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |{{sortname|Etleen|Oduber|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hunyo 1973 |title=Election of Miss Aruba 1973 held in Holiday Inn June 2 |language=en, pap |pages=1; 4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://ufdc.ufl.edu/ca03400001/00241 |access-date=7 Enero 2023}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |{{sortname|Susan|Mainwaring|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Filipino girl wins contest |language=en |pages=5 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110739002?searchTerm=%22Susan%20Mainwaring%22 |access-date=7 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |22 |Brisbane |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |{{sortname|Roswitha |Kobald|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20211206074219/https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932|archive-date=6 Disyembre 2021|trans-title=Obituary for Herwig Heran: A superb journalist who will be missed}}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |{{sortname|Christiane |Devisch|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL|archive-url=https://web.archive.org/web/20260227182713/https://www.demorgen.be/nieuws/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/|archive-date=27 Pebrero 2026|trans-title=List of Miss Belgium titleholders}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |{{sortname|Desirée |Rolando|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcés |first=Ever |date=16 Nobyembre 2022 |title=Miss Venezuela: Ni tan niñas, ni tan venezolanas… |url=https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/ |access-date=19 Disyembre 2022 |website=Diario de Los Andes |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219024600/https://diariodelosandes.com/miss-venezuela-ni-tan-ninas-ni-tan-venezolanas/|archive-date=19 Disyembre 2022|trans-title=Miss Venezuela: Not quite girls, and not quite Venezuelan…}}</ref> |18 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |{{sortname|Judy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |{{sortname|Sandra |Ferreira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Garcia |first=Manuel |date=16 Hulyo 2020 |title=#TBT: A história do concurso Miss Sorocaba |url=https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Cruzeiro do Sul |language=pt-br|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112131145/https://www.jornalcruzeiro.com.br/presenca/tbt-a-historia-do-concurso-miss-sorocaba/index.html|archive-date=12 Nobyembre 2025|trans-title=#TBT: The history of the Miss Sorocaba pageant}}</ref> |21 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{sortname|Roxana |Sittic|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=Roxana, talento que trasciende |url=https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=9 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209063505/https://eldeber.com.bo/sociales/roxana-talento-que-trasciende_38614 |url-status=dead |trans-title=Roxana, a talent that transcends}}</ref> |18 |[[La Paz]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |{{sortname|María del Rosario |Mora|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Alajuela |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |{{sortname|Ingerborg |Zielinski|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Marso 2003 |title=Getting to know Curacao |url=https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Deseret News |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112162242/https://www.deseret.com/2003/3/10/19708941/getting-to-know-curacao/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |Willemstad |- |{{flagicon|DNK}} [[Dinamarka]] |{{sortname|Anette |Grankvist|nolink=1}}<ref name=":7">{{Cite news |date=14 Hulyo 1973 |title=Shipmates |language=en |pages=8 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://books.google.com.ph/books?id=V39IAAAAIBAJ&pg=PA5&dq=%22Anette+Grankvist%22&article_id=6015,1854095&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi3wL-R9a7_AhWv9jgGHTNaD9AQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Anette%20Grankvist%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |20 |[[Copenhague]] |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |{{sortname|Gloria Ivette |Romero|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20251113133523/https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html|archive-date=13 Nobyembre 2025|trans-title=These are the Salvadoran women who have stood out in the Miss Universe pageants.}}</ref> | – |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |{{sortname|Caroline |Meade|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=12 Abril 2012 |title=Maureen Lipman ditches her 'dirty, rotten rat' lover over his |url=https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html |access-date=9 Disyembre 2022 |website=Evening Standard |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112160156/https://www.standard.co.uk/showbiz/maureen-lipman-ditches-her-dirty-rotten-rat-lover-over-his-inappropriate-behavour-7296423.html|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Glasgow]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |{{sortname|Rocío |Martín|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260423023755/https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/|archive-date=23 Abril 2026|trans-title=The tense divorce between former Miss Spain Rocío Martín and the laSexta panelist}}</ref> |19 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{sortname|Amanda |Jones|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Mayo 1973 |title=USA title goes to Miss Illinois |language=en |pages=1 |work=The Victoria Advocate |url=https://news.google.com/newspapers?id=lMccAAAAIBAJ&sjid=SVoEAAAAIBAJ&dq=miss-usa%20amanda-jones&pg=4111%2C2993634 |access-date=12 Disyembre 2022|via=Google News Archive}}</ref> |22 |Evanston |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |{{sortname|Deirdre |Greenland|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1973 |title=Beauties on title trail |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=1fJAAAAAIBAJ&lpg=PA8&dq=%22Deirdre%20Greenland%22&pg=PA8#v=onepage&q=%22Deirdre%20Greenland%22&f=false |access-date=2 Oktubre 2025 |via=Google Books}}</ref> |23 |Newport |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |{{sortname|Vana |Papadaki|nolink=1}}<ref name=":6">{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=22 Agosto 2009 |title=The second Pinay Miss U |url=https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u |access-date=29 Marso 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112163156/https://www.philstar.com/entertainment/2009/08/22/497989/second-pinay-miss-u|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |19 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |{{sortname|Beatrice |Benito|nolink=1}} | 18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Reta Faye |Chambers|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=11 Abril 2016 |title=Photo Flashback |language=en |work=The Gleaner |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326 |access-date=7 Enero 2023 |via=PressReader|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131845/https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20160411/282617441907326|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |20 |Saint James |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |{{sortname|Miyoko |Sometani|nolink=1}}<ref name=":6" /> |22 |Ibaraki |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |{{sortname|Nelly Suyapa |González|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Elegida "Miss Honduras" |language=es |trans-title=Chosen "Miss Honduras" |pages=26 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=2635%2C1378183 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 17 |El Paraíso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |{{sortname|Elaine |Sung|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2000 |title=The interview |url=https://www.scmp.com/article/318713/interview |access-date=11 Disyembre 2022 |website=South China Morning Post |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131942/https://www.scmp.com/article/318713/interview|archive-date=27 Abril 2025}}</ref> |18 |[[Hong Kong]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{sortname|Farzana |Habib|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150403152615/https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19122503.cms|archive-date=3 Abril 2015}}</ref> |18 |[[New Delhi]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |{{sortname|Veronica Ann |Cross|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=60 gorgeous girls |language=en |pages=8 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=nR8-AAAAIBAJ&sjid=bUoMAAAAIBAJ&dq=veronica-ann-cross&pg=6457%2C4536750 |access-date=11 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |23 |[[Londres]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |{{sortname|Pauline |Fitzsimons|nolink=1}} |20 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |{{sortname|Limor |Schreibman|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Israel is fourth |language=en |pages=1 |work=The Australian Jewish Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/263119338?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |19 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{sortname|Antonella |Barci|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa|trans-title=The two chosen ones|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112222947/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |18 |[[Milan]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Deborah |Ducharme|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=2 Hulyo 1973 |title=Ontario receptionist, 20, Miss Dominion of Canada |language=en |pages=5 |work=The Telegraph |url=https://books.google.com.ph/books?id=fZ4rAAAAIBAJ&lpg=PA5&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&pg=PA5#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Canada%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |{{sortname|Dagmar |Winkler|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=4 Setyembre 2017 |title=Dagmar Wöhrl: Ihr Weg von der Misswahl ins Parlament |url=https://www.nordbayern.de/region/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Nürnberger Nachrichten |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131931/https://www.nordbayern.de/franken/nuernberg/dagmar-wohrl-ihr-weg-von-der-misswahl-ins-parlament-1.2907953|archive-date=27 Abril 2025|trans-title=Dagmar Wöhrl: Her journey from beauty pageant to parliament}}</ref> |18 |Stein |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |{{sortname|Cindy |Richards|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Abril 1973 |title=Miss Virgin Islands of 1973 |language=en |pages=1 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=6a8wAAAAIBAJ&sjid=x0QDAAAAIBAJ&pg=2794%2C3084941 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 19 |Saint Croix |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sortname|Ana Lucía |Agudelo|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=20 Hunyo 1996 |title=Carolina, as de Cali en Buenaventura |url=https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267 |access-date=10 Enero 2023 |website=El Tiempo |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20241127040023/https://www.eltiempo.com/archivo/documento/MAM-451267|archive-date=27 Nobyembre 2024|trans-title=Carolina, Cali’s ace in Buenaventura}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Cali]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |{{sortname|Marcelle |Herro|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=961 |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20251112190003/https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/|archive-date=12 Nobyembre 2025}}</ref> |21 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |{{sortname|Lydia |Maes|nolink=1}} | 18 |Esch-sur-Alzette |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |{{sortname|Margaret |Loo|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 1973 |title=Miss Malaysia returns–downcast |language=en |pages=10 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730726-1.2.27 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Cheras |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |{{sortname|Marthese |Vigar|nolink=1}} | 20 |Msida |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |{{sortname|Rossana |Villares|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es |archive-date=12 Disyembre 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead }}</ref> |18 |Yucatán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |{{sortname|Ana Cecilia |Saravia|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Hulyo 1973 |title=Untitled |language=es |pages=13A |work=El Tiempo |url=https://books.google.com.ph/books?id=LVI0AAAAIBAJ&pg=PA7&dq=%22Miss+Nicaragua%22+%221973%22&article_id=6286,1898304&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjXvIDf9q7_AhX8yzgGHYUJD-YQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Nicaragua%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> |18 |Leon |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |{{sortname|Aina |Walle|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=17 Mayo 2021 |title=Miss Universe-deltaker fra Vennesla røk ut før semifinalen |url=https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker |access-date=11 Enero 2023 |website=Fædrelandsvennen |language=no-nb|archive-url=https://web.archive.org/web/20241119050634/https://www.fvn.no/kultur/i/M3KMoR/ingen-suksess-for-norsk-miss-universe-deltaker|archive-date=19 Nobyembre 2024|trans-title=Miss Universe contestant from Vennesla eliminated before the semi-finals}}</ref> |20 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |{{sortname|Pamela |King|nolink=1}}<ref name=":7" /> |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |{{sortname|Monique |Borgeld|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=7 Marso 1973 |title=Miss-parade op het scherm |language=nl |pages=11 |work=Algemeen Dagblad |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:002894006:mpeg21:p00011 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Beauty pageant on screen}}</ref> |23 |Diemen |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |{{sortname|Jeanine |Lizuaín|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=7 Enero 2015 |title=Estas son las panameñas que participaron de Miss Universo |url=https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html |access-date=10 Disyembre 2022 |website=Telemetro |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20260826065036/https://www.telemetro.com/noticias/2015/01/07/panamenas-participaron-miss-universo/1656598.html|archive-date=26 Agosto 2026|trans-title=These are the Panamanian women who participated in Miss Universe}}</ref> | 26 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |{{sortname|Teresita María |Cano|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |20 |Concepción |- |'''{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]]''' |'''{{sortname|Margarita |Moran|link=Margie Moran}}'''<ref>{{Cite web |last=Tayag |first=Voltaire |date=11 Disyembre 2019 |title=LOOK BACK: The Binibining Pilipinas legacy through the decades |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/ |access-date=7 Enero 2023 |website=[[Rappler]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250615185734/https://www.rappler.com/entertainment/pageants/246952-legacy-through-decades/|archive-date=15 Hunyo 2025}}</ref> |19 |[[Mandaluyong]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |{{sortname|Raija |Stark|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=31 Enero 2007 |title=Miss Suomi -historiikki |url=https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358 |access-date=10 Enero 2023 |website=MTV3 |language=fi|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110044439/https://www.mtvuutiset.fi/artikkeli/miss-suomi-historiikki/2828358|archive-date=10 Enero 2023|trans-title=History of Miss Finland}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |{{sortname|Carla |Barros|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=10 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> | 20 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |{{sortname|Isabelle |Krumacker|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Marsac |first=Manuela |date=29 Nobyembre 2021 |title=Troisfontaines : les confidences d'Isabelle Krumacker, première Miss Lorraine élue Miss France en 1973, sur l'élection |url=https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election |access-date=12 Disyembre 2022 |website=Le Républicain Lorrain |language=FR-fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153316/https://www.republicain-lorrain.fr/societe/2021/11/29/troisfontaines-les-confidences-d-isabelle-krumacker-miss-france-1973-sur-l-election|archive-date=12 Disyembre 2022|trans-title=Troisfontaines: Isabelle Krumacker—the first Miss Lorraine to be crowned Miss France, in 1973—shares her recollections of the pageant}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |{{sortname|Gladys |Colón|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Vélez |first=Fernan |date=3 Hulyo 2024 |title=Habla Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, sobre el triunfo de su compueblana orocoveña Jennifer Colón |url=https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/ |access-date=26 Oktubre 2026 |website=Metro Puerto Rico |language=es|archive-url=https://web.archive.org/web/20261025191426/https://www.metro.pr/entretenimiento/2024/07/03/habla-miss-universe-pr-1973-gladys-vanessa-colon-sobre-el-triunfo-de-su-compueblana-orocovena-jennifer-colon/|archive-date=25 Oktubre 2026|trans-title=Miss Universe PR 1973, Gladys Vanessa Colón, speaks about the victory of her fellow Orocovis native, Jennifer Colón}}</ref> |18 |Orocovis |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |{{sortname|Liliana |Fernández|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Libre |first=Diario |date=11 Agosto 2025 |title=Las provincias más coronadas en Miss República Dominicana Universo |trans-title=The provinces with the most crowns in Miss Dominican Republic Universe |url=https://www.diariolibre.com/revista/cultura/2025/08/11/provincias-con-mas-coronas-en-miss-republica-dominicana-universo/3209880 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250816225840/https://www.diariolibre.com/revista/cultura/2025/08/11/provincias-con-mas-coronas-en-miss-republica-dominicana-universo/3209880 |archive-date=16 Agosto 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=Diario Libre |language=es}}</ref> |18 |Salcedo |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |{{sortname|Debra |de Souza|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1973 |title=Radiant Debra crowned Miss Singapore |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19730610-1.2.21 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |19 |[[Singapura]] |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |{{sortname|Shiranthi |Wickremesinghe|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |{{sortname|Yvonne |Ma Ajong|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=5 Hunyo 1973 |title=Miss Suriname |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461288:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |{{sortname|Monica |Sundin|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=Athene |language=nl |pages=7 |work=Leeuwarder Courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619384:mpeg21:p007 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher|trans-title=Athens}}</ref> |20 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |{{sortname|Barbara |Schöttli|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Denzel |first=Ralph |date=14 Marso 2018 |title=Warum Schaffhausen Stephen Hawking niemals gefallen hätte |url=https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette |access-date=10 Enero 2023 |website=Schaffhauser Nachrichten |language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20250427131856/https://www.shn.ch/region/kanton/2018-03-14/warum-schaffhausen-stephen-hawking-niemals-gefallen-haette|archive-date=27 Abril 2025|trans-title=Why Stephen Hawking would never have liked Schaffhausen}}</ref> |19 |[[Zürich]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |{{sortname|Kanok-orn |Bunma|nolink=1}} |20 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |{{sortname|Young-joo|Kim |nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1973 |title=Amanda Jones looking forward to doing nothing |language=en |pages=4 |work=The Southeast Missourian |url=https://books.google.com.ph/books?id=DWkfAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=Miss%20Universe%20Korea&pg=PA4#v=onepage&q=Miss%20Universe%20Korea&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |{{sortname|Camella |King|nolink=1}}<ref name=":5" /> | 25 |San Fernando |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |{{sortname|Jeanette |Robertson|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=18 Hulyo 1973 |title=Atenas |language=es |pages=1 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=NVI0AAAAIBAJ&sjid=6WYEAAAAIBAJ&pg=4563%2C3408577 |access-date=14 Enero 2023|via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |{{sortname|Johanna |Melaniodos|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1973 |title=Beauties not bothered by politics |language=en |pages=1A |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=vedbAAAAIBAJ&pg=PA4&dq=%22Miss+Cyprus%22+%221973%22&article_id=742,2791140&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj1yqXy9a7_AhWKzTgGHSd6AjIQ6AF6BAgHEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Cyprus%22%20%221973%22&f=false |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> | 18 |[[Nikosya]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |{{sortname|Yıldız |Arhan|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=2 Nobyembre 2012 |title=Eski Türkiye güzeli Arhan Mavitan soyuldu |url=https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02 |access-date=14 Enero 2023 |website=Ensonhaber |language=tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20230113163251/https://www.ensonhaber.com/magazin/eski-turkiye-guzeli-arhan-mavitan-soyuldu-2012-11-02|archive-date=13 Enero 2023}}</ref> | – |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |{{sortname|Yolanda |Ferrari|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Yolanda Ferrari, "Miss Uruguay" |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=4855%2C1354848 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 21 |[[Montevideo]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1973]] [[Kategorya:Miss Universe]] [[Kategorya:Atenas]] [[Kategorya:Gresya]] f0ybcojxlc34xlf3vc2t8mcnz22ud1w 0 321375 2238456 2181826 2026-11-02T02:54:58Z Allyriana000 119761 Nagdagdag ng sanggunian para sa Gisélle Azzeri 2238456 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Amparo Muñoz]]'''|congeniality=Anna Bjornsdóttir <br> {{flagicon|Lupangyelo}} Lupangyelo|photogenic=Johanna Raunio <br> {{flagicon|Finland}} Pinlandiya|best national costume=Kim Jae-kyu <br> {{flagicon|Timog Korea|1948}} Timog Korea|date=21 Hulyo 1974|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Folk Arts Theater, [[Maynila]], [[Pilipinas]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|[[Radio Philippines Network|KBS]]}}|entrants=65|placements=12|debuts={{Hlist|Indonesya|Liberya|Senegal}}|withdraws={{Hlist|Dinamarka|Noruwega}}|returns={{Hlist|Bahamas|Lupangyelo|Yugoslavia}}|before=[[Miss Universe 1973|1973]]|next=[[Miss Universe 1975|1975]]|image=Amparo Muñoz Miss Universe 1974.jpg|represented={{flagicon|Spain|1945}} Espanya|caption=Amparo Muñoz}}Ang '''Miss Universe 1974''' ay ang ika-23 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Folk Arts Theater sa Maynila, Pilipinas noong 21 Hulyo 1974. Ito ang kauna-unahang edisyon na ginanap sa [[Asya]].<ref>{{Cite news |last=Ronquillo |first=B. |date=29 Hulyo 1974 |title=Miss Universe contest puts Philippines on the tourist map |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740729-1.2.30.3?ST=1&AT=filter&K=Miss%20Universe&KA=Miss%20Universe&DF=&DT=&Display=0&AO=false&NPT=&L=&CTA=&NID=&CT=&WC=&YR=1974&QT=miss,universe&oref=article |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2016 |title=July 21, 1974: PH hosts Miss Universe for first time |url=https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110072433/https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-date=10 Enero 2023 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Margarita Moran]] ng Pilipinas si [[Amparo Muñoz]] ng Espanya bilang Miss Universe 1974. Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Espanya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Miss Universe |language=en |pages=1 |work=The Spokesman-Review |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ux9OAAAAIBAJ&sjid=RO0DAAAAIBAJ&pg=811%2C1107501 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si [[Helen Morgan]] ng Gales, habang nagtapos bilang second runner-up si Johanna Raunio ng Pinlandiya. Anim na buwan pagkatapos makoronahan, iniulat na bumitiw sa pwesto si Muñoz matapos na tumangging lumipad papuntang Hapon upang gampanan ang kanyang mga tungkulin bilang Miss Universe. Walang klarong rason kung bakit bumitiw si Muñoz, ngunit walang iniluklok ang mga ''pageant organizer'' upang palitan siya.<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2021 |title=Amparo Munoz: Her bittersweet reign |url=https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122155457/https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-date=22 Enero 2025 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Dapat sana itong iaalok kay Helen Morgan, ngunit siya ay isang ina at nagwagi na bilang [[Miss World 1974]] at bumitiw pagkatapos ng apat na araw dahil sa negatibong epekto sa kanya ng matinding interes ng ''media''.<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903071627/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-date=3 Setyembre 2024 |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 1974 |title=Miss World 74 treedt af |language=nl |pages=11 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840032:mpeg21:p011 |access-date=5 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tidey |first=John |date=28 Nobyembre 1974 |title=It's all over now for most beautiful mother |language=en |pages=4 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=Ke5UAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=Helen%20Morgan&pg=PA4#v=onepage&q=Helen%20Morgan&f=false |access-date=5 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikawalong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Crosby |first=Joan |date=14 Hulyo 1974 |title=Busy Bob Barker hard act to follow |language=en |pages=227 |work=The Boston Globe |url=https://www.newspapers.com/clip/49003950/19740714bostonglobebobbarker/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> == Kasaysayan == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Manilajf9690 08.JPG|thumb|Folk Arts Theater, ang lokasyon ng Miss Universe 1974|250x250px]]Noong 3 Agosto 1971, naglagda ng kontrata ang Miss Universe Organization at ang Government Economic Development Administrator ng Porto Riko upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa San Juan mula 1972 hanggang 1976.<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Google News Archive}}</ref> Gayunpaman, kinansela ng pamahalaan ng Porto Riko ang kasunduan noong Pebrero 1973 dahil ayon sa mga opisyal ng pamahalaan ng Porto Riko, ilegal diumano ang kasunduan.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Noong 28 Nobyembre 1973, inanunsyo ni Harold Glasser, pangulo ng Miss Universe Inc. at ng Consul-General ng Pilipinas na si Ernesto Pineda na ang Miss Universe 1974 ''pageant'' ay gaganapin sa Maynila sa Hulyo 21, 1974. Ito ang kauna-unahanang pagkakataon na ang ''pageant'' ay ginanap sa Asya.<ref>{{Cite news |date=30 Nobyembre 1973 |title=Manila chosen |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19731130-1.1.3 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1974 |title=Concurso "Miss Universo" se inaugura oficialmente hoy |language=es |trans-title="Miss Universe" contest officially opens today |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=XT0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=4934%2C995477 |access-date=11 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Isang ''open-air ampitheater'' ang orihinal na planong itatayo ng pamahalaan sa Cultural Center of the Philippines Complex. Gayunpaman, dahil gaganapin ang pageant sa panahong [[tag-ulan]] sa Pilipinas, nagpasiya ang [[Pamahalaan ng Pilipinas]] na magtayo na lamang ng isang teatro, na kalaunan ay kinilala bilang ang Folk Arts Theater.<ref name=":4">{{Cite news |date=19 Enero 2017 |title=Show goes on: 1974 Miss Universe pageant held amid typhoon |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901224300/https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |archive-date=1 Setyembre 2023}}</ref> Kinomisyon ng dating [[Unang Kabiyak ng Pilipinas|Unang Ginang]] na si [[Imelda Marcos]] ang Folk Arts Theater para sa Miss Universe 1974 ''pageant''– ang tanghalan ay idinisenyo ni [[Leandro Locsin]] at tinayo sa loob lamang ng pitumpu't-pitong araw.<ref>{{Cite news |date=21 Mayo 1974 |title=Philippines plans glittering pageant |language=en |pages=4 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740521-1.2.17.3 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> Pinasinayaan ang tanghalan noong 7 Hulyo 1974 kasabay ng isang maluhong parada na nagpapakita ng sining ng Pilipinas na kung tawagin ay ang "Kasaysayan ng Lahi". Ang mga kandidata ng Miss Universe 1974 ''pageant'' ay inimbitahan upang dumalo sa nasabing parada.<ref>{{Cite web |last=De Guzman |first=Susan |date=26 Enero 2017 |title=Folk Arts Theater, 43 years after first Miss Universe in PH |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004809/https://www.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-date=4 Marso 2025 |access-date=11 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Noong 20 Hulyo, isang araw bago ganapin ang Miss Universe, tumama sa isla ng Luzon ang Bagyong Iliang o ''Typhoon Ivy'' na tinatayang nasa $2 milyon ang halaga ng pinsalang dulot nito.<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1974 |title=Typhoon Hits Philippines |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603135403/https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |archive-date=3 Hunyo 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Upang ipagpatuloy ang pagdaos ng Miss Universe pageant, inutusan ng noo'y Unang Ginang na si Imelda Marcos ang [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] na pawiin ang mga ulap na nauugnay sa Bagyong Iliang. Nagpadala rin ang [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]] ng isang eroplano mula sa Guam upang tumulong sa pagpapawi ng mga ulap.<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Typhoon threat |language=en |pages=2 |work=The Tribune |url=https://dloc.com/UF00084249/03671/images/1 |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> === Pagpili ng mga kalahok === Ang mga kalahok mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Indonesia|Indonesya]], [[Liberia|Liberya]], at [[Senegal]], at bumalik ang mga bansang [[Bahamas]], [[Iceland|Lupangyelo]], at [[Yugoslavia]].<ref>{{Cite web |last=Damanik |first=Margith Juita |date=9 Abril 2018 |title=5 Fakta Nia Kurniasih: Perempuan Indonesia Pertama di Miss Universe |trans-title=5 Facts About Nia Kurniasih: The First Indonesian Woman in Miss Universe |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112042920/https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-date=12 Enero 2023 |access-date=12 Enero 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]] ang Yugoslavia, at noong [[Miss Universe 1972|1972]] ang Bahamas at Lupangyelo. Hindi sumali sina Jane Moller ng [[Dinamarka]] at Solveig Boberg ng [[Noruwega]] dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1974''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]]''' – '''[[Amparo Muñoz]]<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Espana triunfa por primera vez en justa de belleza universal |language=es |trans-title=Spain triumphs for the first time in universal beauty contest |pages=22A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Yz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6713%2C5158969 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – [[Helen Morgan]]<ref name=":3" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref name=":3" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ella Escandon<ref name=":3" /> |- |4th runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] – Maureen Ava Vieira<ref name=":3" /> |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Yasmin Nagy<ref name=":3" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Karen Morrison<ref name=":3" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Shailini Dholakia<ref name=":3" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Kathleen Anders<ref name=":3" /> * {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Jazmine Panay<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Guadalupe Sanchez<ref name=":3" /> * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] – Sonia Maria Stege<ref name=":3" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref>{{Cite news |last=Lo |first=Ricky |date=12 Agosto 2016 |title=Amparo Muñoz will be sorely missed |language=en |work=[[Philippine Star]] |url=https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117113728/https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |archive-date=17 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] – Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Hún var vinsælust þeirra allra |language=is |trans-title=She was the most popular of them all |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255102?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123214021/https://timarit.is/page/3255102?iabr=on#page/n0/mode/2up |archive-date=23 Enero 2025 |via=Tímarit.is}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Kim Jae-kyu<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127071846/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514?s=fualao85a8lbnsean01c4hfsdd |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=[2018 미코통신 D-28] 한국의 미(美)를 알렸던 미스코리아 ② |url=https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124021530/https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-date=24 Enero 2025 |access-date=5 Marso 2023 |website=한국일보 |language=ko-KR}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], labindalawang mga ''semifinalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semfinalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.''<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Ella Cecilia es favorita a Miss Universo |language=es |trans-title=Ella Cecilia is the favorite for Miss Universe |pages=1–6A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=hqAqAAAAIBAJ&sjid=V2MEAAAAIBAJ&pg=817%2C2675602 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":5">{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title='Tomorrow' becomes 'Today' for Miss Universe pageant |language=en |pages=2 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=V55eAAAAIBAJ&pg=PA20&dq=%22Miss+Universe%22+%22Los+Angeles%22&article_id=2412,3528878&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiLi_H4taj_AhWXdXAKHcsyCXo4KBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Los%20Angeles%22&f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1974 |title=Shirley Socko in Vegas |language=en |pages=30 |work=Philadelphia Daily News |url=https://www.newspapers.com/clip/14487854/philadelphia-daily-news/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> * Dana Andrews – Amerikanong aktor<ref name=":5" /> * Peggy Flemming – ''figure skater'' na Amerikana<ref name=":5" /> * José Greco – mananayaw na Kastila<ref name=":5" /> * Kyoshi Hara – Pangulo ng Asahi Broadcasting Corporation<ref name=":5" /> * Sterling Moss – British Formula One racing driver<ref name=":5" /> * Alysa Pashi – mangaawit na Israeli<ref name=":5" /> * [[Carlos P. Romulo]] – Pilipinong mamamahayag, politiko, manunulat, at diplomatiko<ref>{{Cite web |last=Legaspi |first=John |date=7 Disyembre 2021 |title=LIST: Filipinos who became Miss Universe judges |url=https://mb.com.ph/2021/12/07/list-filipinos-who-became-miss-universe-judges/ |access-date=12 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> * Leslie Uggams – Amerikanang aktres at mangaawit<ref name=":5" /> * Jerry West – basketbolistang Amerikano<ref>{{Cite news |date=2 Agosto 1974 |title=Names in the news |language=en |pages=34 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/30469810/the-los-angeles-times/ |access-date=9 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-limang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=12 Hunyo 1974 |title=70 beauties for Manila |language=en |pages=9 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740612-1.2.94 |access-date=9 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Leonor Celmira Guggini |23 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Maureen Ava Vieira<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=Oranjestad |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Yasmin Nagy<ref>{{Cite news |date=17 Setyembre 1973 |title=Girl takes three beauty titles |language=en |pages=3 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110747922?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Eveline Engleder<ref>{{Cite web |last=Trompisch |first=Lisa |date=28 Hulyo 2022 |title=Schauspielerin Evelyn Engleder: Von der Miss Austria zum Kaisermühlen Blues |url=https://kurier.at/stars/austropromis/schauspielerin-evelyn-engleder-von-der-miss-austria-zum-kaisermuehlen-blues/402091504 |access-date=11 Enero 2023 |website=Kurier |language=de}}</ref> |20 |[[Viena]] |- |{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]] |Agatha Watson<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=7 Hulyo 2020 |title=FACE TO FACE: My Bahamian queen in the year of Independence |url=http://www.tribune242.com/news/2020/jul/07/face-face-my-bahamian-queen-year-independence/ |access-date=11 Enero 2023 |website=The Tribune |language=en}}</ref> |19 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Anne-Marie Sikorski<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |21 |Liège |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Neyla Moronta<ref>{{Cite web |last=Suárez |first=Orlando |date=17 Nobyembre 2019 |title=La mejor embajadora artística de La Chinita |url=https://ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/la-mejor-embajadora-artistica-de-la-chinita/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Últimas Noticias |language=es}}</ref> |22 |Cabimas |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Joyce De Rosa<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Lois |date=Hulyo 1974 |title=Miss Bermuda 1974 |language=en |pages=32–34 |work=Fame Magazine |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16347coll1/id/2583/rec/8 |access-date=17 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |22 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Guimarães<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR}}</ref> |18 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Isabel Callaú<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Catherine De Jongh<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=”Cathy” De Jongh Miss Curacao 1974 |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |Willemstad |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Ana Carlota Araújo<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | 19 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Catherine Robertson |24 |Aberdeen |- |'''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}}''' '''[[Espanya]]''' |'''[[Amparo Muñoz]]'''<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2011 |title=Amparo Muñoz muere a los 56 años |url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20110228/amparo-munoz-muere-56-anos-902666 |access-date=9 Enero 2023 |website=El Periodico |language=es}}</ref> |20 |[[Málaga]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Karen Morrison<ref>{{Cite news |date=19 Mayo 1974 |title=Tall blonde Illinois girl Miss USA |language=en |pages=2 |work=Statesman Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/115487568/statesman-journal/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |St. Charles |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Helen Morgan<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref> |22 |Barry |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Lena Kleopa<ref name=":0">{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Beauties play it cool... |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740719-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Elizabeth Tenorio |18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Lennox Anne Black | 18 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Eriko Tsuboi<ref name=":2">{{Cite news |date=12 Hulyo 1974 |title=Mouthful of goodwill for Angela |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740712-1.1.1 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Etelinda Mejia<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> |18 |El Progreso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Jojo Cheung<ref>{{Cite news |date=13 Hulyo 1974 |title=Perarakan berwarna warni oleh ratu2 cantik |language=ms |pages=3 |work=Berita Harian |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19740713-1.2.24.2 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Hong Kong |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Shailini Dholakia<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |20 |[[Mumbai|Bombay]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Nia Kurniasi Ardikoesoema<ref>{{Cite web |last= |date=9 Abril 2018 |title=Wakil Pertama RI di Miss Universe Meninggal, Puteri Indonesia Berduka |url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |access-date=11 Enero 2023 |website=Detik.com |language=id-ID |archive-date=11 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111134501/https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |url-status=dead }}</ref> |25 |[[Bandung]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Kathleen Anders<ref>{{Cite web |date=24 Abril 2005 |title=Tragic end to life of beauty |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/local-news/tragic-end-to-life-of-beauty-1176790 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Manchester Evening News |language=en}}</ref> |23 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Yvonne Costelloe<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2007 |title=Life was all l'amour -- and lust |url=https://www.independent.ie/woman/celeb-news/life-was-all-lamour-and-lust-26316687.html |access-date=11 Enero 2023 |website=Irish Independent |language=en}}</ref> |18 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Edna Levy |18 |Ashkelon |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Loretta Persichetti<ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2012 |title=Dalla commedia sexy alla "fine del mondo" nella super villa ad Asiago |url=https://www.vicenzatoday.it/cronaca/21-12-12-fine-del-mondo-maya-asiago.html |access-date=17 Enero 2023 |website=VicenzaToday |language=it}}</ref> | 21 |[[Venecia]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Tone<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Beauties get ready for the big day |language=en |pages=32 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740720-1.2.155 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Ontario|Hamilton]] |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Ursula Faustle |18 |[[Munich]] |- |{{flagicon|VIR}} [[US Virgin Islands|Kapuluang Birhen ng Estados Unidos]] |Thelma Santiago<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1974 |title=The Washington scene |language=en |pages=39 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=1coDAAAAMBAJ&lpg=PA39&ots=RXEIxE8nYJ&dq=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&pg=PA39#v=onepage&q=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&f=false |access-date=19 Enero 2023}}</ref> | 18 |Saint Thomas |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ella Escandon<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1973 |title=Ella, nueva reina |language=es |pages=1; 16A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErwqAAAAIBAJ&sjid=aGMEAAAAIBAJ&pg=1565%2C4181411 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Bucaramanga]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Rebeca Montagne<ref>{{Cite news |last=Chan Soto |first=Jimen G. |date=19 Hunyo 1974 |title=Soy extrovertida idealista y romántica, dice Rebeca Montagne |language=es |trans-title=I'm an extrovert, idealist and romantic, says Rebeca Montagne |pages=B1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=0SkfAAAAIBAJ&sjid=j88EAAAAIBAJ&pg=5800%2C5631463 |access-date=6 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> | 18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Laudy Ghabache |20 |Beirut |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Maria Yatta Johnson |18 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Gisélle Azzeri<ref>{{Cite news |date=17 Hulyo 1974 |title=Taking it easy at the pageant |language=en |pages=6 |work=New Straits Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=E6stAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&pg=PA6#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Dudelange |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite web |date=10 Oktubre 2011 |title=Former Beauty Queen To Receive $2 Million For Turning Whitey In |url=https://www.huffpost.com/entry/anna-bjorn-whitey-bulger-_n_1003638 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=HuffPost |language=en}}</ref> |20 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Lily Chong<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Airgirl Lily crowned Miss Malaysia |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740603-1.2.33.1 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |18 |Johor Bahru |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Josette Pace | 19 |[[Valletta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Guadalupe Elorriaga<ref>{{Cite web |last=Morales |first=Isela |date=9 Nobyembre 2015 |title="Por sus atributos, las mujeres de Sinaloa siempre han destacado en los certámenes" |trans-title="Because of their attributes, the women of Sinaloa have always stood out in the contests" |url=https://www.noroeste.com.mx/entretenimiento/espectaculos/por-sus-atributos-las-mujeres-de-sinaloa-siempre-han-destacado-en-los-certamenes-AFNO370473 |access-date=7 Abril 2023 |website=El Noroeste |language=es-MX}}</ref> |20 |Mazatlán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Francis Duarte |21 |Leon |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Dianne Winyard |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Nicoline Broeckx<ref>{{Cite news |date=5 Enero 1974 |title=Nicoline Broeckx (20) uit Maastricht miss Holland |language=nl |pages=13 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003367004:mpeg21:p00013 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |21 |Maastricht |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jazmine Panay<ref>{{Cite web |date=15 Abril 2012 |title=‘Fue algo inolvidable’ |url=https://www.laestrella.com.pa/cafe-estrella/cultura/120415/inolvidable |access-date=31 Disyembre 2022 |website=La Estrella de Panamá |language=es}}</ref> |19 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Maria Angela Medina Monjagata<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |21 |Asuncion |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Guadalupe Sanchez<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=15 Marso 2008 |title=Whatever happened to Guada Sanchez? |url=https://www.philstar.com/entertainment/2008/03/15/50417/whatever-happened-guada-sanchez |access-date=13 Disyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |18 |[[Maynila]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Johanna Raunio<ref>{{Cite web |last=Himberg |first=Petra |date=4 Nobyembre 2009 |title=Johanna Raunio – Suomen kaunein 1974 |url=http://yle.fi/aihe/artikkeli/2009/11/04/johanna-raunio-suomen-kaunein-1974 |access-date=31 Disyembre 2022 |website=Yle |language=fi-FI}}</ref> |21 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Sonia Maria Stege |18 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Anna Paula Freitas<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=17 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> |19 |[[Angola|Anggola]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Brigitte Flayac |19 |Arcachon |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Jacqueline Cabrera<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1974 |title=Manila |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=7278%2C2223180 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> | 21 |[[Santo Domingo]] |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal]] |Thioro Thiam<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Senegal after beauty title |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740603-1.1.2 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Fatick |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Angela Teo<ref>{{Cite news |date=28 Mayo 1974 |title=Victory is a tonic for Angela |language=en |pages=3 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740528-1.2.17.24 |access-date=13 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Melani Wijendra<ref>{{Cite news |date=4 Hulyo 1974 |title=Three who hope to rule that island in the sun |language=en |pages=17 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740704-1.1.17 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> | 23 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Bernadette Werners<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1974 |title=Detta Werners Miss Sur '74 |language=nl |pages=1 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020802:mpeg21:p001 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 17 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Eva Roempke<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2011 |title=Miss univers. Ronnia, l'orpheline devenue Miss Suède |url=https://www.leparisien.fr/laparisienne/people/miss-univers-ronnia-l-orpheline-devenue-miss-suede-16-08-2011-1567960.php |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Le Parisien |language=fr-FR}}</ref> |19 |Malmö |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Christine Lavanchy |20 |Lausanne |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Benjamas Polpatpijarn<ref>{{Cite news |date=29 Setyembre 1974 |title=Beauty queen has boxer guard |language=en |pages=67 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=UdRYAAAAIBAJ&pg=PA67&dq=%22Miss+Thailand%22+1974&article_id=2395,9851119&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiU_Zu_2beAAxXvS2wGHbNDDk4Q6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Thailand%22%201974&f=false |access-date=24 Enero 2024 |via=Google Books}}</ref> | 23 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Jae-kyu<ref name=":2" /> |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Stephanie Lee Pack | 18 |[[Port of Spain]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Rebeca González<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1974 |title=Candidatas desfilan en trajes tipicos |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xj0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6930%2C1648691 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Andri Tsangaridou<ref>{{Cite news |date=5 Setyembre 1974 |title=Andri home |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740905-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |22 |Famagusta |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Simiten Gakirgoz<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1974 |title=ENGINN ÁGREININGUR |language=en |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255122?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> | 21 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay|Urugway]] |Mirta Grazilla Rodriguez | 18 |[[Montevideo]] |- |{{flag|Yugoslavia}} |Nada Jovanovsky | 21 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1974]] oq5i0d8nb57bmv3zar5qqbkg1urg0vd 2238504 2238456 2026-11-02T10:32:33Z Allyriana000 119761 2238504 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Amparo Muñoz]]'''|congeniality=Anna Bjornsdóttir <br> {{flagicon|Lupangyelo}} Islandiya|photogenic=Johanna Raunio <br> {{flagicon|FIN}} Pinlandiya|best national costume=Kim Jae-kyu <br> {{flagu|Timog Korea|1948}}|date=21 Hulyo 1974|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Folk Arts Theater, [[Maynila]], [[Pilipinas]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|[[Radio Philippines Network|KBS]]}}|entrants=65|placements=12|debuts={{Hlist|Indonesya|Liberya|Senegal}}|withdraws={{Hlist|Dinamarka|Noruwega}}|returns={{Hlist|Bahamas|Islandiya|Yugoslavia}}|before=[[Miss Universe 1973|1973]]|next=[[Miss Universe 1975|1975]]|image=Amparo Muñoz Miss Universe 1974.jpg|represented={{flagu|Espanya|1945}}|caption=Amparo Muñoz}}Ang '''Miss Universe 1974''' ay ang ika-23 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Folk Arts Theater sa Maynila, Pilipinas noong 21 Hulyo 1974. Ito ang kauna-unahang edisyon na ginanap sa [[Asya]].<ref>{{Cite news |last=Ronquillo |first=B. |date=29 Hulyo 1974 |title=Miss Universe contest puts Philippines on the tourist map |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740729-1.2.30.3?ST=1&AT=filter&K=Miss%20Universe&KA=Miss%20Universe&DF=&DT=&Display=0&AO=false&NPT=&L=&CTA=&NID=&CT=&WC=&YR=1974&QT=miss,universe&oref=article |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2016 |title=July 21, 1974: PH hosts Miss Universe for first time |url=https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110072433/https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-date=10 Enero 2023 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Margarita Moran]] ng Pilipinas si [[Amparo Muñoz]] ng Espanya bilang Miss Universe 1974. Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Espanya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Miss Universe |language=en |pages=1 |work=The Spokesman-Review |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ux9OAAAAIBAJ&sjid=RO0DAAAAIBAJ&pg=811%2C1107501 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si [[Helen Morgan]] ng Gales, habang nagtapos bilang second runner-up si Johanna Raunio ng Pinlandiya. Anim na buwan pagkatapos makoronahan, iniulat na bumitiw sa pwesto si Muñoz matapos na tumangging lumipad papuntang Hapon upang gampanan ang kanyang mga tungkulin bilang Miss Universe. Walang klarong rason kung bakit bumitiw si Muñoz, ngunit walang iniluklok ang mga ''pageant organizer'' upang palitan siya.<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2021 |title=Amparo Munoz: Her bittersweet reign |url=https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122155457/https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-date=22 Enero 2025 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Dapat sana itong iaalok kay Helen Morgan, ngunit siya ay isang ina at nagwagi na bilang [[Miss World 1974]] at bumitiw pagkatapos ng apat na araw dahil sa negatibong epekto sa kanya ng matinding interes ng ''media''.<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903071627/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-date=3 Setyembre 2024 |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 1974 |title=Miss World 74 treedt af |language=nl |pages=11 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840032:mpeg21:p011 |access-date=5 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tidey |first=John |date=28 Nobyembre 1974 |title=It's all over now for most beautiful mother |language=en |pages=4 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=Ke5UAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=Helen%20Morgan&pg=PA4#v=onepage&q=Helen%20Morgan&f=false |access-date=5 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikawalong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Crosby |first=Joan |date=14 Hulyo 1974 |title=Busy Bob Barker hard act to follow |language=en |pages=227 |work=The Boston Globe |url=https://www.newspapers.com/clip/49003950/19740714bostonglobebobbarker/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405014208/https://www.newspapers.com/clip/49003950/19740714bostonglobebobbarker/|archive-date=5 Abril 2023}}</ref> == Kasaysayan == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Manilajf9690 08.JPG|thumb|Folk Arts Theater, ang lokasyon ng Miss Universe 1974|250x250px]]Noong 3 Agosto 1971, naglagda ng kontrata ang Miss Universe Organization at ang Government Economic Development Administrator ng Puerto Rico upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa San Juan mula 1972 hanggang 1976.<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Google News Archive}}</ref> Gayunpaman, kinansela ng pamahalaan ng Puerto Rico ang kasunduan noong Pebrero 1973 dahil ayon sa mga opisyal ng pamahalaan ng Puerto Rico, ilegal diumano ang kasunduan.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Noong 28 Nobyembre 1973, inanunsyo ni Harold Glasser, pangulo ng Miss Universe Inc. at ng Consul-General ng Pilipinas na si Ernesto Pineda na ang Miss Universe 1974 ''pageant'' ay gaganapin sa Maynila sa Hulyo 21, 1974. Ito ang kauna-unahanang pagkakataon na ang ''pageant'' ay ginanap sa Asya.<ref>{{Cite news |date=30 Nobyembre 1973 |title=Manila chosen |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19731130-1.1.3 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1974 |title=Concurso "Miss Universo" se inaugura oficialmente hoy |language=es |trans-title="Miss Universe" contest officially opens today |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=XT0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=4934%2C995477 |access-date=11 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Isang ''open-air ampitheater'' ang orihinal na planong itatayo ng pamahalaan sa Cultural Center of the Philippines Complex. Gayunpaman, dahil gaganapin ang pageant sa panahong [[tag-ulan]] sa Pilipinas, nagpasiya ang [[Pamahalaan ng Pilipinas]] na magtayo na lamang ng isang teatro, na kalaunan ay kinilala bilang ang Folk Arts Theater.<ref name=":4">{{Cite news |date=19 Enero 2017 |title=Show goes on: 1974 Miss Universe pageant held amid typhoon |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901224300/https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |archive-date=1 Setyembre 2023}}</ref> Kinomisyon ng dating [[Unang Kabiyak ng Pilipinas|Unang Ginang]] na si [[Imelda Marcos]] ang Folk Arts Theater para sa Miss Universe 1974 ''pageant''– ang tanghalan ay idinisenyo ni [[Leandro Locsin]] at tinayo sa loob lamang ng pitumpu't-pitong araw.<ref>{{Cite news |date=21 Mayo 1974 |title=Philippines plans glittering pageant |language=en |pages=4 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740521-1.2.17.3 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> Pinasinayaan ang tanghalan noong 7 Hulyo 1974 kasabay ng isang maluhong parada na nagpapakita ng sining ng Pilipinas na kung tawagin ay ang "Kasaysayan ng Lahi". Ang mga kandidata ng Miss Universe 1974 ''pageant'' ay inimbitahan upang dumalo sa nasabing parada.<ref>{{Cite web |last=De Guzman |first=Susan |date=26 Enero 2017 |title=Folk Arts Theater, 43 years after first Miss Universe in PH |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004809/https://www.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-date=4 Marso 2025 |access-date=11 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Noong 20 Hulyo, isang araw bago ganapin ang Miss Universe, tumama sa isla ng Luzon ang Bagyong Iliang o ''Typhoon Ivy'' na tinatayang nasa $2 milyon ang halaga ng pinsalang dulot nito.<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1974 |title=Typhoon Hits Philippines |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603135403/https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |archive-date=3 Hunyo 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Upang ipagpatuloy ang pagdaos ng Miss Universe pageant, inutusan ng noo'y Unang Ginang na si Imelda Marcos ang [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] na pawiin ang mga ulap na nauugnay sa Bagyong Iliang. Nagpadala rin ang [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]] ng isang eroplano mula sa Guam upang tumulong sa pagpapawi ng mga ulap.<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Typhoon threat |language=en |pages=2 |work=The Tribune |url=https://dloc.com/UF00084249/03671/images/1 |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Indonesia|Indonesya]], [[Liberia|Liberya]], at [[Senegal]], at bumalik ang mga bansang [[Bahamas]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Yugoslavia]].<ref>{{Cite web |last=Damanik |first=Margith Juita |date=9 Abril 2018 |title=5 Fakta Nia Kurniasih: Perempuan Indonesia Pertama di Miss Universe |trans-title=5 Facts About Nia Kurniasih: The First Indonesian Woman in Miss Universe |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112042920/https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-date=12 Enero 2023 |access-date=12 Enero 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]] ang Yugoslavia, at noong [[Miss Universe 1972|1972]] ang Bahamas at Islandiya. Hindi sumali sina Jane Moller ng [[Dinamarka]] at Solveig Boberg ng [[Noruwega]] dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1974''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]]''' – '''[[Amparo Muñoz]]<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Espana triunfa por primera vez en justa de belleza universal |language=es |trans-title=Spain triumphs for the first time in universal beauty contest |pages=22A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Yz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6713%2C5158969 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – [[Helen Morgan]]<ref name=":3" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref name=":3" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ella Escandon<ref name=":3" /> |- |4th runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] – Maureen Ava Vieira<ref name=":3" /> |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Yasmin Nagy<ref name=":3" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Karen Morrison<ref name=":3" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Shailini Dholakia<ref name=":3" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Kathleen Anders<ref name=":3" /> * {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Jazmine Panay<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Guadalupe Sanchez<ref name=":3" /> * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] – Sonia Maria Stege<ref name=":3" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref>{{Cite news |last=Lo |first=Ricky |date=12 Agosto 2016 |title=Amparo Muñoz will be sorely missed |language=en |work=[[Philippine Star]] |url=https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117113728/https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |archive-date=17 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Islandiya]] – Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Hún var vinsælust þeirra allra |language=is |trans-title=She was the most popular of them all |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255102?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123214021/https://timarit.is/page/3255102?iabr=on#page/n0/mode/2up |archive-date=23 Enero 2025 |via=Tímarit.is}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Kim Jae-kyu<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127071846/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514?s=fualao85a8lbnsean01c4hfsdd |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=[2018 미코통신 D-28] 한국의 미(美)를 알렸던 미스코리아 ② |url=https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124021530/https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-date=24 Enero 2025 |access-date=5 Marso 2023 |website=Hankook Ilbo |language=ko-KR|trans-title=[2018 Miss Korea Update: D-28] Miss Korea: Ambassadors of Korean Beauty ②}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], labindalawang mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.''<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Ella Cecilia es favorita a Miss Universo |language=es |trans-title=Ella Cecilia is the favorite for Miss Universe |pages=1–6A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=hqAqAAAAIBAJ&sjid=V2MEAAAAIBAJ&pg=817%2C2675602 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":5">{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title='Tomorrow' becomes 'Today' for Miss Universe pageant |language=en |pages=2 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=V55eAAAAIBAJ&pg=PA20&dq=%22Miss+Universe%22+%22Los+Angeles%22&article_id=2412,3528878&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiLi_H4taj_AhWXdXAKHcsyCXo4KBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Los%20Angeles%22&f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1974 |title=Shirley Socko in Vegas |language=en |pages=30 |work=Philadelphia Daily News |url=https://www.newspapers.com/clip/14487854/philadelphia-daily-news/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405014208/https://www.newspapers.com/clip/14487854/philadelphia-daily-news/|archive-date=5 Abril 2023}}</ref> * Dana Andrews – Amerikanong aktor<ref name=":5" /> * Peggy Flemming – ''figure skater'' na Amerikana<ref name=":5" /> * José Greco – mananayaw na Kastila<ref name=":5" /> * Kyoshi Hara – Pangulo ng Asahi Broadcasting Corporation<ref name=":5" /> * Sterling Moss – British Formula One racing driver<ref name=":5" /> * Alysa Pashi – mangaawit na Israeli<ref name=":5" /> * [[Carlos P. Romulo]] – Pilipinong mamamahayag, politiko, manunulat, at diplomatiko<ref>{{Cite web |last=Legaspi |first=John |date=7 Disyembre 2021 |title=LIST: Filipinos who became Miss Universe judges |url=https://mb.com.ph/2021/12/07/list-filipinos-who-became-miss-universe-judges/ |access-date=12 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207083823/https://mb.com.ph/2021/12/07/list-filipinos-who-became-miss-universe-judges/|archive-date=7 Disyembre 2021}}</ref> * Leslie Uggams – Amerikanang aktres at mangaawit<ref name=":5" /> * Jerry West – basketbolistang Amerikano<ref>{{Cite news |date=2 Agosto 1974 |title=Names in the news |language=en |pages=34 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/30469810/the-los-angeles-times/ |access-date=9 Enero 2023 |via=Newspapers.com}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-limang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=12 Hunyo 1974 |title=70 beauties for Manila |language=en |pages=9 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740612-1.2.94 |access-date=9 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Leonor Celmira Guggini |23 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Maureen Ava Vieira<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=Oranjestad |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Yasmin Nagy<ref>{{Cite news |date=17 Setyembre 1973 |title=Girl takes three beauty titles |language=en |pages=3 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110747922?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Eveline Engleder<ref>{{Cite web |last=Trompisch |first=Lisa |date=28 Hulyo 2022 |title=Schauspielerin Evelyn Engleder: Von der Miss Austria zum Kaisermühlen Blues |url=https://kurier.at/stars/austropromis/schauspielerin-evelyn-engleder-von-der-miss-austria-zum-kaisermuehlen-blues/402091504 |access-date=11 Enero 2023 |website=Kurier |language=de}}</ref> |20 |[[Viena]] |- |{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]] |Agatha Watson<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=7 Hulyo 2020 |title=FACE TO FACE: My Bahamian queen in the year of Independence |url=http://www.tribune242.com/news/2020/jul/07/face-face-my-bahamian-queen-year-independence/ |access-date=11 Enero 2023 |website=The Tribune |language=en}}</ref> |19 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Anne-Marie Sikorski<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |21 |Liège |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Neyla Moronta<ref>{{Cite web |last=Suárez |first=Orlando |date=17 Nobyembre 2019 |title=La mejor embajadora artística de La Chinita |url=https://ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/la-mejor-embajadora-artistica-de-la-chinita/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Últimas Noticias |language=es}}</ref> |22 |Cabimas |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Joyce De Rosa<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Lois |date=Hulyo 1974 |title=Miss Bermuda 1974 |language=en |pages=32–34 |work=Fame Magazine |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16347coll1/id/2583/rec/8 |access-date=17 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |22 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Guimarães<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR}}</ref> |18 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Isabel Callaú<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |Rebeca Montagne<ref>{{Cite news |last=Chan Soto |first=Jimen G. |date=19 Hunyo 1974 |title=Soy extrovertida idealista y romántica, dice Rebeca Montagne |language=es |trans-title=I'm an extrovert, idealist and romantic, says Rebeca Montagne |pages=B1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=0SkfAAAAIBAJ&sjid=j88EAAAAIBAJ&pg=5800%2C5631463 |access-date=6 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Catherine De Jongh<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=”Cathy” De Jongh Miss Curacao 1974 |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |Willemstad |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Ana Carlota Araújo<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | 19 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Catherine Robertson |24 |Aberdeen |- |'''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}}''' '''[[Espanya]]''' |'''[[Amparo Muñoz]]'''<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2011 |title=Amparo Muñoz muere a los 56 años |url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20110228/amparo-munoz-muere-56-anos-902666 |access-date=9 Enero 2023 |website=El Periodico |language=es}}</ref> |20 |[[Málaga]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Karen Morrison<ref>{{Cite news |date=19 Mayo 1974 |title=Tall blonde Illinois girl Miss USA |language=en |pages=2 |work=Statesman Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/115487568/statesman-journal/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |St. Charles |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Helen Morgan<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref> |22 |Barry |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Lena Kleopa<ref name=":0">{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Beauties play it cool... |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740719-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Elizabeth Tenorio |18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Lennox Anne Black | 18 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Eriko Tsuboi<ref name=":2">{{Cite news |date=12 Hulyo 1974 |title=Mouthful of goodwill for Angela |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740712-1.1.1 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Etelinda Mejia<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> |18 |El Progreso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Jojo Cheung<ref>{{Cite news |date=13 Hulyo 1974 |title=Perarakan berwarna warni oleh ratu2 cantik |language=ms |pages=3 |work=Berita Harian |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19740713-1.2.24.2 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Hong Kong |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Shailini Dholakia<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |20 |[[Mumbai|Bombay]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Nia Kurniasi Ardikoesoema<ref>{{Cite web |last= |date=9 Abril 2018 |title=Wakil Pertama RI di Miss Universe Meninggal, Puteri Indonesia Berduka |url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |access-date=11 Enero 2023 |website=Detik.com |language=id-ID |archive-date=11 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111134501/https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |url-status=dead }}</ref> |25 |[[Bandung]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Kathleen Anders<ref>{{Cite web |date=24 Abril 2005 |title=Tragic end to life of beauty |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/local-news/tragic-end-to-life-of-beauty-1176790 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Manchester Evening News |language=en}}</ref> |23 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Yvonne Costelloe<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2007 |title=Life was all l'amour -- and lust |url=https://www.independent.ie/woman/celeb-news/life-was-all-lamour-and-lust-26316687.html |access-date=11 Enero 2023 |website=Irish Independent |language=en}}</ref> |18 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Islandiya]] |Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite web |date=10 Oktubre 2011 |title=Former Beauty Queen To Receive $2 Million For Turning Whitey In |url=https://www.huffpost.com/entry/anna-bjorn-whitey-bulger-_n_1003638 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=HuffPost |language=en}}</ref> |20 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Edna Levy |18 |Ashkelon |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Loretta Persichetti<ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2012 |title=Dalla commedia sexy alla "fine del mondo" nella super villa ad Asiago |url=https://www.vicenzatoday.it/cronaca/21-12-12-fine-del-mondo-maya-asiago.html |access-date=17 Enero 2023 |website=VicenzaToday |language=it}}</ref> | 21 |[[Venecia]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Tone<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Beauties get ready for the big day |language=en |pages=32 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740720-1.2.155 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Ontario|Hamilton]] |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Ursula Faustle |18 |[[Munich]] |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Thelma Santiago<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1974 |title=The Washington scene |language=en |pages=39 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=1coDAAAAMBAJ&lpg=PA39&ots=RXEIxE8nYJ&dq=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&pg=PA39#v=onepage&q=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&f=false |access-date=19 Enero 2023}}</ref> | 18 |Saint Thomas |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ella Escandon<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1973 |title=Ella, nueva reina |language=es |pages=1; 16A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErwqAAAAIBAJ&sjid=aGMEAAAAIBAJ&pg=1565%2C4181411 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Bucaramanga]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Laudy Ghabache |20 |Beirut |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Maria Yatta Johnson |18 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Gisélle Azzeri<ref>{{Cite news |date=17 Hulyo 1974 |title=Taking it easy at the pageant |language=en |pages=6 |work=New Straits Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=E6stAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&pg=PA6#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Dudelange |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Lily Chong<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Airgirl Lily crowned Miss Malaysia |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740603-1.2.33.1 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |18 |Johor Bahru |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Josette Pace | 19 |[[Valletta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Guadalupe Elorriaga<ref>{{Cite web |last=Morales |first=Isela |date=9 Nobyembre 2015 |title="Por sus atributos, las mujeres de Sinaloa siempre han destacado en los certámenes" |trans-title="Because of their attributes, the women of Sinaloa have always stood out in the contests" |url=https://www.noroeste.com.mx/entretenimiento/espectaculos/por-sus-atributos-las-mujeres-de-sinaloa-siempre-han-destacado-en-los-certamenes-AFNO370473 |access-date=7 Abril 2023 |website=El Noroeste |language=es-MX}}</ref> |20 |Mazatlán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Francis Duarte |21 |Leon |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Dianne Winyard |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Nicoline Broeckx<ref>{{Cite news |date=5 Enero 1974 |title=Nicoline Broeckx (20) uit Maastricht miss Holland |language=nl |pages=13 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003367004:mpeg21:p00013 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |21 |Maastricht |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jazmine Panay<ref>{{Cite web |date=15 Abril 2012 |title=‘Fue algo inolvidable’ |url=https://www.laestrella.com.pa/cafe-estrella/cultura/120415/inolvidable |access-date=31 Disyembre 2022 |website=La Estrella de Panamá |language=es}}</ref> |19 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Maria Angela Medina Monjagata<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |21 |Asuncion |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Guadalupe Sanchez<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=15 Marso 2008 |title=Whatever happened to Guada Sanchez? |url=https://www.philstar.com/entertainment/2008/03/15/50417/whatever-happened-guada-sanchez |access-date=13 Disyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |18 |[[Maynila]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Johanna Raunio<ref>{{Cite web |last=Himberg |first=Petra |date=4 Nobyembre 2009 |title=Johanna Raunio – Suomen kaunein 1974 |url=http://yle.fi/aihe/artikkeli/2009/11/04/johanna-raunio-suomen-kaunein-1974 |access-date=31 Disyembre 2022 |website=Yle |language=fi-FI}}</ref> |21 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Anna Paula Freitas<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=17 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> |19 |[[Angola|Anggola]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Brigitte Flayac |19 |Arcachon |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Sonia Maria Stege |18 |San Juan |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Jacqueline Cabrera<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1974 |title=Manila |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=7278%2C2223180 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> | 21 |[[Santo Domingo]] |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal]] |Thioro Thiam<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Senegal after beauty title |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740603-1.1.2 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Fatick |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Angela Teo<ref>{{Cite news |date=28 Mayo 1974 |title=Victory is a tonic for Angela |language=en |pages=3 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740528-1.2.17.24 |access-date=13 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Melani Wijendra<ref>{{Cite news |date=4 Hulyo 1974 |title=Three who hope to rule that island in the sun |language=en |pages=17 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740704-1.1.17 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> | 23 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Bernadette Werners<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1974 |title=Detta Werners Miss Sur '74 |language=nl |pages=1 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020802:mpeg21:p001 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 17 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Eva Roempke<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2011 |title=Miss univers. Ronnia, l'orpheline devenue Miss Suède |url=https://www.leparisien.fr/laparisienne/people/miss-univers-ronnia-l-orpheline-devenue-miss-suede-16-08-2011-1567960.php |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Le Parisien |language=fr-FR}}</ref> |19 |Malmö |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Christine Lavanchy |20 |Lausanne |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Benjamas Polpatpijarn<ref>{{Cite news |date=29 Setyembre 1974 |title=Beauty queen has boxer guard |language=en |pages=67 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=UdRYAAAAIBAJ&pg=PA67&dq=%22Miss+Thailand%22+1974&article_id=2395,9851119&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiU_Zu_2beAAxXvS2wGHbNDDk4Q6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Thailand%22%201974&f=false |access-date=24 Enero 2024 |via=Google Books}}</ref> | 23 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Jae-kyu<ref name=":2" /> |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Stephanie Lee Pack | 18 |[[Port of Spain]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Rebeca González<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1974 |title=Candidatas desfilan en trajes tipicos |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xj0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6930%2C1648691 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Andri Tsangaridou<ref>{{Cite news |date=5 Setyembre 1974 |title=Andri home |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740905-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |22 |Famagusta |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Simiten Gakirgoz<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1974 |title=ENGINN ÁGREININGUR |language=en |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255122?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> | 21 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay]] |Mirta Grazilla Rodriguez | 18 |[[Montevideo]] |- |{{flag|Yugoslavia}} |Nada Jovanovsky | 21 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1974]] rkox6ajm5q9x9vwqd5zgakxozd7cvq6 2238506 2238504 2026-11-02T10:58:19Z Allyriana000 119761 2238506 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Amparo Muñoz]]'''|congeniality=Anna Bjornsdóttir <br> {{flagicon|Lupangyelo}} Islandiya|photogenic=Johanna Raunio <br> {{flagicon|FIN}} Pinlandiya|best national costume=Kim Jae-kyu <br> {{flagu|Timog Korea|1948}}|date=21 Hulyo 1974|presenters={{Hlist|Bob Barker|Helen O'Connell}}|venue=Folk Arts Theater, [[Maynila]], [[Pilipinas]]|broadcaster=<small>'''Internasyonal''':</small><br>{{Hlist|[[CBS]]}}<small>'''Opisyal''':</small><br>{{Hlist|[[Radio Philippines Network|KBS]]}}|entrants=65|placements=12|debuts={{Hlist|Indonesya|Liberya|Senegal}}|withdraws={{Hlist|Dinamarka|Noruwega}}|returns={{Hlist|Bahamas|Islandiya|Yugoslavia}}|before=[[Miss Universe 1973|1973]]|next=[[Miss Universe 1975|1975]]|image=Amparo Muñoz Miss Universe 1974.jpg|represented={{flagu|Espanya|1945}}|caption=Amparo Muñoz}}Ang '''Miss Universe 1974''' ay ang ika-23 edisyon ng [[Miss Universe]] pageant, na ginanap sa Folk Arts Theater sa Maynila, Pilipinas noong 21 Hulyo 1974. Ito ang kauna-unahang edisyon na ginanap sa [[Asya]].<ref>{{Cite news |last=Ronquillo |first=B. |date=29 Hulyo 1974 |title=Miss Universe contest puts Philippines on the tourist map |language=en |pages=8 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740729-1.2.30.3?ST=1&AT=filter&K=Miss%20Universe&KA=Miss%20Universe&DF=&DT=&Display=0&AO=false&NPT=&L=&CTA=&NID=&CT=&WC=&YR=1974&QT=miss,universe&oref=article |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 Hulyo 2016 |title=July 21, 1974: PH hosts Miss Universe for first time |url=https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-url=https://web.archive.org/web/20230110072433/https://news.abs-cbn.com/life/07/21/16/july-21-1974-ph-hosts-miss-universe-for-first-time |archive-date=10 Enero 2023 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni [[Margarita Moran]] ng Pilipinas si [[Amparo Muñoz]] ng Espanya bilang Miss Universe 1974. Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Espanya sa kasaysayan ng kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Miss Universe |language=en |pages=1 |work=The Spokesman-Review |url=https://news.google.com/newspapers?id=Ux9OAAAAIBAJ&sjid=RO0DAAAAIBAJ&pg=811%2C1107501 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Nagtapos bilang first runner-up si [[Helen Morgan]] ng Gales, habang nagtapos bilang second runner-up si Johanna Raunio ng Pinlandiya. Anim na buwan pagkatapos makoronahan, iniulat na bumitiw sa pwesto si Muñoz matapos na tumangging lumipad papuntang Hapon upang gampanan ang kanyang mga tungkulin bilang Miss Universe. Walang klarong rason kung bakit bumitiw si Muñoz, ngunit walang iniluklok ang mga ''pageant organizer'' upang palitan siya.<ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2021 |title=Amparo Munoz: Her bittersweet reign |url=https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122155457/https://mb.com.ph/2021/06/06/amparo-munoz-her-bittersweet-reign/ |archive-date=22 Enero 2025 |access-date=10 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US}}</ref> Dapat sana itong iaalok kay Helen Morgan, ngunit siya ay isang ina at nagwagi na bilang [[Miss World 1974]] at bumitiw pagkatapos ng apat na araw dahil sa negatibong epekto sa kanya ng matinding interes ng ''media''.<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240903071627/https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |archive-date=3 Setyembre 2024 |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 Nobyembre 1974 |title=Miss World 74 treedt af |language=nl |pages=11 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010840032:mpeg21:p011 |access-date=5 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref><ref>{{Cite news |last=Tidey |first=John |date=28 Nobyembre 1974 |title=It's all over now for most beautiful mother |language=en |pages=4 |work=The Age |url=https://books.google.com.ph/books?id=Ke5UAAAAIBAJ&lpg=PA4&dq=Helen%20Morgan&pg=PA4#v=onepage&q=Helen%20Morgan&f=false |access-date=5 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> Mga kandidata mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan ni Bob Barker ang kompetisyon sa ikawalong pagkakataon, samantalang si Helen O'Connell ang nagbigay ng komentaryo sa buong kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Crosby |first=Joan |date=14 Hulyo 1974 |title=Busy Bob Barker hard act to follow |language=en |pages=227 |work=The Boston Globe |url=https://www.newspapers.com/clip/49003950/19740714bostonglobebobbarker/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405014208/https://www.newspapers.com/clip/49003950/19740714bostonglobebobbarker/|archive-date=5 Abril 2023}}</ref> == Kasaysayan == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === [[Talaksan:Manilajf9690 08.JPG|thumb|Folk Arts Theater, ang lokasyon ng Miss Universe 1974|250x250px]]Noong 3 Agosto 1971, naglagda ng kontrata ang Miss Universe Organization at ang Government Economic Development Administrator ng Puerto Rico upang dalhin ang Miss Universe at Miss USA sa San Juan mula 1972 hanggang 1976.<ref>{{Cite news |date=6 Agosto 1971 |title=PR gets Miss Universe contest for five years |language=en |pages=1, 15 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=SyQwAAAAIBAJ&sjid=pkQDAAAAIBAJ&pg=2614%2C2960258 |access-date=26 Disyembre 2022 |via=Google News Archive}}</ref> Gayunpaman, kinansela ng pamahalaan ng Puerto Rico ang kasunduan noong Pebrero 1973 dahil ayon sa mga opisyal ng pamahalaan ng Puerto Rico, ilegal diumano ang kasunduan.<ref name=":1">{{Cite news |date=17 Pebrero 1973 |title=Pageant may move to Latin America |language=en |pages=10 |work=The Virgin Islands Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErxOAAAAIBAJ&sjid=260DAAAAIBAJ&pg=5963%2C4130653 |access-date=5 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Noong 28 Nobyembre 1973, inanunsyo ni Harold Glasser, pangulo ng Miss Universe Inc. at ng Consul-General ng Pilipinas na si Ernesto Pineda na ang Miss Universe 1974 ''pageant'' ay gaganapin sa Maynila sa Hulyo 21, 1974. Ito ang kauna-unahanang pagkakataon na ang ''pageant'' ay ginanap sa Asya.<ref>{{Cite news |date=30 Nobyembre 1973 |title=Manila chosen |language=en |pages=3 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19731130-1.1.3 |access-date=6 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1974 |title=Concurso "Miss Universo" se inaugura oficialmente hoy |language=es |trans-title="Miss Universe" contest officially opens today |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=XT0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=4934%2C995477 |access-date=11 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Isang ''open-air ampitheater'' ang orihinal na planong itatayo ng pamahalaan sa Cultural Center of the Philippines Complex. Gayunpaman, dahil gaganapin ang pageant sa panahong [[tag-ulan]] sa Pilipinas, nagpasiya ang [[Pamahalaan ng Pilipinas]] na magtayo na lamang ng isang teatro, na kalaunan ay kinilala bilang ang Folk Arts Theater.<ref name=":4">{{Cite news |date=19 Enero 2017 |title=Show goes on: 1974 Miss Universe pageant held amid typhoon |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901224300/https://news.abs-cbn.com/life/01/19/17/show-goes-on-1974-miss-universe-pageant-held-amid-typhoon |archive-date=1 Setyembre 2023}}</ref> Kinomisyon ng dating [[Unang Kabiyak ng Pilipinas|Unang Ginang]] na si [[Imelda Marcos]] ang Folk Arts Theater para sa Miss Universe 1974 ''pageant''– ang tanghalan ay idinisenyo ni [[Leandro Locsin]] at tinayo sa loob lamang ng pitumpu't-pitong araw.<ref>{{Cite news |date=21 Mayo 1974 |title=Philippines plans glittering pageant |language=en |pages=4 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740521-1.2.17.3 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> Pinasinayaan ang tanghalan noong 7 Hulyo 1974 kasabay ng isang maluhong parada na nagpapakita ng sining ng Pilipinas na kung tawagin ay ang "Kasaysayan ng Lahi". Ang mga kandidata ng Miss Universe 1974 ''pageant'' ay inimbitahan upang dumalo sa nasabing parada.<ref>{{Cite web |last=De Guzman |first=Susan |date=26 Enero 2017 |title=Folk Arts Theater, 43 years after first Miss Universe in PH |url=https://news.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304004809/https://www.abs-cbn.com/life/01/25/17/throwback-folk-arts-theater-43-years-after-first-miss-universe-in-ph |archive-date=4 Marso 2025 |access-date=11 Enero 2023 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Noong 20 Hulyo, isang araw bago ganapin ang Miss Universe, tumama sa isla ng Luzon ang Bagyong Iliang o ''Typhoon Ivy'' na tinatayang nasa $2 milyon ang halaga ng pinsalang dulot nito.<ref>{{Cite news |date=21 Hulyo 1974 |title=Typhoon Hits Philippines |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |access-date=3 Hunyo 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603135403/https://www.nytimes.com/1974/07/21/archives/typhoon-hits-philippines.html |archive-date=3 Hunyo 2023 |issn=0362-4331}}</ref> Upang ipagpatuloy ang pagdaos ng Miss Universe pageant, inutusan ng noo'y Unang Ginang na si Imelda Marcos ang [[Hukbong Himpapawid ng Pilipinas]] na pawiin ang mga ulap na nauugnay sa Bagyong Iliang. Nagpadala rin ang [[Hukbong Himpapawid ng Estados Unidos]] ng isang eroplano mula sa Guam upang tumulong sa pagpapawi ng mga ulap.<ref name=":4" /><ref>{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Typhoon threat |language=en |pages=2 |work=The Tribune |url=https://dloc.com/UF00084249/03671/images/1 |access-date=3 Hunyo 2023 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === Ang mga kandidata mula sa animnapu't-limang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Unang sumali sa edisyong ito ang mga bansang [[Indonesia|Indonesya]], [[Liberia|Liberya]], at [[Senegal]], at bumalik ang mga bansang [[Bahamas]], [[Iceland|Islandiya]], at [[Yugoslavia]].<ref>{{Cite web |last=Damanik |first=Margith Juita |date=9 Abril 2018 |title=5 Fakta Nia Kurniasih: Perempuan Indonesia Pertama di Miss Universe |trans-title=5 Facts About Nia Kurniasih: The First Indonesian Woman in Miss Universe |url=https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230112042920/https://www.idntimes.com/news/indonesia/margith-juita-damanik/nia-kurniasih-perempuani-ndonesia-pertama-miss-universe-1 |archive-date=12 Enero 2023 |access-date=12 Enero 2023 |website=IDN Times |language=id}}</ref> Huling sumali noong [[Miss Universe 1969|1969]] ang Yugoslavia, at noong [[Miss Universe 1972|1972]] ang Bahamas at Islandiya. Hindi sumali sina Jane Moller ng [[Dinamarka]] at Solveig Boberg ng [[Noruwega]] dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. == Mga resulta == === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay !Kandidata |- |'''Miss Universe 1974''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]]''' – '''[[Amparo Muñoz]]<ref name=":3">{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Espana triunfa por primera vez en justa de belleza universal |language=es |trans-title=Spain triumphs for the first time in universal beauty contest |pages=22A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Yz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6713%2C5158969 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref>''' |- |1st runner-up | * {{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] – [[Helen Morgan]]<ref name=":3" /> |- |2nd runner-up | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref name=":3" /> |- |3rd runner-up | * {{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] – Ella Escandon<ref name=":3" /> |- |4th runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] – Maureen Ava Vieira<ref name=":3" /> |- |Top 12 | * {{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] – Yasmin Nagy<ref name=":3" /> * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – Karen Morrison<ref name=":3" /> * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Shailini Dholakia<ref name=":3" /> * {{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] – Kathleen Anders<ref name=":3" /> * {{flagicon|PAN}} [[Panama]] – Jazmine Panay<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Guadalupe Sanchez<ref name=":3" /> * {{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] – Sonia Maria Stege<ref name=":3" /> |} === Mga espesyal na parangal === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Parangal !Nagwagi |- |Miss Photogenic | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Johanna Raunio<ref>{{Cite news |last=Lo |first=Ricky |date=12 Agosto 2016 |title=Amparo Muñoz will be sorely missed |language=en |work=[[Philippine Star]] |url=https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230117113728/https://www.pressreader.com/philippines/the-philippine-star/20160812/282183650445623 |archive-date=17 Enero 2023 |via=PressReader}}</ref> |- |Miss Congeniality | * {{flagicon|ISL}} [[Iceland|Islandiya]] – Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1974 |title=Hún var vinsælust þeirra allra |language=is |trans-title=She was the most popular of them all |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255102?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250123214021/https://timarit.is/page/3255102?iabr=on#page/n0/mode/2up |archive-date=23 Enero 2025 |via=Tímarit.is}}</ref> |- |Best National Costume | * {{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] – Kim Jae-kyu<ref>{{Cite web |date=14 Mayo 2021 |title=Which Country Has Won the Most National Costume Titles at Miss Universe? |url=https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127071846/https://www.esquiremag.ph/culture/lifestyle/miss-universe-country-most-national-costume-titles-a00203-20210514?s=fualao85a8lbnsean01c4hfsdd |archive-date=27 Nobyembre 2024 |access-date=14 Enero 2023 |website=Esquire |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 Hunyo 2018 |title=[2018 미코통신 D-28] 한국의 미(美)를 알렸던 미스코리아 ② |url=https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250124021530/https://www.hankookilbo.com/News/Read/201806061281733208?t=20230305193320 |archive-date=24 Enero 2025 |access-date=5 Marso 2023 |website=Hankook Ilbo |language=ko-KR|trans-title=[2018 Miss Korea Update: D-28] Miss Korea: Ambassadors of Korean Beauty ②}}</ref> |} == Kompetisyon == === Pormat ng kompetisyon === Tulad noong [[Miss Universe 1971|1971]], labindalawang mga ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon at ''closed-door interview''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labindalawang mga ''semi-finalist,'' at kalaunan ay napili ang limang pinalista na sumabak sa ''final interview.''<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Ella Cecilia es favorita a Miss Universo |language=es |trans-title=Ella Cecilia is the favorite for Miss Universe |pages=1–6A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=hqAqAAAAIBAJ&sjid=V2MEAAAAIBAJ&pg=817%2C2675602 |access-date=17 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> === Komite sa pagpili === * Edilson Cid Varela – mamamahayag na Brasilenyo<ref name=":5">{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title='Tomorrow' becomes 'Today' for Miss Universe pageant |language=en |pages=2 |work=St. Joseph News-Press |url=https://books.google.com.ph/books?id=V55eAAAAIBAJ&pg=PA20&dq=%22Miss+Universe%22+%22Los+Angeles%22&article_id=2412,3528878&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiLi_H4taj_AhWXdXAKHcsyCXo4KBDoAXoECAkQAg#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Los%20Angeles%22&f=false |access-date=4 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref> * Earl Wilson – kolumnistang Amerikano<ref>{{Cite news |last=Wilson |first=Earl |date=18 Hulyo 1974 |title=Shirley Socko in Vegas |language=en |pages=30 |work=Philadelphia Daily News |url=https://www.newspapers.com/clip/14487854/philadelphia-daily-news/ |access-date=16 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230405014208/https://www.newspapers.com/clip/14487854/philadelphia-daily-news/|archive-date=5 Abril 2023}}</ref> * Dana Andrews – Amerikanong aktor<ref name=":5" /> * Peggy Flemming – ''figure skater'' na Amerikana<ref name=":5" /> * José Greco – mananayaw na Kastila<ref name=":5" /> * Kyoshi Hara – Pangulo ng Asahi Broadcasting Corporation<ref name=":5" /> * Sterling Moss – British Formula One racing driver<ref name=":5" /> * Alysa Pashi – mangaawit na Israeli<ref name=":5" /> * [[Carlos P. Romulo]] – Pilipinong mamamahayag, politiko, manunulat, at diplomatiko<ref>{{Cite web |last=Legaspi |first=John |date=7 Disyembre 2021 |title=LIST: Filipinos who became Miss Universe judges |url=https://mb.com.ph/2021/12/07/list-filipinos-who-became-miss-universe-judges/ |access-date=12 Enero 2023 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20211207083823/https://mb.com.ph/2021/12/07/list-filipinos-who-became-miss-universe-judges/|archive-date=7 Disyembre 2021}}</ref> * Leslie Uggams – Amerikanang aktres at mangaawit<ref name=":5" /> * Jerry West – basketbolistang Amerikano<ref>{{Cite news |date=2 Agosto 1974 |title=Names in the news |language=en |pages=34 |work=The Los Angeles Times |url=https://www.newspapers.com/clip/30469810/the-los-angeles-times/ |access-date=9 Enero 2023 |via=Newspapers.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123202917/https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times/30469810/|archive-date=23 Enero 2025}}</ref> == Mga kandidata == Animnapu't-limang kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=12 Hunyo 1974 |title=70 beauties for Manila |language=en |pages=9 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740612-1.2.94 |access-date=9 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A|name=A}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Leonor Celmira Guggini<ref>{{Cite web |last=Braillard |first=Miguel |date=4 Oktubre 2024 |title=Compitió para Miss Argentina y llevó su “sex appeal” a las pasarelas: las fotos jamás vistas de una diva inconfundible |trans-title=She competed for Miss Argentina and brought her "sex appeal" to the catwalks: never-before-seen photos of an unmistakable diva |url=https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/compitio-para-miss-argentina-y-llevo-su-sex-appeal-a-las-pasarelas-las-fotos-jamas-vistas-de-una-nid04102024/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251212170640/https://www.lanacion.com.ar/espectaculos/compitio-para-miss-argentina-y-llevo-su-sex-appeal-a-las-pasarelas-las-fotos-jamas-vistas-de-una-nid04102024/ |archive-date=12 Disyembre 2025 |access-date=2 Nobyembre 2026 |website=La Nacion |language=es}}</ref> |23 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Maureen Ava Vieira<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=Oranjestad |language=nl |pages=1 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p001 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |18 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Yasmin Nagy<ref>{{Cite news |date=17 Setyembre 1973 |title=Girl takes three beauty titles |language=en |pages=3 |work=The Canberra Times |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/110747922?searchTerm=%22Miss%20Universe%22 |access-date=6 Enero 2023 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Eveline Engleder<ref>{{Cite web |last=Trompisch |first=Lisa |date=28 Hulyo 2022 |title=Schauspielerin Evelyn Engleder: Von der Miss Austria zum Kaisermühlen Blues |url=https://kurier.at/stars/austropromis/schauspielerin-evelyn-engleder-von-der-miss-austria-zum-kaisermuehlen-blues/402091504 |access-date=11 Enero 2023 |website=Kurier |language=de}}</ref> |20 |[[Viena]] |- |{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]] |Agatha Watson<ref>{{Cite web |last=Darville |first=Felicity |date=7 Hulyo 2020 |title=FACE TO FACE: My Bahamian queen in the year of Independence |url=http://www.tribune242.com/news/2020/jul/07/face-face-my-bahamian-queen-year-independence/ |access-date=11 Enero 2023 |website=The Tribune |language=en}}</ref> |19 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Anne-Marie Sikorski<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |21 |Liège |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Neyla Moronta<ref>{{Cite web |last=Suárez |first=Orlando |date=17 Nobyembre 2019 |title=La mejor embajadora artística de La Chinita |url=https://ultimasnoticias.com.ve/noticias/chevere/la-mejor-embajadora-artistica-de-la-chinita/ |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Últimas Noticias |language=es}}</ref> |22 |Cabimas |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Joyce De Rosa<ref>{{Cite news |last=Smith |first=Lois |date=Hulyo 1974 |title=Miss Bermuda 1974 |language=en |pages=32–34 |work=Fame Magazine |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p16347coll1/id/2583/rec/8 |access-date=17 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |22 |Hamilton |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Sandra Guimarães<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2022 |title=Conheça a história do Miss Brasil |url=https://www.terra.com.br/diversao/tv/miss-brasil/conheca-a-historia-do-miss-brasil,ae08a161bab6d310VgnCLD200000bbcceb0aRCRD.html |access-date=8 Disyembre 2022 |website=Terra |language=pt-BR}}</ref> |18 |[[São Paulo]] |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |Isabel Callaú<ref>{{Cite web |date=29 Hulyo 2017 |title=El título les dio alegrías, trabajo y fama que aún saborean |url=https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |access-date=19 Disyembre 2022 |website=El Deber |language=es-ES |archive-date=23 Oktubre 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231023090330/https://eldeber.com.bo/sociales/el-titulo-les-dio-alegrias-trabajo-y-fama-que-aun-saborean_32650 |url-status=dead }}</ref> |18 |[[Santa Cruz de la Sierra]] |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica]] |Rebeca Montagne<ref>{{Cite news |last=Chan Soto |first=Jimen G. |date=19 Hunyo 1974 |title=Soy extrovertida idealista y romántica, dice Rebeca Montagne |language=es |trans-title=I'm an extrovert, idealist and romantic, says Rebeca Montagne |pages=B1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=0SkfAAAAIBAJ&sjid=j88EAAAAIBAJ&pg=5800%2C5631463 |access-date=6 Enero 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Curaçao]] |Catherine De Jongh<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1974 |title=”Cathy” De Jongh Miss Curacao 1974 |language=nl |pages=3 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460910:mpeg21:p003 |access-date=29 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 18 |Willemstad |- |{{flagicon|SLV}} [[El Salvador]] |Ana Carlota Araújo<ref>{{Cite web |date=10 Pebrero 2021 |title=Ellas son las salvadoreñas que han destacado en los concursos de Miss Universo |url=https://historico.elsalvador.com/historico/803163/salvadorenas-descatacadas-miss-universo.html |access-date=11 Enero 2023 |website=El Diario de Hoy |language=es}}</ref> | 19 |[[San Salvador]] |- |{{flagicon|SCO}} [[Scotland|Eskosya]] |Catherine Robertson |24 |Aberdeen |- |'''{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}}''' '''[[Espanya]]''' |'''[[Amparo Muñoz]]'''<ref>{{Cite web |date=28 Pebrero 2011 |title=Amparo Muñoz muere a los 56 años |url=https://www.elperiodico.com/es/ocio-y-cultura/20110228/amparo-munoz-muere-56-anos-902666 |access-date=9 Enero 2023 |website=El Periodico |language=es}}</ref> |20 |[[Málaga]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |Karen Morrison<ref>{{Cite news |date=19 Mayo 1974 |title=Tall blonde Illinois girl Miss USA |language=en |pages=2 |work=Statesman Journal |url=https://www.newspapers.com/clip/115487568/statesman-journal/ |access-date=31 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |St. Charles |- |{{flagicon|WAL}} [[Wales|Gales]] |Helen Morgan<ref>{{Cite web |last=Owen |first=Jonathan |date=6 Nobyembre 2011 |title=Miss World who gave up her crown returns to the pageant for the first |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/home-news/miss-world-who-gave-up-her-crown-returns-to-the-pageant-for-the-first-time-6258022.html |access-date=11 Enero 2023 |website=The Independent |language=en}}</ref> |22 |Barry |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Lena Kleopa<ref name=":0">{{Cite news |date=19 Hulyo 1974 |title=Beauties play it cool... |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740719-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Elizabeth Tenorio |18 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Lennox Anne Black | 18 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Eriko Tsuboi<ref name=":2">{{Cite news |date=12 Hulyo 1974 |title=Mouthful of goodwill for Angela |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740712-1.1.1 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |20 |[[Tokyo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Etelinda Mejia<ref>{{Cite web |last=Gámez |first=Sabino |date=25 Abril 2008 |title=El Miss Honduras, una historia que contar |url=https://www.laprensa.hn/espectaculos/el-miss-honduras-una-historia-que-contar-ATLP695720 |access-date=8 Disyembre 2022 |website=La Prensa |language=es-HN}}</ref> |18 |El Progreso |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Jojo Cheung<ref>{{Cite news |date=13 Hulyo 1974 |title=Perarakan berwarna warni oleh ratu2 cantik |language=ms |pages=3 |work=Berita Harian |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/beritaharian19740713-1.2.24.2 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Hong Kong |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Shailini Dholakia<ref>{{Cite web |date=25 Marso 2013 |title=50 years of Miss India: Winners through the years |url=https://photogallery.indiatimes.com/beauty-pageants/miss-india/50-years-of-miss-india-winners-through-the-years/winners-through-the-years/articleshow/19188085.cms |access-date=16 Disyembre 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref> |20 |[[Mumbai|Bombay]] |- |{{flagicon|IDN}} [[Indonesia|Indonesya]] |Nia Kurniasi Ardikoesoema<ref>{{Cite web |last= |date=9 Abril 2018 |title=Wakil Pertama RI di Miss Universe Meninggal, Puteri Indonesia Berduka |url=https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |access-date=11 Enero 2023 |website=Detik.com |language=id-ID |archive-date=11 Enero 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230111134501/https://wolipop.detik.com/entertainment-news/d-3961117/wakil-pertama-ri-di-miss-universe-meninggal-puteri-indonesia-berduka |url-status=dead }}</ref> |25 |[[Bandung]] |- |{{flagicon|ENG}} [[Inglatera]] |Kathleen Anders<ref>{{Cite web |date=24 Abril 2005 |title=Tragic end to life of beauty |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/local-news/tragic-end-to-life-of-beauty-1176790 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Manchester Evening News |language=en}}</ref> |23 |[[Manchester]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Yvonne Costelloe<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2007 |title=Life was all l'amour -- and lust |url=https://www.independent.ie/woman/celeb-news/life-was-all-lamour-and-lust-26316687.html |access-date=11 Enero 2023 |website=Irish Independent |language=en}}</ref> |18 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Islandiya]] |Anna Bjornsdóttir<ref>{{Cite web |date=10 Oktubre 2011 |title=Former Beauty Queen To Receive $2 Million For Turning Whitey In |url=https://www.huffpost.com/entry/anna-bjorn-whitey-bulger-_n_1003638 |access-date=13 Disyembre 2022 |website=HuffPost |language=en}}</ref> |20 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Edna Levy |18 |Ashkelon |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Loretta Persichetti<ref>{{Cite web |date=21 Disyembre 2012 |title=Dalla commedia sexy alla "fine del mondo" nella super villa ad Asiago |url=https://www.vicenzatoday.it/cronaca/21-12-12-fine-del-mondo-maya-asiago.html |access-date=17 Enero 2023 |website=VicenzaToday |language=it}}</ref> | 21 |[[Venecia]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Tone<ref>{{Cite news |date=20 Hulyo 1974 |title=Beauties get ready for the big day |language=en |pages=32 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740720-1.2.155 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Ontario|Hamilton]] |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya]] |Ursula Faustle |18 |[[Munich]] |- |{{flagicon|VIR}} [[Kapuluang Birhenes ng Estados Unidos]] |Thelma Santiago<ref>{{Cite news |date=15 Agosto 1974 |title=The Washington scene |language=en |pages=39 |work=Jet |url=https://books.google.com.ph/books?id=1coDAAAAMBAJ&lpg=PA39&ots=RXEIxE8nYJ&dq=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&pg=PA39#v=onepage&q=Thelma%20Santiago%20miss%20virgin%20islands&f=false |access-date=19 Enero 2023}}</ref> | 18 |Saint Thomas |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Ella Escandon<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1973 |title=Ella, nueva reina |language=es |pages=1; 16A |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=ErwqAAAAIBAJ&sjid=aGMEAAAAIBAJ&pg=1565%2C4181411 |access-date=17 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Talaan ng mga lungsod sa Colombia|Bucaramanga]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Laudy Ghabache |20 |Beirut |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberia|Liberya]] |Maria Yatta Johnson |18 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Gisélle Azzeri<ref>{{Cite news |date=17 Hulyo 1974 |title=Taking it easy at the pageant |language=en |pages=6 |work=New Straits Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=E6stAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&pg=PA6#v=onepage&q=%22Miss%20Universe%22%20%22Luxembourg%22&f=false |access-date=2 Nobyembre 2026 |via=Google Books}}</ref> |20 |Dudelange |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Lily Chong<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Airgirl Lily crowned Miss Malaysia |language=en |pages=7 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/straitstimes19740603-1.2.33.1 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |18 |Johor Bahru |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Josette Pace | 19 |[[Valletta]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Guadalupe Elorriaga<ref>{{Cite web |last=Morales |first=Isela |date=9 Nobyembre 2015 |title="Por sus atributos, las mujeres de Sinaloa siempre han destacado en los certámenes" |trans-title="Because of their attributes, the women of Sinaloa have always stood out in the contests" |url=https://www.noroeste.com.mx/entretenimiento/espectaculos/por-sus-atributos-las-mujeres-de-sinaloa-siempre-han-destacado-en-los-certamenes-AFNO370473 |access-date=7 Abril 2023 |website=El Noroeste |language=es-MX}}</ref> |20 |Mazatlán |- |{{flagicon|NIC}} [[Nicaragua|Nikaragwa]] |Francis Duarte |21 |Leon |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Nuweba Selandiya]] |Dianne Winyard |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Nicoline Broeckx<ref>{{Cite news |date=5 Enero 1974 |title=Nicoline Broeckx (20) uit Maastricht miss Holland |language=nl |pages=13 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003367004:mpeg21:p00013 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> |21 |Maastricht |- |{{flagicon|PAN}} [[Panama]] |Jazmine Panay<ref>{{Cite web |date=15 Abril 2012 |title=‘Fue algo inolvidable’ |url=https://www.laestrella.com.pa/cafe-estrella/cultura/120415/inolvidable |access-date=31 Disyembre 2022 |website=La Estrella de Panamá |language=es}}</ref> |19 |[[Lungsod ng Panama]] |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay]] |Maria Angela Medina Monjagata<ref>{{Cite web |last=Coronel |first=Raul |date=15 Oktubre 2021 |title=Te presentamos a todas nuestras representantes en Miss Universe |url=http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |access-date=11 Nobyembre 2022 |website=Epa! |language=es |archive-date=3 Disyembre 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211203234725/http://www.epa.com.py/2021/10/15/te-presentamos-a-todas-nuestras-representantes-en-miss-universe/ |url-status=dead }}</ref> |21 |Asuncion |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Guadalupe Sanchez<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=15 Marso 2008 |title=Whatever happened to Guada Sanchez? |url=https://www.philstar.com/entertainment/2008/03/15/50417/whatever-happened-guada-sanchez |access-date=13 Disyembre 2022 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |18 |[[Maynila]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Johanna Raunio<ref>{{Cite web |last=Himberg |first=Petra |date=4 Nobyembre 2009 |title=Johanna Raunio – Suomen kaunein 1974 |url=http://yle.fi/aihe/artikkeli/2009/11/04/johanna-raunio-suomen-kaunein-1974 |access-date=31 Disyembre 2022 |website=Yle |language=fi-FI}}</ref> |21 |[[Helsinki]] |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Anna Paula Freitas<ref>{{Cite web |date=10 Abril 2010 |title=As Misses não têm idade |url=https://www.publico.pt/2010/04/10/jornal/as-misses-nao-tem-idade-19147629 |access-date=17 Enero 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> |19 |[[Angola|Anggola]] |- |{{flagicon|FRA}} [[Pransiya]] |Brigitte Flayac |19 |Arcachon |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico]] |Sonia Maria Stege |18 |San Juan |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Jacqueline Cabrera<ref>{{Cite news |date=16 Hulyo 1974 |title=Manila |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xz0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=7278%2C2223180 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> | 21 |[[Santo Domingo]] |- |{{flagicon|SEN}} [[Senegal]] |Thioro Thiam<ref>{{Cite news |date=3 Hunyo 1974 |title=Senegal after beauty title |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740603-1.1.2 |access-date=31 Disyembre 2022 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Fatick |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Angela Teo<ref>{{Cite news |date=28 Mayo 1974 |title=Victory is a tonic for Angela |language=en |pages=3 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19740528-1.2.17.24 |access-date=13 Disyembre 2022 |via=Newspapers.com}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Melani Wijendra<ref>{{Cite news |date=4 Hulyo 1974 |title=Three who hope to rule that island in the sun |language=en |pages=17 |work=The Straits Times |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/straitstimes19740704-1.1.17 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> | 23 |[[Colombo]] |- |{{Flagicon image|Flag of Suriname (1959–1975).svg}} [[Suriname]] |Bernadette Werners<ref>{{Cite news |date=10 Hunyo 1974 |title=Detta Werners Miss Sur '74 |language=nl |pages=1 |work=Vrije Stem |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011020802:mpeg21:p001 |access-date=30 Marso 2023 |via=Delpher}}</ref> | 17 |[[Paramaribo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Eva Roempke<ref>{{Cite web |date=16 Agosto 2011 |title=Miss univers. Ronnia, l'orpheline devenue Miss Suède |url=https://www.leparisien.fr/laparisienne/people/miss-univers-ronnia-l-orpheline-devenue-miss-suede-16-08-2011-1567960.php |access-date=13 Disyembre 2022 |website=Le Parisien |language=fr-FR}}</ref> |19 |Malmö |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Christine Lavanchy |20 |Lausanne |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Benjamas Polpatpijarn<ref>{{Cite news |date=29 Setyembre 1974 |title=Beauty queen has boxer guard |language=en |pages=67 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=UdRYAAAAIBAJ&pg=PA67&dq=%22Miss+Thailand%22+1974&article_id=2395,9851119&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiU_Zu_2beAAxXvS2wGHbNDDk4Q6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%22Miss%20Thailand%22%201974&f=false |access-date=24 Enero 2024 |via=Google Books}}</ref> | 23 |[[Bangkok]] |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |Kim Jae-kyu<ref name=":2" /> |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|TTO}} [[Trinidad at Tobago]] |Stephanie Lee Pack | 18 |[[Port of Spain]] |- |{{flagicon|CHL}} [[Chile|Tsile]] |Rebeca González<ref>{{Cite news |date=15 Hulyo 1974 |title=Candidatas desfilan en trajes tipicos |language=es |pages=20A |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Xj0fAAAAIBAJ&sjid=cs8EAAAAIBAJ&pg=6930%2C1648691 |access-date=11 Enero 2023}}</ref> |20 |[[Santiago, Tsile|Santiago]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Andri Tsangaridou<ref>{{Cite news |date=5 Setyembre 1974 |title=Andri home |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Page/newnation19740905-1.1.5 |access-date=17 Enero 2023 |via=National Library Board}}</ref> |22 |Famagusta |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Simiten Gakirgoz<ref>{{Cite news |date=23 Hulyo 1974 |title=ENGINN ÁGREININGUR |language=en |pages=1 |work=Vísir |url=https://timarit.is/page/3255122?iabr=on |access-date=17 Enero 2023 |via=Tímarit.is}}</ref> | 21 |[[Istanbul]] |- |{{flagicon|URY}} [[Uruguay]] |Mirta Grazilla Rodriguez | 18 |[[Montevideo]] |- |{{flag|Yugoslavia}} |Nada Jovanovsky | 21 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missuniverse.com}} {{Miss Universe}} [[Kategorya:1974]] 4wcvd4b2nl3cqq972sn0dncng3gizq0 0 322736 2238513 2234743 2026-11-02T11:19:45Z Ryomaandres 8044 /* Tingnan din */ 2238513 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Como|official_name={{lang|it|Città di Como}}|native_name={{native name|lmo|Còmm}}|image_skyline=Como and its lake.jpg|imagesize=|image_alt=|image_caption=Tanaw ng Como mula sa Kastilyo Baradello|image_shield=Como-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|coordinates={{coord|45|49|0|N|9|5|0|E|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Lombardia]]]|province=[[lalawigan ng Como|Como]] (CO)|frazioni=Albate, Borghi, Breccia, Camerlata, Camnago Volta, Civiglio, Garzola, Lora, Monte Olimpino, Muggiò, Ponte Chiasso, Prestino, Rebbio, Sagnino, Tavernola|mayor_party=independent|mayor=Alessandro Rapinese (simula Hunyo 27, 2022)|area_footnotes=|area_total_km2=37.14|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://demo.istat.it/index_e.html|title=Demo-Geodemo. – Maps, Population, Demography of ISTAT – Italian Institute of Statistics|access-date=13 June 2016|archive-date=22 Hunyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170622080908/http://www.demo.istat.it/index_e.html|url-status=dead}}</ref>|population_demonym=Comaschi|elevation_footnotes=|elevation_m=201|saint=[[Abundius|San Abbondio]]|day=Agosto 31|postal_code=22100|area_code=031|website={{Official website|www.comune.como.it}}|footnotes=}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> [[Talaksan:LIFE_ELECTRIC_-_CREDITS_VISITCOMO.jpg|thumb| ''[[Buhay Electric|Life Electric]]'', ni [[Daniel Libeskind]], upang ipagdiwang ang scientist na si [[Alessandro Volta]] (2015)]] Ang '''Como''' ({{IPA-it|ˈkɔːmo|-|It-Como.ogg}},<ref name="dop">{{Cite web |last=Migliorini |first=Bruno |last2=Tagliavini |first2=Carlo |last3=Fiorelli |first3=Piero |editor-last=Tommaso Francesco Borri |title=Dizionario italiano multimediale e multilingue d'ortografia e di pronunzia |url=http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=73275&r=244 |access-date=12 February 2016 |website=dizionario.rai.it |publisher=Rai Eri |archive-date=23 Septiyembre 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923225112/http://www.dizionario.rai.it/poplemma.aspx?lid=73275&r=244 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Canepari |first=Luciano |title=Dizionario di pronuncia italiana ''online'' |url=http://www.dipionline.it/dizionario/ |access-date=12 February 2016 |website=dipionline.it |archive-date=9 Oktubre 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181009051700/http://www.dipionline.it/dizionario/ |url-status=dead }}</ref> lokal na [ˈkoːmo]; <ref name="dop" /> [[Diyalektong Comasco|Comasco]]: ''Còmm'' [ˈkɔm],<ref>Carlo Bassi, Grammatica essenziale del "dialètt de Còmm", Como, Edizioni della Famiglia Comasca, 2014</ref> {{Lang|lmo|Cómm}} [ˈkom] o {{Lang|lmo|Cùmm}} [ˈkum];<ref>Libero Locatelli, Piccola grammatica del dialetto comasco, Como, Famiglia Comasca, 1970, p. 6.</ref> {{Lang-la|Novum Comum}}; {{Lang-rm|Com}}; {{Lang-fr|Côme}}) ay isang lungsod at ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa rehiyon ng [[Lombardia]], hilagang [[Italya]]. Ito ang administratibong kabesera ng [[Lalawigan ng Como]]. Dahil sa kalapitan nito sa [[Lawa Como]] at sa [[Alpes]], naging destinasyon ng turista ang Como, at naglalaman ang lungsod ng maraming gawa ng sining, simbahan, hardin, museo, teatro, parke, at palasyo: ang ''[[Katedral ng Como|Duomo]]'', luklukab ng [[Katoliko Romanong Diyosesis ng Como|Diyosesis ng Como]]; ang [[Basilika ng Sant'Abbondio]]; ang [[Villa Olmo]]; ang mga pampublikong hardin na may [[Tempio Voltiano]]; ang Teatro Sociale; ang ''[[Broletto]]'' o ang medyebal na munisipyo ng lungsod; at ang ika-20 siglong [[Casa del Fascio (Como)|Casa del Fascio]]. Ang Como ay ang lugar ng kapanganakan ng maraming makasaysayang pigura, kabilang ang makata na si Caecilius na binanggit ni [[Catulo]] noong unang siglo BK,<ref name="Caecilius2">{{cite book|author=John Hazel|title=Who's who in the Roman World|url=https://books.google.com/books?id=854lczVIiCkC&pg=PA42|year=2001|publisher=Psychology Press|isbn=978-0-415-22410-9|page=42}}</ref><ref>{{Cite web |title=Catullus |url=http://www.let.ru.nl/v.hunink/documents/catullus_md.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719200529/http://www.let.ru.nl/v.hunink/documents/catullus_md.htm |archive-date=19 July 2011 |access-date=17 January 2010}}</ref> mga manunulat na sina [[Plinio ang Nakatatanda]] at [[Plinio ang Nakababata]], [[Papa Inocencio XI]], siyentistang [[Alessandro Volta]],<ref>{{Cite web |title=Alessandro Volta |url=http://www.corrosion-doctors.org/Biographies/VoltaBio.htm |access-date=2011-06-21 |publisher=Corrosion-doctors.org |archive-date=2021-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125104338/http://www.corrosion-doctors.org/Biographies/VoltaBio.htm |url-status=dead }}</ref> at [[Cosima Liszt]], pangalawang asawa ni [[Richard Wagner]] at pangmatagalang direktor ng [[Pistang Bayreuth]], at [[Antonio Sant'Elia]] (1888–1916), isang futurista na arkitekto at isang tagapanguna ng modernong kilusan. == Ugnayang pandaigdig == Ang Como ay [[Kinakapatid na lungsod|kakambal]] sa:<ref>{{Cite web |title=Città Gemelle |url=https://www.comune.como.it/it/comune/citta-messaggera-di-pace/citta-gemelle/ |access-date=7 October 2021 |publisher=Comune di Como}}</ref> * {{Flagicon|GER}} [[Fulda]], Alemanya, simula 1960 * {{Flagicon|JPN}} [[Tōkamachi|Tokamachi]], Hapon, simula 1975 * {{Flagicon|PLE}} [[Nablus]], [[Estado ng Palestina|Palestina]], simula 1998 * {{Flagicon|ISR}} [[Netanya]], [[Israel]], simula 2004<ref name="Netanya twinnings">{{Cite web |title=Netanya – Twin Cities |url=http://www.netanya.muni.il/eng/?CategoryID=1779 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201094809/http://www.netanya.muni.il/Eng/?CategoryID=1779 |archive-date=2013-02-01 |access-date=2013-08-01 |website=Netanya Municipality}}</ref> == Tingnan din == * [[Lawa Como]] * [[Lalawigan ng Como]] * [[Talaan ng mga tao mula sa Como]] * [[Como 1907]] == Mga tala == {{Reflist}} == Mga pinagmumulan == *  {{cite book|publisher=Karl Baedeker|location=Leipzig|edition=14th|title=Northern Italy|year=1913|chapter-url=https://archive.org/stream/northernitalyi00karl#page/n325/mode/2up|chapter=Como|ol=16015532M}} == Mga panlabas na link == {{Commons category|Como}} {{Wikivoyage|Como}} * [http://www.comune.como.it/ Opisyal na website] {{In lang|it|en}} * [http://www.visitcomo.eu/en/ Opisyal na Portal ng Turismo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230115035119/https://www.visitcomo.eu/en/ |date=2023-01-15 }} * [https://web.archive.org/web/20120530070546/http://www.comocomera.it/ Makasaysayang gallery ng larawan at slideshow] * [http://www.lakecomo.it/ Opisyal na website ng Tourist Board] {{In lang|it|en}} * [https://web.archive.org/web/20090201171637/http://www.navigazionelaghi.it/eng/com/nlc.html Lake Como Navigation Company] * [http://como-lake.arounder.com Opisyal na Virtual Tour] * [https://www.youtube.com/watch?v=i9Cx3WJgZ0k Isang dokumentaryo tungkol sa Lawa] ni Yann Arthus-Bertrand {{Lago di Como}}{{Province of Como}} [[Kategorya:Mga lungsod at bayan sa Lombardy]] [[Kategorya:Mga artikulong may hAudio microformats]] 49dkj7sc91fjkjbipq00v4ldyhcy2zr 0 324095 2238494 2227913 2026-11-02T08:28:50Z Allyriana000 119761 2238494 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Belinda Green]]'''|represented={{flagicon|Australia}} Australya|date=1 Disyembre 1972|presenters={{Hlist|Michael Aspel|David Vine}}|venue=Royal Albert Hall, Londres, Reyno Unido|broadcaster=[[BBC]]|entrants=53|placements=15|debuts={{Hlist|Botswana|Singapura}}|returns={{Hlist|Honduras|Hong Kong|Kosta Rika|Liberya}}|withdraws={{Hlist|Ceylon|Guyana|Kolombya|Luksemburgo|Nikaragwa|Panama|Tsipre|Timog Korea|Trinidad at Tobago|Tunisya}}|before=[[Miss World 1971|1971]]|next=[[Miss World 1973|1973]]|image=Belinda Green (cropped).png|caption=Belinda Green}} Ang '''Miss World 1972''' ay ang ika-22 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Royal Albert Hall sa [[Londres]], [[Reyno Unido]] noong 1 Disyembre 1972. Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Julia Morley si Belinda Green ng Australya bilang Miss World 1972.<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1972 |title=Melb. model tops field of 53 as Miss World |language=en |pages=3 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=aPljAAAAIBAJ&sjid=A-UDAAAAIBAJ&pg=1674%2C991165 |access-date=3 Hunyo 2023}}</ref><ref>{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title=Miss World 1972 |language=en |pages=1 |work=The Tuscaloosa News |url=https://news.google.com/newspapers?id=bhgfAAAAIBAJ&sjid=LJwEAAAAIBAJ&pg=1011%2C129312 |access-date=3 Hunyo 2023}}</ref> Ito ang ikalawang tagumpay ng Australya sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Ingeborg Sørensen ng Noruwega, habang nagtapos bilang second runner-up si Chana Ordan ng Israel.<ref>{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title=Australian lass is new Miss World |language=en |pages=3 |work=The Bryan Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=rrJPAAAAIBAJ&sjid=clIDAAAAIBAJ&pg=783%2C4606536 |access-date=3 Hunyo 2023}}</ref><ref>{{Cite news |last=Polk |first=Peggy |date=4 Disyembre 1972 |title=Miss World named |language=en |pages=10 |work=Ellensburg Daily Record |url=https://news.google.com/newspapers?id=d4BUAAAAIBAJ&sjid=VI8DAAAAIBAJ&pg=6864%2C3487285 |access-date=3 Hunyo 2023}}</ref> Hindi nakoronahan ni Miss World 1971 Lucia Petterle ang kanyang kahalili matapos nitong magtamo ng pinsala sa kanyang braso.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=The retiring Miss World |language=en |pages=8 |work=The Clarksdale Press Register |url=https://www.newspapers.com/article/the-clarksdale-press-register/46287570/ |access-date=29 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> Limampu't-tatlong kandidata mula limampu't-dalawang bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Michael Aspel at David Vine ang kompetisyon. == Kasaysayan == [[Talaksan:Royal_Albert_Hall,_London_-_Nov_2012.jpg|thumb|250x250px|Royal Albert Hall, ang lokasyon ng Miss World 1972]] === Pagpili ng mga kalahok === Limampu't-tatlong kandidata mula limampu't-dalawang bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Isang kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok.<ref>{{Cite news |date=7 Nobyembre 1972 |title=Inzameling voor uitzenden S. Werleman naar Engeland |language=nl |pages=9 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461444:mpeg21:p009 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> ==== Mga pagpalit ==== Dapat lalahok sa edisyon ito si Miss Spain 1971 María del Carmen Muñoz,<ref>{{Cite web |title=Todas las Mises de la historia |url=https://www.hola.com/famosos/especiales/missespana/historia2.html |access-date=29 Marso 2024 |website=Hola |language=es |archive-date=29 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329205235/https://www.hola.com/famosos/especiales/missespana/historia2.html |url-status=dead }}</ref> ngunit matapos nitong mapag-isipan na bumitiw sa kompetisyon, kaagad siyang pinalitan ni Miss Spain 1972 María del Rocío Martín na siyang kakapanalo lamang isang buwan ang nakalipas bago magsimula ang kompetisyon.<ref name=":0">{{Cite web |last=Manzano |first=Aurelio |date=10 Setyembre 2014 |title=El tenso divorcio entre la ex Miss España Rocío Martín y el contertulio de laSexta |url=https://www.vanitatis.elconfidencial.com/noticias/2014-09-10/el-tenso-divorcio-entre-la-ex-miss-espana-rocio-martin-y-el-contertulio-de-lasexta-javier-aroca_189284/ |access-date=9 Disyembre 2022 |website=El Confidencial |language=es}}</ref> Dapat sanang lalahok si Antonella Barci bilang kinatawan ng Italya sa edisyong ito,<ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title=Le due elette |language=it |pages=7 |work=Stampa Sera |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908321/ |access-date=29 Marso 2023 |via=La Stampa}}</ref><ref>{{Cite news |date=4 Setyembre 1972 |title="Sarei stata scelta per miss Mondo se non fossi una povera vedova" |language=it |trans-title="I would have been chosen for Miss World if I weren't a poor widow" |pages=7 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908322/ |access-date=29 Marso 2024 |archive-date=29 Marso 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240329154133/http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,0145_02_1972_0193_0007_4908322/ |url-status=dead}}</ref> ngunit dahil sa hindi isiniwalat na dahilan, siya ay pinalitan ni Laura Romano.<ref name=":1">{{Cite news |date=22 Nobyembre 1972 |title=Rappresenta tutti noi |language=it |trans-title=She represents all of us |pages=7 |work=La Stampa |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,7/articleid,1515_02_1972_0260_0007_21439963/ |access-date=29 Marso 2024}}</ref> Dapat sanang lalahok si Miss France 1972 Chantal Bouvier de Lamotte sa edisyong ito, ngunit matapos magkaroon ng matinding pinsala sa kanyang katawan dulot ng pagkahulog mula sa isang kabayo, siya ay pinalitan ng kanyang ''second runner-up'' na si Claudine Cassereau.<ref>{{Cite web |last=Gegout |first=Salomé |date=15 Disyembre 2023 |title=Claudine Cassereau, Miss France 1972, est morte |url=https://www.journaldesfemmes.fr/people/evenements/2858927-miss-destin-tragique-gaelle-voiry-claudine-cassereau-cheslie/2858939-claudine-cassereau-miss-france-1972 |access-date=29 Marso 2024 |website=Journal des Femmes |language=fr}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Lumahok sa unang pagkakataon ang mga bansang Botswana at Singapura. Bumalik sa edisyong ito ang bansang Honduras na huling sumali noong [[Miss World 1968|1968]], Kosta Rika na huling sumali noong [[Miss World 1969|1969]], at Hong Kong at Liberya na huling sumali noong [[Miss World 1970|1970]]. Hindi sumali ang mga bansang [[Sri Lanka|Ceylon]], [[Guyana]], [[Colombia|Kolombya]], [[Luxembourg|Luksemburgo]], [[Nicaragua|Nikaragwa]], [[Panama]], [[Tsipre]], [[Timog Korea]], [[Trinidad at Tobago]], at [[Tunisia|Tunisya]] sa edisyong ito. Hindi nakasali sina Damayanthi Gunewardena ng Ceylon, Martha Lucía Cardozo ng Kolombya,<ref>{{Cite news |last=Castellanos |first=Gonzalo |date=13 Nobyembre 1971 |title=Para Atlantico, la corona |language=es |pages=30 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=8fwjAAAAIBAJ&sjid=tWYEAAAAIBAJ&pg=932%2C2494562 |access-date=30 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 Nobyembre 1972 |title=Colombia no participara en un certamen |language=es |pages=4 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=JQddAAAAIBAJ&sjid=LFoNAAAAIBAJ&pg=1600%2C1738502 |access-date=30 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> Lydia Maes ng Luksemburgo, at Chung Keum-ok ng Timog Korea matapos nilang hindi maabutan ang huling araw ng pagpaparehistro para sa Miss World. Ganito rin ang sinapit ni Regina Melgar ng Panama, na nakarating na sa Londres tatlong araw matapos ang huling araw ng pagpaparehistro sa pagiging kandidata. Dahil dito ay hindi na siya pinayagang sumali sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Miss Panama a little too late |language=en |pages=5 |work=New Nation |url=http://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/newnation19721201-1.2.41 |access-date=16 Hunyo 2023 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Miss Panama late |language=en |pages=20 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=7k4fAAAAIBAJ&lpg=PA20&dq=%22Regina%20Melgar%22&pg=PA20#v=onepage&q=%22Regina%20Melgar%22&f=false |access-date=30 Marso 2024 |via=Google Books}}</ref> Hindi sumali si Connie Anne Ballantyne ng Nikaragwa matapos nitong ikansela ang kanyang biyahe papuntang Londres dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref name=":2">{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Miss Costa Rica una de las favoritas en concurso Miss Mundo |language=es |pages=15 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=-O8uAAAAIBAJ&sjid=73oEAAAAIBAJ&pg=1028%2C140857 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> Hindi sumali si Maria Koutrouza ng Tsipre matapos nitong magkasakit.<ref name=":2" /> Hindi sumali sina Victoria Bamidele ng Niherya at Selma Feki ng Tunisya dahil sa kakulangan ng pagpopondo para lumahok sa Londres.<ref>{{Cite news |last=Ben Khalifa |first=Lotfi |date=14 Pebrero 2019 |title=Voyage avec les nymphes tunisiennes |language=fr |work=Le Temps |url=https://www.pressreader.com/tunisia/le-temps-tunisia/20190214/281801400224502 |access-date=30 Enero 2023 |via=PressReader|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130045755/https://www.pressreader.com/tunisia/le-temps-tunisia/20190214/281801400224502|archive-date=30 Enero 2023}}</ref> Hindi sumali ang mga bansang Guyana at Trinidad at Tobago sa edisyong ito matapos na mabigo ang kanilang organisasyong pambansa na magdaos ng kompetisyong pambansa o magtalaga ng kalahok. Nagkaroon ng epekto ang mga ''terrorist attack'' laban sa delegasyon ng Israel sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1972]] sa seguridad ng mga kandidata sa Miss World, gayundin sa kandidata ng Libano na si Odette Naim. Matapos ang mga ''terrorist attack'' na naganap sa Munich ay hindi pinayagan na lumabas ng Libano si Naim dahil sa posibleng paghihiganti ng mga terorista laban sa kanilang bansa. Dahil rin sa mga ''terrorist attack'' na ito, dalawang ''bodyguard'' ang palaging nakabantay kay Miss Israel Chana Ordan imbis na isang ''chaperone'' lang.<ref>{{Cite news |date=29 Nobyembre 1972 |title=Miss World contest cloaked in security |language=en |pages=77 |work=The Calgary Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=P21kAAAAIBAJ&sjid=M30NAAAAIBAJ&pg=1029%2C4705449 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite news |date=30 November 1972 |title=Strict security for Miss World girls |language=en |pages=5 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19721130-1.1.5 |access-date=30 Marso 2024 |via=National Library Board}}</ref> == Mga resulta == [[File:Miss_World_1972_Map.PNG|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Miss_World_1972_Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1972 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss World 1972''' | * '''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]''' – '''Belinda Green'''<ref name=":3">{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title=Australiana ganó el concurso Miss Mundo |language=es |pages=11 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=-e8uAAAAIBAJ&sjid=73oEAAAAIBAJ&pg=1284%2C870461 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |- | 1st runner-up | * {{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] – Ingeborg Sørensen<ref name=":3" /> |- | 2nd runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Chana Ordan<ref name=":3" /> |- | 3rd runner-up | * {{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] – Ursula Pacher<ref name=":3" /> |- | 4th runner-up | * {{flagicon|IND}} [[Indiya]] – Malathi Basappa<ref name=":3" /> |- | Top 7 | * {{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] – Anneli Björkling<ref name=":3" /> * {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Jennifer McAdam<ref name=":3" /> |- | Top 15 | * {{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] – [[Lynda Carter]]<ref name=":3" /> * {{flagicon|GUM}} [[Guam]] – Marylou Pangelinan<ref name=":3" /> * {{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] – Gloria Gutiérrez<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] – Evangeline Reyes<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of Seychelles (1961–1976).svg}} [[Seychelles|Seykelas]] – Jane Stravens<ref name=":3" /> * {{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] – Jintana Jitsophon<ref name=":3" /> * {{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] – Stephanie Reinecke<ref name=":3" /> * {{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] – Biljana Ristić<ref name=":3" /> |} == Kompetisyon == === Pormat === Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labinlimang mga ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.'' === Komite sa pagpili === * David Bailey – Ingles na litratista * Peter Dimmock – Isang ''executive'' mula sa BBC * David Hemery – Ingles na ''Olympic medalist'' para sa [[Palarong Olimpiko sa Tag-init 1968]] * Dame Alicia Markova – Ingles na ''Prima Ballerina'' * Beatrix Miller – Dating editor ng British Vogue * Eva Rueber-Staier – [[Miss World 1969]] mula sa Austrya * Peter Sellers – Ingles na aktor * Dr. Konthi Suphamongkhon – Embahador ng Taylandiya sa Reyno Unido * Maria Joyce Tachie-Menson – Asawa ng ''High Commissioner'' ng Gana sa Reyno Unido == Mga kandidata == Limampu't-tatlong kandidata ang lumahok para sa titulo.<ref>{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title=53 GADIS REBUT RATU DUNIA DI LONDON |pages=3 |work=Berita Harian |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/beritaharian19721202-1.2.25 |access-date=30 Marso 2024 |via=National Library Board}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan |- |{{flagicon|GER}} [[Kanlurang Alemanya|Alemanya]] |Heidemarie Weber<ref>{{Cite news |date=26 Nobyembre 1972 |title=Bellezas internacionales |language=es |pages=1 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=p0o1AAAAIBAJ&sjid=5HoEAAAAIBAJ&pg=3505%2C1789152 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |24 |Brandenburg |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Olga Cognini<ref name=":4">{{Cite news |date=26 Nobyembre 1972 |title=Getting-together |language=en |pages=10 |work=Youngstown Vindicator |url=https://news.google.com/newspapers?id=kBdcAAAAIBAJ&sjid=K1UNAAAAIBAJ&pg=808%2C4130028 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |23 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Sandra Werleman<ref>{{Cite news |date=14 Hulyo 1972 |title=Yvonne Dirksz elected Miss Aruba at Holiday Inn Hotel July 1 |pages=4–5 |work=Aruba Esso News |url=https://dloc.com/CA03400001/00852/images |access-date=11 Disyembre 2022 |via=Digital Library of the Caribbean}}</ref> |19 |Oranjestad |- |'''{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]]''' |'''Belinda Green'''<ref>{{Cite news |date=4 Oktubre 1972 |title=The quest of quests |language=en |pages=9 |work=The Australian Women's Weekly |url=https://trove.nla.gov.au/newspaper/article/44561037?searchTerm=%22Miss%20World%22 |access-date=30 Marso 2024 |via=Trove}}</ref> |20 |[[Melbourne]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Ursula Pacher<ref>{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title="Miss World" title goes to Australian |language=en |pages=2 |work=Times-Union |url=https://books.google.com.ph/books?id=tuVGAAAAIBAJ&lpg=PA2&dq=%22Ursula%20Pacher%22&pg=PA2#v=onepage&q=%22Ursula%20Pacher%22&f=false |access-date=30 Marso 2024 |via=Google Books}}</ref> |21 |Klagenfurt |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] |Kristine Allen |19 |[[Auckland]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Bahamas (1964–1973).svg}} [[Bahamas]] |Heather Cleare |17 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Anne-Marie Roger<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=24 Disyembre 2022 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |24 |[[Bruselas]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Amalia Heller<ref>{{Cite news |date=14 Disyembre 1972 |title=Venezolana denuncia represalias en el concurso de "Miss Mundo" |language=es |trans-title=Venezuelan denounces retaliation in "Miss World' contest |pages=20 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=R60nAAAAIBAJ&sjid=tM8EAAAAIBAJ&pg=1364%2C2755592 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Caracas]] |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Helen Brown<ref>{{Cite news |date=22 Hulyo 1972 |title=Beauty queens off to represent Bermuda |language=en |pages=1 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/16057/rec/1 |access-date=5 Enero 2023 |via=Bermuda National Library}}</ref> |18 |St. George's |- |{{Flagicon|BOT}} [[Botswana]] |Agnes Motswere Letsebe |24 |Francistown |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Ângela Maria Favi<ref>{{Cite news |date=28 Hunyo 1972 |title=Untitled |language=pt |pages=18 |work=Jornal do Brasil |url=https://books.google.com.ph/books?id=XvgZAAAAIBAJ&lpg=PA18&dq=Angela%20Maria%20Favi&pg=PA18#v=onepage&q=Angela%20Maria%20Favi&f=false |access-date=30 Marso 2024 |via=Google Books}}</ref> |18 |Aracatuba |- |{{flagicon|ECU}} [[Ecuador|Ekwador]] |Patricia Falconí |17 |[[Quito]] |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |Rocío Martín<ref name=":0" /> |18 |[[Sevilla, Espanya|Sevilla]] |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |[[Lynda Carter]]<ref>{{Cite news |date=2 Setyembre 1972 |title=Tempe singer is named new Miss World U.S.A. |language=en |pages=2 |work=Tucson Daily Citizen |url=https://www.newspapers.com/article/tucson-daily-citizen-lynda-carter-citize/73051205/ |access-date=29 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |21 |Tempe |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Helen Lykissa<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Wel en wee van mooiste vrouwen ter wereld |language=nl |pages=3 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010837153:mpeg21:p003 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> |20 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Marylou Pangelinan<ref name=":3" /> |17 |Piti |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Gail Phillips<ref>{{Cite web |date=7 Pebrero 2018 |title=Photo flashback |url=https://www.pressreader.com/jamaica/jamaica-gleaner/20180207/282462824378216 |access-date=29 Marso 2024 |website=The Gleaner |language=en |via=PressReader}}</ref> |21 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Akiko Kajitani<ref>{{Cite news |date=28 Nobyembre 1972 |title=Twain meets |language=en |pages=22 |work=Beaver County Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=P0syAAAAIBAJ&sjid=UbMFAAAAIBAJ&pg=3534%2C3253694 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |23 |[[Tokyo]] |- |{{flagicon|GIB|ensign}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Rosemarie Catania |18 |Hibraltar |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Doris van Tuyl |18 |San Pedro Sula |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Gay Mei-Lin<ref>{{Cite news |date=11 Disyembre 1972 |title=Miss Hong Kong once a boy? |language=en |pages=4 |work=New Straits Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=Bt0qAAAAIBAJ&sjid=I3wFAAAAIBAJ&pg=1437%2C5092742 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |24 |Hong Kong |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |Malathi Basappa<ref>{{Cite news |date=2 Disyembre 1972 |title=ONZE ALLERMOOISTEN |pages=1 |work=Tubantia |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBPERS01:003352002:mpeg21:p00001 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> |21 |[[Bangalore]] |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Pauline Fitzsimons |19 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Chana Ordan<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Beauties carefully guarded |language=en |pages=7 |work=Lawrence Journal-World |url=https://news.google.com/newspapers?id=CSwyAAAAIBAJ&sjid=5-cFAAAAIBAJ&pg=7104%2C73573 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |17 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Laura Romano<ref name=":1" /> |20 |[[Turin]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Bonny Brady<ref>{{Cite news |date=30 Nobyembre 1972 |title=Miss World contestants under strict security |language=en |pages=12 |work=The Leader-Post |url=https://news.google.com/newspapers?id=mfJUAAAAIBAJ&sjid=ujwNAAAAIBAJ&pg=4153%2C6654398 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Ancaster |- |{{flagicon|CRI}} [[Costa Rica|Kosta Rika]] |Vicki Ross<ref name=":2" /> |22 |[[San José, Costa Rica|San José]] |- |{{flagicon|LBR}} [[Liberya]] |Cecelia King |19 |[[Monrovia]] |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Rósa Helgadóttir<ref>{{Cite news |date=29 Nobyembre 1972 |title=Ekki þorskastríð |language=is |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1437459?iabr=on |access-date=30 Marso 2024 |via=Timarit.is}}</ref> |18 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Janet Mok<ref>{{Cite news |date=22 Nobyembre 1972 |title=Rosalind and Janet for Miss World contest |pages=19 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19721122-1.2.70 |access-date=30 Marso 2024 |via=National Library Board}}</ref> |21 |[[Putrajaya]] |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Jane Attard |20 |Sliema |- |{{flagicon|MUS}} [[Mawrisyo]] |Marie Ange Bestel<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2004 |title=Maria Allard, Miss Mauritius d?un décevant concours |trans-title=Maria Allard, Miss Mauritius in a disappointing competition |url=https://lexpress.mu/node/129868 |access-date=24 Marso 2024 |website=L'express |language=fr}}</ref> |19 |St. Julian's |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Gloria Gutiérrez<ref name=":4" /> |20 |[[Lungsod ng Mehiko]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Ingeborg Sorensen<ref>{{Cite news |date=29 Nobyembre 1972 |title=Miss World contestant |language=en |pages=1 |work=The Sumter Daily Item |url=https://news.google.com/newspapers?id=rxkvAAAAIBAJ&sjid=RKoFAAAAIBAJ&pg=6461%2C4097643 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |24 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Monique Borgeld<ref>{{Cite news |date=23 Nobyembre 1972 |title=Monique in Londen voor 'Miss World' |language=nl |pages=5 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010833829:mpeg21:p005 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> |22 |Amstelveen |- |{{flagicon|PRY}} [[Paraguay|Paragway]] |Rosa Angélica Mussi |– |Villarica |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Anneli Björkling<ref>{{Cite news |last=Polk |first=Peggy |date=4 Disyembre 1972 |title=Miss World named |language=en |pages=6 |work=Ellensburg Daily Record |url=https://books.google.com.ph/books?id=d4BUAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=Anneli%20Bj%C3%B6rkling&pg=PA6#v=onepage&q=Anneli%20Bj%C3%B6rkling&f=false |access-date=30 Marso 2024}}</ref> |20 |[[Helsinki]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Binibining Pilipinas|Pilipinas]] |Evangeline Reyes<ref>{{Cite web |last=Dolor |first=Danny |date=8 Setyembre 2013 |title=Eva Reyes: ‘Black beauty’ |url=https://www.philstar.com/entertainment/2013/09/08/1183921/eva-reyes-black-beauty |access-date=3 Hunyo 2023 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> |19 |[[Lipa, Batangas|Lipa]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Ana Nisi Goyco<ref>{{Cite web |date=9 Pebrero 2019 |title=Muere la exreina de belleza Ana Nisi Goyco |trans-title=Former beauty queen Ana Nisi Goyco dies |url=https://www.primerahora.com/entretenimiento/reinas-belleza/notas/muere-la-exreina-de-belleza-ana-nisi-goyco/ |access-date=29 Marso 2024 |website=Primera Hora |language=es}}</ref> |22 |Ponce |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Anita Marques<ref>{{Cite news |date=25 Nobyembre 1972 |title=Miss World competitors |language=en |pages=4 |work=Lawrence Journal-World |url=https://news.google.com/newspapers?id=vCsyAAAAIBAJ&sjid=1-cFAAAAIBAJ&pg=7127%2C3810787 |access-date=26 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |Nampula |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Claudine Cassereau<ref>{{Cite web |last=Monbec |first=Flora |date=14 Agosto 2020 |title=Claudine Cassereau, Miss France 1972, est morte |trans-title=Claudine Cassereau, Miss France 1972, is dead |url=https://www.parismatch.com/Culture/Medias/Deces-de-la-Miss-France-1972-Claudine-Cassereau-1698630 |access-date=30 Marso 2024 |website=Paris Match |language=fr}}</ref> |19 |Loudun |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Teresa Evangelina Medrano<ref>{{Cite news |date=25 Nobyembre 1972 |title=MOOIE MISS-POEZEN |language=nl |pages=3 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016508:mpeg21:p003 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> |18 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Jennifer McAdam<ref>{{Cite news |date=1 Disyembre 1972 |title=Massive security clamp at Miss World final |language=en |pages=1 |work=Hull Daily Mail |url=https://www.newspapers.com/article/hull-daily-mail-miss-uk-miss-world-1972/118089968/ |access-date=29 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |24 |[[Londres]] |- |{{Flagicon image|Flag of Seychelles (1961–1976).svg}} [[Seychelles|Seykelas]] |Jane Straevens<ref>{{Cite web |date=7 Agosto 2018 |title=Seychellois children's book author seeks to boost confidence, self-resilience in young readers |url=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/9555/Seychellois+children%27s+book+author+seeks+to+boost+confidence%2C+self-resilience+in+young+readers |access-date=29 Marso 2024 |website=Seychelles News Agency |language=en}}</ref> |17 |Mahé |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Rosalind Lee Eng Neo<ref>{{Cite news |date=15 Nobyembre 1972 |title=It's like a dream, says Rosalind |language=en |pages=6 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19721115-1.1.6 |access-date=30 Marso 2024 |via=National Library Board}}</ref> |21 |Singapura |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Rita Berntsson<ref>{{Cite news |date=28 Nobyembre 1972 |title=It's now 10-1 Miss Sweden |language=en |pages=5 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=NRo-AAAAIBAJ&sjid=WkoMAAAAIBAJ&pg=6537%2C4230179 |access-date=29 Marso 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |22 |Borlänge |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Astrid Vollenweider<ref>{{Cite web |last=Gasser |first=Benno |date=11 Oktubre 2014 |title=Als Missen ihre Kleider selber nähten |trans-title=When misses sewed their own clothes |url=https://www.tagesanzeiger.ch/als-missen-ihre-kleider-selber-naehten-191683116927 |access-date=29 Marso 2024 |website=Tages-Anzeiger |language=de}}</ref> |19 |[[Bern]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Jintana Jitsophon<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1972 |title=Miss Mundo hablo toda la noche por teléfono |language=es |pages=12 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=-u8uAAAAIBAJ&lpg=PA12&dq=%22Jintana%20Jitsophon%22&pg=PA12#v=onepage&q=%22Jintana%20Jitsophon%22&f=false |access-date=30 Marso 2024 |via=Google Books}}</ref> |19 |Lopburi |- | rowspan="2" |{{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] |Cynthia Shange<ref>{{Cite news |date=18 Oktubre 1972 |title=Blank en zwart apart |language=nl |pages=3 |work=Het Parool |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ABCDDD:010834049:mpeg21:p003 |access-date=30 Marso 2024 |via=Delpher}}</ref> |22 | rowspan="2" |Durban |- |Stephanie Reinecke<ref>{{Cite news |date=26 Nobyembre 1972 |title=Vying for Miss World title |language=en |pages=8 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19721126-1.2.17.12 |access-date=30 Marso 2024 |via=National Library Board}}</ref> |19 |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Feyzal Kibarer<ref>{{Cite web |last= |date=22 Setyembre 2017 |title=Miss Turkey listesi, geçmişten günümüze Miss Turkey birincileri |trans-title=All past Miss Turkey winners |url=https://www.haberturk.com/miss-turkey-listesi-gecmisten-gunumuze-miss-turkey-birincileri-1642708 |access-date=12 Marso 2024 |website=Habertürk |language=tr}}</ref> |18 |[[Istanbul]] |- |{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] |Biljana Ristić<ref>{{Cite web |last=Štulović |first=Milica |date=23 Pebrero 2023 |title=NAPUSTILA JE SRBIJU JER SU JOJ PRETILI OTMICOM SINA Naša fatalna misica je bila predmet požude, a prošla je GOLGOTU: Udala se za njega i zvali su ih LEPOTICA I ZVER |url=https://www.blic.rs/zabava/potresan-zivot-misice-biljane-ristic/4cmbmvz |access-date=29 Marso 2024 |website=Blic.rs |language=sr}}</ref> |22 |[[Belgrado]] |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * [http://www.missworld.com Opisyal na website] {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] f2ry74bmi3aeogwu9ud2dtzkza6xq7a 0 324132 2238464 2222837 2026-11-02T03:42:44Z Allyriana000 119761 2238464 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|winner='''[[Marjorie Wallace]]'''|represented={{flagicon|United States}} Estados Unidos ''(binaba)''|date=23 Nobyembre 1973|presenters={{Hlist|Michael Aspel|David Vine}}|venue=Royal Albert Hall, Londres, Reyno Unido|broadcaster={{Hlist|[[BBC]]}}|entrants=54|placements=15|returns={{Hlist|Kolombya|Libano|Luksemburgo|Peru|Tsipre|Timog Korea}}|withdraws={{Hlist|Alemanya|Ekwador|Indiya|Kosta Rika|Liberya|Paragway}}|before=[[Miss World 1972|1972]]|next=[[Miss World 1974|1974]]|image=Marjorie Wallace.png|caption=Marjorie Wallace}} Ang '''Miss World 1973''' ay ang ika-23 edisyon ng [[Miss World]] pageant, na ginanap sa Royal Albert Hall sa [[Londres]], [[Reyno Unido]] noong 23 Nobyembre 1973.<ref>{{Cite news |date=23 Nobyembre 1973 |title=Mooie meisjes in gelid |language=nl |trans-title=Beautiful girls in ranks |pages=1 |work=Nieuwsblad van het Noorden |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011016782:mpeg21:p001 |access-date=3 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref> Pagkatapos ng kompetisyon, kinoronahan ni Belinda Green ng Australya si Marjorie Wallace ng Estados Unidos bilang Miss World 1973.<ref>{{Cite news |date=24 Nobyembre 1973 |title=First Yank chosen Miss World |language=en |pages=1 |work=The Pittsburgh Press |url=https://news.google.com/newspapers?id=NYFhAAAAIBAJ&sjid=nVQEAAAAIBAJ&pg=3091%2C2935960 |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref><ref>{{Cite news |date=24 Nobyembre 1973 |title=Miss World crown won by U.S. beauty |language=en |pages=3 |work=The Press-Courier |url=https://news.google.com/newspapers?id=iIxLAAAAIBAJ&sjid=8CMNAAAAIBAJ&pg=5445%2C6130407 |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Ito ang kauna-unahang tagumpay ng Estados Unidos sa kasaysayan ng kompetisyon. Nagtapos bilang first runner-up si Evangeline Pascual ng Pilipinas, habang nagtapos bilang second runner-up si Patsy Yuen ng Hamayka.<ref name=":0">{{Cite news |date=24 Nobyembre 1973 |title=Miss U.S. now Miss World '73 |language=en |pages=10B |work=The Victoria Advocate |url=https://books.google.com.ph/books?id=rO9HAAAAIBAJ&pg=PA13&dq=%22miss+world%22+%221973%22&article_id=6829,3937525&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiQyZKx_6r_AhWD3GEKHZzqAK0Q6AF6BAgKEAI#v=onepage&q=%22miss%20world%22%20%221973%22&f=false |access-date=5 Hunyo 2023 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Nobyembre 1973 |title=MARJORIE FROM U.S. IS MISS WORLD |language=en |pages=2 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19731125-1.2.18.7 |access-date=3 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref> Mahigit tatlong buwan pagkatapos ng kompetisyon, binaba si Wallace sa titulo matapos lumabag sa mga pangangailangan ng titulo.<ref>{{Cite web |last=Moore |first=Matthew |date=26 Enero 2009 |title=Eight beauty queens who met with controversy |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/brazil/4351681/Eight-beauty-queens-who-met-with-controversy.html |access-date=6 Hunyo 2023 |website=The Telegraph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Pelling |first=Rowan |date=13 Hulyo 2015 |title=What's so wrong about being a beauty queen? |url=https://www.telegraph.co.uk/women/womens-life/11735998/Whats-so-wrong-about-being-a-beauty-queen.html |access-date=3 Abril 2024 |website=The Telegraph |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 Enero 2009 |title=Eight beauty queens who met with controversy |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/brazil/4351681/Eight-beauty-queens-who-met-with-controversy.html |access-date=3 Abril 2024 |website=The Telegraph |language=en}}</ref> Hindi inalok ang titulo sa sinuman sa mga runner-up, at gumanap si Patsy Yuen sa ilan sa mga tungkulin at responsibilidad ng Miss World na hindi hinahawakan ang titulo.<ref name=":6">{{Cite web |last=Johnson |first=Richard |date=29 Abril 2022 |title=A world of beauty |url=https://www.jamaicaobserver.com/entertainment/a-world-of-beauty/ |access-date=3 Hunyo 2023 |website=Jamaica Observer |language=en-US}}</ref> Bagama't binaba si Wallace sa kanyang titulo, siya pa rin ang kinikilala bilang opisyal na Miss World 1973. Limampu't-apat na kandidata mula sa limampu't-tatlong bansa at teritoryo ang lumahok sa kompetisyong ito. Pinangunahan nina Michael Aspel at David Vine ang kompetisyon.<ref>{{Cite news |last=Foster |first=Paul |date=21 Nobyembre 1973 |title=Sixty gorgeous girls |language=en |pages=43 |work=Evening Times |url=https://books.google.com.ph/books?id=nR8-AAAAIBAJ&lpg=PA43&dq=%22David%20Vine%22&pg=PA43#v=onepage&q=%22David%20Vine%22&f=false |access-date=5 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> == Kasaysayan == [[Talaksan:Royal_Albert_Hall,_London_-_Nov_2012.jpg|thumb|250x250px|Royal Albert Hall, ang lokasyon ng Miss World 1973]] === Lokasyon at petsa === Noong 9 Agosto 1972, inanunsyo ng Miss World Organization na may posibilidad na maganap ang edisyong ito sa ''Cunard Ocean liner'' na Queen Elizabeth 2, isang barkong pampasahero sa ''Caribbean cruise'' nito sa Nobyembre 1973.<ref>{{Cite news |date=10 Agosto 1972 |title=Ship shape |language=en |pages=2 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/newnation19720810-1.2.25 |access-date=1 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 Agosto 1972 |title=Miss World contest for the sea |language=en |pages=11 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/newnation19720822-1.2.78.3 |access-date=1 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref> Gayunpaman, hindi ito natuloy at mulang ginanap ang edisyong ito sa Royal Albert Hall sa Londres, Reyno Unido noong 23 Nobyembre 1973. === Pagpili ng mga kalahok === Limampu't-apat na kandidata mula sa limampu't-tatlong bansa at teritoryo ay napili upang lumahok sa kompetisyon. Pitong kandidata ang nailuklok upang kumatawan sa kanilang mga bansa/teritoryo matapos maging runner-up sa kanilang pambansang kompetisyon, o napili sa isang ''casting process,'' at tatlong kandidata ang nailuklok matapos bumitiw ang orihinal na kalahok. ==== Mga pagpalit ==== Dapat sanang kakatawan sa Republikang Dominikano si Griselda Valdez Minguez sa edisyong ito, ngunit siya ay pinalitan ni Clariza Duarte dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Kinoronahan si Marjorie Ann Hon bilang Miss Malaysia World, ngunit matapos ang ilang araw ay bumitiw ito sa kanyang titulo dahil sa mga personal na kadahilanan.<ref>{{Cite news |date=31 Oktubre 1973 |title=Miss Malaysia stripped of title |language=en |pages=22 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19731031-1.2.116.1 |access-date=3 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=1 Nobyembre 1973 |title=Miss out |language=en |pages=6 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://books.google.com.ph/books?id=VqApAAAAIBAJ&lpg=PA6&dq=Marjorie%20Ann%20Hon&pg=PA6#v=onepage&q=Marjorie%20Ann%20Hon&f=false |access-date=3 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> Siya ay pinalitan ng kanyang ''first runner-up'' na si Narimah Yusoff.<ref name=":1">{{Cite news |date=1 Nobyembre 1973 |title=A phone call puts Norimah in the running... |language=en |pages=11 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19731101-1.2.67.1 |access-date=3 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref> Dapat sanang kakatawan sa Mehiko ang ''first runner-up'' ng Miss Mexico 1973 na si Rosario González, ngunit siya ay pinalitan ni Miss Mexico 1973 Rossana Villares dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite web |last=Rodríguez |first=Yazmín |date=27 Agosto 2015 |title=Detienen a Miss México 1973 por evasión fiscal |url=https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20221212153312/https://www.eluniversal.com.mx/articulo/estados/2015/08/27/detienen-miss-mexico-1973-por-evasion-fiscal/amp |archive-date=12 Disyembre 2022 |access-date=12 Disyembre 2022 |website=El Universal |language=es}}</ref> ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong ==== Bumalik sa edisyong ito ang bansang Peru na huling sumali noong [[Miss World 1968|1968]], Kolombya at Libano na huling sumali noong [[Miss World 1970|1970]], at Luksemburgo, Sri Lanka (bilang Ceylon), Timog Korea, at Tsipre na huling sumali noong [[Miss World 1971|1971]]. Hindi sumali ang mga bansang Alemanya, Ekwador, Indiya, Kosta Rika, at Paragway sa edisyong ito. Hindi sumali si Ingeborg Braun matapos magkaroon ng hindi pagkakaintindihan ang mga ''organizer'' ng Miss Germany at ng Miss World. Dahil dito ay pinadala na lamang si Braun sa Miss International. Hindi sumali si Ana Patricia Rivadeneira ng Ekwador dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. Dahil hindi naganap ang Bharat Sundari para taong 1973, iniluklok ang ''second runner-up'' ng Bharat Sundari 1972 na Firoza Cooper upang kumatawa sa Indiya sa Miss World. Gayunpaman, hindi ito lumahok dahil sa hindi isiniwalat na dahilan.<ref>{{Cite magazine|url=https://www.google.com.ph/books/edition/Women_on_the_March/iwdDAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=1&dq=Firoza%20Cooper%20miss%20india&pg=RA11-PT66&printsec=frontcover|title=Bharat Sundari and Little Miss India|date=Nobyembre 1972|magazine=Women on the March|pages=25|access-date=3 Abril 2024|language=en|volume=XVI}}</ref> Hindi na nakaabot sa huling araw ng pagpaparehistro sina María del Rosario Mora ng Kosta Rika at María Gloria González ng Paragway kung kaya't sila'y bumitiw na rin sa kompetisyon.<ref>{{Cite news |date=29 Hunyo 1973 |title=Rossy Mora Badilla fue electa anoche miss Costa Rica |language=es |trans-title=Rossy Mora Badilla was elected Miss Costa Rica last night |pages=4 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=qQgqAAAAIBAJ&sjid=vs8EAAAAIBAJ&pg=5508%2C1264421 |access-date=14 Disyembre 2023 |via=Google News Archive}}</ref> Hindi rin nakasali si Ana Cecilia Saravia ng Nikaragwa dahil sa hindi isiniwalat na dahilan. === Mga kontrobersiya === ==== Ang pagpapatalsik kay Wallace ==== Sa kanyang pananatili sa Londres, nakipagtipan si Wallace sa ilan sa mga personalidad sa Reyno Unido tulad ng Ingles na mang-aawit na si [[Tom Jones]],<ref>{{Cite web |last=Carr |first=Kim |date=2021-04-18 |title=Sir Tom Jones says divine intervention saved his life in shark-infested waters |url=https://www.irishmirror.ie/showbiz/celebrity-news/sir-tom-jones-says-divine-23937192 |access-date=2024-04-03 |website=Irish Mirror |language=en}}</ref> manlalaro ng putbol mula sa Hilagang Irlandes na si George Best,<ref>{{Cite web |last=Greer |first=Carlos |last2=Mascia |first2=Kristen |date=7 Disyembre 2011 |title=Beauty Queen Bungles! |url=https://people.com/celebrity/beauty-queen-bungles/ |access-date=4 Abril 2024 |website=People Magazine |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=8 Marso 1974 |title=Britons dethrone Indianapolis girl as 'Miss World' |language=en |pages=4 |work=Pittsburgh Post-Gazette |url=https://www.newspapers.com/article/pittsburgh-post-gazette/36420997/ |access-date=4 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> at Amerikanong ''racecar driver'' para sa Indianapolis 500 at Formula One na si Peter Revson na diumano ay katipán ni Wallace sa panahon ng kanyang panunungkulan bilang Miss World.<ref>{{Cite news |date=23 Marso 1974 |title=Revson killed in S. African practice run |language=en |pages=17 |work=Sarasota Herald-Tribune |url=https://books.google.com.ph/books?id=CD81AAAAIBAJ&lpg=PA17&dq=%22Peter%20Revson%22%20%22marjorie%20wallace%22&pg=PA17#v=onepage&q=%22Peter%20Revson%22%20%22marjorie%20wallace%22&f=false |access-date=4 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite news |date=11 Marso 1974 |title=Day at the races |language=en |pages=16 |work=The Journal News |url=https://www.newspapers.com/article/the-journal-news-1974-california-500-rev/132109198/ |access-date=4 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> Habang katipán si Revson, nagkaroon si Wallace ng ugnayan kay Jones, kung saan sila ay nakitang nakikipaghalik sa [[Barbados]], at ang ugnayan niya kay Best ay nagkaroon ng negatibong publisidad dahil inakusahan ni Wallace si Best ng pagnanakaw.<ref>{{Cite news |date=22 Pebrero 1974 |title=Soccer star accused of theft from Miss World |language=en |pages=1 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/straitstimes19740222-1.1.1 |access-date=5 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref><ref>{{Cite news |date=22 Pebrero 1974 |title=Playboy Best faces a theft charge |language=en |pages=1 |work=New Nation |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/page/newnation19740222-1.1.1 |access-date=5 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref> Ang mga ito ay paglabag sa kontrata ni Wallace sa Miss World, na siyang nag-udyok sa mga awtoridad ng Miss World na tanggalan ng titulo si Wallace noong 7 Marso 1974, 104 araw matapos siyang koronahan. Ayon sa mga awtoridad ng Miss World, hindi nasunod ni Wallace ang saligang pangangailangan ng titulo.<ref>{{Cite news |date=8 Marso 1974 |title=Miss World dethroned |language=en |pages=10 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://books.google.com.ph/books?id=nIgeAAAAIBAJ&lpg=PA10&dq=%22Marjorie%20Wallace%22&pg=PA10#v=onepage&q=%22Marjorie%20Wallace%22&f=false |access-date=5 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> Walang ''runner-up'' ang humalili sa titulo.<ref>{{Cite news |date=7 Marso 2024 |title=Miss World loses crown |language=en |pages=1 |work=The Salina Journal |url=https://www.newspapers.com/article/the-salina-journal-thesalinajournalma/125316306/ |access-date=4 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=McGowan |first=Robert |date=7 Marso 1974 |title=Miss World Marjorie is sacked |language=en |pages=1 |work=Evening Standard |url=https://www.newspapers.com/article/evening-standard-marji-wallace-miss-worl/118140764/ |access-date=4 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> Bagama't hindi ibingay ng mga awtoridad ang titulo, ibingay naman nila ang mga tungkulin ng Miss World sa ''runner-up''. Una itong inalok kay Evangeline Pascual ng Pilipinas, ngunit hindi siya interesadong tanggapin ito dahil siya ay may ginagawa nang pelikula sa panahong inalok sa kanya ang mga tungkulin ng Miss World.<ref>{{Cite web |last=Lo |first=Ricky |date=28 Agosto 2004 |title=Body talk with Vangie Pascual |url=https://www.philstar.com/entertainment/2004/08/28/262859/body-talk-vangie-pascual |access-date=4 Abril 2024 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Dahil dito, ang mga tungkulin ng Miss World ay siyang tinanggap ng ''second runner-up'' na si Patsy Yuen ng Hamayka.<ref name=":6" /> == Mga resulta == [[Talaksan:Miss World 1973 Map.PNG|thumb|250x250px|Mga bansa at teritoryong sumali sa Miss World 1973 at ang kanilang mga pagkakalagay.]] === Mga pagkakalagay === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !Pagkakalagay ! Kandidata |- | '''Miss World 1973''' | * '''''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]''''' – '''''Marjorie Wallace<ref name=":0" />'''''<br>''(bumaba sa trono; kinikilala pa rin bilang opisyal na nagwagi)'' |- | 1st runner-up | * {{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] – Evangeline Pascual<ref name=":0" /> |- | 2nd runner-up | * {{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] – Patsy Yuen<ref name=":0" /><br>''(inako ang mga tungkulin ngunit hindi ang titulo)'' |- | 3rd runner-up | * {{flagicon|ISR}} [[Israel]] – Chaja Katzir<ref name=":0" /> |- | 4th runner-up | * {{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] – Shelley Latham<ref name=":0" /> |- | Top 7 | * {{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] – Clariza Duarte<ref name=":0" /> * {{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] – Veronica Ann Cross<ref name=":0" /> |- | Top 15 | * {{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] – Pamela King<ref name=":0" /> * {{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] – Florence Alvarenga<ref name=":0" /> * {{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] – Caterina Bacali<ref name=":0" /> * {{flagicon|ITA}} [[Italya]] – Marva Bartolucci<ref name=":0" /> * {{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] – Sylva Ohannessian<ref name=":0" /> * {{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] – Anna Maria Groot<ref name=":0" /> * {{Flagicon image|Flag of Seychelles (1961–1976).svg}} [[Seychelles|Seykelas]] – June Gouthier<ref name=":0" /> * {{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] – Ellen Peters<ref name=":0" /> |} == Kompetisyon == === Pormat === Tulad noong [[Miss World 1961|1961]], labinlimang ''semi-finalist'' ang napili sa pamamagitan ng paunang kompetisyon na ginanap sa araw ng pinal na kompetisyon na binubuo ng ''swimsuit'' at ''evening gown competition''. Lumahok sa ''swimsuit competition'' at ''evening gown competition'' ang labinlimang mga ''semi-finalist'', at kalaunan ay napili ang pitong pinalista na sumabak sa ''final interview.''<ref>{{Cite news |date=21 Nobyembre 1973 |title=Preparativos para el concurso 'Miss Mundo' |language=es |pages=13 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Va0nAAAAIBAJ&sjid=ys8EAAAAIBAJ&pg=2242%2C4702066 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> === Komite sa pagpili === * Brenda Arnau – Amerikanong mang-aawit at aktres<ref name=":5" /> * Joe Bugner – Unggaro-Ingles na boksingero<ref name=":5" /> * Michael Crawford – Ingles na aktor at komedyante<ref name=":5" /> * Peter Dimmock – Isang ''executive'' mula sa BBC * David Hemmings – Ingles na aktor<ref name=":5" /> * Engelbert Humperdinck – ingles na mang-aawit * Christopher Lee – Ingles na aktor * Suzanna Leigh – Ingles na aktres<ref name=":5" /> * Gregory Peck – Amerikanong aktor<ref name=":5" /> == Mga kandidata == Limampu't-apat na kandidata ang lumahok para sa titulo. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon}} !Bayan |- |{{flagicon|ARG}} [[Arhentina]] |Beatriz Callejón<ref>{{Cite news |date=18 Nobyembre 1973 |title="Miss Argentina", una de las favoritas en concurso |language=es |pages=30 |work=La Nacion |url=https://news.google.com/newspapers?id=Uq0nAAAAIBAJ&sjid=ys8EAAAAIBAJ&pg=1004%2C2862750 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Lungsod ng Buenos Aires|Buenos Aires]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Netherlands Antilles (1959–1986).svg}} [[Aruba]] |Edwina Diaz<ref>{{Cite news |date=4 Hunyo 1973 |title=Ethleen Oduber Miss Aruba '73 |language=nl |pages=9 |work=Amigoe di Curacao |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461287:mpeg21:p009 |access-date=3 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref> |24 |Oranjestad |- |{{Flagicon image|Flag of Australia (converted).svg}} [[Australia|Australya]] |Virginia Radinas<ref>{{Cite news |date=17 Setyembre 1973 |title=Triple win for quest entrant |language=en |pages=2 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=DaYpAAAAIBAJ&sjid=eeUDAAAAIBAJ&pg=2878%2C6856758 |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |22 |[[Sydney]] |- |{{flagicon|AUT}} [[Austria|Austrya]] |Roswitha Kobald<ref>{{Cite web |last=Grabenhofer |first=Anneliese |date=4 Disyembre 2021 |title=Nachruf Herwig Heran: Ein großartiger Journalist, der fehlen wird |trans-title=Obituary Herwig Heran: A great journalist who will be missed |url=https://www.meinbezirk.at/weiz/c-lokales/nachruf-herwig-heran-ein-grossartiger-journalist-der-fehlen-wird_a5045932 |access-date=7 Enero 2023 |website=MeinBezirk.at |language=de }}{{Dead link|date=Abril 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |18 |Styria |- |{{flagicon|NZL}} [[New Zealand|Bagong Silandiya]] |Pamela King<ref name=":5">{{Cite news |date=24 Nobyembre 1973 |title=Blonde American beauty chosen Miss World 1973 |language=en |pages=6 |work=Schenectady Gazette |url=https://news.google.com/newspapers?id=I2UtAAAAIBAJ&sjid=AYkFAAAAIBAJ&pg=2450%2C2099838 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |20 |[[Auckland]] |- |{{flagicon|Bahamas}} [[Bahamas]] |Deborah Isaacs<ref name=":2">{{Cite news |date=23 Nobyembre 1973 |title=Miss World hopefuls |language=en |pages=8 |work=The Telegraph |url=https://news.google.com/newspapers?id=K6ArAAAAIBAJ&sjid=XfwFAAAAIBAJ&pg=5618%2C3323430 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Nassau]] |- |{{flagicon|BEL}} [[Belhika]] |Christine Devisch<ref>{{Cite web |date=11 Enero 2010 |title=Erelijst Miss België |url=https://www.demorgen.be/tv-cultuur/erelijst-miss-belgie~b5723d4d/ |access-date=1 Enero 2023 |website=De Morgen |language=nl-NL}}</ref> |20 |[[Amberes]] |- |{{flagicon|Venezuela|variant=1930}} [[Venezuela|Beneswela]] |Edicta García<ref>{{Cite news |date=23 Nobyembre 1973 |title=Enruladas para la coronacion |language=es |trans-title=Curled for the coronation |pages=5B |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=HLwqAAAAIBAJ&sjid=aGMEAAAAIBAJ&pg=1855%2C1603923 |access-date=6 Hunyo 2023 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |Zulia |- |{{flagicon|BMU}} [[Bermuda]] |Judy Richards<ref>{{Cite news |date=2 Hunyo 1973 |title=Miss Bermuda– Living in a whirl of excitement |language=en |pages=1–3 |work=The Bermuda Recorder |url=https://bnl.contentdm.oclc.org/digital/collection/p15212coll1/id/276/rec/48 |access-date=18 Nobyembre 2022 |via=Bermuda National Library}}</ref> |19 |Hamilton |- |{{Flagicon|BOT}} [[Botswana]] |Priscilla Molefe |– |[[Gaborone]] |- |{{flagicon|BRA}} [[Brazil|Brasil]] |Florence Alvarenga<ref name=":4">{{Cite news |date=24 Nobyembre 1973 |title=Miss United States wins Miss World 1973 |language=en |pages=4 |work=Daytona Beach Morning Journal |url=https://news.google.com/newspapers?id=b-MpAAAAIBAJ&sjid=d8wEAAAAIBAJ&pg=2095%2C3142415 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |Campo Belo |- |{{Flagicon image|Flag of Spain (1945–1977).svg}} [[Espanya]] |Mariona Russell |19 |[[Cataluña]] |- |'''{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]]''' |'''Marjorie Wallace'''<ref>{{Cite news |date=21 Setyembre 1973 |title=Beauty queen chosen |language=en |pages=41 |work=Lakeland Ledger |url=https://news.google.com/newspapers?id=y4ROAAAAIBAJ&sjid=cfoDAAAAIBAJ&pg=4850%2C5797580 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |[[Indianapolis, Indiana|Indianapolis]] |- |{{flagicon|GRE|variant=1970}} [[Gresya]] |Caterina Bacali<ref name=":4" /> |21 |[[Atenas]] |- |{{flagicon|GUM}} [[Guam]] |Shirley Ann Brennan<ref>{{Cite news |date=17 Nobyembre 1973 |title=Our girl Veronica has the Miss World title all sewn up |language=en |pages=3 |work=Liverpool Daily Post |url=https://www.newspapers.com/article/liverpool-daily-post-merseyside-ed-mi/134330863 |access-date=30 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |17 |Agana |- |{{flagicon|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |Patsy Yuen<ref>{{Cite web |date=1 Oktubre 2023 |title=Jamaica’s trailblazing Afro beauty queens |url=https://jamaica-gleaner.com/article/entertainment/20231001/jamaicas-trailblazing-afro-beauty-queens |access-date=3 Abril 2024 |website=The Gleaner |language=en}}</ref> |21 |[[Kingston, Jamaica|Kingston]] |- |{{flagicon|JPN}} [[Hapon]] |Keiko Matsunaga |23 |[[Prepektura ng Chiba|Chiba]] |- |{{flagicon|GIB|ensign}} [[Gibraltar|Hibraltar]] |Josephine Rodríguez |17 |Hibraltar |- |{{Flagicon image|Flag of Honduras (1949–2022).svg}} [[Honduras]] |Belinda Handal |20 |Cortés |- |{{Flagicon image|Flag of Hong Kong (1876–1955).svg}} [[Hong Kong]] |Judy Yung |19 |Hong Kong |- |{{flagicon|IRL}} [[Republika ng Irlanda|Irlanda]] |Yvonne Costelloe<ref>{{Cite web |date=9 Setyembre 2007 |title=Life was all l'amour -- and lust |url=https://www.independent.ie/woman/celeb-news/life-was-all-lamour-and-lust-26316687.html |access-date=11 Enero 2023 |website=Irish Independent |language=en}}</ref> |17 |[[Dublin]] |- |{{flagicon|ISR}} [[Israel]] |Chaja Katzir<ref>{{Cite news |date=22 Nobyembre 1973 |title=Punters tip Miss Israel |language=en |pages=3 |work=The Sydney Morning Herald |url=https://news.google.com/newspapers?id=a6ApAAAAIBAJ&sjid=teUDAAAAIBAJ&pg=1143%2C8194207 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |[[Tel-Abib]] |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |Marva Bartolucci<ref>{{Cite news |date=20 Nobyembre 1973 |title=LONDEN — De deelneemsters aan de Miss World-verkiezingen in Londen |pages=3 |work=Leeuwarder courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619495:mpeg21:p003 |access-date=3 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref> |19 |[[Roma]] |- |{{flagicon|CAN}} [[Canada|Kanada]] |Deborah Ducharme<ref>{{Cite news |date=12 Hulyo 1973 |title=64 beauty queens meet for international show |language=en |pages=16 |work=The Phoenix |url=https://news.google.com/newspapers?id=wzhgAAAAIBAJ&sjid=_W8NAAAAIBAJ&pg=6718%2C2482986 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |20 |Port Colborne |- |{{flagicon|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |Elsa María Springstube<ref name=":3">{{Cite news |date=23 Nobyembre 1973 |title=Grandes apuestas estilo hipico por 'Miss Mundo' |language=es |pages=12 |work=El Tiempo |url=https://news.google.com/newspapers?id=HLwqAAAAIBAJ&sjid=aGMEAAAAIBAJ&pg=2432%2C1603815 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |19 |[[Caldas]] |- |{{flagicon|LIB}} [[Lebanon|Libano]] |Sylva Ohannessian<ref>{{Cite web |last=Ghaleb |first=Chloe |date=14 Hulyo 2020 |title=Miss Lebanon Throughout History In Pictures |url=https://www.the961.com/miss-lebanon-history-in-pictures/ |access-date=3 Abril 2024 |website=The 961 |language=en}}</ref> |18 |[[Beirut]] |- |{{flagicon|LUX}} [[Luxembourg|Luksemburgo]] |Giselle Azzeri<ref>{{Cite news |date=19 Nobyembre 1973 |title=LONDEN — De Benelux deelneemsters aan de Miss World-verkiezingen |language=nl |pages=3 |work=Leeuwarder courant |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010619494:mpeg21:p003 |access-date=3 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref> |19 |Dudelange |- |{{flagicon|ISL}} [[Iceland|Lupangyelo]] |Nína Breiðfjörd<ref>{{Cite news |date=29 Nobyembre 1973 |title=Fegurðarsamkeppnin „Ungfrú Heimur” |language=is |pages=25 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1448558?iabr=on |access-date=3 Abril 2024 |via=Timarit.is}}</ref> |22 |[[Reikiavik]] |- |{{flagicon|MYS}} [[Malaysia]] |Narimah Yusoff<ref name=":1" /> |23 |[[Ipoh]] |- |{{flagicon|MLT}} [[Malta]] |Carmen Farrugia |18 |Żebbuġ |- |{{flagicon|MUS}} [[Mawrisyo]] |Daisy Ombrasine<ref>{{Cite web |date=11 Hunyo 2004 |title=Maria Allard, Miss Mauritius d?un décevant concours |trans-title=Maria Allard, Miss Mauritius in a disappointing competition |url=https://lexpress.mu/node/129868 |access-date=24 Marso 2024 |website=L'express |language=fr}}</ref> |20 |[[Port Louis]] |- |{{flagicon|MEX}} [[Mehiko]] |Rossana Villares<ref>{{Cite news |date=21 Nobyembre 1973 |title=Se olvidaron de belleza mexicana |language=es |pages=22 |work=La Nacion |url=https://books.google.com.ph/books?id=Va0nAAAAIBAJ&lpg=PA22&dq=Rossana%20Villares&pg=PA22#v=onepage&q=Rossana%20Villares&f=false |access-date=3 Abril 2024 |via=Google Books}}</ref> |18 |[[Yucatán]] |- |{{flagicon|NOR}} [[Noruwega]] |Wenche Steen<ref>{{Cite news |date=23 Nobyembre 1973 |title=Undress rehearsal |language=en |pages=3 |work=Daily Mirror |url=https://www.newspapers.com/article/daily-mirror-mw-1973/134561534/ |access-date=30 Marso 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |22 |[[Oslo]] |- |{{flagicon|NED}} [[Netherlands|Olanda]] |Anna Maria Groot<ref>{{Cite news |date=12 Nobyembre 1973 |title=Anke gaat naar Londen |language=nl |pages=4 |work=De Telegraaf |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011197027:mpeg21:p004 |access-date=3 Abril 2024 |via=Delpher}}</ref> |21 |Zaandam |- |{{PER}} |Mary Núñez<ref>{{Cite news |date=19 Nobyembre 1973 |title=Evangeline Pascual, Mary Nunez |language=pt |pages=9 |work=Jornal do Brasil |url=https://news.google.com/newspapers?id=AKdNAAAAIBAJ&sjid=_wsEAAAAIBAJ&pg=7074%2C4075925 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |20 |[[Lungsod ng Lima|Lima]] |- |{{flagicon|FIN}} [[Pinlandiya]] |Seija Mäkinen<ref>{{Cite web |date=14 Pebrero 2023 |title=Miss Suomen kruunu espoolaisopiskelijalle |trans-title=Miss Finland crown for a student from Espoo |url=https://www.hs.fi/historia/art-2000009364451.html |access-date=6 Hunyo 2023 |website=Helsingin Sanomat |language=fi}}</ref> |– |[[Helsinki]] |- |{{Flagicon image|Flag of the Philippines (1936–1985, 1986–1998).svg}} [[Pilipinas]] |Evangeline Pascual<ref>{{Cite web |last=Magsanoc |first=Kai |date=1 Oktubre 2013 |title=From Vivien to Megan: The PH in Miss World history |url=https://www.rappler.com/entertainment/pageants/40304-philippines-miss-world-history/ |access-date=2 Abril 2024 |website=[[Rappler]] |language=en-US}}</ref> |18 |[[Orani, Bataan|Orani]] |- |{{flagicon|Puerto Rico|variant=1952}} [[Puerto Rico|Porto Riko]] |Milagros García<ref>{{Cite news |date=11 Nobyembre 1973 |title=Representara a Puerto Rico en Londres |language=es |pages=13 |work=La Opinion |url=https://news.google.com/newspapers?id=OgldAAAAIBAJ&sjid=OloNAAAAIBAJ&pg=4861%2C863846 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |23 |San Juan |- |{{flagicon|POR}} [[Portugal]] |Maria Helene Pereira Martins |23 |[[Lisboa]] |- |{{Flagicon image|Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg}} [[Pransiya]] |Isabelle Krumacker<ref>{{Cite news |date=2 Enero 1973 |title=Miss France goes everywhere |language=en |pages=18 |work=Bangor Daily News |url=https://news.google.com/newspapers?id=wOAzAAAAIBAJ&sjid=nzgHAAAAIBAJ&pg=2865%2C237124 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |18 |Troisfontaines |- |{{flagicon|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |Clariza Duarte<ref name=":3" /> |18 |[[Santo Domingo, Republikang Dominikano|Santo Domingo]] |- |{{flagicon|GBR}} [[United Kingdom|Reyno Unido]] |Veronica Cross<ref>{{Cite news |date=16 Agosto 1973 |title=Top to toe, a winner |language=en |pages=5 |work=Daily Mirror |url=https://www.newspapers.com/article/daily-mirror-miss-uk-1973/141768777/ |access-date=3 Abril 2024 |via=Newspapers.com}}</ref> |24 |[[Londres]] |- |{{Flagicon image|Flag of Seychelles (1961–1976).svg}} [[Seychelles|Seykelas]] |June Gouthier<ref name=":4" /> |20 |[[Victoria, Seychelles|Victoria]] |- |{{flagicon|SGP}} [[Singapore|Singapura]] |Debra de Souza<ref>{{Cite news |last=Ong |first=Francis |date=12 Nobyembre 1973 |title=Debra's second try |language=en |pages=28 |work=The Straits Times |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/digitised/article/straitstimes19731112-1.2.112 |access-date=3 Abril 2024 |via=National Library Board}}</ref> |19 |Singapura |- |{{flagicon|SRI}} [[Sri Lanka]] |Shiranthi Wickremesinghe<ref>{{Cite news |date=3 Disyembre 1973 |title=Miss World Contestant Darts into Local |language=rn |pages=4 |work=Cambridge Evening News |url=https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |access-date=2 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261102031347/https://www.newspapers.com/article/cambridge-evening-news-miss-world-contes/203668794/ |archive-date=2 Nobyembre 2026 |via=Newspapers.com}}</ref> |20 |[[Colombo]] |- |{{flagicon|SWE}} [[Suwesya]] |Mercy Nilsson<ref>{{Cite news |date=28 Nobyembre 1973 |title=FAGRAR NORÐURLANDASTÚLKUR |language=is |pages=25 |work=Morgunblaðið |url=https://timarit.is/page/1448527?iabr=on |access-date=3 Abril 2024 |via=Timarit.is}}</ref> |19 |[[Estokolmo]] |- |{{flagicon|SUI}} [[Suwisa]] |Magda Lepori |21 |[[Bern]] |- |{{flagicon|THA}} [[Thailand|Taylandiya]] |Pornpit Sakornvijit |18 |[[Bangkok]] |- | rowspan="2" |{{flagicon|ZAF|1928}} [[Timog Aprika]] |Ellen Peters<ref name=":4" /> |17 |[[Cape Town]] |- |Shelley Latham<ref name=":4" /> |22 |Kaapstad |- |{{flagicon|KOR}} [[Timog Korea]] |An Soon-young |19 |[[Seoul]] |- |{{flagicon|CYP}} [[Tsipre]] |Demetra Heraklidou |20 |[[Nicosia]] |- |{{flagicon|TUR}} [[Turkiya]] |Beyhan Kiral<ref>{{Cite news |date=22 Nobyembre 1973 |title=A tumble for Miss Turkey |language=en |pages=21 |work=Evening Times |url=https://news.google.com/newspapers?id=BPNAAAAAIBAJ&sjid=w6cMAAAAIBAJ&pg=3430%2C4484322 |access-date=3 Abril 2024 |via=Google News Archive}}</ref> |21 |[[Istanbul]] |- |{{Flagicon image|Flag of Yugoslavia (1946-1992).svg}} [[Yugoslavia]] |Atina Golubova |20 |– |} ==  Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Panlabas na kawing == * [http://www.missworld.com/ Opisyal na website] {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] o5131ezgqomvqp2jdxxiyki2b5qpdoa 0 330416 2238465 2129671 2026-11-02T03:45:49Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238465 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Ikan bakar|image=Gurame bakar kecap 2.JPG|image_size=272px|caption=''Ikan Gurame Bakar'', inihaw na gurami na may kasamang ''[[kecap manis]]'', na inihain sa [[Jakarta]]|alternate_name=|country=<!---please do not add content/sources here which do not explicitly refer to the ORIGIN of "Ikan bakar". Grlling food is an old cooking technique which goes back to the earlierst phases of Austronesian expansion, to say that it has originated in a specific country needs a source which exactly says that--->|national_cuisine=[[Lutuing Indones|Indonesya]],<ref name="Ikan Bakar, Traditional Indonesian Food">{{Cite web|url= https://jackiem.com.au/2017/10/15/cook-indonesian-ikan-bakar-barbecue-fish-asian-bbq-series/ |title= Cook Indonesian Ikan Bakar Barbecue Fish Asian BBQ Series|trans-title=Magluto ng Indones na Ikan Bakar Inihaw na Isda Serye ng Asyanong BBQ|lang=en|date= 15 Oktubre 2017}}</ref> Brunay, [[lutuing Malasyo|Malasya]], [[lutuing Singapurense|Singapura]]|creator=|course=[[Ulam]]|served=Mainit|main_ingredient=[[Isda]]ng tinimplahan ng [[bawang]], lasuna at iba pang mga espesya na iniihaw sa [[Uling (panggatong)|uling]]|variations=|calories=|other=}} Ang '''''ikan bakar''''' ay isang pagkaing [[Lutuing Indones|Indones]] at Malay, na gawa sa isda o iba pang pagkaing-dagat na iniihaw sa ulingan. "Inihaw na isda" ang literal na salin ng ''ikan bakar'' sa [[Wikang Indones|Indones]] at [[Wikang Malayo|Malay]]. Iba ang ''ikan bakar'' sa iba pang mga inihaw na isda dahil madalas itong naglalaman ng mga pampalasa tulad ng ''bumbu'', [[Kecap manis|''kecap manis'']], [[Sambal (sarsa)|sambal]], at binabalutan ng dahon ng saging at niluluto sa nagbabagang uling. == Pinagmulan at kasikatan == Ang pag-iihaw ay isa sa mga pinakalumang paraan ng pagluluto sa paghahanda ng [[isda]]. Kabilang ang mga isda at pagkaing-dagat sa tubig-tabang sa pangunahing pinagkukunan ng protina para sa mga tagapulo. Likas lamang na napakasikat at laganap ang pamamaraang ito sa [[Nusantara|kapuluang Indones]] na malapit sa dagat. Kaya itinuturing ang inihaw na isda bilang isang klasikong ulam sa lutuing Indones.<ref name="Epicurus">{{Cite news |last=Epicurus |date=10 Nobyembre 1999 |title=Savoring 'ikan bakar' against backdrop of Jakarta at night |language=en |trans-title=Pagtatamasa ng 'ikan bakar' sa tagpuan ng Jakarta sa gabi |work=The Jakarta Post |url=http://www.thejakartapost.com/news/1999/11/10/savoring-039ikan-bakar039-against-backdrop-jakarta-night.html |url-status=dead |access-date=27 Hulyo 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305132728/http://www.thejakartapost.com/news/1999/11/10/savoring-039ikan-bakar039-against-backdrop-jakarta-night.html |archive-date=5 Marso 2016}}</ref><ref>{{Cite web |last=Schonhardt |first=Sara |date=24 Oktubre 2017 |title=40 Indonesian foods we can't live without |trans-title=40 pagkaing Indones na hindi kami mabubuhay kung wala |url=https://edition.cnn.com/travel/article/40-indonesian-foods/index.html |access-date=23 Hunyo 2020 |website=CNN |language=en}}</ref> Bilang isang mapulong bansa, napakasikat ang ''ikan bakar'' sa Indonesya at karaniwang mahahanap sa maraming lugar, mula sa dalampasigan sa [[Aceh]], sa restoran sa may daungan ng [[Kupang]] sa Silangang Nusa Tenggara, hanggang sa gitna ng distritong pangnegosyo ng Jakarta.<ref name="Epicurus"/> May iba't ibang mga partikular na bersiyon, kabilang dito ang ''kan bakar Cianjur'' ng mga ,<ref name="JG">{{cite news |author=AbraResto |date=10 Nobyembre 1999 |title=Sampling the Best of Indonesia Without Leaving Jakarta |language=en |trans-title=Pagtikim sa Pinakamasarap sa Indonesya Nang Hindi Umaalis sa Jakarta |newspaper=Jakarta Globe |url=http://thejakartaglobe.beritasatu.com/features/sampling-best-indonesia-without-leaving-jakarta/ |access-date=27 Hulyo 2015}}</ref> na karaniwang inihaw na isda sa tubig-tabang, tulad ng [[karpa]] at gurami, at ''ikan bakar Jimbaran'' ng mga , mga isdang-dagat na bagong ihaw sa mga ''[[warung]]'' malapit sa dalampasigang Jimbaran at palengkeng isda sa [[Bali]].<ref name="CNNGO">{{cite news |last=Brown |first=Samantha |date=10 Pebrero 2015 |title=6 dishes every Bali visitor needs to try |language=en |trans-title=6 na pagkain na kailangang subukan ng bawat bisita sa Bali |publisher=CNN |url=http://edition.cnn.com/2014/09/10/travel/balinese-dishes-cnngo/ |access-date=27 Hulyo 2015}}</ref> Gayunpaman, lalong sikat ang inihaw na pagkaing-dagat sa [[Sulawesi]] at [[Maluku Islands|Maluku]], kung saan nangingisda ang karamihan sa mga tao, at may malalawak na dagat ang dalawang lugar na mapagkukunan ng samu't saring uri ng pagkaing-dagat.<ref name="tasty">{{cite web |title=Ikan Bakar |url=http://tasty-indonesian-food.com/indonesian-food-recipes/seafood/ikan-bakar/ |access-date=11 Agosto 2013 |website=Tasty Indonesian Food.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230408060219/http://tasty-indonesian-food.com/indonesian-food-recipes/seafood/ikan-bakar/ |archive-date=8 Abril 2023 |url-status=dead}}</ref> Karaniwan, ibinababad ang isda sa timpla ng mga minasang espesya, minsan may [[belacan|''belacan'']] o [[kecap manis|''kecap manis'']] (toyong matamis), at [[Inihaw|iniihaw]], minsan pinoprotektahan ng isang [[dahon ng saging]] na inilagay sa pagitan ng pagkaing-dagat at ihawan para maiwasan pagdidikit ng isda sa ihaw at pagpuputol-putol nito.<ref name="tasty"/> == Pambabad at espesya == [[File:Ikan Bakar 1.jpg|thumb|right|''Ikan bakar'' ng Padang na inihain sa malasang espesya na may pulang kulay]] Karaniwang ibinababad ang isda sa timpla ng [[toyong matamis]] at [[langis ng niyog]] o [[margarina]], na ipinapahid habang iniihaw. Maaaring iba-iba ang timpla ng espesya depende sa rehiyon o lugar, ngunit kadalasan binubuo ito ng kombinasyon ng dinurog na lasuna, bawang, [[Sili (bunga)|sili]], [[unsoy]], katas ng [[sampalok]], [[lumbang]], [[luyang-dilaw]], ''galangal'' at asin.<ref>{{Cite web |title=107 resep bumbu oles ikan bakar enak dan sederhana |url=https://cookpad.com/id/cari/bumbu%20oles%20ikan%20bakar |access-date=1 Enero 2018 |website=Cookpad |language=id}}</ref> Sa [[Java (pulo)|Java]] at karamihan ng Indonesya, karaniwang medyo matamis ang ''ikan bakar'' dahil sa paggamit ng toyong matamis sa pambabad o sawsawan.<ref>{{Cite web|url=https://cookpad.com/id/cari/sambal%20kecap%20ikan%20bakar|title=11 resep sambal kecap ikan bakar enak dan sederhana|website=Cookpad|language=id|access-date=1 January 2018}}</ref> Karaniwan itong sinasabayan ng kanin at toyong matamis na ibinuhos sa mga hiniwang siling-berde at lasuna.<ref name="Epicurus"/> Kadalasan, ang ''ikan bakar'' ng Minangkabau (Padang), karamihan ng [[Sumatra]] pati [[Tangway ng Malaya]] ay mas maanghang at mas dilaw-pula dahil sa paggamit ng sili, luyang-dilaw at iba pang espesya, at sa kawalan ng toyong matamis.<ref>{{Cite web |title=43 resep ikan bakar bumbu padang enak dan sederhana |url=https://cookpad.com/id/cari/ikan%20bakar%20bumbu%20padang |access-date=1 Enero 2018 |website=Cookpad |language=id}}</ref> Sinasabayan ang ''ikan bakar'' ng ''[[Sambal (sarsa)|sambal]] belacan'' (sili na may [[bagoong alamang]]) o ''sambal kecap'' (hiniwang [[Sili (bunga)|sili]] at lasuna sa toyong matamis) bilang sawsawan o kondimento at mga hiniwang limon bilang palamuti. Karaniwang sinasahugan ang ''ikan bakar'' ng Manado at [[Kapuluang Maluku|Maluku]] sa silangang Indonesya ng mga kondimentong ''rica-rica'',<ref>{{Cite news |date=3 November 2016 |title=Ikan Bakar Rica-Rica – Spicy Grilled Fish – Daily Cooking Quest |language=en |trans-title=Ikan Bakar Rica-Rica – Maanghang na Inihaw na Isda – Daily Cooking Quest |work=Daily Cooking Quest |url=http://dailycookingquest.com/by-cuisine/indonesian/ikan-bakar-rica-rica-spicy-grilled-fish |url-status=dead |access-date=1 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180101195754/http://dailycookingquest.com/by-cuisine/indonesian/ikan-bakar-rica-rica-spicy-grilled-fish |archive-date=1 January 2018}}</ref> ''dabu-dabu''<ref>{{Cite news |title=Begini Cara Membuat Ikan Bakar Siram Sambal Dabu-Dabu Khas Manado |work=grid.id |url=http://sajiansedap.grid.id/Masakan/Tumis/Begini-Cara-Membuat-Ikan-Bakar-Siram-Sambal-Dabu-Dabu-Khas-Manado |url-status=dead |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200220234123/https://sajiansedap.grid.id/Masakan/Tumis/Begini-Cara-Membuat-Ikan-Bakar-Siram-Sambal-Dabu-Dabu-Khas-Manado |archive-date=20 Pebrero 2020}}</ref> o ''colo-colo''.<ref>{{Cite news |title=IKAN BAKAR COLO-COLO |work=grid.id |url=http://sajiansedap.grid.id/Masakan/Panggang/Ikan-Bakar-Colo-Colo |url-status=dead |access-date=1 Enero 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301212736/https://sajiansedap.grid.id/Masakan/Panggang/Ikan-Bakar-Colo-Colo |archive-date=1 Marso 2020}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist|30em}} [[Kategorya:Lutuing Malayo]] [[Kategorya:Lutuing Indones]] kxpv7qc0s7sff59dgk41pxwwqbu07vv 0 330670 2238429 2138970 2026-11-01T22:09:01Z InternetArchiveBot 113521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6) 2238429 wikitext text/x-wiki {{Italic title}} {{Infobox food|name=''Brioche''|image=Brioche.jpg|image_size=250px|caption=|alternate_name=|country=[[Pransiya]]|region=|creator=|course=[[Almusal]], [[panghimagas]], [[meryenda]] at [[ulam]] bilang tinapay ng [[burger]]|type=[[Pastelerya]]|served=|main_ingredient=[[Harina]], [[Itlog (pagkain)|itlog]], [[mantikilya]], [[gatas]], [[tubig]], [[krema]]|variations=|calories=|other=}} Ang '''''brioche''''' ay isang [[pastelerya]] mula sa [[Lutuing Pranses|Pransiya]] na may malasa at malambot na balat dahil gawa ito sa maraming [[Itlog (pagkain)|itlog]] at [[mantikilya]]. Inilarawan ito ni kusinero Joël Robuchon bilang "magaan at medyo alsado, pino o hindi, depende sa proporsyon ng mantikilya at itlog".<ref name="GLG">{{Cite book |title=Le Grand Larousse Gastronomique |date=2007 |publisher=Larousse |isbn=978-2-03-582360-1 |editor-last=Robuchon |editor-first=Joël |location=Paris |page=134 |language=fr}}</ref> Matingkad, kulay ginto, at patumpik-tumpik ang balat nito, na kadalasang pinapahiran ng itlog pagkatapos ng huling pag-alsa. Itinuturing na ''Viennoiserie'' ang {{Lang|fr|brioche}} dahil magkapareho ang pagkagawa nito sa tinapay ngunit mas kalasa nito ang pastelerya dahil sa pagdagdag ng mga itlog, mantikilya, likido (gatas, tubig, krema, at, minsan, brandy) at paminsan-minsan asukal. Nagbubuo ang {{Lang|fr|brioche}}, pati ang ''pain au lait'' at ''pain aux raisins''—na karaniwang inaalmusal o minemeryenda—ng alsadong subgrupo ng {{Lang|fr|Viennoiserie}}. Kadalasang inihuhurno ang {{Lang|fr|brioche}} na may dinagdag na prutas o pira-piraso ng tsokolate at inihahain nang walang kasama o bilang batayan ng isang panghimagas, na may maraming rehiyonal na baryasyon sa mga sangkap, palaman, o binudbod. ==Mga anyo== Sa lutuin, maaaring gamitin ang {{Lang|fr|brioche}} sa maraming paraan, at samu't sari ang mga anyo nito, inihahain na tinapay lang o pinalamanan, tulad ng ''coulibiac'', o ng maraming iba pang malinamnam na palaman, tulad ng ''filet de boeuf en croute'', ''foie gras'', ''sausage'', ''cervelat lyonnais''.<ref name="GLG"/> Maaari ring ihain ang bricohe na may palamang matamis, lalo na ang mga sariwang prutas, kremang baynilya, o halaya.<ref>{{cite web |title=Breakfast brioche recipe |trans-title=Resipi ng pang-alumsal na brioche |url=https://www.deliciousmagazine.co.uk/recipes/breakfast-brioche/ |work=Delicious magazine |language=en |access-date=2024-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201031085223/https://www.deliciousmagazine.co.uk/recipes/breakfast-brioche/ |archive-date=2020-10-31 |url-status=dead}}</ref> Maaaring maglagay ng ''frangipane'' sa ibabaw ng lumang {{Lang|fr|brioche}} para makagawa ng ''bostock''.<ref>{{cite news |last=Ray |first=Tamal |author-link=List of The Great British Bake Off finalists (series 1–7)#Tamal Ray |date=6 Hulyo 2019 |title=Tamal Ray's recipe for brioche bostock |language=en |trans-title=Resipi ni Tamal Ray para sa brioche bostock |newspaper=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/food/2019/jul/06/tamal-ray-recipe-orange-blackcurrant-brioche-bostock |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706114143/https://www.theguardian.com/food/2019/jul/06/tamal-ray-recipe-orange-blackcurrant-brioche-bostock |archive-date=6 Hulyo 2019 |quote=Doon din ako nakaitim sa unang pagkakataon ng bostock, isang pasteleryang Pranses na orihinal na ginawa bilang matipid na paraan upang magamit ang lumang brioche.}}</ref> ==Kasaysayan== [[Talaksan:Jean-Baptiste Siméon Chardin 028.jpg|thumb|250px|right|''Still Life with Brioche'', Jean-Baptiste-Siméon Chardin, 1763]] Napetsahan ng 1404 ang unang naitalang paggamit ng salita sa [[wikang Pranses]].<ref>{{cite web |title=Brioche |url=http://atilf.atilf.fr/dendien/scripts/tlfiv5/affart.exe?19;s=3760167780;?b=0; |access-date=19 Hunyo 2011 |work=Le Trésor de la Langue Française informatisé |publisher=Analyse et Traitement Informatique de la Langue Française}}</ref> Atestado ito noong 1611, sa ''A Dictionarie of the French and English Tongues'' ni Cotgrave, kung saan inilalarawan ito bilang "isang rolyo, o bonete, ng pinaanghang na tinapay" at Norman ang nakalagay na pinagmulan nito.<ref>{{cite web |title=Cotgrave's 1611 French/English Dictionary |trans-title=Diksiyonaryong Pranses/Ingles ng 1611 ni Cotgrave |url=http://www.pbm.com/~lindahl/cotgrave/141.html |access-date=19 June 2011 |publisher=pbm.com |language=en}}</ref> Sa Pransiya, nabuo ito bilang "isang uri ng tinapay na pinahusay mula sinaunang panahon ng mga henerasyon ng mga panadero, tapos ng mga pastelero ... na may mantikilya, ilang itlog, asukal sa kalaunan ... na nalinang ito mula sa pinabanal na tinapay [pain bénit] ng simbahan na unti-unting naging mas de-kalidad, mas mahal, mas kaunting tinapay; hanggang naging malinamnam na ''{{Lang|fr|brioche}}''".<ref>''La très belle et Très exquisse histoire des gateaux et des friandises'' by Toussaint-Samat, Paris: Flammarion, 2004, mga pa. 189–192</ref> Noong ika-17 siglo, ipinakilala ang "{{Lang|fr|pâté à tarte briochée}}", "{{Lang|fr|a pain à brioche pauvre}} [pangmahirap] ... [gamit lang ng] 3 itlog at 250 gramo [8 oz] ng mantikilya kada 1 kilogramo [2 lb] ng harina".<ref>''Grande Histoire de la Patisserie-Confiserie française'' by S. G. Sender & Marcel Derrien, Geneva 2003, Minerva Press, p. 72</ref> Ang mga katawagang {{Lang|fr|pain bénit}} at {{Lang|fr|brioche}} ay minsang ginagamit nang magkasama o halos magkapalit; kaya, halimbawa, sa isa pang resipi noong ika-17 siglo na pinamagatang: "CHAPITRE II. Pain bénit, & brioches." Nag-uumpisa ito sa mas magaan, mas murang bersiyon ng pinabanal na tinapay, na nangangailangan ng "isang libra ng sariwang mantikilya at malambot na keso [ngunit walang itlog!] kada tabo ng harina"; at nagpapatuloy sa paglalarawan ng "mas pino na tinatawag nating Pinsan," na gumagamit ng 3 libra ng mantikilya, dalawang uri ng keso, at isang royal na kuwartilyo ng itlog para sa parehong dami ng harina, pati na rin ang "kaunting gatas na maganda" kung masyadong matigas ang masa."<ref>Nicolas de Bonnefons, "Les Délices de la Campagne," Amsteldan, chez Raphael Smith: 1654, LIVRE PREMIER. CHAPITRE II</ref> Subalit mas karaniwan pa rin noon ang pinaasim at paghahanda ng [[Saccharomyces cerevisiae|lebadurang panserbesa]] hanggang sa susunod na siglo. Ang "pinabanal na tinapay ... ay mas madalas na pinalitan ng ''brioche''" noong ika-18siglo, kung kailan "pinakamataas ang tingin sa mga mula Gisors at Gourmay, mga dakilang merkado ng mantikilya."<ref>''Grande Histoire de la Patisserie-Confiserie française'' ni S.G. Sender & Marcel Derrien, Geneva 2003, Minerva Press, pa. 127</ref> Isinalaysay ni [[Jean-Jacques Rousseau]], sa kanyang sariling talambuhay na ''Confessions'', na "isang dakilang prinsesa" ay sinasabing nagpayo sa mga magsasaka na walang tinapay, "{{lang|fr|Qu'ils mangent de la brioche}}", karaniwang isinasalin bilang "Hayaan silang kumain ng keyk." Karaniwan pero mali ang pag-uugnay ng kasabihan nito kay Reyna [[Marie-Antoinette]], asawa ni [[Louis XVI ng Pransiya|Louis XVI]].<ref name="Fraser">{{cite book |last=Fraser |first=Antonia |author-link=Antonia Fraser |title=Marie Antoinette: The Journey |publisher=Anchor |year=2002 |isbn=978-0385489492 |pages=[https://archive.org/details/marieantoinette00anto_0/page/ xviii, 160] |language=en |trans-title=Marie Antoinette: Ang Paglalakbay}}</ref><ref name="Lever">{{cite book |last1=Lever |first1=Évelyne |author-link1=Évelyne Lever |url=https://archive.org/details/marieantoinette00evel/page/63 |title=Marie-Antoinette: The Last Queen of France |last2=Temerson |first2=Catherine |publisher=St. Martin's Griffin |year=2000 |isbn=978-0312283339 |pages=[https://archive.org/details/marieantoinette00evel/page/63 63–65] |language=en |trans-title=Marie-Antoinette: Ang Huling Reyna ng Pransiya}}</ref><ref name="Lanser">{{cite book |last1=Lanser |first1=Susan S. |title=Marie Antoinette: Writings on the Body of a Queen |url=https://archive.org/details/marieantoinettew0000unse |publisher=Routledge |year=2003 |isbn=978-0415933957 |editor1-last=Goodman |editor1-first=Dena |pages=273–290 |language=en |trans-title=Marie Antoinette: Mga Sinulat sa Katawan ng Reyna |chapter=Eating Cake: The (Ab)uses of Marie-Antoinette |editor2-last=Kaiser |editor2-first=Thomas E.}}</ref> == Mga sanggunian == {{reflist|30em}} [[Kategorya:Mga tinapay]] [[Kategorya:Lutuing Pranses]] bxbeg9ulwnsw81nnhktn5bymh6l5ej8 0 334071 2238495 2238335 2026-11-02T08:40:26Z ~2026-58171-56 168335 2238495 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennis biography | name = Alexandra Eala | image = Ealas and Patrick Gregorio (cropped Alexandra Eala).jpg | image_upright = .8 | caption = Eala sa Palaro ng Timog-Silangang Asya | fullname = Alexandra Maniego Eala | country = {{PHI}} | birth_date = {{birth date and age|2005|5|23}} | birth_place = Lungsod Quezon, Pilipinas | height = {{height|m=1.75}} | turnedpro = Marso 2020 | plays = Kaliwete (dalawahang-kamay na ''backhand'') | coach = Joan Bosch, Alexandro Viaene, Lluc Bauza | careerprizemoney = US$3,390,880 | singlesrecord = {{tennis record|won=235|lost=141}} | singlestitles = 1 WTA, 2 WTA 125 | highestsinglesranking = Blg.17 (2 Nobyembre, 2026) | currentsinglesranking = Blg.17 (2 Nobyembre, 2026) | doublesrecord = {{tennis record|won=49|lost=51}} | doublestitles = 0 | highestdoublesranking = Blg. 88 (4 Mayo 2026) | currentdoublesranking = Blg. 148 (26 Oktubre 2026) | updated = 2 Nobyembre, 2026 | AustralianOpenresult = 1R (2026) | FrenchOpenresult = 1R (2025, 2026) | Wimbledonresult = 4R (2026) | USOpenresult = 3R (2026) | AustralianOpenDoublesresult = 1R (2026) | FrenchOpenDoublesresult = 2R (2025) | WimbledonDoublesresult = 1R (2025, 2026) | medaltemplates-expand = no | medaltemplates = {{MedalCountry|{{PHI}}}} {{Medal|Sport|Palaro ng Timog-Silangang Asya}} {{MedalGold | 2025 Taylandiya | Isahan }} {{MedalBronze| 2025 Taylandiya | Koponan }} {{MedalBronze| 2025 Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze| 2021 Biyetnam | Isahan }} {{MedalBronze| 2021 Taylandiya | Magkahalong dalawahan }} {{MedalBronze| 2021 Taylandiya | Koponan }} {{Medal|Sport|Palarong Asyano}} {{MedalGold | 2026 Aichi–Nagoya | Isahan }} {{MedalBronze| 2022 Hangzhou | Isahan }} {{MedalBronze| 2022 Hangzhou | Magkahalong dalawahan }} }} Si '''Alexandra "Alex" Maniego Eala'''{{Efn|1=IPA: /ɛˈjalɐ/, binibigkas bilang ee-AH-lah}} (isinilang Mayo 23, 2005 sa Lungsod ng Quezon) ay isang Pilipinang propesyonal na manlalaro ng tenis. Naabot niya ang ika-17 na ranggo sa mundo ayon sa WTA noong Agosto 18, 2026, ang pinakamataas para sa isang Pilipina.<ref>{{Cite news |last=Naredo |first=Camille B. |date=November 2, 2026 |title=Alex Eala rises to world No. 17 |work=ABS-CBN Sports |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/11/2/tennis-alex-eala-rises-to-world-no-17-1358 |access-date=}}</ref> Nagwagi siya sa junior Grand Slam (Australian Open 2020 doubles, French Open 2021 doubles, US Open 2022 singles) at ilang ITF titles.<ref name="WTA-profile">{{cite news |title=WTA: Alexandra Eala |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/players/330332/alexandra-eala |access-date=25 March 2026}}</ref> Sa professional career, nakamit niya ang unang WTA 500 title sa Washington DC Open 2026 at umabot sa ikaapat na yugto ng Wimbledon.<ref name="WTA-profile" /> == Karera == === Dyunyor === Mula 2013 hanggang 2022, sunod-sunod na nakamit ni Alex Eala ang mga prestihiyosong junior tennis titles: kampeon sa Little Mo International (8U) sa U.S.<ref>{{Cite news |date=January 12, 2014 |title=Eala siblings sizzle in Little Mo tennis |website=Inquirer.net |url=https://sports.inquirer.net/139387/eala-siblings-sizzle-in-little-mo-tennis}}</ref> at Dubrovnik Dub Bowl (11U) sa Croatia,<ref>{{Cite news |title=Dubrovnik Dub Bowl 2015 Recap |website=Dubrovnik Tennis Center |url=https://tenisdubrovnik.com/others/dubrovnik-dub-bowl-2015-recap/}}</ref> wild card champion sa Les Petits As sa Pransiya,<ref>{{cite news |date=January 28, 2018 |title=Lilov & Eala win at Les Petits As |url=https://www.tenniseurope.org/news/117748/Lilov-Eala-win-at-Les-Petits-As}}</ref> doubles winner sa Orange Bowl,<ref>{{Cite news |date=Disyembre 17, 2019 |title=Better chemistry sparked teen tennis star Alex Eala's win at Orange Bowl Doubles |website=Spin.ph |url=https://www.spin.ph/life/guide/alex-eala-caps-off-2019-with-orange-bowl-doubles-title-a2442-20191217}}</ref> junior doubles champion sa Australian Open,<ref>{{Cite news |date=January 31, 2020 |title=Alex Eala, Nugroho win Australian Open girls doubles title |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/250682-australian-open-junior-doubles-finals-game-results-alex-eala-priska-nugroho-january-31-2020}}</ref> doubles champion sa French Open at singles/doubles sa Trofeo Bonfiglio,<ref>{{Cite news |date=Hunyo 12, 2021 |title=Alex Eala, Selekhmeteva crowned 2021 French Open girls doubles champions |website=Rappler |url=https://www.rappler.com/sports/alex-eala-oksana-selekhmeteva-2021-french-open-juniors-girls-doubles-champions}}</ref><ref>{{Cite news |last=Mina |first=Rosy |date=Hulyo 17, 2021 |title=Alex Eala clinches doubles crown, to play singles final in Milan juniors |work=ABS CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/07/17/21/alex-eala-tennis-milan}}</ref> at sa huli, naging unang Pilipinong nagwagi ng junior singles Grand Slam sa US Open noong 2022.<ref>{{cite news |date=Setyembre 10, 2022 |title=Alexandra Eala becomes first Filipina to win a junior Grand Slam singles title |website=US Open |url=https://www.usopen.org/en_US/news/articles/2022-09-10/alexandra_eala_becomes_first_filipina_to_win_a_junior_grand_slam_singles_title_at_the_2022_us_open.html}}</ref> === Propesyonal === Si Eala ay naging propesyonal noong 2020 at nagsimula sa ITF Women’s Circuit sa Spain at Tunisia.<ref name="WTA-profile" /> Noong 2021, nakuha niya ang unang singles title sa ITF W15 Manacor,<ref>{{cite news |date=January 5, 2021 |title=Eala, 15, earns praise from Nadal after winning first ITF pro title |website=ITF tennis |url=https://www.itftennis.com/en/news-and-media/articles/eala-15-earns-praise-from-nadal-after-winning-first-itf-pro-title/}}</ref> at noong 2022 ay nagdagdag ng isa pang korona sa ITF W25 Chiang Rai, bukod sa finals at semifinals sa W60 Madrid at Vitoria-Gasteiz. Noong 2023, nagwagi siya sa ITF W15 Yecla at ITF W25 Roehampton, at unang lumahok sa qualifying draw ng Australian Open. Noong 2024, nakamit niya ang pinakamalaking ITF singles crown sa W100 Vitoria-Gasteiz, kasama ang tatlong doubles titles, habang patuloy na lumalaban sa qualifiers ng Grand Slams <ref name="WTA-profile" /><ref>{{cite web |title=Eala ITF titles |url=https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115132509/https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/titles/#pprofile-info-tabs |archive-date=November 15, 2025 |access-date=October 5, 2025 |publisher=ITF Tennis}}</ref> ==== 2025 ==== Noong 2025, nagsimula si Eala sa Canberra International (WTA 125) kung saan umabot siya sa semifinals. Noong Marso, bilang world No. 140, nakatanggap siya ng wildcard sa Miami Open at gumawa ng kasaysayan nang makarating sa semifinals matapos talunin ang tatlong major champions, naging kauna-unahang Filipino na umabot sa WTA 1000 semifinal at pumasok sa top 100 sa ranggo na 75. Sa doubles, umabot siya sa quarterfinals kasama si Gauff. Sa mga torneong damuhan, nakarating siya sa quarterfinals ng Ilkley Open at sa final ng Eastbourne Open kung saan nabigo sa championship. Sa US Open, naging unang Filipino na nanalo ng match sa isang Grand Slam bago matalo sa second round. Tinanghal siyang kampeon sa Guadalajara 125 Open — ang kanyang unang titulong pangisahan sa WTA 125 — at umabot sa quarterfinals ng São Paulo Open, semifinals ng Jingshan Open, at quarterfinals ng Suzhou Open. Sa doubles, umabot siya sa semifinals ng Guangzhou Open kasama si Kichenok. Natapos niya ang taon sa career-high ranking na No. 50 sa singles at No. 160 sa doubles.<ref name="WTA-profile" /> ==== 2026 ==== Noong 2026, umabot si Eala sa ikaapat na round ng Indian Wells, Miami, at Wimbledon, kung saan tinalo niya ang defending champion na si Świątek, nagwagi sa Birmingham 125 Open, at umabot sa semifinals ng Berlin Open. Nanalo rin siya ng kanyang unang WTA 500 title sa Washington Open matapos talunin sina Zheng, Fernandez, Svitolina, Osaka, at Pegula sa final, na nagbigay sa kanya ng career-high ranking na world No. 18 at naging kauna-unahang Filipino na nagkampeon sa WTA Tour. Pagkatapos nito, umabot siya sa ikaapat na round ng Canadian Open at ikatlong round ng Cincinnati Open at US Open.<ref>[https://sports.inquirer.net/693771/alex-eala-loses-to-iva-jovic-in-us-open-third-round-thriller Giongco, Mark. (September 6, 2026). ''Alex Eala loses to Iva Jovic in US Open third-round thriller''. INQUIRER.net.]</ref> Sa Asian swing, umabot siya sa quarterfinals ng Pan Pacific Open sa Tokyo.<ref>{{cite web |last=Caramoan |first=Miguel Alfonso |date=October 30, 2026 |title=Alex Eala's costly double fault swings second-set tiebreak as Diana Shnaider takes Tokyo quarterfinal thriller |url=https://www.espn.ph/tennis/story/_/id/50326369/alex-eala-costly-double-fault-swings-second-set-tiebreak-diana-shnaider-takes-tokyo-quarterfinal-thriller |access-date=October 30, 2026 |publisher=[[ESPN|ESPN Philippines]]}}</ref><ref name="WTA-profile" /> === Maagang yugto ng buhay === Si Eala ay ipinanganak noong Mayo 23, 2005 sa Lungsod Quezon kina Michael Eala at Rosemarie Maniego-Eala. Ang kanyang mga tiyuhin ay sina Noli Eala, dating pinuno ng Philippine Sports Commission, at Rhett Eala, isang tagadisenyo ng moda. Ang kanyang kapatid na si Michael Francis "Miko" Eala ay naglaro ng tenis para sa Penn State mula 2020 hanggang 2024. Nagsimula siya sa tenis sa edad na apat sa tulong ng kanyang lolo na si Roberto Maniego. Nag-aral siya sa Immaculate Conception Academy at Colegio San Agustin bago lumipat sa Rafa Nadal Academy sa Espanya, kung saan siya nagtapos noong 2023.<ref>* {{cite news |last1=Jara-Puyod |first1=Mariecar |title=‘Eala’s grit, humility and passion have captured every Filipino’s heart,' says Philippine Ambassador Alfonso Ver |language=en |website=Gulf Today |url=https://www.gulftoday.ae/sport/2026/02/20/ealas-grit-humility-and-passion-have-captured-every-filipinos-heart-says-philippine-ambassador-alfonso-ver |access-date=26 Marso 2026}} * {{cite news |last1=Acebuche |first1=Yoniel |date=Marso 28, 2025 |title=Alex Eala: What to know about the tennis phenom making history on the court |language=en |work=The Philippine Star |url=https://www.philstarlife.com/celebrity/828326-what-to-know-alex-eala |access-date=Agosto 28, 2025}} * {{cite news |last1=Tunac |first1=Hermes Joy |date=Abril 23, 2026 |title=Alex Eala reveals uncle Rhett Eala designed the elegant Filipiniana she wore at Laureus Awards 2026 |language=en |work=GMA News |url=https://www.gmanetwork.com/news/lifestyle/shoppingandfashion/985027/alex-eala-reveals-uncle-rhett-eala-designed-the-elegant-filipiniana-she-wore-at-laureus-awar/story/}} * {{Cite news |author1=Castillejo, Dyan |date=Mayo 6, 2024 |title=Filipino athletes graduate as part of Penn State's class of 2024 |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/2024/5/6/filipino-athletes-graduate-as-part-of-penn-state-s-class-of-2024-1839}} * {{cite news |date=Nobyembre 30, 2022 |title=The rise of Alexandra Eala making headlines in the Philippines and beyond |language=en |website=Women's Tennis Association |url=https://www.wtatennis.com/news/2921343/alexandra-eala}} * {{cite news |last1=Mina |date=Oktubre 22, 2022 |title=How Alex Eala became a world-class tennis champion |language=en |work=ABS-CBN News |url=https://www.abs-cbn.com/sports/10/22/22/what-it-took-for-alex-eala-to-become-a-tennis-world-champ}}</ref> === Personal na buhay === Ipinahayag ni Eala na paborito niyang comfort food ang caldereta at mas gusto niya ang matcha kaysa kape. Marunong siyang magsalita ng Ingles, Espanyol, at Filipino, at partikular ang hilig niya sa Wimbledon sa mga Grand Slam. Binanggit niya sina Sharapova at Nadal bilang impluwensiya sa kanyang istilo ng paglalaro.<ref>*Mina, Inna (2026). "Are you a Kare-Kare person? Alex Eala's Filipino food rankings might surprise you". ''One Sports''. [https://onesports.ph/more-sports/article/40770/are-you-a-kare-kare-person-alex-eala-s-filipino-food-rankings-might-surprise-you] *Atencio, Peter (2025). "Sharapova's influence drives Alex Eala’s aggressive game". ''Manila Standard''. [https://manilastandard.net/sports/sports-plus/314618107/sharapovas-influence-drives-alex-ealas-aggressive-game.html] *Agcaoili, Lance (2025). "Alex Eala hits the court with Rafael Nadal". ''Inquirer''. [https://sports.inquirer.net/649046/alex-eala-trains-with-rafael-nadal-in-his-return-to-court]</ref> Noong 2025, naging breakthrough year niya at lalo siyang minahal ng mga tagahanga.<ref>*Futterman, Matthew (2026). "Alex Eala returns to the Miami Open, where a dream run launched a tennis phenomenon". ''The Athletic''. [https://www.nytimes.com/athletic/7124102/2026/03/19/tennis-alex-eala-philippines-miami-open/] *Dioquino, Delfin (2025). "'Living my dream': Alex Eala revels in historic Wimbledon stint". ''Rappler''. [https://www.rappler.com/sports/alex-eala-revels-historic-wimbledon-stint-2025/]</ref> Nakabuo rin siya ng pagkakaibigan sa WTA kasama sina Lys, Sonmez, at Jovic, na nagpapakita ng balanse sa pagitan ng kompetisyon at suporta.<ref>*Castillejo, Dyan (2026). "Alex Eala, fellow pros reveal off-court personalities on the Players Box Podcast". ''ABS-CBN Sports''. [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/4/1/alex-eala-joins-fellow-players-on-the-players-box-podcast-0007] *Reyes, Kate (2026). "Alex Eala bares friends she has made in her young WTA career". ''Spin.ph''. [https://www.spin.ph/tennis/alex-eala-bares-friends-she-has-made-in-her-young-wta-career-a6035-20260309]</ref> === Mga parangal === [[Talaksan:Alexandra_Eala_and_Ambassador_Philippe_Lhuillier.jpg|thumb|Si Eala at si Philippe Lhuillier, Embahador ng Pilipinas sa Espanya, noong Abril 2025.]] Si Eala ay walong beses na pinarangalan (2019–2026) sa PSA Annual Awards para sa kanyang "natatanging mga tagumpay sa tennis," isinama ng Tatler Asia sa listahan ng mga pinaka-maimpluwensyang tao sa Asya noong 2021, tumanggap ng Premios Tanglaw mula sa Embahada ng Pilipinas sa Madrid noong 2025, at kinilala sa Time 100 Next at Forbes Asia's 30 Under 30 icons noong 2026; sa parehong taon, tumanggap siya ng Presidential Citation mula kay Pangulong Bongbong Marcos sa Malacañang bilang pagkilala sa kanyang mga tagumpay sa Wimbledon.<ref> * Dioquino, D. (February 25, 2019). *Top PH athletes share limelight in PSA Awards 2019*. Rappler. https://www.rappler.com/sports/224351-philippine-athletes-sportswriters-association-awards-2019/ * Gionco, M. (February 29, 2020). *PH tennis rising star Alex Eala to be feted at PSA Awards*. Inquirer.net. https://sports.inquirer.net/387640/ph-tennis-rising-star-alex-eala-to-be-feted-at-psa-awards * Manila Bulletin. (March 12, 2021). *PSA to honor tennis star Eala, boxing champs Casimero, Taduran*. https://mb.com.ph/2021/3/12/psa-to-honor-tennis-star-eala-boxing-champs-casimero-taduran * Manila Bulletin. (February 27, 2022). *Scribes fete world-class PH boxers*. https://mb.com.ph/2022/02/27/scribes-fete-world-class-ph-boxers/ * Tiebreaker Times. (February 12, 2023). *PSA Awards: Young Alex Eala to be recognized with President's Award*. https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/psa-awards-young-alex-eala-to-be-recognized-with-presidents-award/261823 * Philippine Star. (February 10, 2023). *Eala recipient of PSA Prexy Awards*. https://www.philstar.com/sports/2023/02/10/2243942/eala-recipient-psa-prexy-awards * ABS-CBN News. (January 24, 2024). *Alex Eala, Tots Carlos to be recognized in PSA Awards*. https://www.abs-cbn.com/sports/01/15/24/alex-eala-tots-carlos-to-be-recognized-in-psa-awards * Malanum, J. (October 9, 2025). *Eala tops PSA achievers for September*. Philippine News Agency. https://www.pna.gov.ph/articles/1260619 * Sun Star. (October 9, 2025). *Eala leads PSA's September honorees*. https://www.sunstar.com.ph/davao/sports/eala-leads-psas-september-honorees * Dioquino, D. (February 17, 2026). *Alex Eala hails PSA Athlete of the Year award a proof of PH tennis' rise*. Rappler. https://www.rappler.com/people/athletes/alex-eala-hails-athlete-of-year-award-proof-tennis-rise-philippines * Tatler Asia. (2021). *Most Influential: Philippines*. https://www.tatlerasia.com/list/ami/ph?page=3&industry=all&region=ph&year=2021 * Castillejo, D. (April 28, 2025). *Tennis: Alex Eala honored by PH ambassador to Spain*. ABS-CBN News. https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/4/28/tennis-alex-eala-honored-by-ph-ambassador-to-spain-1257 * TIME. (September 30, 2026). *Alexandra Eala Is on the 2026 TIME 100 Next*. https://time.com/collection/time100-next/2026/alexandra-eala/ * Watson, R. W., & Sayson, I. (May 27, 2026). *30 Under 30 Asia’s Next Icons: The Gen Z athletes and music artists rewriting the playbook*. Forbes Asia. https://www.forbes.com/sites/ranawehbe/2026/05/27/30-under-30-asias-next-icons-the-gen-z-athletes-and-music-artists-rewriting-the-playbook/ * Manahan, J. (July 13, 2026). *Marcos confers presidential citation to Filipina tennis star Alex Eala*. ABS-CBN News. https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/7/13/marcos-confers-presidential-citation-to-filipina-tennis-star-alex-eala-1942 </ref> === Pambansang koponan === [[Talaksan:Alex_Eala_(cropped).jpg|thumb|Si Eala na may dalang bronze medals mula sa 2021 SEA Games]] Si Eala ay kumatawan sa Pilipinas sa maraming internasyonal na kompetisyon. Sa 2021 Southeast Asian Games, nakakuha siya ng bronze medals sa women’s singles, team event, at mixed doubles. Sumunod na taon, nagdagdag pa siya ng dalawang bronze sa women’s singles at mixed doubles sa 2022 Asian Games. Noong 2024, pinangunahan niya ang Team Philippines sa isang 5–0 sweep sa Billie Jean King Cup Asia/Oceania Group III, kung saan nanatiling undefeated at nakakuha ng promotion sa Group II. Hindi siya naging bahagi ng national squad noong 2025 at 2026. Ang roster ng 2024 ay binubuo nina Marian Capadocia, Khim Iglupas, at Shaira Rivera, habang ang sumunod na dalawang taon ay kasama sina Stefi Aludo, Tennielle Madis, Alexa Milliam, at Rivera. Sa 2025 SEA Games sa Thailand, nakakuha siya ng ginto sa women’s singles, na nagtapos sa matagal na tagtuyot ng Philippine tennis, at bronze medals sa mixed doubles at women’s team event. Noong 2026, muli siyang nakakuha ng bronze medal sa women’s singles sa Asian Games, na inuulit ang kanyang podium finish mula 2022.<ref>* [https://www.gmanetwork.com/news/sports/othersports/832339/tennis-ace-alex-eala-settles-for-bronze-in-women-s-singles/story Carandang, J. K. (May 20, 2022). ''Tennis ace Alex Eala settles for bronze in women's singles''. GMA News.] * [https://www.rappler.com/sports/tennis-semifinal-results-mixed-doubles-alex-eala-francis-casey-alcantara-asian-games-september-29-2023/ Payo, J. (September 29, 2023). ''Alex Eala bags 2nd Asian Games bronze with Alcantara in doubles''. Rappler.] * [https://onesports.ph/more-sports/article/26898/alex-eala-relishes-leading-team-philippines-to-bjk-cup-promotion-in-bahrain Morales, L. (December 2, 2024). ''Alex Eala relishes leading Team Philippines to BJK Cup promotion in Bahrain''. One Sports.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2025/6/10/team-philippines-eyes-promotion-in-billie-jean-king-cup-1631 ABS-CBN News. (June 10, 2025). ''Team Philippines eyes promotion in Billie Jean King Cup''. ABS-CBN News.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/22/philippine-bjk-cup-team-returns-home-after-historic-group-i-promotion-2041 Castillejo, D. (June 22, 2026). ''Philippine BJK Cup team returns home after historic Group I promotion''. ABS-CBN News.] * [https://sports.inquirer.net/655069/alex-eala-wins-sea-games-tennis-gold-ends-long-drought-for-ph Agcaoili, L. (December 18, 2025). ''Alex Eala wins SEA Games tennis gold, ends long drought for PH''. Philippine Inquirer.] * [https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/10/1/tennis-asian-games-alex-eala-wang-xiyu-result-1644 Naredo, Camille. (October 1, 2026). ''Asiad: No gold for Eala as Pinay top seed falls to China's Wang in semis''. ABS-CBN News.]</ref> === Mga Isponsorsip === Si Eala ay nakabuo ng malawak na hanay ng mga sponsorship mula sa iba’t ibang kilalang tatak at institusyon: nagsimula siya sa Nike noong 2019 at sinundan ng Bank of the Philippine Islands noong 2022, lumabas sa mga publikasyon gaya ng ''Vogue Philippines'' at ''Tatler Asia'', at mula 2022 ay pinamahalaan ng IMG Tennis ang kanyang marketing na nagbigay-daan sa mas maraming endorsements matapos ang kanyang tagumpay sa Miami Open noong 2025; sa parehong taon nakipag-partner siya sa Babolat, naging endorser ng Locally, at binigyan ng Nike ng sampaguita-inspired hair tie sa Wimbledon bago maglabas ng limitadong edisyon na shirt na inspired sa kanya; noong 2026, naging ambassador siya ng Milo, Panasonic, at Marriott Bonvoy, at noong Oktubre pumirma ng kasunduan sa Philippine Airlines bilang bahagi ng ika-85 anibersaryo ng kompanya; sa kabuuan, ang kanyang sponsorships ay nag-generate ng higit $1 milyon taun-taon mula sa lokal na mga partner at higit $5 milyon globally sa Nike, na kanyang ginagamit upang muling mag-invest sa professional team, maingat na pamahalaan ang kanyang imahe, at sundin ang istrukturadong routines para makayanan ang pressure ng malalaking torneo.<ref>* [https://thegame-onemega.com/lifestyle/look-nike-customizes-alex-eala-kicks-to-commemorate-us-open-victory Caniza, Annika. (March 6, 2023). ''Nike honors Alex Eala with custom shoes for US Open win''. The Game – OneMega Lifestyle.] * [https://bilyonaryo.com/2023/01/25/champs-choice-alex-eala-signs-up-as-bpis-newest-endorser/money/ ''Champ’s choice: Alex Eala signs up as BPI’s newest endorser''. (January 25, 2023). Bilyonaryo.] * [https://vogue.ph/november-2022/in-her-court-tennis-star-alex-eala-looks-to-the-future/ Sampayan, Jacs. (October 29, 2022). ''In her court: Tennis star Alex Eala looks to the future''. Vogue Philippines.] * [https://www.tatlerasia.com/lifestyle/sports/tennis-star-alex-eala-life-career-and-dreams Zapata, Jessica. (January 6, 2025). ''Alex Eala takes us to her life in and beyond the racquet sport''. Tatler Asia.] * [https://www.forbes.com/sites/mattcraig/2026/08/28/the-inside-story-of-tennis-phenom-alex-ealas-rise-and-rise/ Craig, Matt. (August 28, 2026). ''The inside story of tennis phenom Alex Eala's rise and rise''. Forbes.] * {{cite web |last=Caniza |first=Annika |date=January 24, 2025 |title=3 Essentials that Alex Eala Always Brings to the Court |url=https://thegame-onemega.com/fitness/equipment/3-essentials-that-alex-eala-always-brings-to-the-court/ |website=The Game |publisher=One Mega}} * [https://www.manilatimes.net/2025/07/25/tmt-newswire/alex-eala-and-locally-champions-for-the-filipino-youth/2155545 ''Alex Eala and Locally: Champions for the Filipino youth''. (July 25, 2025). The Manila Times.] * [https://www.onesports.ph/more-sports/article/33451/sports-brand-gives-nod-to-alex-eala-s-filipino-roots-with-hair-tie-ahead-of-wimbledon-debut Morales, L. (July 1, 2025). ''Alex Eala gifted nod to Filipino roots with sampaguita hair tie ahead of Wimbledon debut''. One Sports.] * [https://www.townandcountrymag.com/leisure/sporting/a65531205/alex-eala-interview-us-open-2025/ Burrack, E. (August 18, 2025). ''Introducing Alex Eala''. Town & Country.] * {{cite web |last=Manahan |first=Millie |date=February 23, 2026 |title=MILO Active Pilipinas launched with Eala as new ambassador |url=https://manilastandard.net/sports/314707229/milo-active-pilipinas-launched-with-eala-as-new-ambassador.html |website=Manila Standard}} * [https://qa.philstar.com/lifestyle/2026/08/28/2552405/alex-eala-panasonic-bringing-excellence-closer-home ''Alex Eala for Panasonic: Bringing excellence closer to home''. (August 28, 2026). Philstar.com.] * [https://worldtennismagazine.com/alex-eala-signs-up-with-marriott-bonvoy ''Alex Eala signs up with Marriott Bonvoy''. (August 2026). World Tennis Magazine.] * [https://bilyonaryo.com/shes-on-a-roll-alex-eala-lands-another-major-endorsement-with-pal/ “She’s on a roll! Alex Eala lands another major endorsement with PAL.” October 9, 2026. Bilyonaryo.com] * [https://businessmirror.com.ph/2026/10/09/philippine-airlines-welcomes-alex-eala-to-pal-family/ “Philippine Airlines welcomes Alex Eala to PAL family,” BusinessMirror, October 9, 2026.] * [https://www.gmanetwork.com/lifestyle/news/139904/alex-eala-appointed-ambassador-of-the-countrys-flag-carrier/story Cruz, Hazel Jane. “Alex Eala Appointed Ambassador of the Country’s Flag Carrier.” October 16, 2026.]</ref> ==Mga pananda== {{noteslist}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} ==Mga panlabas na link== * [https://www.instagram.com/alex.eala/ Pahinang opisyal ni Alex Eala sa Instagram] * [https://www.wtatennis.com/players/330332/- Pahinang opisyal sa WTA ni Alex Eala] * [https://www.itftennis.com/en/players/alexandra-eala/800511432/phi/wt/s/overview/ Pahinang opisyal sa ITF Women’s World Tennis ni Alex Eala] * [https://www.tennisabstract.com/cgi-bin/wplayer-classic.cgi?p=AlexandraEala&f=v1 Alex Eala sa Tennis Abstract] * [[:en:Alexandra_Eala_career_statistics|Mga Estadistika ng Karera ni Alex Eala (sa Wikipedia Ingles)]] * {{DEFAULTSORT:Eala, Alexandra}} [[Kategorya:Ipinanganak noong 2005]] [[Kategorya:Manlalaro ng tennis mula Pilipinas]] su4ly0a3zidp5sia1u97pp77tt1tr6r 0 334197 2238435 2223686 2026-11-01T23:10:38Z Aubreyjanev 159817 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 2238435 wikitext text/x-wiki Ang isang bathala ng buwan o diwata ng buwan ay isang diyos na kumakatawan sa Buwan, o isang aspeto nito. Sa maraming sinaunang kultura sa buong mundo, ang '''buwan''' ay itinuturing na isang makapangyarihang nilalang o diyos na may malaking impluwensya sa kalikasan, panahon, at buhay ng tao. Ang mga diyos ng buwan at ang pagsamba sa Buwan ay matatagpuan sa halos buong kasaysayan sa iba't ibang anyo. Narito ang isang talaan ng mga diyos ng buwan: [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] ==Buwan sa relihiyon at mitolohiya== Maraming kultura ang tahimik na nag-uugnay sa 29.5-araw na [[lunar cycle|siklo ng buwan]] sa [[menstrual cycle|siklo ng regla]] ng kababaihan, na makikita sa magkatulad na ugat ng mga salitang "menstruation" at "moon" sa iba't ibang [[Language family|pamilya ng wika]].<ref>Harding, Esther M., 'Woman's Mysteries: Ancient and Modern', London: Rider, 1971, p. 24.</ref> Hindi ito laganap sa lahat, gaya ng ipinapakita ng katotohanang hindi lahat ng mga diyos ng buwan ay babae. Gayunpaman, maraming kilalang mitolohiya ang may diyosa ng buwan, kabilang ang Griyegang diyosa na si [[Selene]], Romanong diyosa na si [[Luna (mythology)|Luna]], diyosang Tsino na si [[Chang'e]], at diyosang Maya na si Coyolxauhqu, na ang pagpugot ng ulo ay maaaring sumasagisag sa isang lunar eclipse.<ref>{{Cite journal |last=Milbrath |first=Susan |date=1997 |title=Decapitated Lunar Goddesses in Aztec Art, Myth, and Ritual |url=https://www.jstor.org/stable/26307242?searchText=lunar+goddess&searchUri=/action/doBasicSearch?Query=lunar+goddess&so=rel&ab_segments=0/basic_search_gsv2/control&refreqid=fastly-default:9c791f2a15fd4a74658c69ef57fa6be2&seq=1 |journal=Ancient Mesoamerica |volume=8 |issue=2 |pages=185–206 |issn=0956-5361}}</ref> Ilang mga diyosa tulad nina [[Artemis]], [[Hecate]], at [[Isis]] ay hindi orihinal na may kaugnayan sa buwan, at nakuha lamang ito kalaunan dahil sa [[syncretism|pagkakabuo ng paniniwala]] sa Greko-Romanong diyos ng buwan na sina [[Selene]]/[[Luna (goddess)|Luna]].<ref>{{cite book |last=Adler |first=Margot|author-link=Margot Adler |title=[[Drawing Down the Moon (book)|Drawing Down the Moon: Witches, Druids, Goddess-Worshippers, and Other Pagans in America Today, Revised and Expanded Edition]] |year=1986 |publisher=Beacon Press |isbn=978-0-8070-3253-4 }}</ref><ref>{{cite book |last=Sfameni Gasparro |first=Giulia |chapter=The Hellenistic Face of Isis: Cosmic and Saviour Goddess |editor1-last=Bricault |editor1-first=Laurent |editor2-last=Versluys |editor2-first=Miguel John |editor3-last=Meyboom |editor3-first=Paul G. P. |title=Nile into Tiber: Egypt in the Roman World. Proceedings of the IIIrd International Conference of Isis Studies, Faculty of Archaeology, Leiden University, May 11–14 2005 |url=https://archive.org/details/nileintotiberegy00bric |url-access=limited |pages=[https://archive.org/details/nileintotiberegy00bric/page/n66 40]–72 |year=2007 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-15420-9 }}</ref> [[File:Chandra deva.jpg|150px|thumb|left|Chandra, lalaking diyos ng buwan, British Museum, ika-13 siglo, Konark]] Karaniwan din ang mga lalaking diyos ng buwan, tulad nina [[Sin (mythology)|Sin]] ng mga [[Mesopotamia]]n, [[Khonsu]] ng mga [[Egyptians]] (o ang mas naunang diyos ng buwan na si [[Iah]]), [[Mani (god)|Mani]] ng mga [[Germanic tribes]], [[Tsukuyomi]] ng mga Hapones, [[Igaluk]]/[[Alignak]] ng mga [[Inuit]], at ang Hindu na diyos na si [[Chandra]]. Ang orihinal na diyos ng buwan sa [[Proto-Indo-European religion|Proto-Indo-European]] na relihiyon, [[Proto-Indo-European mythology#Sun and Moon|''*Meh₁not'']] ay lumilitaw na lalaki, na may maraming posibleng mga inapo kabilang ang tauhang [[Homeric]] na si [[Menelaus]].{{cn|date=September 2022}} Karaniwang may [[Solar deity|mga diyosang araw]] sa mga kulturang may lalaking diyos ng buwan. Eksepsyon dito ang [[Hinduism]] at [[animismo]] ng Pilipinas na parehong may lalake at babaeng aspeto ng mga diyos ng araw. Sa panahon bago dumating ang mga kolonisador, ang mga lipunang Pilipino ay nagsagawa ng animismo, kung saan ang kalikasan ay pinaniniwalaang pinaninirahan ng mga espiritu at diyos-diyosan, kabilang ang parehong lalaki at babaeng diyos ng buwan—isang kakaibang katangian ng mitolohiyang Pilipino kumpara sa ibang kultura kung saan kadalasang babae ang personipikasyon ng buwan. Sa pagsanib ng mga impluwensyang Hindu-Budista, minsang nagsama o nagbago ang katutubong paniniwala.<ref>{{Cite journal |last=Nogueira Guastavino |first=María Magdalena |date=2020 |title=La aplicación de los tratados internacionales sobre derechos fundamentales por parte del Tribunal Constitucional |url=https://doi.org/10.62659/cf2001604 |journal=Aplicación prevalente de la Carta de los Derechos Fundamentales de la Unión Europea y de los convenios de la Organización Internacional del Trabajo |pages=1–56 |doi=10.62659/cf2001604}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Ortega Pérez |first=Marta |date=2018-07-09 |title=La labor lexicográfica bilingüe de Fray Domingo de los Santos: Vocabulario de la lengua Tagala |url=https://doi.org/10.17561/rilex.v1.n1.2 |journal=RILEX. Revista sobre investigaciones léxicas |volume=1 |issue=1 |pages=29–53 |doi=10.17561/rilex.v1.n1.2 |issn=2605-3136|doi-access=free }}</ref><ref>{{Cite book |last=Potet |first=Jean-Paul |title=Ancient beliefs and customs of the Tagalogs |date=2017 |publisher=Jean-Paul G. Potet |isbn=978-0-244-34873-1 |location=Clichy}}</ref> Ang mga [[Ancient Egypt|sinaunang Ehipsiyo]] ay may ilang mga diyos ng buwan kabilang sina [[Khonsu]] at [[Thoth]], bagaman si Thoth ay mas komplikadong diyos.<ref name="Thoth, the Hermes of Egypt: a study of some aspects of theological thought in ancient Egypt, page 75">''Thoth, the Hermes of Egypt: a study of some aspects of theological thought in ancient Egypt, page 75''</ref> Si [[Set (deity)|Set]] ay kumakatawan sa buwan sa sinaunang [[Egyptian calendar|kalendaryong Ehipsiyo]].<ref>{{cite journal|author=Jetsu, L.|author2=Porceddu, S.|title=Shifting Milestones of Natural Sciences: The Ancient Egyptian Discovery of Algol's Period Confirmed|journal = PLOS ONE|volume = 10 |issue = 12|date = 2015|pages = e.0144140 (23pp)|doi=10.1371/journal.pone.0144140|arxiv=1601.06990|bibcode=2015PLoSO..1044140J|pmid=26679699|pmc=4683080|doi-access=free}}</ref> Sa [[Kongo religion|relihiyong Bakongo]], ang diyosa ng lupa at buwan na si [[Nzambici]] ay kapareha ng diyos ng araw na si [[Nzambi a Mpungu|Nzambi Mpungu]].<ref>{{Cite book |last=Scheub |first=Harold |title=A Dictionary of African Mythology: The Mythmaker as Storyteller |url=https://archive.org/details/dictionaryofafri00sche |publisher=Oxford University Press |year=2000 |isbn=9780195124569 |edition=1st |pages=[https://archive.org/details/dictionaryofafri00sche/page/n111 92], 93, 114, 115}}</ref> Sina [[Metztli]], [[Coyolxāuhqui|Coyolxauhqui]] at [[Tēcciztēcatl]] ay pawang mga diyos ng buwan sa [[Aztec religion|relihiyong Aztec]]. [[File:Mexico-3980 - Coyolxauhqui Stone (2508259597).jpg|thumb|Disko na nagpapakita ng pira-pirasong katawan ni [[Coyolxāuhqui]] ([[Coyolxauhqui Stone]], {{circa|1473}} CE)]] Sa [[Manichaeism|relihiyong Manikeo]], si [[Jesus|Hesukristo]] ay sinasamba bilang diyos ng buwan, madalas na tinatawag na Hari ng Buwan, o simpleng [[Jesus in Manichaeism|Jesus ang Buwan]]. Maraming kultura ang inuugnay ang oras batay sa Buwan kaysa sa Araw. Pinananatili ng [[Hindu calendar|kalendaryong Hindu]] ang integridad ng buwang lunar at ang diyos ng buwan na si [[Chandra]] ay may relihiyosong kahalagahan sa maraming pista ng Hindu (hal. [[Karwa Chauth]], [[Sankashti Chaturthi]], at tuwing may eclipse).<ref>{{cite book|author=Christopher John Fuller|title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India|url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC|year=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-69112-04-85|pages=109–110}}</ref> Kilala rin ang mga sinaunang tribong Aleman at mga taong kanilang nakasama gaya ng [[Baltic Finnic peoples]] sa paggamit ng kalendaryong lunar.<ref>{{Cite journal |last=Hasala |first=Kasperi |date=October 2018 |title=The first workday or the Moon's day? Germanic and Slavic traditions in naming the days of the week in the Finnic languages |url=https://core.ac.uk/download/pdf/229452521.pdf |journal=Studia Uralo-Altaica |volume=51 |pages=6 |via=CORE}}</ref> Ang mga kalendaryong tulad ng [[Runic calendar]] ay nagtatakda ng simula ng taon sa unang [[full moon|kabilugan ng buwan]] pagkatapos ng [[winter solstice|pinakamaikling araw ng taon]].<ref>{{Cite journal |last=Cucina |first=Carla |date=2020 |title=A Runic Calendar in the Vatican Library |url=https://urn.kb.se/resolve?urn=urn:nbn:se:uu:diva-401070 |journal=Futhark: International Journal of Runic Studies |volume=9-10 |pages=261–274 |doi=10.33063/diva-401070|hdl=11393/259088 |hdl-access=free }}</ref> ==Relihiyong Hinduismo== [[File:Chandra, The Moon God; Folio from a Book of Dreams LACMA M.83.219.2 (2 of 3).jpg|thumb| larawan ng lalaking diyos ng buwan na si Chandra noong 18th na siglo mula sa Rajasthan ]] *Chandra Si Chandra ang pangunahing diyos ng Buwan sa Hinduismo. Siya ang lalaking diyos na Inilalarawan bilang isang magandang diyos na kumikislap, nakasakay sa karwaheng hinihila ng mga puting kabayo o usa.<ref name=mmw1137>{{cite book|author=Monier Monier-Williams|title=A Sanskrit-English Dictionary|url=https://archive.org/details/1872sanskriten00moniuoft|year=1872|publisher=Oxford University Press (Reprint: 2001)|page=1137}}</ref><ref>{{cite web|last1=Usha|first1=K R|title=Why Ganesha has a Broken Tusk or Why the Moon has a Crater|url=https://iwp.uiowa.edu/silkroutes/city/bangalore-india/text/cultural-lens-childrens-stories-why-ganesha|website=The University of Iowa|access-date=30 June 2017|archive-date=2 Hulyo 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702203435/https://iwp.uiowa.edu/silkroutes/city/bangalore-india/text/cultural-lens-childrens-stories-why-ganesha|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite book|author1=John C. Huntington|author2=Dina Bangdel|title=The Circle of Bliss: Buddhist Meditational Art|url=https://books.google.com/books?id=l3KmWbcq5foC |year=2003|publisher=Serindia|isbn=978-1-932476-01-9 |page=76}}</ref><ref>{{cite book|author1=R. T. Vyas|author2=Umakant Premanand Shah|title=Studies in Jaina Art and Iconography|url=https://books.google.com/books?id=fETebHcHKogC&pg=PA23 |year=1995|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-316-8|page=23}}</ref> Minsan sya rin ay tinatawag na Chandradeva o Soma. Si Chandra ang personipikasyon ng Buwan sagisag ng kapanatagan, lamig, pagkamayabong, at paglipas ng panahon. May asawa siyang 27 Nakshatra (mga anak na babae ni Daksha, na kumakatawan sa mga bituin sa kalangitan).Isa rin siya sa Navagraha o siyam na diyos ng mga planeta at bituin sa Astrolohiya o Hindu astrology.<ref>{{Cite web |title=Chandra Grahan 2023: Chant these names of Moon during lunar eclipse |url=https://timesofindia.indiatimes.com/astrology/planets-transits/chandra-grahan-2023-chant-these-names-of-moon-during-lunar-eclipse/articleshow/104752697.cms |website=The Times of India |date=19 October 2023 |access-date=7 July 2025}}</ref> *Anumati Si Anumati ay isang diyosa ng Buwan at espirituwalidad. Sa mitolohiya ang kanyang sinasakyan kapag siya ay bumababa sa lupa mula sa langit ay isang itim na usa. Madalas isalarawan bilang napakaganda at maputing batang babae. Sa Sanskrit at wikang Hindi, ang ibig sabihin ng pangalan niya ay “pahintulot” o “pagbibigay ng pahintulot.”<ref>[http://spokensanskrit.org/index.php?mode=3&script=hk&tran_input=अनुमति&direct=se&anz=100 Search results for अनुमति] spokensanskrit.org</ref><ref>{{Cite web|url=https://prabhupadabooks.com/sb/6/18/3-4?d=1|title = SB 6.18.3, SB 6.18.4, SB 6.18.3-4 Srimad-Bhagavatam}}</ref> ==Relihiyong Buddismo== *Candia Devaputta Si Cadia ay isang taga langit at isa sa mga diyos ng buwan sa buddismo.Lumalabas sa Candimā Sutta (Saṃyutta Nikāya 2.9). Siya ay isang diyos (deva) ng buwan na minsang nahuli ng halimaw na si Rāhu. Ayon sa mga sutra siya ay maputi at nagliliwanag at mukhang batang lalaki. Sa mga sining madalas inilalarawan ng sakay ng karwahe na hila ng mga puting kabayo.<ref>{{cite book |last=Bodhi |first=Bhikkhu |title=The Connected Discourses of the Buddha: A Translation of the Saṃyutta Nikāya |publisher=Wisdom Publications |location=Boston |year=2000 |isbn=9780861713318}}</ref><ref>{{cite book |last=Fausbøll |first=V. |editor-last=Max Müller |editor-first=F. |title=The Sutta-Nipāta: A Collection of Discourses |series=Sacred Books of the East, Vol. 10 |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1881}}</ref><ref>{{cite book |last=Müller |first=F. Max |title=Dialogues of the Buddha: The Dīgha Nikāya |publisher=Clarendon Press |location=Oxford |year=1899}}</ref><ref>{{cite book |last=Gokhale |first=Balkrishna Govind |title=Buddhist Cosmology: From Single World System to Pure Land |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1962}}</ref> *Candra Si Candra ay lalaking diyos ng buwan sa Buddismo na kinuha o hango mula sa Hindu tradisyon at pumasok sa panini Buddhismo. Karaniwang nilalarawan bilang Magandang lalaki o binata na may napaka puti o mapusyaw ang balat, sing puti at nagliliwanag gaya ng buwan. May hawak na sa sagradong padma sacred lotus o minsan isang palo. May hugis buwan sa noo. Sa mga sinaunang larawang inukit (hal. sa Gandhāra), siya at si Sūrya (araw) ay nakikitang nasa tabi ng Buddha bilang tagapagtanggol.<ref>{{cite book |last=Gokhale |first=Balkrishna Govind |title=Buddhist Cosmology: From Single World System to Pure Land |publisher=Motilal Banarsidass |location=Delhi |year=1962}}</ref><ref>{{cite book |last=Malalasekera |first=G. P. |title=Dictionary of Pāli Proper Names |publisher=Pali Text Society |location=London |year=1937}}</ref><ref>{{cite book |last=Lopez |first=Donald S., Jr. |title=Buddhism in Practice |url=https://archive.org/details/buddhisminpracti00lope |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |year=1995 |isbn=9780691129686}}</ref><ref>{{cite book |last=Kieschnick |first=John |title=The Eminent Monk: Buddhist Ideals in Medieval Chinese Hagiography |url=https://archive.org/details/eminentmonkbuddh0000kies |publisher=University of Hawai‘i Press |location=Honolulu |year=1997 |isbn=9780824818992}}</ref><ref>{{cite book |last=Moerman |first=D. Max |title=Localizing Paradise: Kumano Pilgrimage and the Religious Landscape of Premodern Japan |publisher=Harvard University Asia Center |location=Cambridge |year=2005 |isbn=9780674011999}}</ref> *Candraprabha Bodhisattva Si Candraprabah ay ang munting diyos ng liwanag ng buwan sa buddismo. Isang Bodhisattva sa Mahāyāna na palaging kasama ni Sūryaprabha (Bodhisattva ng sinag ng araw). Sa Shinto-Buddismo ng mga Hapones siya ay tinatawag na Gakko Busatso. Karaniwang makikita kasama ng Bhaiṣajyaguru (Medicine Buddha). Kadalasang nialarawan na may suot ang korona na may simbolo ng buwan. May hawak na bilog na hiyas (moon jewel) o puting padma o lotus.Napapaligiran ng banayad na puting liwanag. Mukhang bata, mahinhin, at naka-suot ng puti at magarang kasuotan.<ref>{{cite book |last=Moerman |first=D. Max |title=Localizing Paradise: Kumano Pilgrimage and the Religious Landscape of Premodern Japan |publisher=Harvard University Asia Center |location=Cambridge |year=2005 |isbn=9780674011999}}</ref><ref>{{cite book |last=Faure |first=Bernard |title=The Fluid Pantheon: Gods of Medieval Japan, Volume 1 |publisher=University of Hawai‘i Press |location=Honolulu |year=2015 |isbn=9780824856932}}</ref> <ref>{{cite book |last=Wayman |first=Alex |title=The Buddhist Tantras: Light on Indo-Tibetan Esotericism |url=https://archive.org/details/dli.ernet.108215 |publisher=Samuel Weiser |location=New York |year=1973 |isbn=9780877280642}}</ref> <ref>{{cite book |last=Buswell |first=Robert E. Jr. |author2=Lopez, Donald S. Jr. |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |url=https://archive.org/details/isbn_9780691157863 |publisher=Princeton University Press |location=Princeton |year=2013 |isbn=9780691157863}}</ref> ==Relihiyong Shinto== Sa Relihiyong Shinto si Tsukuyomi ang espritu at diyos ng buwan, Si Tsukuyomi-no-Mikoto (月読命 / 月夜見尊)siya ang pangunahin at diyos ng buwan sa Shintō. Ang pangalan niya ay ibig sabihin ay “Nagbabasa o tumitingin sa buwan.”<ref>{{Cite book |author=平藤喜久子 |editor=松村一男ほか編 |title=神の文化史事典 |publisher=白水社 |date=February 2013 |isbn=978-4-560-08265-2 |page=285 |chapter=スサノオ 建速須佐之男命（記）、素戔嗚尊（紀） }}</ref>Madalas tawagain {{Nihongo|'''Tsukuyomi'''|ツクヨミ, 月読}} o Tsukiyomi at ilarawan bilang napakagandang lalaki at tinatawag ding binatang nagbabasa o nagmamasid mula sa buwan<ref>{{Cite web |url=https://kotobank.jp/word/キヨミノミコト(月読尊)-99149 |title=ツキヨミノミコト（月読尊） |work=ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典 |publisher=[[コトバンク]] |access-date=2016-09-18}}</ref> Isa siya sa tatlong mahalagang diyos na ipinanganak mula sa paglilinis ni Izanagi (kasama sina Amaterasu diyosa ng araw, at Susanoo diyos ng bagyo). Kadalasan itinuturing siyang lalaking diyos, pero minsan walang tiyak na kasarian. Madalas ilarawan bilang napakagandang lalaki na may napakaputing balat at mahaba at itim na itim na buhok Sa paniniwalang Shito Sakop niya ang Gabi at panahon ng buwan,daloy ng tubig at dagat maging ang kalendaryo at pagtatanim.<ref><span class="book">c. '''759''': ''[[Man'yōshū]]'', volume 7, poem 1372; in [[Old Japanese]].</span> Text available online [http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372 here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206122633/http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372|date=2010-12-06}}.</ref><ref name="KDJ"><span class="book">'''1988''', <cite>''国語大辞典（新装版） ''(Kokugo Dai Jiten, Revised Edition)</cite> (in Japanese), [[w:Tōkyō|Tōkyō]]: [[w:Shogakukan|Shogakukan]]</span></ref><ref>『式内社調査報告』山口麻太郎</ref><ref>Shikinaisha Survey Report, by Matataro Yamaguchi</ref> ==Mga diyos ng Buwan sa Mitolohiyang Hapones== [[File:九天宝塔 月光菩萨.jpg|thumb|imaheng estatwa ni Gakko Bosatsu ang munting diyos ng liwanag ng buwan sa Shinto at Budismo]] *Tsukuyomi-no-Mikoto Ang pangunahing diyos ng Buwan sa relihiyong Shinto at [[mitolohiyang Hapones]]. Kapatid nina Susanoo at Amaterasu. <ref>{{Cite book |author=平藤喜久子 |editor=松村一男ほか編 |title=神の文化史事典 |publisher=白水社 |date=February 2013 |isbn=978-4-560-08265-2 |page=285 |chapter=スサノオ 建速須佐之男命（記）、素戔嗚尊（紀） }}</ref>Madalas tawagain {{Nihongo|'''Tsukuyomi'''|ツクヨミ, 月読}} o Tsukiyomi at ilarawan bilang napakagandang lalaki at tinatawag ding binatang nagbabasa o nagmamasid mula sa buwan<ref>{{Cite web |url=https://kotobank.jp/word/キヨミノミコト(月読尊)-99149 |title=ツキヨミノミコト（月読尊） |work=ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典 |publisher=[[コトバンク]] |access-date=2016-09-18}}</ref><ref><span class="book">c. '''759''': ''[[Man'yōshū]]'', volume 7, poem 1372; in [[Old Japanese]].</span> Text available online [http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372 here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206122633/http://etext.lib.virginia.edu/japanese/manyoshu/Man7Yos.html#1372|date=2010-12-06}}.</ref><ref name="KDJ"><span class="book">'''1988''', <cite>''国語大辞典（新装版） ''(Kokugo Dai Jiten, Revised Edition)</cite> (in Japanese), [[w:Tōkyō|Tōkyō]]: [[w:Shogakukan|Shogakukan]]</span></ref> *Kaguya-hime Si Kaguya ang dalagang nasa Buwan, isang prinsesa na bantog dahil sa kanyang kagandahan, maputing kutis at mahabang itim na buhok, mula sa sinauna at tandyag na alamat na Mananabas ng Kawayan. Sya ang espiritung sagisag ng kagandahan at kaputian ng buwan.<ref name="katagiri 81">Katagiri et al. 1994: 81.</ref><ref name="seeds">{{cite book|last=Keene|first=Donald|author-link=Donald Keene|title=Seeds in the Heart: Japanese Literature from Earliest Times to the Late Sixteenth Century|url=https://books.google.com/books?id=_DEwTJq3TbcC|year=1999|publisher=[[Columbia University Press]]|isbn=978-0-231-11441-7|pages=434–441|access-date=2020-11-23|archive-date=2023-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20230915170124/https://books.google.com/books?id=_DEwTJq3TbcC|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal |last=細田 |first=広人 |date=2021 |title=中学校における古文・漢文と現代的視点との総合化による 「竹取物語」 の授業 |url=https://tsukuba.repo.nii.ac.jp/record/2006554/files/JLT_48-265.pdf |journal=人文科教育研究 |issue=48 |pages=265-278 |access-date=2025-09-09 |archive-date=2025-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112032757/https://tsukuba.repo.nii.ac.jp/record/2006554/files/JLT_48-265.pdf |url-status=dead }}</ref> *Gakkō Bosatsu Si Gaku Bustatsu o Gakko Bosatsu ay isang munting na diyos ng liwanag ng buwan sa relihiyon at mitolohoyang Shinto at Buddismo at tinatawag na “Bodhisattva ng liwanag ng Buwan,” mula sa tradisyong [[Budismo|Budista]]. Nilalarawan bilang batang lalaki na maputing balat na tila sutla at may itim at mahaba na buhok kapag nag aanyong tao at may hawak na bughaw na padma o lotus <ref name="s">{{cite book |title=中国传统文化基本知识——佛教基本信仰与常识 |date=1 May 2012 |publisher=Beijing Book Co. Inc. |isbn=978-7-999201-99-1 |url=https://books.google.com/books?id=ZvM2EAAAQBAJ&dq=%E6%9C%88%E5%85%89%E8%8F%A9%E8%90%A8%E7%AD%89&pg=PT176 |language=zh}}</ref><ref>{{cite news |title=中秋说月：道教中有月宫女神太阴星君，佛教中的月光菩萨又指谁？ |url=https://k.sina.cn/article_2251486251_8632f42b00100zd0o.html |work=安阳源易缘 |date=10 September 2019 |language=zh}}</ref><ref name="sutra">{{cite news |title=农历八月十五月光菩萨圣诞 祈愿众生远离一切苦厄 |url=https://i.ifeng.com/c/7pufyDGddbB |work=[[Phoenix Television]] |date=13 September 2019 |language=zh}}</ref> [[File:Gekkyu no mukae.jpg|thumb|Si Prinsesa Kaguya ang Dalagang nasa Buwan o Dalagang nagmula sa Buwan sa mitolohiya ng mga Hapones. 1888 printa ni [[Yoshitoshi]].]] ==[[Mitolohiyang Pilipino|Mga diyos ng buwan sa Mitolohiyang Pilipino]]== *Kabigat (mitolohiyang Bontok): diyosa ng buwan na siyang pumutol ng ulo ng anak ni Chal-chal; ang kanyang ginawa ang pinagmulan ng pamumugot ng ulo<ref>Jenks, A. (1905). The Bontoc Igorot. Manila: Bureau of Printing.</ref> *Bulan (mitolohiyang Ifugao): diyos ng buwan ng gabi na namamahala sa gabi<ref>Bimmolog, H., Sallong, L., Montemayor, L. (2005). The Deities of the Animistic Religion of Mayaoyao, Ifugao.</ref> *Diyos ng Buwan (mitolohiyang Ibaloi): diyos na nang-asar kay Kabunian dahil wala pa siyang asawa<ref>Moss, C. R. (1924). Nabaloi Tales. University of California Publications in American Archaeology, 227–353.</ref> *Delan (mitolohiyang Bugkalot): diyos ng buwan, sinasamba kasama ng araw at mga bituin; kaayon ni Elag; sa tuwing sila ay nag-aaway, minsan tinatakpan ni Elag ang mukha ni Delan, dahilan ng iba’t ibang hugis ng buwan; tagapagbigay ng liwanag at paglago<ref>Wilson, L. L. (1947). Ilongot Life and Legends. Southeast Asia Institute.</ref> *Bulan (mitolohiyang Ilocano): diyos ng buwan ng kapayapaan na umaliw kay Abra na nagdadalamhati<ref>Alacacin, C. (1952). The Gods and Goddesses. Historical and Cultural Data of Provinces.</ref> *Bulan (mitolohiyang Pangasinense): masayahin at malikot na diyos ng buwan, na ang madilim na palasyo ang pinagmulan ng walang hanggang liwanag na naging mga bituin; gumagabay sa mga magnanakaw<ref>Eugenio, D. L. (2007). Philippine Folk Literature: An Anthology. University of the Philippines Press.</ref> *Asawa ni Mangetchay (mitolohiyang Kapampangan): asawa ni Mangetchay na nagsilang ng kanilang anak na babae na ang kagandahan ang nagpasiklab ng dakilang digmaan; naninirahan sa Buwan<ref>Jose, V. R. (1974). Creation and Flood Myths in Philippine Folk Literature. UP .</ref> *Mayari (mitolohiyang Kapampangan): diyosa ng buwan na lumaban sa kanyang kapatid na si Apolaqui<ref>Fansler, D. S. (1921). 1965 Filipino Popular Tales. Hatboro, Pennsylvania: Folklore Assosciates Inc.</ref> *Apûng Malyari (mitolohiyang Kapampangan): diyos ng buwan na naninirahan sa Bundok Pinatubo at pinuno ng walong ilog<ref>Nicdao, A. (1917). Pampangan Folklore. Manila.</ref> *[[Mayari]] (mitolohiyang Tagalog): diyosa ng buwan;<ref name="Calderon, S. G. 1947">Calderon, S. G. (1947). Mga alamat ng Pilipinas. Manila : M. Colcol & Co.</ref> minsan inilalarawan na may isang mata lamang;<ref name="Jocano, F. L. 1969">Jocano, F. L. (1969). Philippine Mythology. Quezon City: Capitol Publishing House Inc.</ref> pinuno ng mundo tuwing gabi at anak ni Bathala<ref name="Ramos, M. 1990">Ramos, M. (1990). Philippine Myths, Legends, and Folktales. CreateSpace Independent Publishing Platform</ref> *Dalagang nasa Buwan (mitolohiyang Tagalog): ang dalaga ng buwan<ref name="auto">Pardo, F. (1686–1688). Carte [...] sobre la idolatria de los naturales de la provincia de Zambales, y de los del pueblo de Santo Tomas y otros cicunvecinos [...]. Sevilla, Spain: Archivo de la Indias.</ref> *Dalagang Binubukot (mitolohiyang Tagalog): ang nakakulong na dalaga sa buwan<ref name="auto"/> *Hindi Pinangalanang Diyos ng Buwan (mitolohiyang Tagalog): bantay-gabi na nagsumbong sa pagnanakaw ni Rajo, na naging sanhi ng isang eklipse<ref>Beyer, H. O. (1912–30). H. Otley Beyer Ethnographic Collection. National Library of the Philippines.</ref> *Bulan-hari (mitolohiyang Tagalog): isa sa mga diyos na ipinadala ni Bathala upang tulungan ang mga tao ng Pinak; kayang utusan ang ulan na bumagsak; asawa ni Bitu-in<ref>Eugenio, D. L. (2013). Philippine Folk Literature: The Legends. Quezon City: University of the Philippines Press</ref> *Bulan (mitolohiyang Bikolano): diyos ng buwan sa kamurayan, lalaking anak nina Dagat at Paros; sumama sa rebelyon ni Daga; ang kanyang katawan ang naging Buwan;<ref>Beyer, H. O. (1923). Ethnography of the Bikol People. vii.</ref> sa isa pang mito, siya ay nabubuhay at mula sa kanyang naputol na braso, nalikha ang lupa, at mula sa kanyang mga luha, nalikha ang mga ilog at dagat<ref>Arcilla, A. M. (1923). The Origin of Earth and of Man. Ethnography of the Bikol People, vii. Madalas inilalarawan na may gintong maskara sa mukha at kalaban ng Bakunawa</ref> *Haliya (mitolohiyang Bikolano): diyosa ng buwan,<ref>Tiongson, N. G., Barrios, J. (1994). CCP Encyclopedia of Philippine Art: Peoples of the Philippines. Cultural Center of the Philippines.</ref> *Libulan (mitolohiyang Bisaya): anak nina Lidagat at Lihangin na may katawan na tila tanso; napatay sa galit ni Kaptan sa panahon ng dakilang pag-aalsa; ang kanyang katawan ay naging buwan<ref>Miller, J. M. (1904). Philippine folklore stories. Boston, Ginn.</ref> *Bulan (mitolohiyang Bisaya): diyos ng buwan na nagbibigay liwanag sa mga makasalanan at gumagabay sa kanila sa gabi<ref>Buyser, F. (1913). Mga Sugilanong Karaan.</ref> *Launsina (mitolohiyang Capiznon): diyosa ng Araw, Buwan, mga bituin, at dagat, at pinakaminamahal dahil dito humihingi ng kapatawaran ang mga tao<ref>Cruz-Lucero, R., Pototanon, R. M. (2018). Capiznon. With contributions by E. Arsenio Manuel. ''In Our Islands, Our People: The Histories and Cultures of the Filipino Nation'', edited by Cruz-Lucero, R.</ref> *Diwata na Magbabaya (mitolohiyang Bukidnon): tinatawag na Magbabaya; mabuting kataas-taasang diyos at dakilang tagapagplano na tila isang tao; lumikha ng Daigdig at ang unang walong elemento: tanso, ginto, baryang pilak, bato, ulap, ulan, bakal, at tubig; gamit ang mga elementong ito, nilikha rin niya ang dagat, langit, Buwan, at mga bituin; kilala rin bilang dalisay na diyos na may kagustuhan sa lahat ng bagay; isa sa tatlong diyos na naninirahan sa kahariang tinatawag na Banting<ref>Unabia, C. C. (1986). THe Bukidnon Batbatonon and Pamuhay: A Socio-Literary Study. Quezon City : UP Press.</ref> *Bulon La Mogoaw (mitolohiyang T'boli): isa sa dalawang kataas-taasang diyos; asawa ni Kadaw La Sambad; naninirahan sa ikapitong antas ng uniberso<ref>Casal, G. (1978). The T'boli Creation Myth and Religion. T'boli Art: in its Socio-Cultural Context, pp. 122–123</ref> *Diyos ng Buwan (mitolohiyang Maranao): banal na nilalang na inilalarawan na tila magandang dalaga; anghel ang nagsisilbi bilang kanyang mga tagahila ng karwahe<ref>Talaguit, C. J. N. (2019). Folk-Islam in Maranao Society. History Department, De La Salle University – Manila.</ref> [[File:Yuelao-longshansi.jpg|thumb|Estawa ni Yue lao sa Templo ng Bangka sa Lungshan ng bansang Taiwan.]] ==Mga diyos ng buwan sa Mitolohiyang Stino== [[File:MET 46 156 25 cons.jpg|thumb|Ang magagarbong kasuotan ng apat na babae ay nagpapahiwatig na sila ay mga Immortal. Ang hawak ng pinakamalaking pigura sa kanan ay dahon ng osmanthus, na nagsasabi na siya ay si Chang’e, ang Diyosa ng Buwan. Nakatira siya sa kanyang palasyo sa langit kasama ang kunehong gumagawa ng elixir ng walang-hanggang buhay.]] [[File:White-Rabbit-making-elixir-of-immortality.jpg|thumb|Ang puting kuneho ng buwan gumagawa ng elisir ng buhay]] *Chang’e (嫦娥) Si Change ay diyosa ng Buwan siya ang pinakatanyag na diyosa ng buwan sa Tsina.Siya ang asawa ng mamamana na si Hou Yi. Matapos patumbahin ni Hou Yi ang mga dagdag na araw, nakatanggap siya ng elixir ng imortalidad. Ininom ni Chang’e ang elixir at lumipad papunta sa buwan, kung saan siya naging diyosa.Sinasamba tuwing kalagitnaan ng taglagas o Mid-Autumn Festival, kasabay ng pagkain ng mooncakes at pagtingin sa kabilugan ng buwan. Nilalarawan bilang napakagandang babae na may maputing balat at may itim na itim na buhok, nakasuot ng magarang kasuotan yari sa sutla. Para sa mga Stino siya ay simbolo ng kagandahan, imortalidad, at pananabik.<ref name="Birrell1993">Birrell, Anne (1993). ''Chinese Mythology: An Introduction''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0801847516.</ref><ref name="Christie1968">Christie, Anthony (1968). ''Chinese Mythology''. London: Hamlyn Publishing. ISBN 978-0600005572.</ref> <ref name="Yang2005">Yang, Lihui; An, Deming; Turner, Jessica Anderson (2005). ''Handbook of Chinese Mythology''. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0195332636.</ref><ref name="Littleton2005">Littleton, C. Scott (ed.) (2005). ''Gods, Goddesses, and Mythology''. New York: Marshall Cavendish. ISBN 978-0761475635.</ref> *Tu’er Ye (兔兒爺 ) Si Tuer ang Kuneho ng Buwan,Isang banal na kuneho na sinasabing nakatira kasama ni Chang’e sa buwan.Gumagamit ng palu-palu at lusong upang durugin ang mga halamang gamot para gawin ang elixir ng buhay.Sinasamba bilang diyos na nagpoprotekta sa Beijing at hilagang Tsina, lalo na tuwing Mid-Autumn Festival.<ref name="Littleton2005">Littleton, C. Scott (ed.) (2005). ''Gods, Goddesses, and Mythology''. New York: Marshall Cavendish. ISBN 978-0761475635.</ref><ref name="Wu1982">Wu, K.C. (1982). ''The Chinese Heritage''. New York: Crown Publishers. ISBN 978-0517363001.</ref><ref name="Yuan2006">Yuan, Haiwang (2006). ''The Magic Lotus Lantern and Other Tales from the Han Chinese''. Westport, CT: Libraries Unlimited. ISBN 978-1591582946.</ref> *Yue Lao (月老) Si Yue Lao ay isang diyos ng buwan na nakaugnay sa pag-ibig at kasal. Tinatawag na Ang matanda sa Buwan o ang lalaki sa buwan. Pinaniniwalaang nagtatali ng mga magkasintahan gamit ang pulang sinulid ng kapalaran. Hanggang ngayon, marami pa ring nagdarasal sa kanya sa mga templo sa Tsina at Taiwan para sa pag-ibig o magandang kapalaran sa kasal.<ref name="Yuan2006">Yuan, Haiwang (2006). ''The Magic Lotus Lantern and Other Tales from the Han Chinese''. Westport, CT: Libraries Unlimited. ISBN 978-1591582946.</ref><ref name="Werner1994">Werner, E.T.C. (1994) [1922]. ''Myths and Legends of China''. Mineola, NY: Dover Publications. ISBN 978-0486280922.</ref><ref name="Schafer1977">Schafer, Edward H. (1977). ''Pacing the Void: T’ang Approaches to the Stars''. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0520031010.</ref><ref name="Lagerwey2009">Lagerwey, John (ed.) (2009). ''Early Chinese Religion: Part One''. Leiden: Brill. ISBN 978-9004176226.</ref><ref name="Eberhard2006">Eberhard, Wolfram (2006). ''A Dictionary of Chinese Symbols: Hidden Symbols in Chinese Life and Thought''. London: Routledge. ISBN 978-0415419944.</ref> ==Mga diyos ng buwan sa Mitolohiyang Māori at Polinisya== [[File:Stone carving in Rarotonga, Cook Islands.jpg|thumb|200px|Isang basált na batong [[relief]] na naglalarawan kay Avatea sa [[Rarotonga]], Cook Islands.]] *Avatea Si Avatea ang lalaking diyos ng Buwan at pangunahing diyos ng Buwan sa mitolohiya ng Cook Islands. Si Avatea (kilala rin bilang Vatea) ay isang diyos na manlilikha na may kaugnayan sa langit, liwanag, at buwan. Minsan siyang inilalarawan bilang isang nilalang na may anyong kalahating tao at kalahating isda, na sumasagisag sa koneksyon ng kalangitan at dagat. Itinuturing si Avatea bilang ama ng mga diyos at tao, at sa ilang tradisyon siya ay direktang inuugnay sa liwanag ng araw at buwan.<ref name="Beckwith1970"/> <ref name="Buck1934"/> *Fati Si Fati ay isang hindi gaanong kilalang lalaking diyos ng buwan na binanggit sa ilang tradisyong Polinesyo. Sa ilang tala ng angkan, si Fati ay may kaugnayan sa galaw ng buwan at kaayusan ng kalangitan, na tinitiyak ang pagiging tiyak at regular ng mga siklo ng buwan. Ang kanyang papel ay nagpapakita ng kahalagahan ng pagtutok sa panahon para sa pagtatanim, pangingisda, at mga ritwal.<ref name="Handy1927"/> <ref name="Tregear1891"/> <ref name="Henry1928"/> *Hina Si Hina ay isa sa pinakamalawak at pinakamahalagang diyosa ng buwan sa Polinesya, kilala sa mga tradisyong Hawaiʻian, Tahitian, at Māori. Sa maraming mito, si Hina ay isang magandang babae na naninirahan sa buwan, madalas inilalarawan na naghahabi ng tapa cloth o gumagabay sa agos ng dagat at pagkamayabong. Kaugnay siya ng pambabaeng enerhiya, pag-ibig, pagkamalikhain, at pagbabago. Konektado rin si Hina sa mga alamat ng pagtakas at kalayaan, kung saan minsan ay iniiwan niya ang mundo upang manirahan nang walang hanggan sa buwan.<ref name="Beckwith1970"/> <ref name="Buck1934"/> *Mahina Sa mitolohiyang Hawaiʻian, si Mahina ay isa pang pangalan para sa Diyosa ng Buwan, na madalas na kinikilala ring si Hina. Ang pangalang Mahina ay literal na nangangahulugang “buwan” sa wikang Hawaiʻian. Kaugnay siya ng mga siklo ng panahon, pagkamayabong, at paggabay para sa pangingisda at pagsasaka, dahil malaki ang pag-asa ng mga Hawaiʻian sa kalendaryong batay sa buwan.<ref name="Handy1927"/> <ref name="Tregear1891"/> <ref name="Henry1928"/> *Marama Si Marama ay isang lalaking diyos ng buwan sa mitolohiyang Māori (New Zealand). Siya ang lalaking personipikasyon ng buwan. Minsan ay sinasabing asawa siya ng iba’t ibang diyosa ng mga bituin, na nag-uugnay sa buwan at mga bituin sa kalangitan. Si Marama ay kaugnay din ng pagsukat ng mga buwan at panahon, sapagkat ang kalendaryong lunar ng Māori (''maramataka'') ay ipinangalan sa kanya. Bukod sa pagiging diyos ng buwan, konektado rin siya sa mga ritmo ng buhay, kamatayan, at muling pagsilang.<ref name="Handy1927"/> <ref name="Tregear1891"/> <ref name="Henry1928"/> ==Mitolohiyang Inuit== *Alignak Si Alignak ay isang lalaking diyos ng buwan at isa sa pinakamahalagang nilalang sa kosmolohiyang Inuit. Siya ang diyos ng buwan, panahon, mga alon, at mga eklipse. Minsan ay kinatatakutan siya dahil sa kanyang kapangyarihang kontrolin ang mga bagyo, pagbaha, at galaw ng dagat na pinagkukunan ng pagkain ng mga mangingisda at mangangaso. Sa mitolohiya at paniniwala ng Inuit, si Alignak ang diyos ng buwan na kumakatawan sa parehong kaayusan at panganib, ipinapakita na ang buwan ay maaaring magdala ng balanse ngunit pati na rin ng paghihirap sa buhay ng tao.<ref name="Boas1888">{{cite book |last=Boas |first=Franz |title=The Central Eskimo |publisher=Bureau of American Ethnology, Smithsonian Institution |location=Washington, D.C. |year=1888 |series=Annual Report of the Bureau of Ethnology to the Secretary of the Smithsonian Institution |volume=6 |pages=399–400 |url=https://archive.org/details/centraleskimo06boas |access-date=9 September 2025}}</ref> <ref name="Rasmussen1929">{{cite book |last=Rasmussen |first=Knud |title=Intellectual Culture of the Iglulik Eskimos |publisher=Gyldendalske Boghandel, Nordisk Forlag |location=Copenhagen |year=1929 |series=Report of the Fifth Thule Expedition 1921–24 |volume=7, Part 1 |pages=103–112 |url=https://archive.org/details/intellectualcult00rasm |access-date=9 September 2025}}</ref> *Igaluk Si Igaluk (minsan tinatawag na Aningan) ay isang lalaking diyos ng buwan at mahalagang tauhan sa mga alamat ng Inuit tungkol sa buwan. Ang pinakatanyag niyang kwento ay kaugnay ng kanyang kapatid na si Malina, ang diyosa ng araw. Ayon sa alamat, matapos ang isang marahas na alitan, naging araw si Malina at naging buwan si Igaluk. Ipinapaliwanag ng alamat kung bakit hinahabol ng buwan ang araw sa kalangitan, na sumasalamin sa walang hanggang tensyon sa pagitan nila. Sa mitolohiya at paniniwala ng Inuit, si Igaluk ay kaugnay ng mga siklo ng liwanag at dilim, at ang kanyang paghabol ay sumasagisag sa pagbabagong-buhay at paglipas ng panahon.<ref name="Merkur1985">{{cite book |last=Merkur |first=Daniel |title=Becoming Half Hidden: Shamanism and Initiation among the Inuit |publisher=Acta Universitatis Stockholmiensis |location=Stockholm |year=1985 |isbn=978-9122007762 |pages=54–58}}</ref><ref name="Laugrand2001">{{cite book |last=Laugrand |first=Frédéric |author2=Jarich G. Oosten |title=Inuit Shamanism and Christianity: Transitions and Transformations in the Twentieth Century |publisher=McGill-Queen’s University Press |location=Montreal |year=2001 |isbn=978-0773521169 |pages=22–25}}</ref> *Tarqiup Inua Ang Tarqiup Inua ay literal na nangangahulugang “espiritu (Inua) ng Buwan” sa wika ng Inuit. Siya ay isang lalaking espiritu o diyos ng buwan na sumasakatawan sa sobrenatural na kapangyarihan ng buwan mismo. Pinaniniwalaang binabantayan ni Tarqiup Inua ang asal ng tao, lalo na tungkol sa mga bawal (taboo) at moralidad. Sa tradisyon ng Inuit, ang paglabag sa mga bawal ay maaaring makagalit kay Tarqiup Inua, na nagreresulta sa parusa gaya ng sakit, malas sa pangangaso, o masamang panahon. Ayon sa paniniwala at mitolohiya ng Inuit, si Tarqiup Inua ay kumakatawan sa papel ng buwan bilang tagapagbantay ng moralidad at tagapagpatupad ng batas ng kalikasan.<ref name="Boas1888"/><ref name="Rasmussen1929"/><ref name="Lowenstein1992">{{cite book |last=Lowenstein |first=Tom |title=The Things That Were Said of Them: Shaman Stories and Oral Histories of the Tunit and Inuit of the Canadian Arctic |publisher=University of California Press |location=Berkeley |year=1992 |isbn=978-0520072693 |pages=77–82}}</ref> ==Mga diyos ng Buwan sa Anatolia== [[File:Turkey-1598 (2216641612).jpg|thumb|300px|Alay ng likor sa diyos ng buwan na si Arma mula sa Luwian sa isang relief o ukit pundasyon sa Arslantepe]] [[File:Men BritMu020a.jpg|upright|thumb|Relief ng Romano ni Mēn na may suot na [[Phrygian cap]] (ika-2 siglo, [[British Museum]])]] [[File:The Moon God 'Men', Roman, Anatolia, 3rd century AD, terracotta - Sackler Museum - Harvard University - DDSC01847.jpg|thumb|upright|Mēn na nakasakay na may suot na Phrygian cap (Panahon ng Romano, ika-3 siglo AD)]] *Arma (Relihiyong Luwian) Si Arma ang lalaking diyos ng buwan sa relihiyong Luwian sa Anatolia. Ang kanyang pangalan ay konektado sa salita para sa “buwan” sa Luwian at iba pang kaugnay na wika sa Anatolia. Madalas siyang iniuugnay sa pagkamayabong, siklo ng oras, at proteksyon. Sinambah siya sa ilang lungsod sa Anatolia, at kumalat ang kanyang kulto, lalo na sa mga Hittite, na hinaluan ang mga elemento ng paniniwalang Luwian. Sa mitolohiya, si Arma ay kaugnay din ng pagpapagaling at paggabay, na sumasalamin sa kahalagahan ng buwan para sa agrikultura, nabigasyon, at oras ng ritwal.<ref name="Arma">Kloekhorst, Alwin. Etymological Dictionary of the Hittite Inherited Lexicon. Leiden Indo-European Etymological Dictionary Series 5. Leiden, The Netherlands; Boston, 2008. pp. 247–248.</ref> *Kašku (Mitolohiyang Hittite) Si Kašku ang lalaking diyos ng buwan sa mitolohiyang Hittite. Siya ay inilalarawan bilang isang banal na nilalang na kumokontrol sa galaw at ritmo ng buwan. Sa ilang alamat, si Kašku ay ipinapakita bilang isang naglalakbay na diyos, na sumasalamin sa pagbabago ng mga yugto ng buwan at paglalakbay nito sa gabi. Ang kanyang banal na tungkulin ay binigyang-diin ang kaayusan sa pagsukat ng oras, lalo na kaugnay ng kalendaryong agrikultural at ritwal. Si Kašku ay mayroon ding ugnayan sa kosmikong balanse, na nagpapakita ng kahalagahan ng buwan sa regulasyon ng mga gawaing banal at pantao.<ref name="Kašku">Otten, Heinrich. "Kašku." In Dietz Otto Edzard (Ed.): Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie. Volume 5, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1976–1980, p. 464.</ref> *Men (Mitolohiyang Phrygian) Si Men ang lalaking diyos ng buwan sa mitolohiyang Phrygian at isa sa pinakakilalang diyos ng buwan sa Anatolia. Siya ay inilalarawan na may buwan na kalahating buwan sa likod ng kanyang mga balikat at kadalasang may suot na Phrygian cap, na sumasagisag sa kanyang pinagmulan. Si Men ay malapit na kaugnay sa oras, kapalaran, at siklo ng kalikasan. Ipinapakita ng mga inskripsyon at templo na itinatag para kay Men na malawak ang kanyang pagsamba sa panahon ng Phrygian at Romano, at kadalasang inuugnay sa pagpapagaling, proteksyon, at katarungang banal. Kumalat ang kanyang kulto sa labas ng Anatolia, na nakaimpluwensya sa pagsamba sa buwan sa mga karatig na rehiyon.<ref name="Men">Talloen, Peter. Cult in Pisidia: Studies in Eastern Mediterranean Archaeology. p. 123.</ref> ==Mga diyos ng buwan sa Mitolohiyang Arabe at Gitnang Silangan== *Sin (Nanna) Si Sin o Nanna ay ang diyos ng buwan sa mitolohiyang Mesopotamian o Sumerian-Akkadian-Babylonian. Siya ay sinasamba sa mga tradisyong Sumerian, Akkadian, at Babylonian. Inilalarawan siya na may maputing balat na parang gatas at mahabang buhok na tulad ng gabi, na may kasamang simbolo ng bagong buwan. Kaugnay siya ng karunungan, pagkamayabong, at panghuhula. Ang mga pangunahing sentro ng kanyang kulto ay nasa Ur at Harran, kung saan ang mga templong inalay sa kanya ay nagsilbing mahahalagang sentrong pangrelihiyon at pang-astronomiya. Si Sin ay itinuturing ding ama ng diyos ng araw na si Shamash at ng diyosang si Ishtar, na nag-uugnay sa pagsamba sa buwan, araw, at mga planeta.<ref name="BlackGreen1998">{{cite book |last=Black |first=Jeremy |author2=Anthony Green |title=Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia: An Illustrated Dictionary |publisher=British Museum Press |location=London |year=1998 |isbn=978-0292751709 |pages=145–147}}</ref><ref name="Kramer1961">{{cite book |last=Kramer |first=Samuel Noah |title=History Begins at Sumer: Thirty-Nine Firsts in Recorded History |publisher=University of Pennsylvania Press |location=Philadelphia |year=1961 |isbn=978-0812212761 |pages=72–74}}</ref><ref name="Wyatt2002">{{cite book |last=Wyatt |first=Nicholas |title=Religious Texts from Ugarit |url=https://archive.org/details/religioustextsfr0000wyat_g1n0 |publisher=Sheffield Academic Press |location=London |year=2002 |isbn=978-0826468306 |pages=[https://archive.org/details/religioustextsfr0000wyat_g1n0/page/98 99]–101}}</ref> *Yarikh Si Yarikh, na tinatawag ding Jerach, ay ang diyos ng buwan ng mga Canaanite at Ugaritic. Itinuturing siyang tagapagtanggol ng gabi, pagkamayabong, at mga manlalakbay, at minsan ay inilalarawan bilang asawa ng diyosang si Nikkal. Ang pagsasama ng buwan (Yarikh) at ni Nikkal ay sumisimbolo sa diyosa ng pagkamayabong at sa kahalagahan ng siklo ng buwan sa agrikultura ng sinaunang relihiyong Canaanite. Sa maraming tekstong Ugaritic mula sa sinaunang Canaan, ang diyos ng buwan ay lumilitaw bilang si Yarikh (Jerach).<ref name="Wyatt2002"/><ref name="Pardee2002">{{cite book |last=Pardee |first=Dennis |title=Ritual and Cult at Ugarit |url=https://archive.org/details/ritualcultatugar0000pard |publisher=Society of Biblical Literature |location=Atlanta |year=2002 |isbn=978-1589830517 |pages=[https://archive.org/details/ritualcultatugar0000pard/page/26 27]–30}}</ref><ref name="Otten1976">{{cite journal |last=Otten |first=Heinrich |title=Kašku |journal=Reallexikon der Assyriologie und Vorderasiatischen Archäologie |editor=Dietz Otto Edzard |volume=5 |year=1976–1980 |publisher=Walter de Gruyter |pages=464}}</ref> *Almaqah Si Almaqah ay ang diyos ng buwan ng Timog Arabia (Sabaean). Bago ang pag-usbong ng Islam, ang pagsamba sa buwan ay isinasagawa rin sa Arabia. Ang mga arkeolohikal na ebidensya mula sa Timog Arabia ay nagpapakita na ang diyos ng buwan na si Almaqah ay may mataas na posisyon, lalo na sa kulturang Sabaean. Itinuturing siyang patron ng patubig, pagkamayabong, at agrikultura. Sa Hilagang Arabia, may mga inskripsyon at templo rin na nagpapakita ng pagsamba sa mga diyos na kaugnay ng mga bituin, kabilang ang mga diyos ng buwan, kasama ng pagsamba sa araw at Venus.<ref name="Bryce2002">{{cite book |last=Bryce |first=Trevor |title=Life and Society in the Hittite World |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2002 |isbn=978-0199240104 |pages=181–182}}</ref><ref name="Kitchen1994">{{cite book |last=Kitchen |first=Kenneth A. |title=Documentation for Ancient Arabia, Part I |url=https://archive.org/details/caesariusofarles0000caes |publisher=Liverpool University Press |location=Liverpool |year=1994 |isbn=978-0853233688 |pages=211–214}}</ref> <ref name="Robin1992">{{cite journal |last=Robin |first=Christian Julien |title=The Ancient Kingdom of Maʿīn in South Arabia |journal=Arabian Archaeology and Epigraphy |volume=3 |year=1992 |pages=26–56 |doi=10.1111/j.1600-0471.1992.tb00025.x}}</ref> *Kašku at Arma Si Kašku ay ang diyos ng buwan ng mga Hittite, habang si Arma naman ay ang diyos ng buwan ng mga Luwian. Sa Anatolia, partikular sa mga Hittite at Luwian, ang buwan ay pinararangalan din. Ang diyos ng buwan na si Kašku at ang diyos na si Arma ay kumakatawan sa kahalagahan ng buwan sa kalangitan at agrikultura. Ang mga diyos na ito ay tinatawagan para sa pagkamayabong, proteksiyon, at sa pagsasaayos ng mga sagradong kalendaryo.<ref name="Bryce2002"/><ref name="Kitchen1994"/><ref name="Robin1992"/> ==Mga diyos ng buwan sa Mitolohiyang Ehipsiyo== [[File:iah god.svg|thumb|isang diyos ng buwan sa sinaunang relihiyong Ehipsiyo. Ang salitang jꜥḥ ay nangangahulugang "Buwan". Isinusulat din bilang Yah, Jah, Aa, o Aah]] *Khonsu Si Khonsu (na ang ibig sabihin ay “manlalakbay”) ay ang lalaking diyos ng buwan sa sinaunang Ehipto at isa sa pinakamahalagang diyos ng Buwan. Siya ay kaugnay ng paglipas ng oras, pagpapagaling, at proteksiyon. Ipinapakita siya bilang isang binatang may tirintas ng kabataan, madalas may hawak na pamalo at panghagupit, o minsan ay may ulo ng lawin na may korona ng diskong buwan at gasuklay. Sinasamba siya sa Thebes sa dakilang templo ng Karnak. Sa mitolohiya, siya ay anak nina Amun at Mut, na bumubuo sa Theban triad. Pinaniniwalaang hawak ni Khonsu ang kapangyarihan sa haba ng gabi at sa paggalaw ng buwan sa kalangitan.<ref name="Hornung1996">{{cite book |last=Hornung |first=Erik |title=Conceptions of God in Ancient Egypt: The One and the Many |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1996 |isbn=978-0801483843 |pages=104–107}}</ref><ref name="Teeter2011">{{cite book |last=Teeter |first=Emily |title=Religion and Ritual in Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/religionritualin0000teet |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |year=2011 |isbn=978-0521613002 |pages=[https://archive.org/details/religionritualin0000teet/page/74 75]–80}}</ref><ref name="Assmann2001">{{cite book |last=Assmann |first=Jan |title=The Search for God in Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/searchforgodinan0000assm |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=2001 |isbn=978-0801487292 |pages=[https://archive.org/details/searchforgodinan0000assm/page/152 152]–156}}</ref><ref name="Pinch2002">{{cite book |last=Pinch |first=Geraldine |title=Handbook of Egyptian Mythology |url=https://archive.org/details/handbookofegypti0000pinc |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara |year=2002 |isbn=978-0874367505 |pages=[https://archive.org/details/handbookofegypti0000pinc/page/122 123]–128}}</ref> *Iah (Yah) Si Iah ay isang sinaunang personipikasyon ng Buwan. Siya ang lalaking diyos ng buwan na nauna kay Khonsu. Ang pangalan niyang Iah ay simpleng nangangahulugang “Buwan.” Lumitaw siya sa mga teksto noong Middle Kingdom at kalaunan ay naiuugnay kay Thoth at Khonsu. Ipinapakita siya sa anyong tao bilang isang makisig na binata na ang kutis ay kasingputi ng gatas, at madalas ding inilalarawan na nakasuot ng diskong buwan at gasuklay. Sa mga huling panahon, lumiit ang kaniyang papel dahil marami sa kaniyang mga tungkulin ay inangkin ni Khonsu.<ref name="Allen2005">{{cite book |last=Allen |first=James P. |title=The Ancient Egyptian Pyramid Texts |publisher=Society of Biblical Literature |location=Atlanta |year=2005 |isbn=978-1589831828 |pages=212–215}}</ref><ref name="Hart2005">{{cite book |last=Hart |first=George |title=The Routledge Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses |url=https://archive.org/details/routledgediction0000hart |publisher=Routledge |location=London |year=2005 |isbn=978-0415344954 |pages=[https://archive.org/details/routledgediction0000hart/page/92 92]–95}}</ref><ref name="Faulkner1972">{{cite book |last=Faulkner |first=Raymond O. |title=A Concise Dictionary of Middle Egyptian |publisher=Griffith Institute |location=Oxford |year=1972 |isbn=978-0900416354 |pages=35, 146}}</ref><ref name="Quirke1992">{{cite book |last=Quirke |first=Stephen |title=Ancient Egyptian Religion |publisher=British Museum Press |location=London |year=1992 |isbn=978-0714119073 |pages=54–58}}</ref><ref name="Silverman1991">{{cite book |last=Silverman |first=David P. |title=Religion in Ancient Egypt: Gods, Myths, and Personal Practice |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1991 |isbn=978-0801427823 |pages=78–82}}</ref><ref name="Frankfort1948">{{cite book |last=Frankfort |first=Henri |title=Kingship and the Gods: A Study of Ancient Near Eastern Religion as the Integration of Society and Nature |url=https://archive.org/details/kingshipgods0000henr |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=1948 |isbn=978-0226260110 |pages=[https://archive.org/details/kingshipgods0000henr/page/160 160]–163}}</ref> ==Sangunian== p8au69307bpe2rmo8j9y63ilawpnxa3 0 335213 2238500 2183826 2026-11-02T09:30:59Z Blakegripling ph 5591 2238500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Ozzy Osbourne|image=OzzyChangingHands02-20-2010.jpg|caption=Osbourne in 2010|birth_name=John Michael Osbourne|birth_date={{birth date|1948|12|3|df=y}}|birth_place=[[Marston Green]], Warwickshire, England|death_date={{death date and age|2025|07|22|1948|12|03|df=y}}|death_place=[[Jordans, Buckinghamshire]], England<ref name = Freedland>{{cite news|url = https://www.telegraph.co.uk/news/2025/07/23/air-ambulance-called-to-ozzy-osbournes-home-before-he-died/|title = Air ambulance called to Ozzy Osbourne's home before he died|last = Freedland|first = Jacob|date = 23 July 2025|accessdate = 23 July 2025|newspaper = [[The Daily Telegraph]]|url-access = subscription}}</ref><ref>{{cite news|url = https://www.bucksfreepress.co.uk/news/25335447.ozzy-osbournes-jordans-home-life-tributes-paid-rocker/|title = Ozzy Osbourne's Jordans home life as tributes paid to rocker|newspaper = [[Bucks Free Press]]|date = 23 July 2025|accessdate = 23 July 2025|quote = He died in his Welders House home in Jordan's surrounded by family.|last = Harris|first = Isabella}}</ref>|other_names={{hlist|Prince of Darkness|Godfather of Heavy Metal}}|spouse={{plainlist| * {{marriage|Thelma Riley|1971|1982|end=divorced}} * {{marriage|[[Sharon Osbourne|Sharon Arden]]|4 July 1982}} }}|occupation={{hlist|Singer|songwriter|media personality}}|children=6, including [[Aimee Osbourne|Aimee]], [[Kelly Osbourne|Kelly]] and [[Jack Osbourne|Jack]]<ref name="auto">{{cite web |title=How Many Kids Does Ozzy Osbourne Have? Guide to the Rock Icon's Brood of Children |url=https://www.yahoo.com/entertainment/many-kids-does-ozzy-osbourne-161011891.html |website=Yahoo Entertainment |date=11 July 2024}}</ref>|signature=Ozzyosborne-autogramm.svg|module={{Infobox musical artist| embed= yes | background= solo_singer | genre = {{hlist|[[Heavy metal music|Heavy metal]]<ref name="allmusic.com">{{cite web |title=Black Sabbath |url=https://www.allmusic.com/artist/black-sabbath-mn0000771438 |url-status=live |publisher=[[AllMusic]] |access-date=21 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816092431/http://www.allmusic.com/artist/black-sabbath-mn0000771438/biography |archive-date=16 August 2015 }}</ref>|[[hard rock]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/ozzy-osbourne-ordinary-man-953342/|title=Ozzy Osbourne Stares Down His Demons with a Smile on 'Ordinary Man'|magazine=[[Rolling Stone]]|date=21 February 2020}}</ref>}} | origin = [[Aston]], Birmingham, England | years_active = 1967–2025 | label = {{hlist|[[Epic Records|Epic]]|[[Columbia Records|CBS]]|[[Jet Records|Jet]]}} | past_member_of = [[Black Sabbath]] | website = {{URL|ozzy.com}} }}}} Si '''John Michael''' "'''Ozzy'''" '''Osbourne''' (3 Disyembre 1948 – 22 Hulyo 2025) ay isang Ingles na mang-aawit, manunulat ng kanta, at personalidad sa media. Siya ang isa sa mga nagtatag ng bandang ''heavy metal'' na [[Black Sabbath]] noong 1968, at sumikat noong dekada 70 bilang bokalista. Siya ay tinaguriang '''"Prince of Darkness"''' (lit. "Prinsipe ng Kadiliman") dahil sa kanyang persona at mga awitin na kalimitan ay tungkol sa kababalaghan.<ref>{{Cite web |last=Von Bader |first=David |date=30 July 2013 |title=Ozzy Osbourne, the Prince of Darkness, on His Nickname: "It's Better Than Being Called an Asshole" |url=https://www.browardpalmbeach.com/music/ozzy-osbourne-the-prince-of-darkness-on-his-nickname-its-better-than-being-called-an-asshole-6434446 |access-date=7 September 2018}}</ref> Ang banda ay nagpasimuno ng ''heavy metal'' na musika, lalo na sa kanilang mga album na ''Black Sabbath'', ''Paranoid'' (parehong 1970) at ''Master of Reality'' (1971). Napatalsik si Osbourne sa Black Sabbath noong 1979 dahil sa kanyang pagkalulong sa alkohol at mga ipinagbabawal na gamot, ngunit mag-isa niyang napagtaguyod ang isang matagumpay na karera noong 1980 noong inilabas niya ang ''Blizzard of Ozz'', na sinundan pa ng labintatlong mga album. Noong kasagsagan ng isterya laban sa Satanismo noong dekada 80 ("Satanic Panic"), inakusahan si Osbourne ng mga konserbatibong [[Kristiyano]] ng pagsusulong ng [[Satanismo]], kabilang ang kardinal na si John O'Connor kung saan ay kinondena niya si Osbourne sa kanyang kanta na "Suicide Solution" na naging sangkot sa pagpapakamatay ng isang 19-taong gulang na lalaki;<ref>{{cite news |title=Cardinal: Two devil exocisms recently -- blames heavy metal |url=https://www.upi.com/Archives/1990/03/05/Cardinal-Two-devil-exocisms-recently-blames-heavy-metal/1575636613200/ |work=[[United Press International]] |date=5 March 1990}}</ref> itinanggi niya at kanyang mga ka-banda ang mga paratang at nanindigan siya sa pagiging Kristiyano bilang miyembro ng [[Simbahan ng Inglatera]].<ref name="Ravo">{{cite news |last=Ravo |first=Nick |date=23 September 1992 |title=At Tea With – Ozzy Osbourne – Family Man. Fights Fat, Is Good With Kids |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/09/23/garden/at-tea-with-ozzy-osbourne-family-man-fights-fat-is-good-with-kids.html |access-date=15 February 2010}}</ref><ref>{{cite journal |last=Moreman |first=Christopher M. |date=Fall 2003 |title=Devil Music and the Great Beast: Ozzy Osbourne, Aleister Crowley, and the Christian Right |url=https://www.usask.ca/relst/jrpc/art5-devilmusic.html |url-status=dead |journal=Journal of Religion and Popular Culture |volume=V |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105231856/http://www.usask.ca/relst/jrpc/art5-devilmusic.html |archive-date=5 November 2007 |access-date=9 June 2008 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Ravo |first=Nick |date=23 September 1992 |title=At Tea With: Ozzy Osbourne; Family Man. Fights Fat, Is Good With Kids. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/09/23/garden/at-tea-with-ozzy-osbourne-family-man-fights-fat-is-good-with-kids.html}}</ref> Bumalik si Osbourne bilang bokalista ng Black Sabbath simula noong 1997 hanggang 2005, at noong 2012 kung saan kumanta siya sa huling studio album ng banda na pinamagatang ''13'' (2013). Siya ay umawit sa kanyang huling konsiyerto kasama ang mga orihinal na miyembro ng Black Sabbath noong 2025 sa kabila ng kanyang mga karamdaman tulad ng [[Karamdamang Parkinson]]; siya ay pumanaw sa edad na 76 ilang linggo lang pagkatapos ang kanyang konsiyerto. Bukod sa kanyang ambag sa musika, nakilala din si Osbourne bilang isang aktor at personalidad sa media kung saan siya at ang kanyang pamilya ay lumabas sa [[realidad na telebisyon]] na ''[[The Osbournes|The Osbournes]]'' noong 2002. ==Sanggunian== {{Reflist}} ==Panlabas na kawing== * {{Official website}} * {{Allmusic}} * Ozzy Osbourne discography at Discogs * {{IMDb name}} * [http://www.ozzfest.com Ozzfest Information] * [https://www.flickr.com/photos/melodicrockconcerts/sets/72157624718797176/ Ozzy Osbourne Live Photo Gallery] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1948]] [[Kategorya:Articles with hCards]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Britanya]] smkhvu03f7bta67izru5mf00zrux5bm 2238501 2238500 2026-11-02T09:32:09Z Blakegripling ph 5591 2238501 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Ozzy Osbourne|image=OzzyChangingHands02-20-2010.jpg|caption=Osbourne in 2010|birth_name=John Michael Osbourne|birth_date={{birth date|1948|12|3|df=y}}|birth_place=[[Marston Green]], Warwickshire, England|death_date={{death date and age|2025|07|22|1948|12|03|df=y}}|death_place=[[Jordans, Buckinghamshire]], England<ref name = Freedland>{{cite news|url = https://www.telegraph.co.uk/news/2025/07/23/air-ambulance-called-to-ozzy-osbournes-home-before-he-died/|title = Air ambulance called to Ozzy Osbourne's home before he died|last = Freedland|first = Jacob|date = 23 July 2025|accessdate = 23 July 2025|newspaper = [[The Daily Telegraph]]|url-access = subscription}}</ref><ref>{{cite news|url = https://www.bucksfreepress.co.uk/news/25335447.ozzy-osbournes-jordans-home-life-tributes-paid-rocker/|title = Ozzy Osbourne's Jordans home life as tributes paid to rocker|newspaper = [[Bucks Free Press]]|date = 23 July 2025|accessdate = 23 July 2025|quote = He died in his Welders House home in Jordan's surrounded by family.|last = Harris|first = Isabella}}</ref>|other_names={{hlist|Prince of Darkness|Godfather of Heavy Metal}}|spouse={{plainlist| * {{marriage|Thelma Riley|1971|1982|end=divorced}} * {{marriage|[[Sharon Osbourne|Sharon Arden]]|4 July 1982}} }}|occupation={{hlist|Singer|songwriter|media personality}}|children=6, including [[Aimee Osbourne|Aimee]], [[Kelly Osbourne|Kelly]] and [[Jack Osbourne|Jack]]<ref name="auto">{{cite web |title=How Many Kids Does Ozzy Osbourne Have? Guide to the Rock Icon's Brood of Children |url=https://www.yahoo.com/entertainment/many-kids-does-ozzy-osbourne-161011891.html |website=Yahoo Entertainment |date=11 July 2024}}</ref>|signature=Ozzyosborne-autogramm.svg|module={{Infobox musical artist| embed= yes | background= solo_singer | genre = {{hlist|[[Heavy metal music|Heavy metal]]<ref name="allmusic.com">{{cite web |title=Black Sabbath |url=https://www.allmusic.com/artist/black-sabbath-mn0000771438 |url-status=live |publisher=[[AllMusic]] |access-date=21 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816092431/http://www.allmusic.com/artist/black-sabbath-mn0000771438/biography |archive-date=16 August 2015 }}</ref>|[[hard rock]]<ref>{{cite magazine|url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/ozzy-osbourne-ordinary-man-953342/|title=Ozzy Osbourne Stares Down His Demons with a Smile on 'Ordinary Man'|magazine=[[Rolling Stone]]|date=21 February 2020}}</ref>}} | origin = [[Aston]], Birmingham, England | years_active = 1967–2025 | label = {{hlist|[[Epic Records|Epic]]|[[Columbia Records|CBS]]|[[Jet Records|Jet]]}} | past_member_of = [[Black Sabbath]] | website = {{URL|ozzy.com}} }}}} Si '''John Michael''' "'''Ozzy'''" '''Osbourne''' (3 Disyembre 1948 – 22 Hulyo 2025) ay isang Ingles na mang-aawit, manunulat ng kanta, at personalidad sa media. Siya ang isa sa mga nagtatag ng bandang ''heavy metal'' na [[Black Sabbath]] noong 1968, at sumikat noong dekada 70 bilang bokalista. Siya ay tinaguriang '''"Prince of Darkness"''' (lit. "Prinsipe ng Kadiliman") dahil sa kanyang persona at mga awitin na kalimitan ay tungkol sa kababalaghan.<ref>{{Cite web |last=Von Bader |first=David |date=30 July 2013 |title=Ozzy Osbourne, the Prince of Darkness, on His Nickname: "It's Better Than Being Called an Asshole" |url=https://www.browardpalmbeach.com/music/ozzy-osbourne-the-prince-of-darkness-on-his-nickname-its-better-than-being-called-an-asshole-6434446 |access-date=7 September 2018}}</ref> Ang banda ay nagpasimuno ng ''heavy metal'' na musika, lalo na sa kanilang mga album na ''Black Sabbath'', ''Paranoid'' (parehong 1970) at ''Master of Reality'' (1971). Napatalsik si Osbourne sa Black Sabbath noong 1979 dahil sa kanyang pagkalulong sa alkohol at mga ipinagbabawal na gamot, ngunit mag-isa niyang napagtaguyod ang isang matagumpay na karera noong 1980 noong inilabas niya ang ''Blizzard of Ozz'', na sinundan pa ng labintatlong mga album. Noong kasagsagan ng isterya laban sa Satanismo noong dekada 80 ("Satanic Panic"), inakusahan si Osbourne ng mga konserbatibong [[Kristiyano]] ng pagsusulong ng [[Satanismo]], kabilang ang kardinal na si John O'Connor kung saan ay kinondena niya si Osbourne sa kanyang kanta na "Suicide Solution" na naging sangkot sa pagpapakamatay ng isang 19-taong gulang na lalaki;<ref>{{cite news |title=Cardinal: Two devil exocisms recently -- blames heavy metal |url=https://www.upi.com/Archives/1990/03/05/Cardinal-Two-devil-exocisms-recently-blames-heavy-metal/1575636613200/ |work=[[United Press International]] |date=5 March 1990}}</ref> itinanggi ni Osbourne at kanyang mga ka-banda ang mga paratang at nanindigan siya sa pagiging Kristiyano bilang miyembro ng [[Simbahan ng Inglatera]].<ref name="Ravo">{{cite news |last=Ravo |first=Nick |date=23 September 1992 |title=At Tea With – Ozzy Osbourne – Family Man. Fights Fat, Is Good With Kids |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/09/23/garden/at-tea-with-ozzy-osbourne-family-man-fights-fat-is-good-with-kids.html |access-date=15 February 2010}}</ref><ref>{{cite journal |last=Moreman |first=Christopher M. |date=Fall 2003 |title=Devil Music and the Great Beast: Ozzy Osbourne, Aleister Crowley, and the Christian Right |url=https://www.usask.ca/relst/jrpc/art5-devilmusic.html |url-status=dead |journal=Journal of Religion and Popular Culture |volume=V |archive-url=https://web.archive.org/web/20071105231856/http://www.usask.ca/relst/jrpc/art5-devilmusic.html |archive-date=5 November 2007 |access-date=9 June 2008 |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Ravo |first=Nick |date=23 September 1992 |title=At Tea With: Ozzy Osbourne; Family Man. Fights Fat, Is Good With Kids. |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1992/09/23/garden/at-tea-with-ozzy-osbourne-family-man-fights-fat-is-good-with-kids.html}}</ref> Bumalik si Osbourne bilang bokalista ng Black Sabbath simula noong 1997 hanggang 2005, at noong 2012 kung saan kumanta siya sa huling studio album ng banda na pinamagatang ''13'' (2013). Siya ay umawit sa kanyang huling konsiyerto kasama ang mga orihinal na miyembro ng Black Sabbath noong 2025 sa kabila ng kanyang mga karamdaman tulad ng [[Karamdamang Parkinson]]; siya ay pumanaw sa edad na 76 ilang linggo lang pagkatapos ang kanyang konsiyerto. Bukod sa kanyang ambag sa musika, nakilala din si Osbourne bilang isang aktor at personalidad sa media kung saan siya at ang kanyang pamilya ay lumabas sa [[realidad na telebisyon]] na ''[[The Osbournes|The Osbournes]]'' noong 2002. ==Sanggunian== {{Reflist}} ==Panlabas na kawing== * {{Official website}} * {{Allmusic}} * Ozzy Osbourne discography at Discogs * {{IMDb name}} * [http://www.ozzfest.com Ozzfest Information] * [https://www.flickr.com/photos/melodicrockconcerts/sets/72157624718797176/ Ozzy Osbourne Live Photo Gallery] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1948]] [[Kategorya:Articles with hCards]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] [[Kategorya:Mga mang-aawit mula sa Britanya]] iy4wok49xgfv2xaixsuwr0x4fk42fgh 0 336105 2238408 2237519 2026-11-01T13:05:38Z Allyriana000 119761 Inayos ang lede 2238408 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season | num_seasons = 4 | first_aired = {{start date|2025|10|25}} | last_aired = {{End date|2026|02|28}} | preceded_by = ''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab]]'' | presenter = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Robi Domingo]] * [[Kim Chiu]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Gabbi Garcia]] * Mavy Legaspi }} | followed_by = ''[[Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0|Collab 3.0]]'' | num_episodes = 127 }} Ang '''ikaapat kabanata''' ng ''[[Pinoy Big Brother]]:'' ''Celebrity Edition'', na may pangalang '''''Celebrity Collab Edition''''', ay ipinalabas sa [[GMA Network]] sa loob ng 127 araw mula 25 Oktubre 2025 hanggang 28 Pebrero 2026. Ito rin ang ikalabing-siyam na kabanata ng Pinoy Big Brother sa pangkalahatan.<ref name="Inquirer 1">{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=30 Setyembre 2025 |title=Teen stars to take over in ‘Pinoy Big Brother’ Celebrity Collab edition 2.0 |url=https://entertainment.inquirer.net/631401/teen-stars-to-take-over-in-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0 |access-date=17 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=13 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab 2.0’ to air on Oct. 25 |url=https://entertainment.inquirer.net/633190/pinoy-big-brother-celebrity-collab-2-0-to-air-on-oct-25 |access-date=17 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Itinatampok sa kabanatang na ito ang mga ''teen celebrity'' mula sa mga ahensiya na [[Star Magic]] at [[Sparkle GMA Artist Center]]. Bilang bahagi ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng GMA Network, ipinagpapatuloy ng kabanatang ito ang pormat na katulad ng naunang ''Collab Edition'', kung saan ang mga ''housemate'' mula sa parehong himpilan ay nagpapaligsahan nang pangkatan sa kabuuan ng programa. Pinangunaham nina [[Bianca Gonzalez]], [[Luis Manzano]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]], [[Alexa Ilacad]], [[Gabbi Garcia]], at Mavy Legaspi ang palabas.<ref>{{Cite news |date=6 Oktubre 2025 |title=Gabbi Garcia, Mavy Legaspi happy to be back as hosts of ‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0’ |language=en |website=[[GMA News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/961484/gabbi-garcia-mavy-legaspi-happy-to-be-back-as-hosts-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=17 Oktubre 2025}}</ref> Pagkalipas ng 127 araw, sina [[Caprice Cayetano]] at [[Lella Ford]] ang itinanghal na mga nagwagi sa pagtatapos na ginanap sa Crossroad Center.<ref name="Big Winners">{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=28 Pebrero 2026 |title=Caprice Cayetano, Lella Ford are the Big Winners of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/978250/caprice-cayetano-lella-ford-are-the-big-winners-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302175704/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/978250/caprice-cayetano-lella-ford-are-the-big-winners-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |archive-date=2 Marso 2026 |access-date=1 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ito ang huling kabanata na idinaos sa bahay ng Big Brother sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon, kung saan ito matatagpuan simula nang ilunsad ang Pilipinong prangkisa noong 2005.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |publisher=ABS-CBN |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=1 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260324113749/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |archive-date=24 Marso 2026}}</ref> == Pagbuo == Sa kasagsagan ng ''Big Night'' ng ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'', opisyal na inihayag na magpapatuloy ang kolaborasyon ng [[GMA Network]] at [[ABS-CBN]] sa ''duo format'' ng palabas para sa ikalawang kabanata.<ref>{{Cite news |date=5 Hulyo 2025 |title='Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition' is getting a second season! |language=en |website=[[GMA Integrated News]] |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/951652/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-is-getting-a-second-season/story/ |access-date=25 Oktubre 2025}}</ref> Kasunod ng pangwakas, nagsimulang lumabas ang mga tagapagpukaw para sa kasunod na kabanata sa opisyal na ''Facebook page'' ng palabas noong huling bahagi ng Setyembre 2025, na nagtatampok ng teksto na "2.0". Ang bagong kabanata ay opisyal na inihayag noong 29 Setyembre 2025 sa pamamagitan ng ''[[24 Oras]]'', na nagkukumpirma sa pagpapatuloy ng kolaborasyon ng GMA Network at ABS-CBN. Itinatampok ng kabanatang ito ang isang bagong grupo ng mga kabataang artista mula sa [[Star Magic]] at [[Sparkle]].<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2025 |title='Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' to feature Gen Z rising stars |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/960674/pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0-to-feature-gen-z-rising-stars/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Llemit |first=Kathleen A. |title=PBB Teens 2.0: Gen Zs for ‘Pinoy Big Brother Celebrity Collab Edition’ 2nd edition |url=https://www.philstar.com/entertainment/2025/10/01/2476518/pbb-teens-20-gen-zs-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition2nd-edition |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> === Mga mangunguna === Muling ginampanan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Kim Chiu]], [[Melai Cantiveros]], [[Enchong Dee]], [[Alexa Ilacad]], [[Gabbi Garcia]], at Mavy Legaspi ang kanilang papel bilang mga mangunguna sa kabanatang ito.<ref>{{Cite web |date=4 Oktubre 2025 |title=Gabbi Garcia, Mavy Legaspi to return as hosts for 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/961292/gabbi-garcia-mavy-legaspi-to-return-as-hosts-for-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=14 Marso 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, isang tagpagpukaw ang inilabas na nagsasaad na mayroong isang ''exclusive comeback'' mula sa isa sa ''Pamilya ni Kuya''. Sa kasagsagan ng ''premiere night'', ipinahayag na si [[Luis Manzano]] ang magbabalik na mangunguna para sa kabanata. Ito ang pagbabalik ni Manzano bilang mangunguna ng palabas mula noong ''Teen Edition Plus'' noong 2008.<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Luis Manzano returns to join host lineup of ‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0’ |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963722/luis-manzano-returns-to-join-host-lineup-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=GMA News Online |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bernardo |first=Jaehwa |date=25 Oktubre 2025 |title='PBB Celebrity Collab 2.0': Luis Manzano back as host, new housemates introduced |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/25/luis-manzano-returns-as-pbb-host-for-celebrity-collab-2-0-1848 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> === Pagpapalabas === Mapapanood ang serye sa libreng telebisyon sa pamamagitan ng GMA Network sa hanay na Prime nito sa ganap na 9:40 n.g., 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 10:05 n.g. tuwing Linggo, habang mapapanood din para sa mga manonood ''online'' at internasyonal na manonood ang palabas sa pamamagitan ng iba't-ibang mga ''digital platform'' ng ABS-CBN at GMA. Ipapalabas din ito nang ''live'' at ''on-demand'' sa pamamagitan ng Kapamilya Online Live (sa YouTube at Facebook), iWant, at The Filipino Channel (TFC) para sa mga manonood ng ABS-CBN. Kasabay nito, mapapanood din ito sa pamamagitan ng Kapuso Stream (sa YouTube at Facebook ) at GMA Pinoy TV para sa mga manonood ng GMA sa loob at labas ng bansa.<ref>{{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=13 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother: Celebrity Collab 2.0’ to air on Oct. 25 |url=https://entertainment.inquirer.net/633190/pinoy-big-brother-celebrity-collab-2-0-to-air-on-oct-25 |access-date=24 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Valdez |first=Jasper |date=22 Oktubre 2025 |title=‘Pinoy Big Brother’ house reopensfor Celebrity Collab Edition 2.0 |url=https://manilastandard.net/showbiz/314658532/pinoy-big-brother-house-reopensfor-celebrity-collab-edition-2-0.html |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Manila Standard |language=en-US}}</ref> Bukod sa telebisyon at sabay-sabay na ''streaming'' ng mga yugto ng palabas, mayroon ding ''PBB All-Access Livestream'' na mapapanood sa pamamagitan ng iWant at Kapuso Stream, na nag-aalok sa mga manonood ng ''live coverage'' at eksklusibong ''online content''. === Mga ''theme song'' === Ginamit ng kabanatang ito ang isang bagong bersyon ng "Kabataang Pinoy," ang ''theme song'' ng palabas na ginagamit para sa mga ''teen edition'', bilang pangunahing tema nito. Inawit ito ng mga P-pop boy group na [[BGYO]] at Cloud7'''.'''<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: BGYO, CLOUD 7 open the season with “Kabataang Pinoy” {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-bgyo-cloud-7-open-the-season-with-kabataang-pinoy-pbb-collab-2-0-2005 |access-date=14 Marso 2026 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> == Pormat == Ang kabanata ay ang ikalawang takbo ng Celebrity Collab Edition, kung saan makikipagkumpitensya ang mga artista ng [[Sparkle]] kasama ang mga artista ng [[Star Magic]] sa isang kabanata.<ref>{{Cite web |last=Manalo |first=Ro |date=26 Oktubre 2025 |title=PBB Celebrity Collab Edition 2.0: Meet the 20 housemates |url=https://www.pep.ph/peptionary/189332/pbb-celebrity-collab-edition-2-0-housemates-a987-20251026-lfrm3 |access-date=14 Marso 2026 |website=PEP.ph |language=en}}</ref> === Pormat na ''Collab'' 2.0 === Noong Araw 8 (2 Nobyembre), inihayag ni ''Big Brother'' ang "2.0" na pormat. Bago ang yugto ng mga ''duo'', naglaban-laban ang mga ''housemate'' bilang bahagi ng iba't ibang grupo na may pantay na miyembro ng mga housemate na Kapuso at Kapamilya.<ref name=":1">{{Cite web |date=3 Nobyembre 2025 |title=‘PBB: Celebrity Collab Edition 2.0’ housemates to form groups of four; team leaders announced |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/964663/pbb-celebrity-collab-edition-2-0-housemates-to-form-groups-of-four-team-leaders-announced/story/ |access-date=14 Marso 2026 |website=[[GMA News Online]] |language=en}}</ref> Bago ang mga nominasyon, makikipaglaban ang mga grupo sa isa't isa para sa kaligtasan sa mga hamong ''Ligtask''.<ref name=":1" /> Pagkatapos, magaganap ang mga nominasyon, kung saan ang bawat grupo ay magmumungkahi ng isa pang grupo para sa pagpapaalis.<ref name=":1" /> Ang lahat ng miyembro ng grupong may pinakamaraming puntos ng nominasyo ay sasailalim sa botohan ng publiko na isinasagawa sa pamamagitan ng Pilipinong ''e-wallet'' na Maya; ang Kapuso housemate at Kapamilya housemate na makakakuha ng pinakakaunting boto ay mapapatalsik mula sa bahay.<ref>{{Cite web |date=31 Oktubre 2025 |title=Maya gives you the power to save your favorite Housemate in PBB |url=https://www.manilatimes.net/2025/10/31/tmt-newswire/maya-gives-you-the-power-to-save-your-favorite-housemate-in-pbb/2211890 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251030195145/https://www.manilatimes.net/2025/10/31/tmt-newswire/maya-gives-you-the-power-to-save-your-favorite-housemate-in-pbb/2211890 |archive-date=30 Oktubre 2025 |access-date=1 Nobyembre 2026 |website=The Manila Times |language=en}}</ref> Noong Araw 58 (21 Disyembre), pansamantalang bumalik ang programa sa nakasanayang pormat na "''Collab''" mula sa nakaraang kabanata, kung saan ang mga ''housemate'' ay nagpapaligsahan nang magkapares.<ref name=":1" /> Gayunpaman, hindi tulad ng nakaraang kabanata, ang publiko ay bumoboto upang iligtas ang mga ''housemate'' nang paisa-isa, sa halip na nang pares-pares.<ref name="4th nom">{{Cite web |date=28 Disyembre 2025 |title=FredCess, AshRave, KrysTon nominated for eviction; CapQuin receives gift of immunity |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/970993/pbb-fredcess-ashrave-kryston-nominated-capquin-immunity/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260209091243/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/970993/pbb-fredcess-ashrave-kryston-nominated-capquin-immunity/story/ |archive-date=9 Pebrero 2026 |access-date=1 Nobyembre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> == Mga ''housemate'' == Bago magsimula ang palabas, dalawang mga ''housemate'' ang ipinakilala araw-araw mula 21 Oktubre hanggang 24 Oktubre 2025, sa pamamagitan ng ''24 Oras''. Ang bawat isiniwalat na ''housemate'' ay itinampok din sa isang eksklusibong na panayam.<ref name="Joaquin and Sofia">Mga pagsipi para kina Joaquin at Sofia: * {{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=21 Oktubre 2025 |title=Sofia Pablo, Joaquin Arce revealed as first Kapuso, Kapamilya housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963166/pinoy-big-brother-sofia-pablo-joaquin-arce/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}} * {{Cite web |last=Mallorca |first=Hannah |date=22 Oktubre 2025 |title=Joaquin Arce, Sofia Pablo announced as first ‘PBB Collab 2.0’ housemates |url=https://entertainment.inquirer.net/634681/joaquin-arce-sofia-pablo-announced-as-first-pbb-collab-2-0-housemates |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> Noong Araw 1 (25 Oktubre), dalawampung ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay.<ref name=":0">{{Cite web |last= |first= |date=25 Oktubre 2025 |title=Meet the 20 housemates of 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963726/meet-the-20-housemates-of-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA News Online]] |publisher=GMA Integrated News |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:18px; text-align:center" |+Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition'' ''2.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Ahensiya !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{sortname|Lella|Ford|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Tacloban]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 127 |'''Big Winner''' |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Caprice|Cayetano|nolink=1}} |16 | align="left" |[[Lungsod Quezon]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 127 |'''Big Winner''' |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Krystal|Mejes|nolink=1}} |17 | align="left" |[[Samar (lalawigan)|Samar]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 127 |2nd Big Placer |<ref name="Heath and Krystal" /> |- !{{sortname|Heath|Jornales}} |16 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktor at ''martial artist'' |Araw 1 |Araw 127 |2nd Big Placer |<ref name="Heath and Krystal">Mga pagsipi para kina Heath at Krystal: * {{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=23 Oktubre 2025 |title=Heath Jornales, Krystal Mejes join 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963475/heath-jornales-krystal-mejes-join-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}} * {{Cite news |last=Baylon |first=Khryzztine Joy |date=23 Oktubre 2025 |title=Krystal Mejes, Heath Jornales join PBB Celebrity Collab 2.0 |language=en |work=Philippine Entertainment Portal |url=https://www.pep.ph/news/local/189294/krystal-mejes-heath-jornales-pbb-celebrity-collab-2-0-a5132-20251023 |access-date=25 Oktubre 2025}}</ref> |- !{{sortname|Joaquin|Arce|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Muntinlupa]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 127 |3rd Big Placer |<ref>{{Cite web |last=Divina |first=Thea |date=22 Oktubre 2025 |title=New Faces, New Twists: PBB Collab 2.0 reveals first two housemates |url=https://dzrh.com.ph/post/new-faces-new-twists-pbb-collab-20-reveals-first-two-housemates |access-date=25 Oktubre 2025 |website=DZRH News |language=en}}</ref> |- !{{sortname|Ashley|Sarmiento|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktres at ''content creator'' |Araw 1 |Araw 127 |3rd Big Placer |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Miguel|Vergara|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 127 |4th Big Placer |<ref name="Miguel and Princess">Mga pagsipi para kina Miguel at Princess: *{{Cite web |date=22 Oktubre 2025 |title=Miguel Vergara, Princess Aliyah introduced as 'PBB Celebrity Collab 2.0' housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2025/10/22/miguel-vergara-princess-aliyah-introduced-as-pbb-celebrity-collab-2-0-housemates-2024 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |language=en}} *{{Cite web |last=Siazon |first=Rachelle |date=23 Oktubre 2025 |title=Princess Aliyah, Miguel Vergara join PBB Celebrity Collab 2.0 |url=https://www.pep.ph/news/local/189276/princess-aliyah-miguel-vergara-join-pbb-celebrity-collab-2-0-a716-20251022 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> |- !{{sortname|Princess|Aliyah|nolink=1}} |17 | align="left" |[[Bulacan]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktres at mang-aawit |Araw 1 |Araw 127 |4th Big Placer |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Carmelle|Collado|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Camarines Sur]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Mang-aawit |Araw 1 |Araw 120 |Napaalis |<ref name="Carmelle and Marco">{{Cite web |last=Basina |first=Carby Rose |date=24 Oktubre 2025 |title=Marco Masa, Carmelle Collado join 'Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0' |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/963610/marco-masa-carmelle-collado-join-pinoy-big-brother-celebrity-collab-edition-2-0/story/ |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[GMA Integrated News]] |language=en}}</ref> |- ! rowspan="2" |{{sortname|Marco|Masa}} | rowspan="2" |18 | rowspan="2" align="left" |[[Rizal]] | rowspan="2" style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | rowspan="2" align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 36 | rowspan="2" |Napaalis |<ref name="Carmelle and Marco" /> |- |Araw 79 |Araw 120 | |- ! rowspan="2" |{{sortname|Eliza|Borromeo|nolink=1}} | rowspan="2" |18 | rowspan="2" align="left" |[[Kabite]] | rowspan="2" style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 36 | rowspan="2" |Napaalis | rowspan="2" |<ref name=":0" /> |- | |Araw 79 |Araw 99 |- !{{sortname|Sofia|Pablo}} |19 | align="left" |[[Lungsod Quezon]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 99 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Fred|Moser}} |18 | align="left" |[[Albay]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 85 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|John|Clifford|nolink=1}} |19 | align="left" |[[Lungsod ng Cebu]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 85 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Rave|Victoria|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Tarlac]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 71 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Anton|Vinzon}} |17 | align="left" |[[Baguio]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktor | Araw 1 | Araw 1 |Araw 71 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Iñigo|Jose|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktor |Araw 1 |Araw 50 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Lee|Victor|nolink=1}} |16 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktor at mang-aawit |Araw 1 |Araw 50 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Reich|Alim|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Makati]] | style="background:#BD0E1A" |''{{fontcolor|white|Star Magic}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 22 |Napaalis |<ref name=":0" /> |- !{{sortname|Waynona|Collings|nolink=1}} |18 | align="left" |[[Lungsod Quezon]] | style="background:#004680" |''{{fontcolor|white|Sparkle}}'' | align="left" |Aktres |Araw 1 |Araw 22 |Napaalis |<ref name=":0" /> |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#C3B1E1|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes= {{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab2point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: Luis Manzano, nagbabalik sa pamilya ni Kuya! {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-luis-manzano-nagbabalik-sa-pamilya-ni-kuya-pbb-collab-2-0-2007 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = 25 Oktubre 2025 | ShortSummary = Sa pagsisimula ng yugto, inihayag na si [[Luis Manzano]] ang magbabalik bilang isang mangunguna para sa kabanatang ito.<ref>{{Cite web |last=Siazon |first=Rachelle |date=25 Oktubre 2025 |title=Luis Manzano back as host; 20 PBB teen housemates revealed |url=https://www.pep.ph/news/local/189328/luis-manzano-20-housemates-new-pbb-a716-20251025 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Kasunod nito, pumasok na sa loob ng bahay ang dalawampung ''housemate'' sa grupo ng apat; dalawa mula sa Sparkle, at dalawa mula sa Star Magic, at pinagtipon-tipon ang lahat sa sala.<ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2025 |title=Day 1: Unang batch ng housemates, pumasok na sa bahay ni Kuya! {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/25/day-1-unang-batch-ng-housemates-pumasok-na-sa-bahay-ni-kuya-pbb-collab-2-0-2009 |access-date=25 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN]] |publisher=ABS-CBN Studios |language=en}}</ref> Si Carmelle, na may bitbit na liham ng gawain na ibinigay ni Kuya, ay inutusang basahin ang kaniyang hawak na sulat tungkol sa gawain. * '''Ibinigay na gawain:''' Kinakailangan ng mga ''housemate'' na bumuo ng isang kadena ng taong tuloy-tuloy na umaabot mula sa sala hanggang sa isang plataporma na matatagpuan sa palanguyan, kung saan kailangang mailagay ang ''birthday cake''. Ang mga patakaran ay nagpapahintulot sa kanila na gamitin ang kanilang mga damit at katawan upang mapanatili ang koneksyon, ngunit ang kadena ay kailangang manatiling hindi putol sa lahat ng oras; kailangang ulitin ng grupo ang buong proseso sa sandaling magkaroon ng isang pagputol. May partikular na papel si Fred na siya lang ang pinahihintulutang ilagay ang ''cake'' sa plataporma sa dulo ng palanguyan. Isang ''welcome'' at ''birthday dinner'' ang magiging gantimpala para sa mga ''housemate'' sa oras na mapagtagumpayan nila ang hamong ito. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = #PbbCollab20FirstNight | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 10:05 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = | OriginalAirDate = 26 Oktubre 2025 | ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isan paglalagom ng pagdating mga ''housemate'', na ipinakita ang kanilang pagpasok sa Bahay sa mga pangkat ng apat sa kanilang unang gabi. Pagkatapos ay itinampok nito ang kanilang unang opisyal na gawain, kung saan napagtagumpayan ito ng mga ''housemate'' para sa isang gantimpala. Bilang bahagi ng gantimpala sa pagkapanalo sa gawain, nakatanggap si Fred ng liham para sa kaniyang kaarawan mula sa kaniyang mga magulang. Pagkatapos, sunod-sunod na tinawag ang mga ''housemate'' at tinanggap nang isa-isa ni Kuya sa ''confession room''.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2025 |title=First night feels! “PBB Collab 2.0” housemates vibe and unlock teamwork in their special task for Fred’s birthday |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/27/day-2-lella-inalala-noong-unang-nakausap-si-kuya-pbb-collab-2-0-0035 |access-date=28 Oktubre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> * '''Resulta ng gawain:''' Matagumpay na nailipat ng mga ''housemate'' ang ''birthday cake'' mula sa sala patungo sa plataporma sa palanguyan sa kanilang unang pagtatangka. Bilang gantimpala, binigyan sila ni Kuya ng ''welcome dinner'' at isang pagdiriwang para kay Fred. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab20Takutan | Aux1 = Araw 2 | Aux2 = Lunes; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = | OriginalAirDate = 27 Oktubre 2025 | ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isang paglalagom ng pagtatapos ng 'Araw 1 sa loob ng Bahay. Kinabukasan, natanggap ng mga ''housemate'' ang kanilang unang ''wake-up call''. Paglaon sa umaga, nagpasiya silang magtatag ng mga grupo upang mas mapadali ang pagtatalaga ng mga tiyak na gawaing-bahay. Bukod pa rito, binigyan ang mga ''housemate'' ng isang gawaing may temang Halloween. * '''Ibinigay na gawain:''' Kinakailangang pumasok ang mga ''housemate'' sa Bahay nang naka-grupo ng dalawa, tatlo, o apat. Gagamit ng isang payaso upang gabayan sila patungo sa isang libingan. Sa loob ng libingan, kailangan nilang kunin at kolektahin ang isang balumbon (scroll) sa loob ng isang puno. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBBCollab20MultoNgBuhay | Aux1 = Araw 2 | Aux2 = Martes; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = | OriginalAirDate = 28 Oktubre 2025 | ShortSummary = Patuloy na pumasok ang mga ''housemate'' nang naka-grupo sa loob ng Bahay at sa libingan upang kunin ang mga balumbon. Kalaunan, nagkaroon ng malaking papel ang mga balumbon para sa kanilang susunod na gawain.<ref>{{Cite web |date=28 Oktubre 2025 |title=Day 4: Housemates, nakumpleto ang scrolls sa Halloween task {{!}} PBB Collab 2.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/28/day-4-housemates-nakumpleto-ang-scrolls-sa-halloween-task-pbb-collab-2-0-2327 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101120225/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/28/day-4-housemates-nakumpleto-ang-scrolls-sa-halloween-task-pbb-collab-2-0-2327 |archive-date=1 Nobyembre 2025 |access-date=1 Nobyembre 2025 |website=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain:''' Kinailangang ibahagi ng mga ''housemate'' ang tungkol sa kanilang multo ng buhay na ibinunyag ng basang mga balumbon. Ang mga ito ay maaaring sinuman, anuman, anumang kaganapan, o anumang napalampas na pagkakataon na nakaapekto sa kanilang nakaraan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab20FaceUrMulto | Aux1 = Araw 2-3 | Aux2 = Miyerkules; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = | OriginalAirDate = 29 Oktubre 2025 | ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa isang maliit na patimpalak ng pagandahan na kinabibilangan nina Anton, Joaquin, Clifford, at Rave, na nilagyan ng kolorete nina Carmelle, Krystal, Ashley, at Lella, ayon sa pagkakasunod-sunod. Sa huli, sina Anton at Rave ang idineklara bilang mga nagwagi. Natapos din sa yugtong ito ang pagbabahagi tungkol sa kanilang mga multo. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab20Kandelabra | Aux1 = Araw 3 | Aux2 = Huwebes; 9:40 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = | OriginalAirDate = 30 Oktubre 2025 | ShortSummary = Noong Araw 3, ipinatawag ni ''Big Brother'' sa ''Confession Room'' sina Caprice at Iñigo—ang pinakabatang babae at lalaking ''housemate''—upang ipaalam sa kanila ang kanilang unang lingguhang gawain. Sabay silang itinalaga bilang mga pinuno para sa nasabing gawain. Hindi nagtagal matapos magsimula ang hamon, may kandilang natumba sa bahagi ni Iñigo. Makalipas ang mahigit isang oras, aksidenteng napalakas ang buga ng hangin ni Sofia kaya namatay ang isa sa mga kandila. Sa pagtatapos ng araw, nagpasya ang mga ''housemate'' na hindi na lalahok sina Lee at Sofia sa lingguhang gawain. * '''Ibinigay na lingguhang gawain:''' Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinawag na ''Candelabra de Horror'', inatasan ang mga ''housemate'' na tuloy-tuloy na magdala ng isang kandelabra o [[aranya]] na may dalang dalawampung nakasinding kandila. Batay sa kanilang sariling estratehiya, kailangan nilang tiyakin na limang ''housemate''ang magdadala ng kandelabra sa anumang oras. Itinakda ng mga tuntunin na sa bawat kandilang mahuhulog o mauubos ang sindi, isang ''housemate'' ang agad na aalisin sa pakikilahok sa gawain. Isang nakakatakot na tawa ang magsisilbing hudyat sa mga ''housemat''e kung kailan magsisimula ang grupo ng limang ''housemate'' sa pagdadala ng kcandelabra at kung kailan naman sila titigil sa pagdadala nito. Upang manalo, kinakailangang may kahit isang kandila na manatiling nakasindi hanggang sa pagtatapos ng linggo.<ref>{{Cite news |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=31 Oktubre 2025 |title=First task jitters! Iñigo and Caprice lead "PBB Collab 2.0" housemates in a 'tense' start to "Candelabra de Horror" |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/31/i-igo-and-caprice-lead-pbb-collab-2-0-housemates-in-a-tense-start-to-candelabra-de-horror-1014 |access-date=24 Setyembre 2026 |work=[[ABS-CBN]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20251031084522/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/10/31/i-igo-and-caprice-lead-pbb-collab-2-0-housemates-in-a-tense-start-to-candelabra-de-horror-1014 |archive-date= 31 Oktubre 2025 |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab20CandLevelUp | Aux1 = Araw 4-6 | Aux2 = Biyernes; 9:40 n.g.<small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2025|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Nagsimula ang yugto sa paghiling ni Big Brother sa mga housemate—sa pamamagitan nina Princess at Lella—na bumuo ng koreograpiya para sa ''theme song'' ng season na "Kabataang Pinoy." Nagpahayag ng pag-aalala si Clifford dahil walang sapat na pagkain ang ilang housemate, tulad ni Marco, habang marami namang natirang pagkain sa iba, gaya ng kay Carmelle. Nakatuon ang malaking bahagi ng yugto sa lingguhang gawain. Nagtapos ang yugto sa unang ''pool party'' ng mga housemate. * '''Pag-usad ng linggunhang gawain:''' Sa pagpapatuloy ng lingguhang gawain, dalawa pang housemate ang natanggal sa nasabing gawain. Nagboluntaryo sina Ashley at Miguel na huminto muna matapos nilang hindi sinasadyang mapatay ang tig-iisang kandila. Inutusan ni Big Brother ang mga housemate na maglakad-lakad sa paligid ng languyan habang isinasagawa ang gawain. Mayroon ding mga reserbang kandila para sa mga kandilang tuluyang natunaw ngunit hindi naman namatay ang apoy. Dalawa pang housemate, sina Clifford at Reich, ang nagboluntaryong huwag sumali sa hamon. Ipinahayag ni Krystal kina Carmelle at Eliza ang kaniyang pagkadismaya sa desisyon ni Clifford na huwag sumali, sa halip na ang mga taong nakapagpatay ng apoy sa mga kandila ang gumawa nito. Sa pagtatapos ng yugto, labing-apat na kandila na lamang ang natitira. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBBCollab20LastKandila | Aux1 = Araw 6-7 | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2025|11|01}} | Aux3 = | ShortSummary = Nakatuon ang yugto sa pagpapatuloy at kinalabasan ng lingguhang gawain. Sinundan ito ng mga usapan tungkol sa rasyon ng kanilang pagkain at sa kanilang lingguhang pamimili ng mga pamilihin. * '''Pag-usad at resulta ng linggunhang gawain:''' Kinailangang dumaan ng mga ''housemate'' sa isang kurso ng mga hadlang habang iniiwasan ang isang bentilador. Dahil sa hindi inaasahang pag-ulan, tatlong housemate ang natanggal. Ang sumunod na araw ang naging huling araw para sa kanilang lingguhang gawain. Sa isang bahagi ng languyan, mayroong artipisyal na ulan na lalo pang nagpahirap sa hamon. Sa huli, sina Iñigo at Rave na lamang ang natira. Ayon kay ''Big Brother'', upang magtagumpay sila, kailangang manatiling nakasindi ang kandila pagkatapos ng sampung ikot. Naglaan ng oras ang mga ''housemate'' upang lagyan ng pansamantalang panangga ang mga kapote nina Iñigo at Rave. Sa simula, hindi ito naging epektibo para kay Rave dahil namatay ang kaniyang kandila sa unang ikot pa lamang. Gayunpaman, kusa nang nagpasya si Iñigo na umalis sa hamon, dahil naniniwala siyang si Rave ang dapat na matira hanggang sa huli. Sa kabila ng matinding pagsubok, nagawang protektahan ni Rave ang kaniyang kandila mula sa ulan, na nagbigay sa mga ''housemate'' ng tagumpay para sa kanilang unang lingguhang gawain.<ref>{{Cite web |last=Bardinas |first=Mary Ann |date=2 Nobyembre 2025 |title=“PBB Collab 2.0” housemates succeed in first weekly task, address food wastage issue |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/11/2/-pbb-collab-2-0-housemates-succeed-in-first-weekly-task-address-food-wastage-issue-0933 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251102020753/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2025/11/2/-pbb-collab-2-0-housemates-succeed-in-first-weekly-task-address-food-wastage-issue-0933 |archive-date=2 Nobyembre 2025 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN]] |language=en}}</ref> }} }} == Mga sanggunian == <references responsive="1"></references> {{Pinoy Big Brother}} 9jmlcuejm525sja2xotj3rsxpf78wh3 0 338917 2238479 2236810 2026-11-02T05:43:45Z Allyriana000 119761 Dinagdag si Matea Mahal Smith ng Hamayka 2238479 wikitext text/x-wiki {{Infobox beauty pageant|date=Mayo 2027|venue=Tansaniya|before=[[Miss World 2026|2026]]|returns={{hlist|Ekwador|Estonya|Madagaskar}}}} Ang '''Miss World 2027''' ang magiging ika-74 na edisyon ng [[Miss World]] pageant, na gaganapin sa Tansaniya. Kokoronahan ni [[Joheirry Mola]] ng Republikang Dominikano ang kaniyang kahalili pagkatapos ng kompetisyon. == Kaligiran == === Lokasyon at petsa ng kompetisyon === Noong 20 Abril 2026, nilagdaan ng tagapangulo at CEO ng Miss World Organization na si Julia Morley kasama ang pamahalaan ng Tansaniya ang kasunduan ng pangunguna, na opisyal na nagpapatibay na magaganap ang ika-74 na edisyon ng Miss World sa Tansaniya sa Mayo 2027.<ref>{{Cite web |last=Bracamonte |first=Earl D. C. |date=4 Mayo 2026 |title=After Vietnam, Tanzania to host Miss World 2027 pageant |url=https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/04/2525605/after-vietnam-tanzania-host-miss-world-2027-pageant |access-date=28 Hulyo 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20260729063020/https://www.philstar.com/lifestyle/fashion-and-beauty/2026/05/04/2525605/after-vietnam-tanzania-host-miss-world-2027-pageant|archive-date=29 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Maricha |first=Julius |date=20 Abril 2026 |title=Tanzania to host 74th Miss World pageant in 2027 |language=en |work=The Citizen |url=https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/tanzania-to-host-74th-miss-world-pageant-in-2027-5430264 |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260421061959/https://www.thecitizen.co.tz/tanzania/news/entertainment/tanzania-to-host-74th-miss-world-pageant-in-2027-5430264 |archive-date=21 Abril 2026}}</ref> === Pagpili ng mga kandidata === ==== Mga unang pagsali, pagbalik, at pag-urong sa kompetisyon ==== Babalik sa edisyong ang mga bansang Ekwador, Estonya, Madagaskar, at Tunisya na huling sumali noong [[Miss World 2025|2025]].<ref>{{Cite web |last=Kaupmees |first=Greta |date=26 Hulyo 2026 |title=GALERII {{!}} Kadrioru lossis krooniti Miss World Estonia 2026. Võitjaks tuli Eliisa-Adele Toode |trans-title=GALLERY {{!}} Miss World Estonia 2026 was crowned at Kadriorg Palace. The winner was Eliisa-Adele Toode (6) |url=https://www.ohtuleht.ee/melu/1163196/galerii-kadrioru-lossis-krooniti-miss-world-estonia-2026-voitjaks-tuli-eliisa-adele-toode |access-date=21 Oktubre 2026 |website=Õhtuleht |language=Estonian|archive-url=https://web.archive.org/web/20260727024720/https://www.ohtuleht.ee/melu/1163196/galerii-kadrioru-lossis-krooniti-miss-world-estonia-2026-voitjaks-tuli-eliisa-adele-toode|archive-date=27 Hulyo 2026}}</ref><ref>{{Cite web |date=31 Hulyo 2026 |title=Miss World: Madagascar Committee Skips 2026 Edition |url=https://livemada.com/news/1353/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260819231823/https://livemada.com/news/1353/ |archive-date=19 Agosto 2026 |access-date=12 Oktubre 2026 |website=L'Express de Madagascar |language=en |via=LiveMada}}</ref> == Mga kandidata == Ang mga sumusunod ay mga kumpirmadong kalahok: {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" !Bansa/Teritoryo !Kandidata !Edad{{efn|Mga edad sa panahon ng kompetisyon|group=A}} !Bayan |- |{{flagicon|CIV}} [[Côte d'Ivoire|Baybaying Garing]] |{{Sortname|Louisette|N'Guessan|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Singh |first=Shruthi |date=1 Hulyo 2026 |title=Louisette Cadic N'Guessan Wins Miss Côte d'Ivoire 2026 |language=en |work=Femina |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/louisette-cadic-nguessan-wins-miss-cte-divoire-2026/articleshow/154823809.cms |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702063905/https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/louisette-cadic-nguessan-wins-miss-cte-divoire-2026/articleshow/154823809.cms |archive-date=2 Hulyo 2026}}</ref> |23 |Bouaké |- |{{flagicon|VIE}} [[Vietnam|Biyetnam]] |{{Sortname|Phương Oanh|Phan||nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Fernando |first=Jefferson |date=1 Abril 2026 |title=Crowned in Ho Chi Minh: Phan Phuong Oanh leads a new era for Miss World Vietnam |language=en |work=Daily Tribune |url=https://tribune.net.ph/2026/03/31/crowned-in-ho-chi-minh-phan-phuong-oanh-leads-a-new-era-for-miss-world-vietnam |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260331223702/https://tribune.net.ph/2026/03/31/crowned-in-ho-chi-minh-phan-phuong-oanh-leads-a-new-era-for-miss-world-vietnam |archive-date=31 Marso 2026}}</ref> |23 |[[Hanoi]] |- |{{flagicon|BOT}} [[Botswana]] |{{Sortname|Magdeline|Modipane|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Malabe |first=Chawada |date=2 Abril 2026 |title=Turning beauty into impact |language=en |work=The Voice |url=https://thevoicebw.com/turning-beauty-into-impact/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260403034846/https://thevoicebw.com/turning-beauty-into-impact/ |archive-date=3 Abril 2026}}</ref> |26 |Tonota |- |{{flagicon|BOL}} [[Bolivia|Bulibya]] |{{Sortname|Ash|Castro|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=26 Hulyo 2026 |title=Ash Castro es la nueva Miss Mundo Bolivia 2026 |language=es |trans-title=Ash Castro is the new Miss World Bolivia 2026 |work=[[La Patria]] |url=https://lapatria.bo/cultura-viva/eventos/ash-castro-nueva-miss-mundo-bolivia/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260726055441/https://lapatria.bo/cultura-viva/eventos/ash-castro-nueva-miss-mundo-bolivia/ |archive-date=26 Hulyo 2026}}</ref> |19 |Cochabamba |- |{{flagicon|SLO}} [[Eslobenya]] |{{Sortname|Elin|Kos|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=20 Marso 2026 |title=Elin Kos je Miss Slovenije 2025/26! |language=sl |trans-title=Elin Kos is Miss Slovenia 2025/26! |work=Reporter |url=https://reporter.si/clanek/magazin/miss-slovenije-2025-26-je-1889422 |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260330083635/https://reporter.si/clanek/magazin/miss-slovenije-2025-26-je-1889422 |archive-date=30 Marso 2026}}</ref> |21 |Poljane nad Škofjo Loko |- |{{flagicon|USA}} [[Estados Unidos]] |{{Sortname|Jade|Glab|nolink=1}}<ref name=":1">{{Cite web |date=23 Hulyo 2026 |title=Mary Sickler to Represent the United States at the 75th Anniversary Edition of Miss World in Vietnam |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/mary-sickler-to-represent-the-united-states-at-the-75th-anniversary-edition-of-miss-world-in-vietnam/articleshow/155158082.cms |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |26 |Belmar |- |{{flagdeco|EST}} [[Estonya]] |{{Sortname|Eliise Adele|Toode|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Williams |first=Mia Britt |date=27 Hulyo 2026 |title=Miss World Estonia 2026 Eliisa-Adele Toode: mul olid võiduhetkel pisarad silmis |trans-title=Miss World Estonia 2026 Eliisa-Adele Toode: I had tears in my eyes at the moment of victory |url=https://kroonika.delfi.ee/artikkel/120599794/miss-world-estonia-2026-eliisa-adele-toode-mul-olid-voiduhetkel-pisarad-silmis |access-date=28 Hulyo 2026 |website=Kroonika |language=Estonian}}</ref> |18 |[[Tallin]] |- |{{flagdeco|GNQ}} [[Gineang Ekwatoriyal]] |{{Sortname|Estrella Juana|Mikue|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=8 Setyembre 2025 |title=Ganadores de Miss y Mister Guinea Ecuatorial 2025 |language=es |trans-title=Winners of Miss and Mister Equatorial Guinea 2025 |work=Ministerio Información, prensa y cultura Guinea Ecuatorial |url=https://www.minfopressyculturage.com/ganadores-de-miss-y-mister-guinea-ecuatorial-2025/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909232613/https://www.minfopressyculturage.com/ganadores-de-miss-y-mister-guinea-ecuatorial-2025/ |archive-date=9 Setyembre 2025}}</ref> |23 |Ebibeyin |- |{{flagicon|GUA}} [[Guatemala|Guwatemala]] |{{Sortname|Naïda|Estubier|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Acevedo Rivas |first=Josue David |date=14 Hunyo 2026 |title=Quién fueron las ganadoras del Miss Guatemala Contest 2026 |language=es |trans-title=Who were the winners of the Miss Guatemala Contest 2026? |work=Agencia Guatemalteca de Noticias |url=https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260615074054/https://agn.gt/quien-fueron-las-ganadoras-del-miss-guatemala-contest-2026/ |archive-date=15 Hunyo 2026}}</ref> |26 |Zacapa |- |{{flagdeco|JAM}} [[Jamaica|Hamayka]] |{{sortname|Matea|Mahal Smith|nolink=1}} |25 |[[:en:Kingston|Kingston]] |- |{{flagicon|IND}} [[Indiya]] |{{Sortname|Sadhvi|Sail|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=19 Abril 2026 |title=Sadhvi Satish Sail Crowned Femina Miss India 2026 Winner in Bhubaneswar |language=en |work=Open |url=https://openthemagazine.com/entertainment/sadhvi-satish-sail-crowned-femina-miss-india-2026-winner-in-bhubaneswar |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260515133308/https://openthemagazine.com/entertainment/sadhvi-satish-sail-crowned-femina-miss-india-2026-winner-in-bhubaneswar |archive-date=15 Mayo 2026}}</ref> |25 |Karwar |- |{{flagicon|INA}} [[Indonesya]] |{{sortname|Alda|Callista Putri|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Oktubre 2026|title=Alda Callista dari Papua Tengah Raih Mahkota Miss Indonesia 2026|trans-title=Alda Callista from Central Papua Wins the Miss Indonesia 2026 Crown|url=https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20261016201205-277-1416337/alda-callista-dari-papua-tengah-raih-mahkota-miss-indonesia-2026|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20261016150140/https://www.cnnindonesia.com/gaya-hidup/20261016201205-277-1416337/alda-callista-dari-papua-tengah-raih-mahkota-miss-indonesia-2026|archive-date=16 Oktubre 2026|access-date=22 Oktubre 2026|work=CNN Indonesia|language=id}}</ref> |22 |Tulungagung |- |{{flagicon|ITA}} [[Italya]] |{{Sortname|Sofia|Viola|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=16 Hunyo 2025 |title=Sofia Viola è Miss Mondo Italia 2025 |language=it |trans-title=Sofia Viola is Miss World Italy 2025 |work=Stato Quotidiano |url=https://www.statoquotidiano.it/16/06/2025/sofia-viola-e-miss-mondo-italia-2025/1211199/ |access-date=28 Hulyo 2026}}</ref> |22 |[[Pozzuoli]] |- |{{flagdeco|CAN}} [[Canada|Kanada]] |{{sortname|Alexa Marie|Grant|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=29 Setyembre 2026 |title=Miss World Canada Alexa Marie Grant Honoured for Her Beauty With a Purpose Project |url=https://www.femina.in/beauty-pageants/miss-world/miss-world-canada-alexa-marie-grant-honoured-for-her-beauty-with-a-purpose-project/articleshow/156248087.cms |access-date=3 Oktubre 2026 |website=Femina |language=en}}</ref> |24 |[[Toronto]] |- |{{flagicon|KAZ}} [[Kasakistan]] |{{Sortname|Shadiyara|Baykenova|nolink=1}}<ref>{{Cite news |date=5 Nobyembre 2025 |title=Miss Qazaqstan 2025 Title Goes to 22-Year-Old from Shymkent |language=en |work=The Caspian Post |url=https://caspianpost.com/kazakhstan/miss-qazaqstan-2025-title-goes-to-22-year-old-from-shymkent |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251221120439/https://caspianpost.com/kazakhstan/miss-qazaqstan-2025-title-goes-to-22-year-old-from-shymkent |archive-date=21 Disyembre 2025}}</ref> |23 |[[Almaty]] |- |{{flagdeco|COL}} [[Colombia|Kolombya]] |{{sort name|María José|Rojas|nolink=1}}<ref>{{cite news|date=1 Agosto 2026 |title=La antioqueña María José Rojas es la nueva Miss Mundo Colombia 2026 |language=es |url=https://telemedellin.tv/antioquia-miss-mundo-colombia-maria-jose/ |url-status=live |access-date=4 Oktubre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260802071606/https://telemedellin.tv/antioquia-miss-mundo-colombia-maria-jose/ |archive-date=2 Agosto 2026|trans-title=María José Rojas from Antioquia is the new Miss World Colombia 2026|website=Telemedellín}}</ref> |21 |[[:en:Medellín|Medellín]] |- |{{flagdeco|MLT}} [[Malta]] |{{Sortname|Suwaida|Bugeja|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last=Spiteri |first=Rebecca Scalvini |date=5 Hunyo 2025 |title=Introducing Miss And Mister World Malta 2025: Suwaida Bugeja And Sean Jenkins |language=en |work=Lovin Malta |url=https://lovinmalta.com/malta/introducing-miss-and-mister-world-malta-2025-suwaida-bugeja-and-sean-jenkins/ |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250726162635/https://lovinmalta.com/malta/introducing-miss-and-mister-world-malta-2025-suwaida-bugeja-and-sean-jenkins/ |archive-date=26 Hulyo 2025}}</ref> |20 |Żejtun |- |{{flagdeco|NPL}} [[Nepal]] |{{sortname|Deepmala|Dhakal|nolink=1}}<ref>{{cite news |last=Nepal |first=Jony |date=1 Agosto 2026 |title=Deepmala Dhakal wins Miss Nepal World 2026 crown |language=en |website=The Kathmandu Post |url=https://kathmandupost.com/art-culture/2026/08/01/deepmala-dhakal-wins-miss-nepal-world-2026-crown |access-date=4 Oktubre 2026}}</ref> |24 |[[Hong Kong]] |- |{{flagdeco|POR}} [[Portugal]] |{{Sortname|Bruna|Nogueira|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Fernandes |first=Nuno Rosário |date=11 Setyembre 2026 |title=Jovem de Benfica vai representar Portugal no Miss World 2027 |trans-title=Young woman from Benfica will represent Portugal at Miss World 2027. |url=https://radioamparo.pt/noticia/2857670/jovem-de-benfica-vai-representar-portugal-no-miss-world-2027 |access-date=3 Oktubre 2026 |website=Radio Amparo |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20261003182136/https://radioamparo.pt/noticia/2857670/jovem-de-benfica-vai-representar-portugal-no-miss-world-2027 |archive-date=3 Oktubre 2026 |url-status=dead}}</ref> |20 |[[Lisboa]] |- |{{flagicon|CZE}} [[Republikang Tseko]] |{{Sortname|Lucie|Pisková|nolink=1}}<ref>{{Cite news |last= |date=23 Mayo 2026 |title=Česko má novou královnu krásy. Miss Czech Republic 2026 je Lucie Pisková |language=cs |trans-title=The Czech Republic has a new beauty queen. Miss Czech Republic 2026 is Lucie Pisková |work=[iDNES.cz |url=https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2026-vitezka-finale-soutez-krasy-svetove-finale.A260523_115829_missamodelky_zar |url-status=live |access-date=28 Hulyo 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524044501/https://www.idnes.cz/zpravy/revue/modelky/miss-czech-republic-2026-vitezka-finale-soutez-krasy-svetove-finale.A260523_115829_missamodelky_zar |archive-date=24 Mayo 2026}}</ref> |23 |[[Praga]] |- |{{flagdeco|CHN}} [[Tsina]] |{{sort name|Ophelia|He|nolink=1}}<ref>{{Cite news|date=14 Agosto 2026|title=耶鲁毕业生何楚宁摘得第74届世界小姐中国区冠军，以东方之美展现中国女性新风采|url=https://baby.ifeng.com/c/8vaNvqtkxd6|work=Ifeng|language=zh|access-date=4 Oktubre 2026|trans-title=Yale graduate He Chuning won the Miss World China title at the 74th Miss World pageant, showcasing the new charm of Chinese women with her Eastern beauty.}}</ref> |22 |[[:en:Shenzhen|Shenzhen]] |- |{{flagdeco|TUN}} [[Tunisia|Tunisya]] |{{sortname|Oumayma|Haouet|nolink=1}}<ref>{{Cite web |last=Elmay|first=Ines|date=8 Oktubre 2026|title=أميمة الحوات ممثلة تونس في مسابقة "ملكة جمال العالم" لسنة 2027|trans-title=Oumayma Haouet is Tunisia's representative in the 2027 Miss World pageant.|url=https://espacemanager.com/ar/%D8%A3%D9%85%D9%8A%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%88%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D9%85%D8%AB%D9%84%D8%A9-%D8%AA%D9%88%D9%86%D8%B3-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A9-%D9%85%D9%84%D9%83%D8%A9/|access-date=12 Oktubre 2026|website=Espacemanager|language=ar}}</ref> |28 |[[Tunis]] |- |{{flagicon|UGA}} [[Uganda]] |{{sortname|Almorie|Nagayi|nolink=1}}<ref>{{Cite web |date=11 Oktubre 2026 |title=Photos: Masaka's Almorie Nagayi crowned Miss Uganda 2026/27 |url=https://www.pulse.ug/story/almorie-nagayi-crowned-miss-uganda-2026-27-2026101106422756741 |access-date=12 Oktubre 2026 |website=Pulse Uganda |language=en}}</ref> |20 |Masaka |} === Mga paparating na kompetisyong pambansa === {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" !Bansa/Teritoryo !Petsa |- |{{flagdeco|DOM}} [[Republikang Dominikano]] |31 Oktubre 2026<ref>{{Cite web |last= |date=29 Setyembre 2026 |title=Joheirry Mola revela la historia detrás de su corona y habla de su histórico triunfo en Miss Mundo |trans-title=Joheirry Mola reveals the story behind her crown and talks about her historic Miss World victory |url=https://hoy.com.do/vivir/joheirry-mola-revela-historia-detras-corona-habla-historico-triunfo-miss-mundo_1103931.html |access-date=4 Oktubre 2026 |website=Hoy Digital |language=es}}</ref> |} == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na kawing == * {{Official website|https://www.missworld.com/}} {{Miss World}} [[Kategorya:Miss World]] a5gc5vnatzi47jbucbror9lo0m2315y 0 339992 2238487 2230462 2026-11-02T07:00:17Z CommonsDelinker 1732 Replacing [[File:Vallecrosia_al_Mare-Stemma.svg]] with [[File:Vallecrosia_al_mare-Stemma.svg]] (by [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: the correct name is vallecrosia al mare). 2238487 wikitext text/x-wiki {{Infobox Commune Italya|name=Vallecrosia al Mare|official_name=Comune di Vallecrosia al Mare|native_name=|imagesize=|image_shield=Vallecrosia al mare-Stemma.svg|shield_alt=|image_map=|map_alt=|map_caption=|pushpin_label_position=|pushpin_map_alt=|coordinates={{coord|43|49|N|7|39|E|type:city(7,264)_region:IT|display=inline,title}}|coordinates_footnotes=|region=[[Liguria]]|province=[[Lalawigan ng Imperia|Imperia]] (IM)|frazioni=|mayor_party=|area_footnotes=|area_total_km2=3.6|population_footnotes=<ref name="istat">All demographics and other statistics: Italian statistical institute [[National Institute of Statistics (Italy)|Istat]].</ref>|population_demonym=Vallecrosini|elevation_footnotes=|elevation_m=5|saint=|day=|postal_code=18019|area_code=0184|website={{official website|http://www.comune.vallecrosia.im.it}}|footnotes=|image_skyline=Vallecrosia abc7.jpg}}Ang '''Vallecrosia al Mare''' ({{Langx|lij|Vallecrösia}} o {{Lang|lij|Vallecrösa}}<ref>{{Cite book |last=Frisoni |first=Gaetano |author-link=:it:Gaetano Frisoni |title=Dizionario Genovese-Italiano e Italiano-Genovese |publisher=Nuova Editrice Genovese |year=1910 |location=Genova |language=it}}</ref>), dating '''Vallecrosia''', ay isang ''[[comune]]'' (komuna o munisipalidad) sa [[Lalawigan ng Imperia]], rehiyon ng [[Liguria]], [[Italya]], na matatagpuan mga {{Convert|120|km|mi}} timog-kanluran ng [[Genova]] at mga {{Convert|30|km|mi}} kanluran ng [[Imperia, Liguria|Imperia]]. Ito ay katabi ng abalang lungsod ng [[Ventimiglia]]. Ang Vallecrosia al Mare ay may hangganan sa mga sumusunod na munisipalidad: [[Bordighera]], [[Camporosso]], [[San Biagio della Cima]], at [[Vallebona]]. == Heograpiyang pisikal == Ang munisipalidad ay matatagpuan sa [[Dagat ng Liguria|Dagat]] [[Dagat ng Liguria|ng Liguria]], malapit sa bunganga ng ilog [[Verbone]]. Kabilang sa mga taluktok ng lugar ng Vallecrosia ay ang Bundok Bauso (228 m). == Kasaysayan == Noong Abril 21, 1686, nagpulong ang mga kinatawan ng walong nayon, [[Camporosso]], [[Vallebona]], Vallecrosia, [[San Biagio della Cima]], [[Sasso di Bordighera|Sasso]], [[Soldano, Liguria|Soldano]], [[Borghetto San Nicolò]], at [[Bordighera]] upang itayo ang tinatawag nilang "Magnifica Comunità degli Otto Luoghi", na maaaring isalin bilang "Ang Maringal na Komunidad ng Walong Nayon". Ang kanilang layunin ay makamit ang kalayaan mula sa kalapit na karibal na lungsod ng [[Ventimiglia]].<ref name="provimp">{{Cite book |last=Gandolfo |first=Andrea |title=La provincia di Imperia: storia, arti, tradizioni |publisher=Blu edizioni |year=2005 |volume=1}}</ref> Noong 2026, kasunod ng isang [[reperendo]], ang pangalan ng bayan ay binago mula Vallecrosia patungong Vallecrosia al Mare.<ref>{{Cite news |last=Novello |first=Giulia |date=23 March 2026 |title=Trionfa il “Sì” al referendum, nasce ufficialmente Vallecrosia al Mare |language=it |trans-title="Yes" triumphs at the referendum, Vallecrosia al Mare is officially born |work=Riviera24 |url=https://www.riviera24.it/2026/03/trionfa-il-si-al-referendum-nasce-ufficialmente-vallecrosia-al-mare-956861/ |url-status=live |access-date=25 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260323222404/https://www.riviera24.it/web/20260323222404/https://www.riviera24.it/2026/03/trionfa-il-si-al-referendum-nasce-ufficialmente-vallecrosia-al-mare-956861/ |archive-date=23 March 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Commons category|Vallecrosia al mare}} * [https://www.comune.vallecrosia.im.it/ Opisyal na website] {{Province of Imperia}} [[Kategorya:Mga koordinado sa Wikidata]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Italyano]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] iught0bliwmyx4c76kzazjlcznhynso 0 340716 2238401 2238389 2026-11-01T12:27:17Z Allyriana000 119761 2238401 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season|alt=|caption=Title card|bg_colour=#FFF8DC|season_number=12|module1={{Infobox reality competition season | host = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Robi Domingo]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Michael Sager]]}} | num_days = 3 | num_housemates = 16 | companion_show = {{Plainlist| * ''The OnlineVerse''}}}}|num_episodes=8|network=[[GMA Network]]|first_aired={{Start date|2026|10|24}}|last_aired=present|prev_season=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''}} Ang '''''Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0''''' ay ang ikalabindalawang kabanata ng ''reality game show'' na ''[[Pinoy Big Brother]]'', at ang ikatlo sa mga edisyong bunga ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng [[GMA Network]], kung saan ipalalabas ang programa. Nagsimula ang kabanatang ito noong 24 Oktubre 2026, sa GMA Network.<ref name="PBB premiere">{{Cite web |last= |first= |date=10 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother Collab 3.0' to launch on October 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1005439/pinoy-big-brother-collab-3-0-to-launch-on-october-24/story/?amp |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Hindi tulad ng dalawang naunang ''Collab edition'' ([[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|''Collab 1'']] at [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Collab 2.0'']]), itatampok ng kabanatang ito ang halo ng mga karaniwan at kilalang mga ''housemate''. Gagamitin din ng kabanatang ito ng bagong bahay ng ''Big Brother'', kasunod ng paggiba sa orihinal na bahay sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon matapos ang pagtatapos ng ''Collab 2.0''.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=24 Oktubre 2026}}</ref> Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Melai Cantiveros]], [[Alexa Ilacad]], [[Enchong Dee]], [[Gabbi Garcia]], at [[Michael Saeger]] ang kabanata.<ref name=":2">{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘PBB’ hosting lineup for new season |url=https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006102120/https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-date=6 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Pagbuo == Noong 10 Agosto 2026, nag-post ang ''Pinoy Big Brother'' sa hatirang pangmadla na nagpapakita ng isang kamay na gumagawa ng "OK" na kumpas, kung saan nasa loob ng bilog na binuo ng mga daliri ang ''logo'' ng palabas na hugis-mata. Sa mga araw bago ang anunsyo, naglabas ang palabas ng iba pang mga ''post'' na nagtatampok sa mga dating ''housemate'' na gumagawa rin ng parehong senyas. Noong 14 Agosto, opisyal na kinumpirma ang bagong kabanata sa isang pambungad na pagtatanghal ng mga dating housemate sa palabas sa tanghalian na ''[[It's Showtime]]''.<ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=14 Agosto 2026 |title=PBB is returning with 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025031417/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Nagbukas ang mga awdisyon noong gabing iyon, kasunod ng isang anunsyo sa ''[[24 Oras]]'', at nanatiling bukas hanggang 31 Agosto para sa mga aplikanteng may edad 18 hanggang 35.<ref>{{Cite web |last= |date=17 Agosto 2026 |title=GMA Network, ABS-CBN Studios open auditions for ‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ |url=https://businessmirror.com.ph/2026/08/17/gma-network-abs-cbn-studios-open-auditions-for-pinoy-big-brother-collab-3-0/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Songco |first=Pauline |date=16 Agosto 2026 |title=‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ opens auditions |url=https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910153107/https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-date=10 Setyembre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Noong 3 Oktubre, inihayag ng palabas sa pamamagitan ng hatirang pangmadla ang pagbabalik nina Gonzalez, Garcia, Domingo, Cantiveros, Dee, at Ilacad bilang mga mangunguna, habang nagpapahiwatig din ng pagdating ng isang bagong mangunguna na may mga inisyal na "M.S." Makalipas ang dalawang araw, noong 5 Oktubre, ibinunyag na ang dating ''housemate'' mula sa Collab 1 na si [[Michael Sager]] ang pinakabagong mangunguna ng palabas.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘Pinoy Big Brother’ hosting team |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/10/06/2561292/michael-sager-joins-pinoy-big-brother-hosting-team |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, ang Gina Lopez Building (punong tanggapan ng ABS-CBN Foundation at ang mga pangunahing programa nitong Bantay Bata at Sagip Kapamilya) ay ginamit bilang harapan ng bagong bahay ni ''Big Brother''.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=20 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother' unveils new house ahead of third collab edition |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1006557/pinoy-big-brother-unveils-new-house-ahead-of-third-collab-edition/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Sa isang yugto ng palabas ng balita sa telebisyon na ''[[TV Patrol]]'', hindi sinasadyang naibunyag ng tagapagbalitang si [[Karen Davila]] na ang bagong lokasyon ng "pangunahing bahagi ng bahay" ay sa ikaanim na palapag ng ELJ Communications Center. === Oras na nakalaan === Ipinapalabas ang kabanata sa [[GMA Network]] tuwing 9:35 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 4:55 n.g. tuwing Linggo—ang pinakamaagang oras na nakalaan sa araw ng Linggo sa kasaysayan ng ''Pinoy Big Brother'' nitong mga nakaraang panahon, dahil walang angkop na timeslot na bakante sa Sunday primetime programming ng GMA.<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=24 Oktubre 2026 |title=PBB Collab 3.0 reveals new Housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/10/24/pbb-collab-3-0-reveals-new-housemates-2206 |access-date=29 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN News |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=GMA Network and ABS-CBN Studios Launch 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-house-new-housemates-gma-network-and-abs-cbn-studios-launch-pinoy-big-brother-collab-30/140279/ |access-date=29 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ang mga yugto ay sabay ding ipinapalabas at naka-stream sa pamamagitan ng Kapuso Stream, ABS-CBN Entertainment YouTube channel, at [[iWant]]; samantala, ang Kapamilya Online Live ay naghahatid ng ''delayed telecast'' tuwing 10:15 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 8:30 n.g. tuwing Sabado, at 9:45 n.g. tuwing Linggo. Para sa kabanatang ito, walang palabas na nagsisilbing karagdagan o "''companion show''" na ipinapalabas sa telebisyon. Gayunpaman, mananatili ang karagdagang palabas sa ''online'' na pinamagatang "''The OnlineVerse''"—na pinangungunahan nina Ilacad at Sager—na mapapanood tuwing Sabado sa Kapuso Stream at sa ''YouTube channel'' ng ABS-CBN Entertainment. Ang mga pagsasahimpapawid nito ay nakatakdang tumapat sa mga patalastas ng yugto sa ''primetime''.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=27 Oktubre 2026 |title=Michael Sager returns to 'Pinoy Big Brother' as host |url=https://mb.com.ph/2026/10/27/michael-sager-returns-to-pinoy-big-brother-as-host |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> === ''Livestream'' === Ang mga “''all-access''” ''livestream'' para sa kabanatang ito ay mapapanood sa iWant sa pamamagitan ng tatlong feed: ang pangunahing ''livestream'' na sumasaklaw sa iba pang bahagi ng bahay; ang hapag-kainan; at ang panlabas na lungga. Ang mga ''livestream'' para sa hapag-kainan at panlabas na lungga ay eksklusibong mapapanood ng mga tagasuskribi ng ''iWant Premium''. Mapapanood ang ''livestream'' mula 8:00 n.u. hanggang 12:00 h.g.<ref name=":12" /> == Mga ''housemate'' == Labing-anim na ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay noong Araw 1 (24 Oktubre 2026).<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=24 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0': Meet the 16 new housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007041/pinoy-big-brother-collab-edition-3-0-meet-the-16-new-housemates/story/ |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Kalaunan, hinati sila sa dalawang grupo na walang direktang kaugnayan sa mga ahensyang kinabibilangan ng mga regular na ''housemate'': walong "Kapuso" ''housemate'' at walong "Kapamilya" ''housemate''.<ref>{{Cite news |author=Evangelista |first=Jessica Ann |date=25 Oktubre 2026 |title=Winwyn Marquez, Mikee Quintos among new housemates of ‘PBB Collab 3.0’ |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/687811/winwyn-marquez-mikee-quintos-among-new-housemates-of-pbb-collab-3-0 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Posadas |first=Andrea |date=24 Oktubre 2026 |title=New Home, New Stars: Meet the 16 Housemates of “Pinoy Big Brother Collab 3.0” |url=https://www.wheninmanila.com/pbb-collab-new-season/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=[[When in Manila]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center" |+ class="nowrap" |Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Collab Edition'' ''3.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Himpilan !Uri !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{Sortname|Anthony|Constantino}} |24 | align="left" |[[California]], Estados Unidos | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' | rowspan="16" |<ref name=":1" /> |- !{{Sortname|Bela|Arcal|nolink=1}} |29 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Manggagawa sa pabrika |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Calix Esguerra |18 | align="left" |[[Pampanga]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Pageant king'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Cianne|Dominguez}} |25 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Personalidad sa telebisyon |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Ethan Benares |20 | align="left" |[[Bacolod]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Atleta |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Gehlee|Dangca|link=Gehlee}} |19 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Jeo Ong |18 | align="left" |[[Palawan]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Lans Nagal |24 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Estudyante at ''content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Mikee|Quintos}} |28 | align="left" |[[Maynila]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nathan Garcia |19 | align="left" |[[Cebu]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nicole Fortuna |21 | align="left" |[[Bohol]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Primo|Alterado|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Raheel Bhyria |24 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor at boksingero |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Robbie|Jaworski}} |26 | align="left" |[[Pasig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Shea Valerio |19 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- ![[Winwyn Marquez]] |34 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres at ''beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab3point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado ; 6:00 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=Get to Know the 'Pinoy Big Brother: Collab 3.0' Housemates |url=https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025030848/https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Metro Style |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|24}} | ShortSummary = Ipinapakilala sa pagsisimula ng pinakabagong kabanata ang bagong bahay ng Pinoy Big Brother at ang pinakabagong grupo ng mga ''housemate'', na binubuo ng pinagsamang mga ''regular'' at ''celebrity'' na housemate. Inihayag din sa yugto ang ''Collab ni Kuya'' na ''twist'', kung saan mayroong dalawang ''housemate'', isang Kapamilya at isang Kapuso, na magiging "ka-collab" o kasabwat ni ''Big Brother'', na tutukuyin pa lamang sa hinaharap. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = "#PBBCollab3FirstNight" | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|25}} | Aux3 = <ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Robbie, may secret mission bilang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-robbie-may-secret-mission-bilang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-1909 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga mahahalagang bahagi at mga sandali noong unang gabi ng mga ''housemate'' sa loob ng bahay. Isiniwalat din na si Robbie ay isa sa dalawang kasabwat o "ka-collab" ni Big Brother, na siyang magsisimula ng Big Collab Charity Mission sa kabanatang ito. * '''Ibinigay na gawain''': Pagdating naman sa kanilang unang gawain at unang pagkain sa loob ng bahay, magtutulungan ang mga ''housemate'' na ilipat ang malalaking barya na sumisimbolo sa pagkaing nagmula sa tahanan ng mga housemate gamit lamang ang kanilang mga paa. Kailangan nilang ilagay at ipatong-patong ang mga ito sa plataporma sa loob lamang ng tatlumpung minuto.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Housemates, tagumpay sa unang task! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026154627/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-date=26 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab3UnangUmaga | Aux1 = Araw 1-2 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|26}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga unang pag-uusap ni ''Big Brother'' sa kaniyang mga bagong ''housemate'', pati na rin ang kanilang unang umaga sa loob ng bahay. Isiniwalat din sa yugto na si Mikee ang Kapuso "ka-collab" ni ''Big Brother'', kasama si Robbie.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Alamin kung sino ang ikalawang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028030247/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainmet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Kuya at Bela, napag-usapan ang pinaka poging housemate {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028063201/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain''': Para sa gawaing pagbabahaging ito, magkukuwento ang mga ''housemate'' tungkol sa mga bagay na nasa kani-kanilang ''gift box'', na nagmula sa kani-kanilang tahanan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBB3ItemsFromHome | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|27}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinagpapatuloy sa yugtong ito ang gawaing pagbabahagi mula sa nakaraang yugtong. Kalaunan, napagtanto ni Mikee na si Robbie ang kaniyang “ka-collab” kasama si ''Big Brother''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|28}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinapakita sa yugto ang panimula sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate'' para sa kabanatang ito. Tampok din dito ang unang lihim na gawain nina Mikee at Robbie bilang mga katuwang ni ''Big Brother''. Kinailangan nilang hanapin ang sulat na naglalaman ng gawain sa may bahagi ng bughaw na sopa nang hindi nahuhuli ng kanilang mga kapwa ''housemate''. * '''Ibinigay na lingguhang gawain''': Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinatawag na ''The Big Foundation'', kailangang bumuo ang mga ''housemate'' ng tore na may taas na apat na talampakan gamit ang mga bloke na gawa sa kahoy. Ilalagay ito sa isang makitid na espasyo, at gagawin nila ito nang pangkatu-pares, isa-isa lamang. Pagkatapos mabuo ang tore, kailangan nilang ilagay ang maliit na bersyon ng Pinoy Big Brother (PBB) House sa tuktok nito. * '''Ibinigay na lihim na gawain''': Bilang bahagi ng kanilang unang lingguhang gawain, sina Mikee at Robbie ay lihim na inatasang bumuo ng isang maliit na bersyon ng PBB House sa loob ng apatnapu't-walong oras, nang hindi napapansin ng mga ''housemate''. Kung magtatagumpay, makatatanggap sila ng ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab3HBDShea | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|29}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang pagdiriwang ng kaarawan ni Shea, kabilang ang pagpasok ng mga lalaking Kapamilya houseguest—sa pangunguna ni Piolo Pascual—upang batiin ang may kaarawan. * '''Pagpasok ng mga houseguest''': Pumasok sa bahay sina [[Piolo Pascual]], [[Iñigo Pascual]], [[Darren Espanto]], at mga dating ''hosuemate'' na sina [[Kyle Echarri]] (''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity Season 10]]''), [[Emilio Daez]] (''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab 1]]''), at [[River Joseph]] (''Collab 1'') upang batiin si Shea sa kaniyang kaarawan.<ref>{{Cite web |date=29 Oktubre 2026 |title=PBB: Piolo Pascual, Darren Espanto, more stars visit Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261030230925/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-date=30 Oktubre 2026 |access-date=31 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab3TrickorTreat | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|30}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang isang nakakatawa at nakakatakot na gawain para sa mga nagdiriwang ng kanilang kaarawan na sina Shea at Lans—ang mag-anyo bilang "aswang" upang takutin ang kanilang mga kasama sa bahay, na gagamitin din nila para sa kanilang Halloween party. *'''Gawaing ibinigay''': Para sa pagkain sa kanilang Halloween party, inatasan sina Shea at Lans na mag-anyo bilang mga "aswang" na magkakadikit. Ang kanilang layunin ay takutin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' at pasigawin ang mga ito. Ang gawaing ito ang magtatakda kung gaano karaming pagkain ang matatanggap nila para sa Halloween party. Kung ang "scream meter" ay nasa ibaba ng 6, wala silang matatanggap na pagkain; kung ito ay nasa 7 hanggang 10, makakatanggap sila ng kalahating bahagi ng pagkain; ngunit kung aabot ito sa 11 hanggang 12 sa "scream meter," makukuha nila ang buong rasyon ng pagkain para sa pagdiriwang. Bukod dito, ang gawaing ito ay isinasagawa rin upang makakuha ang iba pang mga kasama sa bahay ng karagdagang mga "block" para sa kanilang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBB3HalloweenBDay | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugtong ito ang pinagsamang Halloween party at pagdiriwang ng kaarawan nina Lans at Shea. Ipinakita rin sa yugtong ito ang progreso ng lihim na gawain ng dalawang "ka-collab" ni Big Brother na sina Mikee at Robbie. * '''Pag-usad ng lihim na gawain''': Matagumpay na nakagawa ang dalawang "ka-collab" ni Big Brother ng isang maliit na bersyon ng bahay ni ''Big Brother'' sa loob ng apatnapu't-walong oras, na nagbigay-daan upang makuha nila ang ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }}}} === Linggo 2 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 9 | Title = #PBBCollab3FirstWTask | Aux1 = Araw 7-8 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|1}} | Aux3 = | ShortSummary = Nalaman sa yugtong ito ang resulta ng unang lingguhang gawain ng mga housemate at ang pagdiriwang ng kaarawan ni Lans. Itinampok rin dito ang kuwentong nakatuon sa mga pag-uusap ng mga ''housemate'' tungkol sa namumuong ugnayan nina Jeo, Shea, at Gehlee. * '''Resulta ng lingguhang gawain''': Matapos makabuo ng toreng gawa sa mga bloke na may taas na apat na talampakan at mailagay ang maliit na bersyon ng bahay sa tuktok nito—kung saan nanatiling nakatayo ang istruktura sa loob ng hindi bababa sa 100 segundo—matagumpay na naipanalo ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 10 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Day 9 | Aux2 = Monday; 9:35 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|2}} | Aux3 = | ShortSummary = * '''Task given''': * '''Entry of houseguests''': [[Dingdong Dantes]] and [[Marian Rivera]] enters the house to promote their upcoming family drama movie ''Remember''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 11 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Days 9-10 | Aux2 = Tuesday; 9:35 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|3}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 12 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Day 10 | Aux2 = Wednesday; 9:35 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|4}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 13 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Days 11-12 | Aux2 = Thursday; 9:35 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|5}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 14 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Day 13 | Aux2 = Friday; 9:35 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|6}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 15 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Days 13-14 | Aux2 = Saturday; 6:15 P.M. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|7}} | Aux3 = | ShortSummary = }}}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pinoy Big Brother}} 3osz53tp8glbdm2y912xoxzns1sdbdc 2238402 2238401 2026-11-01T12:31:52Z Allyriana000 119761 2238402 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season|alt=|caption=Title card|bg_colour=#FFF8DC|season_number=12|module1={{Infobox reality competition season | host = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Robi Domingo]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Michael Sager]]}} | num_days = 3 | num_housemates = 16 | companion_show = {{Plainlist| * ''The OnlineVerse''}}}}|num_episodes=8|network=[[GMA Network]]|first_aired={{Start date|2026|10|24}}|last_aired=present|prev_season=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''}} Ang '''''Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0''''' ay ang ikalabindalawang kabanata ng ''reality game show'' na ''[[Pinoy Big Brother]]'', at ang ikatlo sa mga edisyong bunga ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng [[GMA Network]], kung saan ipalalabas ang programa. Nagsimula ang kabanatang ito noong 24 Oktubre 2026, sa GMA Network.<ref name="PBB premiere">{{Cite web |last= |first= |date=10 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother Collab 3.0' to launch on October 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1005439/pinoy-big-brother-collab-3-0-to-launch-on-october-24/story/?amp |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Hindi tulad ng dalawang naunang ''Collab edition'' ([[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|''Collab 1'']] at [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Collab 2.0'']]), itatampok ng kabanatang ito ang halo ng mga karaniwan at kilalang mga ''housemate''. Gagamitin din ng kabanatang ito ng bagong bahay ng ''Big Brother'', kasunod ng paggiba sa orihinal na bahay sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon matapos ang pagtatapos ng ''Collab 2.0''.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=24 Oktubre 2026}}</ref> Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Melai Cantiveros]], [[Alexa Ilacad]], [[Enchong Dee]], [[Gabbi Garcia]], at [[Michael Saeger]] ang kabanata.<ref name=":2">{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘PBB’ hosting lineup for new season |url=https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006102120/https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-date=6 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Pagbuo == Noong 10 Agosto 2026, nag-post ang ''Pinoy Big Brother'' sa hatirang pangmadla na nagpapakita ng isang kamay na gumagawa ng "OK" na kumpas, kung saan nasa loob ng bilog na binuo ng mga daliri ang ''logo'' ng palabas na hugis-mata. Sa mga araw bago ang anunsyo, naglabas ang palabas ng iba pang mga ''post'' na nagtatampok sa mga dating ''housemate'' na gumagawa rin ng parehong senyas. Noong 14 Agosto, opisyal na kinumpirma ang bagong kabanata sa isang pambungad na pagtatanghal ng mga dating housemate sa palabas sa tanghalian na ''[[It's Showtime]]''.<ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=14 Agosto 2026 |title=PBB is returning with 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025031417/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Nagbukas ang mga awdisyon noong gabing iyon, kasunod ng isang anunsyo sa ''[[24 Oras]]'', at nanatiling bukas hanggang 31 Agosto para sa mga aplikanteng may edad 18 hanggang 35.<ref>{{Cite web |last= |date=17 Agosto 2026 |title=GMA Network, ABS-CBN Studios open auditions for ‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ |url=https://businessmirror.com.ph/2026/08/17/gma-network-abs-cbn-studios-open-auditions-for-pinoy-big-brother-collab-3-0/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Songco |first=Pauline |date=16 Agosto 2026 |title=‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ opens auditions |url=https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910153107/https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-date=10 Setyembre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Noong 3 Oktubre, inihayag ng palabas sa pamamagitan ng hatirang pangmadla ang pagbabalik nina Gonzalez, Garcia, Domingo, Cantiveros, Dee, at Ilacad bilang mga mangunguna, habang nagpapahiwatig din ng pagdating ng isang bagong mangunguna na may mga inisyal na "M.S." Makalipas ang dalawang araw, noong 5 Oktubre, ibinunyag na ang dating ''housemate'' mula sa Collab 1 na si [[Michael Sager]] ang pinakabagong mangunguna ng palabas.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘Pinoy Big Brother’ hosting team |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/10/06/2561292/michael-sager-joins-pinoy-big-brother-hosting-team |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, ang Gina Lopez Building (punong tanggapan ng ABS-CBN Foundation at ang mga pangunahing programa nitong Bantay Bata at Sagip Kapamilya) ay ginamit bilang harapan ng bagong bahay ni ''Big Brother''.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=20 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother' unveils new house ahead of third collab edition |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1006557/pinoy-big-brother-unveils-new-house-ahead-of-third-collab-edition/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Sa isang yugto ng palabas ng balita sa telebisyon na ''[[TV Patrol]]'', hindi sinasadyang naibunyag ng tagapagbalitang si [[Karen Davila]] na ang bagong lokasyon ng "pangunahing bahagi ng bahay" ay sa ikaanim na palapag ng ELJ Communications Center. === Oras na nakalaan === Ipinapalabas ang kabanata sa [[GMA Network]] tuwing 9:35 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 4:55 n.g. tuwing Linggo—ang pinakamaagang oras na nakalaan sa araw ng Linggo sa kasaysayan ng ''Pinoy Big Brother'' nitong mga nakaraang panahon, dahil walang angkop na timeslot na bakante sa Sunday primetime programming ng GMA.<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=24 Oktubre 2026 |title=PBB Collab 3.0 reveals new Housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/10/24/pbb-collab-3-0-reveals-new-housemates-2206 |access-date=29 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN News |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=GMA Network and ABS-CBN Studios Launch 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-house-new-housemates-gma-network-and-abs-cbn-studios-launch-pinoy-big-brother-collab-30/140279/ |access-date=29 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ang mga yugto ay sabay ding ipinapalabas at naka-stream sa pamamagitan ng Kapuso Stream, ABS-CBN Entertainment YouTube channel, at [[iWant]]; samantala, ang Kapamilya Online Live ay naghahatid ng ''delayed telecast'' tuwing 10:15 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 8:30 n.g. tuwing Sabado, at 9:45 n.g. tuwing Linggo. Para sa kabanatang ito, walang palabas na nagsisilbing karagdagan o "''companion show''" na ipinapalabas sa telebisyon. Gayunpaman, mananatili ang karagdagang palabas sa ''online'' na pinamagatang "''The OnlineVerse''"—na pinangungunahan nina Ilacad at Sager—na mapapanood tuwing Sabado sa Kapuso Stream at sa ''YouTube channel'' ng ABS-CBN Entertainment. Ang mga pagsasahimpapawid nito ay nakatakdang tumapat sa mga patalastas ng yugto sa ''primetime''.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=27 Oktubre 2026 |title=Michael Sager returns to 'Pinoy Big Brother' as host |url=https://mb.com.ph/2026/10/27/michael-sager-returns-to-pinoy-big-brother-as-host |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> === ''Livestream'' === Ang mga “''all-access''” ''livestream'' para sa kabanatang ito ay mapapanood sa iWant sa pamamagitan ng tatlong feed: ang pangunahing ''livestream'' na sumasaklaw sa iba pang bahagi ng bahay; ang hapag-kainan; at ang panlabas na lungga. Ang mga ''livestream'' para sa hapag-kainan at panlabas na lungga ay eksklusibong mapapanood ng mga tagasuskribi ng ''iWant Premium''. Mapapanood ang ''livestream'' mula 8:00 n.u. hanggang 12:00 h.g.<ref name=":12" /> == Mga ''housemate'' == Labing-anim na ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay noong Araw 1 (24 Oktubre 2026).<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=24 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0': Meet the 16 new housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007041/pinoy-big-brother-collab-edition-3-0-meet-the-16-new-housemates/story/ |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Kalaunan, hinati sila sa dalawang grupo na walang direktang kaugnayan sa mga ahensyang kinabibilangan ng mga regular na ''housemate'': walong "Kapuso" ''housemate'' at walong "Kapamilya" ''housemate''.<ref>{{Cite news |author=Evangelista |first=Jessica Ann |date=25 Oktubre 2026 |title=Winwyn Marquez, Mikee Quintos among new housemates of ‘PBB Collab 3.0’ |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/687811/winwyn-marquez-mikee-quintos-among-new-housemates-of-pbb-collab-3-0 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Posadas |first=Andrea |date=24 Oktubre 2026 |title=New Home, New Stars: Meet the 16 Housemates of “Pinoy Big Brother Collab 3.0” |url=https://www.wheninmanila.com/pbb-collab-new-season/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=[[When in Manila]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center" |+ class="nowrap" |Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Collab Edition'' ''3.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Himpilan !Uri !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{Sortname|Anthony|Constantino}} |24 | align="left" |[[California]], Estados Unidos | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' | rowspan="16" |<ref name=":1" /> |- !{{Sortname|Bela|Arcal|nolink=1}} |29 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Manggagawa sa pabrika |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Calix Esguerra |18 | align="left" |[[Pampanga]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Pageant king'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Cianne|Dominguez}} |25 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Personalidad sa telebisyon |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Ethan Benares |20 | align="left" |[[Bacolod]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Atleta |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Gehlee|Dangca|link=Gehlee}} |19 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Jeo Ong |18 | align="left" |[[Palawan]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Lans Nagal |24 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Estudyante at ''content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Mikee|Quintos}} |28 | align="left" |[[Maynila]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nathan Garcia |19 | align="left" |[[Cebu]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nicole Fortuna |21 | align="left" |[[Bohol]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Primo|Alterado|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Raheel Bhyria |24 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor at boksingero |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Robbie|Jaworski}} |26 | align="left" |[[Pasig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Shea Valerio |19 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- ![[Winwyn Marquez]] |34 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres at ''beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab3point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado ; 6:00 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=Get to Know the 'Pinoy Big Brother: Collab 3.0' Housemates |url=https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025030848/https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Metro Style |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|24}} | ShortSummary = Ipinapakilala sa pagsisimula ng pinakabagong kabanata ang bagong bahay ng Pinoy Big Brother at ang pinakabagong grupo ng mga ''housemate'', na binubuo ng pinagsamang mga ''regular'' at ''celebrity'' na housemate. Inihayag din sa yugto ang ''Collab ni Kuya'' na ''twist'', kung saan mayroong dalawang ''housemate'', isang Kapamilya at isang Kapuso, na magiging "ka-collab" o kasabwat ni ''Big Brother'', na tutukuyin pa lamang sa hinaharap. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = "#PBBCollab3FirstNight" | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|25}} | Aux3 = <ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Robbie, may secret mission bilang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-robbie-may-secret-mission-bilang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-1909 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga mahahalagang bahagi at mga sandali noong unang gabi ng mga ''housemate'' sa loob ng bahay. Isiniwalat din na si Robbie ay isa sa dalawang kasabwat o "ka-collab" ni Big Brother, na siyang magsisimula ng Big Collab Charity Mission sa kabanatang ito. * '''Ibinigay na gawain''': Pagdating naman sa kanilang unang gawain at unang pagkain sa loob ng bahay, magtutulungan ang mga ''housemate'' na ilipat ang malalaking barya na sumisimbolo sa pagkaing nagmula sa tahanan ng mga housemate gamit lamang ang kanilang mga paa. Kailangan nilang ilagay at ipatong-patong ang mga ito sa plataporma sa loob lamang ng tatlumpung minuto.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Housemates, tagumpay sa unang task! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026154627/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-date=26 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab3UnangUmaga | Aux1 = Araw 1-2 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|26}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga unang pag-uusap ni ''Big Brother'' sa kaniyang mga bagong ''housemate'', pati na rin ang kanilang unang umaga sa loob ng bahay. Isiniwalat din sa yugto na si Mikee ang Kapuso "ka-collab" ni ''Big Brother'', kasama si Robbie.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Alamin kung sino ang ikalawang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028030247/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainmet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Kuya at Bela, napag-usapan ang pinaka poging housemate {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028063201/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain''': Para sa gawaing pagbabahaging ito, magkukuwento ang mga ''housemate'' tungkol sa mga bagay na nasa kani-kanilang ''gift box'', na nagmula sa kani-kanilang tahanan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBB3ItemsFromHome | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|27}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinagpapatuloy sa yugtong ito ang gawaing pagbabahagi mula sa nakaraang yugtong. Kalaunan, napagtanto ni Mikee na si Robbie ang kaniyang “ka-collab” kasama si ''Big Brother''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|28}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinapakita sa yugto ang panimula sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate'' para sa kabanatang ito. Tampok din dito ang unang lihim na gawain nina Mikee at Robbie bilang mga katuwang ni ''Big Brother''. Kinailangan nilang hanapin ang sulat na naglalaman ng gawain sa may bahagi ng bughaw na sopa nang hindi nahuhuli ng kanilang mga kapwa ''housemate''. * '''Ibinigay na lingguhang gawain''': Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinatawag na ''The Big Foundation'', kailangang bumuo ang mga ''housemate'' ng tore na may taas na apat na talampakan gamit ang mga bloke na gawa sa kahoy. Ilalagay ito sa isang makitid na espasyo, at gagawin nila ito nang pangkatu-pares, isa-isa lamang. Pagkatapos mabuo ang tore, kailangan nilang ilagay ang maliit na bersyon ng Pinoy Big Brother (PBB) House sa tuktok nito. * '''Ibinigay na lihim na gawain''': Bilang bahagi ng kanilang unang lingguhang gawain, sina Mikee at Robbie ay lihim na inatasang bumuo ng isang maliit na bersyon ng PBB House sa loob ng apatnapu't-walong oras, nang hindi napapansin ng mga ''housemate''. Kung magtatagumpay, makatatanggap sila ng ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab3HBDShea | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|29}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang pagdiriwang ng kaarawan ni Shea, kabilang ang pagpasok ng mga lalaking Kapamilya houseguest—sa pangunguna ni Piolo Pascual—upang batiin ang may kaarawan. * '''Pagpasok ng mga houseguest''': Pumasok sa bahay sina [[Piolo Pascual]], [[Iñigo Pascual]], [[Darren Espanto]], at mga dating ''hosuemate'' na sina [[Kyle Echarri]] (''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity Season 10]]''), [[Emilio Daez]] (''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab 1]]''), at [[River Joseph]] (''Collab 1'') upang batiin si Shea sa kaniyang kaarawan.<ref>{{Cite web |date=29 Oktubre 2026 |title=PBB: Piolo Pascual, Darren Espanto, more stars visit Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261030230925/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-date=30 Oktubre 2026 |access-date=31 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab3TrickorTreat | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|30}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang isang nakakatawa at nakakatakot na gawain para sa mga nagdiriwang ng kanilang kaarawan na sina Shea at Lans—ang mag-anyo bilang "aswang" upang takutin ang kanilang mga kasama sa bahay, na gagamitin din nila para sa kanilang Halloween party. *'''Gawaing ibinigay''': Para sa pagkain sa kanilang Halloween party, inatasan sina Shea at Lans na mag-anyo bilang mga "aswang" na magkakadikit. Ang kanilang layunin ay takutin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' at pasigawin ang mga ito. Ang gawaing ito ang magtatakda kung gaano karaming pagkain ang matatanggap nila para sa Halloween party. Kung ang "scream meter" ay nasa ibaba ng 6, wala silang matatanggap na pagkain; kung ito ay nasa 7 hanggang 10, makakatanggap sila ng kalahating bahagi ng pagkain; ngunit kung aabot ito sa 11 hanggang 12 sa "scream meter," makukuha nila ang buong rasyon ng pagkain para sa pagdiriwang. Bukod dito, ang gawaing ito ay isinasagawa rin upang makakuha ang iba pang mga kasama sa bahay ng karagdagang mga "block" para sa kanilang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBB3HalloweenBDay | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugtong ito ang pinagsamang Halloween party at pagdiriwang ng kaarawan nina Lans at Shea. Ipinakita rin sa yugtong ito ang progreso ng lihim na gawain ng dalawang "ka-collab" ni Big Brother na sina Mikee at Robbie. * '''Pag-usad ng lihim na gawain''': Matagumpay na nakagawa ang dalawang "ka-collab" ni Big Brother ng isang maliit na bersyon ng bahay ni ''Big Brother'' sa loob ng apatnapu't-walong oras, na nagbigay-daan upang makuha nila ang ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }}}} === Linggo 2 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 9 | Title = #PBBCollab3FirstWTask | Aux1 = Araw 7-8 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|1}} | Aux3 = | ShortSummary = Nalaman sa yugtong ito ang resulta ng unang lingguhang gawain ng mga housemate at ang pagdiriwang ng kaarawan ni Lans. Itinampok rin dito ang kuwentong nakatuon sa mga pag-uusap ng mga ''housemate'' tungkol sa namumuong ugnayan nina Jeo, Shea, at Gehlee. * '''Resulta ng lingguhang gawain''': Matapos makabuo ng toreng gawa sa mga bloke na may taas na apat na talampakan at mailagay ang maliit na bersyon ng bahay sa tuktok nito—kung saan nanatiling nakatayo ang istruktura sa loob ng hindi bababa sa 100 segundo—matagumpay na naipanalo ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 10 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Araw 9 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|2}} | Aux3 = | ShortSummary = * '''Pagpasok ng mga ''houseguest''''': Pumasok sa bahay sina [[Dingdong Dantes]] at [[Marian Rivera]] upang ilako ang kanilang paparating na pelikula na ''Remember''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 11 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|3}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 12 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|4}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 13 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|5}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 14 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|6}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 15 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|7}} | Aux3 = | ShortSummary = }}}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pinoy Big Brother}} hf1nry5j44pvvwf0hvfdyxi0lkatv71 2238403 2238402 2026-11-01T12:32:13Z Allyriana000 119761 2238403 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season|alt=|caption=Title card|bg_colour=#FFF8DC|season_number=12|module1={{Infobox reality competition season | host = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Robi Domingo]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Michael Sager]]}} | num_days = 3 | num_housemates = 16 | companion_show = {{Plainlist| * ''The OnlineVerse''}}}}|num_episodes=9|network=[[GMA Network]]|first_aired={{Start date|2026|10|24}}|last_aired=present|prev_season=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''}} Ang '''''Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0''''' ay ang ikalabindalawang kabanata ng ''reality game show'' na ''[[Pinoy Big Brother]]'', at ang ikatlo sa mga edisyong bunga ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng [[GMA Network]], kung saan ipalalabas ang programa. Nagsimula ang kabanatang ito noong 24 Oktubre 2026, sa GMA Network.<ref name="PBB premiere">{{Cite web |last= |first= |date=10 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother Collab 3.0' to launch on October 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1005439/pinoy-big-brother-collab-3-0-to-launch-on-october-24/story/?amp |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Hindi tulad ng dalawang naunang ''Collab edition'' ([[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|''Collab 1'']] at [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Collab 2.0'']]), itatampok ng kabanatang ito ang halo ng mga karaniwan at kilalang mga ''housemate''. Gagamitin din ng kabanatang ito ng bagong bahay ng ''Big Brother'', kasunod ng paggiba sa orihinal na bahay sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon matapos ang pagtatapos ng ''Collab 2.0''.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=24 Oktubre 2026}}</ref> Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Melai Cantiveros]], [[Alexa Ilacad]], [[Enchong Dee]], [[Gabbi Garcia]], at [[Michael Saeger]] ang kabanata.<ref name=":2">{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘PBB’ hosting lineup for new season |url=https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006102120/https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-date=6 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Pagbuo == Noong 10 Agosto 2026, nag-post ang ''Pinoy Big Brother'' sa hatirang pangmadla na nagpapakita ng isang kamay na gumagawa ng "OK" na kumpas, kung saan nasa loob ng bilog na binuo ng mga daliri ang ''logo'' ng palabas na hugis-mata. Sa mga araw bago ang anunsyo, naglabas ang palabas ng iba pang mga ''post'' na nagtatampok sa mga dating ''housemate'' na gumagawa rin ng parehong senyas. Noong 14 Agosto, opisyal na kinumpirma ang bagong kabanata sa isang pambungad na pagtatanghal ng mga dating housemate sa palabas sa tanghalian na ''[[It's Showtime]]''.<ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=14 Agosto 2026 |title=PBB is returning with 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025031417/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Nagbukas ang mga awdisyon noong gabing iyon, kasunod ng isang anunsyo sa ''[[24 Oras]]'', at nanatiling bukas hanggang 31 Agosto para sa mga aplikanteng may edad 18 hanggang 35.<ref>{{Cite web |last= |date=17 Agosto 2026 |title=GMA Network, ABS-CBN Studios open auditions for ‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ |url=https://businessmirror.com.ph/2026/08/17/gma-network-abs-cbn-studios-open-auditions-for-pinoy-big-brother-collab-3-0/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Songco |first=Pauline |date=16 Agosto 2026 |title=‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ opens auditions |url=https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910153107/https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-date=10 Setyembre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Noong 3 Oktubre, inihayag ng palabas sa pamamagitan ng hatirang pangmadla ang pagbabalik nina Gonzalez, Garcia, Domingo, Cantiveros, Dee, at Ilacad bilang mga mangunguna, habang nagpapahiwatig din ng pagdating ng isang bagong mangunguna na may mga inisyal na "M.S." Makalipas ang dalawang araw, noong 5 Oktubre, ibinunyag na ang dating ''housemate'' mula sa Collab 1 na si [[Michael Sager]] ang pinakabagong mangunguna ng palabas.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘Pinoy Big Brother’ hosting team |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/10/06/2561292/michael-sager-joins-pinoy-big-brother-hosting-team |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, ang Gina Lopez Building (punong tanggapan ng ABS-CBN Foundation at ang mga pangunahing programa nitong Bantay Bata at Sagip Kapamilya) ay ginamit bilang harapan ng bagong bahay ni ''Big Brother''.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=20 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother' unveils new house ahead of third collab edition |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1006557/pinoy-big-brother-unveils-new-house-ahead-of-third-collab-edition/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Sa isang yugto ng palabas ng balita sa telebisyon na ''[[TV Patrol]]'', hindi sinasadyang naibunyag ng tagapagbalitang si [[Karen Davila]] na ang bagong lokasyon ng "pangunahing bahagi ng bahay" ay sa ikaanim na palapag ng ELJ Communications Center. === Oras na nakalaan === Ipinapalabas ang kabanata sa [[GMA Network]] tuwing 9:35 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 4:55 n.g. tuwing Linggo—ang pinakamaagang oras na nakalaan sa araw ng Linggo sa kasaysayan ng ''Pinoy Big Brother'' nitong mga nakaraang panahon, dahil walang angkop na timeslot na bakante sa Sunday primetime programming ng GMA.<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=24 Oktubre 2026 |title=PBB Collab 3.0 reveals new Housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/10/24/pbb-collab-3-0-reveals-new-housemates-2206 |access-date=29 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN News |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=GMA Network and ABS-CBN Studios Launch 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-house-new-housemates-gma-network-and-abs-cbn-studios-launch-pinoy-big-brother-collab-30/140279/ |access-date=29 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ang mga yugto ay sabay ding ipinapalabas at naka-stream sa pamamagitan ng Kapuso Stream, ABS-CBN Entertainment YouTube channel, at [[iWant]]; samantala, ang Kapamilya Online Live ay naghahatid ng ''delayed telecast'' tuwing 10:15 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 8:30 n.g. tuwing Sabado, at 9:45 n.g. tuwing Linggo. Para sa kabanatang ito, walang palabas na nagsisilbing karagdagan o "''companion show''" na ipinapalabas sa telebisyon. Gayunpaman, mananatili ang karagdagang palabas sa ''online'' na pinamagatang "''The OnlineVerse''"—na pinangungunahan nina Ilacad at Sager—na mapapanood tuwing Sabado sa Kapuso Stream at sa ''YouTube channel'' ng ABS-CBN Entertainment. Ang mga pagsasahimpapawid nito ay nakatakdang tumapat sa mga patalastas ng yugto sa ''primetime''.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=27 Oktubre 2026 |title=Michael Sager returns to 'Pinoy Big Brother' as host |url=https://mb.com.ph/2026/10/27/michael-sager-returns-to-pinoy-big-brother-as-host |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> === ''Livestream'' === Ang mga “''all-access''” ''livestream'' para sa kabanatang ito ay mapapanood sa iWant sa pamamagitan ng tatlong feed: ang pangunahing ''livestream'' na sumasaklaw sa iba pang bahagi ng bahay; ang hapag-kainan; at ang panlabas na lungga. Ang mga ''livestream'' para sa hapag-kainan at panlabas na lungga ay eksklusibong mapapanood ng mga tagasuskribi ng ''iWant Premium''. Mapapanood ang ''livestream'' mula 8:00 n.u. hanggang 12:00 h.g.<ref name=":12" /> == Mga ''housemate'' == Labing-anim na ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay noong Araw 1 (24 Oktubre 2026).<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=24 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0': Meet the 16 new housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007041/pinoy-big-brother-collab-edition-3-0-meet-the-16-new-housemates/story/ |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Kalaunan, hinati sila sa dalawang grupo na walang direktang kaugnayan sa mga ahensyang kinabibilangan ng mga regular na ''housemate'': walong "Kapuso" ''housemate'' at walong "Kapamilya" ''housemate''.<ref>{{Cite news |author=Evangelista |first=Jessica Ann |date=25 Oktubre 2026 |title=Winwyn Marquez, Mikee Quintos among new housemates of ‘PBB Collab 3.0’ |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/687811/winwyn-marquez-mikee-quintos-among-new-housemates-of-pbb-collab-3-0 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Posadas |first=Andrea |date=24 Oktubre 2026 |title=New Home, New Stars: Meet the 16 Housemates of “Pinoy Big Brother Collab 3.0” |url=https://www.wheninmanila.com/pbb-collab-new-season/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=[[When in Manila]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center" |+ class="nowrap" |Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Collab Edition'' ''3.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Himpilan !Uri !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{Sortname|Anthony|Constantino}} |24 | align="left" |[[California]], Estados Unidos | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' | rowspan="16" |<ref name=":1" /> |- !{{Sortname|Bela|Arcal|nolink=1}} |29 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Manggagawa sa pabrika |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Calix Esguerra |18 | align="left" |[[Pampanga]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Pageant king'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Cianne|Dominguez}} |25 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Personalidad sa telebisyon |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Ethan Benares |20 | align="left" |[[Bacolod]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Atleta |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Gehlee|Dangca|link=Gehlee}} |19 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Jeo Ong |18 | align="left" |[[Palawan]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Lans Nagal |24 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Estudyante at ''content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Mikee|Quintos}} |28 | align="left" |[[Maynila]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nathan Garcia |19 | align="left" |[[Cebu]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nicole Fortuna |21 | align="left" |[[Bohol]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Primo|Alterado|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Raheel Bhyria |24 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor at boksingero |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Robbie|Jaworski}} |26 | align="left" |[[Pasig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Shea Valerio |19 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- ![[Winwyn Marquez]] |34 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres at ''beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab3point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado ; 6:00 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=Get to Know the 'Pinoy Big Brother: Collab 3.0' Housemates |url=https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025030848/https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Metro Style |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|24}} | ShortSummary = Ipinapakilala sa pagsisimula ng pinakabagong kabanata ang bagong bahay ng Pinoy Big Brother at ang pinakabagong grupo ng mga ''housemate'', na binubuo ng pinagsamang mga ''regular'' at ''celebrity'' na housemate. Inihayag din sa yugto ang ''Collab ni Kuya'' na ''twist'', kung saan mayroong dalawang ''housemate'', isang Kapamilya at isang Kapuso, na magiging "ka-collab" o kasabwat ni ''Big Brother'', na tutukuyin pa lamang sa hinaharap. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = "#PBBCollab3FirstNight" | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|25}} | Aux3 = <ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Robbie, may secret mission bilang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-robbie-may-secret-mission-bilang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-1909 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga mahahalagang bahagi at mga sandali noong unang gabi ng mga ''housemate'' sa loob ng bahay. Isiniwalat din na si Robbie ay isa sa dalawang kasabwat o "ka-collab" ni Big Brother, na siyang magsisimula ng Big Collab Charity Mission sa kabanatang ito. * '''Ibinigay na gawain''': Pagdating naman sa kanilang unang gawain at unang pagkain sa loob ng bahay, magtutulungan ang mga ''housemate'' na ilipat ang malalaking barya na sumisimbolo sa pagkaing nagmula sa tahanan ng mga housemate gamit lamang ang kanilang mga paa. Kailangan nilang ilagay at ipatong-patong ang mga ito sa plataporma sa loob lamang ng tatlumpung minuto.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Housemates, tagumpay sa unang task! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026154627/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-date=26 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab3UnangUmaga | Aux1 = Araw 1-2 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|26}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga unang pag-uusap ni ''Big Brother'' sa kaniyang mga bagong ''housemate'', pati na rin ang kanilang unang umaga sa loob ng bahay. Isiniwalat din sa yugto na si Mikee ang Kapuso "ka-collab" ni ''Big Brother'', kasama si Robbie.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Alamin kung sino ang ikalawang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028030247/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainmet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Kuya at Bela, napag-usapan ang pinaka poging housemate {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028063201/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain''': Para sa gawaing pagbabahaging ito, magkukuwento ang mga ''housemate'' tungkol sa mga bagay na nasa kani-kanilang ''gift box'', na nagmula sa kani-kanilang tahanan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBB3ItemsFromHome | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|27}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinagpapatuloy sa yugtong ito ang gawaing pagbabahagi mula sa nakaraang yugtong. Kalaunan, napagtanto ni Mikee na si Robbie ang kaniyang “ka-collab” kasama si ''Big Brother''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|28}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinapakita sa yugto ang panimula sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate'' para sa kabanatang ito. Tampok din dito ang unang lihim na gawain nina Mikee at Robbie bilang mga katuwang ni ''Big Brother''. Kinailangan nilang hanapin ang sulat na naglalaman ng gawain sa may bahagi ng bughaw na sopa nang hindi nahuhuli ng kanilang mga kapwa ''housemate''. * '''Ibinigay na lingguhang gawain''': Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinatawag na ''The Big Foundation'', kailangang bumuo ang mga ''housemate'' ng tore na may taas na apat na talampakan gamit ang mga bloke na gawa sa kahoy. Ilalagay ito sa isang makitid na espasyo, at gagawin nila ito nang pangkatu-pares, isa-isa lamang. Pagkatapos mabuo ang tore, kailangan nilang ilagay ang maliit na bersyon ng Pinoy Big Brother (PBB) House sa tuktok nito. * '''Ibinigay na lihim na gawain''': Bilang bahagi ng kanilang unang lingguhang gawain, sina Mikee at Robbie ay lihim na inatasang bumuo ng isang maliit na bersyon ng PBB House sa loob ng apatnapu't-walong oras, nang hindi napapansin ng mga ''housemate''. Kung magtatagumpay, makatatanggap sila ng ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab3HBDShea | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|29}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang pagdiriwang ng kaarawan ni Shea, kabilang ang pagpasok ng mga lalaking Kapamilya houseguest—sa pangunguna ni Piolo Pascual—upang batiin ang may kaarawan. * '''Pagpasok ng mga houseguest''': Pumasok sa bahay sina [[Piolo Pascual]], [[Iñigo Pascual]], [[Darren Espanto]], at mga dating ''hosuemate'' na sina [[Kyle Echarri]] (''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity Season 10]]''), [[Emilio Daez]] (''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab 1]]''), at [[River Joseph]] (''Collab 1'') upang batiin si Shea sa kaniyang kaarawan.<ref>{{Cite web |date=29 Oktubre 2026 |title=PBB: Piolo Pascual, Darren Espanto, more stars visit Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261030230925/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-date=30 Oktubre 2026 |access-date=31 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab3TrickorTreat | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|30}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang isang nakakatawa at nakakatakot na gawain para sa mga nagdiriwang ng kanilang kaarawan na sina Shea at Lans—ang mag-anyo bilang "aswang" upang takutin ang kanilang mga kasama sa bahay, na gagamitin din nila para sa kanilang Halloween party. *'''Gawaing ibinigay''': Para sa pagkain sa kanilang Halloween party, inatasan sina Shea at Lans na mag-anyo bilang mga "aswang" na magkakadikit. Ang kanilang layunin ay takutin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' at pasigawin ang mga ito. Ang gawaing ito ang magtatakda kung gaano karaming pagkain ang matatanggap nila para sa Halloween party. Kung ang "scream meter" ay nasa ibaba ng 6, wala silang matatanggap na pagkain; kung ito ay nasa 7 hanggang 10, makakatanggap sila ng kalahating bahagi ng pagkain; ngunit kung aabot ito sa 11 hanggang 12 sa "scream meter," makukuha nila ang buong rasyon ng pagkain para sa pagdiriwang. Bukod dito, ang gawaing ito ay isinasagawa rin upang makakuha ang iba pang mga kasama sa bahay ng karagdagang mga "block" para sa kanilang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBB3HalloweenBDay | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugtong ito ang pinagsamang Halloween party at pagdiriwang ng kaarawan nina Lans at Shea. Ipinakita rin sa yugtong ito ang progreso ng lihim na gawain ng dalawang "ka-collab" ni Big Brother na sina Mikee at Robbie. * '''Pag-usad ng lihim na gawain''': Matagumpay na nakagawa ang dalawang "ka-collab" ni Big Brother ng isang maliit na bersyon ng bahay ni ''Big Brother'' sa loob ng apatnapu't-walong oras, na nagbigay-daan upang makuha nila ang ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }}}} === Linggo 2 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 9 | Title = #PBBCollab3FirstWTask | Aux1 = Araw 7-8 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|1}} | Aux3 = | ShortSummary = Nalaman sa yugtong ito ang resulta ng unang lingguhang gawain ng mga housemate at ang pagdiriwang ng kaarawan ni Lans. Itinampok rin dito ang kuwentong nakatuon sa mga pag-uusap ng mga ''housemate'' tungkol sa namumuong ugnayan nina Jeo, Shea, at Gehlee. * '''Resulta ng lingguhang gawain''': Matapos makabuo ng toreng gawa sa mga bloke na may taas na apat na talampakan at mailagay ang maliit na bersyon ng bahay sa tuktok nito—kung saan nanatiling nakatayo ang istruktura sa loob ng hindi bababa sa 100 segundo—matagumpay na naipanalo ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 10 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Araw 9 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|2}} | Aux3 = | ShortSummary = * '''Pagpasok ng mga ''houseguest''''': Pumasok sa bahay sina [[Dingdong Dantes]] at [[Marian Rivera]] upang ilako ang kanilang paparating na pelikula na ''Remember''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 11 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|3}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 12 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|4}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 13 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|5}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 14 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|6}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 15 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|7}} | Aux3 = | ShortSummary = }}}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pinoy Big Brother}} qadk77fg27rx1vsoj0by1c1mmcso6ok 2238404 2238403 2026-11-01T12:42:44Z Allyriana000 119761 Nagdagdag ng sanggunian para sa Yugto 9 2238404 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season|alt=|caption=Title card|bg_colour=#FFF8DC|season_number=12|module1={{Infobox reality competition season | host = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Robi Domingo]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Michael Sager]]}} | num_days = 3 | num_housemates = 16 | companion_show = {{Plainlist| * ''The OnlineVerse''}}}}|num_episodes=9|network=[[GMA Network]]|first_aired={{Start date|2026|10|24}}|last_aired=present|prev_season=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''}} Ang '''''Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0''''' ay ang ikalabindalawang kabanata ng ''reality game show'' na ''[[Pinoy Big Brother]]'', at ang ikatlo sa mga edisyong bunga ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng [[GMA Network]], kung saan ipalalabas ang programa. Nagsimula ang kabanatang ito noong 24 Oktubre 2026, sa GMA Network.<ref name="PBB premiere">{{Cite web |last= |first= |date=10 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother Collab 3.0' to launch on October 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1005439/pinoy-big-brother-collab-3-0-to-launch-on-october-24/story/?amp |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Hindi tulad ng dalawang naunang ''Collab edition'' ([[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|''Collab 1'']] at [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Collab 2.0'']]), itatampok ng kabanatang ito ang halo ng mga karaniwan at kilalang mga ''housemate''. Gagamitin din ng kabanatang ito ng bagong bahay ng ''Big Brother'', kasunod ng paggiba sa orihinal na bahay sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon matapos ang pagtatapos ng ''Collab 2.0''.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=24 Oktubre 2026}}</ref> Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Melai Cantiveros]], [[Alexa Ilacad]], [[Enchong Dee]], [[Gabbi Garcia]], at [[Michael Saeger]] ang kabanata.<ref name=":2">{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘PBB’ hosting lineup for new season |url=https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006102120/https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-date=6 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Pagbuo == Noong 10 Agosto 2026, nag-post ang ''Pinoy Big Brother'' sa hatirang pangmadla na nagpapakita ng isang kamay na gumagawa ng "OK" na kumpas, kung saan nasa loob ng bilog na binuo ng mga daliri ang ''logo'' ng palabas na hugis-mata. Sa mga araw bago ang anunsyo, naglabas ang palabas ng iba pang mga ''post'' na nagtatampok sa mga dating ''housemate'' na gumagawa rin ng parehong senyas. Noong 14 Agosto, opisyal na kinumpirma ang bagong kabanata sa isang pambungad na pagtatanghal ng mga dating housemate sa palabas sa tanghalian na ''[[It's Showtime]]''.<ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=14 Agosto 2026 |title=PBB is returning with 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025031417/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Nagbukas ang mga awdisyon noong gabing iyon, kasunod ng isang anunsyo sa ''[[24 Oras]]'', at nanatiling bukas hanggang 31 Agosto para sa mga aplikanteng may edad 18 hanggang 35.<ref>{{Cite web |last= |date=17 Agosto 2026 |title=GMA Network, ABS-CBN Studios open auditions for ‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ |url=https://businessmirror.com.ph/2026/08/17/gma-network-abs-cbn-studios-open-auditions-for-pinoy-big-brother-collab-3-0/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Songco |first=Pauline |date=16 Agosto 2026 |title=‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ opens auditions |url=https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910153107/https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-date=10 Setyembre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Noong 3 Oktubre, inihayag ng palabas sa pamamagitan ng hatirang pangmadla ang pagbabalik nina Gonzalez, Garcia, Domingo, Cantiveros, Dee, at Ilacad bilang mga mangunguna, habang nagpapahiwatig din ng pagdating ng isang bagong mangunguna na may mga inisyal na "M.S." Makalipas ang dalawang araw, noong 5 Oktubre, ibinunyag na ang dating ''housemate'' mula sa Collab 1 na si [[Michael Sager]] ang pinakabagong mangunguna ng palabas.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘Pinoy Big Brother’ hosting team |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/10/06/2561292/michael-sager-joins-pinoy-big-brother-hosting-team |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, ang Gina Lopez Building (punong tanggapan ng ABS-CBN Foundation at ang mga pangunahing programa nitong Bantay Bata at Sagip Kapamilya) ay ginamit bilang harapan ng bagong bahay ni ''Big Brother''.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=20 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother' unveils new house ahead of third collab edition |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1006557/pinoy-big-brother-unveils-new-house-ahead-of-third-collab-edition/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Sa isang yugto ng palabas ng balita sa telebisyon na ''[[TV Patrol]]'', hindi sinasadyang naibunyag ng tagapagbalitang si [[Karen Davila]] na ang bagong lokasyon ng "pangunahing bahagi ng bahay" ay sa ikaanim na palapag ng ELJ Communications Center. === Oras na nakalaan === Ipinapalabas ang kabanata sa [[GMA Network]] tuwing 9:35 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 4:55 n.g. tuwing Linggo—ang pinakamaagang oras na nakalaan sa araw ng Linggo sa kasaysayan ng ''Pinoy Big Brother'' nitong mga nakaraang panahon, dahil walang angkop na timeslot na bakante sa Sunday primetime programming ng GMA.<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=24 Oktubre 2026 |title=PBB Collab 3.0 reveals new Housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/10/24/pbb-collab-3-0-reveals-new-housemates-2206 |access-date=29 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN News |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=GMA Network and ABS-CBN Studios Launch 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-house-new-housemates-gma-network-and-abs-cbn-studios-launch-pinoy-big-brother-collab-30/140279/ |access-date=29 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ang mga yugto ay sabay ding ipinapalabas at naka-stream sa pamamagitan ng Kapuso Stream, ABS-CBN Entertainment YouTube channel, at [[iWant]]; samantala, ang Kapamilya Online Live ay naghahatid ng ''delayed telecast'' tuwing 10:15 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 8:30 n.g. tuwing Sabado, at 9:45 n.g. tuwing Linggo. Para sa kabanatang ito, walang palabas na nagsisilbing karagdagan o "''companion show''" na ipinapalabas sa telebisyon. Gayunpaman, mananatili ang karagdagang palabas sa ''online'' na pinamagatang "''The OnlineVerse''"—na pinangungunahan nina Ilacad at Sager—na mapapanood tuwing Sabado sa Kapuso Stream at sa ''YouTube channel'' ng ABS-CBN Entertainment. Ang mga pagsasahimpapawid nito ay nakatakdang tumapat sa mga patalastas ng yugto sa ''primetime''.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=27 Oktubre 2026 |title=Michael Sager returns to 'Pinoy Big Brother' as host |url=https://mb.com.ph/2026/10/27/michael-sager-returns-to-pinoy-big-brother-as-host |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> === ''Livestream'' === Ang mga “''all-access''” ''livestream'' para sa kabanatang ito ay mapapanood sa iWant sa pamamagitan ng tatlong feed: ang pangunahing ''livestream'' na sumasaklaw sa iba pang bahagi ng bahay; ang hapag-kainan; at ang panlabas na lungga. Ang mga ''livestream'' para sa hapag-kainan at panlabas na lungga ay eksklusibong mapapanood ng mga tagasuskribi ng ''iWant Premium''. Mapapanood ang ''livestream'' mula 8:00 n.u. hanggang 12:00 h.g.<ref name=":12" /> == Mga ''housemate'' == Labing-anim na ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay noong Araw 1 (24 Oktubre 2026).<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=24 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0': Meet the 16 new housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007041/pinoy-big-brother-collab-edition-3-0-meet-the-16-new-housemates/story/ |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Kalaunan, hinati sila sa dalawang grupo na walang direktang kaugnayan sa mga ahensyang kinabibilangan ng mga regular na ''housemate'': walong "Kapuso" ''housemate'' at walong "Kapamilya" ''housemate''.<ref>{{Cite news |author=Evangelista |first=Jessica Ann |date=25 Oktubre 2026 |title=Winwyn Marquez, Mikee Quintos among new housemates of ‘PBB Collab 3.0’ |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/687811/winwyn-marquez-mikee-quintos-among-new-housemates-of-pbb-collab-3-0 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Posadas |first=Andrea |date=24 Oktubre 2026 |title=New Home, New Stars: Meet the 16 Housemates of “Pinoy Big Brother Collab 3.0” |url=https://www.wheninmanila.com/pbb-collab-new-season/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=[[When in Manila]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center" |+ class="nowrap" |Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Collab Edition'' ''3.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Himpilan !Uri !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{Sortname|Anthony|Constantino}} |24 | align="left" |[[California]], Estados Unidos | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' | rowspan="16" |<ref name=":1" /> |- !{{Sortname|Bela|Arcal|nolink=1}} |29 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Manggagawa sa pabrika |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Calix Esguerra |18 | align="left" |[[Pampanga]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Pageant king'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Cianne|Dominguez}} |25 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Personalidad sa telebisyon |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Ethan Benares |20 | align="left" |[[Bacolod]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Atleta |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Gehlee|Dangca|link=Gehlee}} |19 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Jeo Ong |18 | align="left" |[[Palawan]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Lans Nagal |24 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Estudyante at ''content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Mikee|Quintos}} |28 | align="left" |[[Maynila]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nathan Garcia |19 | align="left" |[[Cebu]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nicole Fortuna |21 | align="left" |[[Bohol]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Primo|Alterado|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Raheel Bhyria |24 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor at boksingero |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Robbie|Jaworski}} |26 | align="left" |[[Pasig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Shea Valerio |19 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- ![[Winwyn Marquez]] |34 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres at ''beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab3point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado ; 6:00 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=Get to Know the 'Pinoy Big Brother: Collab 3.0' Housemates |url=https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025030848/https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Metro Style |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|24}} | ShortSummary = Ipinapakilala sa pagsisimula ng pinakabagong kabanata ang bagong bahay ng Pinoy Big Brother at ang pinakabagong grupo ng mga ''housemate'', na binubuo ng pinagsamang mga ''regular'' at ''celebrity'' na housemate. Inihayag din sa yugto ang ''Collab ni Kuya'' na ''twist'', kung saan mayroong dalawang ''housemate'', isang Kapamilya at isang Kapuso, na magiging "ka-collab" o kasabwat ni ''Big Brother'', na tutukuyin pa lamang sa hinaharap. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = "#PBBCollab3FirstNight" | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|25}} | Aux3 = <ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Robbie, may secret mission bilang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-robbie-may-secret-mission-bilang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-1909 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga mahahalagang bahagi at mga sandali noong unang gabi ng mga ''housemate'' sa loob ng bahay. Isiniwalat din na si Robbie ay isa sa dalawang kasabwat o "ka-collab" ni Big Brother, na siyang magsisimula ng Big Collab Charity Mission sa kabanatang ito. * '''Ibinigay na gawain''': Pagdating naman sa kanilang unang gawain at unang pagkain sa loob ng bahay, magtutulungan ang mga ''housemate'' na ilipat ang malalaking barya na sumisimbolo sa pagkaing nagmula sa tahanan ng mga housemate gamit lamang ang kanilang mga paa. Kailangan nilang ilagay at ipatong-patong ang mga ito sa plataporma sa loob lamang ng tatlumpung minuto.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Housemates, tagumpay sa unang task! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026154627/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-date=26 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab3UnangUmaga | Aux1 = Araw 1-2 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|26}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga unang pag-uusap ni ''Big Brother'' sa kaniyang mga bagong ''housemate'', pati na rin ang kanilang unang umaga sa loob ng bahay. Isiniwalat din sa yugto na si Mikee ang Kapuso "ka-collab" ni ''Big Brother'', kasama si Robbie.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Alamin kung sino ang ikalawang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028030247/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainmet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Kuya at Bela, napag-usapan ang pinaka poging housemate {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028063201/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain''': Para sa gawaing pagbabahaging ito, magkukuwento ang mga ''housemate'' tungkol sa mga bagay na nasa kani-kanilang ''gift box'', na nagmula sa kani-kanilang tahanan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBB3ItemsFromHome | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|27}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinagpapatuloy sa yugtong ito ang gawaing pagbabahagi mula sa nakaraang yugtong. Kalaunan, napagtanto ni Mikee na si Robbie ang kaniyang “ka-collab” kasama si ''Big Brother''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|28}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinapakita sa yugto ang panimula sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate'' para sa kabanatang ito. Tampok din dito ang unang lihim na gawain nina Mikee at Robbie bilang mga katuwang ni ''Big Brother''. Kinailangan nilang hanapin ang sulat na naglalaman ng gawain sa may bahagi ng bughaw na sopa nang hindi nahuhuli ng kanilang mga kapwa ''housemate''. * '''Ibinigay na lingguhang gawain''': Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinatawag na ''The Big Foundation'', kailangang bumuo ang mga ''housemate'' ng tore na may taas na apat na talampakan gamit ang mga bloke na gawa sa kahoy. Ilalagay ito sa isang makitid na espasyo, at gagawin nila ito nang pangkatu-pares, isa-isa lamang. Pagkatapos mabuo ang tore, kailangan nilang ilagay ang maliit na bersyon ng Pinoy Big Brother (PBB) House sa tuktok nito. * '''Ibinigay na lihim na gawain''': Bilang bahagi ng kanilang unang lingguhang gawain, sina Mikee at Robbie ay lihim na inatasang bumuo ng isang maliit na bersyon ng PBB House sa loob ng apatnapu't-walong oras, nang hindi napapansin ng mga ''housemate''. Kung magtatagumpay, makatatanggap sila ng ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab3HBDShea | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|29}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang pagdiriwang ng kaarawan ni Shea, kabilang ang pagpasok ng mga lalaking Kapamilya houseguest—sa pangunguna ni Piolo Pascual—upang batiin ang may kaarawan. * '''Pagpasok ng mga houseguest''': Pumasok sa bahay sina [[Piolo Pascual]], [[Iñigo Pascual]], [[Darren Espanto]], at mga dating ''hosuemate'' na sina [[Kyle Echarri]] (''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity Season 10]]''), [[Emilio Daez]] (''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab 1]]''), at [[River Joseph]] (''Collab 1'') upang batiin si Shea sa kaniyang kaarawan.<ref>{{Cite web |date=29 Oktubre 2026 |title=PBB: Piolo Pascual, Darren Espanto, more stars visit Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261030230925/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-date=30 Oktubre 2026 |access-date=31 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab3TrickorTreat | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|30}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang isang nakakatawa at nakakatakot na gawain para sa mga nagdiriwang ng kanilang kaarawan na sina Shea at Lans—ang mag-anyo bilang "aswang" upang takutin ang kanilang mga kasama sa bahay, na gagamitin din nila para sa kanilang Halloween party. *'''Gawaing ibinigay''': Para sa pagkain sa kanilang Halloween party, inatasan sina Shea at Lans na mag-anyo bilang mga "aswang" na magkakadikit. Ang kanilang layunin ay takutin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' at pasigawin ang mga ito. Ang gawaing ito ang magtatakda kung gaano karaming pagkain ang matatanggap nila para sa Halloween party. Kung ang "scream meter" ay nasa ibaba ng 6, wala silang matatanggap na pagkain; kung ito ay nasa 7 hanggang 10, makakatanggap sila ng kalahating bahagi ng pagkain; ngunit kung aabot ito sa 11 hanggang 12 sa "scream meter," makukuha nila ang buong rasyon ng pagkain para sa pagdiriwang. Bukod dito, ang gawaing ito ay isinasagawa rin upang makakuha ang iba pang mga kasama sa bahay ng karagdagang mga "block" para sa kanilang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBB3HalloweenBDay | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugtong ito ang pinagsamang Halloween party at pagdiriwang ng kaarawan nina Lans at Shea. Ipinakita rin sa yugtong ito ang progreso ng lihim na gawain ng dalawang "ka-collab" ni Big Brother na sina Mikee at Robbie. * '''Pag-usad ng lihim na gawain''': Matagumpay na nakagawa ang dalawang "ka-collab" ni Big Brother ng isang maliit na bersyon ng bahay ni ''Big Brother'' sa loob ng apatnapu't-walong oras, na nagbigay-daan upang makuha nila ang ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }}}} === Linggo 2 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 9 | Title = #PBBCollab3FirstWTask | Aux1 = Araw 7-8 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|1}} | Aux3 = | ShortSummary = Nalaman sa yugtong ito ang resulta ng unang lingguhang gawain ng mga housemate at ang pagdiriwang ng kaarawan ni Lans. Itinampok rin dito ang kuwentong nakatuon sa mga pag-uusap ng mga ''housemate'' tungkol sa namumuong ugnayan nina Jeo, Shea, at Gehlee.<ref>{{Cite news |last=Sabio |first=Nikka |date=1 Nobyembre 2026 |title=Day 9: "Friends lang talaga" Shea, hinahangaan si Jeo {{!}} PBB Collab 3.0 |language=en |work=ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/11/1/day-9-friends-lang-talaga-shea-hinahangaan-si-jeo-pbb-collab-3-0-1951 |access-date=1 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261101123427/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/11/1/day-9-friends-lang-talaga-shea-hinahangaan-si-jeo-pbb-collab-3-0-1951 |archive-date=1 Nobyembre 2026}}</ref> * '''Resulta ng lingguhang gawain''': Matapos makabuo ng toreng gawa sa mga bloke na may taas na apat na talampakan at mailagay ang maliit na bersyon ng bahay sa tuktok nito—kung saan nanatiling nakatayo ang istruktura sa loob ng hindi bababa sa 100 segundo—matagumpay na naipanalo ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 10 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Araw 9 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|2}} | Aux3 = | ShortSummary = * '''Pagpasok ng mga ''houseguest''''': Pumasok sa bahay sina [[Dingdong Dantes]] at [[Marian Rivera]] upang ilako ang kanilang paparating na pelikula na ''Remember''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 11 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|3}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 12 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|4}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 13 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|5}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 14 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|6}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 15 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|7}} | Aux3 = | ShortSummary = }}}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pinoy Big Brother}} anz06m3yjz3obbvszafu52l8abb6ehf 2238405 2238404 2026-11-01T12:46:09Z Allyriana000 119761 Nagdagdag ng sanggunian para sa Yugto 7 2238405 wikitext text/x-wiki {{Infobox television season|alt=|caption=Title card|bg_colour=#FFF8DC|season_number=12|module1={{Infobox reality competition season | host = {{Plainlist| * [[Bianca Gonzalez]] * [[Gabbi Garcia]] * [[Robi Domingo]] * [[Melai Cantiveros]] * [[Enchong Dee]] * [[Alexa Ilacad]] * [[Michael Sager]]}} | num_days = 3 | num_housemates = 16 | companion_show = {{Plainlist| * ''The OnlineVerse''}}}}|num_episodes=9|network=[[GMA Network]]|first_aired={{Start date|2026|10|24}}|last_aired=present|prev_season=''[[Pinoy Big Brother: Gen 11|Gen 11]]''}} Ang '''''Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0''''' ay ang ikalabindalawang kabanata ng ''reality game show'' na ''[[Pinoy Big Brother]]'', at ang ikatlo sa mga edisyong bunga ng kolaborasyon sa pagitan ng ABS-CBN Studios—ang may hawak ng prangkisa—at ng [[GMA Network]], kung saan ipalalabas ang programa. Nagsimula ang kabanatang ito noong 24 Oktubre 2026, sa GMA Network.<ref name="PBB premiere">{{Cite web |last= |first= |date=10 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother Collab 3.0' to launch on October 24 |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1005439/pinoy-big-brother-collab-3-0-to-launch-on-october-24/story/?amp |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Hindi tulad ng dalawang naunang ''Collab edition'' ([[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|''Collab 1'']] at [[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition 2.0|''Collab 2.0'']]), itatampok ng kabanatang ito ang halo ng mga karaniwan at kilalang mga ''housemate''. Gagamitin din ng kabanatang ito ng bagong bahay ng ''Big Brother'', kasunod ng paggiba sa orihinal na bahay sa Eugenio Lopez Drive sa Lungsod Quezon matapos ang pagtatapos ng ''Collab 2.0''.<ref>{{cite news |last=Felipe |first=MJ |date=24 Marso 2026 |title='Pinoy Big Brother' moving to new house |language=en |work=[[ABS-CBN News]] |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/3/24/-pinoy-big-brother-moving-to-new-house-1913 |access-date=24 Oktubre 2026}}</ref> Papangunahan nina [[Bianca Gonzalez]], [[Robi Domingo]], [[Melai Cantiveros]], [[Alexa Ilacad]], [[Enchong Dee]], [[Gabbi Garcia]], at [[Michael Saeger]] ang kabanata.<ref name=":2">{{Cite web |last=Evangelista |first=Jessica Ann |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘PBB’ hosting lineup for new season |url=https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-url=https://web.archive.org/web/20261006102120/https://entertainment.inquirer.net/685965/michael-sager-joins-pbb-hosting-lineup-for-new-season |archive-date=6 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Daily Inquirer]] |language=en}}</ref> == Pagbuo == Noong 10 Agosto 2026, nag-post ang ''Pinoy Big Brother'' sa hatirang pangmadla na nagpapakita ng isang kamay na gumagawa ng "OK" na kumpas, kung saan nasa loob ng bilog na binuo ng mga daliri ang ''logo'' ng palabas na hugis-mata. Sa mga araw bago ang anunsyo, naglabas ang palabas ng iba pang mga ''post'' na nagtatampok sa mga dating ''housemate'' na gumagawa rin ng parehong senyas. Noong 14 Agosto, opisyal na kinumpirma ang bagong kabanata sa isang pambungad na pagtatanghal ng mga dating housemate sa palabas sa tanghalian na ''[[It's Showtime]]''.<ref>{{Cite web |last=Deveza |first=Reyma |date=14 Agosto 2026 |title=PBB is returning with 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025031417/https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/movies-series/2026/8/14/pbb-is-returning-with-pinoy-big-brother-collab-3-0-1258 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> Nagbukas ang mga awdisyon noong gabing iyon, kasunod ng isang anunsyo sa ''[[24 Oras]]'', at nanatiling bukas hanggang 31 Agosto para sa mga aplikanteng may edad 18 hanggang 35.<ref>{{Cite web |last= |date=17 Agosto 2026 |title=GMA Network, ABS-CBN Studios open auditions for ‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ |url=https://businessmirror.com.ph/2026/08/17/gma-network-abs-cbn-studios-open-auditions-for-pinoy-big-brother-collab-3-0/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=BusinessMirror |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Songco |first=Pauline |date=16 Agosto 2026 |title=‘Pinoy Big Brother Collab 3.0’ opens auditions |url=https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-url=https://web.archive.org/web/20260910153107/https://tribune.net.ph/2026/08/16/pinoy-big-brother-collab-30-opens-auditions |archive-date=10 Setyembre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Daily Tribune |language=en-PH}}</ref> Noong 3 Oktubre, inihayag ng palabas sa pamamagitan ng hatirang pangmadla ang pagbabalik nina Gonzalez, Garcia, Domingo, Cantiveros, Dee, at Ilacad bilang mga mangunguna, habang nagpapahiwatig din ng pagdating ng isang bagong mangunguna na may mga inisyal na "M.S." Makalipas ang dalawang araw, noong 5 Oktubre, ibinunyag na ang dating ''housemate'' mula sa Collab 1 na si [[Michael Sager]] ang pinakabagong mangunguna ng palabas.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |last=Severo |first=Jan Milo |date=6 Oktubre 2026 |title=Michael Sager joins ‘Pinoy Big Brother’ hosting team |url=https://www.philstar.com/entertainment/2026/10/06/2561292/michael-sager-joins-pinoy-big-brother-hosting-team |access-date=26 Oktubre 2026 |website=[[Philippine Star]] |language=en}}</ref> Noong 20 Oktubre, ang Gina Lopez Building (punong tanggapan ng ABS-CBN Foundation at ang mga pangunahing programa nitong Bantay Bata at Sagip Kapamilya) ay ginamit bilang harapan ng bagong bahay ni ''Big Brother''.<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=20 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother' unveils new house ahead of third collab edition |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1006557/pinoy-big-brother-unveils-new-house-ahead-of-third-collab-edition/story/?amp |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Sa isang yugto ng palabas ng balita sa telebisyon na ''[[TV Patrol]]'', hindi sinasadyang naibunyag ng tagapagbalitang si [[Karen Davila]] na ang bagong lokasyon ng "pangunahing bahagi ng bahay" ay sa ikaanim na palapag ng ELJ Communications Center. === Oras na nakalaan === Ipinapalabas ang kabanata sa [[GMA Network]] tuwing 9:35 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 6:15 n.g. tuwing Sabado, at 4:55 n.g. tuwing Linggo—ang pinakamaagang oras na nakalaan sa araw ng Linggo sa kasaysayan ng ''Pinoy Big Brother'' nitong mga nakaraang panahon, dahil walang angkop na timeslot na bakante sa Sunday primetime programming ng GMA.<ref>{{Cite web |last=Cerezo |first=Anna |date=24 Oktubre 2026 |title=PBB Collab 3.0 reveals new Housemates |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/showbiz/celebrities/2026/10/24/pbb-collab-3-0-reveals-new-housemates-2206 |access-date=29 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN News |language=en}}</ref><ref name=":12">{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=GMA Network and ABS-CBN Studios Launch 'Pinoy Big Brother Collab 3.0' |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/showbiznews/new-house-new-housemates-gma-network-and-abs-cbn-studios-launch-pinoy-big-brother-collab-30/140279/ |access-date=29 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=GMA Network |language=en}}</ref> Ang mga yugto ay sabay ding ipinapalabas at naka-stream sa pamamagitan ng Kapuso Stream, ABS-CBN Entertainment YouTube channel, at [[iWant]]; samantala, ang Kapamilya Online Live ay naghahatid ng ''delayed telecast'' tuwing 10:15 n.g. mula Lunes hanggang Biyernes, 8:30 n.g. tuwing Sabado, at 9:45 n.g. tuwing Linggo. Para sa kabanatang ito, walang palabas na nagsisilbing karagdagan o "''companion show''" na ipinapalabas sa telebisyon. Gayunpaman, mananatili ang karagdagang palabas sa ''online'' na pinamagatang "''The OnlineVerse''"—na pinangungunahan nina Ilacad at Sager—na mapapanood tuwing Sabado sa Kapuso Stream at sa ''YouTube channel'' ng ABS-CBN Entertainment. Ang mga pagsasahimpapawid nito ay nakatakdang tumapat sa mga patalastas ng yugto sa ''primetime''.<ref>{{Cite web |last=Ramos |first=Neil |date=27 Oktubre 2026 |title=Michael Sager returns to 'Pinoy Big Brother' as host |url=https://mb.com.ph/2026/10/27/michael-sager-returns-to-pinoy-big-brother-as-host |access-date=29 Oktubre 2026 |website=[[Manila Bulletin]] |language=en}}</ref> === ''Livestream'' === Ang mga “''all-access''” ''livestream'' para sa kabanatang ito ay mapapanood sa iWant sa pamamagitan ng tatlong feed: ang pangunahing ''livestream'' na sumasaklaw sa iba pang bahagi ng bahay; ang hapag-kainan; at ang panlabas na lungga. Ang mga ''livestream'' para sa hapag-kainan at panlabas na lungga ay eksklusibong mapapanood ng mga tagasuskribi ng ''iWant Premium''. Mapapanood ang ''livestream'' mula 8:00 n.u. hanggang 12:00 h.g.<ref name=":12" /> == Mga ''housemate'' == Labing-anim na ''housemate'' ang pumasok sa loob ng bahay noong Araw 1 (24 Oktubre 2026).<ref>{{Cite web |last=Yap |first=Jade Veronique |date=24 Oktubre 2026 |title='Pinoy Big Brother: Collab Edition 3.0': Meet the 16 new housemates |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007041/pinoy-big-brother-collab-edition-3-0-meet-the-16-new-housemates/story/ |access-date=24 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> Kalaunan, hinati sila sa dalawang grupo na walang direktang kaugnayan sa mga ahensyang kinabibilangan ng mga regular na ''housemate'': walong "Kapuso" ''housemate'' at walong "Kapamilya" ''housemate''.<ref>{{Cite news |author=Evangelista |first=Jessica Ann |date=25 Oktubre 2026 |title=Winwyn Marquez, Mikee Quintos among new housemates of ‘PBB Collab 3.0’ |language=en |newspaper=[[Philippine Daily Inquirer]] |url=https://entertainment.inquirer.net/687811/winwyn-marquez-mikee-quintos-among-new-housemates-of-pbb-collab-3-0 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Posadas |first=Andrea |date=24 Oktubre 2026 |title=New Home, New Stars: Meet the 16 Housemates of “Pinoy Big Brother Collab 3.0” |url=https://www.wheninmanila.com/pbb-collab-new-season/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=[[When in Manila]] |language=en}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size:100%; line-height:20px; text-align:center" |+ class="nowrap" |Listahan ng mga ''housemate'' sa ''Pinoy Big Brother: Collab Edition'' ''3.0'' !Kalahok !Edad !Bayan !Himpilan !Uri !Trabaho !Araw ng pagpasok !Araw ng paglabas !Estado !Sang. |- !{{Sortname|Anthony|Constantino}} |24 | align="left" |[[California]], Estados Unidos | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' | rowspan="16" |<ref name=":1" /> |- !{{Sortname|Bela|Arcal|nolink=1}} |29 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Manggagawa sa pabrika |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Calix Esguerra |18 | align="left" |[[Pampanga]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Pageant king'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Cianne|Dominguez}} |25 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Personalidad sa telebisyon |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Ethan Benares |20 | align="left" |[[Bacolod]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Atleta |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Gehlee|Dangca|link=Gehlee}} |19 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Jeo Ong |18 | align="left" |[[Palawan]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Tagapagtanghal |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Lans Nagal |24 | align="left" |[[Kabite]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Estudyante at ''content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Mikee|Quintos}} |28 | align="left" |[[Maynila]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nathan Garcia |19 | align="left" |[[Cebu]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Nicole Fortuna |21 | align="left" |[[Bohol]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Regulars'' | align="left" |Modelo |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{Sortname|Primo|Alterado|nolink=1}} |20 | align="left" |[[Taguig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Content creator'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Raheel Bhyria |24 | align="left" |[[Las Piñas]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor at boksingero |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !{{sortname|Robbie|Jaworski}} |26 | align="left" |[[Pasig]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktor |Araw 1 | |''Ligtas'' |- !Shea Valerio |19 | align="left" |[[Rizal]] | style="background:#BD0E1A" | {{fontcolor|white|Kapamilya}} |''Regulars'' | align="left" |''Beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |- ![[Winwyn Marquez]] |34 | align="left" |[[Parañaque]] | style="background:#004680" | {{fontcolor|white|Kapuso}} |''Celebrities'' | align="left" |Aktres at ''beauty queen'' |Araw 1 | |''Ligtas'' |} == Mga yugto == === Linggo 1 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 1 | Title = #PBBCollab3point0 | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Sabado ; 6:00 n.g. <small>(PHT)</small> | Aux3 = <ref>{{Cite web |date=25 Oktubre 2026 |title=Get to Know the 'Pinoy Big Brother: Collab 3.0' Housemates |url=https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261025030848/https://metro.style/people/2026/10/24/meet-the-pinoy-big-brother-celeb-collab-3-0-housemates-2335 |archive-date=25 Oktubre 2026 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Metro Style |language=en}}</ref> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|24}} | ShortSummary = Ipinapakilala sa pagsisimula ng pinakabagong kabanata ang bagong bahay ng Pinoy Big Brother at ang pinakabagong grupo ng mga ''housemate'', na binubuo ng pinagsamang mga ''regular'' at ''celebrity'' na housemate. Inihayag din sa yugto ang ''Collab ni Kuya'' na ''twist'', kung saan mayroong dalawang ''housemate'', isang Kapamilya at isang Kapuso, na magiging "ka-collab" o kasabwat ni ''Big Brother'', na tutukuyin pa lamang sa hinaharap. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 2 | Title = "#PBBCollab3FirstNight" | Aux1 = Araw 1 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|25}} | Aux3 = <ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Robbie, may secret mission bilang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-robbie-may-secret-mission-bilang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-1909 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga mahahalagang bahagi at mga sandali noong unang gabi ng mga ''housemate'' sa loob ng bahay. Isiniwalat din na si Robbie ay isa sa dalawang kasabwat o "ka-collab" ni Big Brother, na siyang magsisimula ng Big Collab Charity Mission sa kabanatang ito. * '''Ibinigay na gawain''': Pagdating naman sa kanilang unang gawain at unang pagkain sa loob ng bahay, magtutulungan ang mga ''housemate'' na ilipat ang malalaking barya na sumisimbolo sa pagkaing nagmula sa tahanan ng mga housemate gamit lamang ang kanilang mga paa. Kailangan nilang ilagay at ipatong-patong ang mga ito sa plataporma sa loob lamang ng tatlumpung minuto.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=25 Oktubre 2026 |title=Day 2: Housemates, tagumpay sa unang task! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026154627/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/25/day-2-housemates-tagumpay-sa-unang-task-pbb-collab-3-0-1905 |archive-date=26 Oktubre 2026 |access-date=26 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=[[ABS-CBN News]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 3 | Title = #PBBCollab3UnangUmaga | Aux1 = Araw 1-2 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|26}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang mga unang pag-uusap ni ''Big Brother'' sa kaniyang mga bagong ''housemate'', pati na rin ang kanilang unang umaga sa loob ng bahay. Isiniwalat din sa yugto na si Mikee ang Kapuso "ka-collab" ni ''Big Brother'', kasama si Robbie.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Alamin kung sino ang ikalawang Ka-Collab ni Kuya! {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028030247/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-alamin-kung-sino-ang-ikalawang-ka-collab-ni-kuya-pbb-collab-3-0-0024 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainmet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=27 Oktubre 2026 |title=Day 3: Kuya at Bela, napag-usapan ang pinaka poging housemate {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028063201/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/27/day-3-kuya-at-bela-napag-usapan-ang-pinaka-poging-housemate-pbb-collab-3-0-0022 |archive-date=28 Oktubre 2026 |access-date=28 Oktubre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |language=en}}</ref> * '''Ibinigay na gawain''': Para sa gawaing pagbabahaging ito, magkukuwento ang mga ''housemate'' tungkol sa mga bagay na nasa kani-kanilang ''gift box'', na nagmula sa kani-kanilang tahanan. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 4 | Title = #PBB3ItemsFromHome | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|27}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinagpapatuloy sa yugtong ito ang gawaing pagbabahagi mula sa nakaraang yugtong. Kalaunan, napagtanto ni Mikee na si Robbie ang kaniyang “ka-collab” kasama si ''Big Brother''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 5 | Title = #PBBCollab | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|28}} | Aux3 = | ShortSummary = Ipinapakita sa yugto ang panimula sa unang lingguhang gawain ng mga ''housemate'' para sa kabanatang ito. Tampok din dito ang unang lihim na gawain nina Mikee at Robbie bilang mga katuwang ni ''Big Brother''. Kinailangan nilang hanapin ang sulat na naglalaman ng gawain sa may bahagi ng bughaw na sopa nang hindi nahuhuli ng kanilang mga kapwa ''housemate''. * '''Ibinigay na lingguhang gawain''': Para sa kanilang unang lingguhang gawain na tinatawag na ''The Big Foundation'', kailangang bumuo ang mga ''housemate'' ng tore na may taas na apat na talampakan gamit ang mga bloke na gawa sa kahoy. Ilalagay ito sa isang makitid na espasyo, at gagawin nila ito nang pangkatu-pares, isa-isa lamang. Pagkatapos mabuo ang tore, kailangan nilang ilagay ang maliit na bersyon ng Pinoy Big Brother (PBB) House sa tuktok nito. * '''Ibinigay na lihim na gawain''': Bilang bahagi ng kanilang unang lingguhang gawain, sina Mikee at Robbie ay lihim na inatasang bumuo ng isang maliit na bersyon ng PBB House sa loob ng apatnapu't-walong oras, nang hindi napapansin ng mga ''housemate''. Kung magtatagumpay, makatatanggap sila ng ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 6 | Title = #PBBCollab3HBDShea | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|29}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang pagdiriwang ng kaarawan ni Shea, kabilang ang pagpasok ng mga lalaking Kapamilya houseguest—sa pangunguna ni Piolo Pascual—upang batiin ang may kaarawan. * '''Pagpasok ng mga houseguest''': Pumasok sa bahay sina [[Piolo Pascual]], [[Iñigo Pascual]], [[Darren Espanto]], at mga dating ''hosuemate'' na sina [[Kyle Echarri]] (''[[Pinoy Big Brother: Kumunity Season 10|Kumunity Season 10]]''), [[Emilio Daez]] (''[[Pinoy Big Brother: Celebrity Collab Edition|Collab 1]]''), at [[River Joseph]] (''Collab 1'') upang batiin si Shea sa kaniyang kaarawan.<ref>{{Cite web |date=29 Oktubre 2026 |title=PBB: Piolo Pascual, Darren Espanto, more stars visit Bahay ni Kuya |url=https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261030230925/https://www.gmanetwork.com/news/showbiz/chikaminute/1007660/pbb-piolo-pascual-darren-espanto-more-stars-visit-bahay-ni-kuya/story/ |archive-date=30 Oktubre 2026 |access-date=31 Oktubre 2026 |website=[[GMA News Online]] |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> }} {{Episode list | EpisodeNumber = 7 | Title = #PBBCollab3TrickorTreat | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|30}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugto ang isang nakakatawa at nakakatakot na gawain para sa mga nagdiriwang ng kanilang kaarawan na sina Shea at Lans—ang mag-anyo bilang "aswang" upang takutin ang kanilang mga kasama sa bahay, na gagamitin din nila para sa kanilang Halloween party.<ref>{{Cite web |last=Dela Cruz |first=Liezel |date=30 Oktubre 2026 |title=Day 7: Lans at Shea, pinagsilbihan ang housemates bilang mga aswang {{!}} PBB Collab 3.0 |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/30/day-7-lans-at-shea-pinagsilbihan-ang-housemates-bilang-mga-aswang-pbb-collab-3-0-2333 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261101124356/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/10/30/day-7-lans-at-shea-pinagsilbihan-ang-housemates-bilang-mga-aswang-pbb-collab-3-0-2333 |archive-date=1 Nobyembre 2026 |access-date=1 Nobyembre 2026 |website=ABS-CBN Entertainment |publisher=ABS-CBN |language=en}}</ref> *'''Gawaing ibinigay''': Para sa pagkain sa kanilang Halloween party, inatasan sina Shea at Lans na mag-anyo bilang mga "aswang" na magkakadikit. Ang kanilang layunin ay takutin ang kanilang mga kapwa ''housemate'' at pasigawin ang mga ito. Ang gawaing ito ang magtatakda kung gaano karaming pagkain ang matatanggap nila para sa Halloween party. Kung ang "scream meter" ay nasa ibaba ng 6, wala silang matatanggap na pagkain; kung ito ay nasa 7 hanggang 10, makakatanggap sila ng kalahating bahagi ng pagkain; ngunit kung aabot ito sa 11 hanggang 12 sa "scream meter," makukuha nila ang buong rasyon ng pagkain para sa pagdiriwang. Bukod dito, ang gawaing ito ay isinasagawa rin upang makakuha ang iba pang mga kasama sa bahay ng karagdagang mga "block" para sa kanilang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 8 | Title = #PBB3HalloweenBDay | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|10|31}} | Aux3 = | ShortSummary = Itinampok sa yugtong ito ang pinagsamang Halloween party at pagdiriwang ng kaarawan nina Lans at Shea. Ipinakita rin sa yugtong ito ang progreso ng lihim na gawain ng dalawang "ka-collab" ni Big Brother na sina Mikee at Robbie. * '''Pag-usad ng lihim na gawain''': Matagumpay na nakagawa ang dalawang "ka-collab" ni Big Brother ng isang maliit na bersyon ng bahay ni ''Big Brother'' sa loob ng apatnapu't-walong oras, na nagbigay-daan upang makuha nila ang ₱10,000 para sa ''Big Collab Charity Mission''. }}}} === Linggo 2 === {{Episode table|background=#FFF8DC|overall=3|title=''Pinoy Big Brother: Collab 3.0''|airdate=|aux1=|aux1T=Kasaysayan ng mga kaganapan|aux2=|aux2T=Oras na nakalaan|aux3=|aux3T=Sanggunian|episodes={{Episode list | EpisodeNumber = 9 | Title = #PBBCollab3FirstWTask | Aux1 = Araw 7-8 | Aux2 = Linggo; 4:40 n.h. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|1}} | Aux3 = | ShortSummary = Nalaman sa yugtong ito ang resulta ng unang lingguhang gawain ng mga housemate at ang pagdiriwang ng kaarawan ni Lans. Itinampok rin dito ang kuwentong nakatuon sa mga pag-uusap ng mga ''housemate'' tungkol sa namumuong ugnayan nina Jeo, Shea, at Gehlee.<ref>{{Cite news |last=Sabio |first=Nikka |date=1 Nobyembre 2026 |title=Day 9: "Friends lang talaga" Shea, hinahangaan si Jeo {{!}} PBB Collab 3.0 |language=en |work=ABS-CBN Entertainment |url=https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/11/1/day-9-friends-lang-talaga-shea-hinahangaan-si-jeo-pbb-collab-3-0-1951 |access-date=1 Nobyembre 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261101123427/https://www.abs-cbn.com/entertainment/studios/tv/2026/11/1/day-9-friends-lang-talaga-shea-hinahangaan-si-jeo-pbb-collab-3-0-1951 |archive-date=1 Nobyembre 2026}}</ref> * '''Resulta ng lingguhang gawain''': Matapos makabuo ng toreng gawa sa mga bloke na may taas na apat na talampakan at mailagay ang maliit na bersyon ng bahay sa tuktok nito—kung saan nanatiling nakatayo ang istruktura sa loob ng hindi bababa sa 100 segundo—matagumpay na naipanalo ng mga ''housemate'' ang kanilang unang lingguhang gawain. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 10 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = Araw 9 | Aux2 = Lunes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|2}} | Aux3 = | ShortSummary = * '''Pagpasok ng mga ''houseguest''''': Pumasok sa bahay sina [[Dingdong Dantes]] at [[Marian Rivera]] upang ilako ang kanilang paparating na pelikula na ''Remember''. }} {{Episode list | EpisodeNumber = 11 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Martes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|3}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 12 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Miyerkules; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|4}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 13 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Huwebes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|5}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 14 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Biyernes; 9:35 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|6}} | Aux3 = | ShortSummary = }} {{Episode list | EpisodeNumber = 15 | Title = #PBBCollab3 | Aux1 = | Aux2 = Sabado; 6:15 n.g. <small>(PHT)</small> | OriginalAirDate = {{Start date|2026|11|7}} | Aux3 = | ShortSummary = }}}} ==Mga sanggunian== {{reflist}} {{Pinoy Big Brother}} b9bwxxl2h77zhm5lzygwah16a9ahe3d 0 340720 2238481 2236790 2026-11-02T06:17:39Z ~2026-58244-72 168329 Added early life 2238481 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Gehlee Dangca|image=|caption=|birth_name=Gehlee Gimena Dangca|birth_date={{Birth date and age|2007|08|19}}|birth_place=Las Piñas|citizenship=Filipino|occupation=Singer|years_active=2024–kasalukuyan|mother=|signature=|module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = [[Pop music|Pop]] | instrument = Vocals | years_active = 2024–present | label = [[Universal Records]] | current_member_of = [[Unis_(grupo)|UNIS]] }}}} '''Gehlee Gimena Dangca''' ([[:en:Korean_language|Korean]]: 젤리 당카); born August 19, 2007) is a Filipino singer-songwriter, known as '''Gehlee'''. She made her debut in 2024 as the visual and the sub-vocalist of the South Korean girl group [[Unis (grupo)|UNIS]], formed through the 2023 television survival show ''[[:en:Universe_Ticket|Universe Ticket]]'', produced by [[Seoul Broadcasting System|SBS]] and [https://fnfent.com/ F&F Entertainment].<ref>{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=2 Oktubre 2026 |title=Who is Gehlee Dangca? Get to know the Filipina singer and ex UNIS member |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/who-is-gehlee-dangca-get-to-know-the-filipina-singer-and-ex-unis-member/28105/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> == Early life == Gehlee was born on August 19, 2007, in [[Las Piñas]], [[Kalakhang Maynila]], Philippines.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=26 Enero 2024 |title=Meet Gehlee Dangca, the Pink Princess of K-pop girl group Unis |url=https://www.pep.ph/peptionary/178425/gehlee-dangca-a5157-20240126 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> She has two brothers.<ref name=":1" /> She studied in well-known schools in Metro Manila such as San Beda College Alabang and St. Paul College Pasig where she was crowned the title of [https://www.aswangproject.com/lakambini/ "Lakambini ng Wika"] .<ref>{{Cite news |last=Cabral |first=Katrina Maisie |date=18 Enero 2024 |title=Who Is Gehlee Dangca? 10 Things to Know About the Filipina K-Pop Idol from UNIS |language=en |work=Preview Philippines |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/gehlee-dangca-unis-filipina-a5158-20240118 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref> Before pursuing her career in South Korea, Gehlee was no longer a stranger to the public eye, having participated in beauty pageants and modeling at the age of 12.<ref name=":1" /> In 2022, she won the title Miss Republic Continent-Charity Queen International, a pageant held in Bulacan.<ref>{{Cite news |last=Estella |first=Andie |date=19 Enero 2024 |title=Who Are Gehlee Dangca, Elisia Parmisano, And Jin Hyeon Ju, AKA The 'Filo Line' Of K-Pop Group UNIS? |language=en-ph |work=Cosmopolitan Philippines |url=https://www.cosmo.ph/kloka/kpop/kpop-group-unis-member-profiles-a859-20240119 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref> == Career == === Beginnings === At 12, Gehlee began participating in beauty pageants and fashion modeling. Her pageantry achievements included winning the title Star Horizon World Youth Ambassador in 2020, Miss Teen Stellar Universe in 2021, and Republic Continent - Charity Queen International in 2022. She also worked as a model for several local brands and served as a brand ambassador for various organizations.<ref>{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=2024 |title=Meet Gehlee Dangca, the Pink Princess of K-pop girl group Unis |url=https://www.pep.ph/peptionary/178425/gehlee-dangca-a5157-20240126?utm_source=chatgpt.com}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} 3ryqxdsq23d6z8cbxebzdlmevuso98b 2238497 2238481 2026-11-02T08:46:36Z Allyriana000 119761 Kinansela ang pagbabagong 2238481 ni [[Special:Contributions/~2026-58244-72|~2026-58244-72]] ([[User talk:~2026-58244-72|Usapan]]) Hindi nakasalin sa Wikang Tagalog ang idinagdag na mga talata 2238497 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Gehlee Dangca|image=|caption=|birth_name=Gehlee Gimena Dangca|birth_date={{Birth date and age|2007|08|19}}|birth_place=Las Piñas|citizenship=Pilipino|occupation=Singer|years_active=2024–kasalukuyan|mother=|signature=|module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre = [[Pop music|Pop]] | instrument = Vocals | years_active = 2024–present | label = [[Universal Records]] | current_member_of = [[Unis_(grupo)|UNIS]] }}}} Si '''Gehlee Gimena Dangca''' (ipinanganak noong 19 Agosto 2007), kilala bilang '''Gehlee''', ay isang Pilipinong mang-aawit. Noong 2024, siya ay nagpasinaya bilang miyembro ng grupong [[Unis (grupo)|Unis]] sa pamamagitan ng 2023 realidad na telebisyon na ''Universe Ticket'', na nilikha ng [[Seoul Broadcasting System|SBS]] at F&F Entertainment.<ref>{{Cite web |last=Crucillo |first=Karen Juliane |date=2 Oktubre 2026 |title=Who is Gehlee Dangca? Get to know the Filipina singer and ex UNIS member |url=https://www.gmanetwork.com/entertainment/photos/who-is-gehlee-dangca-get-to-know-the-filipina-singer-and-ex-unis-member/28105/ |access-date=25 Oktubre 2026 |website=GMA Entertainment |publisher=[[GMA Network]] |language=en}}</ref> == Maagang buhay at pag-aaral == Ipinanganak si Gehlee Gimena Dangca sa [[Las Piñas]], [[Kalakhang Maynila]] noong 19 Agosto 2007.<ref name=":1">{{Cite web |last=Jose |first=Nica |date=26 Enero 2024 |title=Meet Gehlee Dangca, the Pink Princess of K-pop girl group Unis |url=https://www.pep.ph/peptionary/178425/gehlee-dangca-a5157-20240126 |access-date=25 Oktubre 2026 |website=Philippine Entertainment Portal |language=en}}</ref> Siya ay may dalawang kapatid na lalaki.<ref name=":1" /> Siya ay nag-aral sa San Beda College Alabang at St. Paul College Pasig.<ref>{{Cite news |last=Cabral |first=Katrina Maisie |date=18 Enero 2024 |title=Who Is Gehlee Dangca? 10 Things to Know About the Filipina K-Pop Idol from UNIS |language=en |work=Preview Philippines |url=https://www.preview.ph/culture/entertainment/gehlee-dangca-unis-filipina-a5158-20240118 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref> Nagsimulang lumahok si Gehlee sa mga patimpalak ng kagandahan at pagmomodelo noong siya ay 12-taong gulang.<ref name=":1" /> Noong 2022, nagwagi siya bilang Miss Republic Continent-Charity Queen Internationalsa isang paligsahang ginanap sa Bulacan.<ref>{{Cite news |last=Estella |first=Andie |date=19 Enero 2024 |title=Who Are Gehlee Dangca, Elisia Parmisano, And Jin Hyeon Ju, AKA The 'Filo Line' Of K-Pop Group UNIS? |language=en-ph |work=Cosmopolitan Philippines |url=https://www.cosmo.ph/kloka/kpop/kpop-group-unis-member-profiles-a859-20240119 |access-date=25 Oktubre 2026}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} 9rv79o9bskn5iwfyzw5678ew52n3mmt 0 340837 2238406 2238181 2026-11-01T13:04:14Z Samarblvd22 167267 Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1380334441|Rommel Sandoval]]" 2238406 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person}} [[Kategorya:Namatay noong 2017]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1979]] [[Kategorya:Articles with hCards]] == __LEAD_SECTION__ == {{Infobox military person}} {{Infobox military person|name=Rommel B. Sandoval|nickname=''Daredevil''<ref name=diz1>{{cite news | last =Dizon | first =Nikko | title ='Daredevil' Army captain, soldier killed in Marawi |newspaper=Philippine Daily Inquirer| date = 13 September 2017 | url =http://newsinfo.inquirer.net/930234/daredevil-army-captain-soldier-killed-in-marawi | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|birth_date={{Birth date|1979|7|26|mf=yes}}|birth_place=[[Bauan, Batangas]], [[Philippines]]<ref name=sol>{{cite news | last =Soliven | first =Preciosa S. | title =Scout Ranger Captain Rommel Sandoval's promise: 'Walang iwanan' |work=The Philippine Star| date = 30 November 2017 | url = http://www.philstar.com/education-and-home/2017/11/30/1763881/scout-ranger-captain-rommel-sandovals-promise-walang-iwanan | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|death_date={{death date and age|2017|9|10|1979|7|26|mf=yes}}|death_place=[[Marawi]], [[Lanao del Sur]], Philippines|image=Rommel B Sandoval AFP Medal of Valor Awardee.jpg|caption=|allegiance={{flagu|Philippines}}|branch={{Army|Philippine}} * [[Special Operations Command (Philippines)|Special Operations Command]]|rank=[[File:PHIL ARMY CPT WOODLAND.svg|25px]] [[Captain (armed forces)|Captain]]|commands=11th Scout Ranger Company|battles=[[Battle of Marawi]]{{KIA}}|awards=[[File:Philippine Medal of Valor ribbon.jpg|23px|border]] [[Armed Forces of the Philippines Medal of Valor|Medal of Valor]]}} '''Si Rommel Bigyan Sandoval''' (Hulyo 26, 1979 – Setyembre 10, 2017) ay isang commissioned officer [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] na inatasan bilang kapitan at nakatanggap siya ng pinakamataas na parangal militar ng Pilipinas, Ang Medalya ng Kagitingan, Dahil sa Kanyang Katapangan sa labanan Si Sandoval ay ang Commanding officer ng 11th Scout Ranger Company, 4th Scout Ranger Battalion ng 1st Scout Ranger Regiment na ipinadala upang kalabanin ang mga militanteng [[Islamikong Estado|ISIS]] noong [[Krisis sa Marawi|Labanan sa Marawi]] noong 2017. Siya Rin ay Nagaral sa [[Akademya Militar ng Pilipinas|Philippine Military Academy]] na matatagpuan sa [[Baguio]] at nakapagtapos Siya sa pagaaral Si Sandoval, isang Kapitan, ay ang pinakamataas na ranggong sundalo na napatay Ng [[Islamikong Estado]] sa Labanan sa Marawi. <ref name="rap1">{{Cite news |last=Gutierrez |first=Natashya |date=23 September 2017 |title=How an army captain died saving his soldier's life in Marawi |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/newsbreak/in-depth/183080-rommel-sandoval-death-hero/ |access-date=27 December 2017}}</ref> 2phc31hvqi1bi9zwja6gao1tliqibyl 2238407 2238406 2026-11-01T13:05:23Z Samarblvd22 167267 2238407 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person}} [[Kategorya:Namatay noong 2017]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1979]] [[Kategorya:Articles with hCards]] {{Infobox military person|name=Rommel B. Sandoval|nickname=''Daredevil''<ref name=diz1>{{cite news | last =Dizon | first =Nikko | title ='Daredevil' Army captain, soldier killed in Marawi |newspaper=Philippine Daily Inquirer| date = 13 September 2017 | url =http://newsinfo.inquirer.net/930234/daredevil-army-captain-soldier-killed-in-marawi | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|birth_date={{Birth date|1979|7|26|mf=yes}}|birth_place=[[Bauan, Batangas]], [[Philippines]]<ref name=sol>{{cite news | last =Soliven | first =Preciosa S. | title =Scout Ranger Captain Rommel Sandoval's promise: 'Walang iwanan' |work=The Philippine Star| date = 30 November 2017 | url = http://www.philstar.com/education-and-home/2017/11/30/1763881/scout-ranger-captain-rommel-sandovals-promise-walang-iwanan | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|death_date={{death date and age|2017|9|10|1979|7|26|mf=yes}}|death_place=[[Marawi]], [[Lanao del Sur]], Philippines|image=Rommel B Sandoval AFP Medal of Valor Awardee.jpg|caption=|allegiance={{flagu|Philippines}}|branch={{Army|Philippine}} * [[Special Operations Command (Philippines)|Special Operations Command]]|rank=[[File:PHIL ARMY CPT WOODLAND.svg|25px]] [[Captain (armed forces)|Captain]]|commands=11th Scout Ranger Company|battles=[[Battle of Marawi]]{{KIA}}|awards=[[File:Philippine Medal of Valor ribbon.jpg|23px|border]] [[Armed Forces of the Philippines Medal of Valor|Medal of Valor]]}} '''Si Rommel Bigyan Sandoval''' (Hulyo 26, 1979 – Setyembre 10, 2017) ay isang commissioned officer [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] na inatasan bilang kapitan at nakatanggap siya ng pinakamataas na parangal militar ng Pilipinas, Ang Medalya ng Kagitingan, Dahil sa Kanyang Katapangan sa labanan Si Sandoval ay ang Commanding officer ng 11th Scout Ranger Company, 4th Scout Ranger Battalion ng 1st Scout Ranger Regiment na ipinadala upang kalabanin ang mga militanteng [[Islamikong Estado|ISIS]] noong [[Krisis sa Marawi|Labanan sa Marawi]] noong 2017. Siya Rin ay Nagaral sa [[Akademya Militar ng Pilipinas|Philippine Military Academy]] na matatagpuan sa [[Baguio]] at nakapagtapos Siya sa pagaaral Si Sandoval, isang Kapitan, ay ang pinakamataas na ranggong sundalo na napatay Ng [[Islamikong Estado]] sa Labanan sa Marawi. <ref name="rap1">{{Cite news |last=Gutierrez |first=Natashya |date=23 September 2017 |title=How an army captain died saving his soldier's life in Marawi |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/newsbreak/in-depth/183080-rommel-sandoval-death-hero/ |access-date=27 December 2017}}</ref> rc82k9qng1gv8ouwhlwrit79znni7n0 2238409 2238407 2026-11-01T13:05:56Z Samarblvd22 167267 /* */ 2238409 wikitext text/x-wiki [[Kategorya:Namatay noong 2017]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1979]] [[Kategorya:Articles with hCards]] {{Infobox military person|name=Rommel B. Sandoval|nickname=''Daredevil''<ref name=diz1>{{cite news | last =Dizon | first =Nikko | title ='Daredevil' Army captain, soldier killed in Marawi |newspaper=Philippine Daily Inquirer| date = 13 September 2017 | url =http://newsinfo.inquirer.net/930234/daredevil-army-captain-soldier-killed-in-marawi | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|birth_date={{Birth date|1979|7|26|mf=yes}}|birth_place=[[Bauan, Batangas]], [[Philippines]]<ref name=sol>{{cite news | last =Soliven | first =Preciosa S. | title =Scout Ranger Captain Rommel Sandoval's promise: 'Walang iwanan' |work=The Philippine Star| date = 30 November 2017 | url = http://www.philstar.com/education-and-home/2017/11/30/1763881/scout-ranger-captain-rommel-sandovals-promise-walang-iwanan | accessdate = 27 December 2017}}</ref>|death_date={{death date and age|2017|9|10|1979|7|26|mf=yes}}|death_place=[[Marawi]], [[Lanao del Sur]], Philippines|image=Rommel B Sandoval AFP Medal of Valor Awardee.jpg|caption=|allegiance={{flagu|Philippines}}|branch={{Army|Philippine}} * [[Special Operations Command (Philippines)|Special Operations Command]]|rank=[[File:PHIL ARMY CPT WOODLAND.svg|25px]] [[Captain (armed forces)|Captain]]|commands=11th Scout Ranger Company|battles=[[Battle of Marawi]]{{KIA}}|awards=[[File:Philippine Medal of Valor ribbon.jpg|23px|border]] [[Armed Forces of the Philippines Medal of Valor|Medal of Valor]]}} '''Si Rommel Bigyan Sandoval''' (Hulyo 26, 1979 – Setyembre 10, 2017) ay isang commissioned officer [[Hukbong Katihan ng Pilipinas|ng Hukbong Sandatahan ng Pilipinas]] na inatasan bilang kapitan at nakatanggap siya ng pinakamataas na parangal militar ng Pilipinas, Ang Medalya ng Kagitingan, Dahil sa Kanyang Katapangan sa labanan Si Sandoval ay ang Commanding officer ng 11th Scout Ranger Company, 4th Scout Ranger Battalion ng 1st Scout Ranger Regiment na ipinadala upang kalabanin ang mga militanteng [[Islamikong Estado|ISIS]] noong [[Krisis sa Marawi|Labanan sa Marawi]] noong 2017. Siya Rin ay Nagaral sa [[Akademya Militar ng Pilipinas|Philippine Military Academy]] na matatagpuan sa [[Baguio]] at nakapagtapos Siya sa pagaaral Si Sandoval, isang Kapitan, ay ang pinakamataas na ranggong sundalo na napatay Ng [[Islamikong Estado]] sa Labanan sa Marawi. <ref name="rap1">{{Cite news |last=Gutierrez |first=Natashya |date=23 September 2017 |title=How an army captain died saving his soldier's life in Marawi |work=Rappler |url=https://www.rappler.com/newsbreak/in-depth/183080-rommel-sandoval-death-hero/ |access-date=27 December 2017}}</ref> gxlm4itav3y50ifnk55mnjeeqz2bzzz 0 340860 2238452 2238368 2026-11-02T02:42:06Z Ryomaandres 8044 /* Kasaysayan */ 2238452 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |- id="12" class="infobox-hiddenrow" | colspan="2" id="11" class="infobox-image" |[[File:Italy_Philippines_Locator.png|250x250px|Map indicating locations of Italy and Philippines]] |- id="12" class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" id="13" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- id="14" style="height:0.6em" | id="15" style="background:#339933;color:inherit;" | | id="16" style="background:#E08020;color:inherit;" | |- data-segmentid="19" class="cx-segment" ! scope="col" id="18" style="width:50%; text-align:center" |[[File:Flag_of_Italy.svg|link=|alt=|border|45x45px]] [[Italy|Italya]] ! scope="col" id="21" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" |[[File:Flag_of_the_Philippines.svg|link=|alt=|border|60x60px]] [[Philippines|Pilipinas]] |- id="24" style="display:none" ! colspan="2" id="25" | |} Ang '''ugnayang Italya-Pilipinas''' ay ang ugnayang [[Ugnayang pandaigdig|inter-estado]] at [[Bilateralismo|bilateral]] sa pagitan ng [[Italya]] at [[Pilipinas]]. Ang bilateral na ugnayan sa pagitan ng Italya at Pilipinas ay itinatag noong Hulyo 9, 1947.<ref>{{Cite web |title=Treaty of Friendship and General Relations between the Republic of the Philippines and the Italian Republic |url=http://61.28.185.135/treaty/scanneddocs/571.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904011729/http://61.28.185.135/treaty/scanneddocs/571.pdf |archive-date=4 September 2015 |access-date=2 December 2014}}</ref> == Kasaysayan == Ang mga Italyano ay nasa Pilipinas na bago pa man nabuo ang modernong bansa. Noong mga taong 1300, sinasabing binisita ng Italyanong Prayleng Franciscano na si [[Odorico ng Pordenone]] ang noo'y Kaharian ng [[Kaboloan|Caboloan]] (Pangasinan o Feng-chia-hsi-lan "馮嘉施蘭" sa wikang Tsino). Ang Italyanong kronikong si [[Antonio Pigafetta]] ay bumisita sa Pilipinas noong [[Ekspedisyon ni Magallanes]]. Gayundin ay may [[Konseho ng Italya|teritoryo]] ang España sa Italya. Ang mga Italyano mula sa Italyang pinamumunuan ng España: [[Sicilia]], [[Napoles]], at [[Milan]] ay nandayuhan sa Pilipinas noong panahon ng kolonyal na Español. Malaki ang naging impluwensya ng mga estilo ng arkitektura ng [[Barokong Siciliano]] at Pilipinong [[Barokong Panlindol]] sa isa't isa. Ang gobernador Espanyol ng Panama, na dating tumanggap ng mga Italyano (Genoves) mula sa Genova, si Don [[Sebastián Hurtado de Corcuera|Sebastian Hurtado de Corcuera]], ay naglayag pakanluran mula sa Amerika at gumamit ng mga Peruano, at mga Genoves mula sa [[Panama Viejo]] sa kaniyang pananakop sa mga lugar na Muslim sa Pilipinas na kaniyang nasakop sa Kristiyanong Presidio ng [[Lungsod ng Zamboanga|Zamboanga]].<ref name="Peru2">[http://www.zamboanga.com/html/history_1634_moro_attacks.htm "SECOND BOOK OF THE SECOND PART OF THE CONQUESTS OF THE FILIPINAS ISLANDS, AND CHRONICLE OF THE RELIGIOUS OF OUR FATHER, ST. AUGUSTINE"] (Zamboanga City History) "He (Governor Don Sebastían Hurtado de Corcuera) brought a great reënforcements of soldiers, many of them from Perú, as he made his voyage to Acapulco from that kingdom."</ref> Ang wikang [[Wikang Chavacano|Chavacano]] Kriolyo ng Zamboanga ay may bokabularyo at mga kaugnay na salita sa Italyano.<ref>{{Cite web |title=Origins of the Chabacano Cosa |url=https://bienchabacano.blogspot.com/2009/11/curious-case-of-cosa.html}}</ref> Noong pagkakatatag ng [[Unang Republika ng Pilipinas]], sumali ang mga Italyano sa [[Panghimagsikang Hukbong Katihan ng Pilipinas|rebolusyonaryong hukbo ng Pilipinas]], isa sa mga Italyanong iyon ay si [[Camillo Ricchiardi|Kapitan Camillo Ricchairdi]], na nagtrabaho sa ilalim ni Pangulong [[Emilio Aguinaldo]]. Kalaunan, ang [[Rebolusyong EDSA ng 1986|Aklasang People Power]] noong 1986 ang nagmarka sa simula ng pagpapalawak ng bilateral na ugnayan sa pagitan ng dalawang bansa. Ang Italya ang unang bansang kumilala sa pagkapangulo ni [[Corazon Aquino]] sa Pilipinas. Ang Italya at Pilipinas ay pumirma ng ilang kasunduan, kabilang ang sa kooperasyong siyentipiko at teknikal, mga serbisyo sa himpapawid, pagbubuwis, pamumuhunan, kooperasyon sa pag-unlad, kultura, seguridad panlipunan, maliliit at katamtamang laki ng mga negosyo, transportasyon at komunikasyon, at depensa.<ref>{{Cite web |date=March 30, 2011 |title=Philippines - Italian Relations |url=http://www.philembassy-rome.net/home/index.php?option=com_content&view=article&id=50&Itemid=55 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304235913/http://www.philembassy-rome.net/home/index.php?option=com_content&view=article&id=50&Itemid=55 |archive-date=March 4, 2016 |access-date=April 24, 2013 |publisher=Philippine Embassy Rome}}</ref> Malugod na tinanggap ng Pilipinas ang isang malaking misyong pangnegosyo ng Italya gaya ng Kompederasyon ng mga Industriyang Italyano, ang pinakamalaking asosasyon ng mga kumpanya ng pagmamanupaktura at serbisyo sa Italya. Ang delegasyon ay nagkaroon din ng mga kahanay na programang sektoral sa kalakalan, impraestruktura, at enerhiya. Nagsagawa rin ng mga pagpupulong sa pagitan ng mga kompanyang Italyano at Pilipino.<ref>{{Cite web |date=November 23, 2012 |title=Philippines welcomes first Italian business mission in 65 years |url=http://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/23/philippines-welcomes-first-italian-business-mission-65-years-254737 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116131535/https://www.sunstar.com.ph/breaking-news/2012/11/23/philippines-welcomes-first-italian-business-mission-65-years-254737 |archive-date=November 16, 2018 |access-date=April 24, 2013 |publisher=SunStar}}</ref> Noong Disyembre 2015, isang [[Kasunduan sa transportasyong panghimpapawid|bilateral na kasunduan sa transportasyong panghimpapawid]] ang nilagdaan sa pagitan ng dalawang bansa noong pagbisita ni Pangulong [[Benigno Aquino III]] ng Pilipinas sa [[Roma]] upang palawigin ang ugnayan sa kalakalan at turismo.<ref>{{Cite news |last=de Leon |first=Patricia |date=3 December 2015 |title=PH signs air services pact with Italy to beef up trade, tourism ties |work=[[CNN Philippines]] |url=http://cnnphilippines.com/news/2015/12/03/philippines-italy-visit-aquino-air-services-agreement-tourism-trade-pope-francis-rome.html |url-status=dead |access-date=21 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222091353/http://cnnphilippines.com/news/2015/12/03/philippines-italy-visit-aquino-air-services-agreement-tourism-trade-pope-francis-rome.html |archive-date=22 December 2015}}</ref> == Mga Pilipino sa Italya == {{see also|Pilipino Italyano}} Ang mga Pilipino ang bumubuo sa pang-apat na pinakamalaking komunidad ng mga migrante sa Italya, kasunod ng mga komunidad ng [[Mga Rumano sa Italya|Rumano]], [[Mga Albanes sa Italya|Albanes]], at [[Hilagang Aprika|Hilagang Africa]]. Ang Italya rin ang pinagsamang pinakamalaking destinasyon ng migrasyon sa Europa para sa mga Pilipino.<ref>{{Cite web |title=Filipino migration |url=http://www.un-instraw.org/data/media/documents/Remittances/UNDP%20project%20local%20dev/1-FACT%20SHEET%20FILIPINAS-ENweb.pdf |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724232511/http://www.un-instraw.org/data/media/documents/Remittances/UNDP%20project%20local%20dev/1-FACT%20SHEET%20FILIPINAS-ENweb.pdf |archive-date=24 July 2014 |access-date=7 December 2012 |publisher=UN}}</ref> Ang kabesera ng Italya na [[Roma]] ang tahanan ng pinakamalaking komunidad ng mga Pilipino. Humigit-kumulang 108,000 Pilipino ang legal na naninirahan sa Italya bilang mga pansamantalang manggagawa o permanenteng residente, at ang mga pagtatantiya sa bilang ng mga ilegal na Pilipino ay lubhang nag-iiba mula 20,000 hanggang 80,000.<ref>{{Cite news |last=Dancel |first=Joshua |date=25 September 2002 |title=Get amnesty before Italy kicks you out, OFWs told |publisher=Sun Star Manila |url=http://www.sunstar.com.ph/static/man/2002/09/25/news/get.amnesty.before.italy.kicks.you.out.ofws.told.html |url-status=dead |access-date=19 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420193721/http://www.sunstar.com.ph/static/man/2002/09/25/news/get.amnesty.before.italy.kicks.you.out.ofws.told.html |archive-date=20 April 2009}}</ref> Noong 2008, iniulat ng [[ISTAT]] (Istituto Nazionale di Statistica), ang tanggapan ng estadistika ng Italya, na mayroong 113,686 na dokumentadong Pilipino na naninirahan sa Italya samantalang ang bilang ay 105,675 noong 2007.<ref name="abscbn">{{Cite news |date=9 August 2009 |title=80,000 more Filipinos in Italy in 2008 |work=ABS CBN News |url=http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/11/08/09/80000-more-filipinos-italy-2008 |url-status=dead |access-date=7 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220132221/http://www.abs-cbnnews.com/pinoy-migration/11/08/09/80000-more-filipinos-italy-2008 |archive-date=20 February 2011}}</ref> 63% ng mga Pilipinong Italyano ay mga babae at karamihan sa kanila ay nagtatrabaho bilang mga katulong sa bahay. Ayon sa [[Kagawaran ng Paggawa at Empleo]] ng Pilipinas (DOLE), pinapayagan ng Italya ang 5000 na hindi pana-panahon/regular na manggagawa, mula sa 3000 noong 2007.<ref>{{Cite news |last=Uy |first=Veronica |date=18 December 2007 |title=More jobs for Filipinos in Italy, says DoLE |publisher=Global Nation |url=http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view_article.php?article_id=107593 |url-status=dead |access-date=19 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080222040223/http://globalnation.inquirer.net/news/breakingnews/view_article.php?article_id=107593 |archive-date=22 February 2008}}</ref> Sinabi ng DOLE na ang pagbabago ay "isang tanda ng pagpapahalaga sa magandang bilateral na kooperasyon sa Pilipinas sa mga isyu ng migrasyon." Mayroong humigit-kumulang 60 organisasyong Pilipino sa Italya, karamihan sa mga ito ay nakabatay sa simbahan, bagaman mayroon ding ilang mga grupong pangkultura at sibiko.<ref>{{Cite web |year=2006 |title=PGMA's Italy visit brightens hope for early accord on 3 RP proposals on Filipino workers |url=http://www.ops.gov.ph/europevisit06/news4.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090108165757/http://www.ops.gov.ph/europevisit06/news4.htm |archive-date=January 8, 2009 |access-date=19 January 2009 |publisher=Philippine Department of Foreign Affairs}}</ref> Isa sa mga grupong ito ay ang Filipino Women's Council na may layuning turuan ang mga migranteng kababaihang Pilipino tungkol sa kanilang mga karapatan at mag-lobby para sa kanila.<ref name="isis">{{Cite web |date=8 May 2007 |title=Life in Italy is no Dolce Vita |url=http://www.isiswomen.org/index.php?option=com_content&task=view&id=569&Itemid=200 |access-date=7 December 2012 |publisher=Isis International}}</ref> Noong 2007, binigyan ng Italya ang mga Pilipinong may lisensiya sa pagmamaneho na Pilipino ng libreng lisensiya sa pagmamanehong Italyano.<ref>{{Cite news |year=2007 |title=OFWs in Italy receive 2 unexpected gifts during President's visit |publisher=PLDT |url=http://www.news.ops.gov.ph/archives2007/jun04.htm |url-status=dead |access-date=19 January 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091213135118/http://www.news.ops.gov.ph/archives2007/jun04.htm |archive-date=13 December 2009}}</ref> == Mga misyong diplomatiko ng mga residente == * May embahada ang Italya sa [[Maynila]]. * Ang Pilipinas ay may embahada sa [[Roma]] at isang konsulado heneral sa [[Milan]]. == Tingnan din == * [[Ugnayang panlabas ng Italya]] * [[Ugnayang panlabas ng Pilipinas]] * [[Embahada ng Pilipinas, Roma]] == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * {{Commonscatinline}} {{Foreign relations of Italy}}{{Foreign relations of the Philippines}}  [[Kategorya:Ugnayang bilateral ng Pilipinas]] [[Kategorya:Mga artikulo na may maikling paglalarawan]] 1keb0yres21abq37qz239p9jrl9nauv 0 340864 2238410 2026-11-01T13:51:29Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=100001}}{{TOC001|prefix=100}} == 100001–100100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 100001 || {{mp|1982 UC|3}} || — || Oktubre 20, 1982 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Gregory Scott Aldering|G. Aldering]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|100001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 100002 || {{mp|1983 QC|1}} || — || Agosto 30, 1983 || Palomar Observato... 2238410 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=100001}}{{TOC001|prefix=100}} == 100001–100100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 100001 || {{mp|1982 UC|3}} || — || Oktubre 20, 1982 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Gregory Scott Aldering|G. Aldering]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|100001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 100002 || {{mp|1983 QC|1}} || — || Agosto 30, 1983 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || Gibson, J. || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 100003 || {{mp|1983 RN|3}} || — || Setyembre 1, 1983 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|100003}} |-id=004 bgcolor=#ffc2e0 | 100004 || 1983 VA || — || Nobyembre 1, 1983 || [[Infrared Astronomical Satellite|IRAS]] || [[Infrared Astronomical Satellite|IRAS]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[Apollo asteroid|APO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 2.7 km || {{M+J|100004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 100005 || 1986 RY || — || Setyembre 6, 1986 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Eleanor F. Helin|E. F. Helin]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100005}} |-id=006 bgcolor=#fa8072 | 100006 || {{mp|1987 DA|7}} || — || Pebrero 28, 1987 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100006}} |-id=007 bgcolor=#d6d6d6 | 100007 Peters || {{mp|1988 CP|4}} || {{MoMP|100007|Peters}} || Pebrero 13, 1988 || La Silla || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100007}} |-id=008 bgcolor=#fa8072 | 100008 || 1988 QZ || — || Agosto 16, 1988 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Carolyn S. Shoemaker|C. S. Shoemaker]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100008}} |-id=009 bgcolor=#fefefe | 100009 || {{mp|1988 RQ|4}} || — || Setyembre 1, 1988 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100009}} |-id=010 bgcolor=#e9e9e9 | 100010 || {{mp|1988 RN|12}} || — || Setyembre 14, 1988 || [[Cerro Tololo Inter-American Observatory|Cerro Tololo]] || [[Schelte J. Bus|S. J. Bus]] || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|100010}} |-id=011 bgcolor=#e9e9e9 | 100011 || {{mp|1988 VE|3}} || — || Nobyembre 11, 1988 || [[Kushiro, Hokkaido|Kushiro]] || [[Seiji Ueda|S. Ueda]], [[Hiroshi Kaneda|H. Kaneda]] || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100011}} |-id=012 bgcolor=#e9e9e9 | 100012 || {{mp|1989 BC|1}} || — || Enero 25, 1989 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Antonín Mrkos|A. Mrkos]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|100012}} |-id=013 bgcolor=#e9e9e9 | 100013 || {{mp|1989 CD|3}} || — || Pebrero 4, 1989 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|100013}} |-id=014 bgcolor=#e9e9e9 | 100014 || {{mp|1989 SR|4}} || — || Setyembre 26, 1989 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100014}} |-id=015 bgcolor=#fa8072 | 100015 Sutcliffe || {{mp|1989 SR|7}} || {{MoMP|100015|Sutcliffe}} || Setyembre 28, 1989 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Carolyn S. Shoemaker|C. S. Shoemaker]] || [[Minor-planet moon#100015|moon]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100015}} |-id=016 bgcolor=#e9e9e9 | 100016 Petebest || {{mp|1989 SD|8}} || {{MoMP|100016|Petebest}} || Setyembre 28, 1989 || Palomar || C. S. Shoemaker || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100016}} |-id=017 bgcolor=#fa8072 | 100017 || {{mp|1989 TN|2}} || — || Oktubre 3, 1989 || [[Cerro Tololo Inter-American Observatory|Cerro Tololo]] || [[Schelte J. Bus|S. J. Bus]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100017}} |-id=018 bgcolor=#fefefe | 100018 || {{mp|1989 TA|5}} || — || Oktubre 7, 1989 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100018}} |-id=019 bgcolor=#e9e9e9 | 100019 Gregorianik || {{mp|1989 UO|7}} || {{MoMP|100019|Gregorianik}} || Oktubre 23, 1989 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100019}} |-id=020 bgcolor=#fefefe | 100020 || {{mp|1990 QH|4}} || — || Agosto 23, 1990 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Henry E. Holt|H. E. Holt]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100020}} |-id=021 bgcolor=#fefefe | 100021 || {{mp|1990 QV|7}} || — || Agosto 16, 1990 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|100021}} |-id=022 bgcolor=#fefefe | 100022 || {{mp|1990 SG|5}} || — || Setyembre 22, 1990 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100022}} |-id=023 bgcolor=#e9e9e9 | 100023 || {{mp|1990 SH|5}} || — || Setyembre 22, 1990 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100023}} |-id=024 bgcolor=#e9e9e9 | 100024 || {{mp|1990 SW|6}} || — || Setyembre 22, 1990 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100024}} |-id=025 bgcolor=#fefefe | 100025 || {{mp|1990 SY|6}} || — || Setyembre 22, 1990 || La Silla || E. W. Elst || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|100025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 100026 || {{mp|1990 ST|9}} || — || Setyembre 22, 1990 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100026}} |-id=027 bgcolor=#fefefe | 100027 Hannaharendt || {{mp|1990 TR|3}} || {{MoMP|100027|Hannaharendt}} || Oktubre 12, 1990 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]], [[Lutz D. Schmadel|L. D. Schmadel]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100027}} |-id=028 bgcolor=#d6d6d6 | 100028 von Canstein || {{mp|1990 TZ|9}} || {{MoMP|100028|von Canstein}} || Oktubre 10, 1990 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|100028}} |-id=029 bgcolor=#d6d6d6 | 100029 Varnhagen || {{mp|1990 TQ|10}} || {{MoMP|100029|Varnhagen}} || Oktubre 10, 1990 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|100029}} |-id=030 bgcolor=#d6d6d6 | 100030 || {{mp|1990 WN|1}} || — || Nobyembre 18, 1990 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100030}} |-id=031 bgcolor=#d6d6d6 | 100031 || {{mp|1991 FM|2}} || — || Marso 20, 1991 || La Silla || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|100031}} |-id=032 bgcolor=#e9e9e9 | 100032 || {{mp|1991 GU|6}} || — || Abril 8, 1991 || La Silla || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100032}} |-id=033 bgcolor=#d6d6d6 | 100033 Taizé || {{mp|1991 GV|10}} || {{MoMP|100033|Taizé}} || Abril 9, 1991 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]] || {{·}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|100033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 100034 || {{mp|1991 PN|1}} || — || Agosto 2, 1991 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|100034}} |-id=035 bgcolor=#e9e9e9 | 100035 || {{mp|1991 PO|8}} || — || Agosto 5, 1991 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Henry E. Holt|H. E. Holt]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|100035}} |-id=036 bgcolor=#fefefe | 100036 || {{mp|1991 PM|14}} || — || Agosto 6, 1991 || Palomar || H. E. Holt || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100036}} |-id=037 bgcolor=#fefefe | 100037 || 1991 RM || — || Setyembre 4, 1991 || Palomar || [[Eleanor F. Helin|E. F. Helin]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|100037}} |-id=038 bgcolor=#e9e9e9 | 100038 || {{mp|1991 RD|13}} || — || Setyembre 13, 1991 || Palomar || [[Henry E. Holt|H. E. Holt]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100038}} |-id=039 bgcolor=#fefefe | 100039 || {{mp|1991 RO|16}} || — || Setyembre 15, 1991 || Palomar || H. E. Holt || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|100039}} |-id=040 bgcolor=#d6d6d6 | 100040 || {{mp|1991 RQ|17}} || — || Setyembre 11, 1991 || Palomar || H. E. Holt || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]] || align=right | 9.4 km || {{M+J|100040}} |-id=041 bgcolor=#e9e9e9 | 100041 || {{mp|1991 RJ|28}} || — || Setyembre 8, 1991 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100041}} |-id=042 bgcolor=#fefefe | 100042 || {{mp|1991 SJ|2}} || — || Setyembre 16, 1991 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Henry E. Holt|H. E. Holt]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|100042}} |-id=043 bgcolor=#d6d6d6 | 100043 || {{mp|1991 SE|3}} || — || Setyembre 29, 1991 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|100043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 100044 || 1991 TX || — || Oktubre 1, 1991 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|100044}} |-id=045 bgcolor=#fa8072 | 100045 Kirchherr || {{mp|1991 TK|1}} || {{MoMP|100045|Kirchherr}} || Oktubre 5, 1991 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Carolyn S. Shoemaker|C. S. Shoemaker]] || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|100045}} |-id=046 bgcolor=#e9e9e9 | 100046 Worms || {{mp|1991 TT|6}} || {{MoMP|100046|Worms}} || Oktubre 2, 1991 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]], [[Lutz D. Schmadel|L. D. Schmadel]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100046}} |-id=047 bgcolor=#fefefe | 100047 Leobaeck || {{mp|1991 TU|6}} || {{MoMP|100047|Leobaeck}} || Oktubre 2, 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|100047}} |-id=048 bgcolor=#d6d6d6 | 100048 || {{mp|1991 TE|14}} || — || Oktubre 2, 1991 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Charles P. de Saint-Aignan|C. P. de Saint-Aignan]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]]{{·}}[[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 9.3 km || {{M+J|100048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 100049 Césarann || {{mp|1991 TD|15}} || {{MoMP|100049|Césarann}} || Oktubre 6, 1991 || Palomar || Lowe, A. || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100049}} |-id=050 bgcolor=#e9e9e9 | 100050 Carloshernandez || {{mp|1991 TR|15}} || {{MoMP|100050|Carloshernandez}} || Oktubre 6, 1991 || Palomar || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100050}} |-id=051 bgcolor=#fefefe | 100051 Davidhernandez || {{mp|1991 TC|16}} || {{MoMP|100051|Davidhernandez}} || Oktubre 6, 1991 || Palomar || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100051}} |-id=052 bgcolor=#e9e9e9 | 100052 || {{mp|1991 VP|5}} || — || Nobyembre 7, 1991 || Palomar || [[Carolyn S. Shoemaker|C. S. Shoemaker]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|100052}} |-id=053 bgcolor=#fefefe | 100053 Danstinebring || {{mp|1992 AR|2}} || {{MoMP|100053|Danstinebring}} || Enero 2, 1992 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100053}} |-id=054 bgcolor=#fefefe | 100054 || {{mp|1992 BG|4}} || — || Enero 29, 1992 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100054}} |-id=055 bgcolor=#e9e9e9 | 100055 || {{mp|1992 BK|4}} || — || Enero 29, 1992 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100055}} |-id=056 bgcolor=#e9e9e9 | 100056 || {{mp|1992 DZ|3}} || — || Pebrero 29, 1992 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 100057 || {{mp|1992 DE|10}} || — || Pebrero 29, 1992 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–ESO Survey of Asteroids and Comets|UESAC]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|100057}} |-id=058 bgcolor=#fefefe | 100058 || 1992 EH || — || Marso 5, 1992 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.92" | ''920 m'' || {{M+J|100058}} |-id=059 bgcolor=#e9e9e9 | 100059 || {{mp|1992 EE|4}} || — || Marso 1, 1992 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–ESO Survey of Asteroids and Comets|UESAC]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100059}} |-id=060 bgcolor=#e9e9e9 | 100060 || {{mp|1992 ET|4}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100060}} |-id=061 bgcolor=#d6d6d6 | 100061 || {{mp|1992 EL|5}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|100061}} |-id=062 bgcolor=#e9e9e9 | 100062 || {{mp|1992 EH|9}} || — || Marso 2, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100062}} |-id=063 bgcolor=#e9e9e9 | 100063 || {{mp|1992 EY|13}} || — || Marso 2, 1992 || La Silla || UESAC || [[Maria family|MAR]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|100063}} |-id=064 bgcolor=#e9e9e9 | 100064 || {{mp|1992 EL|20}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100064}} |-id=065 bgcolor=#d6d6d6 | 100065 || {{mp|1992 ES|25}} || — || Marso 8, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 100066 || {{mp|1992 EV|25}} || — || Marso 8, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 100067 || {{mp|1992 EY|26}} || — || Marso 2, 1992 || La Silla || UESAC || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 100068 || {{mp|1992 EH|28}} || — || Marso 8, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|100068}} |-id=069 bgcolor=#e9e9e9 | 100069 || {{mp|1992 ED|29}} || — || Marso 2, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 100070 || {{mp|1992 EX|29}} || — || Marso 3, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100070}} |-id=071 bgcolor=#e9e9e9 | 100071 || {{mp|1992 ET|30}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 100072 || {{mp|1992 EY|30}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100072}} |-id=073 bgcolor=#e9e9e9 | 100073 || {{mp|1992 EV|31}} || — || Marso 1, 1992 || La Silla || UESAC || [[FIN tbl#805|BAR]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|100073}} |-id=074 bgcolor=#e9e9e9 | 100074 || {{mp|1992 OB|2}} || — || Hulyo 26, 1992 || La Silla || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100074}} |-id=075 bgcolor=#e9e9e9 | 100075 || {{mp|1992 PS|1}} || — || Agosto 8, 1992 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|100075}} |-id=076 bgcolor=#fefefe | 100076 || {{mp|1992 PT|1}} || — || Agosto 8, 1992 || Caussols || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 100077 Tertzakian || {{mp|1992 PZ|6}} || {{MoMP|100077|Tertzakian}} || Agosto 7, 1992 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || Lowe, A. || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100077}} |-id=078 bgcolor=#e9e9e9 | 100078 || {{mp|1992 RZ|2}} || — || Setyembre 2, 1992 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Asteroid family#Prokne|(194)]] || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|100078}} |-id=079 bgcolor=#e9e9e9 | 100079 || {{mp|1992 RZ|4}} || — || Setyembre 2, 1992 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 100080 || {{mp|1992 RY|6}} || — || Setyembre 2, 1992 || La Silla || E. W. Elst || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|100080}} |-id=081 bgcolor=#d6d6d6 | 100081 || {{mp|1992 SU|8}} || — || Setyembre 27, 1992 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100081}} |-id=082 bgcolor=#d6d6d6 | 100082 || {{mp|1992 SA|10}} || — || Setyembre 27, 1992 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100082}} |-id=083 bgcolor=#e9e9e9 | 100083 || {{mp|1992 SA|13}} || — || Setyembre 30, 1992 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|100083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 100084 Gußmann || {{mp|1992 SY|13}} || {{MoMP|100084|Gußmann}} || Setyembre 26, 1992 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]], [[Lutz D. Schmadel|L. D. Schmadel]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100084}} |-id=085 bgcolor=#ffc2e0 | 100085 || {{mp|1992 UY|4}} || — || Oktubre 25, 1992 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Carolyn S. Shoemaker|C. S. Shoemaker]] || [[Amor asteroid|AMO]]{{·}}[[Apollo asteroid|APO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small>{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]] || align=right data-sort-value="0.94" | ''940 m'' || {{M+J|100085}} |-id=086 bgcolor=#fefefe | 100086 || {{mp|1992 UG|7}} || — || Oktubre 18, 1992 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100086}} |-id=087 bgcolor=#d6d6d6 | 100087 || {{mp|1993 BW|9}} || — || Enero 22, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|100087}} |-id=088 bgcolor=#fa8072 | 100088 || 1993 DC || — || Pebrero 18, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100088}} |-id=089 bgcolor=#d6d6d6 | 100089 || {{mp|1993 FW|2}} || — || Marso 23, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|100089}} |-id=090 bgcolor=#d6d6d6 | 100090 || {{mp|1993 FX|5}} || — || Marso 17, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–ESO Survey of Asteroids and Comets|UESAC]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|100090}} |-id=091 bgcolor=#e9e9e9 | 100091 || {{mp|1993 FT|6}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100091}} |-id=092 bgcolor=#e9e9e9 | 100092 || {{mp|1993 FK|8}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100092}} |-id=093 bgcolor=#e9e9e9 | 100093 || {{mp|1993 FL|10}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100093}} |-id=094 bgcolor=#d6d6d6 | 100094 || {{mp|1993 FJ|13}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || [[Eos family|EOS]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|100094}} |-id=095 bgcolor=#fefefe | 100095 || {{mp|1993 FN|13}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100095}} |-id=096 bgcolor=#fefefe | 100096 || {{mp|1993 FG|18}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100096}} |-id=097 bgcolor=#e9e9e9 | 100097 || {{mp|1993 FK|19}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100097}} |-id=098 bgcolor=#d6d6d6 | 100098 || {{mp|1993 FZ|19}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|100098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 100099 || {{mp|1993 FG|21}} || — || Marso 21, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100099}} |-id=100 bgcolor=#d6d6d6 | 100100 || {{mp|1993 FB|25}} || — || Marso 21, 1993 || La Silla || UESAC || {{LoMP|11097|(11097)}}{{·}}[[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|100100}} |} == 100101–100200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 100101 || {{mp|1993 FZ|28}} || — || Marso 21, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–ESO Survey of Asteroids and Comets|UESAC]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100101}} |-id=102 bgcolor=#fefefe | 100102 || {{mp|1993 FU|30}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100102}} |-id=103 bgcolor=#fefefe | 100103 || {{mp|1993 FC|33}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100103}} |-id=104 bgcolor=#fefefe | 100104 || {{mp|1993 FQ|33}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || NYS || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100104}} |-id=105 bgcolor=#d6d6d6 | 100105 || {{mp|1993 FK|35}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|100105}} |-id=106 bgcolor=#d6d6d6 | 100106 || {{mp|1993 FW|35}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|100106}} |-id=107 bgcolor=#d6d6d6 | 100107 || {{mp|1993 FH|39}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 100108 || {{mp|1993 FF|45}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100108}} |-id=109 bgcolor=#d6d6d6 | 100109 || {{mp|1993 FN|46}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|100109}} |-id=110 bgcolor=#fefefe | 100110 || {{mp|1993 FV|47}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100110}} |-id=111 bgcolor=#d6d6d6 | 100111 || {{mp|1993 FA|51}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|100111}} |-id=112 bgcolor=#e9e9e9 | 100112 || {{mp|1993 FM|57}} || — || Marso 17, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100112}} |-id=113 bgcolor=#fefefe | 100113 || {{mp|1993 FW|73}} || — || Marso 21, 1993 || La Silla || UESAC || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100113}} |-id=114 bgcolor=#d6d6d6 | 100114 || {{mp|1993 FQ|82}} || — || Marso 19, 1993 || La Silla || UESAC || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|100114}} |-id=115 bgcolor=#fefefe | 100115 || {{mp|1993 HA|3}} || — || Abril 19, 1993 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 100116 || {{mp|1993 KG|1}} || — || Mayo 21, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|100116}} |-id=117 bgcolor=#d6d6d6 | 100117 || {{mp|1993 KM|1}} || — || Mayo 25, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100117}} |-id=118 bgcolor=#fefefe | 100118 || {{mp|1993 LG|1}} || — || Hunyo 13, 1993 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|100118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 100119 || 1993 OB || — || Hulyo 16, 1993 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Eleanor F. Helin|E. F. Helin]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|100119}} |-id=120 bgcolor=#e9e9e9 | 100120 || {{mp|1993 OW|4}} || — || Hulyo 20, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|100120}} |-id=121 bgcolor=#e9e9e9 | 100121 || {{mp|1993 OP|7}} || — || Hulyo 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|100121}} |-id=122 bgcolor=#d6d6d6 | 100122 Alpes-Maritimes || {{mp|1993 PE|7}} || {{MoMP|100122|Alpes-Maritimes}} || Agosto 15, 1993 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[CERGA Observatory|CERGA]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|100122}} |-id=123 bgcolor=#e9e9e9 | 100123 || {{mp|1993 QU|5}} || — || Agosto 17, 1993 || Caussols || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100123}} |-id=124 bgcolor=#fefefe | 100124 || {{mp|1993 QD|7}} || — || Agosto 20, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100124}} |-id=125 bgcolor=#e9e9e9 | 100125 || {{mp|1993 QG|7}} || — || Agosto 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100125}} |-id=126 bgcolor=#e9e9e9 | 100126 || {{mp|1993 QK|7}} || — || Agosto 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100126}} |-id=127 bgcolor=#fefefe | 100127 || {{mp|1993 QA|8}} || — || Agosto 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100127}} |-id=128 bgcolor=#e9e9e9 | 100128 || {{mp|1993 QK|8}} || — || Agosto 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 100129 || {{mp|1993 RQ|1}} || — || Setyembre 15, 1993 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 100130 || {{mp|1993 RD|3}} || — || Setyembre 12, 1993 || [[Palomar Observatory|Palomar]] || [[Eleanor F. Helin|E. F. Helin]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100130}} |-id=131 bgcolor=#fefefe | 100131 || {{mp|1993 RU|5}} || — || Setyembre 15, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|100131}} |-id=132 bgcolor=#e9e9e9 | 100132 || {{mp|1993 RR|8}} || — || Setyembre 14, 1993 || La Silla || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]], E. W. Elst || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|100132}} |-id=133 bgcolor=#d6d6d6 | 100133 Demosthenes || {{mp|1993 RG|14}} || {{MoMP|100133|Demosthenes}} || Setyembre 15, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Schubart family|SHU]] || align=right | 9.4 km || {{M+J|100133}} |-id=134 bgcolor=#e9e9e9 | 100134 || {{mp|1993 RT|14}} || — || Setyembre 15, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|100134}} |-id=135 bgcolor=#e9e9e9 | 100135 || {{mp|1993 RR|16}} || — || Setyembre 15, 1993 || La Silla || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]], E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100135}} |-id=136 bgcolor=#e9e9e9 | 100136 || {{mp|1993 SM|4}} || — || Setyembre 19, 1993 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100136}} |-id=137 bgcolor=#d6d6d6 | 100137 || {{mp|1993 SD|7}} || — || Setyembre 17, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|100137}} |-id=138 bgcolor=#e9e9e9 | 100138 || {{mp|1993 SN|14}} || — || Setyembre 16, 1993 || La Silla || [[Henri Debehogne|H. Debehogne]], E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100138}} |-id=139 bgcolor=#e9e9e9 | 100139 || 1993 TS || — || Oktubre 11, 1993 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100139}} |-id=140 bgcolor=#fefefe | 100140 || {{mp|1993 TP|2}} || — || Oktubre 9, 1993 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100140}} |-id=141 bgcolor=#e9e9e9 | 100141 || {{mp|1993 TH|5}} || — || Oktubre 8, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100141}} |-id=142 bgcolor=#fefefe | 100142 || {{mp|1993 TK|6}} || — || Oktubre 9, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 100143 || {{mp|1993 TD|11}} || — || Oktubre 15, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100143}} |-id=144 bgcolor=#fefefe | 100144 || {{mp|1993 TM|14}} || — || Oktubre 9, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100144}} |-id=145 bgcolor=#e9e9e9 | 100145 || {{mp|1993 TW|14}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100145}} |-id=146 bgcolor=#e9e9e9 | 100146 || {{mp|1993 TQ|15}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|100146}} |-id=147 bgcolor=#e9e9e9 | 100147 || {{mp|1993 TV|15}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100147}} |-id=148 bgcolor=#e9e9e9 | 100148 || {{mp|1993 TT|16}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|100148}} |-id=149 bgcolor=#e9e9e9 | 100149 || {{mp|1993 TM|17}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 100150 || {{mp|1993 TN|17}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100150}} |-id=151 bgcolor=#e9e9e9 | 100151 || {{mp|1993 TT|17}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100151}} |-id=152 bgcolor=#e9e9e9 | 100152 || {{mp|1993 TN|19}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100152}} |-id=153 bgcolor=#e9e9e9 | 100153 || {{mp|1993 TF|20}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100153}} |-id=154 bgcolor=#e9e9e9 | 100154 || {{mp|1993 TS|23}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100154}} |-id=155 bgcolor=#e9e9e9 | 100155 || {{mp|1993 TG|25}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 100156 || {{mp|1993 TD|26}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100156}} |-id=157 bgcolor=#e9e9e9 | 100157 || {{mp|1993 TU|26}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100157}} |-id=158 bgcolor=#fefefe | 100158 || {{mp|1993 TF|27}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100158}} |-id=159 bgcolor=#e9e9e9 | 100159 || {{mp|1993 TP|27}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 100160 || {{mp|1993 TS|27}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100160}} |-id=161 bgcolor=#d6d6d6 | 100161 || {{mp|1993 TV|28}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100161}} |-id=162 bgcolor=#e9e9e9 | 100162 || {{mp|1993 TS|30}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100162}} |-id=163 bgcolor=#e9e9e9 | 100163 || {{mp|1993 TN|32}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100163}} |-id=164 bgcolor=#e9e9e9 | 100164 || {{mp|1993 TV|38}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|100164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 100165 || {{mp|1993 TN|41}} || — || Oktubre 9, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|100165}} |-id=166 bgcolor=#e9e9e9 | 100166 || {{mp|1993 UU|1}} || — || Oktubre 20, 1993 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100166}} |-id=167 bgcolor=#e9e9e9 | 100167 || {{mp|1993 UN|2}} || — || Oktubre 21, 1993 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100167}} |-id=168 bgcolor=#e9e9e9 | 100168 || {{mp|1993 UN|4}} || — || Oktubre 20, 1993 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|100168}} |-id=169 bgcolor=#e9e9e9 | 100169 || {{mp|1993 UW|4}} || — || Oktubre 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100169}} |-id=170 bgcolor=#d6d6d6 | 100170 || {{mp|1993 UE|8}} || — || Oktubre 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|100170}} |-id=171 bgcolor=#fefefe | 100171 || {{mp|1993 UJ|8}} || — || Oktubre 20, 1993 || La Silla || E. W. Elst || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 100172 || 1993 WL || — || Nobyembre 17, 1993 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100172}} |-id=173 bgcolor=#fefefe | 100173 || 1993 XZ || — || Disyembre 11, 1993 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100173}} |-id=174 bgcolor=#e9e9e9 | 100174 || {{mp|1994 AJ|2}} || — || Enero 12, 1994 || [[Osservatorio Astrometrico Santa Lucia Stroncone|Stroncone]] || [[Antonio Vagnozzi|A. Vagnozzi]] || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|100174}} |-id=175 bgcolor=#d6d6d6 | 100175 || {{mp|1994 AX|4}} || — || Enero 5, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|100175}} |-id=176 bgcolor=#d6d6d6 | 100176 || {{mp|1994 AD|5}} || — || Enero 5, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100176}} |-id=177 bgcolor=#d6d6d6 | 100177 || {{mp|1994 AH|5}} || — || Enero 5, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|100177}} |-id=178 bgcolor=#fefefe | 100178 || {{mp|1994 AW|5}} || — || Enero 6, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100178}} |-id=179 bgcolor=#e9e9e9 | 100179 || {{mp|1994 AQ|6}} || — || Enero 7, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100179}} |-id=180 bgcolor=#d6d6d6 | 100180 || {{mp|1994 AR|9}} || — || Enero 8, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 100181 || {{mp|1994 AN|10}} || — || Enero 8, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100181}} |-id=182 bgcolor=#fefefe | 100182 || {{mp|1994 AX|10}} || — || Enero 8, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100182}} |-id=183 bgcolor=#e9e9e9 | 100183 || {{mp|1994 AA|11}} || — || Enero 8, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100183}} |-id=184 bgcolor=#e9e9e9 | 100184 || {{mp|1994 AE|12}} || — || Enero 11, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100184}} |-id=185 bgcolor=#fefefe | 100185 || {{mp|1994 AC|13}} || — || Enero 11, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 100186 || {{mp|1994 BL|2}} || — || Enero 19, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100186}} |-id=187 bgcolor=#fefefe | 100187 || {{mp|1994 BT|4}} || — || Enero 29, 1994 || [[Osservatorio Astrometrico Santa Lucia Stroncone|Stroncone]] || [[Antonio Vagnozzi|A. Vagnozzi]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100187}} |-id=188 bgcolor=#d6d6d6 | 100188 || {{mp|1994 CM|1}} || — || Pebrero 9, 1994 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100188}} |-id=189 bgcolor=#e9e9e9 | 100189 || {{mp|1994 CK|3}} || — || Pebrero 10, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100189}} |-id=190 bgcolor=#e9e9e9 | 100190 || {{mp|1994 CE|4}} || — || Pebrero 10, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100190}} |-id=191 bgcolor=#fefefe | 100191 || {{mp|1994 CX|5}} || — || Pebrero 11, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100191}} |-id=192 bgcolor=#fefefe | 100192 || {{mp|1994 CZ|5}} || — || Pebrero 12, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|100192}} |-id=193 bgcolor=#fefefe | 100193 || {{mp|1994 CC|7}} || — || Pebrero 15, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100193}} |-id=194 bgcolor=#d6d6d6 | 100194 || {{mp|1994 CK|11}} || — || Pebrero 7, 1994 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100194}} |-id=195 bgcolor=#d6d6d6 | 100195 || {{mp|1994 CR|12}} || — || Pebrero 7, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|100195}} |-id=196 bgcolor=#d6d6d6 | 100196 || {{mp|1994 CL|16}} || — || Pebrero 8, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|100196}} |-id=197 bgcolor=#fefefe | 100197 || {{mp|1994 CQ|17}} || — || Pebrero 8, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100197}} |-id=198 bgcolor=#d6d6d6 | 100198 || {{mp|1994 EA|1}} || — || Marso 9, 1994 || [[Osservatorio Astrometrico Santa Lucia Stroncone|Stroncone]] || [[Antonio Vagnozzi|A. Vagnozzi]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|100198}} |-id=199 bgcolor=#d6d6d6 | 100199 || {{mp|1994 EF|4}} || — || Marso 4, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#100199|slow]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|100199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 100200 || {{mp|1994 EL|4}} || — || Marso 5, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100200}} |} == 100201–100300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 100201 || 1994 FD || — || Marso 19, 1994 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.85" | ''850 m'' || {{M+J|100201}} |-id=202 bgcolor=#fefefe | 100202 || 1994 GB || — || Abril 2, 1994 || Siding Spring || R. H. McNaught || ''H'' || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100202}} |-id=203 bgcolor=#fefefe | 100203 || {{mp|1994 GF|3}} || — || Abril 6, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100203}} |-id=204 bgcolor=#d6d6d6 | 100204 || {{mp|1994 GT|3}} || — || Abril 6, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|100204}} |-id=205 bgcolor=#fefefe | 100205 || {{mp|1994 GB|7}} || — || Abril 11, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100205}} |-id=206 bgcolor=#d6d6d6 | 100206 || 1994 HW || — || Abril 16, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|100206}} |-id=207 bgcolor=#fefefe | 100207 || {{mp|1994 HB|1}} || — || Abril 19, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100207}} |-id=208 bgcolor=#d6d6d6 | 100208 || {{mp|1994 JD|2}} || — || Mayo 1, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100208}} |-id=209 bgcolor=#fefefe | 100209 || {{mp|1994 JG|5}} || — || Mayo 4, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100209}} |-id=210 bgcolor=#d6d6d6 | 100210 || {{mp|1994 LD|1}} || — || Hunyo 15, 1994 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Gordon J. Garradd|G. J. Garradd]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|100210}} |-id=211 bgcolor=#fefefe | 100211 || {{mp|1994 PF|1}} || — || Agosto 7, 1994 || Siding Spring || G. J. Garradd || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100211}} |-id=212 bgcolor=#d6d6d6 | 100212 || {{mp|1994 PV|3}} || — || Agosto 10, 1994 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|100212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 100213 || {{mp|1994 PD|4}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|100213}} |-id=214 bgcolor=#fefefe | 100214 || {{mp|1994 PJ|4}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|100214}} |-id=215 bgcolor=#d6d6d6 | 100215 || {{mp|1994 PV|5}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100215}} |-id=216 bgcolor=#fefefe | 100216 || {{mp|1994 PQ|6}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100216}} |-id=217 bgcolor=#d6d6d6 | 100217 || {{mp|1994 PL|7}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|100217}} |-id=218 bgcolor=#e9e9e9 | 100218 || {{mp|1994 PV|7}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100218}} |-id=219 bgcolor=#fefefe | 100219 || {{mp|1994 PG|8}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100219}} |-id=220 bgcolor=#d6d6d6 | 100220 || {{mp|1994 PT|10}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|100220}} |-id=221 bgcolor=#e9e9e9 | 100221 || {{mp|1994 PP|12}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 100222 || {{mp|1994 PU|12}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100222}} |-id=223 bgcolor=#d6d6d6 | 100223 || {{mp|1994 PZ|12}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|100223}} |-id=224 bgcolor=#e9e9e9 | 100224 || {{mp|1994 PO|13}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100224}} |-id=225 bgcolor=#d6d6d6 | 100225 || {{mp|1994 PS|13}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|100225}} |-id=226 bgcolor=#e9e9e9 | 100226 || {{mp|1994 PJ|16}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|100226}} |-id=227 bgcolor=#e9e9e9 | 100227 || {{mp|1994 PR|16}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 100228 || {{mp|1994 PH|17}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100228}} |-id=229 bgcolor=#d6d6d6 | 100229 Jeanbailly || {{mp|1994 PB|18}} || {{MoMP|100229|Jeanbailly}} || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Slow rotator (asteroid)#100229|slow]] || align=right | 8.9 km || {{M+J|100229}} |-id=230 bgcolor=#d6d6d6 | 100230 || {{mp|1994 PN|18}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|100230}} |-id=231 bgcolor=#d6d6d6 | 100231 Monceau || {{mp|1994 PB|20}} || {{MoMP|100231|Monceau}} || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Schubart family|SHU]] || align=right | 9.2 km || {{M+J|100231}} |-id=232 bgcolor=#e9e9e9 | 100232 || {{mp|1994 PU|23}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|100232}} |-id=233 bgcolor=#d6d6d6 | 100233 || {{mp|1994 PL|24}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 8.0 km || {{M+J|100233}} |-id=234 bgcolor=#d6d6d6 | 100234 || {{mp|1994 PS|24}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|100234}} |-id=235 bgcolor=#e9e9e9 | 100235 || {{mp|1994 PX|24}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100235}} |-id=236 bgcolor=#fefefe | 100236 || {{mp|1994 PS|27}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100236}} |-id=237 bgcolor=#e9e9e9 | 100237 || {{mp|1994 PG|31}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|100237}} |-id=238 bgcolor=#fefefe | 100238 || {{mp|1994 PY|31}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100238}} |-id=239 bgcolor=#d6d6d6 | 100239 || {{mp|1994 PE|32}} || — || Agosto 12, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|100239}} |-id=240 bgcolor=#d6d6d6 | 100240 || {{mp|1994 PV|33}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|100240}} |-id=241 bgcolor=#fefefe | 100241 || {{mp|1994 PK|35}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100241}} |-id=242 bgcolor=#fefefe | 100242 || {{mp|1994 PS|35}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || NYS || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 100243 || {{mp|1994 PO|37}} || — || Agosto 10, 1994 || La Silla || E. W. Elst || NYS || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100243}} |-id=244 bgcolor=#d6d6d6 | 100244 || 1994 QB || — || Agosto 16, 1994 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Gordon J. Garradd|G. J. Garradd]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|100244}} |-id=245 bgcolor=#fefefe | 100245 || {{mp|1994 RT|2}} || — || Setyembre 2, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 100246 || {{mp|1994 RD|3}} || — || Setyembre 2, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 100247 || {{mp|1994 RA|7}} || — || Setyembre 12, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 100248 || {{mp|1994 RB|13}} || — || Setyembre 3, 1994 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100248}} |-id=249 bgcolor=#d6d6d6 | 100249 || {{mp|1994 RW|13}} || — || Setyembre 12, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|100249}} |-id=250 bgcolor=#fefefe | 100250 || {{mp|1994 RN|15}} || — || Setyembre 3, 1994 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|100250}} |-id=251 bgcolor=#d6d6d6 | 100251 || {{mp|1994 RC|17}} || — || Setyembre 3, 1994 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''6.4 km'' || {{M+J|100251}} |-id=252 bgcolor=#d6d6d6 | 100252 || {{mp|1994 RY|25}} || — || Setyembre 5, 1994 || La Silla || E. W. Elst || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100252}} |-id=253 bgcolor=#d6d6d6 | 100253 || {{mp|1994 SB|2}} || — || Setyembre 27, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100253}} |-id=254 bgcolor=#e9e9e9 | 100254 || {{mp|1994 SG|4}} || — || Setyembre 28, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100254}} |-id=255 bgcolor=#e9e9e9 | 100255 || {{mp|1994 SJ|5}} || — || Setyembre 28, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|100255}} |-id=256 bgcolor=#d6d6d6 | 100256 || {{mp|1994 SU|5}} || — || Setyembre 28, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100256}} |-id=257 bgcolor=#e9e9e9 | 100257 || {{mp|1994 SF|9}} || — || Setyembre 28, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100257}} |-id=258 bgcolor=#d6d6d6 | 100258 || {{mp|1994 SW|10}} || — || Setyembre 29, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100258}} |-id=259 bgcolor=#e9e9e9 | 100259 || {{mp|1994 TX|4}} || — || Oktubre 2, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|100259}} |-id=260 bgcolor=#fefefe | 100260 || {{mp|1994 TF|5}} || — || Oktubre 2, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100260}} |-id=261 bgcolor=#e9e9e9 | 100261 || {{mp|1994 TR|6}} || — || Oktubre 4, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 100262 || {{mp|1994 TV|10}} || — || Oktubre 9, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100262}} |-id=263 bgcolor=#e9e9e9 | 100263 || {{mp|1994 TL|11}} || — || Oktubre 10, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100263}} |-id=264 bgcolor=#e9e9e9 | 100264 || {{mp|1994 TS|11}} || — || Oktubre 10, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100264}} |-id=265 bgcolor=#d6d6d6 | 100265 || {{mp|1994 TH|14}} || — || Oktubre 12, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#100265|fast]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|100265}} |-id=266 bgcolor=#e9e9e9 | 100266 Sadamisaki || {{mp|1994 TV|14}} || {{MoMP|100266|Sadamisaki}} || Oktubre 14, 1994 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|100266}} |-id=267 bgcolor=#e9e9e9 | 100267 JAXA || {{mp|1994 TK|15}} || {{MoMP|100267|JAXA}} || Oktubre 14, 1994 || [[Kiso Observatory|Kiso]] || Sato, I., Abe, M., [[Hiroshi Araki|H. Araki]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | [[100268 Rosenthal]] || {{mp|1994 TL|16}} || {{MoMP|100268|Rosenthal}} || Oktubre 5, 1994 || [[Karl Schwarzschild Observatory|Tautenburg Observatory]] || [[Freimut Börngen|F. Börngen]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100268}} |-id=269 bgcolor=#d6d6d6 | 100269 || {{mp|1994 UM|6}} || — || Oktubre 28, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|100269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 100270 || 1994 VQ || — || Nobyembre 1, 1994 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100270}} |-id=271 bgcolor=#e9e9e9 | 100271 || {{mp|1994 VP|1}} || — || Nobyembre 3, 1994 || Oizumi || T. Kobayashi || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|100271}} |-id=272 bgcolor=#d6d6d6 | 100272 || {{mp|1994 VX|6}} || — || Nobyembre 1, 1994 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|100272}} |-id=273 bgcolor=#fefefe | 100273 || {{mp|1994 WO|1}} || — || Nobyembre 27, 1994 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100273}} |-id=274 bgcolor=#fefefe | 100274 || {{mp|1994 WU|5}} || — || Nobyembre 28, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100274}} |-id=275 bgcolor=#d6d6d6 | 100275 || {{mp|1994 WW|12}} || — || Nobyembre 28, 1994 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|100275}} |-id=276 bgcolor=#fa8072 | 100276 || 1994 XV || — || Disyembre 6, 1994 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 100277 || {{mp|1994 XB|5}} || — || Disyembre 2, 1994 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100277}} |-id=278 bgcolor=#e9e9e9 | 100278 || 1994 YN || — || Disyembre 28, 1994 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|100278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 100279 || {{mp|1994 YL|4}} || — || Disyembre 31, 1994 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|100279}} |-id=280 bgcolor=#e9e9e9 | 100280 || {{mp|1995 BQ|1}} || — || Enero 26, 1995 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 100281 || {{mp|1995 BX|7}} || — || Enero 29, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|100281}} |-id=282 bgcolor=#e9e9e9 | 100282 || {{mp|1995 BZ|7}} || — || Enero 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100282}} |-id=283 bgcolor=#d6d6d6 | 100283 || {{mp|1995 BU|8}} || — || Enero 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|100283}} |-id=284 bgcolor=#fefefe | 100284 || {{mp|1995 BC|14}} || — || Enero 31, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100284}} |-id=285 bgcolor=#d6d6d6 | 100285 || {{mp|1995 CG|3}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|100285}} |-id=286 bgcolor=#e9e9e9 | 100286 || {{mp|1995 CY|4}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100286}} |-id=287 bgcolor=#fefefe | 100287 || {{mp|1995 CK|5}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right data-sort-value="0.99" | ''990 m'' || {{M+J|100287}} |-id=288 bgcolor=#e9e9e9 | 100288 || {{mp|1995 CZ|5}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100288}} |-id=289 bgcolor=#e9e9e9 | 100289 || {{mp|1995 CD|6}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100289}} |-id=290 bgcolor=#e9e9e9 | 100290 || {{mp|1995 CL|6}} || — || Pebrero 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100290}} |-id=291 bgcolor=#e9e9e9 | 100291 || {{mp|1995 CM|8}} || — || Pebrero 3, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100291}} |-id=292 bgcolor=#e9e9e9 | 100292 Harmandir || {{mp|1995 DP|2}} || {{MoMP|100292|Harmandir}} || Pebrero 28, 1995 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100292}} |-id=293 bgcolor=#e9e9e9 | 100293 || {{mp|1995 DY|7}} || — || Pebrero 24, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100293}} |-id=294 bgcolor=#d6d6d6 | 100294 || {{mp|1995 DM|9}} || — || Pebrero 24, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100294}} |-id=295 bgcolor=#d6d6d6 | 100295 || {{mp|1995 EC|5}} || — || Marso 2, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100295}} |-id=296 bgcolor=#e9e9e9 | 100296 || 1995 FB || — || Marso 21, 1995 || [[Osservatorio Astrometrico Santa Lucia Stroncone|Stroncone]] || [[Santa Lucia Stroncone Astronomical Observatory|Santa Lucia]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100296}} |-id=297 bgcolor=#d6d6d6 | 100297 || {{mp|1995 FU|2}} || — || Marso 23, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 100298 || {{mp|1995 FY|6}} || — || Marso 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right data-sort-value="0.91" | ''910 m'' || {{M+J|100298}} |-id=299 bgcolor=#e9e9e9 | 100299 || {{mp|1995 FR|7}} || — || Marso 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100299}} |-id=300 bgcolor=#e9e9e9 | 100300 || {{mp|1995 FS|7}} || — || Marso 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100300}} |} == 100301–100400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 100301 || {{mp|1995 FH|12}} || — || Marso 27, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100301}} |-id=302 bgcolor=#e9e9e9 | 100302 || {{mp|1995 FQ|14}} || — || Marso 27, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100302}} |-id=303 bgcolor=#d6d6d6 | 100303 || {{mp|1995 FD|15}} || — || Marso 27, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|100303}} |-id=304 bgcolor=#fefefe | 100304 || {{mp|1995 FJ|20}} || — || Marso 31, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right data-sort-value="0.85" | ''850 m'' || {{M+J|100304}} |-id=305 bgcolor=#e9e9e9 | 100305 || {{mp|1995 GN|1}} || — || Abril 1, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|100305}} |-id=306 bgcolor=#e9e9e9 | 100306 || {{mp|1995 GH|2}} || — || Abril 2, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100306}} |-id=307 bgcolor=#e9e9e9 | 100307 || {{mp|1995 GJ|8}} || — || Abril 8, 1995 || Kitt Peak || [[Thomas J. Balonek|T. J. Balonek]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100307}} |-id=308 bgcolor=#fefefe | 100308 ČAS || 1995 HB || {{MoMP|100308|ČAS}} || Abril 21, 1995 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]], [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100308}} |-id=309 bgcolor=#e9e9e9 | 100309 Misuzukaneko || 1995 HD || {{MoMP|100309|Misuzukaneko}} || Abril 20, 1995 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100309}} |-id=310 bgcolor=#e9e9e9 | 100310 || {{mp|1995 HK|3}} || — || Abril 26, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100310}} |-id=311 bgcolor=#e9e9e9 | 100311 || {{mp|1995 HZ|3}} || — || Abril 26, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100311}} |-id=312 bgcolor=#fefefe | 100312 || 1995 LQ || — || Hunyo 3, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 100313 || {{mp|1995 LD|1}} || — || Hunyo 5, 1995 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100313}} |-id=314 bgcolor=#d6d6d6 | 100314 || {{mp|1995 MK|1}} || — || Hunyo 22, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|100314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 100315 || {{mp|1995 MZ|1}} || — || Hunyo 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100315}} |-id=316 bgcolor=#fa8072 | 100316 || {{mp|1995 MM|2}} || — || Hunyo 24, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100316}} |-id=317 bgcolor=#e9e9e9 | 100317 || {{mp|1995 MJ|3}} || — || Hunyo 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|100317}} |-id=318 bgcolor=#d6d6d6 | 100318 || {{mp|1995 MN|4}} || — || Hunyo 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 100319 || {{mp|1995 MY|4}} || — || Hunyo 22, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100319}} |-id=320 bgcolor=#d6d6d6 | 100320 || {{mp|1995 MF|5}} || — || Hunyo 22, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|100320}} |-id=321 bgcolor=#fefefe | 100321 || {{mp|1995 MG|8}} || — || Hunyo 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right data-sort-value="0.78" | ''780 m'' || {{M+J|100321}} |-id=322 bgcolor=#fefefe | 100322 || {{mp|1995 MJ|8}} || — || Hunyo 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || V || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 100323 || {{mp|1995 OY|1}} || — || Hulyo 22, 1995 || [[Church Stretton, Shropshire|Church Stretton]] || [[Stephen P. Laurie|S. P. Laurie]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 100324 || {{mp|1995 OH|3}} || — || Hulyo 22, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100324}} |-id=325 bgcolor=#fefefe | 100325 || {{mp|1995 OC|4}} || — || Hulyo 22, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|100325}} |-id=326 bgcolor=#d6d6d6 | 100326 || {{mp|1995 OR|4}} || — || Hulyo 22, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100326}} |-id=327 bgcolor=#d6d6d6 | 100327 || 1995 QX || — || Agosto 22, 1995 || [[Uto Observatory|Uto]] || [[Fumiaki Uto|F. Uto]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.97)</small>]] || align=right | 9.8 km || {{M+J|100327}} |-id=328 bgcolor=#fefefe | 100328 || {{mp|1995 QF|4}} || — || Agosto 17, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100328}} |-id=329 bgcolor=#d6d6d6 | 100329 || {{mp|1995 QW|8}} || — || Agosto 28, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | ''6.6 km'' || {{M+J|100329}} |-id=330 bgcolor=#d6d6d6 | 100330 || {{mp|1995 QY|8}} || — || Agosto 28, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 100331 || {{mp|1995 QV|9}} || — || Agosto 23, 1995 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 100332 || {{mp|1995 QW|11}} || — || Agosto 20, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100332}} |-id=333 bgcolor=#fa8072 | 100333 || {{mp|1995 SN|5}} || — || Setyembre 22, 1995 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 100334 || {{mp|1995 SZ|10}} || — || Setyembre 17, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|100334}} |-id=335 bgcolor=#d6d6d6 | 100335 || {{mp|1995 SC|12}} || — || Setyembre 18, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eos family|EOS]]{{·}}{{Interloper|606}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100335}} |-id=336 bgcolor=#fefefe | 100336 || {{mp|1995 SQ|18}} || — || Setyembre 18, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100336}} |-id=337 bgcolor=#d6d6d6 | 100337 || {{mp|1995 SY|36}} || — || Setyembre 24, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|100337}} |-id=338 bgcolor=#d6d6d6 | 100338 || {{mp|1995 ST|39}} || — || Setyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100338}} |-id=339 bgcolor=#d6d6d6 | 100339 || {{mp|1995 SP|40}} || — || Setyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|100339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 100340 || {{mp|1995 SQ|41}} || — || Setyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|100340}} |-id=341 bgcolor=#fa8072 | 100341 || {{mp|1995 ST|44}} || — || Setyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100341}} |-id=342 bgcolor=#fefefe | 100342 || {{mp|1995 SH|51}} || — || Setyembre 26, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 100343 || {{mp|1995 SJ|51}} || — || Setyembre 26, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100343}} |-id=344 bgcolor=#fefefe | 100344 || {{mp|1995 SY|51}} || — || Setyembre 26, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 100345 || {{mp|1995 ST|61}} || — || Setyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100345}} |-id=346 bgcolor=#e9e9e9 | 100346 || {{mp|1995 SA|68}} || — || Setyembre 18, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|100346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 100347 || {{mp|1995 SE|69}} || — || Setyembre 18, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100347}} |-id=348 bgcolor=#d6d6d6 | 100348 || {{mp|1995 SJ|72}} || — || Setyembre 20, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|100348}} |-id=349 bgcolor=#fefefe | 100349 || {{mp|1995 SM|78}} || — || Setyembre 30, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100349}} |-id=350 bgcolor=#d6d6d6 | 100350 || {{mp|1995 SP|82}} || — || Setyembre 24, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|100350}} |-id=351 bgcolor=#fefefe | 100351 || {{mp|1995 SU|88}} || — || Setyembre 29, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#100351|fast?]] || align=right data-sort-value="0.92" | ''920 m'' || {{M+J|100351}} |-id=352 bgcolor=#d6d6d6 | 100352 || {{mp|1995 TD|1}} || — || Oktubre 14, 1995 || [[Osservatorio Astrometrico Santa Lucia Stroncone|Stroncone]] || [[Antonio Vagnozzi|A. Vagnozzi]] || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|100352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 100353 || {{mp|1995 TC|2}} || — || Oktubre 14, 1995 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.3 km || {{M+J|100353}} |-id=354 bgcolor=#fefefe | 100354 || {{mp|1995 TR|4}} || — || Oktubre 15, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 100355 || {{mp|1995 TO|6}} || — || Oktubre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|100355}} |-id=356 bgcolor=#fefefe | 100356 || {{mp|1995 TC|7}} || — || Oktubre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100356}} |-id=357 bgcolor=#d6d6d6 | 100357 || {{mp|1995 TF|11}} || — || Oktubre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|100357}} |-id=358 bgcolor=#d6d6d6 | 100358 || {{mp|1995 UK|2}} || — || Oktubre 24, 1995 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|100358}} |-id=359 bgcolor=#fefefe | 100359 || {{mp|1995 UK|8}} || — || Oktubre 27, 1995 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100359}} |-id=360 bgcolor=#e9e9e9 | 100360 || {{mp|1995 UE|12}} || — || Oktubre 17, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 100361 || {{mp|1995 UC|14}} || — || Oktubre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|100361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 100362 || {{mp|1995 UJ|14}} || — || Oktubre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100362}} |-id=363 bgcolor=#fefefe | 100363 || {{mp|1995 US|14}} || — || Oktubre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100363}} |-id=364 bgcolor=#fefefe | 100364 || {{mp|1995 UF|22}} || — || Oktubre 19, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || NYS || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 100365 || {{mp|1995 UE|32}} || — || Oktubre 21, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Matterania|(883)]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100365}} |-id=366 bgcolor=#fefefe | 100366 || {{mp|1995 UZ|39}} || — || Oktubre 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100366}} |-id=367 bgcolor=#fefefe | 100367 || {{mp|1995 UY|40}} || — || Oktubre 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100367}} |-id=368 bgcolor=#fefefe | 100368 || {{mp|1995 UG|41}} || — || Oktubre 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100368}} |-id=369 bgcolor=#fefefe | 100369 || {{mp|1995 UX|45}} || — || Oktubre 20, 1995 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 100370 || {{mp|1995 UJ|51}} || — || Oktubre 20, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|100370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 100371 || {{mp|1995 UO|52}} || — || Oktubre 22, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100371}} |-id=372 bgcolor=#fefefe | 100372 || {{mp|1995 UR|54}} || — || Oktubre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100372}} |-id=373 bgcolor=#fefefe | 100373 || {{mp|1995 UV|69}} || — || Oktubre 19, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100373}} |-id=374 bgcolor=#d6d6d6 | 100374 || {{mp|1995 UX|69}} || — || Oktubre 19, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100374}} |-id=375 bgcolor=#fefefe | 100375 || {{mp|1995 UY|72}} || — || Oktubre 20, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|100375}} |-id=376 bgcolor=#e9e9e9 | 100376 || {{mp|1995 UT|73}} || — || Oktubre 20, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100376}} |-id=377 bgcolor=#d6d6d6 | 100377 || 1995 VH || — || Nobyembre 1, 1995 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|100377}} |-id=378 bgcolor=#e9e9e9 | 100378 || {{mp|1995 VD|6}} || — || Nobyembre 14, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100378}} |-id=379 bgcolor=#fefefe | 100379 || {{mp|1995 VZ|6}} || — || Nobyembre 14, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100379}} |-id=380 bgcolor=#e9e9e9 | 100380 || {{mp|1995 VS|10}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100380}} |-id=381 bgcolor=#d6d6d6 | 100381 || {{mp|1995 VB|13}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 100382 || {{mp|1995 VF|13}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|100382}} |-id=383 bgcolor=#e9e9e9 | 100383 || {{mp|1995 VD|15}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100383}} |-id=384 bgcolor=#fefefe | 100384 || {{mp|1995 VH|15}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100384}} |-id=385 bgcolor=#fefefe | 100385 || {{mp|1995 VP|15}} || — || Nobyembre 15, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100385}} |-id=386 bgcolor=#fefefe | 100386 || {{mp|1995 WZ|2}} || — || Nobyembre 20, 1995 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|100386}} |-id=387 bgcolor=#d6d6d6 | 100387 || {{mp|1995 WJ|4}} || — || Nobyembre 20, 1995 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100387}} |-id=388 bgcolor=#d6d6d6 | 100388 || {{mp|1995 WW|7}} || — || Nobyembre 28, 1995 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|100388}} |-id=389 bgcolor=#fefefe | 100389 || {{mp|1995 WU|8}} || — || Nobyembre 24, 1995 || [[Chichibu Observatory|Chichibu]] || [[Naoto Satō|N. Satō]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100389}} |-id=390 bgcolor=#fefefe | 100390 || {{mp|1995 WK|13}} || — || Nobyembre 16, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100390}} |-id=391 bgcolor=#fefefe | 100391 || {{mp|1995 WO|17}} || — || Nobyembre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100391}} |-id=392 bgcolor=#fefefe | 100392 || {{mp|1995 WR|17}} || — || Nobyembre 17, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100392}} |-id=393 bgcolor=#e9e9e9 | 100393 || {{mp|1995 WZ|30}} || — || Nobyembre 19, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 100394 || {{mp|1995 WX|32}} || — || Nobyembre 20, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|100394}} |-id=395 bgcolor=#e9e9e9 | 100395 || {{mp|1995 WG|38}} || — || Nobyembre 23, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 100396 || {{mp|1995 YH|5}} || — || Disyembre 16, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100396}} |-id=397 bgcolor=#d6d6d6 | 100397 || {{mp|1995 YK|5}} || — || Disyembre 16, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|100397}} |-id=398 bgcolor=#fefefe | 100398 || {{mp|1995 YA|7}} || — || Disyembre 16, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100398}} |-id=399 bgcolor=#d6d6d6 | 100399 || {{mp|1995 YM|7}} || — || Disyembre 16, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100399}} |-id=400 bgcolor=#fefefe | 100400 || {{mp|1995 YX|7}} || — || Disyembre 18, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100400}} |} == 100401–100500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 100401 || {{mp|1995 YS|17}} || — || Disyembre 22, 1995 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100401}} |-id=402 bgcolor=#e9e9e9 | 100402 || {{mp|1995 YP|20}} || — || Disyembre 25, 1995 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100402}} |-id=403 bgcolor=#fefefe | 100403 || 1996 AD || — || Enero 1, 1996 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100403}} |-id=404 bgcolor=#fefefe | 100404 || {{mp|1996 AC|1}} || — || Enero 12, 1996 || Oizumi || T. Kobayashi || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100404}} |-id=405 bgcolor=#e9e9e9 | 100405 || {{mp|1996 AG|5}} || — || Enero 12, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100405}} |-id=406 bgcolor=#d6d6d6 | 100406 || {{mp|1996 AU|5}} || — || Enero 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | ''5.8 km'' || {{M+J|100406}} |-id=407 bgcolor=#fefefe | 100407 || {{mp|1996 AH|6}} || — || Enero 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100407}} |-id=408 bgcolor=#e9e9e9 | 100408 || {{mp|1996 AV|6}} || — || Enero 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100408}} |-id=409 bgcolor=#e9e9e9 | 100409 || {{mp|1996 AX|8}} || — || Enero 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 100410 || {{mp|1996 AZ|10}} || — || Enero 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100410}} |-id=411 bgcolor=#e9e9e9 | 100411 || {{mp|1996 AF|11}} || — || Enero 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100411}} |-id=412 bgcolor=#fefefe | 100412 || {{mp|1996 AT|11}} || — || Enero 14, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100412}} |-id=413 bgcolor=#e9e9e9 | 100413 || {{mp|1996 AF|18}} || — || Enero 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100413}} |-id=414 bgcolor=#e9e9e9 | 100414 || {{mp|1996 AJ|18}} || — || Enero 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100414}} |-id=415 bgcolor=#e9e9e9 | 100415 || {{mp|1996 BO|14}} || — || Enero 16, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100415}} |-id=416 bgcolor=#fefefe | 100416 Syang || 1996 CB || {{MoMP|100416|Syang}} || Pebrero 2, 1996 || [[Dominion Astrophysical Observatory|NRC-DAO]] || [[David D. Balam|D. D. Balam]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100416}} |-id=417 bgcolor=#e9e9e9 | 100417 Philipglass || 1996 EC || {{MoMP|100417|Philipglass}} || Marso 7, 1996 || [[Linz Observatory|Linz]] || [[Erich Meyer|E. Meyer]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100417}} |-id=418 bgcolor=#e9e9e9 | 100418 || {{mp|1996 EF|9}} || — || Marso 12, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || (5) || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100418}} |-id=419 bgcolor=#fefefe | 100419 || {{mp|1996 EP|10}} || — || Marso 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100419}} |-id=420 bgcolor=#e9e9e9 | 100420 || {{mp|1996 EA|11}} || — || Marso 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#515|AST]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|100420}} |-id=421 bgcolor=#e9e9e9 | 100421 || {{mp|1996 FF|4}} || — || Marso 23, 1996 || [[Haleakala]] || [[Air Force Maui Optical and Supercomputing observatory|AMOS]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|100421}} |-id=422 bgcolor=#e9e9e9 | 100422 || {{mp|1996 GP|7}} || — || Abril 12, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 5.4 km || {{M+J|100422}} |-id=423 bgcolor=#fefefe | 100423 || {{mp|1996 GG|14}} || — || Abril 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100423}} |-id=424 bgcolor=#d6d6d6 | 100424 || {{mp|1996 GS|18}} || — || Abril 15, 1996 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|100424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 100425 || 1996 HM || — || Abril 17, 1996 || [[Haleakala]] || [[Air Force Maui Optical and Supercomputing observatory|AMOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100425}} |-id=426 bgcolor=#e9e9e9 | 100426 || {{mp|1996 HB|7}} || — || Abril 18, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100426}} |-id=427 bgcolor=#e9e9e9 | 100427 || {{mp|1996 HQ|10}} || — || Abril 17, 1996 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100427}} |-id=428 bgcolor=#d6d6d6 | 100428 || {{mp|1996 HT|11}} || — || Abril 17, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|100428}} |-id=429 bgcolor=#e9e9e9 | 100429 || {{mp|1996 HB|15}} || — || Abril 17, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|100429}} |-id=430 bgcolor=#e9e9e9 | 100430 || {{mp|1996 HK|18}} || — || Abril 18, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100430}} |-id=431 bgcolor=#d6d6d6 | 100431 || {{mp|1996 HU|20}} || — || Abril 18, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.2 km'' || {{M+J|100431}} |-id=432 bgcolor=#e9e9e9 | 100432 || {{mp|1996 HX|23}} || — || Abril 20, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 100433 Hyakusyuko || {{mp|1996 KU|1}} || {{MoMP|100433|Hyakusyuko}} || Mayo 24, 1996 || [[Nanyo Observatory|Nanyo]] || [[Tomimaru Okuni|T. Okuni]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100433}} |-id=434 bgcolor=#e9e9e9 | 100434 Jinyilian || 1996 LJ || {{MoMP|100434|Jinyilian}} || Hunyo 6, 1996 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100434}} |-id=435 bgcolor=#e9e9e9 | 100435 || {{mp|1996 LK|2}} || — || Hunyo 8, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100435}} |-id=436 bgcolor=#fefefe | 100436 || {{mp|1996 NN|1}} || — || Hulyo 15, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 100437 || 1996 OY || — || Hulyo 22, 1996 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100437}} |-id=438 bgcolor=#fa8072 | 100438 || {{mp|1996 PC|3}} || — || Agosto 14, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|100438}} |-id=439 bgcolor=#e9e9e9 | 100439 || {{mp|1996 PU|5}} || — || Agosto 10, 1996 || Haleakala || NEAT || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100439}} |-id=440 bgcolor=#fefefe | 100440 || {{mp|1996 PJ|6}} || — || Agosto 14, 1996 || Haleakala || NEAT || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 100441 || {{mp|1996 PZ|7}} || — || Agosto 8, 1996 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100441}} |-id=442 bgcolor=#fefefe | 100442 || 1996 QV || — || Agosto 20, 1996 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 100443 || 1996 RS || — || Setyembre 9, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|100443}} |-id=444 bgcolor=#e9e9e9 | 100444 || {{mp|1996 RK|1}} || — || Setyembre 9, 1996 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100444}} |-id=445 bgcolor=#fefefe | 100445 Pisa || {{mp|1996 RA|4}} || {{MoMP|100445|Pisa}} || Setyembre 12, 1996 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100445}} |-id=446 bgcolor=#fa8072 | 100446 || {{mp|1996 RC|4}} || — || Setyembre 15, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right data-sort-value="0.91" | 910 m || {{M+J|100446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 100447 || {{mp|1996 RB|5}} || — || Setyembre 14, 1996 || [[Church Stretton, Shropshire|Church Stretton]] || [[Stephen P. Laurie|S. P. Laurie]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100447}} |-id=448 bgcolor=#e9e9e9 | 100448 || {{mp|1996 RE|5}} || — || Setyembre 13, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|100448}} |-id=449 bgcolor=#e9e9e9 | 100449 || {{mp|1996 RJ|9}} || — || Setyembre 7, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100449}} |-id=450 bgcolor=#e9e9e9 | 100450 || {{mp|1996 RN|11}} || — || Setyembre 8, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100450}} |-id=451 bgcolor=#d6d6d6 | 100451 || {{mp|1996 RR|15}} || — || Setyembre 13, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100451}} |-id=452 bgcolor=#fa8072 | 100452 || {{mp|1996 RY|27}} || — || Setyembre 10, 1996 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–DLR Trojan Survey|Uppsala-DLR Trojan Survey]] || {{·}} || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|100452}} |-id=453 bgcolor=#fefefe | 100453 || {{mp|1996 SA|4}} || — || Setyembre 18, 1996 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|100453}} |-id=454 bgcolor=#fefefe | 100454 || {{mp|1996 SA|6}} || — || Setyembre 18, 1996 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100454}} |-id=455 bgcolor=#e9e9e9 | 100455 || {{mp|1996 SB|6}} || — || Setyembre 18, 1996 || Xinglong || SCAP || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100455}} |-id=456 bgcolor=#e9e9e9 | 100456 Chichén Itzá || 1996 TH || {{MoMP|100456|Chichén Itzá}} || Oktubre 2, 1996 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100456}} |-id=457 bgcolor=#d6d6d6 | 100457 || {{mp|1996 TJ|3}} || — || Oktubre 7, 1996 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|100457}} |-id=458 bgcolor=#fefefe | 100458 || {{mp|1996 TP|3}} || — || Oktubre 4, 1996 || [[Church Stretton, Shropshire|Church Stretton]] || [[Stephen P. Laurie|S. P. Laurie]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100458}} |-id=459 bgcolor=#d6d6d6 | 100459 || {{mp|1996 TB|5}} || — || Oktubre 6, 1996 || [[Rand Observatory|Rand]] || [[George R. Viscome|G. R. Viscome]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|100459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 100460 || {{mp|1996 TN|7}} || — || Oktubre 8, 1996 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|100460}} |-id=461 bgcolor=#d6d6d6 | 100461 || {{mp|1996 TP|7}} || — || Oktubre 9, 1996 || Haleakala || NEAT || [[Slow rotator (asteroid)#100461|slow]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|100461}} |-id=462 bgcolor=#fefefe | 100462 || {{mp|1996 TV|9}} || — || Oktubre 15, 1996 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100462}} |-id=463 bgcolor=#e9e9e9 | 100463 || {{mp|1996 TU|14}} || — || Oktubre 9, 1996 || [[Nanyo Observatory|Nanyo]] || [[Tomimaru Okuni|T. Okuni]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100463}} |-id=464 bgcolor=#d6d6d6 | 100464 || {{mp|1996 TE|15}} || — || Oktubre 3, 1996 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|100464}} |-id=465 bgcolor=#d6d6d6 | 100465 || {{mp|1996 TM|16}} || — || Oktubre 4, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100465}} |-id=466 bgcolor=#d6d6d6 | 100466 || {{mp|1996 TD|18}} || — || Oktubre 4, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|100466}} |-id=467 bgcolor=#fefefe | 100467 || {{mp|1996 TD|19}} || — || Oktubre 4, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100467}} |-id=468 bgcolor=#fefefe | 100468 || {{mp|1996 TO|23}} || — || Oktubre 6, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 100469 || {{mp|1996 TO|28}} || — || Oktubre 7, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 7.2 km || {{M+J|100469}} |-id=470 bgcolor=#fefefe | 100470 || {{mp|1996 TY|28}} || — || Oktubre 7, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100470}} |-id=471 bgcolor=#fefefe | 100471 || {{mp|1996 TK|29}} || — || Oktubre 7, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100471}} |-id=472 bgcolor=#e9e9e9 | 100472 || {{mp|1996 TA|34}} || — || Oktubre 10, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100472}} |-id=473 bgcolor=#fefefe | 100473 || {{mp|1996 TO|34}} || — || Oktubre 10, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100473}} |-id=474 bgcolor=#e9e9e9 | 100474 || {{mp|1996 TB|35}} || — || Oktubre 11, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100474}} |-id=475 bgcolor=#c2ffff | 100475 || {{mp|1996 TZ|36}} || — || Oktubre 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Greek camp|L4]] || align=right | 16 km || {{M+J|100475}} |-id=476 bgcolor=#d6d6d6 | 100476 || {{mp|1996 TK|37}} || — || Oktubre 12, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|100476}} |-id=477 bgcolor=#fefefe | 100477 || {{mp|1996 TM|39}} || — || Oktubre 8, 1996 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100477}} |-id=478 bgcolor=#e9e9e9 | 100478 || {{mp|1996 TW|59}} || — || Oktubre 3, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100478}} |-id=479 bgcolor=#e9e9e9 | 100479 || {{mp|1996 TT|60}} || — || Oktubre 3, 1996 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|100479}} |-id=480 bgcolor=#fa8072 | 100480 || 1996 UK || — || Oktubre 16, 1996 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 100481 || {{mp|1996 UJ|1}} || — || Oktubre 20, 1996 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 100482 || {{mp|1996 UT|2}} || — || Oktubre 18, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100482}} |-id=483 bgcolor=#e9e9e9 | 100483 NAOJ || {{mp|1996 US|3}} || {{MoMP|100483|NAOJ}} || Oktubre 30, 1996 || [[Tokyo Astronomical Observatory|Tokyo-Mitaka]] || Sato, I., Fukushima, H., Yamamoto, N. || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|100483}} |-id=484 bgcolor=#d6d6d6 | 100484 || {{mp|1996 UL|4}} || — || Oktubre 29, 1996 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|100484}} |-id=485 bgcolor=#fa8072 | 100485 Russelldavies || 1996 VX || {{MoMP|100485|Russelldavies}} || Nobyembre 3, 1996 || [[Linz Observatory|Linz]] || [[Erich Meyer|E. Meyer]], [[Erwin Obermair|E. Obermair]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100485}} |-id=486 bgcolor=#d6d6d6 | 100486 || {{mp|1996 VH|1}} || — || Nobyembre 7, 1996 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|100486}} |-id=487 bgcolor=#fefefe | 100487 || {{mp|1996 VO|2}} || — || Nobyembre 10, 1996 || [[Sudbury, MA|Sudbury]] || [[Dennis di Cicco|D. di Cicco]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100487}} |-id=488 bgcolor=#e9e9e9 | 100488 || {{mp|1996 VS|11}} || — || Nobyembre 4, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100488}} |-id=489 bgcolor=#fefefe | 100489 || {{mp|1996 VW|13}} || — || Nobyembre 5, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#100489|fast]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100489}} |-id=490 bgcolor=#d6d6d6 | 100490 || {{mp|1996 VB|14}} || — || Nobyembre 5, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100490}} |-id=491 bgcolor=#fefefe | 100491 || {{mp|1996 VE|31}} || — || Nobyembre 3, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right data-sort-value="0.97" | ''970 m'' || {{M+J|100491}} |-id=492 bgcolor=#fefefe | 100492 || {{mp|1996 VC|34}} || — || Nobyembre 7, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100492}} |-id=493 bgcolor=#fa8072 | 100493 || {{mp|1996 VK|37}} || — || Nobyembre 11, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Fast rotator (asteroid)#100493|fast]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 100494 || {{mp|1996 VF|39}} || — || Nobyembre 9, 1996 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100494}} |-id=495 bgcolor=#d6d6d6 | 100495 || 1996 WH || — || Nobyembre 17, 1996 || [[Sudbury, MA|Sudbury]] || [[Dennis di Cicco|D. di Cicco]] || {{·}} || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|100495}} |-id=496 bgcolor=#fefefe | 100496 || 1996 WJ || — || Nobyembre 17, 1996 || Sudbury || D. di Cicco || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100496}} |-id=497 bgcolor=#d6d6d6 | 100497 || 1996 XB || — || Disyembre 1, 1996 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|100497}} |-id=498 bgcolor=#fefefe | 100498 || 1996 XK || — || Disyembre 1, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100498}} |-id=499 bgcolor=#fefefe | 100499 || 1996 XP || — || Disyembre 1, 1996 || [[Chichibu Observatory|Chichibu]] || [[Naoto Satō|N. Satō]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100499}} |-id=500 bgcolor=#fefefe | 100500 || {{mp|1996 XZ|16}} || — || Disyembre 4, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100500}} |} == 100501–100600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 100501 || {{mp|1996 XA|19}} || — || Disyembre 8, 1996 || [[Bisei Spaceguard Center|Bisei SG Center]] || [[Bisei Asteroid Tracking Telescope for Rapid Survey|BATTeRS]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|100501}} |-id=502 bgcolor=#fefefe | 100502 || {{mp|1996 XZ|22}} || — || Disyembre 12, 1996 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100502}} |-id=503 bgcolor=#fefefe | 100503 || {{mp|1996 XD|25}} || — || Disyembre 9, 1996 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100503}} |-id=504 bgcolor=#fefefe | 100504 || {{mp|1997 AU|8}} || — || Enero 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100504}} |-id=505 bgcolor=#d6d6d6 | 100505 || {{mp|1997 AA|9}} || — || Enero 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|100505}} |-id=506 bgcolor=#d6d6d6 | 100506 || {{mp|1997 AG|9}} || — || Enero 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100506}} |-id=507 bgcolor=#fefefe | 100507 || {{mp|1997 AG|12}} || — || Enero 10, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100507}} |-id=508 bgcolor=#d6d6d6 | 100508 || {{mp|1997 AY|14}} || — || Enero 13, 1997 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|100508}} |-id=509 bgcolor=#fefefe | 100509 || {{mp|1997 AH|15}} || — || Enero 11, 1997 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100509}} |-id=510 bgcolor=#fefefe | 100510 || {{mp|1997 AO|18}} || — || Enero 15, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100510}} |-id=511 bgcolor=#d6d6d6 | 100511 || {{mp|1997 AY|18}} || — || Enero 10, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|100511}} |-id=512 bgcolor=#d6d6d6 | 100512 || {{mp|1997 AN|20}} || — || Enero 11, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|100512}} |-id=513 bgcolor=#fefefe | 100513 || {{mp|1997 AL|21}} || — || Enero 10, 1997 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100513}} |-id=514 bgcolor=#fefefe | 100514 || {{mp|1997 AB|24}} || — || Enero 15, 1997 || [[Osservatorio di Campo Imperatore|Campo Imperatore]] || [[Andrea Boattini|A. Boattini]], [[Andrea Di Paola|A. Di Paola]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100514}} |-id=515 bgcolor=#d6d6d6 | 100515 || {{mp|1997 AM|24}} || — || Enero 15, 1997 || Campo Imperatore || A. Boattini, A. Di Paola || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|100515}} |-id=516 bgcolor=#e9e9e9 | 100516 || 1997 BA || — || Enero 16, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|100516}} |-id=517 bgcolor=#d6d6d6 | 100517 || 1997 BD || — || Enero 16, 1997 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|100517}} |-id=518 bgcolor=#e9e9e9 | 100518 || 1997 BL || — || Enero 16, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 100519 Bombig || {{mp|1997 BE|2}} || {{MoMP|100519|Bombig}} || Enero 28, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|100519}} |-id=520 bgcolor=#e9e9e9 | 100520 || {{mp|1997 BU|2}} || — || Enero 30, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100520}} |-id=521 bgcolor=#d6d6d6 | 100521 || {{mp|1997 BX|5}} || — || Enero 26, 1997 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], Pravda, A. || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|100521}} |-id=522 bgcolor=#d6d6d6 | 100522 || 1997 CA || — || Pebrero 1, 1997 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|100522}} |-id=523 bgcolor=#e9e9e9 | 100523 || {{mp|1997 CT|2}} || — || Pebrero 2, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100523}} |-id=524 bgcolor=#e9e9e9 | 100524 || {{mp|1997 CV|5}} || — || Pebrero 6, 1997 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|100524}} |-id=525 bgcolor=#d6d6d6 | 100525 || {{mp|1997 CX|8}} || — || Pebrero 1, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|100525}} |-id=526 bgcolor=#fefefe | 100526 || {{mp|1997 CK|9}} || — || Pebrero 1, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100526}} |-id=527 bgcolor=#fefefe | 100527 || {{mp|1997 CB|10}} || — || Pebrero 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100527}} |-id=528 bgcolor=#d6d6d6 | 100528 || {{mp|1997 CZ|10}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|100528}} |-id=529 bgcolor=#fefefe | 100529 || {{mp|1997 CA|11}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100529}} |-id=530 bgcolor=#fefefe | 100530 || {{mp|1997 CE|12}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100530}} |-id=531 bgcolor=#fefefe | 100531 || {{mp|1997 CP|12}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100531}} |-id=532 bgcolor=#e9e9e9 | 100532 || {{mp|1997 CB|17}} || — || Pebrero 6, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100532}} |-id=533 bgcolor=#fefefe | 100533 || {{mp|1997 CH|17}} || — || Pebrero 1, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100533}} |-id=534 bgcolor=#fefefe | 100534 || {{mp|1997 CM|22}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|100534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 100535 || {{mp|1997 CR|22}} || — || Pebrero 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100535}} |-id=536 bgcolor=#e9e9e9 | 100536 || {{mp|1997 CD|28}} || — || Pebrero 6, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100536}} |-id=537 bgcolor=#d6d6d6 | 100537 || {{mp|1997 EL|4}} || — || Marso 2, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|100537}} |-id=538 bgcolor=#d6d6d6 | 100538 || {{mp|1997 ET|10}} || — || Marso 7, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|100538}} |-id=539 bgcolor=#d6d6d6 | 100539 || {{mp|1997 EN|13}} || — || Marso 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 100540 || {{mp|1997 EK|20}} || — || Marso 4, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100540}} |-id=541 bgcolor=#fefefe | 100541 || {{mp|1997 EG|25}} || — || Marso 7, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100541}} |-id=542 bgcolor=#e9e9e9 | 100542 || {{mp|1997 ES|25}} || — || Marso 9, 1997 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|100542}} |-id=543 bgcolor=#d6d6d6 | 100543 || {{mp|1997 ES|26}} || — || Marso 4, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100543}} |-id=544 bgcolor=#fefefe | 100544 || {{mp|1997 ET|28}} || — || Marso 10, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100544}} |-id=545 bgcolor=#e9e9e9 | 100545 || {{mp|1997 ED|30}} || — || Marso 9, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100545}} |-id=546 bgcolor=#fefefe | 100546 || {{mp|1997 EU|32}} || — || Marso 13, 1997 || [[Observatoire de Bédoin|Bédoin]] || [[Pierre Antonini|P. Antonini]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100546}} |-id=547 bgcolor=#fefefe | 100547 || {{mp|1997 EQ|35}} || — || Marso 4, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|100547}} |-id=548 bgcolor=#e9e9e9 | 100548 || {{mp|1997 EA|36}} || — || Marso 4, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100548}} |-id=549 bgcolor=#d6d6d6 | 100549 || {{mp|1997 EK|38}} || — || Marso 5, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|100549}} |-id=550 bgcolor=#e9e9e9 | 100550 || {{mp|1997 EM|41}} || — || Marso 10, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|100550}} |-id=551 bgcolor=#d6d6d6 | 100551 || {{mp|1997 EM|42}} || — || Marso 10, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100551}} |-id=552 bgcolor=#e9e9e9 | 100552 || {{mp|1997 FK|2}} || — || Marso 31, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100552}} |-id=553 bgcolor=#fa8072 | 100553 Dariofo || 1997 GD || {{MoMP|100553|Dariofo}} || Abril 2, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Pianoro|Pianoro]] || [[Vittorio Goretti|V. Goretti]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100553}} |-id=554 bgcolor=#e9e9e9 | 100554 || 1997 GJ || — || Abril 4, 1997 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100554}} |-id=555 bgcolor=#fefefe | 100555 || {{mp|1997 GY|1}} || — || Abril 7, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|100555}} |-id=556 bgcolor=#e9e9e9 | 100556 || {{mp|1997 GS|2}} || — || Abril 7, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|100556}} |-id=557 bgcolor=#fefefe | 100557 || {{mp|1997 GW|3}} || — || Abril 3, 1997 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100557}} |-id=558 bgcolor=#fefefe | 100558 || {{mp|1997 GE|9}} || — || Abril 3, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|100558}} |-id=559 bgcolor=#e9e9e9 | 100559 || {{mp|1997 GO|9}} || — || Abril 3, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100559}} |-id=560 bgcolor=#e9e9e9 | 100560 || {{mp|1997 GA|12}} || — || Abril 3, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100560}} |-id=561 bgcolor=#e9e9e9 | 100561 || {{mp|1997 GN|18}} || — || Abril 3, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100561}} |-id=562 bgcolor=#fefefe | 100562 || {{mp|1997 GW|19}} || — || Abril 5, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100562}} |-id=563 bgcolor=#fefefe | 100563 || {{mp|1997 GW|26}} || — || Abril 7, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100563}} |-id=564 bgcolor=#d6d6d6 | 100564 || {{mp|1997 GU|27}} || — || Abril 9, 1997 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''6.1 km'' || {{M+J|100564}} |-id=565 bgcolor=#e9e9e9 | 100565 || {{mp|1997 GC|29}} || — || Abril 9, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 100566 || {{mp|1997 GF|33}} || — || Abril 3, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100566}} |-id=567 bgcolor=#fefefe | 100567 || {{mp|1997 GM|36}} || — || Abril 6, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100567}} |-id=568 bgcolor=#fefefe | 100568 || {{mp|1997 GV|37}} || — || Abril 5, 1997 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100568}} |-id=569 bgcolor=#e9e9e9 | 100569 || 1997 HR || — || Abril 28, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 100570 || {{mp|1997 HU|1}} || — || Abril 28, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 100571 || {{mp|1997 HH|2}} || — || Abril 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100571}} |-id=572 bgcolor=#e9e9e9 | 100572 || {{mp|1997 HJ|2}} || — || Abril 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 100573 || {{mp|1997 HR|2}} || — || Abril 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100573}} |-id=574 bgcolor=#fefefe | 100574 || {{mp|1997 HS|2}} || — || Abril 30, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100574}} |-id=575 bgcolor=#fefefe | 100575 || {{mp|1997 HD|3}} || — || Abril 30, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right data-sort-value="0.89" | ''890 m'' || {{M+J|100575}} |-id=576 bgcolor=#fefefe | 100576 || {{mp|1997 HJ|10}} || — || Abril 30, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100576}} |-id=577 bgcolor=#fefefe | 100577 || {{mp|1997 HM|10}} || — || Abril 30, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100577}} |-id=578 bgcolor=#e9e9e9 | 100578 || {{mp|1997 HY|10}} || — || Abril 30, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 100579 || {{mp|1997 HS|11}} || — || Abril 30, 1997 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|100579}} |-id=580 bgcolor=#fefefe | 100580 || {{mp|1997 HM|16}} || — || Abril 30, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100580}} |-id=581 bgcolor=#e9e9e9 | 100581 || {{mp|1997 HA|17}} || — || Abril 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100581}} |-id=582 bgcolor=#e9e9e9 | 100582 || {{mp|1997 HC|17}} || — || Abril 30, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100582}} |-id=583 bgcolor=#fefefe | 100583 || {{mp|1997 JY|9}} || — || Mayo 10, 1997 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || Veillet, C. || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|100583}} |-id=584 bgcolor=#fefefe | 100584 || {{mp|1997 JJ|14}} || — || Mayo 1, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100584}} |-id=585 bgcolor=#e9e9e9 | 100585 || {{mp|1997 LN|9}} || — || Hunyo 7, 1997 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100585}} |-id=586 bgcolor=#fefefe | 100586 || {{mp|1997 LP|15}} || — || Hunyo 8, 1997 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 100587 || 1997 MH || — || Hunyo 26, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100587}} |-id=588 bgcolor=#e9e9e9 | 100588 || {{mp|1997 MV|3}} || — || Hunyo 28, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|100588}} |-id=589 bgcolor=#e9e9e9 | 100589 || {{mp|1997 MV|8}} || — || Hunyo 29, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100589}} |-id=590 bgcolor=#e9e9e9 | 100590 || {{mp|1997 NP|1}} || — || Hulyo 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Pallas family|PAL]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|100590}} |-id=591 bgcolor=#d6d6d6 | 100591 || {{mp|1997 NW|2}} || — || Hulyo 2, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|100591}} |-id=592 bgcolor=#fefefe | 100592 || {{mp|1997 NN|5}} || — || Hulyo 5, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|100592}} |-id=593 bgcolor=#fefefe | 100593 || {{mp|1997 OH|1}} || — || Hulyo 28, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100593}} |-id=594 bgcolor=#fefefe | 100594 || {{mp|1997 OH|2}} || — || Hulyo 30, 1997 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100594}} |-id=595 bgcolor=#d6d6d6 | 100595 || {{mp|1997 PA|2}} || — || Agosto 4, 1997 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], Pravda, A. || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100595}} |-id=596 bgcolor=#d6d6d6 | 100596 Perrett || {{mp|1997 PN|2}} || {{MoMP|100596|Perrett}} || Agosto 9, 1997 || [[Dominion Astrophysical Observatory|NRC-DAO]] || [[David D. Balam|D. D. Balam]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100596}} |-id=597 bgcolor=#e9e9e9 | 100597 || {{mp|1997 PY|4}} || — || Agosto 11, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100597}} |-id=598 bgcolor=#fefefe | 100598 || {{mp|1997 QO|1}} || — || Agosto 31, 1997 || [[W & B Observatory|Cloudcroft]] || [[Warren B. Offutt|W. Offutt]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100598}} |-id=599 bgcolor=#fefefe | 100599 || {{mp|1997 QV|4}} || — || Agosto 31, 1997 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 100600 Davidfossé || {{mp|1997 RX|1}} || {{MoMP|100600|Davidfossé}} || Setyembre 4, 1997 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|100600}} |} == 100601–100700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#d6d6d6 | 100601 || {{mp|1997 RF|4}} || — || Setyembre 4, 1997 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100601}} |-id=602 bgcolor=#d6d6d6 | 100602 || {{mp|1997 RD|9}} || — || Setyembre 10, 1997 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 100603 || {{mp|1997 RN|9}} || — || Setyembre 15, 1997 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], Pravda, A. || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100603}} |-id=604 bgcolor=#e9e9e9 | 100604 Lundy || {{mp|1997 RY|9}} || {{MoMP|100604|Lundy}} || Setyembre 11, 1997 || [[Observatoire Royal de Belgique|Uccle]] || [[Thierry Pauwels|T. Pauwels]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100604}} |-id=605 bgcolor=#e9e9e9 | 100605 || {{mp|1997 SR|1}} || — || Setyembre 23, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 100606 || {{mp|1997 SU|2}} || — || Setyembre 25, 1997 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|100606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 100607 || {{mp|1997 SB|4}} || — || Setyembre 26, 1997 || Ondřejov || P. Pravec || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100607}} |-id=608 bgcolor=#e9e9e9 | 100608 || {{mp|1997 SQ|6}} || — || Setyembre 23, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100608}} |-id=609 bgcolor=#d6d6d6 | 100609 || {{mp|1997 ST|6}} || — || Setyembre 23, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|100609}} |-id=610 bgcolor=#e9e9e9 | 100610 || {{mp|1997 ST|18}} || — || Setyembre 28, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100610}} |-id=611 bgcolor=#d6d6d6 | 100611 || {{mp|1997 SR|19}} || — || Setyembre 28, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100611}} |-id=612 bgcolor=#e9e9e9 | 100612 || {{mp|1997 SL|25}} || — || Setyembre 29, 1997 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|100612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 100613 || {{mp|1997 SM|31}} || — || Setyembre 28, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100613}} |-id=614 bgcolor=#e9e9e9 | 100614 || {{mp|1997 SX|34}} || — || Setyembre 28, 1997 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|100614}} |-id=615 bgcolor=#fefefe | 100615 || {{mp|1997 TX|1}} || — || Oktubre 3, 1997 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 100616 || {{mp|1997 TN|2}} || — || Oktubre 3, 1997 || Caussols || ODAS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100616}} |-id=617 bgcolor=#d6d6d6 | 100617 || {{mp|1997 TQ|2}} || — || Oktubre 3, 1997 || Caussols || ODAS || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|100617}} |-id=618 bgcolor=#e9e9e9 | 100618 || {{mp|1997 TJ|11}} || — || Oktubre 3, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100618}} |-id=619 bgcolor=#c2ffff | 100619 || {{mp|1997 TK|14}} || — || Oktubre 4, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|100619}} |-id=620 bgcolor=#d6d6d6 | 100620 || {{mp|1997 TM|20}} || — || Oktubre 3, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|100620}} |-id=621 bgcolor=#d6d6d6 | 100621 || {{mp|1997 TX|23}} || — || Oktubre 11, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100621}} |-id=622 bgcolor=#e9e9e9 | 100622 || {{mp|1997 TK|26}} || — || Oktubre 13, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100622}} |-id=623 bgcolor=#d6d6d6 | 100623 || {{mp|1997 TP|27}} || — || Oktubre 3, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|100623}} |-id=624 bgcolor=#c2ffff | 100624 || {{mp|1997 TR|28}} || — || Oktubre 6, 1997 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–DLR Trojan Survey|Uppsala-DLR Trojan Survey]] || [[Greek camp|L4]]{{·}}[[Minor-planet moon#100624|moon]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|100624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 100625 || 1997 UZ || — || Oktubre 22, 1997 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100625}} |-id=626 bgcolor=#e9e9e9 | 100626 || {{mp|1997 UE|2}} || — || Oktubre 21, 1997 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|100626}} |-id=627 bgcolor=#e9e9e9 | 100627 || {{mp|1997 UD|3}} || — || Oktubre 19, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|100627}} |-id=628 bgcolor=#e9e9e9 | 100628 || {{mp|1997 UX|3}} || — || Oktubre 26, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|100628}} |-id=629 bgcolor=#fefefe | 100629 || {{mp|1997 UL|5}} || — || Oktubre 21, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100629}} |-id=630 bgcolor=#fefefe | 100630 || {{mp|1997 UQ|7}} || — || Oktubre 22, 1997 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100630}} |-id=631 bgcolor=#d6d6d6 | 100631 || {{mp|1997 UH|8}} || — || Oktubre 29, 1997 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100631}} |-id=632 bgcolor=#d6d6d6 | 100632 || {{mp|1997 UZ|12}} || — || Oktubre 23, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100632}} |-id=633 bgcolor=#d6d6d6 | 100633 || {{mp|1997 UX|13}} || — || Oktubre 23, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|100633}} |-id=634 bgcolor=#fefefe | 100634 || {{mp|1997 UE|24}} || — || Oktubre 30, 1997 || [[Anderson Mesa]] || [[Brian A. Skiff|B. A. Skiff]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100634}} |-id=635 bgcolor=#e9e9e9 | 100635 || {{mp|1997 UQ|24}} || — || Oktubre 30, 1997 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100635}} |-id=636 bgcolor=#fefefe | 100636 || {{mp|1997 UY|26}} || — || Oktubre 26, 1997 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–DLR Trojan Survey|Uppsala-DLR Trojan Survey]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|100636}} |-id=637 bgcolor=#e9e9e9 | 100637 || {{mp|1997 VF|2}} || — || Nobyembre 1, 1997 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100637}} |-id=638 bgcolor=#d6d6d6 | 100638 || {{mp|1997 VS|2}} || — || Nobyembre 1, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''5.5 km'' || {{M+J|100638}} |-id=639 bgcolor=#e9e9e9 | 100639 || {{mp|1997 VV|3}} || — || Nobyembre 6, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100639}} |-id=640 bgcolor=#fefefe | 100640 || {{mp|1997 VY|3}} || — || Nobyembre 7, 1997 || [[Zeno Observatory|Zeno]] || [[Tom Stafford (astronomer)|T. Stafford]] || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 100641 Cledassou || {{mp|1997 VO|4}} || {{MoMP|100641|Cledassou}} || Nobyembre 3, 1997 || [[Osservatorio Astronomico Sormano|Sormano]] || Giuliani, V., [[Francesco Manca|F. Manca]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100641}} |-id=642 bgcolor=#e9e9e9 | 100642 || {{mp|1997 VV|4}} || — || Nobyembre 4, 1997 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100642}} |-id=643 bgcolor=#e9e9e9 | 100643 || {{mp|1997 VZ|5}} || — || Nobyembre 9, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 100644 || {{mp|1997 VV|6}} || — || Nobyembre 1, 1997 || [[Kitami Observatory|Kitami]] || [[Kin Endate|K. Endate]], [[Kazuro Watanabe|K. Watanabe]] || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|100644}} |-id=645 bgcolor=#e9e9e9 | 100645 || {{mp|1997 VP|8}} || — || Nobyembre 3, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 100646 || 1997 WR || — || Nobyembre 19, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100646}} |-id=647 bgcolor=#fefefe | 100647 || {{mp|1997 WS|2}} || — || Nobyembre 23, 1997 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100647}} |-id=648 bgcolor=#fefefe | 100648 || {{mp|1997 WZ|2}} || — || Nobyembre 23, 1997 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100648}} |-id=649 bgcolor=#e9e9e9 | 100649 || {{mp|1997 WF|4}} || — || Nobyembre 20, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100649}} |-id=650 bgcolor=#e9e9e9 | 100650 || {{mp|1997 WN|4}} || — || Nobyembre 20, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100650}} |-id=651 bgcolor=#e9e9e9 | 100651 || {{mp|1997 WU|10}} || — || Nobyembre 22, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100651}} |-id=652 bgcolor=#e9e9e9 | 100652 || {{mp|1997 WN|11}} || — || Nobyembre 22, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100652}} |-id=653 bgcolor=#e9e9e9 | 100653 || {{mp|1997 WD|12}} || — || Nobyembre 22, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 100654 || {{mp|1997 WM|12}} || — || Nobyembre 23, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100654}} |-id=655 bgcolor=#d6d6d6 | 100655 || {{mp|1997 WJ|14}} || — || Nobyembre 22, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100655}} |-id=656 bgcolor=#e9e9e9 | 100656 || {{mp|1997 WD|17}} || — || Nobyembre 23, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 100657 || {{mp|1997 WT|18}} || — || Nobyembre 23, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100657}} |-id=658 bgcolor=#e9e9e9 | 100658 || {{mp|1997 WH|20}} || — || Nobyembre 25, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|100658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 100659 || {{mp|1997 WM|20}} || — || Nobyembre 25, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100659}} |-id=660 bgcolor=#e9e9e9 | 100660 || {{mp|1997 WL|21}} || — || Nobyembre 30, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|100660}} |-id=661 bgcolor=#e9e9e9 | 100661 || {{mp|1997 WZ|26}} || — || Nobyembre 28, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100661}} |-id=662 bgcolor=#e9e9e9 | 100662 || {{mp|1997 WM|28}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100662}} |-id=663 bgcolor=#d6d6d6 | 100663 || {{mp|1997 WN|30}} || — || Nobyembre 29, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|100663}} |-id=664 bgcolor=#e9e9e9 | 100664 || {{mp|1997 WZ|35}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 100665 || {{mp|1997 WT|36}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100665}} |-id=666 bgcolor=#fefefe | 100666 || {{mp|1997 WO|37}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100666}} |-id=667 bgcolor=#fefefe | 100667 || {{mp|1997 WH|40}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100667}} |-id=668 bgcolor=#fefefe | 100668 || {{mp|1997 WH|44}} || — || Nobyembre 29, 1997 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100668}} |-id=669 bgcolor=#e9e9e9 | 100669 || {{mp|1997 WK|50}} || — || Nobyembre 28, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 100670 || {{mp|1997 WV|50}} || — || Nobyembre 29, 1997 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100670}} |-id=671 bgcolor=#e9e9e9 | 100671 || {{mp|1997 WN|57}} || — || Nobyembre 26, 1997 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Uppsala–DLR Trojan Survey|Uppsala-DLR Trojan Survey]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|100671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 100672 || {{mp|1997 WF|58}} || — || Nobyembre 30, 1997 || La Silla || Uppsala-DLR Trojan Survey || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100672}} |-id=673 bgcolor=#e9e9e9 | 100673 || 1997 XY || — || Disyembre 3, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100673}} |-id=674 bgcolor=#e9e9e9 | 100674 || {{mp|1997 XX|1}} || — || Disyembre 2, 1997 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|100674}} |-id=675 bgcolor=#e9e9e9 | 100675 Chuyanakahara || {{mp|1997 XP|2}} || {{MoMP|100675|Chuyanakahara}} || Disyembre 4, 1997 || [[Kuma Kogen Observatory|Kuma Kogen]] || [[Akimasa Nakamura|A. Nakamura]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|100675}} |-id=676 bgcolor=#e9e9e9 | 100676 || {{mp|1997 XO|5}} || — || Disyembre 6, 1997 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || (5) || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 100677 || {{mp|1997 XO|6}} || — || Disyembre 5, 1997 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|100677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 100678 || {{mp|1997 XV|9}} || — || Disyembre 4, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100678}} |-id=679 bgcolor=#fefefe | 100679 || {{mp|1997 XV|10}} || — || Disyembre 15, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 100680 || {{mp|1997 XW|10}} || — || Disyembre 15, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100680}} |-id=681 bgcolor=#fa8072 | 100681 || {{mp|1997 YD|1}} || — || Disyembre 19, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100681}} |-id=682 bgcolor=#e9e9e9 | 100682 || {{mp|1997 YE|1}} || — || Disyembre 19, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|100682}} |-id=683 bgcolor=#d6d6d6 | 100683 || {{mp|1997 YW|1}} || — || Disyembre 20, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100683}} |-id=684 bgcolor=#e9e9e9 | 100684 || {{mp|1997 YX|1}} || — || Disyembre 21, 1997 || Xinglong || SCAP || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|100684}} |-id=685 bgcolor=#fefefe | 100685 || {{mp|1997 YH|2}} || — || Disyembre 21, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100685}} |-id=686 bgcolor=#e9e9e9 | 100686 || {{mp|1997 YA|3}} || — || Disyembre 24, 1997 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 100687 || {{mp|1997 YF|4}} || — || Disyembre 23, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{LoMP|17392|(17392)}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100687}} |-id=688 bgcolor=#e9e9e9 | 100688 || {{mp|1997 YU|5}} || — || Disyembre 25, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100688}} |-id=689 bgcolor=#e9e9e9 | 100689 || {{mp|1997 YW|6}} || — || Disyembre 25, 1997 || [[Chichibu Observatory|Chichibu]] || [[Naoto Satō|N. Satō]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|100689}} |-id=690 bgcolor=#e9e9e9 | 100690 || {{mp|1997 YY|6}} || — || Disyembre 25, 1997 || [[Stakenbridge Observatory|Stakenbridge]] || [[Brian G. W. Manning|B. G. W. Manning]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100690}} |-id=691 bgcolor=#fefefe | 100691 Hasetoshitsuka || {{mp|1997 YF|7}} || {{MoMP|100691|Hasetoshitsuka}} || Disyembre 25, 1997 || [[Saji Observatory|Saji]] || [[Saji Observatory|Saji]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100691}} |-id=692 bgcolor=#e9e9e9 | 100692 || {{mp|1997 YJ|7}} || — || Disyembre 27, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|100692}} |-id=693 bgcolor=#e9e9e9 | 100693 || {{mp|1997 YP|9}} || — || Disyembre 26, 1997 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 100694 || {{mp|1997 YH|11}} || — || Disyembre 21, 1997 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100694}} |-id=695 bgcolor=#fefefe | 100695 || {{mp|1997 YK|11}} || — || Disyembre 28, 1997 || [[W & B Observatory|Cloudcroft]] || [[Warren B. Offutt|W. Offutt]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100695}} |-id=696 bgcolor=#e9e9e9 | 100696 || {{mp|1997 YJ|14}} || — || Disyembre 31, 1997 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|100696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 100697 || {{mp|1997 YB|15}} || — || Disyembre 28, 1997 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 100698 || {{mp|1997 YK|15}} || — || Disyembre 29, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100698}} |-id=699 bgcolor=#d6d6d6 | 100699 || {{mp|1997 YR|17}} || — || Disyembre 31, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|100699}} |-id=700 bgcolor=#fefefe | 100700 || {{mp|1997 YX|17}} || — || Disyembre 31, 1997 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100700}} |} == 100701–100800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 100701 || {{mp|1998 AC|1}} || — || Enero 5, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100701}} |-id=702 bgcolor=#fefefe | 100702 || {{mp|1998 AK|1}} || — || Enero 1, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100702}} |-id=703 bgcolor=#e9e9e9 | 100703 || {{mp|1998 AL|3}} || — || Enero 5, 1998 || [[Chichibu Observatory|Chichibu]] || [[Naoto Satō|N. Satō]] || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100703}} |-id=704 bgcolor=#e9e9e9 | 100704 || 1998 BG || — || Enero 17, 1998 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Leonard Kornoš|L. Kornoš]], [[Peter Kolény|P. Kolény]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100704}} |-id=705 bgcolor=#e9e9e9 | 100705 || {{mp|1998 BO|5}} || — || Enero 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 100706 || {{mp|1998 BQ|7}} || — || Enero 24, 1998 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|100706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 100707 || {{mp|1998 BW|14}} || — || Enero 25, 1998 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], A. Pravda || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|100707}} |-id=708 bgcolor=#e9e9e9 | 100708 || {{mp|1998 BL|17}} || — || Enero 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100708}} |-id=709 bgcolor=#fefefe | 100709 || {{mp|1998 BP|17}} || — || Enero 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100709}} |-id=710 bgcolor=#fefefe | 100710 || {{mp|1998 BU|17}} || — || Enero 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100710}} |-id=711 bgcolor=#fefefe | 100711 || {{mp|1998 BD|19}} || — || Enero 27, 1998 || [[Osservatorio Astronomico Sormano|Sormano]] || [[Augusto Testa|A. Testa]], Ghezzi, P. || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100711}} |-id=712 bgcolor=#fefefe | 100712 || {{mp|1998 BW|19}} || — || Enero 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 100713 || {{mp|1998 BG|20}} || — || Enero 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100713}} |-id=714 bgcolor=#d6d6d6 | 100714 || {{mp|1998 BM|20}} || — || Enero 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100714}} |-id=715 bgcolor=#e9e9e9 | 100715 || {{mp|1998 BK|21}} || — || Enero 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|100715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 100716 || {{mp|1998 BF|23}} || — || Enero 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100716}} |-id=717 bgcolor=#fefefe | 100717 || {{mp|1998 BL|23}} || — || Enero 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 100718 || {{mp|1998 BR|24}} || — || Enero 28, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|100718}} |-id=719 bgcolor=#fefefe | 100719 || {{mp|1998 BU|26}} || — || Enero 29, 1998 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Miloš Tichý|M. Tichý]], [[Zdeněk Moravec|Z. Moravec]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100719}} |-id=720 bgcolor=#d6d6d6 | 100720 || {{mp|1998 BA|28}} || — || Enero 23, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Cybele asteroid|CYB]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|100720}} |-id=721 bgcolor=#fefefe | 100721 || {{mp|1998 BD|29}} || — || Enero 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100721}} |-id=722 bgcolor=#fefefe | 100722 || {{mp|1998 BB|30}} || — || Enero 29, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100722}} |-id=723 bgcolor=#fefefe | 100723 || {{mp|1998 BM|35}} || — || Enero 28, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 100724 || {{mp|1998 BM|38}} || — || Enero 29, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|100724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 100725 || {{mp|1998 BO|43}} || — || Enero 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 100726 Marcoiozzi || {{mp|1998 BY|43}} || {{MoMP|100726|Marcoiozzi}} || Enero 25, 1998 || [[Stazione osservativa di Asiago Cima Ekar|Cima Ekar]] || [[Maura Tombelli|M. Tombelli]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100726}} |-id=727 bgcolor=#d6d6d6 | 100727 || {{mp|1998 BF|45}} || — || Enero 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''6.3 km'' || {{M+J|100727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 100728 Kamenice n Lipou || 1998 CK || {{MoMP|100728|Kamenice n Lipou}} || Pebrero 2, 1998 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Miloš Tichý|M. Tichý]], [[Zdeněk Moravec|Z. Moravec]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 100729 || 1998 CX || — || Pebrero 5, 1998 || Kleť || M. Tichý, Z. Moravec || [[FIN tbl#535|WIT]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100729}} |-id=730 bgcolor=#fefefe | 100730 || {{mp|1998 CE|2}} || — || Pebrero 13, 1998 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Luciano Tesi|L. Tesi]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100730}} |-id=731 bgcolor=#e9e9e9 | 100731 Ara Pacis || 1998 DO || {{MoMP|100731|Ara Pacis}} || Pebrero 18, 1998 || [[Osservatorio Colleverde di Guidonia|Colleverde]] || [[Vincenzo Silvano Casulli|V. S. Casulli]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|100731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 100732 Blankavalois || 1998 DQ || {{MoMP|100732|Blankavalois}} || Pebrero 19, 1998 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Miloš Tichý|M. Tichý]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|100732}} |-id=733 bgcolor=#fefefe | 100733 Annafalcká || {{mp|1998 DA|1}} || {{MoMP|100733|Annafalcká}} || Pebrero 18, 1998 || Kleť || M. Tichý || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100733}} |-id=734 bgcolor=#d6d6d6 | 100734 Annasvídnická || {{mp|1998 DB|1}} || {{MoMP|100734|Annasvídnická}} || Pebrero 18, 1998 || Kleť || M. Tichý || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|100734}} |-id=735 bgcolor=#fefefe | 100735 Alpomořanská || {{mp|1998 DE|1}} || {{MoMP|100735|Alpomořanská}} || Pebrero 19, 1998 || Kleť || M. Tichý, [[Jana Tichá|J. Tichá]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100735}} |-id=736 bgcolor=#d6d6d6 | 100736 || {{mp|1998 DD|7}} || — || Pebrero 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|100736}} |-id=737 bgcolor=#fefefe | 100737 || {{mp|1998 DR|9}} || — || Pebrero 23, 1998 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], Pravda, A. || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|100737}} |-id=738 bgcolor=#fefefe | 100738 || {{mp|1998 DB|12}} || — || Pebrero 23, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100738}} |-id=739 bgcolor=#fefefe | 100739 || {{mp|1998 DA|14}} || — || Pebrero 27, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 100740 || {{mp|1998 DP|22}} || — || Pebrero 24, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|100740}} |-id=741 bgcolor=#e9e9e9 | 100741 || {{mp|1998 DS|23}} || — || Pebrero 26, 1998 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100741}} |-id=742 bgcolor=#fefefe | 100742 || {{mp|1998 DW|25}} || — || Pebrero 23, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right data-sort-value="0.94" | ''940 m'' || {{M+J|100742}} |-id=743 bgcolor=#fa8072 | 100743 || {{mp|1998 DC|30}} || — || Pebrero 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100743}} |-id=744 bgcolor=#fefefe | 100744 || {{mp|1998 DU|36}} || — || Pebrero 28, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Claes-Ingvar Lagerkvist|C.-I. Lagerkvist]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 100745 || {{mp|1998 ET|3}} || — || Marso 2, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100745}} |-id=746 bgcolor=#fefefe | 100746 || {{mp|1998 ED|4}} || — || Marso 2, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100746}} |-id=747 bgcolor=#fefefe | 100747 || {{mp|1998 EO|4}} || — || Marso 3, 1998 || [[Observatorio del Teide|Teide]] || [[Teide Observatory|Teide]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100747}} |-id=748 bgcolor=#fefefe | 100748 || {{mp|1998 EW|4}} || — || Marso 1, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 100749 || {{mp|1998 EN|5}} || — || Marso 1, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100749}} |-id=750 bgcolor=#e9e9e9 | 100750 || {{mp|1998 EX|8}} || — || Marso 6, 1998 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|100750}} |-id=751 bgcolor=#fefefe | 100751 || {{mp|1998 EQ|13}} || — || Marso 1, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100751}} |-id=752 bgcolor=#fefefe | 100752 || {{mp|1998 EF|20}} || — || Marso 3, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100752}} |-id=753 bgcolor=#e9e9e9 | 100753 || {{mp|1998 FN|1}} || — || Marso 19, 1998 || [[Observatorio Astronómico de Mallorca|Mallorca]] || [[Ángel López Jiménez|Á. López J.]], [[Rafael Pacheco|R. Pacheco]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|100753}} |-id=754 bgcolor=#fa8072 | 100754 || {{mp|1998 FP|2}} || — || Marso 20, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100754}} |-id=755 bgcolor=#e9e9e9 | 100755 || {{mp|1998 FO|3}} || — || Marso 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100755}} |-id=756 bgcolor=#ffc2e0 | 100756 || {{mp|1998 FM|5}} || — || Marso 24, 1998 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Amor asteroid|AMO]]{{·}}[[Apollo asteroid|APO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.8 km || {{M+J|100756}} |-id=757 bgcolor=#fefefe | 100757 || {{mp|1998 FA|7}} || — || Marso 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right data-sort-value="0.95" | ''950 m'' || {{M+J|100757}} |-id=758 bgcolor=#fefefe | 100758 || {{mp|1998 FH|7}} || — || Marso 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100758}} |-id=759 bgcolor=#d6d6d6 | 100759 || {{mp|1998 FG|9}} || — || Marso 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|100759}} |-id=760 bgcolor=#fefefe | 100760 || {{mp|1998 FN|10}} || — || Marso 24, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100760}} |-id=761 bgcolor=#fefefe | 100761 || {{mp|1998 FT|10}} || — || Marso 24, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100761}} |-id=762 bgcolor=#d6d6d6 | 100762 || {{mp|1998 FX|14}} || — || Marso 26, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|100762}} |-id=763 bgcolor=#fefefe | 100763 || {{mp|1998 FK|18}} || — || Marso 20, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100763}} |-id=764 bgcolor=#fefefe | 100764 || {{mp|1998 FR|23}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100764}} |-id=765 bgcolor=#fefefe | 100765 || {{mp|1998 FZ|23}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100765}} |-id=766 bgcolor=#fa8072 | 100766 || {{mp|1998 FX|24}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100766}} |-id=767 bgcolor=#fefefe | 100767 || {{mp|1998 FE|26}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|100767}} |-id=768 bgcolor=#d6d6d6 | 100768 || {{mp|1998 FN|27}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|100768}} |-id=769 bgcolor=#fefefe | 100769 || {{mp|1998 FU|29}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100769}} |-id=770 bgcolor=#fefefe | 100770 || {{mp|1998 FG|31}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100770}} |-id=771 bgcolor=#fefefe | 100771 || {{mp|1998 FA|32}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 100772 || {{mp|1998 FN|34}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.0 km || {{M+J|100772}} |-id=773 bgcolor=#fefefe | 100773 || {{mp|1998 FU|34}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100773}} |-id=774 bgcolor=#fefefe | 100774 || {{mp|1998 FV|37}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100774}} |-id=775 bgcolor=#d6d6d6 | 100775 || {{mp|1998 FL|42}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100775}} |-id=776 bgcolor=#fefefe | 100776 || {{mp|1998 FY|46}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100776}} |-id=777 bgcolor=#fefefe | 100777 || {{mp|1998 FL|52}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100777}} |-id=778 bgcolor=#fefefe | 100778 || {{mp|1998 FX|52}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100778}} |-id=779 bgcolor=#fefefe | 100779 || {{mp|1998 FJ|53}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100779}} |-id=780 bgcolor=#fefefe | 100780 || {{mp|1998 FU|55}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100780}} |-id=781 bgcolor=#e9e9e9 | 100781 || {{mp|1998 FX|56}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100781}} |-id=782 bgcolor=#fefefe | 100782 || {{mp|1998 FC|57}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100782}} |-id=783 bgcolor=#fefefe | 100783 || {{mp|1998 FZ|57}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100783}} |-id=784 bgcolor=#fefefe | 100784 || {{mp|1998 FM|61}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|100784}} |-id=785 bgcolor=#fefefe | 100785 || {{mp|1998 FA|62}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100785}} |-id=786 bgcolor=#fefefe | 100786 || {{mp|1998 FZ|69}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100786}} |-id=787 bgcolor=#fefefe | 100787 || {{mp|1998 FW|70}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 100788 || {{mp|1998 FC|72}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100788}} |-id=789 bgcolor=#fefefe | 100789 || {{mp|1998 FK|74}} || — || Marso 21, 1998 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100789}} |-id=790 bgcolor=#d6d6d6 | 100790 || {{mp|1998 FQ|74}} || — || Marso 24, 1998 || Bergisch Gladbach || W. Bickel || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|100790}} |-id=791 bgcolor=#fefefe | 100791 || {{mp|1998 FW|75}} || — || Marso 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.4 km || {{M+J|100791}} |-id=792 bgcolor=#fefefe | 100792 || {{mp|1998 FZ|75}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100792}} |-id=793 bgcolor=#fefefe | 100793 || {{mp|1998 FJ|76}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100793}} |-id=794 bgcolor=#fefefe | 100794 || {{mp|1998 FK|76}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100794}} |-id=795 bgcolor=#fefefe | 100795 || {{mp|1998 FS|76}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|100795}} |-id=796 bgcolor=#fefefe | 100796 || {{mp|1998 FM|77}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100796}} |-id=797 bgcolor=#d6d6d6 | 100797 || {{mp|1998 FP|78}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|100797}} |-id=798 bgcolor=#fefefe | 100798 || {{mp|1998 FG|79}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100798}} |-id=799 bgcolor=#fefefe | 100799 || {{mp|1998 FX|79}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|100799}} |-id=800 bgcolor=#e9e9e9 | 100800 || {{mp|1998 FZ|89}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|100800}} |} == 100801–100900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 100801 || {{mp|1998 FW|90}} || — || Marso 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 100802 || {{mp|1998 FK|93}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|100802}} |-id=803 bgcolor=#e9e9e9 | 100803 || {{mp|1998 FP|98}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|100803}} |-id=804 bgcolor=#fefefe | 100804 || {{mp|1998 FM|105}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100804}} |-id=805 bgcolor=#fefefe | 100805 || {{mp|1998 FX|105}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100805}} |-id=806 bgcolor=#fefefe | 100806 || {{mp|1998 FD|107}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 100807 || {{mp|1998 FA|115}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|100807}} |-id=808 bgcolor=#fefefe | 100808 || {{mp|1998 FP|116}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100808}} |-id=809 bgcolor=#fefefe | 100809 || {{mp|1998 FW|117}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|100809}} |-id=810 bgcolor=#fefefe | 100810 || {{mp|1998 FW|119}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100810}} |-id=811 bgcolor=#fefefe | 100811 || {{mp|1998 FB|120}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 100812 || {{mp|1998 FK|123}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|100812}} |-id=813 bgcolor=#e9e9e9 | 100813 || {{mp|1998 FE|124}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|100813}} |-id=814 bgcolor=#fefefe | 100814 || {{mp|1998 FA|125}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100814}} |-id=815 bgcolor=#e9e9e9 | 100815 || {{mp|1998 FQ|125}} || — || Marso 31, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|100815}} |-id=816 bgcolor=#fefefe | 100816 || {{mp|1998 FT|129}} || — || Marso 22, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100816}} |-id=817 bgcolor=#fefefe | 100817 || {{mp|1998 FM|133}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100817}} |-id=818 bgcolor=#fefefe | 100818 || {{mp|1998 FW|133}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100818}} |-id=819 bgcolor=#d6d6d6 | 100819 || {{mp|1998 FX|133}} || — || Marso 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100819}} |-id=820 bgcolor=#fefefe | 100820 || {{mp|1998 FM|139}} || — || Marso 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100820}} |-id=821 bgcolor=#fefefe | 100821 || {{mp|1998 FA|140}} || — || Marso 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100821}} |-id=822 bgcolor=#fefefe | 100822 || {{mp|1998 FG|140}} || — || Marso 29, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100822}} |-id=823 bgcolor=#e9e9e9 | 100823 || {{mp|1998 FS|140}} || — || Marso 29, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|100823}} |-id=824 bgcolor=#fefefe | 100824 || {{mp|1998 FF|142}} || — || Marso 29, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 100825 || {{mp|1998 FW|145}} || — || Marso 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100825}} |-id=826 bgcolor=#fefefe | 100826 || {{mp|1998 HH|2}} || — || Abril 18, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100826}} |-id=827 bgcolor=#e9e9e9 | 100827 || {{mp|1998 HU|2}} || — || Abril 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100827}} |-id=828 bgcolor=#fefefe | 100828 || {{mp|1998 HM|6}} || — || Abril 21, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100828}} |-id=829 bgcolor=#fefefe | 100829 || {{mp|1998 HW|8}} || — || Abril 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100829}} |-id=830 bgcolor=#d6d6d6 | 100830 || {{mp|1998 HV|9}} || — || Abril 19, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|100830}} |-id=831 bgcolor=#fefefe | 100831 || {{mp|1998 HW|9}} || — || Abril 19, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100831}} |-id=832 bgcolor=#fefefe | 100832 || {{mp|1998 HS|10}} || — || Abril 17, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Fast rotator (asteroid)#100832|fast]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100832}} |-id=833 bgcolor=#d6d6d6 | 100833 || {{mp|1998 HW|10}} || — || Abril 17, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|100833}} |-id=834 bgcolor=#fefefe | 100834 || {{mp|1998 HS|12}} || — || Abril 24, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100834}} |-id=835 bgcolor=#fefefe | 100835 || {{mp|1998 HA|14}} || — || Abril 24, 1998 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100835}} |-id=836 bgcolor=#d6d6d6 | 100836 || {{mp|1998 HF|14}} || — || Abril 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|100836}} |-id=837 bgcolor=#fefefe | 100837 || {{mp|1998 HG|15}} || — || Abril 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100837}} |-id=838 bgcolor=#fefefe | 100838 || {{mp|1998 HB|16}} || — || Abril 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100838}} |-id=839 bgcolor=#fefefe | 100839 || {{mp|1998 HW|18}} || — || Abril 18, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 100840 || {{mp|1998 HD|19}} || — || Abril 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|100840}} |-id=841 bgcolor=#fefefe | 100841 || {{mp|1998 HU|19}} || — || Abril 18, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|100841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 100842 || {{mp|1998 HX|19}} || — || Abril 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100842}} |-id=843 bgcolor=#fefefe | 100843 || {{mp|1998 HH|21}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100843}} |-id=844 bgcolor=#d6d6d6 | 100844 || {{mp|1998 HH|23}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|100844}} |-id=845 bgcolor=#fefefe | 100845 || {{mp|1998 HY|23}} || — || Abril 28, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100845}} |-id=846 bgcolor=#fefefe | 100846 || {{mp|1998 HW|25}} || — || Abril 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100846}} |-id=847 bgcolor=#fefefe | 100847 || {{mp|1998 HN|26}} || — || Abril 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100847}} |-id=848 bgcolor=#fefefe | 100848 || {{mp|1998 HE|29}} || — || Abril 20, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100848}} |-id=849 bgcolor=#fefefe | 100849 || {{mp|1998 HN|29}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100849}} |-id=850 bgcolor=#fefefe | 100850 || {{mp|1998 HV|31}} || — || Abril 22, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100850}} |-id=851 bgcolor=#fefefe | 100851 || {{mp|1998 HB|33}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100851}} |-id=852 bgcolor=#fefefe | 100852 || {{mp|1998 HY|33}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100852}} |-id=853 bgcolor=#e9e9e9 | 100853 || {{mp|1998 HH|34}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|100853}} |-id=854 bgcolor=#fefefe | 100854 || {{mp|1998 HU|35}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100854}} |-id=855 bgcolor=#fefefe | 100855 || {{mp|1998 HH|37}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100855}} |-id=856 bgcolor=#fefefe | 100856 || {{mp|1998 HX|43}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100856}} |-id=857 bgcolor=#e9e9e9 | 100857 || {{mp|1998 HZ|43}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 100858 || {{mp|1998 HB|44}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100858}} |-id=859 bgcolor=#e9e9e9 | 100859 || {{mp|1998 HR|46}} || — || Abril 20, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|100859}} |-id=860 bgcolor=#fefefe | 100860 || {{mp|1998 HA|52}} || — || Abril 30, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100860}} |-id=861 bgcolor=#d6d6d6 | 100861 || {{mp|1998 HX|53}} || — || Abril 21, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|100861}} |-id=862 bgcolor=#d6d6d6 | 100862 || {{mp|1998 HF|54}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|100862}} |-id=863 bgcolor=#fefefe | 100863 || {{mp|1998 HQ|54}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100863}} |-id=864 bgcolor=#d6d6d6 | 100864 || {{mp|1998 HW|54}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100864}} |-id=865 bgcolor=#fefefe | 100865 || {{mp|1998 HA|58}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|100865}} |-id=866 bgcolor=#e9e9e9 | 100866 || {{mp|1998 HM|60}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100866}} |-id=867 bgcolor=#fefefe | 100867 || {{mp|1998 HC|61}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 100868 || {{mp|1998 HE|61}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100868}} |-id=869 bgcolor=#d6d6d6 | 100869 || {{mp|1998 HQ|71}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|100869}} |-id=870 bgcolor=#fefefe | 100870 || {{mp|1998 HM|78}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100870}} |-id=871 bgcolor=#fefefe | 100871 || {{mp|1998 HH|81}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|100871}} |-id=872 bgcolor=#d6d6d6 | 100872 || {{mp|1998 HS|81}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.5 km || {{M+J|100872}} |-id=873 bgcolor=#fefefe | 100873 || {{mp|1998 HT|82}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100873}} |-id=874 bgcolor=#d6d6d6 | 100874 || {{mp|1998 HG|83}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|100874}} |-id=875 bgcolor=#fefefe | 100875 || {{mp|1998 HW|84}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100875}} |-id=876 bgcolor=#fefefe | 100876 || {{mp|1998 HK|86}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100876}} |-id=877 bgcolor=#d6d6d6 | 100877 || {{mp|1998 HN|86}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|100877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 100878 || {{mp|1998 HJ|90}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100878}} |-id=879 bgcolor=#fefefe | 100879 || {{mp|1998 HC|91}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100879}} |-id=880 bgcolor=#d6d6d6 | 100880 || {{mp|1998 HM|93}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.2 km || {{M+J|100880}} |-id=881 bgcolor=#fefefe | 100881 || {{mp|1998 HK|98}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 100882 || {{mp|1998 HK|101}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 100883 || {{mp|1998 HY|101}} || — || Abril 25, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100883}} |-id=884 bgcolor=#fefefe | 100884 || {{mp|1998 HB|102}} || — || Abril 25, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100884}} |-id=885 bgcolor=#fefefe | 100885 || {{mp|1998 HV|106}} || — || Abril 23, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100885}} |-id=886 bgcolor=#fefefe | 100886 || {{mp|1998 HR|108}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100886}} |-id=887 bgcolor=#d6d6d6 | 100887 || {{mp|1998 HB|116}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.1 km || {{M+J|100887}} |-id=888 bgcolor=#fefefe | 100888 || {{mp|1998 HH|117}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|100888}} |-id=889 bgcolor=#fefefe | 100889 || {{mp|1998 HU|117}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100889}} |-id=890 bgcolor=#fefefe | 100890 || {{mp|1998 HS|122}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100890}} |-id=891 bgcolor=#fefefe | 100891 || {{mp|1998 HJ|124}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|100891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 100892 || {{mp|1998 HM|125}} || — || Abril 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100892}} |-id=893 bgcolor=#d6d6d6 | 100893 || {{mp|1998 HH|130}} || — || Abril 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|100893}} |-id=894 bgcolor=#fefefe | 100894 || {{mp|1998 HK|145}} || — || Abril 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100894}} |-id=895 bgcolor=#d6d6d6 | 100895 || {{mp|1998 HN|146}} || — || Abril 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|100895}} |-id=896 bgcolor=#d6d6d6 | 100896 || {{mp|1998 JT|3}} || — || Mayo 6, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 6.5 km || {{M+J|100896}} |-id=897 bgcolor=#fefefe | 100897 Piatra Neamt || {{mp|1998 JW|3}} || {{MoMP|100897|Piatra Neamt}} || Mayo 5, 1998 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Luciano Tesi|L. Tesi]], Caronia, A. || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100897}} |-id=898 bgcolor=#fefefe | 100898 || {{mp|1998 JG|4}} || — || Mayo 15, 1998 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100898}} |-id=899 bgcolor=#fefefe | 100899 || {{mp|1998 KC|6}} || — || Mayo 24, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || NYS || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100899}} |-id=900 bgcolor=#fefefe | 100900 || {{mp|1998 KU|6}} || — || Mayo 22, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100900}} |} == 100901–101000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 100901 || {{mp|1998 KZ|6}} || — || Mayo 22, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100901}} |-id=902 bgcolor=#fefefe | 100902 || {{mp|1998 KS|8}} || — || Mayo 23, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|100902}} |-id=903 bgcolor=#fefefe | 100903 || {{mp|1998 KU|8}} || — || Mayo 23, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100903}} |-id=904 bgcolor=#d6d6d6 | 100904 || {{mp|1998 KW|10}} || — || Mayo 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|100904}} |-id=905 bgcolor=#d6d6d6 | 100905 || {{mp|1998 KY|11}} || — || Mayo 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 7.0 km || {{M+J|100905}} |-id=906 bgcolor=#fefefe | 100906 || {{mp|1998 KF|15}} || — || Mayo 22, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100906}} |-id=907 bgcolor=#e9e9e9 | 100907 || {{mp|1998 KP|16}} || — || Mayo 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|100907}} |-id=908 bgcolor=#fa8072 | 100908 || {{mp|1998 KH|17}} || — || Mayo 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100908}} |-id=909 bgcolor=#fefefe | 100909 || {{mp|1998 KV|22}} || — || Mayo 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 100910 || {{mp|1998 KR|23}} || — || Mayo 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100910}} |-id=911 bgcolor=#fefefe | 100911 || {{mp|1998 KF|26}} || — || Mayo 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100911}} |-id=912 bgcolor=#d6d6d6 | 100912 || {{mp|1998 KU|26}} || — || Mayo 28, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''9.7 km'' || {{M+J|100912}} |-id=913 bgcolor=#fefefe | 100913 || {{mp|1998 KJ|28}} || — || Mayo 22, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 100914 || {{mp|1998 KZ|29}} || — || Mayo 22, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|100914}} |-id=915 bgcolor=#fefefe | 100915 || {{mp|1998 KH|49}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|100915}} |-id=916 bgcolor=#d6d6d6 | 100916 || {{mp|1998 KU|50}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|100916}} |-id=917 bgcolor=#fefefe | 100917 || {{mp|1998 KX|51}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100917}} |-id=918 bgcolor=#fefefe | 100918 || {{mp|1998 KF|52}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 100919 || {{mp|1998 KU|54}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|100919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 100920 || {{mp|1998 KT|56}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100920}} |-id=921 bgcolor=#fefefe | 100921 || {{mp|1998 KZ|60}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100921}} |-id=922 bgcolor=#fa8072 | 100922 || {{mp|1998 KR|61}} || — || Mayo 23, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100922}} |-id=923 bgcolor=#fefefe | 100923 || {{mp|1998 LU|1}} || — || Hunyo 1, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 100924 Luctuymans || {{mp|1998 LT|3}} || {{MoMP|100924|Luctuymans}} || Hunyo 1, 1998 || La Silla || E. W. Elst || NYS || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|100924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 100925 || {{mp|1998 LV|3}} || — || Hunyo 1, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100925}} |-id=926 bgcolor=#ffc2e0 | 100926 || 1998 MQ || — || Hunyo 18, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | 1.2 km || {{M+J|100926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 100927 || {{mp|1998 MN|1}} || — || Hunyo 16, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|100927}} |-id=928 bgcolor=#e9e9e9 | 100928 || {{mp|1998 MM|5}} || — || Hunyo 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100928}} |-id=929 bgcolor=#e9e9e9 | 100929 || {{mp|1998 MQ|6}} || — || Hunyo 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|100929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 100930 || {{mp|1998 MG|9}} || — || Hunyo 19, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100930}} |-id=931 bgcolor=#fefefe | 100931 || {{mp|1998 MP|11}} || — || Hunyo 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100931}} |-id=932 bgcolor=#fefefe | 100932 || {{mp|1998 MV|22}} || — || Hunyo 22, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|100932}} |-id=933 bgcolor=#fa8072 | 100933 || {{mp|1998 MK|30}} || — || Hunyo 30, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|100933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 100934 Marthanussbaum || {{mp|1998 MN|41}} || {{MoMP|100934|Marthanussbaum}} || Hunyo 28, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100934}} |-id=935 bgcolor=#fa8072 | 100935 || {{mp|1998 MA|42}} || — || Hunyo 26, 1998 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || [[Slow rotator (asteroid)#100935|slow]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100935}} |-id=936 bgcolor=#fefefe | 100936 Mekong || {{mp|1998 ME|43}} || {{MoMP|100936|Mekong}} || Hunyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 100937 || {{mp|1998 MH|43}} || — || Hunyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100937}} |-id=938 bgcolor=#e9e9e9 | 100938 || {{mp|1998 MC|44}} || — || Hunyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|100938}} |-id=939 bgcolor=#fefefe | 100939 || {{mp|1998 MG|46}} || — || Hunyo 23, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100939}} |-id=940 bgcolor=#e9e9e9 | 100940 Maunder || {{mp|1998 MM|47}} || {{MoMP|100940|Maunder}} || Hunyo 28, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|100940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 100941 || {{mp|1998 MD|48}} || — || Hunyo 28, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 100942 || {{mp|1998 OQ|3}} || — || Hulyo 23, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|100942}} |-id=943 bgcolor=#fefefe | 100943 || {{mp|1998 OH|4}} || — || Hulyo 27, 1998 || Caussols || ODAS || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100943}} |-id=944 bgcolor=#fefefe | 100944 || {{mp|1998 OT|7}} || — || Hulyo 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100944}} |-id=945 bgcolor=#fefefe | 100945 || {{mp|1998 OE|8}} || — || Hulyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100945}} |-id=946 bgcolor=#fefefe | 100946 || {{mp|1998 OD|10}} || — || Hulyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100946}} |-id=947 bgcolor=#e9e9e9 | 100947 || {{mp|1998 OS|12}} || — || Hulyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''5.0 km'' || {{M+J|100947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 100948 || {{mp|1998 OF|13}} || — || Hulyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 100949 || {{mp|1998 OJ|14}} || — || Hulyo 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100949}} |-id=950 bgcolor=#fefefe | 100950 || 1998 PA || — || Agosto 1, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100950}} |-id=951 bgcolor=#fefefe | 100951 || {{mp|1998 QC|3}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100951}} |-id=952 bgcolor=#fa8072 | 100952 || {{mp|1998 QR|5}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100952}} |-id=953 bgcolor=#e9e9e9 | 100953 || {{mp|1998 QB|6}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100953}} |-id=954 bgcolor=#e9e9e9 | 100954 || {{mp|1998 QR|6}} || — || Agosto 24, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|100954}} |-id=955 bgcolor=#fefefe | 100955 || {{mp|1998 QJ|9}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 100956 || {{mp|1998 QF|10}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100956}} |-id=957 bgcolor=#fefefe | 100957 || {{mp|1998 QX|11}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|100957}} |-id=958 bgcolor=#fefefe | 100958 || {{mp|1998 QD|12}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100958}} |-id=959 bgcolor=#e9e9e9 | 100959 || {{mp|1998 QO|12}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|100959}} |-id=960 bgcolor=#e9e9e9 | 100960 || {{mp|1998 QS|12}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|100960}} |-id=961 bgcolor=#e9e9e9 | 100961 || {{mp|1998 QL|13}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|100961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 100962 || {{mp|1998 QV|13}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|100962}} |-id=963 bgcolor=#e9e9e9 | 100963 || {{mp|1998 QW|14}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|100963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 100964 || {{mp|1998 QL|16}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|100964}} |-id=965 bgcolor=#fefefe | 100965 || {{mp|1998 QG|17}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|100965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 100966 || {{mp|1998 QP|18}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100966}} |-id=967 bgcolor=#fefefe | 100967 || {{mp|1998 QF|20}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|100967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 100968 || {{mp|1998 QL|20}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100968}} |-id=969 bgcolor=#fefefe | 100969 || {{mp|1998 QV|21}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 100970 || {{mp|1998 QZ|21}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100970}} |-id=971 bgcolor=#e9e9e9 | 100971 || {{mp|1998 QE|22}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|100971}} |-id=972 bgcolor=#fefefe | 100972 || {{mp|1998 QP|22}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100972}} |-id=973 bgcolor=#e9e9e9 | 100973 || {{mp|1998 QZ|23}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|100973}} |-id=974 bgcolor=#e9e9e9 | 100974 || {{mp|1998 QG|24}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|100974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 100975 || {{mp|1998 QB|25}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|100975}} |-id=976 bgcolor=#e9e9e9 | 100976 || {{mp|1998 QK|25}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.8 km'' || {{M+J|100976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 100977 || {{mp|1998 QJ|26}} || — || Agosto 25, 1998 || [[Observatoire de Bédoin|Bédoin]] || [[Pierre Antonini|P. Antonini]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|100977}} |-id=978 bgcolor=#fefefe | 100978 || {{mp|1998 QB|27}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|100978}} |-id=979 bgcolor=#fefefe | 100979 || {{mp|1998 QH|27}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|100979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 100980 || {{mp|1998 QJ|27}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100980}} |-id=981 bgcolor=#fefefe | 100981 || {{mp|1998 QK|27}} || — || Agosto 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|100981}} |-id=982 bgcolor=#fefefe | 100982 || {{mp|1998 QU|28}} || — || Agosto 22, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|100982}} |-id=983 bgcolor=#fefefe | 100983 || {{mp|1998 QQ|29}} || — || Agosto 23, 1998 || Xinglong || SCAP || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100983}} |-id=984 bgcolor=#e9e9e9 | 100984 || {{mp|1998 QQ|30}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100984}} |-id=985 bgcolor=#d6d6d6 | 100985 || {{mp|1998 QW|30}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|100985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 100986 || {{mp|1998 QB|33}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|100986}} |-id=987 bgcolor=#e9e9e9 | 100987 || {{mp|1998 QR|33}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|100987}} |-id=988 bgcolor=#e9e9e9 | 100988 || {{mp|1998 QU|33}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|100988}} |-id=989 bgcolor=#fefefe | 100989 || {{mp|1998 QA|34}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|100989}} |-id=990 bgcolor=#fefefe | 100990 || {{mp|1998 QF|36}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100990}} |-id=991 bgcolor=#fefefe | 100991 || {{mp|1998 QG|36}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|100991}} |-id=992 bgcolor=#fefefe | 100992 || {{mp|1998 QD|37}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|100992}} |-id=993 bgcolor=#e9e9e9 | 100993 || {{mp|1998 QG|39}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|100993}} |-id=994 bgcolor=#fefefe | 100994 || {{mp|1998 QH|39}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 100995 || {{mp|1998 QA|40}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|100995}} |-id=996 bgcolor=#e9e9e9 | 100996 || {{mp|1998 QB|41}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|100996}} |-id=997 bgcolor=#fefefe | 100997 || {{mp|1998 QF|41}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|100997}} |-id=998 bgcolor=#fefefe | 100998 || {{mp|1998 QH|41}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|100998}} |-id=999 bgcolor=#fefefe | 100999 || {{mp|1998 QC|43}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|100999}} |-id=000 bgcolor=#fefefe | 101000 || {{mp|1998 QT|43}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (100001)–(105000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 100001-105000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|100000]] 8r32h6zjo5bw3k11a1uoypt4whxdhek 0 340865 2238411 2026-11-01T14:10:49Z Allyriana000 119761 Bagong pahina: {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=101001}}{{TOC001|prefix=101}} == 101001–101100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 101001 || {{mp|1998 QD|46}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|101001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 101002 || {{mp|1998 QE|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} ||... 2238411 wikitext text/x-wiki {{Talaan ng mga planetang menor/intro|mula=101001}}{{TOC001|prefix=101}} == 101001–101100 == {{Anchor|001}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2|top-link=no}} |-bgcolor=#fefefe | 101001 || {{mp|1998 QD|46}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|101001}} |-id=002 bgcolor=#fefefe | 101002 || {{mp|1998 QE|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101002}} |-id=003 bgcolor=#fefefe | 101003 || {{mp|1998 QW|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101003}} |-id=004 bgcolor=#e9e9e9 | 101004 || {{mp|1998 QY|46}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101004}} |-id=005 bgcolor=#fefefe | 101005 || {{mp|1998 QD|47}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101005}} |-id=006 bgcolor=#e9e9e9 | 101006 || {{mp|1998 QG|47}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101006}} |-id=007 bgcolor=#fefefe | 101007 || {{mp|1998 QM|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101007}} |-id=008 bgcolor=#fefefe | 101008 || {{mp|1998 QO|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101008}} |-id=009 bgcolor=#fefefe | 101009 || {{mp|1998 QQ|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101009}} |-id=010 bgcolor=#fefefe | 101010 || {{mp|1998 QX|48}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101010}} |-id=011 bgcolor=#fefefe | 101011 || {{mp|1998 QS|49}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101011}} |-id=012 bgcolor=#fefefe | 101012 || {{mp|1998 QJ|50}} || — || Agosto 17, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101012}} |-id=013 bgcolor=#e9e9e9 | 101013 || {{mp|1998 QV|52}} || — || Agosto 20, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|101013}} |-id=014 bgcolor=#fefefe | 101014 || {{mp|1998 QL|54}} || — || Agosto 27, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101014}} |-id=015 bgcolor=#e9e9e9 | 101015 || {{mp|1998 QE|55}} || — || Agosto 27, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101015}} |-id=016 bgcolor=#e9e9e9 | 101016 || {{mp|1998 QP|55}} || — || Agosto 26, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|101016}} |-id=017 bgcolor=#fefefe | 101017 || {{mp|1998 QR|56}} || — || Agosto 30, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.2 km || {{M+J|101017}} |-id=018 bgcolor=#e9e9e9 | 101018 || {{mp|1998 QB|57}} || — || Agosto 30, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|101018}} |-id=019 bgcolor=#e9e9e9 | 101019 || {{mp|1998 QQ|57}} || — || Agosto 30, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101019}} |-id=020 bgcolor=#e9e9e9 | 101020 || {{mp|1998 QF|59}} || — || Agosto 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101020}} |-id=021 bgcolor=#e9e9e9 | 101021 || {{mp|1998 QR|59}} || — || Agosto 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101021}} |-id=022 bgcolor=#e9e9e9 | 101022 || {{mp|1998 QA|60}} || — || Agosto 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|101022}} |-id=023 bgcolor=#d6d6d6 | 101023 || {{mp|1998 QB|61}} || — || Agosto 23, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|101023}} |-id=024 bgcolor=#fefefe | 101024 || {{mp|1998 QO|61}} || — || Agosto 29, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101024}} |-id=025 bgcolor=#e9e9e9 | 101025 || {{mp|1998 QJ|63}} || — || Agosto 30, 1998 || [[Bergisch Gladbach Observatory|Bergisch Gladbach]] || [[Wolf Bickel|W. Bickel]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101025}} |-id=026 bgcolor=#fefefe | 101026 || {{mp|1998 QT|63}} || — || Agosto 30, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101026}} |-id=027 bgcolor=#fa8072 | 101027 || {{mp|1998 QL|71}} || — || Agosto 24, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101027}} |-id=028 bgcolor=#e9e9e9 | 101028 || {{mp|1998 QZ|74}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|101028}} |-id=029 bgcolor=#fefefe | 101029 || {{mp|1998 QJ|75}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101029}} |-id=030 bgcolor=#e9e9e9 | 101030 || {{mp|1998 QF|76}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|101030}} |-id=031 bgcolor=#fefefe | 101031 || {{mp|1998 QU|76}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101031}} |-id=032 bgcolor=#e9e9e9 | 101032 || {{mp|1998 QM|80}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|101032}} |-id=033 bgcolor=#e9e9e9 | 101033 || {{mp|1998 QR|82}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101033}} |-id=034 bgcolor=#fefefe | 101034 || {{mp|1998 QT|82}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101034}} |-id=035 bgcolor=#fefefe | 101035 || {{mp|1998 QL|83}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101035}} |-id=036 bgcolor=#e9e9e9 | 101036 || {{mp|1998 QF|87}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|101036}} |-id=037 bgcolor=#fa8072 | 101037 || {{mp|1998 QX|90}} || — || Agosto 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101037}} |-id=038 bgcolor=#d6d6d6 | 101038 || {{mp|1998 QA|96}} || — || Agosto 19, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.92)</small>]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|101038}} |-id=039 bgcolor=#e9e9e9 | 101039 || {{mp|1998 QM|97}} || — || Agosto 24, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101039}} |-id=040 bgcolor=#e9e9e9 | 101040 || {{mp|1998 QJ|98}} || — || Agosto 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|101040}} |-id=041 bgcolor=#fefefe | 101041 || {{mp|1998 QV|98}} || — || Agosto 31, 1998 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|101041}} |-id=042 bgcolor=#fefefe | 101042 || {{mp|1998 QN|99}} || — || Agosto 26, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101042}} |-id=043 bgcolor=#fefefe | 101043 || {{mp|1998 QP|99}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101043}} |-id=044 bgcolor=#fefefe | 101044 || {{mp|1998 QU|99}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || NYS || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101044}} |-id=045 bgcolor=#fefefe | 101045 || {{mp|1998 QN|100}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101045}} |-id=046 bgcolor=#e9e9e9 | 101046 || {{mp|1998 QQ|100}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101046}} |-id=047 bgcolor=#fefefe | 101047 || {{mp|1998 QU|100}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101047}} |-id=048 bgcolor=#fefefe | 101048 || {{mp|1998 QM|101}} || — || Agosto 26, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101048}} |-id=049 bgcolor=#fefefe | 101049 || {{mp|1998 QD|105}} || — || Agosto 25, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101049}} |-id=050 bgcolor=#fefefe | 101050 || {{mp|1998 QM|105}} || — || Agosto 25, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|101050}} |-id=051 bgcolor=#fefefe | 101051 || {{mp|1998 QK|106}} || — || Agosto 25, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101051}} |-id=052 bgcolor=#fefefe | 101052 || {{mp|1998 QK|109}} || — || Agosto 17, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101052}} |-id=053 bgcolor=#e9e9e9 | 101053 || {{mp|1998 QN|110}} || — || Agosto 26, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101053}} |-id=054 bgcolor=#e9e9e9 | 101054 || {{mp|1998 QP|110}} || — || Agosto 26, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101054}} |-id=055 bgcolor=#fefefe | 101055 || 1998 RL || — || Setyembre 1, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101055}} |-id=056 bgcolor=#fefefe | 101056 || {{mp|1998 RF|1}} || — || Setyembre 10, 1998 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Višnjan Observatory|Višnjan]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|101056}} |-id=057 bgcolor=#e9e9e9 | 101057 || {{mp|1998 RD|3}} || — || Setyembre 15, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101057}} |-id=058 bgcolor=#fa8072 | 101058 || {{mp|1998 RN|3}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.9)</small>]] || align=right | 4.7 km || {{M+J|101058}} |-id=059 bgcolor=#fefefe | 101059 || {{mp|1998 RR|3}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.85" | ''850 m'' || {{M+J|101059}} |-id=060 bgcolor=#fefefe | 101060 || {{mp|1998 RE|4}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|101060}} |-id=061 bgcolor=#fefefe | 101061 || {{mp|1998 RL|4}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | 4.2 km || {{M+J|101061}} |-id=062 bgcolor=#fefefe | 101062 || {{mp|1998 RF|5}} || — || Setyembre 15, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101062}} |-id=063 bgcolor=#e9e9e9 | 101063 || {{mp|1998 RB|6}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101063}} |-id=064 bgcolor=#e9e9e9 | 101064 || {{mp|1998 RG|8}} || — || Setyembre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|101064}} |-id=065 bgcolor=#fefefe | 101065 || {{mp|1998 RV|11}} || — || Setyembre 13, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|101065}} |-id=066 bgcolor=#e9e9e9 | 101066 || {{mp|1998 RP|13}} || — || Setyembre 13, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101066}} |-id=067 bgcolor=#e9e9e9 | 101067 || {{mp|1998 RJ|14}} || — || Setyembre 14, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101067}} |-id=068 bgcolor=#e9e9e9 | 101068 || {{mp|1998 RO|14}} || — || Setyembre 14, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101068}} |-id=069 bgcolor=#fefefe | 101069 || {{mp|1998 RX|14}} || — || Setyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101069}} |-id=070 bgcolor=#fefefe | 101070 || {{mp|1998 RY|15}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|101070}} |-id=071 bgcolor=#fefefe | 101071 || {{mp|1998 RE|17}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101071}} |-id=072 bgcolor=#e9e9e9 | 101072 || {{mp|1998 RN|18}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101072}} |-id=073 bgcolor=#fefefe | 101073 || {{mp|1998 RU|18}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101073}} |-id=074 bgcolor=#fefefe | 101074 || {{mp|1998 RY|19}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|101074}} |-id=075 bgcolor=#e9e9e9 | 101075 || {{mp|1998 RN|20}} || — || Setyembre 13, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101075}} |-id=076 bgcolor=#d6d6d6 | 101076 || {{mp|1998 RM|21}} || — || Setyembre 15, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101076}} |-id=077 bgcolor=#e9e9e9 | 101077 || {{mp|1998 RH|22}} || — || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101077}} |-id=078 bgcolor=#fefefe | 101078 || {{mp|1998 RF|24}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101078}} |-id=079 bgcolor=#fefefe | 101079 || {{mp|1998 RW|24}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101079}} |-id=080 bgcolor=#e9e9e9 | 101080 || {{mp|1998 RB|25}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|101080}} |-id=081 bgcolor=#fefefe | 101081 || {{mp|1998 RU|25}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101081}} |-id=082 bgcolor=#e9e9e9 | 101082 || {{mp|1998 RO|26}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101082}} |-id=083 bgcolor=#d6d6d6 | 101083 || {{mp|1998 RK|27}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Fast rotator (asteroid)#101083|fast]] || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|101083}} |-id=084 bgcolor=#fefefe | 101084 || {{mp|1998 RV|28}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|101084}} |-id=085 bgcolor=#fefefe | 101085 || {{mp|1998 RL|29}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101085}} |-id=086 bgcolor=#d6d6d6 | 101086 || {{mp|1998 RG|31}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''6.0 km'' || {{M+J|101086}} |-id=087 bgcolor=#e9e9e9 | 101087 || {{mp|1998 RC|32}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101087}} |-id=088 bgcolor=#fefefe | 101088 || {{mp|1998 RD|32}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|101088}} |-id=089 bgcolor=#e9e9e9 | 101089 || {{mp|1998 RR|32}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101089}} |-id=090 bgcolor=#e9e9e9 | 101090 || {{mp|1998 RG|33}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|101090}} |-id=091 bgcolor=#fefefe | 101091 || {{mp|1998 RW|33}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|101091}} |-id=092 bgcolor=#fefefe | 101092 || {{mp|1998 RE|35}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101092}} |-id=093 bgcolor=#fefefe | 101093 || {{mp|1998 RE|36}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101093}} |-id=094 bgcolor=#e9e9e9 | 101094 || {{mp|1998 RJ|36}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101094}} |-id=095 bgcolor=#fefefe | 101095 || {{mp|1998 RX|36}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101095}} |-id=096 bgcolor=#e9e9e9 | 101096 || {{mp|1998 RL|37}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101096}} |-id=097 bgcolor=#fefefe | 101097 || {{mp|1998 RB|39}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101097}} |-id=098 bgcolor=#fefefe | 101098 || {{mp|1998 RG|39}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101098}} |-id=099 bgcolor=#d6d6d6 | 101099 || {{mp|1998 RK|41}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101099}} |-id=100 bgcolor=#e9e9e9 | 101100 || {{mp|1998 RM|41}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101100}} |} == 101101–101200 == {{Anchor|101}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 101101 Carmichael || {{mp|1998 RO|41}} || {{MoMP|101101|Carmichael}} || Setyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|101101}} |-id=102 bgcolor=#e9e9e9 | 101102 || {{mp|1998 RW|41}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101102}} |-id=103 bgcolor=#d6d6d6 | 101103 || {{mp|1998 RA|42}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101103}} |-id=104 bgcolor=#e9e9e9 | 101104 || {{mp|1998 RC|42}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|101104}} |-id=105 bgcolor=#fefefe | 101105 || {{mp|1998 RS|42}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101105}} |-id=106 bgcolor=#e9e9e9 | 101106 || {{mp|1998 RA|43}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101106}} |-id=107 bgcolor=#e9e9e9 | 101107 || {{mp|1998 RE|45}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101107}} |-id=108 bgcolor=#fefefe | 101108 || {{mp|1998 RS|45}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101108}} |-id=109 bgcolor=#e9e9e9 | 101109 || {{mp|1998 RZ|45}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101109}} |-id=110 bgcolor=#e9e9e9 | 101110 || {{mp|1998 RV|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101110}} |-id=111 bgcolor=#e9e9e9 | 101111 || {{mp|1998 RZ|48}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|101111}} |-id=112 bgcolor=#e9e9e9 | 101112 || {{mp|1998 RG|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|101112}} |-id=113 bgcolor=#fefefe | 101113 || {{mp|1998 RM|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101113}} |-id=114 bgcolor=#e9e9e9 | 101114 || {{mp|1998 RW|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101114}} |-id=115 bgcolor=#e9e9e9 | 101115 || {{mp|1998 RX|51}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101115}} |-id=116 bgcolor=#e9e9e9 | 101116 || {{mp|1998 RD|52}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101116}} |-id=117 bgcolor=#e9e9e9 | 101117 || {{mp|1998 RA|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101117}} |-id=118 bgcolor=#fefefe | 101118 || {{mp|1998 RJ|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101118}} |-id=119 bgcolor=#fefefe | 101119 || {{mp|1998 RK|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101119}} |-id=120 bgcolor=#fefefe | 101120 || {{mp|1998 RO|53}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101120}} |-id=121 bgcolor=#fefefe | 101121 || {{mp|1998 RO|54}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101121}} |-id=122 bgcolor=#fefefe | 101122 || {{mp|1998 RR|54}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|101122}} |-id=123 bgcolor=#e9e9e9 | 101123 || {{mp|1998 RH|55}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|101123}} |-id=124 bgcolor=#e9e9e9 | 101124 || {{mp|1998 RD|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101124}} |-id=125 bgcolor=#fefefe | 101125 || {{mp|1998 RO|56}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101125}} |-id=126 bgcolor=#fefefe | 101126 || {{mp|1998 RC|57}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101126}} |-id=127 bgcolor=#fefefe | 101127 || {{mp|1998 RE|57}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101127}} |-id=128 bgcolor=#fefefe | 101128 || {{mp|1998 RX|57}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101128}} |-id=129 bgcolor=#fefefe | 101129 || {{mp|1998 RU|58}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101129}} |-id=130 bgcolor=#e9e9e9 | 101130 || {{mp|1998 RQ|59}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101130}} |-id=131 bgcolor=#e9e9e9 | 101131 || {{mp|1998 RW|59}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101131}} |-id=132 bgcolor=#fefefe | 101132 || {{mp|1998 RP|60}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101132}} |-id=133 bgcolor=#fefefe | 101133 || {{mp|1998 RR|60}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|101133}} |-id=134 bgcolor=#fefefe | 101134 || {{mp|1998 RV|60}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101134}} |-id=135 bgcolor=#fefefe | 101135 || {{mp|1998 RZ|60}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101135}} |-id=136 bgcolor=#e9e9e9 | 101136 || {{mp|1998 RF|64}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101136}} |-id=137 bgcolor=#fefefe | 101137 || {{mp|1998 RV|64}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101137}} |-id=138 bgcolor=#fefefe | 101138 || {{mp|1998 RY|65}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101138}} |-id=139 bgcolor=#fefefe | 101139 || {{mp|1998 RA|66}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|101139}} |-id=140 bgcolor=#e9e9e9 | 101140 || {{mp|1998 RY|67}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#510|MIS]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|101140}} |-id=141 bgcolor=#e9e9e9 | 101141 || {{mp|1998 RR|68}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101141}} |-id=142 bgcolor=#e9e9e9 | 101142 || {{mp|1998 RQ|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101142}} |-id=143 bgcolor=#e9e9e9 | 101143 || {{mp|1998 RS|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101143}} |-id=144 bgcolor=#e9e9e9 | 101144 || {{mp|1998 RT|69}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|101144}} |-id=145 bgcolor=#fefefe | 101145 || {{mp|1998 RD|70}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101145}} |-id=146 bgcolor=#d6d6d6 | 101146 || {{mp|1998 RK|70}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101146}} |-id=147 bgcolor=#fefefe | 101147 || {{mp|1998 RS|70}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101147}} |-id=148 bgcolor=#fefefe | 101148 || {{mp|1998 RV|70}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101148}} |-id=149 bgcolor=#e9e9e9 | 101149 || {{mp|1998 RY|70}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101149}} |-id=150 bgcolor=#fefefe | 101150 || {{mp|1998 RN|71}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101150}} |-id=151 bgcolor=#e9e9e9 | 101151 || {{mp|1998 RB|72}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101151}} |-id=152 bgcolor=#fefefe | 101152 || {{mp|1998 RD|72}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|101152}} |-id=153 bgcolor=#d6d6d6 | 101153 || {{mp|1998 RP|72}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Hilda family|HIL]]{{·}}[[Hilda asteroid|3:2]]{{·}}[[Asteroid family#Devine|(3561)]] || align=right | 10 km || {{M+J|101153}} |-id=154 bgcolor=#fefefe | 101154 || {{mp|1998 RE|74}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101154}} |-id=155 bgcolor=#fefefe | 101155 || {{mp|1998 RM|74}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101155}} |-id=156 bgcolor=#e9e9e9 | 101156 || {{mp|1998 RQ|74}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101156}} |-id=157 bgcolor=#e9e9e9 | 101157 || {{mp|1998 RN|76}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101157}} |-id=158 bgcolor=#fa8072 | 101158 || {{mp|1998 RA|77}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101158}} |-id=159 bgcolor=#fefefe | 101159 || {{mp|1998 RU|77}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101159}} |-id=160 bgcolor=#e9e9e9 | 101160 || {{mp|1998 RW|77}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|101160}} |-id=161 bgcolor=#fefefe | 101161 || {{mp|1998 RJ|78}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101161}} |-id=162 bgcolor=#fefefe | 101162 || {{mp|1998 RS|78}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101162}} |-id=163 bgcolor=#e9e9e9 | 101163 || {{mp|1998 RR|79}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101163}} |-id=164 bgcolor=#e9e9e9 | 101164 || {{mp|1998 RD|80}} || — || Setyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101164}} |-id=165 bgcolor=#e9e9e9 | 101165 || 1998 SS || — || Setyembre 16, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|101165}} |-id=166 bgcolor=#fefefe | 101166 || {{mp|1998 ST|1}} || — || Setyembre 16, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101166}} |-id=167 bgcolor=#fefefe | 101167 || {{mp|1998 SW|2}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|101167}} |-id=168 bgcolor=#fefefe | 101168 || {{mp|1998 SX|2}} || — || Setyembre 18, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101168}} |-id=169 bgcolor=#fefefe | 101169 || {{mp|1998 SR|3}} || — || Setyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101169}} |-id=170 bgcolor=#fefefe | 101170 || {{mp|1998 SU|3}} || — || Setyembre 18, 1998 || Caussols || ODAS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101170}} |-id=171 bgcolor=#fefefe | 101171 || {{mp|1998 SA|4}} || — || Setyembre 18, 1998 || Caussols || ODAS || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101171}} |-id=172 bgcolor=#e9e9e9 | 101172 || {{mp|1998 SF|4}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101172}} |-id=173 bgcolor=#fefefe | 101173 || {{mp|1998 SY|4}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101173}} |-id=174 bgcolor=#fefefe | 101174 || {{mp|1998 SZ|4}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|101174}} |-id=175 bgcolor=#e9e9e9 | 101175 || {{mp|1998 SO|6}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101175}} |-id=176 bgcolor=#fefefe | 101176 || {{mp|1998 SE|7}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101176}} |-id=177 bgcolor=#fefefe | 101177 || {{mp|1998 SM|8}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101177}} |-id=178 bgcolor=#e9e9e9 | 101178 || {{mp|1998 SY|8}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101178}} |-id=179 bgcolor=#d6d6d6 | 101179 || {{mp|1998 SA|9}} || — || Setyembre 20, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|101179}} |-id=180 bgcolor=#e9e9e9 | 101180 || {{mp|1998 SH|9}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101180}} |-id=181 bgcolor=#fefefe | 101181 || {{mp|1998 SZ|9}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101181}} |-id=182 bgcolor=#e9e9e9 | 101182 || {{mp|1998 SY|10}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101182}} |-id=183 bgcolor=#fefefe | 101183 || {{mp|1998 SR|11}} || — || Setyembre 19, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101183}} |-id=184 bgcolor=#fefefe | 101184 || {{mp|1998 SP|12}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|101184}} |-id=185 bgcolor=#fefefe | 101185 || {{mp|1998 SS|12}} || — || Setyembre 23, 1998 || Catalina || CSS || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101185}} |-id=186 bgcolor=#fefefe | 101186 || {{mp|1998 SD|13}} || — || Setyembre 23, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101186}} |-id=187 bgcolor=#e9e9e9 | 101187 || {{mp|1998 SV|13}} || — || Setyembre 16, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101187}} |-id=188 bgcolor=#e9e9e9 | 101188 || {{mp|1998 SP|14}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|101188}} |-id=189 bgcolor=#e9e9e9 | 101189 || {{mp|1998 SW|19}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101189}} |-id=190 bgcolor=#fefefe | 101190 || {{mp|1998 SJ|23}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101190}} |-id=191 bgcolor=#e9e9e9 | 101191 || {{mp|1998 SL|23}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.6 km || {{M+J|101191}} |-id=192 bgcolor=#e9e9e9 | 101192 || {{mp|1998 SO|23}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101192}} |-id=193 bgcolor=#fefefe | 101193 || {{mp|1998 SY|23}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101193}} |-id=194 bgcolor=#fefefe | 101194 || {{mp|1998 SO|24}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101194}} |-id=195 bgcolor=#fefefe | 101195 || {{mp|1998 SV|25}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101195}} |-id=196 bgcolor=#d6d6d6 | 101196 || {{mp|1998 SM|26}} || — || Setyembre 24, 1998 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Themis family|THM]] || align=right | 6.2 km || {{M+J|101196}} |-id=197 bgcolor=#fefefe | 101197 || {{mp|1998 SH|27}} || — || Setyembre 25, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101197}} |-id=198 bgcolor=#e9e9e9 | 101198 || {{mp|1998 SK|30}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101198}} |-id=199 bgcolor=#e9e9e9 | 101199 || {{mp|1998 SG|32}} || — || Setyembre 21, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101199}} |-id=200 bgcolor=#fefefe | 101200 || {{mp|1998 SH|32}} || — || Setyembre 21, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.89" | ''890 m'' || {{M+J|101200}} |} == 101201–101300 == {{Anchor|201}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 101201 || {{mp|1998 SS|33}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101201}} |-id=202 bgcolor=#e9e9e9 | 101202 || {{mp|1998 SN|36}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101202}} |-id=203 bgcolor=#e9e9e9 | 101203 || {{mp|1998 SH|39}} || — || Setyembre 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101203}} |-id=204 bgcolor=#fefefe | 101204 || {{mp|1998 SV|42}} || — || Setyembre 17, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|101204}} |-id=205 bgcolor=#e9e9e9 | 101205 || {{mp|1998 SV|46}} || — || Setyembre 25, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101205}} |-id=206 bgcolor=#d6d6d6 | 101206 || {{mp|1998 SX|46}} || — || Setyembre 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101206}} |-id=207 bgcolor=#e9e9e9 | 101207 || {{mp|1998 SB|47}} || — || Setyembre 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101207}} |-id=208 bgcolor=#fefefe | 101208 || {{mp|1998 SF|48}} || — || Setyembre 27, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101208}} |-id=209 bgcolor=#e9e9e9 | 101209 || {{mp|1998 SL|48}} || — || Setyembre 27, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101209}} |-id=210 bgcolor=#d6d6d6 | 101210 || {{mp|1998 SW|50}} || — || Setyembre 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|101210}} |-id=211 bgcolor=#fefefe | 101211 || {{mp|1998 SF|51}} || — || Setyembre 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101211}} |-id=212 bgcolor=#e9e9e9 | 101212 || {{mp|1998 SK|51}} || — || Setyembre 27, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101212}} |-id=213 bgcolor=#d6d6d6 | 101213 || {{mp|1998 SZ|51}} || — || Setyembre 28, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101213}} |-id=214 bgcolor=#e9e9e9 | 101214 || {{mp|1998 SF|52}} || — || Setyembre 28, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101214}} |-id=215 bgcolor=#e9e9e9 | 101215 || {{mp|1998 SC|53}} || — || Setyembre 30, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101215}} |-id=216 bgcolor=#d6d6d6 | 101216 || {{mp|1998 SG|53}} || — || Setyembre 30, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101216}} |-id=217 bgcolor=#e9e9e9 | 101217 || {{mp|1998 SG|54}} || — || Setyembre 16, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101217}} |-id=218 bgcolor=#e9e9e9 | 101218 || {{mp|1998 SR|54}} || — || Setyembre 16, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|101218}} |-id=219 bgcolor=#e9e9e9 | 101219 || {{mp|1998 SM|55}} || — || Setyembre 16, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101219}} |-id=220 bgcolor=#fefefe | 101220 || {{mp|1998 ST|57}} || — || Setyembre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101220}} |-id=221 bgcolor=#fefefe | 101221 || {{mp|1998 SB|62}} || — || Setyembre 18, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101221}} |-id=222 bgcolor=#e9e9e9 | 101222 || {{mp|1998 SQ|62}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101222}} |-id=223 bgcolor=#fefefe | 101223 || {{mp|1998 SW|62}} || — || Setyembre 25, 1998 || Xinglong || SCAP || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101223}} |-id=224 bgcolor=#fefefe | 101224 || {{mp|1998 ST|64}} || — || Setyembre 20, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|101224}} |-id=225 bgcolor=#fefefe | 101225 || {{mp|1998 SO|65}} || — || Setyembre 20, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|101225}} |-id=226 bgcolor=#e9e9e9 | 101226 || {{mp|1998 SY|66}} || — || Setyembre 20, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101226}} |-id=227 bgcolor=#fefefe | 101227 || {{mp|1998 SX|68}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101227}} |-id=228 bgcolor=#fefefe | 101228 || {{mp|1998 SN|69}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101228}} |-id=229 bgcolor=#fefefe | 101229 || {{mp|1998 SJ|71}} || — || Setyembre 21, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101229}} |-id=230 bgcolor=#fefefe | 101230 || {{mp|1998 SV|72}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101230}} |-id=231 bgcolor=#e9e9e9 | 101231 || {{mp|1998 SZ|74}} || — || Setyembre 21, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[FIN tbl#510|MIS]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|101231}} |-id=232 bgcolor=#e9e9e9 | 101232 || {{mp|1998 SU|75}} || — || Setyembre 29, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101232}} |-id=233 bgcolor=#fefefe | 101233 || {{mp|1998 SF|76}} || — || Setyembre 19, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101233}} |-id=234 bgcolor=#e9e9e9 | 101234 || {{mp|1998 SE|77}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101234}} |-id=235 bgcolor=#fefefe | 101235 || {{mp|1998 SB|78}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|101235}} |-id=236 bgcolor=#e9e9e9 | 101236 || {{mp|1998 SV|78}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101236}} |-id=237 bgcolor=#fefefe | 101237 || {{mp|1998 SE|79}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101237}} |-id=238 bgcolor=#e9e9e9 | 101238 || {{mp|1998 SQ|79}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101238}} |-id=239 bgcolor=#fefefe | 101239 || {{mp|1998 SD|80}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101239}} |-id=240 bgcolor=#e9e9e9 | 101240 || {{mp|1998 SG|81}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101240}} |-id=241 bgcolor=#fefefe | 101241 || {{mp|1998 SZ|81}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101241}} |-id=242 bgcolor=#e9e9e9 | 101242 || {{mp|1998 SO|82}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101242}} |-id=243 bgcolor=#fefefe | 101243 || {{mp|1998 SW|82}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101243}} |-id=244 bgcolor=#e9e9e9 | 101244 || {{mp|1998 SS|83}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101244}} |-id=245 bgcolor=#e9e9e9 | 101245 || {{mp|1998 SD|84}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101245}} |-id=246 bgcolor=#fefefe | 101246 || {{mp|1998 SS|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 3.0 km || {{M+J|101246}} |-id=247 bgcolor=#fefefe | 101247 || {{mp|1998 SV|87}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101247}} |-id=248 bgcolor=#e9e9e9 | 101248 || {{mp|1998 ST|88}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101248}} |-id=249 bgcolor=#e9e9e9 | 101249 || {{mp|1998 SQ|89}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101249}} |-id=250 bgcolor=#fefefe | 101250 || {{mp|1998 SR|91}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101250}} |-id=251 bgcolor=#e9e9e9 | 101251 || {{mp|1998 SE|92}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Padua family|PAD]] || align=right | 4.9 km || {{M+J|101251}} |-id=252 bgcolor=#e9e9e9 | 101252 || {{mp|1998 SO|92}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101252}} |-id=253 bgcolor=#d6d6d6 | 101253 || {{mp|1998 SG|93}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|101253}} |-id=254 bgcolor=#fefefe | 101254 || {{mp|1998 SK|93}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101254}} |-id=255 bgcolor=#fefefe | 101255 || {{mp|1998 SY|93}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101255}} |-id=256 bgcolor=#e9e9e9 | 101256 || {{mp|1998 SA|95}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|101256}} |-id=257 bgcolor=#fefefe | 101257 || {{mp|1998 SE|95}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101257}} |-id=258 bgcolor=#fa8072 | 101258 || {{mp|1998 SF|97}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101258}} |-id=259 bgcolor=#e9e9e9 | 101259 || {{mp|1998 SA|98}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|101259}} |-id=260 bgcolor=#e9e9e9 | 101260 || {{mp|1998 SU|98}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101260}} |-id=261 bgcolor=#fefefe | 101261 || {{mp|1998 SS|102}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101261}} |-id=262 bgcolor=#fefefe | 101262 || {{mp|1998 SU|104}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101262}} |-id=263 bgcolor=#fefefe | 101263 || {{mp|1998 SU|105}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101263}} |-id=264 bgcolor=#d6d6d6 | 101264 || {{mp|1998 SW|105}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|101264}} |-id=265 bgcolor=#e9e9e9 | 101265 || {{mp|1998 SX|105}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101265}} |-id=266 bgcolor=#e9e9e9 | 101266 || {{mp|1998 SJ|107}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101266}} |-id=267 bgcolor=#fefefe | 101267 || {{mp|1998 SU|107}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101267}} |-id=268 bgcolor=#fefefe | 101268 || {{mp|1998 SJ|110}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|101268}} |-id=269 bgcolor=#e9e9e9 | 101269 || {{mp|1998 SS|110}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101269}} |-id=270 bgcolor=#fefefe | 101270 || {{mp|1998 SQ|111}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101270}} |-id=271 bgcolor=#fefefe | 101271 || {{mp|1998 SU|111}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101271}} |-id=272 bgcolor=#e9e9e9 | 101272 || {{mp|1998 SN|113}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|101272}} |-id=273 bgcolor=#e9e9e9 | 101273 || {{mp|1998 SO|113}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101273}} |-id=274 bgcolor=#fefefe | 101274 || {{mp|1998 SC|114}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|101274}} |-id=275 bgcolor=#e9e9e9 | 101275 || {{mp|1998 SF|115}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|101275}} |-id=276 bgcolor=#e9e9e9 | 101276 || {{mp|1998 SN|115}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|101276}} |-id=277 bgcolor=#fefefe | 101277 || {{mp|1998 SS|115}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|101277}} |-id=278 bgcolor=#e9e9e9 | 101278 || {{mp|1998 SS|116}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 4.8 km || {{M+J|101278}} |-id=279 bgcolor=#fefefe | 101279 || {{mp|1998 SX|116}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|101279}} |-id=280 bgcolor=#fefefe | 101280 || {{mp|1998 SD|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101280}} |-id=281 bgcolor=#fefefe | 101281 || {{mp|1998 SP|117}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|101281}} |-id=282 bgcolor=#fefefe | 101282 || {{mp|1998 SC|118}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101282}} |-id=283 bgcolor=#e9e9e9 | 101283 || {{mp|1998 SJ|118}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|101283}} |-id=284 bgcolor=#d6d6d6 | 101284 || {{mp|1998 SH|119}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|101284}} |-id=285 bgcolor=#e9e9e9 | 101285 || {{mp|1998 SC|124}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101285}} |-id=286 bgcolor=#e9e9e9 | 101286 || {{mp|1998 SF|124}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101286}} |-id=287 bgcolor=#e9e9e9 | 101287 || {{mp|1998 SP|124}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101287}} |-id=288 bgcolor=#e9e9e9 | 101288 || {{mp|1998 SA|125}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|101288}} |-id=289 bgcolor=#fefefe | 101289 || {{mp|1998 SL|125}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.2 km || {{M+J|101289}} |-id=290 bgcolor=#e9e9e9 | 101290 || {{mp|1998 SO|125}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|101290}} |-id=291 bgcolor=#fefefe | 101291 || {{mp|1998 SP|125}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101291}} |-id=292 bgcolor=#fefefe | 101292 || {{mp|1998 SM|126}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101292}} |-id=293 bgcolor=#e9e9e9 | 101293 || {{mp|1998 SS|126}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101293}} |-id=294 bgcolor=#e9e9e9 | 101294 || {{mp|1998 SW|126}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#512|DOR]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|101294}} |-id=295 bgcolor=#fefefe | 101295 || {{mp|1998 SB|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101295}} |-id=296 bgcolor=#e9e9e9 | 101296 || {{mp|1998 SE|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101296}} |-id=297 bgcolor=#fefefe | 101297 || {{mp|1998 SZ|127}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101297}} |-id=298 bgcolor=#fefefe | 101298 || {{mp|1998 SE|128}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | 1.4 km || {{M+J|101298}} |-id=299 bgcolor=#fefefe | 101299 || {{mp|1998 SL|129}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101299}} |-id=300 bgcolor=#fefefe | 101300 || {{mp|1998 SV|129}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101300}} |} == 101301–101400 == {{Anchor|301}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 101301 || {{mp|1998 SH|130}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101301}} |-id=302 bgcolor=#e9e9e9 | 101302 || {{mp|1998 SA|131}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101302}} |-id=303 bgcolor=#fefefe | 101303 || {{mp|1998 SE|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101303}} |-id=304 bgcolor=#fefefe | 101304 || {{mp|1998 SJ|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101304}} |-id=305 bgcolor=#fefefe | 101305 || {{mp|1998 SL|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101305}} |-id=306 bgcolor=#fefefe | 101306 || {{mp|1998 SM|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101306}} |-id=307 bgcolor=#e9e9e9 | 101307 || {{mp|1998 SU|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101307}} |-id=308 bgcolor=#e9e9e9 | 101308 || {{mp|1998 SX|133}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#802|GAL]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101308}} |-id=309 bgcolor=#fefefe | 101309 || {{mp|1998 SZ|135}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101309}} |-id=310 bgcolor=#fefefe | 101310 || {{mp|1998 SJ|136}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || NYS || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101310}} |-id=311 bgcolor=#fefefe | 101311 || {{mp|1998 SA|138}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101311}} |-id=312 bgcolor=#e9e9e9 | 101312 || {{mp|1998 SO|138}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|101312}} |-id=313 bgcolor=#e9e9e9 | 101313 || {{mp|1998 SA|142}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101313}} |-id=314 bgcolor=#fefefe | 101314 || {{mp|1998 SD|142}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101314}} |-id=315 bgcolor=#e9e9e9 | 101315 || {{mp|1998 SL|143}} || — || Setyembre 18, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|101315}} |-id=316 bgcolor=#fefefe | 101316 || {{mp|1998 SS|145}} || — || Setyembre 20, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101316}} |-id=317 bgcolor=#fefefe | 101317 || {{mp|1998 SD|149}} || — || Setyembre 26, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101317}} |-id=318 bgcolor=#e9e9e9 | 101318 || {{mp|1998 SJ|151}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101318}} |-id=319 bgcolor=#fefefe | 101319 || {{mp|1998 SW|152}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101319}} |-id=320 bgcolor=#fefefe | 101320 || {{mp|1998 SY|153}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|101320}} |-id=321 bgcolor=#e9e9e9 | 101321 || {{mp|1998 SP|154}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101321}} |-id=322 bgcolor=#e9e9e9 | 101322 || {{mp|1998 SA|155}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101322}} |-id=323 bgcolor=#fefefe | 101323 || {{mp|1998 SO|155}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101323}} |-id=324 bgcolor=#fefefe | 101324 || {{mp|1998 SC|157}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101324}} |-id=325 bgcolor=#d6d6d6 | 101325 || {{mp|1998 SO|159}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|101325}} |-id=326 bgcolor=#fefefe | 101326 || {{mp|1998 SS|159}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101326}} |-id=327 bgcolor=#fefefe | 101327 || {{mp|1998 SW|161}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101327}} |-id=328 bgcolor=#fa8072 | 101328 || {{mp|1998 SJ|162}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101328}} |-id=329 bgcolor=#d6d6d6 | 101329 || {{mp|1998 SZ|162}} || — || Setyembre 26, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|101329}} |-id=330 bgcolor=#e9e9e9 | 101330 || {{mp|1998 SS|163}} || — || Setyembre 18, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101330}} |-id=331 bgcolor=#fefefe | 101331 Sjöström || {{mp|1998 SA|164}} || {{MoMP|101331|Sjöström}} || Setyembre 18, 1998 || La Silla || E. W. Elst || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101331}} |-id=332 bgcolor=#fefefe | 101332 || {{mp|1998 SB|168}} || — || Setyembre 19, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101332}} |-id=333 bgcolor=#e9e9e9 | 101333 || {{mp|1998 SC|168}} || — || Setyembre 16, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101333}} |-id=334 bgcolor=#fefefe | 101334 || {{mp|1998 SE|169}} || — || Setyembre 22, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101334}} |-id=335 bgcolor=#fefefe | 101335 || {{mp|1998 SK|171}} || — || Setyembre 18, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101335}} |-id=336 bgcolor=#e9e9e9 | 101336 || {{mp|1998 TN|1}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101336}} |-id=337 bgcolor=#d6d6d6 | 101337 || {{mp|1998 TD|2}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|101337}} |-id=338 bgcolor=#e9e9e9 | 101338 || {{mp|1998 TM|2}} || — || Oktubre 13, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|101338}} |-id=339 bgcolor=#e9e9e9 | 101339 || {{mp|1998 TS|2}} || — || Oktubre 13, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101339}} |-id=340 bgcolor=#d6d6d6 | 101340 || {{mp|1998 TN|4}} || — || Oktubre 13, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101340}} |-id=341 bgcolor=#e9e9e9 | 101341 || {{mp|1998 TA|7}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101341}} |-id=342 bgcolor=#d6d6d6 | 101342 || {{mp|1998 TA|10}} || — || Oktubre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|101342}} |-id=343 bgcolor=#fefefe | 101343 || {{mp|1998 TL|10}} || — || Oktubre 12, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101343}} |-id=344 bgcolor=#e9e9e9 | 101344 || {{mp|1998 TG|12}} || — || Oktubre 13, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101344}} |-id=345 bgcolor=#fefefe | 101345 || {{mp|1998 TQ|12}} || — || Oktubre 13, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101345}} |-id=346 bgcolor=#d6d6d6 | 101346 || {{mp|1998 TY|15}} || — || Oktubre 15, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 8.5 km || {{M+J|101346}} |-id=347 bgcolor=#fefefe | 101347 || {{mp|1998 TZ|15}} || — || Oktubre 15, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101347}} |-id=348 bgcolor=#fefefe | 101348 || {{mp|1998 TG|17}} || — || Oktubre 14, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101348}} |-id=349 bgcolor=#fefefe | 101349 || {{mp|1998 TA|19}} || — || Oktubre 14, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101349}} |-id=350 bgcolor=#e9e9e9 | 101350 || {{mp|1998 TE|20}} || — || Oktubre 13, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|101350}} |-id=351 bgcolor=#d6d6d6 | 101351 || {{mp|1998 TM|29}} || — || Oktubre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|101351}} |-id=352 bgcolor=#fefefe | 101352 || {{mp|1998 TT|33}} || — || Oktubre 14, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101352}} |-id=353 bgcolor=#fefefe | 101353 || {{mp|1998 TC|34}} || — || Oktubre 14, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101353}} |-id=354 bgcolor=#e9e9e9 | 101354 || {{mp|1998 TB|35}} || — || Oktubre 14, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|101354}} |-id=355 bgcolor=#fefefe | 101355 || {{mp|1998 TS|35}} || — || Oktubre 15, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101355}} |-id=356 bgcolor=#d6d6d6 | 101356 || {{mp|1998 TD|36}} || — || Oktubre 15, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Koronis family|KOR]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101356}} |-id=357 bgcolor=#e9e9e9 | 101357 || {{mp|1998 TL|37}} || — || Oktubre 14, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101357}} |-id=358 bgcolor=#e9e9e9 | 101358 || {{mp|1998 TQ|37}} || — || Oktubre 10, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101358}} |-id=359 bgcolor=#e9e9e9 | 101359 || {{mp|1998 TD|38}} || — || Oktubre 14, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|101359}} |-id=360 bgcolor=#d6d6d6 | 101360 || 1998 UH || — || Oktubre 17, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.97)</small>]] || align=right | 9.0 km || {{M+J|101360}} |-id=361 bgcolor=#fefefe | 101361 || 1998 UJ || — || Oktubre 17, 1998 || Catalina || CSS || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.2 km || {{M+J|101361}} |-id=362 bgcolor=#fefefe | 101362 || 1998 UP || — || Oktubre 17, 1998 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101362}} |-id=363 bgcolor=#fa8072 | 101363 || 1998 UQ || — || Oktubre 16, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101363}} |-id=364 bgcolor=#fefefe | 101364 || 1998 US || — || Oktubre 18, 1998 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || [[Slow rotator (asteroid)#101364|slow]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|101364}} |-id=365 bgcolor=#fefefe | 101365 || 1998 UT || — || Oktubre 16, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101365}} |-id=366 bgcolor=#d6d6d6 | 101366 || 1998 UY || — || Oktubre 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|101366}} |-id=367 bgcolor=#d6d6d6 | 101367 || {{mp|1998 UB|1}} || — || Oktubre 16, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|101367}} |-id=368 bgcolor=#e9e9e9 | 101368 || {{mp|1998 UW|2}} || — || Oktubre 20, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101368}} |-id=369 bgcolor=#e9e9e9 | 101369 || {{mp|1998 UY|3}} || — || Oktubre 20, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101369}} |-id=370 bgcolor=#fefefe | 101370 || {{mp|1998 UM|4}} || — || Oktubre 20, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101370}} |-id=371 bgcolor=#fefefe | 101371 || {{mp|1998 UT|5}} || — || Oktubre 22, 1998 || Caussols || ODAS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|101371}} |-id=372 bgcolor=#e9e9e9 | 101372 || {{mp|1998 UD|6}} || — || Oktubre 22, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101372}} |-id=373 bgcolor=#fefefe | 101373 || {{mp|1998 UV|8}} || — || Oktubre 17, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101373}} |-id=374 bgcolor=#e9e9e9 | 101374 || {{mp|1998 UT|9}} || — || Oktubre 16, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Fast rotator (asteroid)#101374|fast]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101374}} |-id=375 bgcolor=#e9e9e9 | 101375 || {{mp|1998 UA|10}} || — || Oktubre 16, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101375}} |-id=376 bgcolor=#e9e9e9 | 101376 || {{mp|1998 UY|10}} || — || Oktubre 17, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101376}} |-id=377 bgcolor=#e9e9e9 | 101377 || {{mp|1998 UB|12}} || — || Oktubre 17, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101377}} |-id=378 bgcolor=#e9e9e9 | 101378 || {{mp|1998 UP|12}} || — || Oktubre 18, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101378}} |-id=379 bgcolor=#fefefe | 101379 || {{mp|1998 UE|16}} || — || Oktubre 23, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|101379}} |-id=380 bgcolor=#fefefe | 101380 || {{mp|1998 UT|17}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101380}} |-id=381 bgcolor=#fefefe | 101381 || {{mp|1998 UU|19}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.3 km || {{M+J|101381}} |-id=382 bgcolor=#fefefe | 101382 || {{mp|1998 UN|21}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101382}} |-id=383 bgcolor=#fefefe | 101383 Karloff || {{mp|1998 UK|23}} || {{MoMP|101383|Karloff}} || Oktubre 30, 1998 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|101383}} |-id=384 bgcolor=#e9e9e9 | 101384 || {{mp|1998 UW|23}} || — || Oktubre 17, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101384}} |-id=385 bgcolor=#fefefe | 101385 || {{mp|1998 UB|24}} || — || Oktubre 17, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101385}} |-id=386 bgcolor=#e9e9e9 | 101386 || {{mp|1998 UW|26}} || — || Oktubre 18, 1998 || [[La Silla Observatory|La Silla]] || [[Eric Walter Elst|E. W. Elst]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 2.1 km || {{M+J|101386}} |-id=387 bgcolor=#e9e9e9 | 101387 || {{mp|1998 UE|28}} || — || Oktubre 29, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|101387}} |-id=388 bgcolor=#fefefe | 101388 || {{mp|1998 UA|31}} || — || Oktubre 29, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101388}} |-id=389 bgcolor=#e9e9e9 | 101389 || {{mp|1998 UQ|33}} || — || Oktubre 28, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101389}} |-id=390 bgcolor=#fefefe | 101390 || {{mp|1998 UV|33}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.0 km || {{M+J|101390}} |-id=391 bgcolor=#fefefe | 101391 || {{mp|1998 UM|34}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101391}} |-id=392 bgcolor=#fefefe | 101392 || {{mp|1998 UW|34}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101392}} |-id=393 bgcolor=#fefefe | 101393 || {{mp|1998 UD|36}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101393}} |-id=394 bgcolor=#fefefe | 101394 || {{mp|1998 UL|38}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101394}} |-id=395 bgcolor=#fefefe | 101395 || {{mp|1998 UB|39}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101395}} |-id=396 bgcolor=#fefefe | 101396 || {{mp|1998 UE|39}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101396}} |-id=397 bgcolor=#fefefe | 101397 || {{mp|1998 UG|39}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.6 km || {{M+J|101397}} |-id=398 bgcolor=#e9e9e9 | 101398 || {{mp|1998 UR|39}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101398}} |-id=399 bgcolor=#d6d6d6 | 101399 || {{mp|1998 UV|39}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|101399}} |-id=400 bgcolor=#e9e9e9 | 101400 || {{mp|1998 UQ|41}} || — || Oktubre 28, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101400}} |} == 101401–101500 == {{Anchor|401}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 101401 || 1998 VD || — || Nobyembre 7, 1998 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|101401}} |-id=402 bgcolor=#fa8072 | 101402 || {{mp|1998 VG|1}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101402}} |-id=403 bgcolor=#e9e9e9 | 101403 || {{mp|1998 VS|2}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[FIN tbl#514|AGN]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101403}} |-id=404 bgcolor=#d6d6d6 | 101404 || {{mp|1998 VY|2}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|101404}} |-id=405 bgcolor=#c2ffff | 101405 || {{mp|1998 VJ|3}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Caussols || ODAS || [[Greek camp|L4]]{{·}}[[Eurybates family|ERY]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|101405}} |-id=406 bgcolor=#d6d6d6 | 101406 || {{mp|1998 VL|3}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101406}} |-id=407 bgcolor=#e9e9e9 | 101407 || {{mp|1998 VQ|3}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101407}} |-id=408 bgcolor=#fefefe | 101408 || {{mp|1998 VC|6}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101408}} |-id=409 bgcolor=#fefefe | 101409 || {{mp|1998 VQ|6}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101409}} |-id=410 bgcolor=#fefefe | 101410 || {{mp|1998 VZ|6}} || — || Nobyembre 12, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Petr Pravec|P. Pravec]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|101410}} |-id=411 bgcolor=#fefefe | 101411 || {{mp|1998 VO|7}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101411}} |-id=412 bgcolor=#e9e9e9 | 101412 || {{mp|1998 VS|7}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.0 km || {{M+J|101412}} |-id=413 bgcolor=#fefefe | 101413 || {{mp|1998 VG|9}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 3.2 km || {{M+J|101413}} |-id=414 bgcolor=#fefefe | 101414 || {{mp|1998 VJ|9}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101414}} |-id=415 bgcolor=#e9e9e9 | 101415 || {{mp|1998 VB|12}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|101415}} |-id=416 bgcolor=#e9e9e9 | 101416 || {{mp|1998 VN|12}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101416}} |-id=417 bgcolor=#fefefe | 101417 || {{mp|1998 VG|13}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101417}} |-id=418 bgcolor=#fefefe | 101418 || {{mp|1998 VW|15}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101418}} |-id=419 bgcolor=#e9e9e9 | 101419 || {{mp|1998 VV|16}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101419}} |-id=420 bgcolor=#fefefe | 101420 || {{mp|1998 VE|17}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101420}} |-id=421 bgcolor=#d6d6d6 | 101421 || {{mp|1998 VS|17}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#101421|slow]] || align=right | 3.9 km || {{M+J|101421}} |-id=422 bgcolor=#fefefe | 101422 || {{mp|1998 VV|18}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101422}} |-id=423 bgcolor=#e9e9e9 | 101423 || {{mp|1998 VA|19}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101423}} |-id=424 bgcolor=#e9e9e9 | 101424 || {{mp|1998 VA|20}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101424}} |-id=425 bgcolor=#e9e9e9 | 101425 || {{mp|1998 VH|20}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101425}} |-id=426 bgcolor=#e9e9e9 | 101426 || {{mp|1998 VZ|20}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101426}} |-id=427 bgcolor=#fefefe | 101427 || {{mp|1998 VA|25}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101427}} |-id=428 bgcolor=#e9e9e9 | 101428 || {{mp|1998 VE|30}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101428}} |-id=429 bgcolor=#fa8072 | [[(101429) 1998 VF31|101429]] || {{mp|1998 VF|31}} || — || Nobyembre 13, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|101429}} |-id=430 bgcolor=#fa8072 | 101430 || {{mp|1998 VE|32}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101430}} |-id=431 bgcolor=#e9e9e9 | 101431 || {{mp|1998 VX|32}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Chichibu Observatory|Chichibu]] || [[Naoto Satō|N. Satō]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101431}} |-id=432 bgcolor=#e9e9e9 | 101432 Adamwest || {{mp|1998 VG|33}} || {{MoMP|101432|Adamwest}} || Nobyembre 14, 1998 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|101432}} |-id=433 bgcolor=#e9e9e9 | 101433 || {{mp|1998 VR|33}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101433}} |-id=434 bgcolor=#e9e9e9 | 101434 || {{mp|1998 VU|33}} || — || Nobyembre 10, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|101434}} |-id=435 bgcolor=#fefefe | 101435 || {{mp|1998 VC|36}} || — || Nobyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101435}} |-id=436 bgcolor=#fefefe | 101436 || {{mp|1998 VF|36}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101436}} |-id=437 bgcolor=#e9e9e9 | 101437 || {{mp|1998 VL|38}} || — || Nobyembre 10, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101437}} |-id=438 bgcolor=#fefefe | 101438 || {{mp|1998 VE|39}} || — || Nobyembre 11, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|101438}} |-id=439 bgcolor=#fefefe | 101439 || {{mp|1998 VH|39}} || — || Nobyembre 11, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101439}} |-id=440 bgcolor=#fefefe | 101440 || {{mp|1998 VO|41}} || — || Nobyembre 14, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101440}} |-id=441 bgcolor=#fefefe | 101441 || {{mp|1998 VB|42}} || — || Nobyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || NYS || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101441}} |-id=442 bgcolor=#e9e9e9 | 101442 || {{mp|1998 VP|42}} || — || Nobyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#513|MRX]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101442}} |-id=443 bgcolor=#e9e9e9 | 101443 || {{mp|1998 VA|43}} || — || Nobyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|101443}} |-id=444 bgcolor=#fefefe | 101444 || {{mp|1998 VS|43}} || — || Nobyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101444}} |-id=445 bgcolor=#e9e9e9 | 101445 || {{mp|1998 VG|47}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101445}} |-id=446 bgcolor=#e9e9e9 | 101446 || {{mp|1998 VY|47}} || — || Nobyembre 15, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|101446}} |-id=447 bgcolor=#fefefe | 101447 || {{mp|1998 VY|50}} || — || Nobyembre 11, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|101447}} |-id=448 bgcolor=#fefefe | 101448 || {{mp|1998 VF|54}} || — || Nobyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101448}} |-id=449 bgcolor=#fefefe | 101449 || {{mp|1998 VQ|55}} || — || Nobyembre 15, 1998 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101449}} |-id=450 bgcolor=#fefefe | 101450 || {{mp|1998 VN|56}} || — || Nobyembre 15, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101450}} |-id=451 bgcolor=#fefefe | 101451 || {{mp|1998 VW|56}} || — || Nobyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.8 km || {{M+J|101451}} |-id=452 bgcolor=#fefefe | 101452 || {{mp|1998 WS|1}} || — || Nobyembre 18, 1998 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101452}} |-id=453 bgcolor=#e9e9e9 | 101453 || {{mp|1998 WN|2}} || — || Nobyembre 19, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101453}} |-id=454 bgcolor=#fefefe | 101454 || {{mp|1998 WZ|2}} || — || Nobyembre 17, 1998 || Caussols || ODAS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101454}} |-id=455 bgcolor=#fefefe | 101455 || {{mp|1998 WN|4}} || — || Nobyembre 17, 1998 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101455}} |-id=456 bgcolor=#d6d6d6 | 101456 || {{mp|1998 WY|4}} || — || Nobyembre 19, 1998 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''7.4 km'' || {{M+J|101456}} |-id=457 bgcolor=#fefefe | 101457 || {{mp|1998 WF|6}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.7 km || {{M+J|101457}} |-id=458 bgcolor=#e9e9e9 | 101458 || {{mp|1998 WJ|6}} || — || Nobyembre 22, 1998 || [[Les Tardieux Observatory|Les Tardieux Obs.]] || Boeuf, M. || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|101458}} |-id=459 bgcolor=#fefefe | 101459 || {{mp|1998 WD|7}} || — || Nobyembre 19, 1998 || [[Uenohara Observatory|Uenohara]] || [[Nobuhiro Kawasato|N. Kawasato]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101459}} |-id=460 bgcolor=#fefefe | 101460 || {{mp|1998 WH|7}} || — || Nobyembre 23, 1998 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101460}} |-id=461 bgcolor=#fefefe | 101461 Dunedin || {{mp|1998 WU|7}} || {{MoMP|101461|Dunedin}} || Nobyembre 25, 1998 || [[Astronaut Memorial Planetarium & Observatory|Cocoa]] || [[Ian P. Griffin|I. P. Griffin]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101461}} |-id=462 bgcolor=#fefefe | 101462 Tahupotiki || {{mp|1998 WW|7}} || {{MoMP|101462|Tahupotiki}} || Nobyembre 25, 1998 || Cocoa || I. P. Griffin || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101462}} |-id=463 bgcolor=#fefefe | 101463 || {{mp|1998 WM|11}} || — || Nobyembre 21, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101463}} |-id=464 bgcolor=#e9e9e9 | 101464 || {{mp|1998 WS|11}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101464}} |-id=465 bgcolor=#fa8072 | 101465 || {{mp|1998 WL|12}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#101465|slow]] || align=right | 1.5 km || {{M+J|101465}} |-id=466 bgcolor=#c2ffff | 101466 || {{mp|1998 WJ|15}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Greek camp|L4]] || align=right | ''20 km'' || {{M+J|101466}} |-id=467 bgcolor=#fefefe | 101467 || {{mp|1998 WG|16}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101467}} |-id=468 bgcolor=#e9e9e9 | 101468 || {{mp|1998 WJ|16}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101468}} |-id=469 bgcolor=#e9e9e9 | 101469 || {{mp|1998 WU|16}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101469}} |-id=470 bgcolor=#e9e9e9 | 101470 || {{mp|1998 WV|16}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101470}} |-id=471 bgcolor=#e9e9e9 | 101471 || {{mp|1998 WX|16}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101471}} |-id=472 bgcolor=#fefefe | 101472 || {{mp|1998 WL|18}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|101472}} |-id=473 bgcolor=#e9e9e9 | 101473 || {{mp|1998 WM|20}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|101473}} |-id=474 bgcolor=#d6d6d6 | 101474 || {{mp|1998 WQ|21}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101474}} |-id=475 bgcolor=#fefefe | 101475 || {{mp|1998 WF|22}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101475}} |-id=476 bgcolor=#fefefe | 101476 || {{mp|1998 WY|22}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101476}} |-id=477 bgcolor=#d6d6d6 | 101477 || {{mp|1998 WO|25}} || — || Nobyembre 16, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''5.9 km'' || {{M+J|101477}} |-id=478 bgcolor=#e9e9e9 | 101478 || {{mp|1998 WN|27}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101478}} |-id=479 bgcolor=#e9e9e9 | 101479 || {{mp|1998 WC|29}} || — || Nobyembre 23, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101479}} |-id=480 bgcolor=#e9e9e9 | 101480 || {{mp|1998 WH|32}} || — || Nobyembre 20, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101480}} |-id=481 bgcolor=#fefefe | 101481 || {{mp|1998 WN|33}} || — || Nobyembre 23, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101481}} |-id=482 bgcolor=#e9e9e9 | 101482 || {{mp|1998 WT|33}} || — || Nobyembre 23, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|101482}} |-id=483 bgcolor=#e9e9e9 | 101483 || {{mp|1998 WQ|34}} || — || Nobyembre 17, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|101483}} |-id=484 bgcolor=#d6d6d6 | 101484 || {{mp|1998 WF|35}} || — || Nobyembre 18, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101484}} |-id=485 bgcolor=#e9e9e9 | 101485 || {{mp|1998 WH|36}} || — || Nobyembre 19, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101485}} |-id=486 bgcolor=#d6d6d6 | 101486 || {{mp|1998 WJ|38}} || — || Nobyembre 21, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|101486}} |-id=487 bgcolor=#fa8072 | 101487 || {{mp|1998 WB|40}} || — || Nobyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101487}} |-id=488 bgcolor=#d6d6d6 | 101488 || {{mp|1998 WM|42}} || — || Nobyembre 19, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | 4.7 km || {{M+J|101488}} |-id=489 bgcolor=#e9e9e9 | 101489 || {{mp|1998 WW|43}} || — || Nobyembre 20, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101489}} |-id=490 bgcolor=#fefefe | 101490 || {{mp|1998 WX|43}} || — || Nobyembre 20, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101490}} |-id=491 bgcolor=#e9e9e9 | 101491 Grahamcrombie || 1998 XA || {{MoMP|101491|Grahamcrombie}} || Disyembre 1, 1998 || [[Astronaut Memorial Planetarium & Observatory|Cocoa]] || [[Ian P. Griffin|I. P. Griffin]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101491}} |-id=492 bgcolor=#c2ffff | 101492 || {{mp|1998 XT|1}} || — || Disyembre 7, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | 21 km || {{M+J|101492}} |-id=493 bgcolor=#fefefe | 101493 Sergiofoparri || {{mp|1998 XB|3}} || {{MoMP|101493|Sergiofoparri}} || Disyembre 7, 1998 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Giuseppe Forti|G. Forti]], [[Maura Tombelli|M. Tombelli]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101493}} |-id=494 bgcolor=#e9e9e9 | 101494 || {{mp|1998 XD|3}} || — || Disyembre 8, 1998 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101494}} |-id=495 bgcolor=#d6d6d6 | 101495 || {{mp|1998 XJ|3}} || — || Disyembre 10, 1998 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|101495}} |-id=496 bgcolor=#fa8072 | 101496 || {{mp|1998 XM|3}} || — || Disyembre 9, 1998 || [[Nachi-Katsuura Observatory|Nachi-Katsuura]] || [[Yoshisada Shimizu|Y. Shimizu]], [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101496}} |-id=497 bgcolor=#d6d6d6 | 101497 || {{mp|1998 XB|6}} || — || Disyembre 8, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101497}} |-id=498 bgcolor=#d6d6d6 | 101498 || {{mp|1998 XC|7}} || — || Disyembre 8, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101498}} |-id=499 bgcolor=#e9e9e9 | 101499 || {{mp|1998 XS|7}} || — || Disyembre 9, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|101499}} |-id=500 bgcolor=#d6d6d6 | 101500 || {{mp|1998 XP|8}} || — || Disyembre 12, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101500}} |} == 101501–101600 == {{Anchor|501}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fefefe | 101501 || {{mp|1998 XR|8}} || — || Disyembre 12, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|101501}} |-id=502 bgcolor=#fefefe | 101502 || {{mp|1998 XZ|9}} || — || Disyembre 7, 1998 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 2.9 km || {{M+J|101502}} |-id=503 bgcolor=#e9e9e9 | 101503 || {{mp|1998 XL|10}} || — || Disyembre 8, 1998 || Caussols || ODAS || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|101503}} |-id=504 bgcolor=#fefefe | 101504 || {{mp|1998 XK|13}} || — || Disyembre 15, 1998 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101504}} |-id=505 bgcolor=#d6d6d6 | 101505 || {{mp|1998 XM|16}} || — || Disyembre 14, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.1 km || {{M+J|101505}} |-id=506 bgcolor=#fefefe | 101506 || {{mp|1998 XP|17}} || — || Disyembre 13, 1998 || [[Rand Observatory|Rand]] || [[George R. Viscome|G. R. Viscome]] || {{·}} || align=right | 1.9 km || {{M+J|101506}} |-id=507 bgcolor=#e9e9e9 | 101507 || {{mp|1998 XG|18}} || — || Disyembre 8, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 4.4 km || {{M+J|101507}} |-id=508 bgcolor=#d6d6d6 | 101508 || {{mp|1998 XB|20}} || — || Disyembre 10, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|101508}} |-id=509 bgcolor=#e9e9e9 | 101509 || {{mp|1998 XN|20}} || — || Disyembre 10, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101509}} |-id=510 bgcolor=#e9e9e9 | 101510 || {{mp|1998 XH|22}} || — || Disyembre 11, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101510}} |-id=511 bgcolor=#e9e9e9 | 101511 || {{mp|1998 XH|23}} || — || Disyembre 11, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101511}} |-id=512 bgcolor=#d6d6d6 | 101512 || {{mp|1998 XU|25}} || — || Disyembre 14, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101512}} |-id=513 bgcolor=#d6d6d6 | 101513 || {{mp|1998 XV|25}} || — || Disyembre 14, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101513}} |-id=514 bgcolor=#fefefe | 101514 || {{mp|1998 XK|26}} || — || Disyembre 15, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101514}} |-id=515 bgcolor=#e9e9e9 | 101515 || {{mp|1998 XG|27}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Sinden|(10369)]] || align=right | 6.7 km || {{M+J|101515}} |-id=516 bgcolor=#d6d6d6 | 101516 || {{mp|1998 XW|28}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|101516}} |-id=517 bgcolor=#fefefe | 101517 || {{mp|1998 XT|42}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101517}} |-id=518 bgcolor=#fefefe | 101518 || {{mp|1998 XF|45}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|101518}} |-id=519 bgcolor=#e9e9e9 | 101519 || {{mp|1998 XP|50}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|101519}} |-id=520 bgcolor=#fefefe | 101520 || {{mp|1998 XA|52}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101520}} |-id=521 bgcolor=#fefefe | 101521 || {{mp|1998 XU|58}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101521}} |-id=522 bgcolor=#fefefe | 101522 || {{mp|1998 XJ|63}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101522}} |-id=523 bgcolor=#fefefe | 101523 || {{mp|1998 XD|65}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101523}} |-id=524 bgcolor=#fefefe | 101524 || {{mp|1998 XK|65}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101524}} |-id=525 bgcolor=#e9e9e9 | 101525 || {{mp|1998 XM|65}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#518|RAF]] || align=right | 2.6 km || {{M+J|101525}} |-id=526 bgcolor=#fefefe | 101526 || {{mp|1998 XB|66}} || — || Disyembre 14, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | 1.4 km || {{M+J|101526}} |-id=527 bgcolor=#e9e9e9 | 101527 || {{mp|1998 XM|76}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 6.0 km || {{M+J|101527}} |-id=528 bgcolor=#d6d6d6 | 101528 || {{mp|1998 XS|83}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101528}} |-id=529 bgcolor=#e9e9e9 | 101529 || {{mp|1998 XH|93}} || — || Disyembre 15, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|101529}} |-id=530 bgcolor=#fefefe | 101530 || {{mp|1998 XO|97}} || — || Disyembre 8, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101530}} |-id=531 bgcolor=#fefefe | 101531 || {{mp|1998 XT|97}} || — || Disyembre 11, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || NYS || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101531}} |-id=532 bgcolor=#fefefe | 101532 || {{mp|1998 XS|99}} || — || Disyembre 11, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || NYS{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.2 km || {{M+J|101532}} |-id=533 bgcolor=#d6d6d6 | 101533 || {{mp|1998 YK|9}} || — || Disyembre 26, 1998 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 4.0 km || {{M+J|101533}} |-id=534 bgcolor=#d6d6d6 | 101534 Carlobenna || {{mp|1998 YC|10}} || {{MoMP|101534|Carlobenna}} || Disyembre 25, 1998 || [[Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese|San Marcello]] || [[Luciano Tesi|L. Tesi]], [[Andrea Boattini|A. Boattini]] || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|101534}} |-id=535 bgcolor=#fefefe | 101535 || {{mp|1998 YQ|13}} || — || Disyembre 19, 1998 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101535}} |-id=536 bgcolor=#fefefe | 101536 || {{mp|1998 YE|14}} || — || Disyembre 19, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101536}} |-id=537 bgcolor=#e9e9e9 | 101537 || {{mp|1998 YX|14}} || — || Disyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|101537}} |-id=538 bgcolor=#d6d6d6 | 101538 || {{mp|1998 YO|15}} || — || Disyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|101538}} |-id=539 bgcolor=#d6d6d6 | 101539 || {{mp|1998 YE|16}} || — || Disyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101539}} |-id=540 bgcolor=#fefefe | 101540 || {{mp|1998 YO|16}} || — || Disyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 1.6 km || {{M+J|101540}} |-id=541 bgcolor=#e9e9e9 | 101541 || {{mp|1998 YM|17}} || — || Disyembre 22, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101541}} |-id=542 bgcolor=#fefefe | 101542 || {{mp|1998 YK|18}} || — || Disyembre 25, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101542}} |-id=543 bgcolor=#d6d6d6 | 101543 || {{mp|1998 YK|21}} || — || Disyembre 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.6 km || {{M+J|101543}} |-id=544 bgcolor=#d6d6d6 | 101544 || {{mp|1998 YS|21}} || — || Disyembre 26, 1998 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|101544}} |-id=545 bgcolor=#fefefe | 101545 || {{mp|1998 YH|23}} || — || Disyembre 16, 1998 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|101545}} |-id=546 bgcolor=#e9e9e9 | 101546 || {{mp|1998 YZ|26}} || — || Disyembre 16, 1998 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|101546}} |-id=547 bgcolor=#d6d6d6 | 101547 || {{mp|1998 YM|27}} || — || Disyembre 27, 1998 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|101547}} |-id=548 bgcolor=#fefefe | 101548 || {{mp|1998 YS|29}} || — || Disyembre 27, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 2.6 km || {{M+J|101548}} |-id=549 bgcolor=#fefefe | 101549 || {{mp|1998 YY|29}} || — || Disyembre 27, 1998 || Anderson Mesa || LONEOS || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101549}} |-id=550 bgcolor=#fefefe | 101550 || 1999 AE || — || Enero 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|101550}} |-id=551 bgcolor=#e9e9e9 | 101551 || {{mp|1999 AH|1}} || — || Enero 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101551}} |-id=552 bgcolor=#d6d6d6 | 101552 || {{mp|1999 AP|1}} || — || Enero 7, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|101552}} |-id=553 bgcolor=#fefefe | 101553 || {{mp|1999 AB|4}} || — || Enero 10, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|101553}} |-id=554 bgcolor=#fa8072 | 101554 || {{mp|1999 AL|4}} || — || Enero 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101554}} |-id=555 bgcolor=#e9e9e9 | 101555 || {{mp|1999 AO|5}} || — || Enero 12, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 3.1 km || {{M+J|101555}} |-id=556 bgcolor=#fefefe | 101556 || {{mp|1999 AW|5}} || — || Enero 12, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101556}} |-id=557 bgcolor=#fefefe | 101557 || {{mp|1999 AW|6}} || — || Enero 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|101557}} |-id=558 bgcolor=#e9e9e9 | 101558 || {{mp|1999 AE|8}} || — || Enero 13, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 9.4 km || {{M+J|101558}} |-id=559 bgcolor=#d6d6d6 | 101559 || {{mp|1999 AJ|9}} || — || Enero 9, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|101559}} |-id=560 bgcolor=#d6d6d6 | 101560 || {{mp|1999 AA|12}} || — || Enero 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101560}} |-id=561 bgcolor=#d6d6d6 | 101561 || {{mp|1999 AA|14}} || — || Enero 8, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101561}} |-id=562 bgcolor=#e9e9e9 | 101562 || {{mp|1999 AD|14}} || — || Enero 8, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101562}} |-id=563 bgcolor=#d6d6d6 | 101563 || {{mp|1999 AK|15}} || — || Enero 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101563}} |-id=564 bgcolor=#e9e9e9 | 101564 || {{mp|1999 AV|17}} || — || Enero 11, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#504|NEM]] || align=right | 4.1 km || {{M+J|101564}} |-id=565 bgcolor=#fefefe | 101565 || {{mp|1999 AD|21}} || — || Enero 13, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || [[FIN tbl#408|SUL]] || align=right | 5.7 km || {{M+J|101565}} |-id=566 bgcolor=#e9e9e9 | 101566 || {{mp|1999 AO|21}} || — || Enero 14, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101566}} |-id=567 bgcolor=#e9e9e9 | 101567 || {{mp|1999 AW|22}} || — || Enero 15, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|101567}} |-id=568 bgcolor=#e9e9e9 | 101568 || {{mp|1999 AK|30}} || — || Enero 14, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101568}} |-id=569 bgcolor=#fefefe | 101569 || {{mp|1999 AH|31}} || — || Enero 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101569}} |-id=570 bgcolor=#e9e9e9 | 101570 || {{mp|1999 AJ|38}} || — || Enero 14, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''4.3 km'' || {{M+J|101570}} |-id=571 bgcolor=#fefefe | 101571 || {{mp|1999 AF|39}} || — || Enero 9, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101571}} |-id=572 bgcolor=#fefefe | 101572 || 1999 BF || — || Enero 16, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|101572}} |-id=573 bgcolor=#fefefe | 101573 || 1999 BQ || — || Enero 16, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101573}} |-id=574 bgcolor=#d6d6d6 | 101574 || {{mp|1999 BA|1}} || — || Enero 17, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|101574}} |-id=575 bgcolor=#fefefe | 101575 || {{mp|1999 BD|2}} || — || Enero 18, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101575}} |-id=576 bgcolor=#e9e9e9 | 101576 || {{mp|1999 BM|2}} || — || Enero 19, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101576}} |-id=577 bgcolor=#e9e9e9 | 101577 || {{mp|1999 BV|2}} || — || Enero 18, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101577}} |-id=578 bgcolor=#fefefe | 101578 || {{mp|1999 BM|3}} || — || Enero 20, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101578}} |-id=579 bgcolor=#e9e9e9 | 101579 || {{mp|1999 BR|4}} || — || Enero 19, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101579}} |-id=580 bgcolor=#e9e9e9 | 101580 || {{mp|1999 BZ|5}} || — || Enero 21, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101580}} |-id=581 bgcolor=#d6d6d6 | 101581 || {{mp|1999 BY|7}} || — || Enero 21, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|101581}} |-id=582 bgcolor=#fefefe | 101582 || {{mp|1999 BZ|8}} || — || Enero 22, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101582}} |-id=583 bgcolor=#e9e9e9 | 101583 || {{mp|1999 BF|10}} || — || Enero 23, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101583}} |-id=584 bgcolor=#fefefe | 101584 || {{mp|1999 BP|10}} || — || Enero 19, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101584}} |-id=585 bgcolor=#e9e9e9 | 101585 || {{mp|1999 BL|11}} || — || Enero 20, 1999 || Caussols || ODAS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101585}} |-id=586 bgcolor=#fefefe | 101586 || {{mp|1999 BN|11}} || — || Enero 20, 1999 || Caussols || ODAS || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right data-sort-value="0.91" | ''910 m'' || {{M+J|101586}} |-id=587 bgcolor=#fefefe | 101587 || {{mp|1999 BE|12}} || — || Enero 22, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.5 km || {{M+J|101587}} |-id=588 bgcolor=#d6d6d6 | 101588 || {{mp|1999 BH|12}} || — || Enero 24, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Monte Agliale|Monte Agliale]] || Santangelo, M. M. M., Cavalletti, G. || {{·}} || align=right | 7.9 km || {{M+J|101588}} |-id=589 bgcolor=#fefefe | 101589 || {{mp|1999 BP|14}} || — || Enero 16, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101589}} |-id=590 bgcolor=#fefefe | 101590 || {{mp|1999 BU|20}} || — || Enero 16, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101590}} |-id=591 bgcolor=#fefefe | 101591 || {{mp|1999 BB|21}} || — || Enero 16, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Levin|(2076)]] || align=right | 2.3 km || {{M+J|101591}} |-id=592 bgcolor=#fefefe | 101592 || {{mp|1999 BN|24}} || — || Enero 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101592}} |-id=593 bgcolor=#e9e9e9 | 101593 || {{mp|1999 BU|25}} || — || Enero 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101593}} |-id=594 bgcolor=#e9e9e9 | 101594 || {{mp|1999 BE|26}} || — || Enero 26, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101594}} |-id=595 bgcolor=#d6d6d6 | 101595 || {{mp|1999 BJ|26}} || — || Enero 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101595}} |-id=596 bgcolor=#fefefe | 101596 || {{mp|1999 BR|27}} || — || Enero 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101596}} |-id=597 bgcolor=#d6d6d6 | 101597 || {{mp|1999 BA|30}} || — || Enero 19, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|101597}} |-id=598 bgcolor=#e9e9e9 | 101598 || {{mp|1999 BC|33}} || — || Enero 22, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101598}} |-id=599 bgcolor=#d6d6d6 | 101599 || {{mp|1999 BD|34}} || — || Enero 17, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 4.3 km || {{M+J|101599}} |-id=600 bgcolor=#d6d6d6 | 101600 || {{mp|1999 BX|34}} || — || Enero 20, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 10 km || {{M+J|101600}} |} == 101601–101700 == {{Anchor|601}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 101601 || 1999 CM || — || Pebrero 4, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|101601}} |-id=602 bgcolor=#d6d6d6 | 101602 || {{mp|1999 CT|1}} || — || Pebrero 7, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|101602}} |-id=603 bgcolor=#e9e9e9 | 101603 || {{mp|1999 CB|2}} || — || Pebrero 8, 1999 || Oizumi || T. Kobayashi || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101603}} |-id=604 bgcolor=#fa8072 | 101604 || {{mp|1999 CR|3}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.4 km || {{M+J|101604}} |-id=605 bgcolor=#fefefe | 101605 || {{mp|1999 CZ|5}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.4 km || {{M+J|101605}} |-id=606 bgcolor=#e9e9e9 | 101606 || {{mp|1999 CK|6}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#803|HNS]] || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101606}} |-id=607 bgcolor=#e9e9e9 | 101607 || {{mp|1999 CN|6}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|101607}} |-id=608 bgcolor=#fefefe | 101608 || {{mp|1999 CB|7}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101608}} |-id=609 bgcolor=#d6d6d6 | 101609 || {{mp|1999 CD|7}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.99)</small>]]{{·}}[[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 6.9 km || {{M+J|101609}} |-id=610 bgcolor=#fa8072 | 101610 || {{mp|1999 CW|7}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101610}} |-id=611 bgcolor=#e9e9e9 | 101611 || {{mp|1999 CL|8}} || — || Pebrero 13, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101611}} |-id=612 bgcolor=#c2ffff | 101612 || {{mp|1999 CS|8}} || — || Pebrero 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Greek camp|L4]] || align=right | 20 km || {{M+J|101612}} |-id=613 bgcolor=#e9e9e9 | 101613 || {{mp|1999 CX|8}} || — || Pebrero 12, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101613}} |-id=614 bgcolor=#fefefe | 101614 || {{mp|1999 CY|8}} || — || Pebrero 12, 1999 || Prescott || P. G. Comba || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|101614}} |-id=615 bgcolor=#e9e9e9 | 101615 || {{mp|1999 CD|9}} || — || Pebrero 14, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Gary Hug|G. Hug]], [[Graham E. Bell|G. Bell]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101615}} |-id=616 bgcolor=#e9e9e9 | 101616 || {{mp|1999 CL|9}} || — || Pebrero 12, 1999 || [[Nihondaira Observatory Oohira Station|Oohira]] || [[Takeshi Urata|T. Urata]] || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|101616}} |-id=617 bgcolor=#d6d6d6 | 101617 || {{mp|1999 CM|9}} || — || Pebrero 13, 1999 || Oohira || T. Urata || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101617}} |-id=618 bgcolor=#fefefe | 101618 || {{mp|1999 CN|9}} || — || Pebrero 14, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101618}} |-id=619 bgcolor=#fefefe | 101619 || {{mp|1999 CG|12}} || — || Pebrero 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.5 km || {{M+J|101619}} |-id=620 bgcolor=#e9e9e9 | 101620 || {{mp|1999 CN|14}} || — || Pebrero 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101620}} |-id=621 bgcolor=#e9e9e9 | 101621 || {{mp|1999 CH|16}} || — || Pebrero 15, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101621}} |-id=622 bgcolor=#e9e9e9 | 101622 || {{mp|1999 CP|16}} || — || Pebrero 15, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101622}} |-id=623 bgcolor=#fefefe | 101623 || {{mp|1999 CH|18}} || — || Pebrero 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|101623}} |-id=624 bgcolor=#d6d6d6 | 101624 || {{mp|1999 CV|18}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|101624}} |-id=625 bgcolor=#e9e9e9 | 101625 || {{mp|1999 CP|20}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101625}} |-id=626 bgcolor=#fefefe | 101626 || {{mp|1999 CN|21}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|101626}} |-id=627 bgcolor=#d6d6d6 | 101627 || {{mp|1999 CV|21}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.2 km || {{M+J|101627}} |-id=628 bgcolor=#d6d6d6 | 101628 || {{mp|1999 CO|22}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 3.3 km || {{M+J|101628}} |-id=629 bgcolor=#fefefe | 101629 || {{mp|1999 CV|24}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101629}} |-id=630 bgcolor=#e9e9e9 | 101630 || {{mp|1999 CD|26}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101630}} |-id=631 bgcolor=#e9e9e9 | 101631 || {{mp|1999 CM|29}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101631}} |-id=632 bgcolor=#d6d6d6 | 101632 || {{mp|1999 CP|32}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101632}} |-id=633 bgcolor=#e9e9e9 | 101633 || {{mp|1999 CA|34}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101633}} |-id=634 bgcolor=#d6d6d6 | 101634 || {{mp|1999 CN|36}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[FIN tbl#901|EUP]] || align=right | 7.3 km || {{M+J|101634}} |-id=635 bgcolor=#d6d6d6 | 101635 || {{mp|1999 CY|37}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | ''7.0 km'' || {{M+J|101635}} |-id=636 bgcolor=#d6d6d6 | 101636 || {{mp|1999 CO|42}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.1 km || {{M+J|101636}} |-id=637 bgcolor=#e9e9e9 | 101637 || {{mp|1999 CA|43}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101637}} |-id=638 bgcolor=#d6d6d6 | 101638 || {{mp|1999 CL|45}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|101638}} |-id=639 bgcolor=#d6d6d6 | 101639 || {{mp|1999 CP|45}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Bontekoe|(10654)]] || align=right | 7.9 km || {{M+J|101639}} |-id=640 bgcolor=#e9e9e9 | 101640 || {{mp|1999 CG|48}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101640}} |-id=641 bgcolor=#e9e9e9 | 101641 || {{mp|1999 CU|48}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101641}} |-id=642 bgcolor=#d6d6d6 | 101642 || {{mp|1999 CK|51}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101642}} |-id=643 bgcolor=#d6d6d6 | 101643 || {{mp|1999 CU|51}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.6 km || {{M+J|101643}} |-id=644 bgcolor=#e9e9e9 | 101644 || {{mp|1999 CC|52}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101644}} |-id=645 bgcolor=#e9e9e9 | 101645 || {{mp|1999 CM|56}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101645}} |-id=646 bgcolor=#e9e9e9 | 101646 || {{mp|1999 CQ|56}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101646}} |-id=647 bgcolor=#d6d6d6 | 101647 || {{mp|1999 CP|57}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|101647}} |-id=648 bgcolor=#fefefe | 101648 || {{mp|1999 CX|58}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101648}} |-id=649 bgcolor=#d6d6d6 | 101649 || {{mp|1999 CO|62}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 5.1 km || {{M+J|101649}} |-id=650 bgcolor=#d6d6d6 | 101650 || {{mp|1999 CU|62}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101650}} |-id=651 bgcolor=#d6d6d6 | 101651 || {{mp|1999 CU|66}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 3.7 km || {{M+J|101651}} |-id=652 bgcolor=#d6d6d6 | 101652 || {{mp|1999 CD|67}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.0 km || {{M+J|101652}} |-id=653 bgcolor=#e9e9e9 | 101653 || {{mp|1999 CK|68}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.4 km'' || {{M+J|101653}} |-id=654 bgcolor=#e9e9e9 | 101654 || {{mp|1999 CE|71}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101654}} |-id=655 bgcolor=#e9e9e9 | 101655 || {{mp|1999 CV|71}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101655}} |-id=656 bgcolor=#e9e9e9 | 101656 || {{mp|1999 CC|73}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.8 km || {{M+J|101656}} |-id=657 bgcolor=#e9e9e9 | 101657 || {{mp|1999 CC|76}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101657}} |-id=658 bgcolor=#fefefe | 101658 || {{mp|1999 CG|76}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|101658}} |-id=659 bgcolor=#e9e9e9 | 101659 || {{mp|1999 CJ|80}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101659}} |-id=660 bgcolor=#d6d6d6 | 101660 || {{mp|1999 CK|80}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101660}} |-id=661 bgcolor=#fefefe | 101661 || {{mp|1999 CS|84}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.8 km || {{M+J|101661}} |-id=662 bgcolor=#fefefe | 101662 || {{mp|1999 CU|84}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101662}} |-id=663 bgcolor=#fefefe | 101663 || {{mp|1999 CW|84}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101663}} |-id=664 bgcolor=#d6d6d6 | 101664 || {{mp|1999 CS|88}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101664}} |-id=665 bgcolor=#e9e9e9 | 101665 || {{mp|1999 CV|89}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101665}} |-id=666 bgcolor=#e9e9e9 | 101666 || {{mp|1999 CT|92}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101666}} |-id=667 bgcolor=#fefefe | 101667 || {{mp|1999 CX|94}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|101667}} |-id=668 bgcolor=#d6d6d6 | 101668 || {{mp|1999 CR|95}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.9 km || {{M+J|101668}} |-id=669 bgcolor=#fefefe | 101669 || {{mp|1999 CC|96}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.0 km || {{M+J|101669}} |-id=670 bgcolor=#e9e9e9 | 101670 || {{mp|1999 CV|96}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101670}} |-id=671 bgcolor=#d6d6d6 | 101671 || {{mp|1999 CB|100}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|101671}} |-id=672 bgcolor=#e9e9e9 | 101672 || {{mp|1999 CC|101}} || — || Pebrero 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101672}} |-id=673 bgcolor=#d6d6d6 | 101673 || {{mp|1999 CE|104}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 5.8 km || {{M+J|101673}} |-id=674 bgcolor=#d6d6d6 | 101674 || {{mp|1999 CU|106}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.94)</small>]] || align=right | 6.1 km || {{M+J|101674}} |-id=675 bgcolor=#d6d6d6 | 101675 || {{mp|1999 CO|107}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|101675}} |-id=676 bgcolor=#d6d6d6 | 101676 || {{mp|1999 CY|107}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|101676}} |-id=677 bgcolor=#e9e9e9 | 101677 || {{mp|1999 CK|108}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|101677}} |-id=678 bgcolor=#e9e9e9 | 101678 || {{mp|1999 CO|108}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101678}} |-id=679 bgcolor=#e9e9e9 | 101679 || {{mp|1999 CR|108}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|101679}} |-id=680 bgcolor=#e9e9e9 | 101680 || {{mp|1999 CQ|109}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101680}} |-id=681 bgcolor=#e9e9e9 | 101681 || {{mp|1999 CH|110}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101681}} |-id=682 bgcolor=#e9e9e9 | 101682 || {{mp|1999 CN|110}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|101682}} |-id=683 bgcolor=#e9e9e9 | 101683 || {{mp|1999 CX|111}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101683}} |-id=684 bgcolor=#e9e9e9 | 101684 || {{mp|1999 CZ|111}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101684}} |-id=685 bgcolor=#d6d6d6 | 101685 || {{mp|1999 CA|114}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 11 km || {{M+J|101685}} |-id=686 bgcolor=#fefefe | 101686 || {{mp|1999 CX|114}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101686}} |-id=687 bgcolor=#e9e9e9 | 101687 || {{mp|1999 CA|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101687}} |-id=688 bgcolor=#e9e9e9 | 101688 || {{mp|1999 CX|117}} || — || Pebrero 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#517|KON]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|101688}} |-id=689 bgcolor=#e9e9e9 | 101689 || {{mp|1999 CS|119}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101689}} |-id=690 bgcolor=#fefefe | 101690 || {{mp|1999 CA|120}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101690}} |-id=691 bgcolor=#d6d6d6 | 101691 || {{mp|1999 CO|120}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101691}} |-id=692 bgcolor=#d6d6d6 | 101692 || {{mp|1999 CM|122}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#612|TIR]] || align=right | 3.5 km || {{M+J|101692}} |-id=693 bgcolor=#fefefe | 101693 || {{mp|1999 CQ|125}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|101693}} |-id=694 bgcolor=#e9e9e9 | 101694 || {{mp|1999 CR|125}} || — || Pebrero 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|101694}} |-id=695 bgcolor=#e9e9e9 | 101695 || {{mp|1999 CC|132}} || — || Pebrero 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101695}} |-id=696 bgcolor=#d6d6d6 | 101696 || {{mp|1999 CD|132}} || — || Pebrero 8, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|101696}} |-id=697 bgcolor=#fefefe | 101697 || {{mp|1999 CV|137}} || — || Pebrero 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101697}} |-id=698 bgcolor=#d6d6d6 | 101698 || {{mp|1999 CZ|137}} || — || Pebrero 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101698}} |-id=699 bgcolor=#e9e9e9 | 101699 || {{mp|1999 CN|147}} || — || Pebrero 9, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101699}} |-id=700 bgcolor=#e9e9e9 | 101700 || {{mp|1999 CO|149}} || — || Pebrero 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[FIN tbl#519|HOF]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|101700}} |} == 101701–101800 == {{Anchor|701}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 101701 || {{mp|1999 CU|149}} || — || Pebrero 13, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101701}} |-id=702 bgcolor=#d6d6d6 | 101702 || {{mp|1999 CV|149}} || — || Pebrero 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.2 km || {{M+J|101702}} |-id=703 bgcolor=#e9e9e9 | 101703 || {{mp|1999 CA|150}} || — || Pebrero 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101703}} |-id=704 bgcolor=#d6d6d6 | 101704 || {{mp|1999 CK|150}} || — || Pebrero 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|101704}} |-id=705 bgcolor=#d6d6d6 | 101705 || {{mp|1999 CK|152}} || — || Pebrero 12, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|101705}} |-id=706 bgcolor=#e9e9e9 | 101706 || {{mp|1999 CB|153}} || — || Pebrero 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101706}} |-id=707 bgcolor=#e9e9e9 | 101707 || {{mp|1999 CY|153}} || — || Pebrero 13, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Juno clump|JUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101707}} |-id=708 bgcolor=#fefefe | 101708 || {{mp|1999 CV|155}} || — || Pebrero 12, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|101708}} |-id=709 bgcolor=#e9e9e9 | 101709 || {{mp|1999 CF|157}} || — || Pebrero 8, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101709}} |-id=710 bgcolor=#d6d6d6 | 101710 || 1999 DQ || — || Pebrero 16, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|101710}} |-id=711 bgcolor=#e9e9e9 | 101711 || {{mp|1999 DT|1}} || — || Pebrero 18, 1999 || [[Haleakala]] || [[Near-Earth Asteroid Tracking|NEAT]] || {{·}} || align=right | 2.5 km || {{M+J|101711}} |-id=712 bgcolor=#e9e9e9 | 101712 || {{mp|1999 DU|2}} || — || Pebrero 20, 1999 || [[Oizumi Observatory|Oizumi]] || [[Takao Kobayashi|T. Kobayashi]] || {{·}} || align=right | 3.3 km || {{M+J|101712}} |-id=713 bgcolor=#d6d6d6 | 101713 Marston || {{mp|1999 DG|4}} || {{MoMP|101713|Marston}} || Pebrero 20, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 5.7 km || {{M+J|101713}} |-id=714 bgcolor=#e9e9e9 | 101714 || {{mp|1999 DQ|4}} || — || Pebrero 17, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|101714}} |-id=715 bgcolor=#d6d6d6 | 101715 || {{mp|1999 DT|4}} || — || Pebrero 17, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|101715}} |-id=716 bgcolor=#e9e9e9 | 101716 || {{mp|1999 DJ|6}} || — || Pebrero 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 13 km || {{M+J|101716}} |-id=717 bgcolor=#e9e9e9 | 101717 || {{mp|1999 DR|7}} || — || Pebrero 18, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101717}} |-id=718 bgcolor=#e9e9e9 | 101718 || 1999 EB || — || Marso 6, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101718}} |-id=719 bgcolor=#d6d6d6 | 101719 || 1999 EF || — || Marso 10, 1999 || Prescott || P. G. Comba || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|101719}} |-id=720 bgcolor=#e9e9e9 | 101720 || {{mp|1999 EP|1}} || — || Marso 6, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101720}} |-id=721 bgcolor=#d6d6d6 | 101721 Emanuelfritsch || {{mp|1999 EF|3}} || {{MoMP|101721|Emanuelfritsch}} || Marso 13, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Jana Tichá|J. Tichá]], [[Miloš Tichý|M. Tichý]] || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|101721}} |-id=722 bgcolor=#d6d6d6 | 101722 Pursell || {{mp|1999 EX|4}} || {{MoMP|101722|Pursell}} || Marso 10, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]] || {{·}} || align=right | 10 km || {{M+J|101722}} |-id=723 bgcolor=#e9e9e9 | 101723 Finger || {{mp|1999 EY|5}} || {{MoMP|101723|Finger}} || Marso 13, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101723}} |-id=724 bgcolor=#e9e9e9 | 101724 || {{mp|1999 ED|6}} || — || Marso 12, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 9.2 km || {{M+J|101724}} |-id=725 bgcolor=#e9e9e9 | 101725 || {{mp|1999 EG|6}} || — || Marso 13, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101725}} |-id=726 bgcolor=#e9e9e9 | 101726 || {{mp|1999 EJ|6}} || — || Marso 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101726}} |-id=727 bgcolor=#fefefe | 101727 || {{mp|1999 ED|7}} || — || Marso 15, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101727}} |-id=728 bgcolor=#e9e9e9 | 101728 || {{mp|1999 EW|7}} || — || Marso 12, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 2.2 km || {{M+J|101728}} |-id=729 bgcolor=#e9e9e9 | 101729 || {{mp|1999 EG|9}} || — || Marso 15, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.1 km'' || {{M+J|101729}} |-id=730 bgcolor=#e9e9e9 | 101730 || {{mp|1999 EX|9}} || — || Marso 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101730}} |-id=731 bgcolor=#e9e9e9 | 101731 || {{mp|1999 EN|10}} || — || Marso 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101731}} |-id=732 bgcolor=#e9e9e9 | 101732 || {{mp|1999 EV|11}} || — || Marso 15, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101732}} |-id=733 bgcolor=#e9e9e9 | 101733 || {{mp|1999 ER|12}} || — || Marso 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.8 km || {{M+J|101733}} |-id=734 bgcolor=#d6d6d6 | 101734 || {{mp|1999 FU|1}} || — || Marso 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''7.6 km'' || {{M+J|101734}} |-id=735 bgcolor=#d6d6d6 | 101735 || {{mp|1999 FG|2}} || — || Marso 16, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|101735}} |-id=736 bgcolor=#e9e9e9 | 101736 || {{mp|1999 FH|3}} || — || Marso 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101736}} |-id=737 bgcolor=#fefefe | 101737 || {{mp|1999 FN|3}} || — || Marso 19, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.5 km || {{M+J|101737}} |-id=738 bgcolor=#fefefe | 101738 || {{mp|1999 FY|4}} || — || Marso 17, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101738}} |-id=739 bgcolor=#e9e9e9 | 101739 || {{mp|1999 FS|6}} || — || Marso 19, 1999 || [[Caussols, Alpes-Maritimes|Caussols]] || [[OCA–DLR Asteroid Survey|ODAS]] || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101739}} |-id=740 bgcolor=#e9e9e9 | 101740 || {{mp|1999 FC|7}} || — || Marso 20, 1999 || Caussols || ODAS || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|101740}} |-id=741 bgcolor=#fefefe | 101741 || {{mp|1999 FH|7}} || — || Marso 19, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 2.9 km || {{M+J|101741}} |-id=742 bgcolor=#fa8072 | 101742 || {{mp|1999 FO|7}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.1 km || {{M+J|101742}} |-id=743 bgcolor=#fefefe | 101743 || {{mp|1999 FN|8}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|101743}} |-id=744 bgcolor=#e9e9e9 | 101744 || {{mp|1999 FO|8}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101744}} |-id=745 bgcolor=#fefefe | 101745 || {{mp|1999 FR|8}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right data-sort-value="0.92" | ''920 m'' || {{M+J|101745}} |-id=746 bgcolor=#d6d6d6 | 101746 || {{mp|1999 FO|10}} || — || Marso 22, 1999 || [[George Observatory|Needville]] || Rivich, K. || {{·}} || align=right | 5.6 km || {{M+J|101746}} |-id=747 bgcolor=#d6d6d6 | 101747 || {{mp|1999 FL|11}} || — || Marso 18, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|101747}} |-id=748 bgcolor=#e9e9e9 | 101748 || {{mp|1999 FL|13}} || — || Marso 19, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101748}} |-id=749 bgcolor=#fefefe | 101749 || {{mp|1999 FW|16}} || — || Marso 23, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101749}} |-id=750 bgcolor=#d6d6d6 | 101750 || {{mp|1999 FA|17}} || — || Marso 23, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|101750}} |-id=751 bgcolor=#d6d6d6 | 101751 || {{mp|1999 FQ|17}} || — || Marso 23, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Themis family|THM]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101751}} |-id=752 bgcolor=#e9e9e9 | 101752 || {{mp|1999 FQ|18}} || — || Marso 22, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[FIN tbl#509|CLO]]{{·}}{{Interloper|509}} || align=right | ''6.9 km'' || {{M+J|101752}} |-id=753 bgcolor=#e9e9e9 | 101753 || {{mp|1999 FT|19}} || — || Marso 24, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Monte Agliale|Monte Agliale]] || Santangelo, M. M. M. || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101753}} |-id=754 bgcolor=#e9e9e9 | 101754 || {{mp|1999 FL|20}} || — || Marso 19, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101754}} |-id=755 bgcolor=#d6d6d6 | 101755 || {{mp|1999 FN|23}} || — || Marso 19, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[FIN tbl#617|THB]] || align=right | 6.3 km || {{M+J|101755}} |-id=756 bgcolor=#fefefe | 101756 || {{mp|1999 FQ|24}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101756}} |-id=757 bgcolor=#e9e9e9 | 101757 || {{mp|1999 FA|25}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101757}} |-id=758 bgcolor=#d6d6d6 | 101758 || {{mp|1999 FL|29}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101758}} |-id=759 bgcolor=#e9e9e9 | 101759 || {{mp|1999 FA|30}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.6 km'' || {{M+J|101759}} |-id=760 bgcolor=#e9e9e9 | 101760 || {{mp|1999 FY|36}} || — || Marso 19, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|101760}} |-id=761 bgcolor=#d6d6d6 | 101761 || {{mp|1999 FJ|37}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.6 km || {{M+J|101761}} |-id=762 bgcolor=#e9e9e9 | 101762 || {{mp|1999 FO|37}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|101762}} |-id=763 bgcolor=#d6d6d6 | 101763 || {{mp|1999 FJ|48}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.9 km || {{M+J|101763}} |-id=764 bgcolor=#d6d6d6 | 101764 || {{mp|1999 FK|49}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.4 km || {{M+J|101764}} |-id=765 bgcolor=#e9e9e9 | 101765 || {{mp|1999 FO|49}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101765}} |-id=766 bgcolor=#e9e9e9 | 101766 || {{mp|1999 FX|49}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101766}} |-id=767 bgcolor=#d6d6d6 | 101767 || {{mp|1999 FJ|50}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.6 km || {{M+J|101767}} |-id=768 bgcolor=#e9e9e9 | 101768 || {{mp|1999 FS|50}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101768}} |-id=769 bgcolor=#e9e9e9 | 101769 || {{mp|1999 FF|52}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.1 km'' || {{M+J|101769}} |-id=770 bgcolor=#d6d6d6 | 101770 || {{mp|1999 FL|56}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|101770}} |-id=771 bgcolor=#e9e9e9 | 101771 || {{mp|1999 FB|58}} || — || Marso 20, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101771}} |-id=772 bgcolor=#e9e9e9 | 101772 || {{mp|1999 FY|59}} || — || Marso 18, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101772}} |-id=773 bgcolor=#d6d6d6 | 101773 || {{mp|1999 FO|62}} || — || Marso 22, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | 6.4 km || {{M+J|101773}} |-id=774 bgcolor=#e9e9e9 | 101774 || {{mp|1999 FR|62}} || — || Marso 22, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101774}} |-id=775 bgcolor=#e9e9e9 | 101775 || 1999 GT || — || Abril 5, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101775}} |-id=776 bgcolor=#d6d6d6 | 101776 || {{mp|1999 GF|3}} || — || Abril 7, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|101776}} |-id=777 bgcolor=#e9e9e9 | 101777 Robhoskins || {{mp|1999 GF|4}} || {{MoMP|101777|Robhoskins}} || Abril 13, 1999 || [[Baton Rouge Astronomical Society Highland Road Park Observatory|Baton Rouge]] || [[Walter R. Cooney Jr.|W. R. Cooney Jr.]], Howard, M. || {{·}} || align=right | ''4.6 km'' || {{M+J|101777}} |-id=778 bgcolor=#e9e9e9 | 101778 || {{mp|1999 GZ|6}} || — || Abril 15, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''5.7 km'' || {{M+J|101778}} |-id=779 bgcolor=#e9e9e9 | 101779 || {{mp|1999 GJ|8}} || — || Abril 9, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101779}} |-id=780 bgcolor=#fefefe | 101780 || {{mp|1999 GP|8}} || — || Abril 10, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101780}} |-id=781 bgcolor=#e9e9e9 | 101781 Gojira || {{mp|1999 GU|9}} || {{MoMP|101781|Gojira}} || Abril 14, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || {{·}} || align=right | 4.4 km || {{M+J|101781}} |-id=782 bgcolor=#fefefe | 101782 || {{mp|1999 GF|10}} || — || Abril 11, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|101782}} |-id=783 bgcolor=#d6d6d6 | 101783 || {{mp|1999 GV|13}} || — || Abril 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.6 km || {{M+J|101783}} |-id=784 bgcolor=#d6d6d6 | 101784 || {{mp|1999 GQ|14}} || — || Abril 14, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|101784}} |-id=785 bgcolor=#fefefe | 101785 || {{mp|1999 GE|16}} || — || Abril 9, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.5 km || {{M+J|101785}} |-id=786 bgcolor=#e9e9e9 | 101786 || {{mp|1999 GY|17}} || — || Abril 15, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101786}} |-id=787 bgcolor=#e9e9e9 | 101787 || {{mp|1999 GD|26}} || — || Abril 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Maria family|MAR]] || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101787}} |-id=788 bgcolor=#e9e9e9 | 101788 || {{mp|1999 GN|33}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 7.6 km || {{M+J|101788}} |-id=789 bgcolor=#e9e9e9 | 101789 || {{mp|1999 GE|35}} || — || Abril 6, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.1 km || {{M+J|101789}} |-id=790 bgcolor=#e9e9e9 | 101790 || {{mp|1999 GR|36}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.2 km || {{M+J|101790}} |-id=791 bgcolor=#e9e9e9 | 101791 || {{mp|1999 GV|44}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.7 km'' || {{M+J|101791}} |-id=792 bgcolor=#d6d6d6 | 101792 || {{mp|1999 GC|45}} || — || Abril 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|101792}} |-id=793 bgcolor=#e9e9e9 | 101793 || {{mp|1999 GN|48}} || — || Abril 7, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101793}} |-id=794 bgcolor=#e9e9e9 | 101794 || {{mp|1999 GK|50}} || — || Abril 10, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101794}} |-id=795 bgcolor=#fa8072 | 101795 || {{mp|1999 HX|2}} || — || Abril 22, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.88)</small>]] || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|101795}} |-id=796 bgcolor=#e9e9e9 | 101796 || {{mp|1999 HN|3}} || — || Abril 18, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || [[Maria family|MAR]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|101796}} |-id=797 bgcolor=#fefefe | 101797 || {{mp|1999 HR|3}} || — || Abril 18, 1999 || Catalina || CSS || [[Hungaria family|H]] || align=right data-sort-value="0.98" | ''980 m'' || {{M+J|101797}} |-id=798 bgcolor=#e9e9e9 | 101798 || {{mp|1999 HL|4}} || — || Abril 16, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.5 km'' || {{M+J|101798}} |-id=799 bgcolor=#e9e9e9 | 101799 || {{mp|1999 HE|5}} || — || Abril 17, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''4.5 km'' || {{M+J|101799}} |-id=800 bgcolor=#e9e9e9 | 101800 || {{mp|1999 HU|7}} || — || Abril 19, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101800}} |} == 101801–101900 == {{Anchor|801}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#e9e9e9 | 101801 || {{mp|1999 HS|8}} || — || Abril 17, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101801}} |-id=802 bgcolor=#e9e9e9 | 101802 || {{mp|1999 HV|8}} || — || Abril 17, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101802}} |-id=803 bgcolor=#fefefe | 101803 || 1999 JH || — || Mayo 6, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101803}} |-id=804 bgcolor=#fefefe | 101804 || {{mp|1999 JR|4}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101804}} |-id=805 bgcolor=#fefefe | 101805 || {{mp|1999 JT|4}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101805}} |-id=806 bgcolor=#fefefe | 101806 || {{mp|1999 JX|4}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || H || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101806}} |-id=807 bgcolor=#e9e9e9 | 101807 || {{mp|1999 JJ|5}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.3 km || {{M+J|101807}} |-id=808 bgcolor=#fefefe | 101808 || {{mp|1999 JO|5}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | 1.4 km || {{M+J|101808}} |-id=809 bgcolor=#fefefe | 101809 || {{mp|1999 JW|5}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right data-sort-value="0.99" | ''990 m'' || {{M+J|101809}} |-id=810 bgcolor=#d6d6d6 | 101810 Beiyou || {{mp|1999 JA|6}} || {{MoMP|101810|Beiyou}} || Mayo 8, 1999 || [[Xinglong Station (NAOC)|Xinglong]] || [[Beijing Schmidt CCD Asteroid Program|SCAP]] || {{·}} || align=right | 8.0 km || {{M+J|101810}} |-id=811 bgcolor=#fa8072 | 101811 Jakobkaup || {{mp|1999 JQ|6}} || {{MoMP|101811|Jakobkaup}} || Mayo 14, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''4.4 km'' || {{M+J|101811}} |-id=812 bgcolor=#e9e9e9 | 101812 || {{mp|1999 JD|7}} || — || Mayo 8, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | ''3.6 km'' || {{M+J|101812}} |-id=813 bgcolor=#fefefe | 101813 Elizabethmarston || {{mp|1999 JX|7}} || {{MoMP|101813|Elizabethmarston}} || Mayo 14, 1999 || [[Goodricke-Pigott Observatory|Goodricke-Pigott]] || [[Roy A. Tucker|R. A. Tucker]] || [[Hungaria family|H]]{{·}}{{Interloper|003}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101813}} |-id=814 bgcolor=#fa8072 | 101814 || {{mp|1999 JD|8}} || — || Mayo 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.9)</small>]] || align=right | 4.5 km || {{M+J|101814}} |-id=815 bgcolor=#fefefe | 101815 || {{mp|1999 JB|12}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101815}} |-id=816 bgcolor=#e9e9e9 | 101816 || {{mp|1999 JN|12}} || — || Mayo 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''6.2 km'' || {{M+J|101816}} |-id=817 bgcolor=#e9e9e9 | 101817 || {{mp|1999 JP|12}} || — || Mayo 8, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 3.1 km || {{M+J|101817}} |-id=818 bgcolor=#fa8072 | 101818 || {{mp|1999 JD|13}} || — || Mayo 14, 1999 || [[Mauna Kea Observatory|Mauna Kea]] || [[David J. Tholen|D. J. Tholen]], Whiteley, R. J. || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101818}} |-id=819 bgcolor=#e9e9e9 | 101819 || {{mp|1999 JK|13}} || — || Mayo 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''10 km'' || {{M+J|101819}} |-id=820 bgcolor=#fefefe | 101820 || {{mp|1999 JC|14}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101820}} |-id=821 bgcolor=#fefefe | 101821 || {{mp|1999 JJ|14}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || H || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101821}} |-id=822 bgcolor=#fefefe | 101822 || {{mp|1999 JE|17}} || — || Mayo 15, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101822}} |-id=823 bgcolor=#fefefe | 101823 || {{mp|1999 JC|20}} || — || Mayo 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101823}} |-id=824 bgcolor=#e9e9e9 | 101824 || {{mp|1999 JF|22}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101824}} |-id=825 bgcolor=#fefefe | 101825 || {{mp|1999 JB|23}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.9 km || {{M+J|101825}} |-id=826 bgcolor=#e9e9e9 | 101826 || {{mp|1999 JY|23}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|101826}} |-id=827 bgcolor=#e9e9e9 | 101827 || {{mp|1999 JM|24}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101827}} |-id=828 bgcolor=#e9e9e9 | 101828 || {{mp|1999 JM|26}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.2 km'' || {{M+J|101828}} |-id=829 bgcolor=#e9e9e9 | 101829 || {{mp|1999 JW|28}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101829}} |-id=830 bgcolor=#e9e9e9 | 101830 || {{mp|1999 JR|31}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.9 km'' || {{M+J|101830}} |-id=831 bgcolor=#e9e9e9 | 101831 || {{mp|1999 JO|40}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101831}} |-id=832 bgcolor=#fefefe | 101832 || {{mp|1999 JL|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.2 km'' || {{M+J|101832}} |-id=833 bgcolor=#d6d6d6 | 101833 || {{mp|1999 JO|55}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101833}} |-id=834 bgcolor=#e9e9e9 | 101834 || {{mp|1999 JF|56}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.7 km'' || {{M+J|101834}} |-id=835 bgcolor=#e9e9e9 | 101835 || {{mp|1999 JP|56}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''5.3 km'' || {{M+J|101835}} |-id=836 bgcolor=#fefefe | 101836 || {{mp|1999 JL|59}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.0 km || {{M+J|101836}} |-id=837 bgcolor=#e9e9e9 | 101837 || {{mp|1999 JQ|60}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101837}} |-id=838 bgcolor=#e9e9e9 | 101838 || {{mp|1999 JT|62}} || — || Mayo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101838}} |-id=839 bgcolor=#fefefe | 101839 || {{mp|1999 JE|65}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101839}} |-id=840 bgcolor=#fefefe | 101840 || {{mp|1999 JU|65}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#406|ERI]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|101840}} |-id=841 bgcolor=#d6d6d6 | 101841 || {{mp|1999 JM|67}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 8.4 km || {{M+J|101841}} |-id=842 bgcolor=#e9e9e9 | 101842 || {{mp|1999 JL|69}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.0 km'' || {{M+J|101842}} |-id=843 bgcolor=#e9e9e9 | 101843 || {{mp|1999 JN|70}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Gefion family|GEF]] || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101843}} |-id=844 bgcolor=#fefefe | 101844 || {{mp|1999 JL|72}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101844}} |-id=845 bgcolor=#e9e9e9 | 101845 || {{mp|1999 JL|74}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''4.1 km'' || {{M+J|101845}} |-id=846 bgcolor=#d6d6d6 | 101846 || {{mp|1999 JB|88}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''8.3 km'' || {{M+J|101846}} |-id=847 bgcolor=#e9e9e9 | 101847 || {{mp|1999 JG|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101847}} |-id=848 bgcolor=#fefefe | 101848 || {{mp|1999 JV|90}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101848}} |-id=849 bgcolor=#d6d6d6 | 101849 || {{mp|1999 JJ|91}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|101849}} |-id=850 bgcolor=#e9e9e9 | 101850 || {{mp|1999 JT|91}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Adeona family|ADE]] || align=right | 7.8 km || {{M+J|101850}} |-id=851 bgcolor=#d6d6d6 | 101851 || {{mp|1999 JU|96}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Eos family|EOS]] || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101851}} |-id=852 bgcolor=#e9e9e9 | 101852 || {{mp|1999 JY|97}} || — || Mayo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101852}} |-id=853 bgcolor=#fefefe | 101853 || {{mp|1999 JU|107}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101853}} |-id=854 bgcolor=#fefefe | 101854 || {{mp|1999 JO|115}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101854}} |-id=855 bgcolor=#fefefe | 101855 || {{mp|1999 JG|118}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]]{{·}}{{Interloper|405}} || align=right | 3.9 km || {{M+J|101855}} |-id=856 bgcolor=#d6d6d6 | 101856 || {{mp|1999 JA|121}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.8 km || {{M+J|101856}} |-id=857 bgcolor=#d6d6d6 | 101857 || {{mp|1999 JZ|125}} || — || Mayo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 7.4 km || {{M+J|101857}} |-id=858 bgcolor=#d6d6d6 | 101858 || {{mp|1999 KE|8}} || — || Mayo 18, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.5 km || {{M+J|101858}} |-id=859 bgcolor=#fefefe | 101859 || 1999 LA || — || Hunyo 2, 1999 || [[Woomera, Australia|Woomera]] || [[Frank B. Zoltowski|F. B. Zoltowski]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101859}} |-id=860 bgcolor=#fefefe | 101860 || {{mp|1999 LN|2}} || — || Hunyo 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Hungaria family|H]] || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|101860}} |-id=861 bgcolor=#fefefe | 101861 || {{mp|1999 LA|4}} || — || Hunyo 9, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101861}} |-id=862 bgcolor=#fefefe | 101862 || {{mp|1999 LH|4}} || — || Hunyo 10, 1999 || Socorro || LINEAR || ''H'' || align=right | ''1.0 km'' || {{M+J|101862}} |-id=863 bgcolor=#fefefe | 101863 || {{mp|1999 LZ|5}} || — || Hunyo 11, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101863}} |-id=864 bgcolor=#d6d6d6 | 101864 || {{mp|1999 LF|7}} || — || Hunyo 10, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101864}} |-id=865 bgcolor=#fefefe | 101865 || {{mp|1999 LG|11}} || — || Hunyo 8, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|101865}} |-id=866 bgcolor=#fefefe | 101866 || {{mp|1999 LM|15}} || — || Hunyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hungaria asteroids|''H'']] || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101866}} |-id=867 bgcolor=#fefefe | 101867 || {{mp|1999 LR|15}} || — || Hunyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 2.8 km || {{M+J|101867}} |-id=868 bgcolor=#fefefe | 101868 || {{mp|1999 LE|35}} || — || Hunyo 15, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101868}} |-id=869 bgcolor=#ffc2e0 | [[(101869) 1999 MM|101869]] || 1999 MM || — || Hunyo 20, 1999 || [[Anderson Mesa Station|Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || [[Apollo asteroid|APO]]{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]] || align=right data-sort-value="0.45" | ''450 m'' || {{M+J|101869}} |-id=870 bgcolor=#d6d6d6 | 101870 || 1999 NV || — || Hulyo 7, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 4.6 km || {{M+J|101870}} |-id=871 bgcolor=#fefefe | 101871 || {{mp|1999 NV|1}} || — || Hulyo 12, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 5.5 km || {{M+J|101871}} |-id=872 bgcolor=#fefefe | 101872 || {{mp|1999 NO|4}} || — || Hulyo 13, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101872}} |-id=873 bgcolor=#ffc2e0 | 101873 || {{mp|1999 NC|5}} || — || Hulyo 13, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Amor asteroid|AMO]] <small>[[+1 km NEO|+1km]]</small> || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101873}} |-id=874 bgcolor=#fefefe | 101874 || {{mp|1999 NM|8}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101874}} |-id=875 bgcolor=#fefefe | 101875 || {{mp|1999 NA|9}} || — || Hulyo 13, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101875}} |-id=876 bgcolor=#e9e9e9 | 101876 || {{mp|1999 NJ|15}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101876}} |-id=877 bgcolor=#fefefe | 101877 || {{mp|1999 NA|16}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.3 km || {{M+J|101877}} |-id=878 bgcolor=#fefefe | 101878 || {{mp|1999 NR|23}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101878}} |-id=879 bgcolor=#fefefe | 101879 || {{mp|1999 NP|26}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101879}} |-id=880 bgcolor=#e9e9e9 | 101880 || {{mp|1999 NJ|29}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.3 km'' || {{M+J|101880}} |-id=881 bgcolor=#fefefe | 101881 || {{mp|1999 NO|30}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101881}} |-id=882 bgcolor=#fefefe | 101882 || {{mp|1999 NK|36}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101882}} |-id=883 bgcolor=#fefefe | 101883 || {{mp|1999 NT|36}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|101883}} |-id=884 bgcolor=#fefefe | 101884 || {{mp|1999 ND|38}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101884}} |-id=885 bgcolor=#d6d6d6 | 101885 || {{mp|1999 NV|40}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{LoMP|22805|(22805)}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|101885}} |-id=886 bgcolor=#d6d6d6 | 101886 || {{mp|1999 NU|41}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 9.9 km || {{M+J|101886}} |-id=887 bgcolor=#fefefe | 101887 || {{mp|1999 NG|42}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | 1.8 km || {{M+J|101887}} |-id=888 bgcolor=#fefefe | 101888 || {{mp|1999 NM|42}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101888}} |-id=889 bgcolor=#d6d6d6 | 101889 || {{mp|1999 NE|55}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Slow rotator (asteroid)#101889|slow]] || align=right | 10 km || {{M+J|101889}} |-id=890 bgcolor=#d6d6d6 | 101890 || {{mp|1999 NK|55}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]] || align=right | 16 km || {{M+J|101890}} |-id=891 bgcolor=#d6d6d6 | 101891 || {{mp|1999 NL|55}} || — || Hulyo 12, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|101891}} |-id=892 bgcolor=#fefefe | 101892 || {{mp|1999 NV|64}} || — || Hulyo 14, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.7 km || {{M+J|101892}} |-id=893 bgcolor=#fefefe | 101893 || 1999 PJ || — || Agosto 6, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || {{·}} || align=right | ''2.3 km'' || {{M+J|101893}} |-id=894 bgcolor=#d6d6d6 | 101894 || {{mp|1999 PD|2}} || — || Agosto 9, 1999 || [[Prescott Observatory|Prescott]] || [[Paul G. Comba|P. G. Comba]] || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|101894}} |-id=895 bgcolor=#fefefe | 101895 || {{mp|1999 PE|3}} || — || Agosto 11, 1999 || Prescott || P. G. Comba || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101895}} |-id=896 bgcolor=#fefefe | 101896 || {{mp|1999 PM|3}} || — || Agosto 12, 1999 || Prescott || P. G. Comba || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101896}} |-id=897 bgcolor=#e9e9e9 | 101897 || {{mp|1999 PO|4}} || — || Agosto 15, 1999 || [[Reedy Creek Observatory|Reedy Creek]] || [[John Broughton|J. Broughton]] || {{·}} || align=right | 6.5 km || {{M+J|101897}} |-id=898 bgcolor=#fefefe | 101898 || {{mp|1999 PQ|6}} || — || Agosto 7, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101898}} |-id=899 bgcolor=#fefefe | 101899 || {{mp|1999 PT|8}} || — || Agosto 8, 1999 || Anderson Mesa || LONEOS || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101899}} |-id=900 bgcolor=#fefefe | 101900 || 1999 QH || — || Agosto 18, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|101900}} |} == 101901–102000 == {{Anchor|901}} {{Talaan ng mga planetang menor/ulo2}} |-bgcolor=#fa8072 | 101901 || {{mp|1999 QD|2}} || — || Agosto 22, 1999 || [[Anderson Mesa]] || [[Lowell Observatory Near-Earth-Object Search|LONEOS]] || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|101901}} |-id=902 bgcolor=#fefefe | 101902 Gisellaluccone || 1999 RN || {{MoMP|101902|Gisellaluccone}} || Setyembre 3, 1999 || [[Ceccano Observatory|Ceccano]] || [[Gianluca Masi|G. Masi]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101902}} |-id=903 bgcolor=#d6d6d6 | 101903 || 1999 RR || — || Setyembre 3, 1999 || [[Observatoř Ondřejov|Ondřejov]] || [[Lenka Kotková|L. Kotková]] || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 7.7 km || {{M+J|101903}} |-id=904 bgcolor=#fefefe | 101904 || {{mp|1999 RD|1}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Gekko Observatory|Gekko]] || [[Tetsuo Kagawa|T. Kagawa]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101904}} |-id=905 bgcolor=#fefefe | 101905 || {{mp|1999 RN|1}} || — || Setyembre 4, 1999 || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Farpoint Observatory|Farpoint]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101905}} |-id=906 bgcolor=#fefefe | 101906 || {{mp|1999 RX|1}} || — || Setyembre 6, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || NYS || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101906}} |-id=907 bgcolor=#d6d6d6 | 101907 || {{mp|1999 RC|3}} || — || Setyembre 6, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|101907}} |-id=908 bgcolor=#d6d6d6 | 101908 || {{mp|1999 RG|4}} || — || Setyembre 5, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | 7.3 km || {{M+J|101908}} |-id=909 bgcolor=#fefefe | 101909 || {{mp|1999 RU|6}} || — || Setyembre 3, 1999 || [[Kitt Peak National Observatory|Kitt Peak]] || [[Spacewatch]] || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101909}} |-id=910 bgcolor=#fefefe | 101910 || {{mp|1999 RR|8}} || — || Setyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101910}} |-id=911 bgcolor=#d6d6d6 | 101911 || {{mp|1999 RN|9}} || — || Setyembre 4, 1999 || Kitt Peak || Spacewatch || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|101911}} |-id=912 bgcolor=#fefefe | 101912 || {{mp|1999 RK|10}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | 1.1 km || {{M+J|101912}} |-id=913 bgcolor=#fefefe | 101913 || {{mp|1999 RT|10}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101913}} |-id=914 bgcolor=#fefefe | 101914 || {{mp|1999 RW|10}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.3 km'' || {{M+J|101914}} |-id=915 bgcolor=#fefefe | 101915 || {{mp|1999 RV|12}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101915}} |-id=916 bgcolor=#fefefe | 101916 || {{mp|1999 RN|13}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101916}} |-id=917 bgcolor=#d6d6d6 | 101917 || {{mp|1999 RB|14}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.3 km || {{M+J|101917}} |-id=918 bgcolor=#fefefe | 101918 || {{mp|1999 RC|14}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101918}} |-id=919 bgcolor=#fefefe | 101919 || {{mp|1999 RL|14}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101919}} |-id=920 bgcolor=#fefefe | 101920 || {{mp|1999 RD|15}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101920}} |-id=921 bgcolor=#d6d6d6 | 101921 || {{mp|1999 RT|15}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#609|VER]] || align=right | 8.8 km || {{M+J|101921}} |-id=922 bgcolor=#fefefe | 101922 || {{mp|1999 RG|16}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101922}} |-id=923 bgcolor=#fefefe | 101923 || {{mp|1999 RC|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101923}} |-id=924 bgcolor=#fefefe | 101924 || {{mp|1999 RD|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101924}} |-id=925 bgcolor=#fefefe | 101925 || {{mp|1999 RK|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.8 km || {{M+J|101925}} |-id=926 bgcolor=#d6d6d6 | 101926 || {{mp|1999 RT|18}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.3 km || {{M+J|101926}} |-id=927 bgcolor=#d6d6d6 | 101927 || {{mp|1999 RN|19}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Themis family|THM]] || align=right | 7.1 km || {{M+J|101927}} |-id=928 bgcolor=#fefefe | 101928 || {{mp|1999 RY|19}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101928}} |-id=929 bgcolor=#d6d6d6 | 101929 || {{mp|1999 RP|20}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[FIN tbl#631|URS]] || align=right | ''6.7 km'' || {{M+J|101929}} |-id=930 bgcolor=#fefefe | 101930 || {{mp|1999 RU|20}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.2 km || {{M+J|101930}} |-id=931 bgcolor=#fa8072 | 101931 || {{mp|1999 RZ|20}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101931}} |-id=932 bgcolor=#fefefe | 101932 || {{mp|1999 RN|21}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101932}} |-id=933 bgcolor=#fefefe | 101933 || {{mp|1999 RS|21}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101933}} |-id=934 bgcolor=#fefefe | 101934 || {{mp|1999 RS|22}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101934}} |-id=935 bgcolor=#fefefe | 101935 || {{mp|1999 RV|22}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.9 km || {{M+J|101935}} |-id=936 bgcolor=#fefefe | 101936 || {{mp|1999 RW|22}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 4.5 km || {{M+J|101936}} |-id=937 bgcolor=#fefefe | 101937 || {{mp|1999 RD|23}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Phocaea family|PHO]] || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101937}} |-id=938 bgcolor=#fefefe | 101938 || {{mp|1999 RK|23}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || PHO || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101938}} |-id=939 bgcolor=#fefefe | 101939 || {{mp|1999 RN|23}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101939}} |-id=940 bgcolor=#fefefe | 101940 || {{mp|1999 RW|23}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101940}} |-id=941 bgcolor=#fefefe | 101941 || {{mp|1999 RX|23}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101941}} |-id=942 bgcolor=#fefefe | 101942 || {{mp|1999 RP|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101942}} |-id=943 bgcolor=#fefefe | 101943 || {{mp|1999 RS|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.7 km || {{M+J|101943}} |-id=944 bgcolor=#e9e9e9 | 101944 || {{mp|1999 RU|24}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101944}} |-id=945 bgcolor=#d6d6d6 | 101945 || {{mp|1999 RP|25}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.95)</small>]] || align=right | 7.4 km || {{M+J|101945}} |-id=946 bgcolor=#d6d6d6 | 101946 || {{mp|1999 RR|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 3.4 km || {{M+J|101946}} |-id=947 bgcolor=#fefefe | 101947 || {{mp|1999 RS|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101947}} |-id=948 bgcolor=#fefefe | 101948 || {{mp|1999 RT|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Massalia family|MAS]] || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101948}} |-id=949 bgcolor=#fefefe | 101949 || {{mp|1999 RX|26}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101949}} |-id=950 bgcolor=#d6d6d6 | 101950 || {{mp|1999 RB|29}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.94)</small>]] || align=right | ''7.1 km'' || {{M+J|101950}} |-id=951 bgcolor=#fefefe | 101951 || {{mp|1999 RK|31}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | 1.7 km || {{M+J|101951}} |-id=952 bgcolor=#fa8072 | 101952 || {{mp|1999 RY|31}} || — || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.6 km'' || {{M+J|101952}} |-id=953 bgcolor=#fefefe | 101953 || {{mp|1999 RM|32}} || — || Setyembre 9, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Vesta family|V]] || align=right | 1.7 km || {{M+J|101953}} |-id=954 bgcolor=#d6d6d6 | 101954 || {{mp|1999 RY|33}} || — || Setyembre 10, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.98)</small>]]{{·}}[[Fast rotator (asteroid)#101954|fast]] || align=right | 5.2 km || {{M+J|101954}} |-id=955 bgcolor=#ffc2e0 | [[101955 Bennu]] || {{mp|1999 RQ|36}} || {{MoMP|101955|Bennu}} || Setyembre 11, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Apollo asteroid|APO]]{{·}}[[Potentially hazardous object|PHA]] || align=right data-sort-value="0.48" | 490 m || {{M+J|101955}} |-id=956 bgcolor=#fefefe | 101956 || {{mp|1999 RS|36}} || — || Setyembre 11, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.6 km'' || {{M+J|101956}} |-id=957 bgcolor=#e9e9e9 | 101957 || {{mp|1999 RT|36}} || — || Setyembre 12, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || {{·}} || align=right | ''3.4 km'' || {{M+J|101957}} |-id=958 bgcolor=#e9e9e9 | 101958 || {{mp|1999 RS|37}} || — || Setyembre 12, 1999 || [[Osservatorio Astronomico di Farra d'Isonzo|Farra d'Isonzo]] || Farra d'Isonzo || [[Eunomia family|EUN]] || align=right | 4.0 km || {{M+J|101958}} |-id=959 bgcolor=#fefefe | 101959 || {{mp|1999 RH|38}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101959}} |-id=960 bgcolor=#fefefe | 101960 Molau || {{mp|1999 RR|38}} || {{MoMP|101960|Molau}} || Setyembre 11, 1999 || [[Volkssternwarte Drebach|Drebach]] || ~Knöfel, A. || {{·}} || align=right | ''1.1 km'' || {{M+J|101960}} |-id=961 bgcolor=#fa8072 | 101961 Augustklipstein || {{mp|1999 RL|39}} || {{MoMP|101961|Augustklipstein}} || Setyembre 8, 1999 || [[Catalina Sky Survey|Catalina]] || [[Catalina Sky Survey|CSS]] || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101961}} |-id=962 bgcolor=#fefefe | 101962 || {{mp|1999 RV|39}} || — || Setyembre 12, 1999 || Catalina || CSS || {{·}} || align=right | 2.4 km || {{M+J|101962}} |-id=963 bgcolor=#fefefe | 101963 || {{mp|1999 RG|40}} || — || Setyembre 15, 1999 || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Kleť Observatory|Kleť]] || [[Nysa family|NYS]] || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101963}} |-id=964 bgcolor=#e9e9e9 | 101964 || {{mp|1999 RU|41}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Zvjezdarnica Višnjan|Višnjan Observatory]] || [[Korado Korlević|K. Korlević]] || [[Asteroid family#Astraea family|(5)]] || align=right | 3.8 km || {{M+J|101964}} |-id=965 bgcolor=#d6d6d6 | 101965 || {{mp|1999 RY|41}} || — || Setyembre 13, 1999 || Višnjan Observatory || K. Korlević || [[Jupiter Tisserand invariant|T_j <small>(2.94)</small>]] || align=right | ''10 km'' || {{M+J|101965}} |-id=966 bgcolor=#fefefe | 101966 || {{mp|1999 RO|43}} || — || Setyembre 14, 1999 || [[Modra Observatory|Modra]] || [[Adrián Galád|A. Galád]], [[Peter Kolény|P. Kolény]] || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101966}} |-id=967 bgcolor=#fa8072 | 101967 || {{mp|1999 RQ|43}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Fountain Hills Observatory|Fountain Hills]] || [[Charles W. Juels|C. W. Juels]] || {{·}} || align=right | ''2.8 km'' || {{M+J|101967}} |-id=968 bgcolor=#fefefe | 101968 || {{mp|1999 RC|45}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''2.5 km'' || {{M+J|101968}} |-id=969 bgcolor=#fa8072 | 101969 || {{mp|1999 RJ|45}} || — || Setyembre 13, 1999 || [[Siding Spring Observatory|Siding Spring]] || [[Robert H. McNaught|R. H. McNaught]] || {{·}} || align=right | 5.8 km || {{M+J|101969}} |-id=970 bgcolor=#e9e9e9 | 101970 || {{mp|1999 RR|46}} || — || Setyembre 7, 1999 || [[Socorro, NM|Socorro]] || [[Lincoln Near-Earth Asteroid Research|LINEAR]] || {{·}} || align=right | ''3.9 km'' || {{M+J|101970}} |-id=971 bgcolor=#fefefe | 101971 || {{mp|1999 RG|48}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101971}} |-id=972 bgcolor=#e9e9e9 | 101972 || {{mp|1999 RN|48}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.0 km'' || {{M+J|101972}} |-id=973 bgcolor=#fefefe | 101973 || {{mp|1999 RT|48}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101973}} |-id=974 bgcolor=#fefefe | 101974 || {{mp|1999 RC|49}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.2 km || {{M+J|101974}} |-id=975 bgcolor=#fefefe | 101975 || {{mp|1999 RB|50}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.1 km'' || {{M+J|101975}} |-id=976 bgcolor=#fefefe | 101976 || {{mp|1999 RS|51}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.4 km'' || {{M+J|101976}} |-id=977 bgcolor=#fefefe | 101977 || {{mp|1999 RA|52}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101977}} |-id=978 bgcolor=#fefefe | 101978 || {{mp|1999 RZ|52}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101978}} |-id=979 bgcolor=#d6d6d6 | 101979 || {{mp|1999 RG|53}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Hygiea family|HYG]] || align=right | 5.0 km || {{M+J|101979}} |-id=980 bgcolor=#fefefe | 101980 || {{mp|1999 RX|54}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101980}} |-id=981 bgcolor=#e9e9e9 | 101981 || {{mp|1999 RB|56}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.9 km'' || {{M+J|101981}} |-id=982 bgcolor=#fefefe | 101982 || {{mp|1999 RH|58}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.8 km'' || {{M+J|101982}} |-id=983 bgcolor=#fefefe | 101983 || {{mp|1999 RL|59}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101983}} |-id=984 bgcolor=#e9e9e9 | 101984 || {{mp|1999 RB|61}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''3.8 km'' || {{M+J|101984}} |-id=985 bgcolor=#fefefe | 101985 || {{mp|1999 RE|61}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101985}} |-id=986 bgcolor=#fefefe | 101986 || {{mp|1999 RS|62}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 1.4 km || {{M+J|101986}} |-id=987 bgcolor=#e9e9e9 | 101987 || {{mp|1999 RZ|62}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.7 km'' || {{M+J|101987}} |-id=988 bgcolor=#d6d6d6 | 101988 || {{mp|1999 RG|64}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 5.2 km || {{M+J|101988}} |-id=989 bgcolor=#fefefe | 101989 || {{mp|1999 RK|65}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || [[Vesta family|V]] || align=right | ''1.2 km'' || {{M+J|101989}} |-id=990 bgcolor=#fefefe | 101990 || {{mp|1999 RF|67}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.5 km'' || {{M+J|101990}} |-id=991 bgcolor=#fefefe | 101991 || {{mp|1999 RK|67}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.2 km'' || {{M+J|101991}} |-id=992 bgcolor=#d6d6d6 | 101992 || {{mp|1999 RT|67}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 6.7 km || {{M+J|101992}} |-id=993 bgcolor=#fefefe | 101993 || {{mp|1999 RJ|70}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.4 km'' || {{M+J|101993}} |-id=994 bgcolor=#e9e9e9 | 101994 || {{mp|1999 RX|70}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101994}} |-id=995 bgcolor=#fefefe | 101995 || {{mp|1999 RZ|71}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.0 km'' || {{M+J|101995}} |-id=996 bgcolor=#fefefe | 101996 || {{mp|1999 RE|72}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101996}} |-id=997 bgcolor=#fefefe | 101997 || {{mp|1999 RU|75}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''2.9 km'' || {{M+J|101997}} |-id=998 bgcolor=#fefefe | 101998 || {{mp|1999 RJ|76}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|101998}} |-id=999 bgcolor=#fefefe | 101999 || {{mp|1999 RM|76}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | 2.1 km || {{M+J|101999}} |-id=000 bgcolor=#e9e9e9 | 102000 || {{mp|1999 RX|76}} || — || Setyembre 7, 1999 || Socorro || LINEAR || {{·}} || align=right | ''1.7 km'' || {{M+J|102000}} |} == Mga sanggunian == {{Reflist|35em}} == Mga panlabas na kawing == * [https://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs050001.html Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (100001)–(105000)] (IAU Minor Planet Center) (sa Ingles) {{DEFAULTSORT:Talaan ng mga planetang menor: 100001-105000}} [[Kategorya:Talaan ng mga planetang menor batay sa numero|101000]] k2n137l5f5c2mb7nslnlueyrtmuts9b 2 340866 2238412 2026-11-01T16:22:41Z Jebits 01 164566 Bagong pahina: Ako ay si '''Jebits 01'''. Hindi ko ginagamit masyado ang Wikipedia sa Tagalog, pero binabago ko ang artikulo dito kung sakali mainip ako sa English Wikipedia, at dahil gusto kong dagdagan ang kalidad ng Wikipedia nito. Pasensya na, hindi ganoon kaganda ang itsura ng pahina ko dito kaysa sa English Wikipedia. Ito ang aking pahina sa Ingles: [[:en:User:Jebits 01|User:Jebits 01]] 2238412 wikitext text/x-wiki Ako ay si '''Jebits 01'''. Hindi ko ginagamit masyado ang Wikipedia sa Tagalog, pero binabago ko ang artikulo dito kung sakali mainip ako sa English Wikipedia, at dahil gusto kong dagdagan ang kalidad ng Wikipedia nito. Pasensya na, hindi ganoon kaganda ang itsura ng pahina ko dito kaysa sa English Wikipedia. Ito ang aking pahina sa Ingles: [[:en:User:Jebits 01|User:Jebits 01]] izucr5rgji5p7wysgftr1xvhe1yy4k4 2238413 2238412 2026-11-01T16:24:01Z Jebits 01 164566 magbigay ng isang mabuting pagbati sa iba 2238413 wikitext text/x-wiki Kamusta! Ako ay si '''Jebits 01'''. Hindi ko ginagamit masyado ang Wikipedia sa Tagalog, pero binabago ko ang artikulo dito kung sakali mainip ako sa English Wikipedia, at dahil gusto kong dagdagan ang kalidad ng Wikipedia nito. Pasensya na, hindi ganoon kaganda ang itsura ng pahina ko dito kaysa sa English Wikipedia. Ito ang aking pahina sa Ingles: [[:en:User:Jebits 01|User:Jebits 01]] i9mnbjs18m7uk2duvpqhquq9gan6evs 0 340867 2238443 2026-11-02T00:40:24Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1379757153|Naguib Mahfouz]]" 2238443 wikitext text/x-wiki Si '''Naguib Mahfouz Abdelaziz Ibrahim Ahmed Al-Basha'''{{Efn|{{langx|ar|نجيب محفوظ عبد العزيز إبراهيم أحمد الباشا|Najīb Maḥfūẓ ʿAbd al-ʿAzīz Ibrāhīm Aḥmad al-Bāshā}}, {{IPA|arz|næˈɡiːb mɑħˈfuːzˤ|link=yes|small=no}}.}} (Disyembre 11, 1911 – Agosto 30, 2006) ay isang [[manunulat]] na Ehipsiyo na nanalo ng [[Gantimpalang Nobel sa Panitikan noong 1988]]. Sa paggawad ng gantimpala, inilarawan siya ng [[Akademyang Suweko]] bilang isang manunulat "na, sa pamamagitan ng mga akdang mayaman sa mga nuance – na ngayon ay malinaw na makatotohanan, na ngayon ay may nakakapukaw na kalabuan – ay bumuo ng isang sining ng pagsasalaysay ng Ehipto na naaangkop sa buong sangkatauhan".<ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Literature 1988, Naguib Mahfouz Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/mahfouz/facts/ |access-date=5 October 2024 |website=NobelPrize.org |publisher=Nobel Media}}</ref> == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Wikiquote|Naguib Mahfouz}} * [https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz Si Naguib Mahfouz sa website ng kanyang tagapaglathala sa Ingles] * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/mahfouz-article.html Naguib Mahfouz – Ang Anak ng Dalawang Kabihasnan] sa website ng Nobel Prize * Naguib Mahfouz * Petri Liukkonen. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5297470.stm Obituwaryo ng BBC] * [http://en.qantara.de/content/the-100th-anniversary-of-the-birth-of-naguib-mahfouz-the-egyptian-seismograph Ang ika-100 Anibersaryo ng Kapanganakan ni Naguib Mahfouz] sa Qantara.de * [https://web.archive.org/web/20141107190929/http://www.aucpress.com/images/Mahfouz_brochure_2011__LowRes.pdf Mga Pagdiriwang ng Sentenaryo ni Mahfouz 2011] sa The American University sa Cairo Press {{Naguib Mahfouz}}{{Nobel Prize in Literature Laureates 1976-2000}}{{1988 Nobel Prize winners}}{{Arabic literature}}{{Egyptian writers}}{{Existentialism}} [[Kategorya:Namatay noong 2006]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1911]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Arabe]] [[Kategorya:Articles with hCards]] 2ap7u6bmk5f64p8d9l1chp6920vi74x 2238444 2238443 2026-11-02T00:42:19Z Ryomaandres 8044 2238444 wikitext text/x-wiki Si '''Naguib Mahfouz Abdelaziz Ibrahim Ahmed Al-Basha'''{{Efn|{{langx|ar|نجيب محفوظ عبد العزيز إبراهيم أحمد الباشا|Najīb Maḥfūẓ ʿAbd al-ʿAzīz Ibrāhīm Aḥmad al-Bāshā}}, {{IPA|arz|næˈɡiːb mɑħˈfuːzˤ|link=yes|small=no}}.}} (Disyembre 11, 1911 – Agosto 30, 2006) ay isang [[manunulat]] na Ehipsiyo na nanalo ng [[Gantimpalang Nobel sa Panitikan noong 1988]]. Sa paggawad ng gantimpala, inilarawan siya ng [[Akademyang Suweko]] bilang isang manunulat "na, sa pamamagitan ng mga akdang mayaman sa mga nuance – na ngayon ay malinaw na makatotohanan, na ngayon ay may nakakapukaw na kalabuan – ay bumuo ng isang sining ng pagsasalaysay ng Ehipto na naaangkop sa buong sangkatauhan".<ref>{{Cite web |title=The Nobel Prize in Literature 1988, Naguib Mahfouz Facts |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1988/mahfouz/facts/ |access-date=5 October 2024 |website=NobelPrize.org |publisher=Nobel Media}}</ref> Itinuturing si Mahfouz na isa sa mga unang kontemporaneong manunulat sa [[panitikang Ehipsiyo]], kasama si [[Taha Hussein]], na nagsaliksik ng mga tema ng [[eksistensiyalismo]].<ref>{{Cite book |last=Haim Gordon |title=Naguib Mahfouz's Egypt: Existential Themes in His Writings |publisher=Bloomsbury Academic |year=1990 |isbn=0313268762}}</ref> Siya ang tanging Ehipsyo na nanalo ng [[Gantimpalang Nobel]] sa Panitikan. Naglathala siya ng 35 nobela, mahigit 350 maikling kwento, 26 na iskrip, daan-daang kolum na may op-ed para sa mga pahayagan ng Ehipto, at pitong dula sa loob ng 70 taong karera, mula 1930s hanggang 2004. Ang lahat ng kaniyang mga nobela ay nangyayari sa Ehipto, at palaging binabanggit ang konsepto ng "the lane" bilang isang mikrokosmos ng mundo. Kabilang sa kaniyang pinakatanyag na mga akda ang ''[[Cairo Trilogy|The Cairo Trilogy]]'' at ''[[Children of Gebelawi]]''. Marami sa mga gawa ni Mahfouz ang inangkop sa mga pelikulang [[Pelikulang Ehipsiyo|Ehipsiyo]] at internasyonal, kaya isa siya sa mga may-akdang Ehipsiyo na pinakamalawak na inangkop. Bagaman ang panitikan ni Mahfouz ay inuri bilang panitikang [[Realismong pampanitikan|realista]], lumilitaw dito ang mga temang [[Eksistensiyalismo|eksistensiyal]].<ref>{{Cite book |last=حايم غوردون |title=مصر نجيب محفوظ: الثيمات الوجودية في كتاباته |publisher=Bloomsbury Academic |year=1990 |isbn=0313268762}}</ref> == Mga tala == {{Notelist}} == Mga sanggunian == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == Mga panlabas na link == <templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Wikiquote|Naguib Mahfouz}} * [https://web.archive.org/web/20070825155321/http://www.aucpress.com/t-aboutnm.aspx?template=template_naguibmahfouz Si Naguib Mahfouz sa website ng kanyang tagapaglathala sa Ingles] * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1988/mahfouz-article.html Naguib Mahfouz – Ang Anak ng Dalawang Kabihasnan] sa website ng Nobel Prize * Naguib Mahfouz * Petri Liukkonen. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/5297470.stm Obituwaryo ng BBC] * [http://en.qantara.de/content/the-100th-anniversary-of-the-birth-of-naguib-mahfouz-the-egyptian-seismograph Ang ika-100 Anibersaryo ng Kapanganakan ni Naguib Mahfouz] sa Qantara.de * [https://web.archive.org/web/20141107190929/http://www.aucpress.com/images/Mahfouz_brochure_2011__LowRes.pdf Mga Pagdiriwang ng Sentenaryo ni Mahfouz 2011] sa The American University sa Cairo Press {{Naguib Mahfouz}}{{Nobel Prize in Literature Laureates 1976-2000}}{{1988 Nobel Prize winners}}{{Arabic literature}}{{Egyptian writers}}{{Existentialism}} [[Kategorya:Namatay noong 2006]] [[Kategorya:Ipinanganak noong 1911]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng Arabe]] [[Kategorya:Articles with hCards]] 2ha6lx3l4m8nqt4fd0nr4gtjl1ks6zx 0 340868 2238453 2026-11-02T02:50:41Z Ryomaandres 8044 Inilikha sa pagsalin ng pahinang "[[:en:Special:Redirect/revision/1377429438|North China Plain]]" 2238453 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] 27v58yn685xkfl5hxbfo0hbe36ln09v 2238454 2238453 2026-11-02T02:51:43Z Ryomaandres 8044 2238454 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. Ang bahagi ng Kapatagang Hilagang Tsina sa paligid ng mga pampang ng gitna at ibabang Ilog Dilaw ay karaniwang tinutukoy bilang [[Gitnang Kapatagan (Tsina)|Gitnang Kapatagan]] (pinyin ). Ang bahaging ito ng Kapatagang Hilagang Tsina ang naging [[Cradle of civilisation|duyan]] ng [[History of China|kabihasnang Tsino]], at ito ang rehiyon kung saan nagmula ang mga taong [[Tsinong Han]].<ref>[https://web.archive.org/web/19980417193527/http://academic.brooklyn.cuny.edu/core9/phalsall/texts/chinfact.html BASIC INFORMATION ON CHINA]</ref><ref name="Lee2008">{{Cite book |last=Keekok Lee |url=https://books.google.com/books?id=Ku1Sr-q9KNUC&pg=PA39 |title=Warp and Weft, Chinese Language and Culture |date=24 October 2008 |publisher=Strategic Book Publishing |isbn=978-1-60693-247-6 |pages=39–40 |access-date=2 November 2011}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] ox9jjrao8nylehoa6559onab9a88c4q 2238455 2238454 2026-11-02T02:53:48Z Ryomaandres 8044 2238455 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. Ang bahagi ng Kapatagang Hilagang Tsina sa paligid ng mga pampang ng gitna at ibabang Ilog Dilaw ay karaniwang tinutukoy bilang [[Gitnang Kapatagan (Tsina)|Gitnang Kapatagan]] (pinyin ). Ang bahaging ito ng Kapatagang Hilagang Tsina ang naging [[Cradle of civilisation|duyan]] ng [[History of China|kabihasnang Tsino]], at ito ang rehiyon kung saan nagmula ang mga taong [[Tsinong Han]].<ref>[https://web.archive.org/web/19980417193527/http://academic.brooklyn.cuny.edu/core9/phalsall/texts/chinfact.html BASIC INFORMATION ON CHINA]</ref><ref name="Lee2008">{{Cite book |last=Keekok Lee |url=https://books.google.com/books?id=Ku1Sr-q9KNUC&pg=PA39 |title=Warp and Weft, Chinese Language and Culture |date=24 October 2008 |publisher=Strategic Book Publishing |isbn=978-1-60693-247-6 |pages=39–40 |access-date=2 November 2011}}</ref> Ang [[Beijing]], ang kabesera ng Tsina, ay matatagpuan sa hilagang-silangang gilid ng kapatagan, kasama ang [[Tianjin]], isang mahalagang lungsod pang-industriya at daungang pangkomersiyo, malapit sa hilagang-silangang baybayin nito. Ang [[Jinan]] (ang kabesera ng lalawigan ng [[Shandong]]) at [[Zhengzhou]] (ang kabisera ng lalawigan ng [[Henan]]) ay nasa kapatagan din, sa tabi ng mga pampang ng [[Ilog Dilaw]]. Bukod pa rito, ang mga kabesera ng ilang dinastiyang Imperyal ng Tsina ay matatagpuan sa kapatagan, kabilang ang [[Luoyang]] (na sa iba't ibang lugar ay ang kabesera ng mga dinastiyang [[Dinastiyang Han|Han]], [[Dinastiyang Jin (266–420)|Jin]], [[Dinastiyang Sui|Sui]], at [[Dinastiyang Tang|Tang]]) at [[Kaifeng]] (ang kabesera ng [[Dinastiyang Song|Dinastiyang Hilagang Song]]). == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] hp3sso7b5gk7gz1oi4odpkv9m1stbu7 2238457 2238455 2026-11-02T02:55:06Z Ryomaandres 8044 2238457 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. Ang bahagi ng Kapatagang Hilagang Tsina sa paligid ng mga pampang ng gitna at ibabang Ilog Dilaw ay karaniwang tinutukoy bilang [[Gitnang Kapatagan (Tsina)|Gitnang Kapatagan]] (pinyin ). Ang bahaging ito ng Kapatagang Hilagang Tsina ang naging [[Cradle of civilisation|duyan]] ng [[History of China|kabihasnang Tsino]], at ito ang rehiyon kung saan nagmula ang mga taong [[Tsinong Han]].<ref>[https://web.archive.org/web/19980417193527/http://academic.brooklyn.cuny.edu/core9/phalsall/texts/chinfact.html BASIC INFORMATION ON CHINA]</ref><ref name="Lee2008">{{Cite book |last=Keekok Lee |url=https://books.google.com/books?id=Ku1Sr-q9KNUC&pg=PA39 |title=Warp and Weft, Chinese Language and Culture |date=24 October 2008 |publisher=Strategic Book Publishing |isbn=978-1-60693-247-6 |pages=39–40 |access-date=2 November 2011}}</ref> Ang [[Beijing]], ang kabesera ng Tsina, ay matatagpuan sa hilagang-silangang gilid ng kapatagan, kasama ang [[Tianjin]], isang mahalagang lungsod pang-industriya at daungang pangkomersiyo, malapit sa hilagang-silangang baybayin nito. Ang [[Jinan]] (ang kabesera ng lalawigan ng [[Shandong]]) at [[Zhengzhou]] (ang kabisera ng lalawigan ng [[Henan]]) ay nasa kapatagan din, sa tabi ng mga pampang ng [[Ilog Dilaw]]. Bukod pa rito, ang mga kabesera ng ilang dinastiyang Imperyal ng Tsina ay matatagpuan sa kapatagan, kabilang ang [[Luoyang]] (na sa iba't ibang lugar ay ang kabesera ng mga dinastiyang [[Dinastiyang Han|Han]], [[Dinastiyang Jin (266–420)|Jin]], [[Dinastiyang Sui|Sui]], at [[Dinastiyang Tang|Tang]]) at [[Kaifeng]] (ang kabesera ng [[Dinastiyang Song|Dinastiyang Hilagang Song]]). Ang maramihang-gamit na [[Prinsa ng Xiaolangdi]] ay nagmamarka sa lokasyon ng huling lambak ng Ilog Dilaw bago dumaloy ang tubig nito patungo sa Kapatagang Hilagang Tsina, isang malaking delta na nilikha mula sa banlik na idineposito sa bunganga ng Ilog Dilaw sa loob ng libo-libong taon. Saklaw ng Kapatagang Hilagang Tsina ang halos lahat ng mga lalawigan ng [[Henan]], [[Hebei]], at [[Shandong]], pati na rin ang mga hilagang bahagi ng [[Jiangsu]] at [[Anhui]]. Sa mas timog pa, ang Kapatagang Hilagang Tsina ay sumasama sa katulad na patag na [[Delta ng Yangtze]]. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] 03c0vyylcw16q7tqsxib76yh3jf7bka 2238458 2238457 2026-11-02T02:56:59Z Ryomaandres 8044 2238458 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. Ang bahagi ng Kapatagang Hilagang Tsina sa paligid ng mga pampang ng gitna at ibabang Ilog Dilaw ay karaniwang tinutukoy bilang [[Gitnang Kapatagan (Tsina)|Gitnang Kapatagan]] (pinyin ). Ang bahaging ito ng Kapatagang Hilagang Tsina ang naging [[Cradle of civilisation|duyan]] ng [[History of China|kabihasnang Tsino]], at ito ang rehiyon kung saan nagmula ang mga taong [[Tsinong Han]].<ref>[https://web.archive.org/web/19980417193527/http://academic.brooklyn.cuny.edu/core9/phalsall/texts/chinfact.html BASIC INFORMATION ON CHINA]</ref><ref name="Lee2008">{{Cite book |last=Keekok Lee |url=https://books.google.com/books?id=Ku1Sr-q9KNUC&pg=PA39 |title=Warp and Weft, Chinese Language and Culture |date=24 October 2008 |publisher=Strategic Book Publishing |isbn=978-1-60693-247-6 |pages=39–40 |access-date=2 November 2011}}</ref> Ang [[Beijing]], ang kabesera ng Tsina, ay matatagpuan sa hilagang-silangang gilid ng kapatagan, kasama ang [[Tianjin]], isang mahalagang lungsod pang-industriya at daungang pangkomersiyo, malapit sa hilagang-silangang baybayin nito. Ang [[Jinan]] (ang kabesera ng lalawigan ng [[Shandong]]) at [[Zhengzhou]] (ang kabisera ng lalawigan ng [[Henan]]) ay nasa kapatagan din, sa tabi ng mga pampang ng [[Ilog Dilaw]]. Bukod pa rito, ang mga kabesera ng ilang dinastiyang Imperyal ng Tsina ay matatagpuan sa kapatagan, kabilang ang [[Luoyang]] (na sa iba't ibang lugar ay ang kabesera ng mga dinastiyang [[Dinastiyang Han|Han]], [[Dinastiyang Jin (266–420)|Jin]], [[Dinastiyang Sui|Sui]], at [[Dinastiyang Tang|Tang]]) at [[Kaifeng]] (ang kabesera ng [[Dinastiyang Song|Dinastiyang Hilagang Song]]). Ang maramihang-gamit na [[Prinsa ng Xiaolangdi]] ay nagmamarka sa lokasyon ng huling lambak ng Ilog Dilaw bago dumaloy ang tubig nito patungo sa Kapatagang Hilagang Tsina, isang malaking delta na nilikha mula sa banlik na idineposito sa bunganga ng Ilog Dilaw sa loob ng libo-libong taon. Saklaw ng Kapatagang Hilagang Tsina ang halos lahat ng mga lalawigan ng [[Henan]], [[Hebei]], at [[Shandong]], pati na rin ang mga hilagang bahagi ng [[Jiangsu]] at [[Anhui]]. Sa mas timog pa, ang Kapatagang Hilagang Tsina ay sumasama sa katulad na patag na [[Delta ng Yangtze]]. Mataba ang kalupaan ng Kapatagang Hilagang Tsina, at isa ito sa mga rehiyon na may pinakamakapal na populasyon sa mundo. Ang kapatagan ay isa sa pinakamahalagang rehiyon ng agrikultura ng Tsina, na gumagawa ng [[trigo]], [[mais]], [[batad]], [[dawa]], [[mani]], [[linga]], [[bulak]], at iba't ibang [[gulay]]. Ito ang pangunahing lugar ng produksyon ng batad, dawa, mais, at bulak sa Tsina. Sa silangang bahagi ng kapatagan, ang [[Kaparangang Langis ng Shengli]] ng Shandong ay nagsisilbing mahalagang base ng petrolyo. Dahil sa dilaw na lupa nito, ang palayaw ng Kapatagang Hilagang Tsina ay "Lupain ng dilaw na lupa". Ang kapatagan ay sumasaklaw sa isang lawak na humigit-kumulang {{Convert|409,500|km2|sqmi|sp=us}}, na karamihan ay wala pang {{Convert|50|m|ft}} sa ibabaw ng antas ng dagat. == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] ms2m1td9d0mgjh2k7u8y3ddm3xiwwl6 2238459 2238458 2026-11-02T02:58:06Z Ryomaandres 8044 /* Mga sanggunian */ 2238459 wikitext text/x-wiki [[File:Northern_China_-_Envisat.jpg|right|thumb| Ang Kapatagang Hilagang Tsina mula sa kalawakan]] Ang '''Kapatagang Hilagang Tsina''' (simplified Chinese ) ay isang malawakang downfaulted rift basin na nabuo noong huling bahagi ng [[Paleoheno|Paleohen]] at [[Neoheno]] at pagkatapos ay binago ng mga deposito ng [[Ilog Dilaw]]. Ito ang pinakamalaking [[kapatagang alubyal]] ng Tsina. Ang kapatagan ay napapaligiran sa hilaga ng [[Kabundukang Yanshan]], sa kanluran ng [[Kabundukang Taihang]], sa timog ng [[Kabundukang Dabie]], at sa silangan ng [[Dagat Dilaw]] at [[Dagat Bohai]]. Ang [[Ilog Dilaw]] ay dumadaloy sa kapatagan, bago ang tubig nito ay dumadaloy patungo sa Dagat Bohai. Ang bahagi ng Kapatagang Hilagang Tsina sa paligid ng mga pampang ng gitna at ibabang Ilog Dilaw ay karaniwang tinutukoy bilang [[Gitnang Kapatagan (Tsina)|Gitnang Kapatagan]] (pinyin ). Ang bahaging ito ng Kapatagang Hilagang Tsina ang naging [[Cradle of civilisation|duyan]] ng [[History of China|kabihasnang Tsino]], at ito ang rehiyon kung saan nagmula ang mga taong [[Tsinong Han]].<ref>[https://web.archive.org/web/19980417193527/http://academic.brooklyn.cuny.edu/core9/phalsall/texts/chinfact.html BASIC INFORMATION ON CHINA]</ref><ref name="Lee2008">{{Cite book |last=Keekok Lee |url=https://books.google.com/books?id=Ku1Sr-q9KNUC&pg=PA39 |title=Warp and Weft, Chinese Language and Culture |date=24 October 2008 |publisher=Strategic Book Publishing |isbn=978-1-60693-247-6 |pages=39–40 |access-date=2 November 2011}}</ref> Ang [[Beijing]], ang kabesera ng Tsina, ay matatagpuan sa hilagang-silangang gilid ng kapatagan, kasama ang [[Tianjin]], isang mahalagang lungsod pang-industriya at daungang pangkomersiyo, malapit sa hilagang-silangang baybayin nito. Ang [[Jinan]] (ang kabesera ng lalawigan ng [[Shandong]]) at [[Zhengzhou]] (ang kabisera ng lalawigan ng [[Henan]]) ay nasa kapatagan din, sa tabi ng mga pampang ng [[Ilog Dilaw]]. Bukod pa rito, ang mga kabesera ng ilang dinastiyang Imperyal ng Tsina ay matatagpuan sa kapatagan, kabilang ang [[Luoyang]] (na sa iba't ibang lugar ay ang kabesera ng mga dinastiyang [[Dinastiyang Han|Han]], [[Dinastiyang Jin (266–420)|Jin]], [[Dinastiyang Sui|Sui]], at [[Dinastiyang Tang|Tang]]) at [[Kaifeng]] (ang kabesera ng [[Dinastiyang Song|Dinastiyang Hilagang Song]]). Ang maramihang-gamit na [[Prinsa ng Xiaolangdi]] ay nagmamarka sa lokasyon ng huling lambak ng Ilog Dilaw bago dumaloy ang tubig nito patungo sa Kapatagang Hilagang Tsina, isang malaking delta na nilikha mula sa banlik na idineposito sa bunganga ng Ilog Dilaw sa loob ng libo-libong taon. Saklaw ng Kapatagang Hilagang Tsina ang halos lahat ng mga lalawigan ng [[Henan]], [[Hebei]], at [[Shandong]], pati na rin ang mga hilagang bahagi ng [[Jiangsu]] at [[Anhui]]. Sa mas timog pa, ang Kapatagang Hilagang Tsina ay sumasama sa katulad na patag na [[Delta ng Yangtze]]. Mataba ang kalupaan ng Kapatagang Hilagang Tsina, at isa ito sa mga rehiyon na may pinakamakapal na populasyon sa mundo. Ang kapatagan ay isa sa pinakamahalagang rehiyon ng agrikultura ng Tsina, na gumagawa ng [[trigo]], [[mais]], [[batad]], [[dawa]], [[mani]], [[linga]], [[bulak]], at iba't ibang [[gulay]]. Ito ang pangunahing lugar ng produksyon ng batad, dawa, mais, at bulak sa Tsina. Sa silangang bahagi ng kapatagan, ang [[Kaparangang Langis ng Shengli]] ng Shandong ay nagsisilbing mahalagang base ng petrolyo. Dahil sa dilaw na lupa nito, ang palayaw ng Kapatagang Hilagang Tsina ay "Lupain ng dilaw na lupa". Ang kapatagan ay sumasaklaw sa isang lawak na humigit-kumulang {{Convert|409,500|km2|sqmi|sp=us}}, na karamihan ay wala pang {{Convert|50|m|ft}} sa ibabaw ng antas ng dagat. == Kahalagahang pangkasaysayan == Ang heograpiya ng Kapatagang Hilagang Tsina ay nagkaroon ng malalim na implikasyon sa kultura at politika. Hindi tulad ng mga lugar sa timog ng Yangtze, ang kapatagan ay karaniwang dumadaloy nang walang harang ng mga bundok at may mas kaunting mga ilog. Dahil dito, mabilis ang komunikasyon gamit ang kabayo sa loob ng kapatagan, at ang sinasalitang wika sa kapatagan ay bahagyang pare-pareho, kabaligtaran ng napakaraming wika at diyalekto sa [[Hilaga at timog Tsina|timog Tsina]]. Ang potensiyal na ito para sa mabilis na komunikasyon sa isang malawak na lugar ay nangangahulugan na ang sentrong pampolitika ng Tsina ay kadalasang matatagpuan dito.<ref name="Ramsey">[[S. Robert Ramsey|Ramsey, S. Robert]], The Languages of China. Princeton University Press (1987), pp. 19–26. {{ISBN|0-691-06694-9}}</ref> == Mga sanggunian == {{Reflist}} == Mga panlabas na link == * ''Ensiklopedya Britannica'' : [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/419130/North-China-Plain "Kapatagan ng Hilagang Tsina"] {{Plains of China}}{{Hebei topics}}{{Henan topics}}{{Authority control}} [[Kategorya:Rehiyon sa Tsina]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong tradisyonal]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsinong pinapayak]] [[Kategorya:Mga artikulong naglalaman ng teksto sa wikang Tsino]] ax4rhavmumzjgsfgc1clh9mytwh8aa5 2 340869 2238499 2026-11-02T09:19:40Z LiteraryContributor 168269 Paglikha ng paunang burador ng talambuhay ni Tomas F. Agulto, kabilang ang kanyang buhay, mga akdang pampanitikan, mga parangal, at mga kontribusyon sa panitikan at pamayanan. 2238499 wikitext text/x-wiki '''Tomas F. Agulto''' (ipinanganak noong Disyembre 21, 1953) ay isang Pilipinong makata, mananaysay at organisador sa pamayanan. Iniuugnay siya sa mga gawaing pampanitikan at pangkomunidad, kabilang ang GAT-CERD at Bangkilas ng Lakas-Mangingisda sa Bulacan.{{cn}} == Buhay at karera == Kilala si Agulto sa kaniyang mga akdang pampanitikan na kinabibilangan ng mga tula, sanaysay, akdang pambata at iba pang anyo ng panitikan. Bukod sa pagsusulat, iniugnay rin siya sa mga gawaing pangkomunidad at mga proyektong pangkultura.{{cn}} == Mga akdang pampanitikan == Kabilang sa mga akdang iniuugnay kay Tomas F. Agulto ang mga sumusunod: # ''Lagi Na'y Kailangan Kong Gumising Nang Maaga at Iba Pang Pagdidilidili'' (1981). # ''Bakasyunista'' (1984). # ''Batanes at Iba Pang Pulo'' (1989). # ''Ang Magandang Babae sa Sta. Elena — Antolohiya ng Kuwento, Tula, Sanaysay'' (1989), na iniugnay sa GSPSS Foundation Inc. # ''SA.BA.TRI. — Samasaganang Milenyo'' (2000), na iniugnay sa Bathaluman Publishing Inc. # ''Baha-Bahayan: Ang Apat na Munting Karpintero'', isang akdang pambata. # ''Si Alinggit at Barakuda'', isang akdang pambata. # ''Ang Paglalagalag ni Ulis Bisaya sa Emperyo ng Katagalugan at sa Kanyang Pagbabalik sa Bayan ng Itak'' (2015). # ''Ang Mga Badjaw sa Tungkalang'' (1988), isang sanaysay. # ''Ang Walang Lubay na Istasyon ng Pag-asa'' (1987), na iniugnay sa Cultural Center of the Philippines. # ''San Nicolas'', isang teleplay. # ''Talambuhay ng isang Makatang Laway'' (2024), na iniulat na nagkamit ng unang gantimpala sa kategoryang sanaysay ng Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature. == Mga parangal at pagkilala == Ayon sa isang artikulo ng ''Pinoy Weekly'' na inilathala noong 2013, tatlong ulit na itinanghal si Agulto bilang Makata ng Taon ng Komisyon sa Wikang Filipino at dalawang ulit na nagwagi ng unang gantimpala sa pagsulat ng tula sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature. Binanggit din sa artikulo na pinili siya ng Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) bilang tatanggap ng Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas noong 2009, ngunit tinanggihan niya ang parangal.<ref name="PinoyWeekly">{{cite web |title=Aklat, tula ni Tomas Agulto inilunsad |url=https://pinoyweekly.org/2013/09/aklat-tula-ni-tomas-agulto-inilunsad/ |website=Pinoy Weekly |date=2013}}</ref> Kabilang sa iba pang mga parangal na iniugnay kay Agulto ang: * Makata ng Taon noong 1988, 1997 at 1999.{{cn}} * Gawad Inang Bayan noong 1991 mula sa Polytechnic University of the Philippines.{{cn}} * Gawad Pambansang Alagad ni Balagtas noong 2009 mula sa UMPIL, na iniulat na tinanggihan niya.<ref name="PinoyWeekly" /> * Dangal ng Hagonoy noong 2024 mula sa lokal na pamahalaan ng Hagonoy.{{cn}} * Mga pagkilala mula sa Don Carlos Palanca Memorial Awards for Literature para sa kaniyang mga akdang pampanitikan.{{cn}} == Gawaing pangkomunidad == Iniugnay si Agulto sa GAT-CERD at Bangkilas ng Lakas-Mangingisda sa Bulacan. Ayon sa impormasyong ibinigay tungkol sa kaniya, naging bahagi siya ng mga gawaing pangkomunidad na may kaugnayan sa mga organisasyong ito mula pa noong 1979.{{cn}} == Kusina ng Talinghaga == Ang Kusina ng Talinghaga ay isang pagtitipon o espasyong pampanitikan na iniugnay kay Agulto at sinasabing naging aktibo mula 1995 hanggang 1997 sa Maginoo Street, Quezon City. Kabilang sa mga personalidad na iniugnay sa mga pagtitipon dito sina Ishmael Bernal, Conrad de Quiros, Lualhati Bautista, Elizabeth Oropesa at Jaclyn Jose.{{cn}} Iniugnay rin sa Kusina ng Talinghaga ang mga pagtatanghal ng Bagong Dugo at Eraserheads, mga konsiyerto nina Yano at Gary Granada, at paglulunsad ng aklat ni Romulo Sandoval. Kabilang din sa mga binanggit na aktibidad ang isang pagtatalakay na tinawag na “RA vs RJ.”{{cn}} Noong 2020, iniulat na nagkaroon ng mga online na talakayan na nilahukan nina Arnold Molina Azurin, Levi Balgos de la Cruz at Fr. Albert Alejo, SJ.{{cn}} == SUPREMO 1897 == Noong Mayo 10, 2023, iniugnay si Agulto sa isang pagtitipong pinamagatang SUPREMO 1897 na ginanap sa UP Hotel sa Diliman, Quezon City, na mayroon ding livestream sa Cebu.{{cn}} == Mga pananaw == Kabilang sa mga pananaw na iniugnay kay Agulto ang pagtalakay niya kay Francisco Balagtas kaugnay ng mga pagpapahalagang panrelihiyon at pangkultura, ang konsepto ng “HOMO AI” at singularity, at ang posibilidad ng pagsasanib ng tao at artipisyal na intelihensiya bilang bahagi ng ebolusyon ng tao.{{cn}} Iniugnay rin sa kaniya ang pagtutol sa pribatisasyon ng mga pangunahing industriya.{{cn}} == Mga sanggunian == <references /> {{DEFAULTSORT:Agulto, Tomas F.}} suzx9m6w6w1ep1wjiz11brtrulbljuc