Vikipedija tlywiki https://tly.wikipedia.org/wiki/S%C9%99rlovh%C9%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Medja Xususi No-pegət Okoədə Okoədə no-pegət Vikipedija Vikipedija no-pegət Fajl Fajli no-pegət MediaWiki MediaWiki no-pegət Šablon Šabloni no-pegət Dastək Dastəki no-pegət Kategorijə Kategorijə no-pegət TimedText TimedText talk Modul Moduli no-pegət Event Event talk 0 8703 125122 125061 2026-06-26T14:45:41Z ~2026-36976-31 49439 125122 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Taryx'''<ref><nowiki>Абосзода Ф.Ф. «Русско-талышский словарь (60 000 слов и выражений)» А-Я. — Москва: ООО МФВТК-пресс, 2011. — 170 с.</nowiki></ref> (ja '''tarix'''<ref>[[Lija Pirejko|<nowiki>Пирейко Л. А.</nowiki>]] <nowiki>«Талышско-русский словарь. Толышә үрүсә лүғәт». 1976, c. 208</nowiki></ref>) — ǧədimədə insonon coko žimon karde, cəvon žimonədə kon hodison bəsə ome, žimonondə coko inən coknəj ovaxtə be bə šikil egynije omutə ičtimoi elme. == Səvonon == {{Səvonon sijohi}} {{Elmon}} [[Tispir:Taryx]] em7lxrtlo8eofnurtjqosgew5dklxvh 0 9929 125124 125100 2026-06-27T00:53:58Z InternetArchiveBot 125 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 125124 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Əvəz Sadıxov.jpg|thumb|Əvəz Sadyxov]] '''Əvəz Sadyxov''' ([[18 Avgust|18 avgust]] [[1942]] sor, [[Byləband]] di, [[Liki rəjon]], Azərbojčoni SSR — [[9 Nojabr|9 nojabr]] [[1999]] sor, [[Boku]], [[Azərbojčon]]) — [[Tolyšon|tolyšə]] zyvonšynos, tolyššynos, miəllim. Filologijə elmon doktor, professor. Cy «[[Tolyši sədo]]» ružnomə iminə redaktor<ref name=":0">F. Əboszodə, Ə. Sadyxzodə. Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis. — Minsk: Medisont, 2019. — 233 s.</ref><ref name=":1">''Xalid Məhmud.'' Har žimoniku gyləj sətyr = Hər ömürdən sətirlər. — UniPrint, 2019. — S. 170-171. — 472 s.</ref>. == Biogrəfijə == Sadyxov Əvəz Širi zoə bə dynjo omə 18 avgust 1942 sorədə, Byləband dijədə, Leriki rəjoni. Iminə təhsilyš sə 8-sinifinə Byləbandi məktəbədə, 1959 sorədə Lerikədə mijonə məktəbyš oryxni. 1962 sorədə bə Azərbojčoni kišvər universiteti filologijə fakultə dəše, ijən 1967 əvyš de əla ǧyjməton oryxniše ijən yštə Byləband dijədə miəllim təjin kardə be. 1968 sorədə cy azərbojčonə zyvoni ijən ədəbijoti miəllim ko kardejədə əv bə Nasimi nomədə zyvonəzynəti instituti aspiranturə ǧəbul bedə. 1972 sorədə cy filologijə elmon nomizədi səvijə səše ijən yštə ko de Nasimi nomədə zyvonəvonəti instituti əlošəjn kardejdə. 1980 sorədə filologijə elmon doktorəti dissertasijə nygo kardyše<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Ve jolə tohfə bə tolyššynosəti ijən bə tolyšə zyvoni grəmatikə umute dəǧandyše. Hələ yštə tələbə vaxtonədə əv iminə odəm be ki tolyšə zyvoni grəmatikə nyvyšte bino kardyše, ym grəmatikə ve vaxt bənə dastənyvyštəj mandəbe. Əj cap karde bedənybe kali kərə bə sijosəti gornə, hərdəm de malijə səbəbon<ref>[https://avestatalysh.com/2017/01/14/talis-dilini-beynind%c9%99-dasiyan-professor-%c9%99v%c9%99z-sadixov/ Talış dilini beynində daşıyan professor – Əvəz Sadıxov/]</ref>. Sadyxzodə kitob «Талыш дилинин грамматикасы (морфологија вә синтаксис)» («Tolyšə zyvoni grəmatikə (morfologijə ijən sintaksis)») capiku beše Sankt-Peterburg šəhərədə tyrkə zyvonədə 2002 sorədə peš myəllifi marde. Sadyxzodə 60 gyləjsə ve elmə kitobi myəllife, ve kərə [[Məskova|Məskovədə]], [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgədə]], Užgorodədə ijən Alma-Atədə elmi konfransonədə ištirok kardəše<ref name=":1" />. Syvoj tolyši ijən tyrki, əv ərəbi ijən farsi zyvonon zynejdəbe. 1992 soriku tosə oktjəbr 1993 sor cy «Tolyši sədo» ružnomə iminə redaktor ko kardəbe. Pešo əcəj dumo redaktor [[Fəxrəddin Aboszodə]] be<ref>[https://web.archive.org/web/20251208113350/https://regnum.ru/news/3162464 Жизнь и смерть Фахраддина Абосзода]</ref>. 9 nojəbr 1999 sorədə Sadyxzodə marde. Tosə yštə žimoni oxoj əv cy Nasimi nomədə zyvonəvonəti instituti azərbojčonə zyvoni tarixi šobə navəžənə elmijə əməkdoš be. 2019 sorədə [[Tolyši Millijə Akademijə|Tolyši millijə akademijə]] bə məjdon bekardyše kitob — ədəbijə tolyšə zyvoni grəmatikə barədə «Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis» cy Fəxrəddin Əbosxodə ijən Əvəz Sadyxovi tolyšə zyvonədə, končo cy grəmatikə həmmə əsosə ǧysmon təsvir kardə bin. Ədəbijə zyvoni əsosədə myəllifon kobəsonə ləhcə pegətəšone, kom pevylo byə cy Azərbojčonə Respublikə tolyšəzyvonə rəjononədə, ijən kali Ironi tolyšon žijə vyronədə. Ən dyždə tolyšə syxangyrdon myəllif Fəxrəddin Əboszodə yštə tədǧyǧotədə cy Əvəz Sadyxovi əsəri nyǧyl ijən ozavzin kardyše. Cy kitobi elmijə redaktor – tolyšə šair ijən publisist [[Čamal Lələzoə]] (Əǧəjev)<ref>[https://kavkazgeoclub.ru/content/talyshskiy-yazyk-fahraddina-aboszoda-vyshel-v-svet «Талышский язык» Фахраддина Абосзода вышел в свет]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240111131326/https://regnum.ru/news/2569783 Опубликована грамматика талышского языка]</ref>. == Bibliografijə == * Talış dilinin grammatikası (morfologiyə və sintaksis). — Sankt-Peterburg, 2002. — 80 s. * Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis / Fərmoni Fəxrəddin Əboszodə, Širi Əvəz Sadyxzodə. — Minsk: Medisont, 2019. — 233 s. ==== Məǧolon ==== * Талыш дилиндә исми бирләшмәләр. — Tolyši Sədo cy 20.03.1992 soriku. — s. 6 * Размышления о литературном талышском языке. — Tolyši Sədo * Талыш дилинин фонетикасы вә алифбасы һаггындә бәзи мулаһизәләр (Некоторые дискуссии о фонетике и алфавите талышского языка). — Tolyši Sədo * Талыш дилиндә дәрслик вә дәрс вәсаитләринин һазырланмәсыны өзфәалијјәтин умудинә гојмаг олмаз (Нельзя недооценивать развитие учебников и учебников талышского языка). — Tolyši Sədo == Linkon == [https://www.youtube.com/watch?v=JS09SStMv70&t=602s Hilal Məmmədov cy Əvəz Sadyxovi barədə] == Səvonon == [[Tispir:Tolyšə zyvon]] <references /> [[Tispir:Tolyšə millijə lyvemon]] [[Tispir:Tolyššynoson]] 9jqisrg79qwdaw3rrlu9zo50jsdsu65 0 12167 125123 125099 2026-06-27T00:40:55Z InternetArchiveBot 125 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 125123 wikitext text/x-wiki [[Fajl:Вестник Талышской Национальной Академии.jpg|miniatyur|355x355px|Tolyšə Millijə Akademijə Xəbon 2-minə bešə numrə]] '''Tolyši Millijə Akademijə''' (tolyši kiril Толыши Миллијә Академијә, [[Inglisi zyvon|ingl]]. Talysh National Academy) — [[Tolyšon|tolyšə]] tədǧyǧ bardəkəson təškilot, kom 2010 sorədə [[Riga]] [[Šəhər|šəhərədə]] ǧejd kardə byə bo tolyšə mədənijəti ijən ədəbijoti ogətejro. == Akademijə məǧsəd == Ce Tolyšə Millijə Akademijə (TMA) məǧsəd [[Tolyšiston]]<nowiki/>i ičtimoi-iǧtisodi, taryxə-etnografikə, arxeoločijə, ədəbijotə ijən zyvonəzynə sahonədə umute ijən tədǧyǧ kardeje. Bo ywtə məǧsədon rəsejro akademijə elmijə ekspedisijon bə Tolyš vyǧandə, konferensijon təškil kardejdə, ekskursijon, leksijon dəvonijedə, dastrək kardejdə bo elmijə əsəron tolyššynosəti sahədə nyvyštə bybun<ref name=":0">''Абилов И.Ш.'' Вестник Талышской Национальной Академии. — ТНА. - № 1. — Минск: Медисонт, 2011. — С. 10—11. — 200 с.</ref><ref>Введение в историю и культуру талышского народа / под ред. Г. С. Асатряна. — Ереван: «Кавказский центр иранистики», 2011. — С. 109. — 200 с. — ISBN <nowiki>ISBN 978-99930-69-69-0</nowiki>.</ref>. Ce TMA əsosə ofis [[Minsk|Minskədəje]] ([[Belarus]]). Ce TMA prezident taryxə elmon doktor Elnur Aǧajeve. == Struktur == TMA dy gylə ǧysmyš heste (Tolyši elmi akademijə, Tolyši nəčiməsənəti akademijə) ijən 5 gylə buro (ičtimoi-iǧtisodi, taryxə-etnografikə, zyvoni ijən adəbijoti, folklori ijən mahnejon, redaktorəti). Akademijə dylədə hestin šərəfmandə ijən həǧiǧijə uzvon ijən uzvon-korrespondenton. Bənə šərəfmandə uzvi vyžnije bəzynen be alimon komon de yštə Tolyšistoni barədə əsəron zynə bejdən<ref name=":1">''Асатрян Гарник.'' Армения, Иран и регион: Популярные статьи, очерки, эссе, научная и общественно-политическая публицистика.. — Ереван: Асогик, 2014. — С. 395. — 516 с. — <nowiki>ISBN 978-9939-50261-8</nowiki>.</ref>. == Mətbuoti organ == Ce TMA mətbouti organ «Tolyši Millijə Akademijə Xəbonin»<ref>''Али Абдоли.'' История талышской прессы = Tarikche-ye matbuat-e Talesh (перс.). — Тегеран: Jameeh Negar, 2013. — С. 41. — 96 с. — <nowiki>ISBN 97-86-00-10-13-42-3</nowiki>.</ref><ref>''Талышская национальная академия (Рига).'' Вестник Талышской национальной академии: научное издание. - Минск : [б. и.], 2011― <small>(неопр.)</small>. ''e-catalog.nlb.by'' (2011). Дата обращения: 12 ноября 2020.</ref>. 2011 sorədə ce «Tolyši Millijə Akademijə Xəbon» iminə umrə beše, iminə bejnəlxəlǧə elmijə nəštijoti, kom təmom bə Tolyšistoni umute həsr kardə byə<ref>[https://web.archive.org/web/20240207143900/https://regnum.ru/news/1480893 ''Абилов И.'' В Минске вышел первый номер «Вестника Талышской национальной академии»]</ref><ref name=":1" />. Ko kardə zyvonon - tolyši, urusije ijən inglisi. Ce xəbon sərredaktor Igbal Əbilove. Xəbonədə cap bejdən: ce tolyši folklori nymunon, cap kardə nybyə taryxi sənədon, komon de Tolyši əloǧə hestyšone, ijən navkonə tədǧyǧ bardəkəson cap nybyə əsəron<ref name=":0" />. == TMA kardə əməlon == Ce TMA uzvon bejnəlxəlǧə elmijə konferensijonədə ištirok kardejdən ijən TMA kitobon nəšr kardejdə. 2010 sorədə TMA ičo de «Bejnəlxəlǧ tolyši mədənijəti ovči fondi» ce F. Əboszodə Tolyšə-tyrkə luǧəti (50 000 syxan ijən ifodə) cap kardyšone, ijən 2011 sorədə həminə myəllifi — Urusə-tolyšə luǧət (60 000 syxan) ijən Tolyšə-tyrkə luǧət (107 570 sexan ijən ifodə). 19 nojabr 2010 sorədə «Peterburgi fəlsəfə ružon» tədbirədə fəlsəfə ijən sijosəti fakultədə ce Sankt-Peterburgi kišvərə universitetədə konferensijə dəvardəbe «Millijə irsi fəlsəfə». By konferensijədə ce TMA uzv ištirok kardyše de šygo myžori ''«Taryxə-mədənijətə iras bənə etnkikə yžtəni ogəte iškil (tolyšə milləti nymunəjsə)»'', končo myəllif guš doəkəson de tolyšon ošno kardyše ijən de assimiləsijə təsiri, ijən ce Tolyšistoni taryxə-mədənijətə əbidon bevəčə holi barədə. Ce Tolyšistoni umute barədə XX əsrədə ijən Tolyšistoni regionədə əhmijətinə vyrə<ref>[https://web.archive.org/web/20200923082757/http://tolishpress.org/news/1348.html Участие талышских ученых в международной научной конференции]</ref>. 2011 sorədə TMA ce F. Əboszodə iminə kitobyš «Tolyši bə vyrə nyrəsə ənəšykyrəti» cap karde ce Tolyšə xanəti barədə ijən de I. Əbilovi, I. Mirxəlizodə taryxə-etnogragijə ocerkon<ref>[https://web.archive.org/web/20201026194050/http://tolishpress.org/news/1397.html Первое научное издание Талышской Академии]</ref>. 4 tosə 8 ijuli 2011 sorədə [[Petrozavodsk]] šəhərədə Urusijəti etnografon ijən antropologon IX kongress dəvarde. 6 ijuli kongressədə ce TMA uzvi I. Əbilovi məruzə guš doə be «Folklor bənə səvon bo tolyšə xəlǧi taryxinə viri bərpo kardejro''»''. Əsərədə ce dy gylə mifikə vyžudon barədə votə bejdə — «Sijo Cyxo», kom Azərbojčoni Tolyšədə pevylo byə, ijən «Sijah Galeš», kom Ironi Tolyšədə heste.Guš doəkəson tolyšon holiku ve maraǧin bin, iškilon barədə, komon mandə ce ce zyvoni ijən mədənijə irsi ogəte vədə<ref>''Альманах русской традиционной культуры.'' IX Конгресс этнографов и антропологов России в Петрозаводске с 4 по 8 июля 2011 <small>(рус.)</small>. ''Русские традиции. - Альманах русской традиционной культуры''</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20111229060825/http://tolishpress.org/news/1515.html Талышская Национальная Академия на IX Конгрессе этнографов и антропологов России]</ref>. 2012 sorədə ce TMA nəšrtiku ce F.F. Əboszodə kitobon bešin «Urusə-tolyšə luǧət» (60 000 syxan ijən ifodə) ijən «Ingilisi-tolyšə luǧət» (250 000 syxan ijən ifodə) nominə akademijə nəšrədə «LINCOM academic publishers» [[Munhen|Munhenədə]]<ref>[https://iarex.ru/articles/75747.html ПАМЯТИ КАХИНА АБИЛОВА]</ref>. 25 apreliku tosə 5 maj 2012 sorədə TMA ičo de Urusijəti Elmon Akademijə Jolə Pjotri nomin Antropologijə ijən etnografijə muzeji (Kunstkamera) ijən Urusijəti Etnogragijə muzeji Nysoə (Ironə) Tolyšədə ekspedisijə dəvonijəše. Ekspedisijə jol ce TMA uzv I. Əbilov be. Ce TMA Nysoə Tolyšədə nymojəndə Armin Fəridi ce tolyšə musiǧijə adəton tədǧyǧ kardəkəse, folklori gyrdə kardəkəse, «Tolyšə musiǧi» kitobi myəllife, končo ce həmmə Tolyšiku 100 gylə millijə mahne nyvyštə byə. Urusəzyvonə etnografijə elmədə ym iminə kərə be žygo ekspedisijə bo Ironi Tolyši umutejro. Rəšti šəhəristoni dijonədə kali tolyšonku intervju pegətə byəbe; Bə tolyšə [[Muslə]] šəhər šəbin ijən [[Gilan|Gilani]] dijovyžə irsi muzej, konč buminə arxitekturə 20 gylə čurbəčurə nymunə gyrdə kardə byən, ijən Femanədə Aljand rəjon; bə Rəšti vyžor šəbin, ijən šəhəri muzej, končo syvo buminə məišəti barədə, ce Marlik, Tul-e Talyš, Amlaš, Ag evlar arxeologijə kandə artefakton nišon doə byən. Ekspedisijədə xajli ce tolyšon identifikasijə barədə məlumot gyrdə kardə byəbe, de gyrdo-kəno xəlǧon əloǧə, byrz kašte, mol ogəte barədə, təǧvimə sikli barədə, panteoni barədə<ref>[https://web.archive.org/web/20201127201126/http://tolishpress.org/news/1702.html Этнографическая экспедиция в Южный Талыш]</ref>. Gyrdə kardə materialon dastək kardyšone bo məruzon nyvyšte, komon pešo cap bin<ref>[https://web.archive.org/web/20201026184912/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/2012/lavrovskie_sredneaziatskokavkazskie_chteniya Лавровские (Среднеазиатско-Кавказские) чтения]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201026191650/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/2015/lavrovskie_2015 Лавровский (Среднеазиатско-Кавказские) чтения - 2015]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20201026184535/http://www.kunstkamera.ru/science/konferencii_i_seminary/conf_2019/xliii_lavrovskie_chteniya_kavkaz_i_centralnaya_aziya_etnografiya_antropologiya_folkloristika XLIII ЛАВРОВСКИЕ ЧТЕНИЯ Кавказ и Центральная Азия: этнография, антропология, фольклористика]</ref>. 2019 sorədə bə dynjo dim beše ce ədəbijə tolyšə zyvoni grammətikə ce Fəxrəddini Əboszodə ijən Əvəz Sadyxovi «Tolyšə zyvon: fonetikə, morfologijə, sintaksis». Kitobi TMA cap kardyše tolyši zyvondə, kitobədə ce grammətikə vejni əsosə ǧysmon soxtə byən. Myəllifon tərəfiku bənə ədəbijoti zyvon pegətə byə ce zyvoni kobəsonə ləhcə. By əsərədə dyždə tolyšə luǧəton myəllif Fəxrəddin Əboszodə ozavzijəše ijən nyǧyl kardəše ce tolyšə filologi Əvəz Sadyxovi (1942−1999) əməli, komi peš əcəj marde 2002 sorədə [[Sankt Peterburg|Sankt-Peterburgədə]] tyrki zyvonədə cap kardə byəbe. Kitobi elminə redaktor tolyšə šair, ənyvyšt [[Čamal Lələzoə]] (Aǧajev) be<ref>[https://web.archive.org/web/20240111131326/https://regnum.ru/news/2569783 Опубликована грамматика талышского языка]</ref>. Ce akademijə uzvo tərəfo ve-vinə məǧolo cap kardə byən ce tolyši taryxi, etnografijə ijən zyvoni barədə. == Səvonon == <references /> [[Tispir:Tolyšə zyvonədə həmməjəvo informasijə vositon]] [[Tispir:Tolyšon]] c5yzb1askh67se8wjk9ty2w4v2h1tre