lipu Wikipesija
tokwiki
https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open
MediaWiki 1.47.0-wmf.10
case-sensitive
Media
ilo
toki
jan
jan la toki
pali
pali la toki
sitelen
sitelen la toki
MediaWiki
MediaWiki la toki
kipisi
kipisi la toki
nasin ilo
nasin ilo la toki
kulupu
kulupu la toki
nimi
nimi la toki
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ma Sonko
0
190
69570
68822
2026-07-14T23:27:18Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69570
wikitext
text/x-wiki
{{kon ante|ma Sonko suli|ma Sonwaminko|ma Tawan}}
{{poki sona ma
|nimi ma = ma Sonko
|nimi mama = 中国
|len ma = [[sitelen:Flag of China.svg|border|130px]]
|sitelen lawa = [[sitelen:中華人民共和國國徽.svg|101x85px|sitelen anpa pi [[toki pona]] li lon.]]
|kalama musi ma = 义勇军进行曲 ([[kalama musi pi kulupu utala wile]]) [[ijo:March of the Volunteers instrumental.ogg | center]]
|sitelen ma = [[sitelen:CHN_orthographic.svg|220px]]
|ma tomo lawa = [[ma tomo Pesin]]
|mute jan la ma tomo suli = [[ma tomo Sane]]
|toki lawa = [[toki Sonko]]
|toki ante = [[toki Ju]]<br>[[toki Kantun]]<br>[[toki Min]]<br>[[toki Monko]]<br>[[toki Soson]]<br>[[toki Po]]<br>[[toki Wasun]] <!--Zhuang/Vahcuengh--><br>[[toki Wiku]]<br>[[toki Sijan]]<br>[[toki Kan]]
|jan lawa = [[jan Si Sinpin]]
|mani = [[mani Juwan]] (RMB)
|nasin lawa=[[nasin loje pi ante lili tan ma Sonko]]
|ISO 3166 = CN
|mute jan=jan {{o nnp|1411778724}} (tenpo sike nanpa 2020)}}
{{pini ala}}
{{nimi ijo|'''ma Sonko''' anu nimi ale '''ma Sonwalenminkoneko'''|中国, Zhōngguó anu 中华人民共和国 zhōnghuárénmínggònghéguó|toki Sonko|kulupu pi lawa jan pi ma Sonko|ipa=[[kalama lili IPA|[tʂʊŋ˥xwa˧˥ ʐən˧˥min˧˥ kʊŋ˥˩xɤ˧˥kwɔ˧˥]]]{{kute|Zh-Zhonghua renmin gongheguo.ogg|o kute}}|na=true}} li [[ma]] lon [[ma Asija]].
ma Sonko li lon poka pi ma mute; [[ma Soson]] en [[ma Losi]] en [[ma Monkolu]] en [[ma Kasatan]] en [[ma Kilisa]] en [[ma Tosiki]] en [[ma Akanisan]] en [[ma Pakisan]] en [[ma Palata]] en [[ma Nepalu]] en [[ma Tuku]] en [[ma Mijanma]] en [[ma Lajo]] en [[ma Wije]] li lon poka ona. ona li lon poka pi [[telo Pasipi]] kin. nanpa jan en esun<ref>{{tan sona|linja=https://www.imf.org/en/publications/weo/weo-database/2022/april|tan=World Economic Outlook Database, April 2022|tenpo lukin=2026-07-04}}</ref> la, ma Sonko li suli nanpa wan. suli ma la, ma Sonko li nanpa tu wan lon ma ale. tenpo ni la, ma Sonko li kama [[ma wawa]].<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Michael Schuman|toki tan=en|linja=https://www.theatlantic.com/international/archive/2020/10/what-kind-superpower-will-china-be/616580/|tan=What Happens When China Leads the World|tenpo=2020-10-05|tenpo lukin=2026-07-04}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Anthony H. Cordesman|toki tan=en|linja=https://www.csis.org/analysis/china-and-united-states-cooperation-competition-andor-conflict|tan=China and the United States: Cooperation, Competition, and/or Conflict|tenpo=2019-10-01|tenpo lukin=2026-07-04}}</ref>
tenpo pini suli la, [[kulupu jan suli]] en [[kulupu lawa]] li lon ma Sonko. taso, ma lawa Sonko pi tenpo ni li kama lon tenpo sike nanpa 1949 kin. kulupu lawa pi ma Sonko li jo e [[kulupu pi nasin lawa|kulupu wan taso pi nasin lawa]]. jan mute li toki e ni: ona li [[nasin lawa pi jan ale]] ala. ni li tan [[kulupu Konsantan]] li lawa e ale.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Andrew J. Nathan, Larry Diamond, Marc F. Plattner|toki tan=en|linja=https://books.google.co.uk/books?id=6TnSAQAAQBAJ&redir_esc=y|tan=Will China Democratize?|ijo pana=Johns Hopkins University Press+ORM|tenpo=2013-09-01|tenpo lukin=2026-07-04}}</ref><ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.ft.com/content/cb2c8578-adb4-11e7-aab9-abaa44b1e130|tan=Under Xi Jinping, China is turning back to dictatorship|tenpo=2017-10-10|tenpo lukin=2026-07-04|linja sama=http://web.archive.org/web/20251126194125/https://www.ft.com/content/cb2c8578-adb4-11e7-aab9-abaa44b1e130|tenpo sama=2025-11-26}}</ref>
len sitelen pi ma Sonko li loje li jo e [[mun|mun seli]] jelo pi mute luka. mun lili jelo suli li [[kulupu Konsantan]], ante lili li [[jan pi pali pan]] li [[jan pali]] (tenpo mute la, [[pali kiwen]]) li [[jan pi jo mani mute lili lon ma tomo]] li [[jan pi jo mani lili pi kulupu jan]].
==nimi==
nimi "Sonko" pi [[toki pona]] li kama tan nimi ''Zhōngguó'' (中国) lon [[toki Sonko]]. kon pi nimi ni li "[[ma lawa]] insa" anu "ma lawa {{nimi|meso}}". taso, toki ante li kepeken nimi ante. toki mute pi [[kulupu toki Palata Elopa]] li kepeken nimi tan nimi ''Cīna'' pi [[toki Sankita]]. ken la, nimi li tan [[toki Sonko]]. kon ona li {{nimi ijo|[[ma Sin]]|秦 qin2|toki Sonko|na=}}. ma Sin li tenpo wan pi ma Sonko lon tenpo pini.
==tenpo pini==
[[sitelen:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|250px|tenpo mute la ante pi ma pi ma lawa Sonko (sitelen ni li pini lon tenpo sike nanpa 1912)]]
tenpo pini la, [[kulupu lawa mama]] li lawa e ma Sonko. jan li toki e ni: [[ma lawa]] nanpa wan lon ma Sonko li {{nimi ijo|ma pi kulupu lawa mama Sija|夏朝, Xiàcháo|toki Sonko}} li kama lon tenpo sike 2070 BCE anu tenpo poka. taso, sitelen toki ala li kama tan tenpo ni. sitelen toki li kama lon ma Sonko lon tenpo pi {{nimi ijo|kulupu lawa mama San|商朝, Shāng cháo}}. taso, sitelen ni li toki ala pi kulupu Sija.
tenpo mute la ma Sonko li pakala li kama wan. jan lawa nanpa wan pi ma Sonko wan li [[jan Sin Se Jun|jan Sin Si Wan]]. ona li wan e ma Sonko lon tenpo sike 221 BCE. kulupu lawa mama ona li {{nimi ijo|kulupu lawa mama Sin|秦朝, Qín cháo}}. taso, [[lipu lawa]] en pali pi kulupu lawa ni li ike tawa jan mute. tan ni la, jan li weka e ona. [[tenpo utala]] li kama la, {{nimi ijo|kulupu lawa mama An|漢朝, Hàncháo}} li wan sin e ma Sonko.
[[kulupu lawa Tasin]] li [[kulupu lawa mama]] nanpa pini. jan lawa pini ona li {{nimi ijo|[[jan Puwi]]|溥儀, Puyi}}. tenpo sike nanpa 1912 la jan li weka e lawa pi kulupu mama. ma Sonko li kama [[ma pi kulupu lawa]]. tenpo sike nanpa 1927 la [[utala insa]] li open. tenpo sike nanpa 1949 la [[kulupu Komintan]] li tawa [[ma Tawan]]. [[kulupu Konsantan]] li lawa e ma Sonko suli. tenpo ni la ma Sonko li jo e [[lawa ma]] tu. ma wan li lon ma Sonko pi ma suli. ma wan ante li lon ma Tawan.
==ma==
ma Sonko li ma suli mute li ma suli nanpa wan. tan ni la, ona li jo e nasin ante mute pi [[kon ma]] lon ma ante ona. [[kulupu nena Imalaja]] li kipisi ma Sonko tan ma Palata tan ma Nepalu tan ma Tuku. [[kulupu nena]] ante li kipisi ona tan ma ante kin. [[ma Kopi|ma pi telo lili Kopi]] li kipisi ona tan ma Monku. jan mute mute pi ma Sonko li awen lon poka pi telo suli Pasipi.
===ma kipisi===
ma Sonko li jo e ma kipisi pi mute luka luka luka luka luka luka tu tu. ma Sonko li lawa ala e ma Tawan. taso, kulupu lawa pi ma Sonko li pilin e ni: ma Tawan li ma kipisi.
{| class="wikitable"
|+ma kipisi pi ma Sonko
!nimi
!nimi mama
!ma tomo lawa
|-
|[[ma Anwi]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|安徽|ala}}</span>
<small>Ānhuī</small>
|ma tomo Epe
|-
|[[ma tomo Pesin|ma Pesin]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|北京|ala}}</span>
<small>Běijīng</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma tomo Sonsin|ma Sonsin]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|重庆|ala}}</span>
<small>Chóngqìng</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma Pukijen]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|福建|ala}}</span>
<small>Fújiàn</small>
|ma tomo Puso
|-
|[[ma Konton]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|广东|ala}}</span>
<small>Guǎngdōng</small>
|ma tomo Konso
|-
|[[ma Kansu]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|甘肃|ala}}</span>
<small>Gānsù</small>
|ma tomo Lanso
|-
|[[ma kipisi Kansi|ma Kansi]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|广西|ala}}</span>
<small>Guǎngxī</small>
|ma tomo Nanin
|-
|[[ma Kuso|ma Kuweso]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|贵州|ala}}</span>
<small>Guìzhōu</small>
|ma tomo Kijan
|-
|[[ma Enan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|河南|ala}}</span>
<small>Hénán</small>
|ma tomo Senso
|-
|[[ma Upe]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|湖北|ala}}</span>
<small>Húběi</small>
|ma tomo Usan
|-
|[[ma Epe]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|河北|ala}}</span>
<small>Héběi</small>
|ma tomo Sikason
|-
|[[ma Anan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|海南|ala}}</span>
<small>Hǎinán</small>
|ma tomo Aku
|-
|[[ma Onkon|ma namako Onkon]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|香港|ala}}</span>
<small>Xiānggǎng</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma Ilonkan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|黑龙|ala}}</span>
<small>Hēilóngjiāng</small>
|ma tomo Apin
|-
|[[ma Omun|ma namako Omun]]
||<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|澳门|ala}}</span>
<small>Àomén</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma Unan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|湖南|ala}}</span>
<small>Húnán</small>
|ma tomo Sansa
|-
|[[ma Silin]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|吉林|ala}}</span>
<small>Jílín</small>
|ma tomo Sansun
|-
|[[ma Sijansu]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|江苏|ala}}</span>
<small>Jiāngsū</small>
|ma tomo Nansin
|-
|[[ma Sijansi]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|江西|ala}}</span>
<small>Jiāngxī</small>
|ma tomo Nansan
|-
|[[ma Lonin]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|辽宁|ala}}</span>
<small>Liáoníng</small>
|ma tomo Senkan
|-
|[[ma Opomonko]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|内蒙古|ala}}</span>
<small>Nèi Měnggǔ</small>
|ma tomo Oto
|-
|[[ma Ninsa]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|宁夏|ala}}</span>
<small>Níngxià</small>
|ma tomo Sinsan
|-
|[[ma Sinkaji]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|青海|ala}}</span>
<small>Qīnghǎi</small>
|ma tomo Sinin
|-
|[[ma Sisan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|四川|ala}}</span>
<small>Sìchuān</small>
|ma tomo Sentu
|-
|[[ma Santon]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|山东|ala}}</span>
<small>Shāndōng</small>
|ma tomo Sinan
|-
|[[ma tomo Sane|ma Sane]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|上海|ala}}</span>
<small>Shànghǎi</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma Sansi pi ma tomo Sijan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|陕西|ala}}</span>
<small>Shǎnxī</small>
|ma tomo Sijan
|-
|[[ma Sansi pi ma tomo Tajun]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|山西|ala}}</span>
<small>Shānxī</small>
|ma tomo Tajun
|-
|[[ma Tankin]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|天津|ala}}</span>
<small>Tiānjīn</small>
|''ona li ma tomo''
|-
|[[ma Sinkijan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|新疆|ala}}</span>
<small>Xīnjiāng</small>
|ma tomo Ulunki
|-
|[[ma Po]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|西藏|ala}}</span>
<small>Xīzàng</small>
|ma tomo Lasa
|-
|[[ma Unan|ma Punan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|云南|ala}}</span>
<small>Yúnnán</small>
|ma tomo Kentu
|-
|[[ma Sekijan|ma Sesijan]]
|<span style="font-size:medium;">{{toki|zh|浙江|ala}}</span>
<small>Zhèjiāng</small>
|ma tomo Anso
|}
==jan==
jan 1,400,000,000 li lon ma Sonko. ma ale la nanpa jan la ma Sonko li suli nanpa tu.
kulupu jan mute pi tan ante li lon ma Sonko. {{nimi ijo|[[kulupu jan An]]|汉族}} li kulupu suli. kulupu jan ante li lili. kulupu lawa pi ma Sonko li toki e ni: ma Sonko la, kulupu jan {{o nnp|56}} pi [[kulupu jan pi tan sama|tan sama]] li lon.
jan mute pi ma Sonko li [[toki Sonko]]. taso, toki ante mute li lon ma Sonko.
== o lukin ==
{{ma lon pi sona ma|insa=ma Sonko|poka weka suno en poka seli=[[ma Palata]]<br>[[ma Tuku]]<br>[[ma Nepalu]]<br>[[ma Pakisan]]|poka seli=[[ma Tawi]]<br>[[ma Mijama]]<br>[[ma Intonesija]]|poka kama suno en poka seli=[[ma Wije]]<br>[[ma Lajo]]<br>[[ma Malasija]]<br>[[ma Punawi]]<br>[[ma Pilipina]]|poka weka suno=[[ma Akan]]|poka weka suno en poka lete=[[ma Kasatan]]<br>[[ma Tosiki]]<br>[[ma Kilisa]]|poka lete=[[ma Lusi]]<br>[[ma Monko]]|poka kama suno=[[ma Nijon]]<br>[[ma Anku]]|poka kama suno en poka lete=[[ma Soson]]}}
==tan sona==
<references />
{{ma Asija}}
[[kulupu:ma Sonko]]
[[kulupu:ma Asija]]
[[kulupu:ma pi nasin loje]]
{{DEFAULTSORT:Sonko, ma}}[[kulupu:ma lawa]]
8uzwc089ipo6dyr917osrmkzool8vbv
ma Isale
0
1162
69576
63604
2026-07-15T09:51:22Z
~2026-39816-66
7141
Jerusalem is the seat of government.
69576
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma Isale
| nimi mama = ישראל <br> إسرائيل
| ma =
| len ma = [[sitelen:Flag of Israel.svg|border|130px]]
| sitelen lawa = [[sitelen:Emblem of Israel.svg|101px]]
| kalama musi ma = הַתִּקְוָה <br> (wile) <br> [[sitelen:Hatikvah instrumental.ogg]]
| ma tomo lawa = [[ma tomo Jelusalawin]]
| toki lawa = [[toki Iwisi]]
| toki ante = [[toki Alapi]]
| nasin sewi =
| nasin lawa =
| mani = [[mani Seke sin]] (₪) (ILS)
| tenpo = UTC+2
| ISO 3166 =
| sitelen ma = [[File:Israel (centered orthographic projection).svg|220px]]
| toki anpa pi sitelen ma =
| lipu ilo = https://www.gov.il/
}}
{{nimi ijo|'''ma Isale'''|ישראל, Yīsrāʾēl|toki Iwisi}} li ma lon [[ma Asija pi pini suno]]. ona li lon poka pi [[ma Lunpan]] pi [[ma Utun]] pi [[ma Sulija]] pi [[ma Masu]] pi [[ma Pilisin]]. ma tomo lawa ona li [[ma tomo Jelusalawin]]. taso lawa pi ma mute li pilin sama ni: ma Isale li lawa ala e ma tomo Jelusalawin. [[toki lawa]] pi ma Isale li toki Iwisi. tenpo pini la, toki Alapi li toki lawa kin, taso ona li weka lon tenpo sike nanpa 2018.<ref>[https://www.nytimes.com/2018/07/18/world/middleeast/israel-passes-national-home-law.html "Israel Passes 'National Home' Law, Drawing Ire of Arabs"] - ''New York Times''</ref>
ma Isale la, kulupu suli tu li lon. ni li kulupu jan Isale (anu [[kulupu jan Jejuta]]) li kulupu jan Pilisin (anu [[kulupu jan Alapi]]). kulupu jan Pilisin li kepeken [[toki Alapi]]. ona mute li lon [[nasin sewi Isilami]]. kulupu jan Isale li kepeken [[toki Iwisi]]. ona mute li lon [[nasin sewi Juta]]. ma Isale pi tenpo ni li kama lon tenpo sike nanpa 1948 tan ni: jan li wile e ma mama pi [[kulupu jan Jejuta]]. pini tawa ni la, ma ni li jo e nimi Pilisin li jo e kulupu jan Alapi lon ona. kulupu ni tu li wile e ma ni la, utala li kama. tenpo ni la, ma ni li kipisi. jan Pilisin li lawa e [[ma palisa Kasa]] e [[pini suno pi telo Utun]]. ni li ma lawa Pilisin pi tenpo ni.
== ona en [[ma Pilisin]] li utala ==
{{lipu suli|ma Isale en ma Pilisin li utala}}
==nimi==
{{nimi ijo|nimi Isale|ישראל}} li tan [[toki Iwisi]]. [[lipu pi kama lon]] la, nimi Isale li tan {{nimi ijo|''lawa''|שׂרה|ipa=/sara/}} li tan {{nimi ijo|''sewi''|אל|ipa=él}}. ni li tan ni: [[jan Jako]] li utala e jan pi sijelo ala, li kama pona. ni la, sewi li pana e nimi sin tawa ona. nimi ni li nimi Isale.
jan lili pi jan Isale li tawa [[ma Masu majuna|ma Misalin]] li kama kulupu suli. kulupu ni li kama jo e nimi ni: kulupu Isale. ni li nimi pi [[kulupu jan Jejuta]] ale.
==tenpo pini==
<gallery>
12 Tribes of Israel Map(tp).svg|kulupu jan pi ma Isale.
</gallery>
[[kulupu jan Jejuta]] li kama tan [[ma Kanan]]. [[ma Kanan]] li lon [[ma Asija pi pini suno]] li lon poka [[telo suli Mesitelane]]. kulupu jan ante li tan [[ma Kanan]] li [[kulupu jan Poniki]].
{{nimi ijo|[[lipu pi tawa weka]]|שמות}} la, [[jan Mose]] li lawa e kulupu jan Isale lon [[ma Masu]].
[[lipu Pipija]] la, [[jan Salu]] li jan lawa nanpa wan pi ma wan Isale. jan Salu li moli la, [[jan Tawi]] li kama lawa. jan Tawi li lanpan e [[ma tomo Jelusalawin]]. ma tomo Jelusalawin li kama ma tomo lawa. jan Solomon li kama jan lawa. jan Solomon li pali e tomo sewi nanpa wan lon ma tomo Jelusalawin. jan Solomon li moli la, kulupu jan pi [[poka open pi open suno]] li weka. nimi pi ma lawa lon poka open pi open suno li ''ma Isale'' anu ''ma Samelin''. tenpo sin la, [[kulupu jan Samelin]] li kama tan ma Samelin. kulupu jan pi [[poka pini pi open suno]] li kama ''ma Jejuta''.
tenpo sike nanpa 750 BCE la, [[kulupu jan Asulu]] li pakala li lanpan e poka open pi open suno. jan mute li weka e poka open pi open suno li tawa ma Jejuta lon poka pini pi open suno. tenpo sike 587 BCE la, jan pi [[ma tomo Papili|ma Papili]] li lanpan e ma Jejuta li tawa e jan mute pi kulupu Jejuta tawa ma tomo Papili.
[[ma Loma]] li weka e jan mute pi kulupu Jejuta tan ma ona li moli e ona. ni li kama e ni: jan pi kulupu Jejuta li lon ma mute ante lon [[ma Elopa]] lon [[ma Asija]] lon [[ma Apika]].
===nasin Sijon en ma Isale===
<gallery>
UN_Palestine_Partition_Versions_1947.jpg|toki pi ma mute wan
</gallery>
[[nasin Sijon]] la jan Jejuta li tawa ma Pilisin. [[utala suli nanpa wan]] la [[ma Juke]] li kama lawa e ona lon tenpo sike 1920. [[utala suli nanpa tu]] en [[moli suli Sowa]] la jan mute pi kulupu Jejuta li tawa ma Pilisin.
tenpo sike 1947 la, [[ma mute wan]] li toki e ni: ma Pilisin o kipisi.
tenpo sike nanpa 1948 la, ma Isale li toki e [[toki pi lawa sin|lawa sin]]. [[jan Pen Kulijon]] li [[jan lawa|jan nanpa wan pi lawa ma]] pi ma Isale. [[ma Masu]] en [[ma Sulija]] en [[ma Utun]] en [[ma Ilakija]] li open utala e ma Isale. utala ni la, jan 700,000 pi ma Pilisin li weka tan tomo ona. tenpo ni la, jan ni li ken ala kama lon tomo ona.
tenpo mute la ma Isale li utala e ma lon poka Isale. tenpo sike nanpa 1979, ma Masu en ma Isale li toki e toki pi [[utala ala]] li [[pini utala]]. tenpo sike nanpa 1994 la, ma Utun en ma Isale li toki kin.
==tan sona==
<references/>
{{kipisi:ma Asija}}
[[kulupu:ma Asija pi pini suno]]
[[kulupu:ma Isale| ]]
[[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]
{{DEFAULTSORT:Isale, ma}}
[[kulupu:ma lawa|Isale]]
3nm235pbde11u5i4s2pva5g2cz4nsdl
moku Sosi
0
5504
69565
68821
2026-07-14T23:19:05Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69565
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike}}{{nimi ijo|'''moku Sosi'''|饺子 anu 餃子, ㄐㄧㄠˇㄗ (jiǎo zi)|toki Sonko|selo pan pi soweli en kili|ipa=/tɕjàʊ.tsɹ̩/}} anu {{nimi ijo|'''moku Kijosa'''|餃子, ギョーザ (gyōza)|toki Nijon|ipa=/ɡʲoza/}} li moku kepeken pan supa sike kepeken soweli kepeken kili. ona li kama tan [[ma Sonko]]. jan pi ma Sonko li moku e moku Sosi lon tenpo suno nanpa wan pi [[nasin pi tenpo mun]].<ref>[http://www.news.cn/mrdx/2024-02/13/c_1310764259.htm]</ref> ni li tenpo sike sin pi ma Sonko.
[[File:台灣南投草屯水餃Nantou, Taiwan Caotun dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi [[ma Tawan]].
== telo namako==
'''telo namako mute li ken.'''
===moku Sosi pi ma Sonko ===
moku Sosi pi ma Sonko la, sina ken pana e telo pi [[kili Kisin Ma]] anu telo pi namako loje.<ref>[https://m.xiachufang.com/recipe/105952344/]</ref>
==nasin pali==
===moku Sosi pi [[ma Sonko]]===
'''nanpa wan la: o pali e ijo pali.'''<ref>[https://k.sina.cn/article_7113404273_1a7fdef7100100w31s.html]</ref>
''pan selo la:''
o ko e [[ko pan walo]]
''insa la:''
sina moku taso e [[soweli]] la, o pana e soweli.
sina moku taso e [[kasi]] la, o pana e kasi.
sina moku e soweli e kasi la, o pana e moku tu.
''telo namako la:''
sina ken kepeken telo pi kili Kisin Ma anu telo pi namako loje. [[File:Soja Sauce zum Sushi (25966205154).jpg|thumb]]
'''nanpa tu la: o pali e pan en pali e selo pan.'''<ref>[https://m.sohu.com/a/246914582_710237/?pvid=000115_3w_a]</ref>
sina jo e selo pan la, sina ken seli e ona kepeken nasin tu tu.
nasin nanpa 1 la o pana e ko pan walo tawa poki wan. tenpo mute taso pana lili la ona li pana e telo lete tawa poki. o tawa sike lon poki ni kepeken luka sina. [[tenpo Minu|tenpo Minuta]] 12 la o awen. sina ken pana [[namako walo]] lili tawa ko pan walo. o luka e ona sama sike walo wan.
nasin nanpa 2 la o pana e ona tawa poki sin. taso, o pini e lupa pi poki ni kepeken selo wan. kon li ken ala tawa insa. o kepeken tenpo Minuta 15 tawa tenpo Minuta 20.
nasin nanpa 3 la o pana e ko pan walo lili tawa supa wan. tenpo Minu mute la o luka e ona kepeken wawa sina. o ijo e ona sama sike kin. sina pini e ni la, o pali e sike wan lon insa ona. o pali e ona sama nimi <nowiki>''o''</nowiki>. sina pini e ni la, o kipisi e ona tawa linja tu wan anu tu tu anu luka. o anu e wan. ante li awen lon poki wan.
nasin nanpa 4 la o kipisi e linja ni tawa palisa lili. o pali e palisa sama selo pan kepeken palisa wan. ante li sama.
[[File:擀饺子皮照片.jpg|thumb]]
'''nanpa tu wan la: o pana e insa.'''
o kipisi e ijo pana sama sitelen anpa.
[[File:Filling - 牛肉芹菜饺子 Julia's Beef and Chinese Celery Dumplings.jpg|thumb]]'''nanpa tu tu la: o len e insa kepeken selo pan.'''
nasin nanpa 1 la o pana e insa tawa selo pan sama sitelen sewi.
nasin nanpa 2 la o pana e telo lili tawa selo ona.
nasin nanpa 3 la o pini e ona sama sitelen anpa. o pali linja sama sitelen anpa. ante li sama.
[[File:Jiaozi-close-look.jpg|thumb]]'''nanpa luka la: o seli e ona.'''
o seli e ona kepeken poki seli sama sitelen anpa lon tenpo Minuta 4 tawa tenpo Minuta 6<ref>[https://www.163.com/dy/article/HJ081V4Q05530XBJ.html]</ref>.
[[File:Non-stick 20cm saucepan.JPG|thumb]]'''nanpa luka wan la: o pana e ona lon poki wan.'''
o moku!
=== moku Sosi pi selo kiwen<ref>[https://life.anyongfresh.com/fried-dumplings-skill/]</ref> ===
'''nanpa wan la: o pali e ijo.'''
o esun anu pali e ijo ni:
poki
telo jelo moku
ko pan
telo
ni la: o pana e moku Sosi lete.
'''nanpa tu la: o pali e ona.'''
nasin nanpa 1 la o len e supa poki kepeken telo moku jelo. o pana e moku Sosi lete tawa poki.
nasin nanpa 2 la o open e seli suli o pana e telo e ko pan tawa meso selo pi moku Sosi lete. o pini e poki kepeken e supa pini e tenpo Minuta 5.
nasin nanpa 3 la o open e poki o lukin e ko pan en telo. ona li kama telo ala li tawa seli lili.
nasin nanpa 4 la kon pona lili li lon la o pini e seli.
nasin nanpa 5 la o pana e mute tawa supa moku.
o moku!
==tenpo pini ==
=== [[ma Sonko]]===
[[tenpo Tonan]] ([[toki Sonko]]:东汉dong1 han4) la,[[jan San Sonsin]] (toki Sonko:张仲景zhang1 zhong1 jing3) li pali e ona.ona li pali e ona tan pona e kute lete.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>[[tenpo Jan]]([[toki Sonko]]:元朝yuan2 chao2) la,moku Sosi li kama [[ma Elopa]] en [[ma Monko]].<ref>[https://www.lingoace.com/zh/blog/unlock-the-story-behind-a-delicious-traditional-dish-dumplings-cn/]</ref>tenpo ni la,ma mute li moku e ona.
'''tenpo pi ma tu wan'''
tenpo pi ma wan tu([[toki Sonko]]:三国时期 san1 gui2 shi2 qi1),ona li moku wan,nimi ona li 月牙馄饨 yue4 ya2 hun2 dun4 ([[moku Untun]] mun).[[lipu Kuwanja]]([[toki Sonko]]:广雅 guang2 ya3) pi [[jan We Sansi]] ([[toki Sonko]]:魏张辑 wei4 zhang1 ji4) li sitelen e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>ona li sama moku Sosi pi tenpo ni.
'''tenpo pi poka sewi en poka anpa'''
tenpo pi poka sewi en poka anpa ([[toki Sonko]]:南北朝时期 nan2 bei3 chao2 shi2 qi1) la,ona li “形如偃月,天下通食”([[toki pona]]:sama mun,jan ale li moku e ona)<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>ken la,tenpo pi poka sewi en poka anpa la jan li moku e ona lon telo moku.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo ni la,ma mute pi [[ma Sonko]] li sama.
'''tenpo Tan'''
tenpo Tan ([[toki Sonko]]:唐朝 tang2 chao2) la,jan li moku e ona kepeken ala telo moku.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>sijelo pi moku Sosi 229 li lon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''tenpo Son'''
tenpo Son ([[toki Sonko]]:宋代 song4 dai4) la,nimi ona li 角子 ,ni li tan pi 饺子.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo Son la,ona li tawa ma mute mute mute.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''tenpo Min'''
tenpo Min ([[toki Sonko]]:明朝 ming chao2) la,jan li moku e ona lon [[tenpo suno]] nanpa wan pi [[nasin tenpo Non]].jan li pana e [[mani]] lon insa.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''[[ma lawa suli Sin|tenpo Sin]]'''
tenpo Sin ([[toki Sonko]]:清朝 qing1 chao2) la,jan pi poka seli pi [[ma Sonko]] li moku e ona.taso ona li [[moku suli]] ala.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
===[[ma Nijon]]===
jan pi [[ma Nijon]] li olin mute e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
utala li pini la, jan pi ma Nijon li moku mute e ona. tenpo sike nanpa 1940 la, [[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ijo mute tan [[ma Sonko]]. ijo la moku Sosi li kin.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref> jan mute pi [[ma Nijon]] li pilin e ni: moku Kijosa li [[moku]] pi ma Nijon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo mute la jan pi [[ma Nijon]] li moku e moku Kijosa lon [[pan palisa lili]]. taso, tenpo pini la moku Kijosa li lon. tenpo ni la, jan mute li moku e ona.
==moku Sosi pi ma ante==
===moku Kijosa pi [[ma Nijon]]===
sina sona ala sona? jan pi ma Nijon li moku e moku Kosa lon [[pan palisa lili]].<ref>[https://www.nippon.com/cn/column/g00589/]</ref>
[[File:Gyōza 003.jpg|thumb|moku Kosa]]
===moku Sosi pi selo walo pi pipi kala===
{{nimi ijo|moku Sosi pi selo walo en pipi kala|水晶虾饺|toki Sonko}} li moku pi [[ma Kantun]] . tenpo sike 1920 tawa tenpo sike 1930 la ona li kama lon.<ref>[https://post.m.smzdm.com/p/axz23ed4/]</ref>
[[File:Shrimp dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi selo walo pi pipi kala li lon a!]]
===moku Sosi pi [[ma Wije]]===
kala li lon insa. selo li ken ala lukin. [[sike mama]] en selo pi kili jelo loje en [[soweli]] li lon insa<ref>[https://www.cookingwithmorgane.com/cn/recipe/vietnamese-clear-shrimp-and-pork-dumplings-banh-bot-loc.html]</ref>
==tan sona==
<references />
[[kulupu:pan]]
bqt7j15jp5yrufdg8yl8peplfnxm1hg
69566
69565
2026-07-14T23:19:42Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69566
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike}}{{nimi ijo|'''moku Sosi'''|饺子 anu 餃子, ㄐㄧㄠˇㄗ (jiǎo zi)|toki Sonko|selo pan pi soweli en kili|ipa=/tɕjàʊ.tsɹ̩/}} anu {{nimi ijo|'''moku Kijosa'''|餃子, ギョーザ (gyōza)|toki Nijon|ipa=/ɡʲoza/}} li moku kepeken pan supa sike kepeken soweli kepeken kili. ona li kama tan [[ma Sonko]]. jan pi ma Sonko li moku e moku Sosi lon tenpo suno nanpa wan pi [[nasin pi tenpo mun]].<ref>[http://www.news.cn/mrdx/2024-02/13/c_1310764259.htm]</ref> ni li tenpo sike sin pi ma Sonko.
[[File:台灣南投草屯水餃Nantou, Taiwan Caotun dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi [[ma Tawan]].]]
== telo namako==
'''telo namako mute li ken.'''
===moku Sosi pi ma Sonko ===
moku Sosi pi ma Sonko la, sina ken pana e telo pi [[kili Kisin Ma]] anu telo pi namako loje.<ref>[https://m.xiachufang.com/recipe/105952344/]</ref>
==nasin pali==
===moku Sosi pi [[ma Sonko]]===
'''nanpa wan la: o pali e ijo pali.'''<ref>[https://k.sina.cn/article_7113404273_1a7fdef7100100w31s.html]</ref>
''pan selo la:''
o ko e [[ko pan walo]]
''insa la:''
sina moku taso e [[soweli]] la, o pana e soweli.
sina moku taso e [[kasi]] la, o pana e kasi.
sina moku e soweli e kasi la, o pana e moku tu.
''telo namako la:''
sina ken kepeken telo pi kili Kisin Ma anu telo pi namako loje. [[File:Soja Sauce zum Sushi (25966205154).jpg|thumb]]
'''nanpa tu la: o pali e pan en pali e selo pan.'''<ref>[https://m.sohu.com/a/246914582_710237/?pvid=000115_3w_a]</ref>
sina jo e selo pan la, sina ken seli e ona kepeken nasin tu tu.
nasin nanpa 1 la o pana e ko pan walo tawa poki wan. tenpo mute taso pana lili la ona li pana e telo lete tawa poki. o tawa sike lon poki ni kepeken luka sina. [[tenpo Minu|tenpo Minuta]] 12 la o awen. sina ken pana [[namako walo]] lili tawa ko pan walo. o luka e ona sama sike walo wan.
nasin nanpa 2 la o pana e ona tawa poki sin. taso, o pini e lupa pi poki ni kepeken selo wan. kon li ken ala tawa insa. o kepeken tenpo Minuta 15 tawa tenpo Minuta 20.
nasin nanpa 3 la o pana e ko pan walo lili tawa supa wan. tenpo Minu mute la o luka e ona kepeken wawa sina. o ijo e ona sama sike kin. sina pini e ni la, o pali e sike wan lon insa ona. o pali e ona sama nimi <nowiki>''o''</nowiki>. sina pini e ni la, o kipisi e ona tawa linja tu wan anu tu tu anu luka. o anu e wan. ante li awen lon poki wan.
nasin nanpa 4 la o kipisi e linja ni tawa palisa lili. o pali e palisa sama selo pan kepeken palisa wan. ante li sama.
[[File:擀饺子皮照片.jpg|thumb]]
'''nanpa tu wan la: o pana e insa.'''
o kipisi e ijo pana sama sitelen anpa.
[[File:Filling - 牛肉芹菜饺子 Julia's Beef and Chinese Celery Dumplings.jpg|thumb]]'''nanpa tu tu la: o len e insa kepeken selo pan.'''
nasin nanpa 1 la o pana e insa tawa selo pan sama sitelen sewi.
nasin nanpa 2 la o pana e telo lili tawa selo ona.
nasin nanpa 3 la o pini e ona sama sitelen anpa. o pali linja sama sitelen anpa. ante li sama.
[[File:Jiaozi-close-look.jpg|thumb]]'''nanpa luka la: o seli e ona.'''
o seli e ona kepeken poki seli sama sitelen anpa lon tenpo Minuta 4 tawa tenpo Minuta 6<ref>[https://www.163.com/dy/article/HJ081V4Q05530XBJ.html]</ref>.
[[File:Non-stick 20cm saucepan.JPG|thumb]]'''nanpa luka wan la: o pana e ona lon poki wan.'''
o moku!
=== moku Sosi pi selo kiwen<ref>[https://life.anyongfresh.com/fried-dumplings-skill/]</ref> ===
'''nanpa wan la: o pali e ijo.'''
o esun anu pali e ijo ni:
poki
telo jelo moku
ko pan
telo
ni la: o pana e moku Sosi lete.
'''nanpa tu la: o pali e ona.'''
nasin nanpa 1 la o len e supa poki kepeken telo moku jelo. o pana e moku Sosi lete tawa poki.
nasin nanpa 2 la o open e seli suli o pana e telo e ko pan tawa meso selo pi moku Sosi lete. o pini e poki kepeken e supa pini e tenpo Minuta 5.
nasin nanpa 3 la o open e poki o lukin e ko pan en telo. ona li kama telo ala li tawa seli lili.
nasin nanpa 4 la kon pona lili li lon la o pini e seli.
nasin nanpa 5 la o pana e mute tawa supa moku.
o moku!
==tenpo pini ==
=== [[ma Sonko]]===
[[tenpo Tonan]] ([[toki Sonko]]:东汉dong1 han4) la,[[jan San Sonsin]] (toki Sonko:张仲景zhang1 zhong1 jing3) li pali e ona.ona li pali e ona tan pona e kute lete.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>[[tenpo Jan]]([[toki Sonko]]:元朝yuan2 chao2) la,moku Sosi li kama [[ma Elopa]] en [[ma Monko]].<ref>[https://www.lingoace.com/zh/blog/unlock-the-story-behind-a-delicious-traditional-dish-dumplings-cn/]</ref>tenpo ni la,ma mute li moku e ona.
'''tenpo pi ma tu wan'''
tenpo pi ma wan tu([[toki Sonko]]:三国时期 san1 gui2 shi2 qi1),ona li moku wan,nimi ona li 月牙馄饨 yue4 ya2 hun2 dun4 ([[moku Untun]] mun).[[lipu Kuwanja]]([[toki Sonko]]:广雅 guang2 ya3) pi [[jan We Sansi]] ([[toki Sonko]]:魏张辑 wei4 zhang1 ji4) li sitelen e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>ona li sama moku Sosi pi tenpo ni.
'''tenpo pi poka sewi en poka anpa'''
tenpo pi poka sewi en poka anpa ([[toki Sonko]]:南北朝时期 nan2 bei3 chao2 shi2 qi1) la,ona li “形如偃月,天下通食”([[toki pona]]:sama mun,jan ale li moku e ona)<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>ken la,tenpo pi poka sewi en poka anpa la jan li moku e ona lon telo moku.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo ni la,ma mute pi [[ma Sonko]] li sama.
'''tenpo Tan'''
tenpo Tan ([[toki Sonko]]:唐朝 tang2 chao2) la,jan li moku e ona kepeken ala telo moku.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>sijelo pi moku Sosi 229 li lon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''tenpo Son'''
tenpo Son ([[toki Sonko]]:宋代 song4 dai4) la,nimi ona li 角子 ,ni li tan pi 饺子.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo Son la,ona li tawa ma mute mute mute.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''tenpo Min'''
tenpo Min ([[toki Sonko]]:明朝 ming chao2) la,jan li moku e ona lon [[tenpo suno]] nanpa wan pi [[nasin tenpo Non]].jan li pana e [[mani]] lon insa.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
'''[[ma lawa suli Sin|tenpo Sin]]'''
tenpo Sin ([[toki Sonko]]:清朝 qing1 chao2) la,jan pi poka seli pi [[ma Sonko]] li moku e ona.taso ona li [[moku suli]] ala.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
===[[ma Nijon]]===
jan pi [[ma Nijon]] li olin mute e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
utala li pini la, jan pi ma Nijon li moku mute e ona. tenpo sike nanpa 1940 la, [[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ijo mute tan [[ma Sonko]]. ijo la moku Sosi li kin.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref> jan mute pi [[ma Nijon]] li pilin e ni: moku Kijosa li [[moku]] pi ma Nijon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo mute la jan pi [[ma Nijon]] li moku e moku Kijosa lon [[pan palisa lili]]. taso, tenpo pini la moku Kijosa li lon. tenpo ni la, jan mute li moku e ona.
==moku Sosi pi ma ante==
===moku Kijosa pi [[ma Nijon]]===
sina sona ala sona? jan pi ma Nijon li moku e moku Kosa lon [[pan palisa lili]].<ref>[https://www.nippon.com/cn/column/g00589/]</ref>
[[File:Gyōza 003.jpg|thumb|moku Kosa]]
===moku Sosi pi selo walo pi pipi kala===
{{nimi ijo|moku Sosi pi selo walo en pipi kala|水晶虾饺|toki Sonko}} li moku pi [[ma Kantun]] . tenpo sike 1920 tawa tenpo sike 1930 la ona li kama lon.<ref>[https://post.m.smzdm.com/p/axz23ed4/]</ref>
[[File:Shrimp dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi selo walo pi pipi kala li lon a!]]
===moku Sosi pi [[ma Wije]]===
kala li lon insa. selo li ken ala lukin. [[sike mama]] en selo pi kili jelo loje en [[soweli]] li lon insa<ref>[https://www.cookingwithmorgane.com/cn/recipe/vietnamese-clear-shrimp-and-pork-dumplings-banh-bot-loc.html]</ref>
==tan sona==
<references />
[[kulupu:pan]]
har2rb6v6ial8dcvo2cjbg76fgqm3nl
69567
69566
2026-07-14T23:21:24Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69567
wikitext
text/x-wiki
{{nasin toki ike}}{{nimi ijo|'''moku Sosi'''|饺子 anu 餃子, ㄐㄧㄠˇㄗ (jiǎo zi)|toki Sonko|selo pan pi soweli en kili|ipa=/tɕjàʊ.tsɹ̩/}} anu {{nimi ijo|'''moku Kijosa'''|餃子, ギョーザ (gyōza)|toki Nijon|ipa=/ɡʲoza/}} li moku kepeken pan supa sike kepeken soweli kepeken kili. ona li kama tan [[ma Sonko]]. jan pi ma Sonko li moku e moku Sosi lon tenpo suno nanpa wan pi [[nasin pi tenpo mun]].<ref>[http://www.news.cn/mrdx/2024-02/13/c_1310764259.htm]</ref> ni li tenpo sike sin pi ma Sonko.
[[File:台灣南投草屯水餃Nantou, Taiwan Caotun dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi [[ma Tawan]].]]
== telo namako==
'''telo namako mute li ken.'''
===moku Sosi pi ma Sonko ===
moku Sosi pi ma Sonko la, sina ken pana e telo pi [[kili Kisin Ma]] anu telo pi namako loje.<ref>[https://m.xiachufang.com/recipe/105952344/]</ref>
==nasin pali==
===moku Sosi pi [[ma Sonko]]===
'''nanpa wan la: o pali e ijo pali.'''<ref>[https://k.sina.cn/article_7113404273_1a7fdef7100100w31s.html]</ref>
''pan selo la:''
o ko e [[ko pan walo]]
''insa la:''
sina moku taso e [[soweli]] la, o pana e soweli.
sina moku taso e [[kasi]] la, o pana e kasi.
sina moku e soweli e kasi la, o pana e moku tu.
''telo namako la:''
sina ken kepeken telo pi kili Kisin Ma anu telo pi namako loje. [[File:Soja Sauce zum Sushi (25966205154).jpg|thumb]]
'''nanpa tu la: o pali e pan en pali e selo pan.'''<ref>[https://m.sohu.com/a/246914582_710237/?pvid=000115_3w_a]</ref>
sina jo e selo pan la, sina ken seli e ona kepeken nasin tu tu.
nasin nanpa 1 la o pana e ko pan walo tawa poki wan. tenpo mute taso pana lili la ona li pana e telo lete tawa poki. o tawa sike lon poki ni kepeken luka sina. [[tenpo Minu|tenpo Minuta]] 12 la o awen. sina ken pana [[namako walo]] lili tawa ko pan walo. o luka e ona sama sike walo wan.
nasin nanpa 2 la o pana e ona tawa poki sin. taso, o pini e lupa pi poki ni kepeken selo wan. kon li ken ala tawa insa. o kepeken tenpo Minuta 15 tawa tenpo Minuta 20.
nasin nanpa 3 la o pana e ko pan walo lili tawa supa wan. tenpo Minu mute la o luka e ona kepeken wawa sina. o ijo e ona sama sike kin. sina pini e ni la, o pali e sike wan lon insa ona. o pali e ona sama nimi <nowiki>''o''</nowiki>. sina pini e ni la, o kipisi e ona tawa linja tu wan anu tu tu anu luka. o anu e wan. ante li awen lon poki wan.
nasin nanpa 4 la o kipisi e linja ni tawa palisa lili. o pali e palisa sama selo pan kepeken palisa wan. ante li sama.
[[File:擀饺子皮照片.jpg|thumb]]
'''nanpa tu wan la: o pana e insa.'''
o kipisi e ijo pana sama sitelen anpa.
[[File:Filling - 牛肉芹菜饺子 Julia's Beef and Chinese Celery Dumplings.jpg|thumb]]'''nanpa tu tu la: o len e insa kepeken selo pan.'''
nasin nanpa 1 la o pana e insa tawa selo pan sama sitelen sewi.
nasin nanpa 2 la o pana e telo lili tawa selo ona.
nasin nanpa 3 la o pini e ona sama sitelen anpa. o pali linja sama sitelen anpa. ante li sama.
[[File:Jiaozi-close-look.jpg|thumb]]'''nanpa luka la: o seli e ona.'''
o seli e ona kepeken poki seli sama sitelen anpa lon tenpo Minuta 4 tawa tenpo Minuta 6<ref>[https://www.163.com/dy/article/HJ081V4Q05530XBJ.html]</ref>.
[[File:Non-stick 20cm saucepan.JPG|thumb]]'''nanpa luka wan la: o pana e ona lon poki wan.'''
o moku!
=== moku Sosi pi selo kiwen<ref>[https://life.anyongfresh.com/fried-dumplings-skill/]</ref> ===
'''nanpa wan la: o pali e ijo.'''
o esun anu pali e ijo ni:
poki
telo jelo moku
ko pan
telo
ni la: o pana e moku Sosi lete.
'''nanpa tu la: o pali e ona.'''
nasin nanpa 1 la o len e supa poki kepeken telo moku jelo. o pana e moku Sosi lete tawa poki.
nasin nanpa 2 la o open e seli suli o pana e telo e ko pan tawa meso selo pi moku Sosi lete. o pini e poki kepeken e supa pini e tenpo Minuta 5.
nasin nanpa 3 la o open e poki o lukin e ko pan en telo. ona li kama telo ala li tawa seli lili.
nasin nanpa 4 la kon pona lili li lon la o pini e seli.
nasin nanpa 5 la o pana e mute tawa supa moku.
o moku!
==tan pi ma Nijon ==
jan pi [[ma Nijon]] li olin mute e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
utala li pini la, jan pi ma Nijon li moku mute e ona. tenpo sike nanpa 1940 la, [[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ijo mute tan [[ma Sonko]]. ijo la moku Sosi li kin.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref> jan mute pi [[ma Nijon]] li pilin e ni: moku Kijosa li [[moku]] pi ma Nijon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo mute la jan pi [[ma Nijon]] li moku e moku Kijosa lon [[pan palisa lili]]. taso, tenpo pini la moku Kijosa li lon. tenpo ni la, jan mute li moku e ona.
==moku Sosi pi ma ante==
===moku Kijosa pi [[ma Nijon]]===
sina sona ala sona? jan pi ma Nijon li moku e moku Kosa lon [[pan palisa lili]].<ref>[https://www.nippon.com/cn/column/g00589/]</ref>
[[File:Gyōza 003.jpg|thumb|moku Kosa]]
===moku Sosi pi selo walo pi pipi kala===
{{nimi ijo|moku Sosi pi selo walo en pipi kala|水晶虾饺|toki Sonko}} li moku pi [[ma Kantun]] . tenpo sike 1920 tawa tenpo sike 1930 la ona li kama lon.<ref>[https://post.m.smzdm.com/p/axz23ed4/]</ref>
[[File:Shrimp dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi selo walo pi pipi kala li lon a!]]
===moku Sosi pi [[ma Wije]]===
kala li lon insa. selo li ken ala lukin. [[sike mama]] en selo pi kili jelo loje en [[soweli]] li lon insa<ref>[https://www.cookingwithmorgane.com/cn/recipe/vietnamese-clear-shrimp-and-pork-dumplings-banh-bot-loc.html]</ref>
==tan sona==
<references />
[[kulupu:pan]]
emearypnzuyaamnwrmp8kzagq3i7q6j
69568
69567
2026-07-14T23:21:38Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69568
wikitext
text/x-wiki
{{nimi ijo|'''moku Sosi'''|饺子 anu 餃子, ㄐㄧㄠˇㄗ (jiǎo zi)|toki Sonko|selo pan pi soweli en kili|ipa=/tɕjàʊ.tsɹ̩/}} anu {{nimi ijo|'''moku Kijosa'''|餃子, ギョーザ (gyōza)|toki Nijon|ipa=/ɡʲoza/}} li moku kepeken pan supa sike kepeken soweli kepeken kili. ona li kama tan [[ma Sonko]]. jan pi ma Sonko li moku e moku Sosi lon tenpo suno nanpa wan pi [[nasin pi tenpo mun]].<ref>[http://www.news.cn/mrdx/2024-02/13/c_1310764259.htm]</ref> ni li tenpo sike sin pi ma Sonko.
[[File:台灣南投草屯水餃Nantou, Taiwan Caotun dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi [[ma Tawan]].]]
== telo namako==
'''telo namako mute li ken.'''
===moku Sosi pi ma Sonko ===
moku Sosi pi ma Sonko la, sina ken pana e telo pi [[kili Kisin Ma]] anu telo pi namako loje.<ref>[https://m.xiachufang.com/recipe/105952344/]</ref>
==nasin pali==
===moku Sosi pi [[ma Sonko]]===
'''nanpa wan la: o pali e ijo pali.'''<ref>[https://k.sina.cn/article_7113404273_1a7fdef7100100w31s.html]</ref>
''pan selo la:''
o ko e [[ko pan walo]]
''insa la:''
sina moku taso e [[soweli]] la, o pana e soweli.
sina moku taso e [[kasi]] la, o pana e kasi.
sina moku e soweli e kasi la, o pana e moku tu.
''telo namako la:''
sina ken kepeken telo pi kili Kisin Ma anu telo pi namako loje. [[File:Soja Sauce zum Sushi (25966205154).jpg|thumb]]
'''nanpa tu la: o pali e pan en pali e selo pan.'''<ref>[https://m.sohu.com/a/246914582_710237/?pvid=000115_3w_a]</ref>
sina jo e selo pan la, sina ken seli e ona kepeken nasin tu tu.
nasin nanpa 1 la o pana e ko pan walo tawa poki wan. tenpo mute taso pana lili la ona li pana e telo lete tawa poki. o tawa sike lon poki ni kepeken luka sina. [[tenpo Minu|tenpo Minuta]] 12 la o awen. sina ken pana [[namako walo]] lili tawa ko pan walo. o luka e ona sama sike walo wan.
nasin nanpa 2 la o pana e ona tawa poki sin. taso, o pini e lupa pi poki ni kepeken selo wan. kon li ken ala tawa insa. o kepeken tenpo Minuta 15 tawa tenpo Minuta 20.
nasin nanpa 3 la o pana e ko pan walo lili tawa supa wan. tenpo Minu mute la o luka e ona kepeken wawa sina. o ijo e ona sama sike kin. sina pini e ni la, o pali e sike wan lon insa ona. o pali e ona sama nimi <nowiki>''o''</nowiki>. sina pini e ni la, o kipisi e ona tawa linja tu wan anu tu tu anu luka. o anu e wan. ante li awen lon poki wan.
nasin nanpa 4 la o kipisi e linja ni tawa palisa lili. o pali e palisa sama selo pan kepeken palisa wan. ante li sama.
[[File:擀饺子皮照片.jpg|thumb]]
'''nanpa tu wan la: o pana e insa.'''
o kipisi e ijo pana sama sitelen anpa.
[[File:Filling - 牛肉芹菜饺子 Julia's Beef and Chinese Celery Dumplings.jpg|thumb]]'''nanpa tu tu la: o len e insa kepeken selo pan.'''
nasin nanpa 1 la o pana e insa tawa selo pan sama sitelen sewi.
nasin nanpa 2 la o pana e telo lili tawa selo ona.
nasin nanpa 3 la o pini e ona sama sitelen anpa. o pali linja sama sitelen anpa. ante li sama.
[[File:Jiaozi-close-look.jpg|thumb]]'''nanpa luka la: o seli e ona.'''
o seli e ona kepeken poki seli sama sitelen anpa lon tenpo Minuta 4 tawa tenpo Minuta 6<ref>[https://www.163.com/dy/article/HJ081V4Q05530XBJ.html]</ref>.
[[File:Non-stick 20cm saucepan.JPG|thumb]]'''nanpa luka wan la: o pana e ona lon poki wan.'''
o moku!
=== moku Sosi pi selo kiwen<ref>[https://life.anyongfresh.com/fried-dumplings-skill/]</ref> ===
'''nanpa wan la: o pali e ijo.'''
o esun anu pali e ijo ni:
poki
telo jelo moku
ko pan
telo
ni la: o pana e moku Sosi lete.
'''nanpa tu la: o pali e ona.'''
nasin nanpa 1 la o len e supa poki kepeken telo moku jelo. o pana e moku Sosi lete tawa poki.
nasin nanpa 2 la o open e seli suli o pana e telo e ko pan tawa meso selo pi moku Sosi lete. o pini e poki kepeken e supa pini e tenpo Minuta 5.
nasin nanpa 3 la o open e poki o lukin e ko pan en telo. ona li kama telo ala li tawa seli lili.
nasin nanpa 4 la kon pona lili li lon la o pini e seli.
nasin nanpa 5 la o pana e mute tawa supa moku.
o moku!
==tan pi ma Nijon ==
jan pi [[ma Nijon]] li olin mute e moku ni.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>
utala li pini la, jan pi ma Nijon li moku mute e ona. tenpo sike nanpa 1940 la, [[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ijo mute tan [[ma Sonko]]. ijo la moku Sosi li kin.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref> jan mute pi [[ma Nijon]] li pilin e ni: moku Kijosa li [[moku]] pi ma Nijon.<ref>[https://m.sohu.com/n/472487784/]</ref>tenpo mute la jan pi [[ma Nijon]] li moku e moku Kijosa lon [[pan palisa lili]]. taso, tenpo pini la moku Kijosa li lon. tenpo ni la, jan mute li moku e ona.
==moku Sosi pi ma ante==
===moku Kijosa pi [[ma Nijon]]===
sina sona ala sona? jan pi ma Nijon li moku e moku Kosa lon [[pan palisa lili]].<ref>[https://www.nippon.com/cn/column/g00589/]</ref>
[[File:Gyōza 003.jpg|thumb|moku Kosa]]
===moku Sosi pi selo walo pi pipi kala===
{{nimi ijo|moku Sosi pi selo walo en pipi kala|水晶虾饺|toki Sonko}} li moku pi [[ma Kantun]] . tenpo sike 1920 tawa tenpo sike 1930 la ona li kama lon.<ref>[https://post.m.smzdm.com/p/axz23ed4/]</ref>
[[File:Shrimp dumplings.jpg|thumb|moku Sosi pi selo walo pi pipi kala li lon a!]]
===moku Sosi pi [[ma Wije]]===
kala li lon insa. selo li ken ala lukin. [[sike mama]] en selo pi kili jelo loje en [[soweli]] li lon insa<ref>[https://www.cookingwithmorgane.com/cn/recipe/vietnamese-clear-shrimp-and-pork-dumplings-banh-bot-loc.html]</ref>
==tan sona==
<references />
[[kulupu:pan]]
aegc1z502or76ma1naedptz3nnxyo6n
ale pi nasin tawa tu wan
0
6145
69571
57693
2026-07-15T04:12:29Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ale pi nasin ante tu wan]]" tawa lipu "[[ale pi nasin tawa tu wan]]"
57693
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
[[sitelen:Coord planes color.svg|thumb|ale pi nasin ante tu wan]]
'''ale pi nasin ante tu wan''' li ale pi sona nanpa li jo e nasin tu wan. ni li jo e nasin tawa pi nanpa luka wan: [[sinpin]] en [[monsi]] en [[sewi]] en [[anpa]] en [[poka open]] en [[poka pini]]. ale ni li [[ale]] pi lon mi. ale pi sewi ona li [[ale pi linja tu tu|ale pi nasin ante tu tu]]. ale pi anpa ona li [[ale pi nasin ante tu]].
c568s3cnq5lsy6kplwvdx9o6xjf0cxs
69573
69571
2026-07-15T04:13:37Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69573
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
[[sitelen:Coord planes color.svg|thumb|ale pi nasin ante tu wan]]
'''ale pi nasin tawa tu wan''' li ale pi sona nanpa li jo e nasin tu wan. ni li jo e nasin tawa pi nanpa luka wan: [[sinpin]] en [[monsi]] en [[sewi]] en [[anpa]] en [[poka open|soto]] en [[poka pini|teje]]. ale ni li [[ale]] pi lon mi. ale pi sewi ona li [[ale pi linja tu tu|ale pi nasin ante tu tu]]. ale pi anpa ona li [[ale pi nasin ante tu]].
0ephj614m0o4uyta3p3fhpf81ycjsvw
69574
69573
2026-07-15T04:16:16Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
69574
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
[[sitelen:Coord planes color.svg|thumb|ale pi nasin ante tu wan]]
'''ale pi nasin tawa tu wan''' li ale pi sona nanpa li jo e nasin tu wan. ni li jo e nasin tawa tu wan: ([[sinpin]] en [[monsi]]) en ([[sewi]] en [[anpa]]) en ([[poka open|soto]] en [[poka pini|teje]]). ale ni li [[ale]] pi lon mi. sina pana e nasin tawa ante la, ona li [[ale pi linja tu tu|ale pi nasin ante tu tu]]. sina weka e nasin tawa la, ona li [[ale pi nasin ante tu]].
5l6qnv3ns3n9mvme80d1tablgnokwde
toki:moku Sosi
1
10922
69569
63888
2026-07-14T23:23:30Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
/* nimi mute o ante anu weka anu seme? */ toki sin
69569
wikitext
text/x-wiki
== nimi mute o ante anu weka anu seme? ==
toki jan en nasin jan la, moku ni li jo e nimi mute e nasin mute. nimi lawa ona pi lipu ni li “moku Sosi” tan toki Sonko. taso, pilin mi la, moku ni li poki lili la, mi ken nimi “moku poki” e ona. [[jan:Lawrence Calablaster|Lawrence Calablaster]] ([[jan la toki:Lawrence Calablaster|toki]]) 2026-04-13T11:19:12 (UTC)
:mi jan pi ma Sonko la mi pilin sama. mi ante [[jan:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq]] ([[jan la toki:Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq|toki]]) 2026-07-14T23:23:30 (UTC)
1gtfwvc5wfcw92gqppdo1y54ugdb9zl
jan:Film2860
2
12199
69564
69533
2026-07-14T13:44:05Z
Film2860
2358
69564
wikitext
text/x-wiki
== mi pana e lipu ni: ==
=== sona nanpa / sona pi ilo sona ===
* [[ilo pi jan Tuwin]]
* [[nasin pali pi jan Pu]]
* [[lipu lon]]
* [[nasin nanpa ma GF(2)]]
=== sona pi alasa sona ===
* [[toki pi tan lon]]
* [[nasin pi toki tu wan]]
== mi pona e lipu ni: ==
8ecrqwkspjdnk93gcskuc4ylsxbutnl
waso Senisite
0
12243
69575
69473
2026-07-15T04:35:13Z
Dr.lipu
6935
69575
wikitext
text/x-wiki
[[sitelen:African Penguins at Lithuanian Sea Museum (80672).jpg|thumb|sitelen waso]]
'''waso Senisite''' ''<small>(nimi sona la: Spheniscidae) ([[toki Inli|toki inli]] la: penguin)</small>'' li lon [[ma Antasika]]. ona li ken ala tawa lon sewi. pimeja en walo li lon selo ona. luka ona li sema kala.
eywcg5wnnitugo6x3o90h10elc4j2x2
kipisi:SyllogismSentences
10
12262
69561
2026-07-14T13:18:53Z
Film2860
2358
mi pali e lipu sin li pana e toki ni: ": {{{1}}} : {{{2}}} :∴ {{{3}}}"
69561
wikitext
text/x-wiki
: {{{1}}}
: {{{2}}}
:∴ {{{3}}}
1klntyn8xbe6f0bdj2lyh27zbrozdk6
nasin pi toki tu wan
0
12263
69562
2026-07-14T13:40:35Z
Film2860
2358
o pana e lipu
69562
wikitext
text/x-wiki
'''nasin pi toki tu wan''' ([[toki Inli]]: syllogism, [[toki weka Elena]]: συλλογισμός, syllogismos, 'toki pini; toki pi pali lon') li [[toki pi tan lon]] kepeken [[pali pi lon kiwen]] tawa [[toki pi tawa lon| toki pini]] tan [[toki pi jo lon | toki]] lon tu.
sama ni: jan sona e toki "jan ali li ken moli" (toki open suli) e toki "[[jan Sokate]] li jan" (toki open lili) la, jan li ken sona e ni: jan Sokate li ken moli. nasin li sitelen e linja tu wan ni:
<blockquote><poem>
jan ali li ken moli la;
jan Sokete li jan la;
tan ni la, jan Sokate li ken moli.
</poem></blockquote>
tenpo weka la, nasin tu li lon: [[nasin pi alasa sona | nasin toki pi jan Alitotele]] en [[nasin Sotowa| nasin toki pi nasin Sotowa]]
== kule ==
nasin pi toki tu wan li jo e toki tu wan ni: toki open tu en toki pini. kule noke pi nasin toki li ni: ''nasin toki kule'' en ''[[nasin toki pilin]]'' en ''[[nasin toki tu]]''
== kule lili pi nasin toki kule ==
nasin toki kule li jo e sijelo ni (I - toki insa, L - toki lawa, P - toki pali):
:'''toki open suli''': I ale li P.
:'''toki open lili''': L ale li I.
:'''toki pini''': S ale li P.
toki open en toki pini li ken jo e sijelo ni: A anu E anu I anu O (o lukin e lipu anpa).
{| class="wikitable"
|-
! nimi !! toki lawa !! toki mute !! toki linja !! toki pali !! kule !! sama
|-
| A|| L|| ali|| li || P || pona ale || jan ali li ken moli.
|-
| E|| L || li lon ala || li || P || weka ale || jan li lon ala li ale pona
|-
| I|| L || li lon || li || P || pona lon || jan li lon li jo sijelo pona.
|-
| O|| L || li lon || li || P ala || weka lon || jan li lon li ike ala.
|}
lon lipu ''[[:en:Prior_Analytics|Prior Analytics]]'' la, jan Alitotele li pali e sitelen A, B, C (sitelen Elena Alupa, Wita, Kanma).
lipu anpa ni li jo e sijelo e sitelen lili e sama pi nasin lon.
{| class="wikitable"
|-
! sijelo !! sitelen lili !! nasin lon
|-
| A ali li B || AaB || <math>\forall x. A(x) \rightarrow B(x)</math> ''anu'' <math>\neg \exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|-
|A li lon ala li B ||AeB || <math>\neg \exist x. A(x) \land B(x)</math> ''anu'' <math>\forall x. A(x) \rightarrow \neg B(x)</math>
|-
|A li lon li B ||AiB || <math>\exist x. A(x) \land B(x)</math>
|-
|A li lon li B ala||AoB|| <math>\exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|}
sijelo toki pi toki pini li L-P la, sijelo toki 4 li ni:
{| class="wikitable"
|
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
!toki open suli
|I-P
|P-I
|I-P
|P-I
|-
!toki open lili
|L-I
|L-I
|I-L
|I-L
|}
sijelo lon pi nasin toki kule li ni:
{| class="wikitable"
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
|P'''a'''p'''a'''l'''a'''
|K'''e'''s'''a'''l'''e'''
|T'''a'''s'''i'''s'''i'''
|K'''a'''l'''e'''m'''e'''
|-
|K'''e'''l'''a'''l'''e'''
|K'''a'''m'''e'''t'''e'''
|S'''i'''s'''a'''m'''i'''
|S'''i'''m'''a'''t'''i'''
|-
|T'''a'''l'''i'''w'''i'''
|P'''e'''s'''i'''n'''o'''
|P'''e'''l'''i'''s'''o'''n
|P'''e'''s'''i'''s'''o'''n
|-
|P'''e'''l'''i'''j'''o'''
|P'''a'''l'''o'''k'''o'''
|P'''o'''k'''a'''t'''o'''
|''K'''a'''l'''e'''m'''o'''''
|-
|''P'''a'''p'''a'''l'''i'''''
|''K'''e'''s'''a'''l'''o'''''
|''P'''e'''l'''a'''t'''o'''n''
|''P'''e'''s'''a'''p'''o'''''
|-
|''K'''e'''l'''a'''l'''o'''''
|''K'''a'''m'''e'''t'''o'''''
|''T'''a'''l'''a'''s'''i'''''
|''P'''a'''m'''a'''l'''i'''''
|}
=== sama ni: ===
==== sijelo Papala (AAA-1) ====
{{SyllogismSentences|jan ale li ken moli. (IaP)|jan Elina ali li jan. (LaI)|jan Elina ali li ken moli. (SaP)}}
==== sijelo Kelale (EAE-1) ====
sama: sijelo Kesale (EAE-2){{SyllogismSentences|akesi li lon ala li jo e linja. (IeP)|akesi linja ali li akesi. (LaI)|akesi linja li lon ala li jo e linja (LeP)}}
==== sijelo Taliwi (AII-1) ====
sama: Tasisi (AII-3){{SyllogismSentences|kijetesantakalu ali li jo e linja. (IaP)|soweli li lon li kijetesantakalu. (LiI)|soweli li lon li jo e linja. (LaP)}}
==== sijelo Pelijo (EIO-1) ====
sama: sijelo Pesino (EIO-2), sijelo Pelison (EIO-3), sijelo Pesison (EIO-4){{SyllogismSentences|pali li lon ala li musi. (IeP)|lukin sitelen li lon li pali. (LiI)|lukin sitelen li lon li musi ala. (LoP)}}
==== sijelo Paloko (AOO-2) ====
{{SyllogismSentences|soweli lili li lon li soweli toma ala. (IoP)|soweli lili ali li soweli. (IoL)|soweli li lon li soweli tomo ala. (LoP)}}
iob2wqfjx3d0gcdizj2n6qt5bqwa52n
69563
69562
2026-07-14T13:43:36Z
Film2860
2358
/* sijelo Papala (AAA-1) */ pona lili
69563
wikitext
text/x-wiki
'''nasin pi toki tu wan''' ([[toki Inli]]: syllogism, [[toki weka Elena]]: συλλογισμός, syllogismos, 'toki pini; toki pi pali lon') li [[toki pi tan lon]] kepeken [[pali pi lon kiwen]] tawa [[toki pi tawa lon| toki pini]] tan [[toki pi jo lon | toki]] lon tu.
sama ni: jan sona e toki "jan ali li ken moli" (toki open suli) e toki "[[jan Sokate]] li jan" (toki open lili) la, jan li ken sona e ni: jan Sokate li ken moli. nasin li sitelen e linja tu wan ni:
<blockquote><poem>
jan ali li ken moli la;
jan Sokete li jan la;
tan ni la, jan Sokate li ken moli.
</poem></blockquote>
tenpo weka la, nasin tu li lon: [[nasin pi alasa sona | nasin toki pi jan Alitotele]] en [[nasin Sotowa| nasin toki pi nasin Sotowa]]
== kule ==
nasin pi toki tu wan li jo e toki tu wan ni: toki open tu en toki pini. kule noke pi nasin toki li ni: ''nasin toki kule'' en ''[[nasin toki pilin]]'' en ''[[nasin toki tu]]''
== kule lili pi nasin toki kule ==
nasin toki kule li jo e sijelo ni (I - toki insa, L - toki lawa, P - toki pali):
:'''toki open suli''': I ale li P.
:'''toki open lili''': L ale li I.
:'''toki pini''': S ale li P.
toki open en toki pini li ken jo e sijelo ni: A anu E anu I anu O (o lukin e lipu anpa).
{| class="wikitable"
|-
! nimi !! toki lawa !! toki mute !! toki linja !! toki pali !! kule !! sama
|-
| A|| L|| ali|| li || P || pona ale || jan ali li ken moli.
|-
| E|| L || li lon ala || li || P || weka ale || jan li lon ala li ale pona
|-
| I|| L || li lon || li || P || pona lon || jan li lon li jo sijelo pona.
|-
| O|| L || li lon || li || P ala || weka lon || jan li lon li ike ala.
|}
lon lipu ''[[:en:Prior_Analytics|Prior Analytics]]'' la, jan Alitotele li pali e sitelen A, B, C (sitelen Elena Alupa, Wita, Kanma).
lipu anpa ni li jo e sijelo e sitelen lili e sama pi nasin lon.
{| class="wikitable"
|-
! sijelo !! sitelen lili !! nasin lon
|-
| A ali li B || AaB || <math>\forall x. A(x) \rightarrow B(x)</math> ''anu'' <math>\neg \exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|-
|A li lon ala li B ||AeB || <math>\neg \exist x. A(x) \land B(x)</math> ''anu'' <math>\forall x. A(x) \rightarrow \neg B(x)</math>
|-
|A li lon li B ||AiB || <math>\exist x. A(x) \land B(x)</math>
|-
|A li lon li B ala||AoB|| <math>\exist x. A(x) \land \neg B(x)</math>
|}
sijelo toki pi toki pini li L-P la, sijelo toki 4 li ni:
{| class="wikitable"
|
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
!toki open suli
|I-P
|P-I
|I-P
|P-I
|-
!toki open lili
|L-I
|L-I
|I-L
|I-L
|}
sijelo lon pi nasin toki kule li ni:
{| class="wikitable"
!sijelo #1
!sijelo #2
!sijelo #3
!sijelo #4
|-
|P'''a'''p'''a'''l'''a'''
|K'''e'''s'''a'''l'''e'''
|T'''a'''s'''i'''s'''i'''
|K'''a'''l'''e'''m'''e'''
|-
|K'''e'''l'''a'''l'''e'''
|K'''a'''m'''e'''t'''e'''
|S'''i'''s'''a'''m'''i'''
|S'''i'''m'''a'''t'''i'''
|-
|T'''a'''l'''i'''w'''i'''
|P'''e'''s'''i'''n'''o'''
|P'''e'''l'''i'''s'''o'''n
|P'''e'''s'''i'''s'''o'''n
|-
|P'''e'''l'''i'''j'''o'''
|P'''a'''l'''o'''k'''o'''
|P'''o'''k'''a'''t'''o'''
|''K'''a'''l'''e'''m'''o'''''
|-
|''P'''a'''p'''a'''l'''i'''''
|''K'''e'''s'''a'''l'''o'''''
|''P'''e'''l'''a'''t'''o'''n''
|''P'''e'''s'''a'''p'''o'''''
|-
|''K'''e'''l'''a'''l'''o'''''
|''K'''a'''m'''e'''t'''o'''''
|''T'''a'''l'''a'''s'''i'''''
|''P'''a'''m'''a'''l'''i'''''
|}
=== sama ni: ===
==== sijelo Papala (AAA-1) ====
{{SyllogismSentences|jan ale li ken moli. (IaP)|jan Elina ali li jan. (LaI)|jan Elina ali li ken moli. (LaP)}}
==== sijelo Kelale (EAE-1) ====
sama: sijelo Kesale (EAE-2){{SyllogismSentences|akesi li lon ala li jo e linja. (IeP)|akesi linja ali li akesi. (LaI)|akesi linja li lon ala li jo e linja (LeP)}}
==== sijelo Taliwi (AII-1) ====
sama: Tasisi (AII-3){{SyllogismSentences|kijetesantakalu ali li jo e linja. (IaP)|soweli li lon li kijetesantakalu. (LiI)|soweli li lon li jo e linja. (LaP)}}
==== sijelo Pelijo (EIO-1) ====
sama: sijelo Pesino (EIO-2), sijelo Pelison (EIO-3), sijelo Pesison (EIO-4){{SyllogismSentences|pali li lon ala li musi. (IeP)|lukin sitelen li lon li pali. (LiI)|lukin sitelen li lon li musi ala. (LoP)}}
==== sijelo Paloko (AOO-2) ====
{{SyllogismSentences|soweli lili li lon li soweli toma ala. (IoP)|soweli lili ali li soweli. (IoL)|soweli li lon li soweli tomo ala. (LoP)}}
jj66yo4iaa1mx1p8pyjla1r5blwyjsr
ale pi nasin ante tu wan
0
12264
69572
2026-07-15T04:12:30Z
Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq
2319
jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[ale pi nasin ante tu wan]]" tawa lipu "[[ale pi nasin tawa tu wan]]"
69572
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[ale pi nasin tawa tu wan]]
jsi2k59ky8gon7az6atvz6pcnbz40ic