lipu Wikipesija tokwiki https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open MediaWiki 1.47.0-wmf.12 case-sensitive Media ilo toki jan jan la toki pali pali la toki sitelen sitelen la toki MediaWiki MediaWiki la toki kipisi kipisi la toki nasin ilo nasin ilo la toki kulupu kulupu la toki nimi nimi la toki TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk lipu pu 0 79 69771 68262 2026-07-20T23:35:11Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:Lipu_pu.jpg|Lipu_pu.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:The Squirrel Conspiracy|The Squirrel Conspiracy]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Book cover. 69771 wikitext text/x-wiki {{o lukin lon nimi|pu}} {{lili ike}} [[sitelen:Tokipono La lingvo de bono (kovrilo).png|200px|thumb|selo pi lipu pu [[toki Epelanto|Epelanto]]]] [[sitelen:pu - sitelen pona in Sonja Lang's handwriting.svg|150px|thumb|nimi “pu” kepeken sitelen pona]] {{nimi ijo|'''lipu pu'''|Toki Pona: The Language of Good|toki Inli|toki pona li toki li pona}} li lipu tan [[jan Sonja|anpa sewi]]. ona li pali e lipu lon tenpo sike nanpa 2014. lipu li pana e sona pi [[toki pona]]. jan li '''pu''' la ona li kepeken lipu pu. tenpo open la lipu pu li lon [[toki Inli]]. taso anpa sewi li ante pi toki Kanse e ona, li ante e toki pi lipu pu tawa toki ante mute. pu la anpa sewi li pana e nasin ona pi toki pona. jan li ken esun e lipu lon [[lipu Amason]]. lipu pu li lipu nanpa wan pi toki pona tan anpa sewi. ona li pali e lipu sin nanpa tu pi toki pona. ni li [[lipu ku]]. ==insa pi lipu pu== lipu li jo e kipisi tu wan. kipisi nanpa wan li pana e sona pi nasin toki. ona li pana e nimi e linja nimi li pana e pali pi ante toki. kipisi nanpa tu la sitelen pi toki pona li lon. sitelen musi lili en toki sona en ante toki pi [[nasin sewi|lipu sewi]] li lon. kipisi nanpa tu wan li lipu pi nimi ale. lipu [[sitelen pona]] pi nimi ale en lipu [[toki pona luka]] pi nimi ale li lon ni. ona li jo e nimi pu ale lon lipu pini. == toki ante == toki ante mute la, lipu pu li lon. {| class="wikitable" |+lipu pu pi toki ante !toki !nimi lawa !tenpo !jan sitelen !nanpa ISBN |- |[[toki Inli]] |''Toki Pona: The Language of Good'' |2014 |anpa sewi |[[ilo:BookSources/978-0978292300|978-0978292300]] |- |[[toki Kanse]] |''Toki Pona: la langue du bien'' |2016 |anpa sewi |[[ilo:BookSources/978-0978292355|978-0978292355]] |- |[[toki Tosi]] |''Toki Pona: Die Sprache des Guten'' |2021 |anpa sewi en jan Juli |[[ilo:BookSources/979-8770755251|979-8770755251]] |- |[[toki Epelanto]] |''Tokipono: La lingvo de bono'' |2022 |anpa sewi en jan Pensa |[[ilo:BookSources/978-9464376098|978-9464376098]] |- |[[toki Pasi]] |style="direction:rtl; text-align:right;" |توکی پونا، زبانی با ۱۲۰ کلمه |2024 |anpa sewi en jan Ali |[[ilo:BookSources/978-6226546546|978-6226546546]] |} == linja tawa == * [https://sona.pona.la/wiki/Source:Toki_Pona:_The_Language_of_Good jan ale li ken lukin e kipisi ni lon lipu pu Inli] * [https://archive.org/details/tokipono-la-lingvo-de-bono-cc/ jan ale li ken lukin e kipisi ni lon lipu pu Epelanto] * [https://tokipona.org/pu_Pasi.pdf o kama jo e lipu pu Pasi pi mani ala] {{lipu Wikinanpa|Q108617400}} [[kulupu:toki pona]] [[kulupu:lipu pi toki pona]] nbf9u2xenc0u5u5zx9jbob1dki3msop jan Jesu 0 208 69835 69523 2026-07-23T07:13:42Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69835 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan|nimi jan=jan Jesu|nimi mama=…|sitelen=[[sitelen:Jesus Christ - Hofmann.jpg|alt=|thumb|330x330px|sitelen pi jan Jesu]]|ma=ma Nala|toki=toki Alamaja|jan li sona e ona tan=ona li jan lili pi mama sewi}} {{nimi ijo|'''jan Jesu'''|יֵשׁוּעַ|toki Alamaja||ipa=|2b=Ἰησοῦς|3b=toki Elena}} pi ma Nala anu '''jan Jesuwa''' li jan suli pi [[nasin sewi Kolisu|nasin sewi pi jan Jesu]]. ona li jan pi pana sona sewi li jan lawa pi nasin sewi tan tenpo pini. jan pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan Jesu li sewi li jan lili sewi li jan lawa kama pi [[lipu sewi TaNaKa|lipu sewi Tanaka]]. jan sona mute li pilin e ni: tenpo pini la jan Jesu li lon kin. taso lon pi lipu sewi la ona ale li pilin sama ala. jan Jesu li jan pi [[kulupu jan Jejuta|kulupu Jejusi]] tan ma Kali. jan Jowanan pi pana telo li pana e jan Jesu lon telo. jan Jesu li open e tenpo pi pana sona ona. jan kute li awen e pana sona ona kepeken toki uta. jan lawa li weka e ona li moli e ona lon palisa tan lawa pi {{lipu li ala|jan Ponsiju Pilatu|Q17131}}. jan pi nasin ona li pilin e ni: ona li kama lon sin tan moli lon tenpo suno tu wan. kulupu ni li kama kulupu pi nasin sewi. jan pi nasin sewi li pilin e ni: moli ona la ona li pona e ike jan. ni la ona li ken kama lon poka sewi. nasin ona la jan Jesu li tawa sewi li kama sin lon ma lon tenpo kama. jan mute pi nasin sewi Kolisu la, [[kama pi jan Kolisu]] li [[tenpo suno sewi]]. jan Jesu li kama lon sin tan moli la, [[kama tan moli pi jan Kolisu]] li tenpo suno sewi. mama pi jan Jesu li [[jan Malan]] li {{lipu li ala|jan Jose|Q128267}}. ona li tan {{lipu li ala|ma tomo Nasawe|Q430776}}. sama la jan Jesu li suli tawa [[nasin sewi Isilami]] tawa [[nasin sewi Pajawi]]. [[kulupu:jan pi lipu Pipija]] [[kulupu:kulupu jan Jejuta]] [[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]] {{DEFAULTSORT:Jesu, jan}} 4lanhltsxornscuhq03o2dcj4n4vmy1 69836 69835 2026-07-23T07:15:33Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69836 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan|nimi jan=jan Jesu|nimi mama=…|sitelen=[[sitelen:Jesus Christ - Hofmann.jpg|alt=|thumb|330x330px|sitelen pi jan Jesu]]|ma=ma Nala|toki=toki Alamaja|jan li sona e ona tan=ona li jan lili pi mama sewi|ma moli=[[ma Jekusalawin]]}} {{nimi ijo|'''jan Jesu'''|יֵשׁוּעַ|toki Alamaja||ipa=|2b=Ἰησοῦς|3b=toki Elena}} pi ma Nala anu '''jan Jesuwa''' li jan suli pi [[nasin sewi Kolisu|nasin sewi pi jan Jesu]]. ona li jan pi pana sona sewi li jan lawa pi nasin sewi tan tenpo pini. jan pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan Jesu li sewi li jan lili sewi li jan lawa kama pi [[lipu sewi TaNaKa|lipu sewi Tanaka]]. jan sona mute li pilin e ni: tenpo pini la jan Jesu li lon kin. taso lon pi lipu sewi la ona ale li pilin sama ala. jan Jesu li jan pi [[kulupu jan Jejuta|kulupu Jejusi]] tan ma Kali. jan Jowanan pi pana telo li pana e jan Jesu lon telo. jan Jesu li open e tenpo pi pana sona ona. jan kute li awen e pana sona ona kepeken toki uta. jan lawa li weka e ona li moli e ona lon palisa tan lawa pi {{lipu li ala|jan Ponsiju Pilatu|Q17131}}. jan pi nasin ona li pilin e ni: ona li kama lon sin tan moli lon tenpo suno tu wan. kulupu ni li kama kulupu pi nasin sewi. jan pi nasin sewi li pilin e ni: moli ona la ona li pona e ike jan. ni la ona li ken kama lon poka sewi. nasin ona la jan Jesu li tawa sewi li kama sin lon ma lon tenpo kama. jan mute pi nasin sewi Kolisu la, [[kama pi jan Kolisu]] li [[tenpo suno sewi]]. jan Jesu li kama lon sin tan moli la, [[kama tan moli pi jan Kolisu]] li tenpo suno sewi. mama pi jan Jesu li [[jan Malan]] li {{lipu li ala|jan Jose|Q128267}}. ona li tan {{lipu li ala|ma tomo Nasawe|Q430776}}. sama la jan Jesu li suli tawa [[nasin sewi Isilami]] tawa [[nasin sewi Pajawi]]. [[kulupu:jan pi lipu Pipija]] [[kulupu:kulupu jan Jejuta]] [[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]] {{DEFAULTSORT:Jesu, jan}} 1slmfqoafnbw25uluc1gnouvciyep50 69837 69836 2026-07-23T07:16:35Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69837 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan|nimi jan=jan Jesu|nimi mama=…|sitelen=[[sitelen:Jesus Christ - Hofmann.jpg|alt=|thumb|330x330px|sitelen pi jan Jesu]]|ma=ma Nala|toki=toki Alamaja|jan li sona e ona tan=ona li jan lili pi mama sewi|ma moli=[[ma Jekusalawin]]|ma pi kama lon=[[ma Loma lawa]]}} {{nimi ijo|'''jan Jesu'''|יֵשׁוּעַ|toki Alamaja||ipa=|2b=Ἰησοῦς|3b=toki Elena}} pi ma Nala anu '''jan Jesuwa''' li jan suli pi [[nasin sewi Kolisu|nasin sewi pi jan Jesu]]. ona li jan pi pana sona sewi li jan lawa pi nasin sewi tan tenpo pini. jan pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan Jesu li sewi li jan lili sewi li jan lawa kama pi [[lipu sewi TaNaKa|lipu sewi Tanaka]]. jan sona mute li pilin e ni: tenpo pini la jan Jesu li lon kin. taso lon pi lipu sewi la ona ale li pilin sama ala. jan Jesu li jan pi [[kulupu jan Jejuta|kulupu Jejusi]] tan ma Kali. jan Jowanan pi pana telo li pana e jan Jesu lon telo. jan Jesu li open e tenpo pi pana sona ona. jan kute li awen e pana sona ona kepeken toki uta. jan lawa li weka e ona li moli e ona lon palisa tan lawa pi {{lipu li ala|jan Ponsiju Pilatu|Q17131}}. jan pi nasin ona li pilin e ni: ona li kama lon sin tan moli lon tenpo suno tu wan. kulupu ni li kama kulupu pi nasin sewi. jan pi nasin sewi li pilin e ni: moli ona la ona li pona e ike jan. ni la ona li ken kama lon poka sewi. nasin ona la jan Jesu li tawa sewi li kama sin lon ma lon tenpo kama. jan mute pi nasin sewi Kolisu la, [[kama pi jan Kolisu]] li [[tenpo suno sewi]]. jan Jesu li kama lon sin tan moli la, [[kama tan moli pi jan Kolisu]] li tenpo suno sewi. mama pi jan Jesu li [[jan Malan]] li {{lipu li ala|jan Jose|Q128267}}. ona li tan {{lipu li ala|ma tomo Nasawe|Q430776}}. sama la jan Jesu li suli tawa [[nasin sewi Isilami]] tawa [[nasin sewi Pajawi]]. [[kulupu:jan pi lipu Pipija]] [[kulupu:kulupu jan Jejuta]] [[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]] {{DEFAULTSORT:Jesu, jan}} 37twxpginixdzx4mkqasprjvj52xpnp 69838 69837 2026-07-23T07:33:10Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69838 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan|nimi jan=jan Jesu|nimi mama=…|sitelen=[[sitelen:Jesus Christ - Hofmann.jpg|alt=|thumb]]|ma=ma Nala|toki=toki Alamaja|jan li sona e ona tan=ona li jan lili pi mama sewi|ma moli=[[ma tomo Jekusalawin]]|ma pi kama lon=[[ma Loma lawa]]}} {{nimi ijo|'''jan Jesu'''|יֵשׁוּעַ|toki Alamaja||ipa=|2b=Ἰησοῦς|3b=toki Elena}} pi ma Nala anu '''jan Jesuwa''' li jan suli pi [[nasin sewi Kolisu|nasin sewi pi jan Jesu]]. ona li jan pi pana sona sewi li jan lawa pi nasin sewi tan tenpo pini. jan pi nasin sewi Kolisu li toki e ni: jan Jesu li sewi li jan lili sewi li jan lawa kama pi [[lipu sewi TaNaKa|lipu sewi Tanaka]]. jan sona mute li pilin e ni: tenpo pini la jan Jesu li lon kin. taso lon pi lipu sewi la ona ale li pilin sama ala. jan Jesu li jan pi [[kulupu jan Jejuta|kulupu Jejusi]] tan ma Kali. jan Jowanan pi pana telo li pana e jan Jesu lon telo. jan Jesu li open e tenpo pi pana sona ona. jan kute li awen e pana sona ona kepeken toki uta. jan lawa li weka e ona li moli e ona lon palisa tan lawa pi {{lipu li ala|jan Ponsiju Pilatu|Q17131}}. jan pi nasin ona li pilin e ni: ona li kama lon sin tan moli lon tenpo suno tu wan. kulupu ni li kama kulupu pi nasin sewi. jan pi nasin sewi li pilin e ni: moli ona la ona li pona e ike jan. ni la ona li ken kama lon poka sewi. nasin ona la jan Jesu li tawa sewi li kama sin lon ma lon tenpo kama. jan mute pi nasin sewi Kolisu la, [[kama pi jan Kolisu]] li [[tenpo suno sewi]]. jan Jesu li kama lon sin tan moli la, [[kama tan moli pi jan Kolisu]] li tenpo suno sewi. mama pi jan Jesu li [[jan Malan]] li {{lipu li ala|jan Jose|Q128267}}. ona li tan {{lipu li ala|ma tomo Nasawe|Q430776}}. sama la jan Jesu li suli tawa [[nasin sewi Isilami]] tawa [[nasin sewi Pajawi]]. [[kulupu:jan pi lipu Pipija]] [[kulupu:kulupu jan Jejuta]] [[kulupu:nasin sewi pi jan Jesu]] {{DEFAULTSORT:Jesu, jan}} sio9ycaxbzu8r6gh74i9i798caltou7 nаsin sewi pi jan Jejuta 0 254 69833 65813 2026-07-23T07:09:27Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nаsin sewi Jаwаtu]]" tawa lipu "[[nаsin sewi pi jan Jejuta]]" 64027 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Star_of_David.svg|thumb|mun pi [[jan Tawi]]]]{{nimi ijo|'''nasin sewi Jawatu'''|יַהֲדוּת‎|toki Iwisi||ipa=}} li [[nasin sewi]] suli. jan pi [[kulupu Jejusi]] li kepeken. ona li [[nasin sewi pi jan Alawan|nasin sewi pi mama Alawan]]. [[lipu sewi]] suli ona li [[lipu Tanaka]]. lipu Tanaka la lipu Towa ("lipu pi pana sona" anu "lipu lawa") en lipu Newin ("lipu pi jan toki sewi") en lipu Ketupin ("lipu sitelen") li lon. lipu ante mute li lon kin. tenpo mute la jan sona mute pi nasin sewi Jawatu li toki e nasin sewi. toki ona li lon lipu Tamu ("lipu pi pana sona"). ni li lipu suli tawa nasin sewi Jawatu pi jan sona. nasin sewi lili mute pi nasin sewi Jawatu li lon. ona mute li kama tan nasin sewi Jawatu pi jan sona tan tenpo pini. nasin ni la [[sewi]] li pana e lawa ona tawa [[jan Mose]] lon nena Sinawi. nasin ante sama nasin Jawatu pi jan Sato anu nasin Jawatu pi ma Elena la ni li ante lon tenpo pi tomo sewi nanpa tu. tenpo ni la nasin sewi Jawatu pi ante ala en nasin sewi Jawatu awen en nasin sewi Jawatu ante li nasin suli pi nasin sewi Jawatu. tenpo pini pi weka mute la nasin sewi Jawatu li kama lon tan kulupu pi ma Isale. ni la ona li nasin sewi suli lon ma Isale. sama la jan mute pi nasin sewi Jawatu li lon [[ma Mewika]]. taso jan pi nasin sewi Jawatu li lon [[ma ale]]. tenpo pini la jan pi nasin sewi Jawatu mute li lon [[ma Apika]]. taso ona mute li tawa [[ma Isale]]. tenpo sama kin la jan pi nasin sewi Jawatu mute li lon [[ma Elopa]]. taso jan pi nasin sewi Jawatu mute li moli lon tenpo ike moli pi jan pi nasin sewi Jawatu tan [[nasin Nasi]]. [[kulupu:nasin]] [[kulupu:nasin sewi]] 8aozbkyd84aa55v57ehvxifzao8g8q1 lipu lawa pi ken jan lon ma Mewika 0 316 69782 62269 2026-07-21T07:50:01Z CommonsDelinker 6800 Replacing Bill_of_Rights_Pg1of1_AC.jpg with [[File:Bill_of_Rights_-_DPLA_-_a65f6d0b6210c18d17c596908ebcf270_(page_1).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonize the na 69782 wikitext text/x-wiki {{pini ala}} [[sitelen:Bill of Rights - DPLA - a65f6d0b6210c18d17c596908ebcf270 (page 1).jpg|thumb|sitelen pi lipu lawa pi ken jan lon ma Mewika]] tenpo sike 1787 la jan mama pi [[ma Mewika]] sin li pali e [[lawa lawa pi ma Mewika]]. taso lipu ni li toki lili taso e ken jan. jan mute li pilin ike tan ni. ona li pali e {{nimi ijo|'''lipu lawa pi ken jan'''|Bill of Rights|toki Inli}} lon tenpo sike 1789. ona li kama lawa lon tenpo sike 1791. ante 10 li lon. ona li suli mute. == ante nanpa wan == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: Congress shall make no law respecting an establishment of religion, or prohibiting the free exercise thereof; or abridging the freedom of speech, or of the press; or the right of the people peaceably to assemble, and to petition the Government for a redress of grievances. --> <blockquote>{{lipu li ala|kulupu pi pana lawa lon ma Mewika|kulupu pi pana lawa|Q11268}} o toki ala lon [[nasin sewi]], o ala ala e ken pi nasin sewi, e ken toki, e ken sitelen, e ken kulupu, e ken ni: jan li toki tawa lawa lon wile pona ona.</blockquote> === ken nasin; lawa nasin ala === kulupu pi pana lawa li ken ala lawa e nasin sewi, li ken ala pali e nasin sewi. kin la jan o ken lon nasin sewi ale. taso lawa li ken toki e sewi. toki suli pi ma Mewika li toki "mi pilin pona lon sewi" (toki Inli: "In God We Trust"). open pi kulupu lawa la jan sewi li toki sewi. kin la lawa li ken toki pona e nasin sewi mute. taso ona li ken ala toki pona e nasin sewi wan taso. === ken toki === tan ken ni la jan Mewika li ken toki e pilin ona. lili la ona li ken ala toki ike: * ijo li ike tawa lawa la jan li ken ala toki e ni: "o kama e ike ni." (o lukin e toki lawa {{nimi ijo|"jan Pantanpaka li utala e [[ma Owajo]]"|Brandenburg v. Ohio|toki Inli}}.) * ijo li lon ala, li suli la jan li ken ala toki e ni: "ni li lon." * jan li ken ala toki e ijo pi jaki mute a. (o lukin e toki lawa {{nimi ijo|"jan Mili li utala e [[ma Kaliponja]]"|Miller v. California|toki Inli}}.) taso tenpo ni la ijo mute li jaki ala tawa lawa. * jan li ken ala sitelen unpa e jan lili. (o lukin e toki lawa {{nimi ijo|"[[ma Nujo]] li utala e jan Pepe"|New York v. Ferber|toki Inli}}.) * jan li ken ala toki utala. (o lukin e toki lawa {{nimi ijo|"jan Tapinki li utala e [[ma Nuwansa]]"|Chaplinsky v. New Hampshire|toki Inli}}. taso ken la ni li ala lon tenpo ni. toki utala mute li ike ala tawa lawa. * jan li ken ala toki e ni: "kama la mi utala e sina." * jan li toki e ijo la, jan ante li ken ala jasima e toki. taso jan li ken toki e ni: "sina ken jasima e toki mi." * toki esun la jan li awen ken. taso wawa lawa li kama suli. == ante nanpa tu == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: A well regulated Militia, being necessary to the security of a free state, the right of the people to keep and bear arms, shall not be infringed. --> <blockquote>[[kulupu utala]] li suli. kulupu o ken jo e ilo utala.</blockquote> {{lipu li ala|kulupu utala pi ma Mewika|ma Mewika li jo e kulupu utala.|Q9212}} kin la {{lipu li ala|kulupu utala awen pi ma Mewika|ma wan ona li jo e kulupu utala.|Q928670}} tan ante ni la jan pi ma Mewika o ken jo e ilo utala. kin la jan mute li toki e ni: tan ante ni la kulupu o ken jo e ilo utala. pini la, lawa li toki ala e ni. taso {{lipu li ala|kulupu suli pi toki lawa lon ma Mewika|kulupu suli pi toki lawa|Q11201}} li toki e ni lon tenpo sike 2008 lon utala lawa {{nimi ijo|"[[ma tomo Sisi]] li utala e jan Ela"|D.C. v. Heller|toki Inli}}. taso lawa li ken weka e ken ni tan jan. jan li pilin e ni: kulupu suli pi toki lawa li pali ike. jan ante li pilin e ni: ike la ona li pali lili. ona o pali suli. jan mute li utala toki lon ilo utala. == ante nanpa tu wan == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: No soldier shall, in time of peace be quartered in any house, without the consent of the owner, nor in time of war, but in a manner to be prescribed by law. --> <blockquote>tenpo pona la jan tomo o ken tomo ala e jan utala. tenpo utala la kulupu lawa li ken lawa e ni: "sina o tomo e ona."</blockquote> ante ni li pali lili. taso [[utala ma nanpa tu]] la kulupu utala li weka e {{lipu li ala|kulupu Unanka|Q191710}} tan {{lipu li ala|ma telo Unanka|ma telo ona|Q119285}}, li lon tomo ona. taso ni la jan li toki ala lon ante nanpa tu wan.<ref>{{tan sona|linja=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1944647|tan=lipu ''nimi 'jo' lon lawa lawa. ante nanpa tu wan li toki e ni''|toki tan=toki Inli|jan=jan Tama·Pele|nimi jan kepeken toki tan=Tom W. Bell|nimi tan kepeken toki tan=''&apos;Property' in the Constitution: The View from the Third Amendment''|tenpo=2011-10-16}}</ref> tenpo sike 1979 lon [[ma Nujo]] la {{lipu li ala|jan pi poki jan|Q311396}} li pini pali. jan {{nimi ijo|Ju·Kewi|Hugh Carey|toki Inli}} li lawa e ma Nujo li lawa e ni: kulupu utala pi ma Nujo o kama jan pi poki jan, o lon tomo ona. jan pi poki jan li utala lawa e ni. toki lawa {{nimi ijo|"jan Enkom li utala e jan Kewi"|Engblom v. Carey|toki Inli}} la kulupu lawa li toki e ni: jan Kewi en kulupu utala pi ma Nujo li pali ike. == ante nanpa tu tu == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: The right of the people to be secure in their persons, houses, papers, and effects, against unreasonable searches and seizures, shall not be violated, and no Warrants shall issue, but upon probable cause, supported by Oath or affirmation, and particularly describing the place to be searched, and the persons or things to be seized. --> <blockquote>tan tan pona taso la jan lawa li ken poki anu lukin e jan, e tomo, e lipu, e ijo. ona li wile e lipu pi ken poki, anu e lipu pi ken lukin la, ona o toki sewi lon tan pona ona, lon ijo wile.</blockquote> == ante nanpa luka == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: No person shall be held to answer for a capital, or otherwise infamous crime, unless on a presentment or indictment of a Grand Jury, except in cases arising in the land or naval forces, or in the Militia, when in actual service in time of war or public danger; nor shall any person be subject for the same offence to be twice put in jeopardy of life or limb; nor shall be compelled in any criminal case to be a witness against himself, nor be deprived of life, liberty, or property, without due process of law; nor shall private property be taken for public use, without just compensation. --> <blockquote>lawa li wile moli e jan, anu li wile poki e jan la, {{nimi ijo|kulupu kute|jury}} o ken e ni. (taso jan li jan utala lon tenpo utala la, ni li ala.) moli en poki la lawa li ken ala alasa e jan lon tenpo tu, li ken ala lawa e ni: "sina o toki lon sina". kin alasa moli, anu alasa poki, anu alasa jo la nasin lawa o pona. kin lawa li wile e jo jan la, ona o pana e mani.</blockquote> == ante nanpa luka wan == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: In all criminal prosecutions, the accused shall enjoy the right to a speedy and public trial, by an impartial jury of the State and district wherein the crime shall have been committed, which district shall have been previously ascertained by law, and to be informed of the nature and cause of the accusation; to be confronted with the witnesses against him; to have compulsory process for obtaining witnesses in his favor, and to have the Assistance of Counsel for his defense. --> <blockquote>{{nimi ijo|alasa lawa|prosecution}} la tenpo o ken lili. kulupu kute o jo e pilin pona. lawa li toki e ni: "pali ike li lon ma ni." pini la ona o tu e ma. jan pi kulupu kute o tan ma ni. jan o ken sona e ni: lawa li toki lon pali ike seme? ona o ken toki e ni tawa jan ante: "tan seme la sina toki e ni: sina pali ike anu seme?" ona o ken lawa e ni: jan pona ona o kama, o toki pona lon ona. ona li wile e ni la, jan pi sona lawa o pona e ona.</blockquote> == ante nanpa luka tu == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: In suits at common law, where the value in controversy shall exceed twenty dollars, the right of trial by jury shall be preserved, and no fact tried by a jury, shall be otherwise re-examined in any Court of the United States, than according to the rules of the common law. --> <blockquote>jan li wile e ijo suli la, ona o ken lawa e ni: "kulupu kute li lawa e kama." ma Mewika la kulupu lawa ante li wile ante e lawa pi kulupu kute la, ona o kute e lawa kulupu.</blockquote> == ante nanpa luka tu wan == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: Excessive bail shall not be required, nor excessive fines imposed, nor cruel and unusual punishments inflicted. --> <blockquote>jan poki li wile kama weka la, anu ona li pali ike lili la, lawa li ken ala toki e ni: "sina o pana e mani mute." lawa li pakala e jan la, pakala o nasa ala.</blockquote> == ante nanpa luka tu tu == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: The enumeration in the Constitution, of certain rights, shall not be construed to deny or disparage others retained by the people. --> <blockquote>lipu ni li toki lon ken jan. taso ken jan ante li lon.</blockquote> == ante nanpa luka luka == <!-- sina wile pona e sama toki ni, o lukin: The powers not delegated to the United States by the Constitution, nor prohibited by it to the States, are reserved to the States respectively, or to the people. --> <blockquote>lawa lawa li pana ala e wawa tawa ma Mewika la, lawa lawa li weka ala e wawa tan ma lili la, ma lili anu jan li jo e wawa ni.</blockquote> == tan sona == <references/> [[kulupu:lipu lawa]] [[kulupu:ma Mewika]] 5wha203dm6sl6ipb5a4uboig85j0krr nasin Iso nanpa 639 0 348 69761 55168 2026-07-20T21:29:50Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nanpa toki ISO]]" tawa lipu "[[nasin Iso nanpa 639]]" 55168 wikitext text/x-wiki [[kulupu ISO|kulupu "ISO"]] li pali e lipu nanpa mute ni: ona li pana e nimi lili tawa toki. == nanpa ISO 639-1 == '''nanpa ISO 639-1''' li toki e toki suli pi ma ante, e toki sin suli. nanpa ISO 639-1 li jo e [[sitelen Lasina]] tu. ona li toki ala e ante lili toki. == nanpa ISO 639-2 == '''nanpa ISO 639-2''' li suli e mute toki. nanpa ISO 639-2 li jo e [[sitelen Lasina]] tu wan. ona li toki ala e ante lili toki. == nanpa ISO 639-3 == '''nanpa ISO 639-3''' li suli mute e mute toki. nanpa ISO 639-3 mute li kama tan nanpa ISO 639-2 "alpha-3". taso, nanpa ISO 639-2 "alpha-3" li toki e toki ni taso: kulupu jan li lon e ona. sin la, nanpa ISO 639-3 li toki e [[toki sin]], e [[toki moli]]. toki mute li kama tan toki wan la, nanpa ISO 639-2 li toki e nimi wan. nanpa ISO 639-3 li toki e nimi mute. nanpa ISO 639-3 li jo e [[sitelen Lasina]] tu wan. ma wan li toki e toki wan pi ante suli mute la, nanpa ISO 639-3 li toki e ona ale. == ante pi nanpa ante == nanpa ISO 639-1 en nanpa ISO 639-2 la, [[toki Sonko]] li toki wan (639-1: "zh", 639-2: "zho"). nanpa ISO 639-3 la, ante 16 pi toki Sonko li jo e nimi ona. sin la, toki Sonko pi tenpo pini li jo e nimi ante ona. toki Sonko pi [[ma tomo Pesin|ma tomo Pesin (北京市)]] li "cmn". toki Sonko pi [[ma tomo Onkon|ma tomo Onkon (香港)]] li "yue". [[toki Alapi]] la, ante sama li lon: nanpa ISO 639-1 en nanpa ISO 639-2 li pana e nimi "ara" tawa toki Alapi. taso, ma ante la, toki Alapi li ante. nanpa ISO 639-3 la, ante 29 pi toki Alapi li jo e nimi ona. == nanpa toki ISO en toki pona == tenpo pini lili la, [[toki pona]] li kama jo e nanpa ISO 639-3 "tok". == nimi nasin sin == tan [[lipu Wikipedia]]: * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ISO_639-1_codes lipu pi nanpa ISO 639-1 ale] (toki Inli) * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ISO_639-2_codes lipu pi nanpa ISO 639-2 ale] (toki Inli) * [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_ISO_639-3_codes lipu pi nanpa ISO 639-3 ale] (toki Inli) [[kulupu:toki]] qxcyn8yz3k4ud72i7lpxhod53e2kwfu ma Nijon 0 392 69775 69259 2026-07-21T04:21:38Z Talun523 3498 69775 wikitext text/x-wiki <!---toki suli tawa jan ante: sina wile pana e sitelen Kansi pi ma Nijon la o pana e ona mute lon poki ni: <span lang="ja"></span>. sina pana ala la sitelen Ansi pi ma Sonko li kama---> {{poki sona ma |nimi ma=ma Nijon|nimi mama=<span lang="ja">日本</span> |ma= |len ma=[[sitelen:Flag_of_Japan.svg|border|130px]] |sitelen lawa=[[sitelen:Imperial Seal of Japan.svg|101x85px]] |kalama musi ma= <span lang="ja">君が代</span><br>(lawa pi jan lawa sewi)<br>[[sitelen:Kimi ga Yo instrumental.ogg]] |sitelen ma= [[sitelen:Japan (orthographic projection).svg|220px]] |toki lawa=[[toki Nijon]] |toki ante= |nasin lawa= |jan lawa=[[jan lawa Nalusito]]<br>[[jan Isipa Sikelu]] |ISO 3166=JP |ma tomo lawa=[[ma tomo Tokijo]] |mani=[[mani Jen]] (¥) |tenpo=UTC+9}} {{pini ala}} {{nimi ijo|'''ma Nijon'''|日本|toki Nijon|[ma pi] tan suno|ipa=/ɲihoꜜɴ/}} li ma lon [[ma Asija]]. ona li [[kulupu pi ma lili]]. jan ona li kepeken kin nimi {{nimi ijo|"'''ma Nipon'''"|日本|toki Nipon||ipa=/ɲippoꜜɴ/}} tawa ma ni. toki suli ona li {{nimi ijo|[[toki Nijon]]|日本語|toki Nijon|toki Nijon|ipa=/ɲihoŋɡo/}}. ma Nijon li poka tawa [[telo suli Pasipi]] tawa [[telo suli Nijon]] tawa [[ma Sonko]] tawa [[ma Anku seli]] tawa [[ma Anku lete]] tawa [[ma Losi]]. ma suli pi ma Nijon li tu tu: [[ma Okito]] en [[ma Onsu]] en [[ma Sikoku]] en [[ma Kijusiju]]. ma Onsu li ma suli nanpa wan li mute jan nanpa wan. ma Nijon li jo e [[kulupu ma Lijukiju|kulupu ma lili lon telo Lijukiju]] kin. ma suli nanpa wan pi ma Lijukiju li [[ma Okinawa]]. [[ma tomo lawa]] pi ma Nijon li [[ma tomo Tokijo]]. tenpo pini la [[ma tomo Kijoto]] li ma tomo lawa pi ma ni. tenpo pini pini la [[ma tomo Nala]] li ma tomo lawa. tenpo pini pini la jan Nijon li nimi e ma ni li ma Jamato. ==tenpo pini== toki pi nasin sewi pi ma Nijon li toki e ni: tenpo pini majuna la jan sewi li kama tawa ma Nijon, li lawa e ma Nijon. ona li mama pi jan lawa mama pi ma Nijon. [[tenpo Somon pi ma Nijon|tenpo Somon]] la jan pi ma Nijon li alasa e soweli e kala e kasi. [[tenpo Jajowi]] la jan li kama tan [[ma Sonko]] tan [[ma Anku]]. ona li pana sona e ni tawa jan pi ma Nijon: nasin pi mama kasi. [[tenpo Kopun]] en [[tenpo Asuka]] en [[tenpo Nala]] la, jan lawa mama pi ma Nijon li kama wawa. sona pona en ilo pona en nasin sewi li kama tan ma Sonko en ma Anku. [[tenpo Ewijan]] la, ma tomo lawa li kama [[ma tomo Kijoto]].<ref>https://archive.org/details/historyofjapanto00sans/page/n5/mode/2up</ref> tenpo Ewijan la jan li open pali e toki musi mute. tenpo li weka la, jan utala li kama wawa. [[tenpo Kamakula]] en [[tenpo Mulomasi]] la, jan utala li lawa e ma Nijon. jan lawa mama li kama wawa ala. tenpo sike nanpa 1467 la, [[utala insa]] pi ma Nijon li open. ni la ma Nijon li kama ma mute. ma mute li utala e ma ante. tenpo sike nanpa 1543 la, ilo utala wawa li kama tan jan pi [[ma Potuke]]. [[tenpo Asusi Momojama]] la, [[jan Ota Nopunaka]] li utala mute li wan e ma mute. taso [[jan Akesi Misusite]] li moli e ona. tenpo poka lili la jan ante li moli e jan Akesi Misusite. tenpo sike nanpa 1590 la, [[jan Tojotomi Itejosi]] li wan e ma Nijon. ona li utala e ma Anku en ma Sonko kin, taso ona li moli la utala li pini. tenpo ni la jan utala pi ma Nijon li kama kulupu tu. tenpo sike nanpa 1600 la, kulupu pi jan utala tu li kama utala suli. [[jan Tokukawa Iwejasu]] li anpa e jan utala ante, li open lawa e ma Nijon. ni la [[tenpo Eto]] li open. tenpo Eto la utala li lili. taso tenpo li weka la, jan pi [[ma Elopa]] en jan pi [[ma Mewika]] li kama. tenpo ni la ma Nijon li wawa ala, ni la jan mute li utala e jan lawa. jan lawa mama pi ma Nijon en jan sin mute li open lawa e ma Nijon. ona li sona mute tan ma Mewika tan ma Elopa. ma tomo lawa li kama [[ma tomo Tokijo]]. tenpo sike nanpa 1894 la, ma Nijon li utala e ma Sonko li anpa e ona. ni la ma Nijon li kama jo e [[ma Tawan]]. tenpo sike nanpa 1904 la, ma Nijon li utala e [[ma Lusi]] li anpa e ona. tenpo sike nanpa 1910 la, ma Nijon li kama jo e ma Anku. [[utala suli nanpa wan]] la, ma Nijon en [[ma Juke]] li jan pona. tenpo lili li weka la, jan utala li kama jan lawa. tenpo pi [[utala suli nanpa tu]] la, ma Nijon li ma pi [[nasin pi palisa mute]]. ni la ma Nijon en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]] li jan pona. tenpo sike nanpa 1941 la, ma Nijon li utala e ma Mewika. ma Mewika li kepeken e ilo utala wawa wawa tu tawa ma Nijon. ni la ma Mewika li anpa e ma Nijon. utala suli nanpa tu li pini la, ma Mewika li lawa e ma Nijon, li sin e ona. jan lawa mama li kama wawa ala. tenpo sike nanpa 1952 la, lawa pi ma Mewika li pini. tenpo poka lili la, esun pi ma Nijon li kama wawa mute. tenpo sike nanpa 1964 la, [[musi utala Olinpi]] li kama tawa ma tomo Tokijo. tenpo sike nanpa 2019 la, [[jan lawa Nalusito]] li kama jan lawa mama. '''tenpo pi ma Nijon'''<br> [[tenpo Somon pi ma Nijon|tenpo Somon]]<br> [[tenpo Jajowi]]<br> [[tenpo Kopun]]<br> [[tenpo Asuka]]<br> [[tenpo Nala]]<br> [[tenpo Ewijan]]<br> [[tenpo Kamakula]]<br> [[tenpo Mulomasi]]<br> [[tenpo Asusi Momojama]]<br> [[tenpo Eto]]<br> [[tenpo Mewisi]]<br> [[tenpo Tawisijo]]<br> [[tenpo Sijowa]]<br> [[tenpo Ewise]]<br> [[tenpo Lewa]] ==ma== [[Sitelen:Regions and Prefectures of Japan no labels.svg|thumb|[[lipu ma]] pi ma Nijon]] ma Nijon la ma lili 47 li lon. ma suli 8 kin li lon.<ref>https://web-japan.org/factsheet/en/pdf/e02_regions.pdf</ref> ===ma suli Okito=== 1. [[sitelen:Flag of Hokkaido Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okito]]: <span lang="ja">北海道</span> * [[ma tomo Sapolo]]: ''Sapporo'' <span lang="ja">札幌</span> ===ma suli Tojoku=== 2. [[sitelen:Flag of Aomori Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ajomoli]]: <span lang="ja">青森県</span><br/> 3. [[sitelen:Flag of Iwate Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Iwate]]: <span lang="ja">岩手県</span><br/> 4. [[sitelen:Flag of Miyagi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mijaki]]: <span lang="ja">宮城県</span><br/> * [[ma tomo Senta]]: ''Sendai'' <span lang="ja">仙台</span> 5. [[sitelen:Flag of Akita Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Akita]]: <span lang="ja">秋田県</span><br/> 6. [[sitelen:Flag of Yamagata Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamakata]]: <span lang="ja">山形県</span><br/> 7. [[sitelen:Flag of Fukushima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukusima]]: <span lang="ja">福島県</span> ===ma suli Kanto=== 8. [[sitelen:Flag of Ibaraki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ipalaki]]: <span lang="ja">茨城県</span><br/> 9. [[sitelen:Flag of Tochigi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tosiki lon ma Nijon|ma Tosiki]]: <span lang="ja">栃木県</span><br/> 10. [[sitelen:Flag of Gunma Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kuma lon ma Nijon|ma Kuma]]: <span lang="ja">群馬県</span><br/> 11. [[sitelen:Flag of Saitama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sawitama]]: <span lang="ja">埼玉県</span><br/> * [[ma tomo Satama]]: ''Saitama'' <span lang="ja">さいたま</span> 12. [[sitelen:Flag of Chiba Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sipa]]: <span lang="ja">千葉県</span><br/> * [[ma tomo Sipa]]: ''Chiba'' <span lang="ja">千葉</span> 13. [[sitelen:Flag of Tokyo Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tokijo]]: <span lang="ja">東京都</span><br/> * [[ma tomo Tokijo]]: ''Tokyo'' <span lang="ja">東京</span> 14. [[sitelen:Flag of Kanagawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kanakawa]]: <span lang="ja">神奈川県</span> * [[ma tomo Jokowama]]: ''Yokohama'' <span lang="ja">横浜</span> * [[ma tomo Kawasaki]]: ''Kawasaki'' <span lang="ja">川崎</span> * [[ma tomo Sakamijala]]: ''Sagamihara'' <span lang="ja">相模原</span> ===ma suli Sijupu=== 15. [[sitelen:Flag of Niigata Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nikata]]: <span lang="ja">新潟県</span><br/> 16. [[sitelen:Flag of Toyama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tojama]]: <span lang="ja">富山県</span><br/> 17. [[sitelen:Flag of Ishikawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Isikawa]]: <span lang="ja">石川県</span><br/> 18. [[sitelen:Flag of Fukui Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukuwi]]: <span lang="ja">福井県</span><br/> 19. [[sitelen:Flag of Yamanashi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamanasi]]: <span lang="ja">山梨県</span><br/> 20. [[sitelen:Flag of Nagano Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nakano]]: <span lang="ja">長野県</span><br/> 21. [[sitelen:Flag of Gifu Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kipu]]: <span lang="ja">岐阜県</span><br/> 22. [[sitelen:Flag of Shizuoka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sisujoka]]: <span lang="ja">静岡県</span><br/> * [[ma tomo Amamatu]]: ''Hamamatsu'' <span lang="ja">浜松</span> * [[ma tomo Sisuwoka]]: ''Shizuoka'' <span lang="ja">静岡</span> 23. [[sitelen:Flag of Aichi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Awisi]]: <span lang="ja">愛知県</span> * [[ma tomo Nakoja]]: ''Nagoya'' <span lang="ja">名古屋</span> ===ma suli Kinki=== 24. [[sitelen:Flag of Mie Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mije]]: <span lang="ja">三重県</span><br/> 25. [[sitelen:Flag of Shiga Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sika]]: <span lang="ja">滋賀県</span><br/> 26. [[sitelen:Flag of Kyoto Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kijoto]]: <span lang="ja">京都府</span><br/> * [[ma tomo Kijoto]]: ''Kyoto'' <span lang="ja">京都</span> 27. [[sitelen:Flag of Osaka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Osaka]]: <span lang="ja">大阪府</span><br/> * [[ma tomo Osaka]]: ''Osaka'' <span lang="ja">大阪</span> * [[ma tomo Saka]]: ''Sakai'' <span lang="ja">堺</span> 28. [[sitelen:Flag of Hyogo Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ijoko]]: <span lang="ja">兵庫県</span><br/> * [[ma tomo Kope]]: ''Kobe'' <span lang="ja">神戸</span> 29. [[sitelen:Flag of Nara Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nala]]: <span lang="ja">奈良県</span><br/> * [[ma tomo Nala]]: ''Nara'' <span lang="ja">奈良</span> 30. [[sitelen:Flag of Wakayama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Wakajama]]: <span lang="ja">和歌山県</span> ===ma suli Sijukoku=== 31. [[sitelen:Flag of Tottori Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Totoli]]: <span lang="ja">鳥取県</span><br/> 32. [[sitelen:Flag of Shimane Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Simane]]: <span lang="ja">島根県</span><br/> 33. [[sitelen:Flag of Okayama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okajama]]: <span lang="ja">岡山県</span><br/> 34. [[sitelen:Flag of Hiroshima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ilosima]]: <span lang="ja">広島県</span><br/> 35. [[sitelen:Flag of Yamaguchi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamakusi]]: <span lang="ja">山口県</span> ===ma suli Sikoku=== 36. [[sitelen:Flag of Tokushima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tokusima]]: <span lang="ja">徳島県</span><br/> 37. [[sitelen:Flag of Kagawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kakawa]]: <span lang="ja">香川県</span><br/> 38. [[sitelen:Flag of Ehime Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Esime]]: <span lang="ja">愛媛県</span><br/> 39. [[sitelen:Flag of Kochi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kosi]]:<span lang="ja"> 高知県</span> ===ma suli Kijusiju=== 40. [[sitelen:Flag of Fukuoka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukujoka]]: <span lang="ja">福岡県</span><br/> * [[ma tomo Kitakijusiju]]: ''Kitakyushu'' <span lang="ja">北九州</span> 41. [[sitelen:Flag of Saga Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Saka]]: <span lang="ja">佐賀県</span><br/> 42. [[sitelen:Flag of Nagasaki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nakasaki]]: <span lang="ja">長崎県</span><br/> 43. [[sitelen:Flag of Kumamoto Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kumamoto]]: <span lang="ja">熊本県</span><br/> 44. [[sitelen:Flag of Oita Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Owita]]: <span lang="ja">大分県</span><br/> 45. [[sitelen:Flag of Miyazaki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mijasaki]]: <span lang="ja">宮崎県</span><br/> 46. [[sitelen:Flag of Kagoshima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kakosima]]: <span lang="ja">鹿児島県</span><br/> 47. [[sitelen:Flag of Okinawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okinawa]]: <span lang="ja">沖縄県</span><br/> ==jan== ma Nijon li jo e kulupu jan Jamato anu kulupu jan Nijon, e kulupu jan Ajenu e kulupu jan Lijukiju. jan Ajenu li kulupu jan nanpa wan pi [[ma Okito]]. kulupu jan Lijukiju li lon [[kulupu pi ma lili]] Lijukiju. jan Jamato li lon ma ali pi ma Nijon. jan mute li toki e toki Nijon, taso [[toki Ajenu]] en [[toki Okinawa]] li kin lon. ma pi ma Nijon li lili, taso nanpa jan lon ma Nijon li suli. jan mute li lon ma Nijon. mute jan la ona li ma suli nanpa luka luka lon ale. jan pi ma Nijon li [[musi Ko]]. ==esun== ma Nijon li jo e [[mani]] mute. ona li pali e ijo mute li pana e ijo ni tawa ma ante. ona li kepeken [[mani En pi ma Nijon|mani En]] (¥). ==moku== o lukin e lipu "[[moku pi ma Nijon]]". == ijo sin == * [[sitelen Emosi]] * [[sitelen tawa pi lon ala pi ma Nijon|sitelen tawa]] == lipu mama == <references/> {{ma Asija}} [[kulupu:ma Asija]] [[kulupu:kulupu pi ma lili]] [[kulupu:ma Nijon]] {{DEFAULTSORT:Nijon, ma}} [[kulupu:ma lawa]] n7nj0ngz9inotisi9ds3ftzcb34xubm 69806 69775 2026-07-21T22:57:26Z Kasisin 5103 /* moku */ 69806 wikitext text/x-wiki <!---toki suli tawa jan ante: sina wile pana e sitelen Kansi pi ma Nijon la o pana e ona mute lon poki ni: <span lang="ja"></span>. sina pana ala la sitelen Ansi pi ma Sonko li kama---> {{poki sona ma |nimi ma=ma Nijon|nimi mama=<span lang="ja">日本</span> |ma= |len ma=[[sitelen:Flag_of_Japan.svg|border|130px]] |sitelen lawa=[[sitelen:Imperial Seal of Japan.svg|101x85px]] |kalama musi ma= <span lang="ja">君が代</span><br>(lawa pi jan lawa sewi)<br>[[sitelen:Kimi ga Yo instrumental.ogg]] |sitelen ma= [[sitelen:Japan (orthographic projection).svg|220px]] |toki lawa=[[toki Nijon]] |toki ante= |nasin lawa= |jan lawa=[[jan lawa Nalusito]]<br>[[jan Isipa Sikelu]] |ISO 3166=JP |ma tomo lawa=[[ma tomo Tokijo]] |mani=[[mani Jen]] (¥) |tenpo=UTC+9}} {{pini ala}} {{nimi ijo|'''ma Nijon'''|日本|toki Nijon|[ma pi] tan suno|ipa=/ɲihoꜜɴ/}} li ma lon [[ma Asija]]. ona li [[kulupu pi ma lili]]. jan ona li kepeken kin nimi {{nimi ijo|"'''ma Nipon'''"|日本|toki Nipon||ipa=/ɲippoꜜɴ/}} tawa ma ni. toki suli ona li {{nimi ijo|[[toki Nijon]]|日本語|toki Nijon|toki Nijon|ipa=/ɲihoŋɡo/}}. ma Nijon li poka tawa [[telo suli Pasipi]] tawa [[telo suli Nijon]] tawa [[ma Sonko]] tawa [[ma Anku seli]] tawa [[ma Anku lete]] tawa [[ma Losi]]. ma suli pi ma Nijon li tu tu: [[ma Okito]] en [[ma Onsu]] en [[ma Sikoku]] en [[ma Kijusiju]]. ma Onsu li ma suli nanpa wan li mute jan nanpa wan. ma Nijon li jo e [[kulupu ma Lijukiju|kulupu ma lili lon telo Lijukiju]] kin. ma suli nanpa wan pi ma Lijukiju li [[ma Okinawa]]. [[ma tomo lawa]] pi ma Nijon li [[ma tomo Tokijo]]. tenpo pini la [[ma tomo Kijoto]] li ma tomo lawa pi ma ni. tenpo pini pini la [[ma tomo Nala]] li ma tomo lawa. tenpo pini pini la jan Nijon li nimi e ma ni li ma Jamato. ==tenpo pini== toki pi nasin sewi pi ma Nijon li toki e ni: tenpo pini majuna la jan sewi li kama tawa ma Nijon, li lawa e ma Nijon. ona li mama pi jan lawa mama pi ma Nijon. [[tenpo Somon pi ma Nijon|tenpo Somon]] la jan pi ma Nijon li alasa e soweli e kala e kasi. [[tenpo Jajowi]] la jan li kama tan [[ma Sonko]] tan [[ma Anku]]. ona li pana sona e ni tawa jan pi ma Nijon: nasin pi mama kasi. [[tenpo Kopun]] en [[tenpo Asuka]] en [[tenpo Nala]] la, jan lawa mama pi ma Nijon li kama wawa. sona pona en ilo pona en nasin sewi li kama tan ma Sonko en ma Anku. [[tenpo Ewijan]] la, ma tomo lawa li kama [[ma tomo Kijoto]].<ref>https://archive.org/details/historyofjapanto00sans/page/n5/mode/2up</ref> tenpo Ewijan la jan li open pali e toki musi mute. tenpo li weka la, jan utala li kama wawa. [[tenpo Kamakula]] en [[tenpo Mulomasi]] la, jan utala li lawa e ma Nijon. jan lawa mama li kama wawa ala. tenpo sike nanpa 1467 la, [[utala insa]] pi ma Nijon li open. ni la ma Nijon li kama ma mute. ma mute li utala e ma ante. tenpo sike nanpa 1543 la, ilo utala wawa li kama tan jan pi [[ma Potuke]]. [[tenpo Asusi Momojama]] la, [[jan Ota Nopunaka]] li utala mute li wan e ma mute. taso [[jan Akesi Misusite]] li moli e ona. tenpo poka lili la jan ante li moli e jan Akesi Misusite. tenpo sike nanpa 1590 la, [[jan Tojotomi Itejosi]] li wan e ma Nijon. ona li utala e ma Anku en ma Sonko kin, taso ona li moli la utala li pini. tenpo ni la jan utala pi ma Nijon li kama kulupu tu. tenpo sike nanpa 1600 la, kulupu pi jan utala tu li kama utala suli. [[jan Tokukawa Iwejasu]] li anpa e jan utala ante, li open lawa e ma Nijon. ni la [[tenpo Eto]] li open. tenpo Eto la utala li lili. taso tenpo li weka la, jan pi [[ma Elopa]] en jan pi [[ma Mewika]] li kama. tenpo ni la ma Nijon li wawa ala, ni la jan mute li utala e jan lawa. jan lawa mama pi ma Nijon en jan sin mute li open lawa e ma Nijon. ona li sona mute tan ma Mewika tan ma Elopa. ma tomo lawa li kama [[ma tomo Tokijo]]. tenpo sike nanpa 1894 la, ma Nijon li utala e ma Sonko li anpa e ona. ni la ma Nijon li kama jo e [[ma Tawan]]. tenpo sike nanpa 1904 la, ma Nijon li utala e [[ma Lusi]] li anpa e ona. tenpo sike nanpa 1910 la, ma Nijon li kama jo e ma Anku. [[utala suli nanpa wan]] la, ma Nijon en [[ma Juke]] li jan pona. tenpo lili li weka la, jan utala li kama jan lawa. tenpo pi [[utala suli nanpa tu]] la, ma Nijon li ma pi [[nasin pi palisa mute]]. ni la ma Nijon en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]] li jan pona. tenpo sike nanpa 1941 la, ma Nijon li utala e ma Mewika. ma Mewika li kepeken e ilo utala wawa wawa tu tawa ma Nijon. ni la ma Mewika li anpa e ma Nijon. utala suli nanpa tu li pini la, ma Mewika li lawa e ma Nijon, li sin e ona. jan lawa mama li kama wawa ala. tenpo sike nanpa 1952 la, lawa pi ma Mewika li pini. tenpo poka lili la, esun pi ma Nijon li kama wawa mute. tenpo sike nanpa 1964 la, [[musi utala Olinpi]] li kama tawa ma tomo Tokijo. tenpo sike nanpa 2019 la, [[jan lawa Nalusito]] li kama jan lawa mama. '''tenpo pi ma Nijon'''<br> [[tenpo Somon pi ma Nijon|tenpo Somon]]<br> [[tenpo Jajowi]]<br> [[tenpo Kopun]]<br> [[tenpo Asuka]]<br> [[tenpo Nala]]<br> [[tenpo Ewijan]]<br> [[tenpo Kamakula]]<br> [[tenpo Mulomasi]]<br> [[tenpo Asusi Momojama]]<br> [[tenpo Eto]]<br> [[tenpo Mewisi]]<br> [[tenpo Tawisijo]]<br> [[tenpo Sijowa]]<br> [[tenpo Ewise]]<br> [[tenpo Lewa]] ==ma== [[Sitelen:Regions and Prefectures of Japan no labels.svg|thumb|[[lipu ma]] pi ma Nijon]] ma Nijon la ma lili 47 li lon. ma suli 8 kin li lon.<ref>https://web-japan.org/factsheet/en/pdf/e02_regions.pdf</ref> ===ma suli Okito=== 1. [[sitelen:Flag of Hokkaido Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okito]]: <span lang="ja">北海道</span> * [[ma tomo Sapolo]]: ''Sapporo'' <span lang="ja">札幌</span> ===ma suli Tojoku=== 2. [[sitelen:Flag of Aomori Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ajomoli]]: <span lang="ja">青森県</span><br/> 3. [[sitelen:Flag of Iwate Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Iwate]]: <span lang="ja">岩手県</span><br/> 4. [[sitelen:Flag of Miyagi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mijaki]]: <span lang="ja">宮城県</span><br/> * [[ma tomo Senta]]: ''Sendai'' <span lang="ja">仙台</span> 5. [[sitelen:Flag of Akita Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Akita]]: <span lang="ja">秋田県</span><br/> 6. [[sitelen:Flag of Yamagata Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamakata]]: <span lang="ja">山形県</span><br/> 7. [[sitelen:Flag of Fukushima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukusima]]: <span lang="ja">福島県</span> ===ma suli Kanto=== 8. [[sitelen:Flag of Ibaraki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ipalaki]]: <span lang="ja">茨城県</span><br/> 9. [[sitelen:Flag of Tochigi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tosiki lon ma Nijon|ma Tosiki]]: <span lang="ja">栃木県</span><br/> 10. [[sitelen:Flag of Gunma Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kuma lon ma Nijon|ma Kuma]]: <span lang="ja">群馬県</span><br/> 11. [[sitelen:Flag of Saitama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sawitama]]: <span lang="ja">埼玉県</span><br/> * [[ma tomo Satama]]: ''Saitama'' <span lang="ja">さいたま</span> 12. [[sitelen:Flag of Chiba Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sipa]]: <span lang="ja">千葉県</span><br/> * [[ma tomo Sipa]]: ''Chiba'' <span lang="ja">千葉</span> 13. [[sitelen:Flag of Tokyo Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tokijo]]: <span lang="ja">東京都</span><br/> * [[ma tomo Tokijo]]: ''Tokyo'' <span lang="ja">東京</span> 14. [[sitelen:Flag of Kanagawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kanakawa]]: <span lang="ja">神奈川県</span> * [[ma tomo Jokowama]]: ''Yokohama'' <span lang="ja">横浜</span> * [[ma tomo Kawasaki]]: ''Kawasaki'' <span lang="ja">川崎</span> * [[ma tomo Sakamijala]]: ''Sagamihara'' <span lang="ja">相模原</span> ===ma suli Sijupu=== 15. [[sitelen:Flag of Niigata Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nikata]]: <span lang="ja">新潟県</span><br/> 16. [[sitelen:Flag of Toyama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tojama]]: <span lang="ja">富山県</span><br/> 17. [[sitelen:Flag of Ishikawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Isikawa]]: <span lang="ja">石川県</span><br/> 18. [[sitelen:Flag of Fukui Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukuwi]]: <span lang="ja">福井県</span><br/> 19. [[sitelen:Flag of Yamanashi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamanasi]]: <span lang="ja">山梨県</span><br/> 20. [[sitelen:Flag of Nagano Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nakano]]: <span lang="ja">長野県</span><br/> 21. [[sitelen:Flag of Gifu Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kipu]]: <span lang="ja">岐阜県</span><br/> 22. [[sitelen:Flag of Shizuoka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sisujoka]]: <span lang="ja">静岡県</span><br/> * [[ma tomo Amamatu]]: ''Hamamatsu'' <span lang="ja">浜松</span> * [[ma tomo Sisuwoka]]: ''Shizuoka'' <span lang="ja">静岡</span> 23. [[sitelen:Flag of Aichi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Awisi]]: <span lang="ja">愛知県</span> * [[ma tomo Nakoja]]: ''Nagoya'' <span lang="ja">名古屋</span> ===ma suli Kinki=== 24. [[sitelen:Flag of Mie Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mije]]: <span lang="ja">三重県</span><br/> 25. [[sitelen:Flag of Shiga Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Sika]]: <span lang="ja">滋賀県</span><br/> 26. [[sitelen:Flag of Kyoto Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kijoto]]: <span lang="ja">京都府</span><br/> * [[ma tomo Kijoto]]: ''Kyoto'' <span lang="ja">京都</span> 27. [[sitelen:Flag of Osaka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Osaka]]: <span lang="ja">大阪府</span><br/> * [[ma tomo Osaka]]: ''Osaka'' <span lang="ja">大阪</span> * [[ma tomo Saka]]: ''Sakai'' <span lang="ja">堺</span> 28. [[sitelen:Flag of Hyogo Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ijoko]]: <span lang="ja">兵庫県</span><br/> * [[ma tomo Kope]]: ''Kobe'' <span lang="ja">神戸</span> 29. [[sitelen:Flag of Nara Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nala]]: <span lang="ja">奈良県</span><br/> * [[ma tomo Nala]]: ''Nara'' <span lang="ja">奈良</span> 30. [[sitelen:Flag of Wakayama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Wakajama]]: <span lang="ja">和歌山県</span> ===ma suli Sijukoku=== 31. [[sitelen:Flag of Tottori Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Totoli]]: <span lang="ja">鳥取県</span><br/> 32. [[sitelen:Flag of Shimane Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Simane]]: <span lang="ja">島根県</span><br/> 33. [[sitelen:Flag of Okayama Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okajama]]: <span lang="ja">岡山県</span><br/> 34. [[sitelen:Flag of Hiroshima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Ilosima]]: <span lang="ja">広島県</span><br/> 35. [[sitelen:Flag of Yamaguchi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Jamakusi]]: <span lang="ja">山口県</span> ===ma suli Sikoku=== 36. [[sitelen:Flag of Tokushima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Tokusima]]: <span lang="ja">徳島県</span><br/> 37. [[sitelen:Flag of Kagawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kakawa]]: <span lang="ja">香川県</span><br/> 38. [[sitelen:Flag of Ehime Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Esime]]: <span lang="ja">愛媛県</span><br/> 39. [[sitelen:Flag of Kochi Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kosi]]:<span lang="ja"> 高知県</span> ===ma suli Kijusiju=== 40. [[sitelen:Flag of Fukuoka Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Pukujoka]]: <span lang="ja">福岡県</span><br/> * [[ma tomo Kitakijusiju]]: ''Kitakyushu'' <span lang="ja">北九州</span> 41. [[sitelen:Flag of Saga Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Saka]]: <span lang="ja">佐賀県</span><br/> 42. [[sitelen:Flag of Nagasaki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Nakasaki]]: <span lang="ja">長崎県</span><br/> 43. [[sitelen:Flag of Kumamoto Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kumamoto]]: <span lang="ja">熊本県</span><br/> 44. [[sitelen:Flag of Oita Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Owita]]: <span lang="ja">大分県</span><br/> 45. [[sitelen:Flag of Miyazaki Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Mijasaki]]: <span lang="ja">宮崎県</span><br/> 46. [[sitelen:Flag of Kagoshima Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Kakosima]]: <span lang="ja">鹿児島県</span><br/> 47. [[sitelen:Flag of Okinawa Prefecture.svg|20px|frameless]] [[ma Okinawa]]: <span lang="ja">沖縄県</span><br/> ==jan== ma Nijon li jo e kulupu jan Jamato anu kulupu jan Nijon, e kulupu jan Ajenu e kulupu jan Lijukiju. jan Ajenu li kulupu jan nanpa wan pi [[ma Okito]]. kulupu jan Lijukiju li lon [[kulupu pi ma lili]] Lijukiju. jan Jamato li lon ma ali pi ma Nijon. jan mute li toki e toki Nijon, taso [[toki Ajenu]] en [[toki Okinawa]] li kin lon. ma pi ma Nijon li lili, taso nanpa jan lon ma Nijon li suli. jan mute li lon ma Nijon. mute jan la ona li ma suli nanpa luka luka lon ale. jan pi ma Nijon li [[musi Ko]]. ==esun== ma Nijon li jo e [[mani]] mute. ona li pali e ijo mute li pana e ijo ni tawa ma ante. ona li kepeken [[mani En pi ma Nijon|mani En]] (¥). ==moku== {{lipu suli|moku pi ma Nijon}} == ijo sin == * [[sitelen Emosi]] * [[sitelen tawa pi lon ala pi ma Nijon|sitelen tawa]] == lipu mama == <references/> {{ma Asija}} [[kulupu:ma Asija]] [[kulupu:kulupu pi ma lili]] [[kulupu:ma Nijon]] {{DEFAULTSORT:Nijon, ma}} [[kulupu:ma lawa]] 0a1oayl4sdef2hcp5yo7n3zyzw8bowr toki pi jan toki mama ala 0 402 69763 6163 2026-07-20T21:31:33Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki la jan li awen ala kama sona tan mama]]" tawa lipu "[[toki pi jan toki mama ala]]" 6163 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:Cuneiform script2.jpg|thumb|toki moli mute li kepeken [[sitelen pi ilo kipisi]]]] toki mute la tenpo ni la '''jan ala li kama sona e toki ni tan mama'''. taso tenpo pini la jan li ni. nimi lili la ni li ken '''toki moli''' li ken '''toki lape'''. toki moli mute la jan li awen ken sona e ona lon tenpo ni li awen kepeken ona tawa [[nasin sewi]] tawa [[jan sona|sona]] tawa ijo ante. [[toki Lasina]] li toki moli. ona li ante, li kama [[kulupu toki Loma]]. ona li kama toki mama pi jan ala. taso, jan pi mute lili li awen toki e ona lon tenpo ni tawa [[nasin sewi Katolika]] tawa sona kin. tenpo pini la, {{nimi ijo|[[toki Kenuwe]]|Kernewek}} li kama moli. taso jan li kama sona e ona li open toki e ona li kama e ni: ona li moli ala. toki moli ante li [[toki Elena pi tenpo pini]] li [[toki Pali]] li [[toki Sankita]] li [[toki Nolon]] li [[toki Lasena]]. [[kulupu:toki]] mtvqhs7iqlbqiwk9v48jf99ikdadrik ma Wensa 0 432 69759 68873 2026-07-20T19:43:13Z Kasisin 5103 69759 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Wensa|nimi mama=Sverige|len ma=[[sitelen:Flag of Sweden.svg|border|130px]]|sitelen lawa=[[File:Great coat of arms of Sweden.svg|Great coat of arms of Sweden|120px]]|toki lawa=[[toki Wensa]]|toki ante=[[kulupu toki Sami]]<br>[[toki Sumi]]<br>[[toki Menkijeli]]<br>[[toki Lomani]]<br>[[toki Itesitosi|toki Itesi]]|nasin lawa=lawa pi jan ale|ISO 3166=|sitelen ma=[[File:EU-Sweden.svg|EU-Sweden|300px]]|mani=[[mani Kona pi ma Sensa|mani Kona]]|toki anpa pi sitelen ma=ma Wensa lon [[ma Elopa]]|nanpa jan=10,380,491 (2021)|kalama musi ma=Du gamla du fria<br>[[File:United States Navy Band - Sweden.ogg|center]]|ma tomo lawa=[[ma tomo Sokon]]|jan lawa=[[jan Upu Kiteson]]}} {{nimi ijo|'''ma Wensa''' anu '''ma Sensa'''|Sverige, anu Konungariket Sverige|toki Wensa}} li ma lon [[ma Elopa|ma suli Elopa]]. tenpo sike nanpa 2022 la jan 10,521,556 li lon ma Wensa. ma Wensa li lon sewi pi [[ma Elopa]] lete lon [[kulupu ma Elopa]]. [[ma Nosiki]] en [[ma Sumi]] li lon poka ona. [[ma Tansi]] li lon poka la taso telo suli li insa pi ma tu ni. == tenpo pini == tenpo sike nanpa 970 la, jan Eliku Sekese li jan lawa pi ma Wensa. ona li mama pi jan lawa Ulo Sekonun. tenpo sike nanpa 1397 la, ma Wensa en ma ante mute pi ma Elopa lete li wan Kalma. taso tenpo sike nanpa 1523 la, [[jan Kusta Wasa]] pali lawa ala e ma Wensa. [[pakala pi jan Napolejon]] li pakala nanpa pini pi ma Wensa. ==nasin lawa== [[jan lawa suli Kale Kusa nanpa 16]] li lawa e ma Wensa, taso jan ni li jo e wawa ala. kulupu lawa li lawa kin e ma ni. kulupu ni li jo e wawa. jan lawa pi kulupu ni li jan lawa pi ma Wensa kin. <ref>https://www.kungahuset.se/kungl.-huset/h.m.-konungen</ref> === kulupu lili lon tomo suli pi pali lawa=== kulupu lili mute li lon kulupu lawa suli pi ma Wensa. kulupu lili mute ni li lon anpa (lon toki Wensa en lon toki pona). * {{toki|sv|Centerpartiet}} (C) (kulupu insa) * {{toki|sv|Kristdemokraterna}} (KD) (kulupu pi nasin sewi) * {{toki|sv|Liberalerna}} (L) (kulupu pi nasin lawa lili) * {{toki|sv|Miljöpartiet}} (MP) (kulupu ma) * {{toki|sv|Moderaterna}} (M) (kulupu pi ante lili) * {{toki|sv|Socialdemokraterna}} (S) (kulupu kulupu, ''anu'' kulupu pi jan pali) * {{toki|sv|Sverigedemokraterna}} (SD) (kulupu pi ma Wensa) * {{toki|sv|Vänsterpartiet}} (V) (kulupu pi nasin lawa loje) === kulupu lawa === tenpo sike nanpa 2022 la jan ale pi ma Wensa li anu sin e kulupu lawa. tenpo pini la kulupu pi jan pali (S) li lawa. taso tenpo ni la kulupu pi ante lili (M), en kulupu pi nasin lawa lili (L) en kulupu pi nasin sewi (KD) li kulupu lawa. ona li jo e lipu pi lawa wile lon poka pi kulupu pi ma Wensa (SD). tan ni la kulupu SD li pona e kulupu lawa. jan lawa nanpa wan li [[jan Upu Kiteson]] pi kulupu (M). ==esun== ma Wensa li kepeken [[mani Kona pi ma Sensa|mani Kona]]. ==toki lili lawa== [[sitelen:Officiella minoritetsspråk.svg|thumb|ma pi toki lili lawa pi ma Wensa.<br>laso telo walo: [[toki Sumi]]<br>laso telo: toki Sumi en [[toki Menkijeli]]<br>jelo: [[kulupu toki Sami]]<br>laso kasi walo: toki Sumi en kulupu toki Sami<br>laso kasi: toki Sumi en toki Menkijeli en kulupu toki Sami]] [[kulupu toki Sami]] en [[toki Sumi]] en [[toki Menkijeli]] en [[toki Lomani]] en [[toki Itesitosi|toki Itesi]] li {{nimi ijo|toki lili lawa|Nationella minoritetsspråk|toki Sensa}} pi ma Wensa. tan li ni: tenpo mute la jan mute pi toki ni li lon ma Wensa. ma Wensa li wile awen e toki ni.<ref name=":0">https://www.isof.se/lar-dig-mer/kunskapsbanker/lar-dig-mer-om-nationella-minoritetssprak/om-nationella-minoritetssprak</ref> ==tan sona== <references /> {{DEFAULTSORT:Sensa}} [[kulupu:ma Sensa|*]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] [[kulupu:ma Elopa|Sensa]] [[kulupu:ma lawa]] {{ma Elopa}} sfqce2ixwjfl0wykskr78u5hh48j5bj soweli Primates 0 481 69747 64773 2026-07-20T13:33:04Z ~2026-40544-33 7205 /* */ "Primates" tawa "Pimate" 69747 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:soweli ''Primates''}} [[sitelen:The laughing monkey.jpg|thumb|soweli jan li lon palisa kasi.]] '''soweli Pimate''' anu '''soweli pi sama jan''' li nimi pi kulupu soweli. ona li lukin sama mute jan. ona mute li lon [[palisa kasi]]. taso, ona lili li lon ma. mute la ona li jo e lawa wawa. ==lukin== soweli Pimate li lukin mute sama [[jan]] tan ni: jan en soweli Pimate li [[sona Evolution|kama tan soweli sama]]. ona li jo e luka tu, e noka tu. ona li ken jo e [[linja monsi]]. taso, soweli mute lon kulupu ni li jo ala e linja monsi. ==ken== ona li ken kama jo kepeken luka e ijo mute, li ken kepeken [[ilo]]. ona li moku e [[kasi]]. taso, ona lili li moku e [[sike waso]], e [[pipi]], e akesi lili. [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] [[kulupu:lipu ni li lon lipu Panton kin la o lukin]] dofx8urkvqfbrllpcqa0y8kw9ep37mm ma tomo Sapolo 0 1338 69783 16234 2026-07-21T09:35:16Z Talun523 3498 mi pana e tan sona 69783 wikitext text/x-wiki {{lili}} {{poki sona ma| | nimi ma = ma tomo Sapolo | nimi mama = 札幌市<br>''Sapporo'' | ma = ma tomo | sitelen = [[sitelen:SapporoCity Skylines2020.jpg|270px]] | toki pi anpa sitelen = | len ma = [[sitelen:Flag of Sapporo, Hokkaido.svg|100px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Symbol of Sapporo, Hokkaido.svg|70px]] | kalama musi ma = | ma tomo lawa = | ma suli = [[ma Nijon]] | toki lawa =toki Nijon | toki ante = | nasin sewi = | nasin lawa = | mani =mani En | tenpo = UTC+9 | ISO 3166 = | sitelen ma = [[sitelen:Map of Japan with highlight on Sapporo city.svg|200px]] | toki anpa pi sitelen ma = ma tomo Sapolo lon ma Nijon | lipu ilo = https://www.city.sapporo.jp/city/ | ma lili = [[ma Okito]] |mute jan la ma tomo suli=|jan=1,800,000|ma selo=110,000 km^2}} '''ma tomo Sapolo''' li [[ma tomo]] lon [[ma Nijon]]. ma tomo Sapolo li insa li ma tomo lawa e [[ma Okito]] e [[ma lili Isikali]]. [[toki Nijon]] la nimi ona li 札幌. tenpo sike nanpa 2026 la, ma tomo Sapolo li jo e jan 1963070.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=札幌市|toki tan=ja|linja=https://www.city.sapporo.jp/toukei/jinko/jinko.html|tan=人口統計|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref> == tan sona == [[kulupu:ma tomo]] [[kulupu:ma tomo pi ma Nijon]] {{DEFAULTSORT:Sapolo, ma tomo}} keqcjaht7dtkyef6lojygvdorbq8pao moku Jupesi 0 1361 69773 66824 2026-07-21T04:12:37Z Talun523 3498 mi weka e toki ale li pana e toki ni: "[[sitelen:Sendai kurumi yubeshi.jpg|thumb|sitelen ona]] {{nimi ijo|'''moku Jupesi'''|ゆべし|toki Nijon|na=true}} li moku suwi lon [[ma suli Tojoku]] pi [[ma Nijon]]. [[kulupu:suwi]] [[kulupu:moku pi ma Nijon]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]]" 69773 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Sendai kurumi yubeshi.jpg|thumb|sitelen ona]] {{nimi ijo|'''moku Jupesi'''|ゆべし|toki Nijon|na=true}} li moku suwi lon [[ma suli Tojoku]] pi [[ma Nijon]]. [[kulupu:suwi]] [[kulupu:moku pi ma Nijon]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] gydbqzcys9yzceqa62k2k2h1yhdg4l8 69784 69773 2026-07-21T09:38:01Z Talun523 3498 69784 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Sendai kurumi yubeshi.jpg|thumb|ma Jupesi pi [[ma tomo Senta]].]] {{nimi ijo|'''moku Jupesi'''|ゆべし|toki Nijon|na=true}} li moku suwi lon [[ma suli Tojoku]] pi [[ma Nijon]]. [[kulupu:suwi]] [[kulupu:moku pi ma Nijon]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] onj8grxksk5x7i4qheq1f2macnvptyp soweli pi uta waso 0 1516 69750 53509 2026-07-20T13:39:11Z ~2026-40544-33 7205 /* */ 69750 wikitext text/x-wiki {{poki sona pi ijo lon|nimi ijo=soweli pi uta waso|sitelen=[[sitelen:水中で泳ぐカモノハシ.JPG|250px]]|kulupu=[[soweli|Animalia]] <br /> [[soweli pi palisa insa monsi|Chordata]] <br /> [[soweli pi nena mama|Mammalia]] <br /> [[soweli pi lupa monsi wan|Monotremata]] <br /> Ornithorhynchidae <br /> '''''Ornithorhynchus''''' <br /> '''''O. anatinus'''''|nimi pi nasin sona='''''Ornithorhynchus anatinus'''''|sitelen ma=[[sitelen:Distribution of the Platypus (Ornithorhynchus anatinus).png|250px]]}}[[sitelen:Gould John Duckbilled Platypus 1845-1863.png|thumb|sitelen pi soweli pi uta waso]]'''soweli Onitolinku''' anu '''soweli pi uta waso''' li [[soweli pi lupa monsi wan]] li lon [[ma Oselija]]. ona li jo e uta waso. mama meli li pana e [[sike mama]]. soweli ante li pali ala e ni. soweli meli li pana e [[telo walo]] lon selo ona. soweli pi uta waso li tawa mute lon telo li tawa kin lon ma. mije li ken pana e [[telo moli]]. [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:ma Oselija]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] hxo69eix5nfvay7alt94lgwil6fj2jm soweli pi lupa monsi wan 0 1703 69748 20398 2026-07-20T13:35:37Z ~2026-40544-33 7205 69748 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|'''soweli Monotemata''' anu '''soweli pi lupa monsi wan'''|monotremata|toki Lasina}} li [[soweli pi nena mama]]. ona li pana e [[sike mama]]. kiwen insa lawa ona li jo e lupa wan lon monsi. <gallery> ijo:Platypus.jpg|[[soweli pi uta waso]] ijo:Short-beaked echidna in ANBG.jpg </gallery> [[kulupu:soweli pi nena mama]] dp1smg2zezc6rbom9zuasmlp3nmhek4 69749 69748 2026-07-20T13:36:39Z ~2026-40544-33 7205 /* */ 69749 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|'''soweli Monotemata''' anu '''soweli pi lupa monsi wan'''|monotremata|toki Lasina sin}} li [[soweli pi nena mama]]. ona li pana e [[sike mama]]. kiwen insa lawa ona li jo e lupa wan lon monsi. <gallery> ijo:Platypus.jpg|[[soweli pi uta waso]] ijo:Short-beaked echidna in ANBG.jpg </gallery> [[kulupu:soweli pi nena mama]] 2lh59lz92u9cayo3woy1b7dl6h3yhhm nimi pi toki Inli "LGBTQ" 0 2186 69808 69153 2026-07-21T23:25:41Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69808 wikitext text/x-wiki nimi pi toki Inli “LGBTQ” li toki li lili pi [[kulupu pi kule olin]]. nimi pi toki pona li tan ni: len kule li sitelen pi kulupu ni. [[toki Inli]] la, nimi li "''LGBT''". ni li lili tan ''lesbian'' ("meli pi olin meli"), tan ''gay'' ("mije pi olin mije"), tan ''bisexual'' ("jan pi nasin olin tu"), tan ''transgender'' ("tonsi"). tenpo mute la, ona li jo e nimi lili ante li "LGBTQ" li "LGBT+" li "LGBTI" li ante. any5r366grrtrpuqm3ayz0iloh6c3mx kisа 0 2718 69754 66190 2026-07-20T18:18:30Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[soweli Peli Katu]]" tawa lipu "[[kisа]]" 66190 wikitext text/x-wiki [[File:Black white cat on fence.jpg|thumb|300px|right|soweli Peli Katu li lon sewi pi sinpin kasi]] {{o lukin lon nimi|kisa|sitelen=Sitelen seli kiwen - kisa.svg}} '''soweli Peli Katu''' ([[toki Lasina]]: ''Felis catus'') anu '''kisa''' li soweli. jan mute li jo e soweli ni lon tomo ona tan ni: ni li pona tawa jan mute. soweli Peli Katu li kepeken pona e noka ona. tan ni la ona li tawa anpa ala. tan ni la tenpo lili la ona li pakala e ona sama. soweli ni li ken alasa pona. ona li alasa e soweli lili moku. tenpo pimeja la soweli ni li ken lukin pona e ijo tan ni: ona li jo e oko pona. == nasin pali == soweli Peli Katu li ken pilin wawa lon tenpo mute. taso, lon tenpo suno la, mute la ona li lape. lon tenpo suno open lon tenpo suno pini la ona li ken kama pilin wawa a. taso, soweli ni li ken ante e nasin tenpo lape ona tawa jan tomo ona. tan ni la, ken la, ona li lape lon tenpo sama pi jan ona. soweli ni li wile lawa e kipisi ma. tan ni la, tenpo mute la, soweli Peli Katu wan li kama lon kipisi ma pi soweli Peli Katu tu la, soweli tu li wile utala e soweli wan. taso soweli ni li ken kama pilin pona lon poka soweli ni ante. sama la, soweli ni li ken kama pilin pona lon poka jan. tenpo mute la, ona li ken olin e jan ona. [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] 8epm57noi7c60biqxuinr6ykv8wtqp3 69758 69754 2026-07-20T18:19:49Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69758 wikitext text/x-wiki [[File:Black white cat on fence.jpg|thumb|300px|right|soweli Peli Katu li lon sewi pi sinpin kasi]] {{o lukin lon nimi|kisa|sitelen=Sitelen seli kiwen - kisa.svg}} '''kisa''' anu {{nimi ijo|'''kisa Peli Katu'''|Felis catus|toki Lasina}} li soweli. jan mute li jo e soweli ni lon tomo ona tan ni: ni li pona tawa jan mute. soweli Peli Katu li kepeken pona e noka ona. tan ni la ona li tawa anpa ala. tan ni la tenpo lili la ona li pakala e ona sama. soweli ni li ken alasa pona. ona li alasa e soweli lili moku. tenpo pimeja la soweli ni li ken lukin pona e ijo tan ni: ona li jo e oko pona. == nasin pali == soweli Peli Katu li ken pilin wawa lon tenpo mute. taso, lon tenpo suno la, mute la ona li lape. lon tenpo suno open lon tenpo suno pini la ona li ken kama pilin wawa a. taso, soweli ni li ken ante e nasin tenpo lape ona tawa jan tomo ona. tan ni la, ken la, ona li lape lon tenpo sama pi jan ona. soweli ni li wile lawa e kipisi ma. tan ni la, tenpo mute la, soweli Peli Katu wan li kama lon kipisi ma pi soweli Peli Katu tu la, soweli tu li wile utala e soweli wan. taso soweli ni li ken kama pilin pona lon poka soweli ni ante. sama la, soweli ni li ken kama pilin pona lon poka jan. tenpo mute la, ona li ken olin e jan ona. [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:lipu ni li tan lipu Panton la o lukin]] bu9oh88yok1yfc2dtbw6zq3osn6a6fz ma Samowa 0 3028 69790 58623 2026-07-21T15:58:25Z CommonsDelinker 6800 Replacing Coat_of_arms_of_Samoa.svg with [[File:Public_Seal_of_Samoa.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Not a coat of arms, and one of many seals, so " 69790 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike}}{{poki sona ma| | nimi ma = ma Samowa | nimi mama = Sāmoa | ma = | len ma = [[sitelen:Flag of Samoa.svg|120px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Public Seal of Samoa.svg|90px]] | kalama musi ma = ''O Le Fuʻa O Le Saʻolotoga O Samoa''<br>[[File:SamoaAnthem.ogg]] | ma tomo lawa = [[ma tomo Apija]] | toki lawa = [[toki Samowa]]<br>[[toki Inli]] | toki ante = | nasin sewi = [[nasin sewi Kolisu]] (lawa) | nasin lawa = | jan lawa = | tenpo open = tenpo sike 1962 | mani = [[mani Tala pi ma Samowa]] (WST) | tenpo = UTC+13 | ISO 3166 = WS | sitelen ma = [[sitelen:Samoa in its region.svg|200px]] | toki anpa pi sitelen ma = ma Samowa lon ma Osejanija (loje) | lipu ilo = http://www.samoagovt.ws/ }} {{lili ike}} '''ma Samowa''' (anu '''ma lawa Samowa''') li ma lon [[ma Osejanija]]. ona li jo e poka pi [[pini suno]] lon [[kulupu pi ma lili|kulupu Samowa pi ma lili]]. ona li lon poka e [[ma Samowa pi ma Mewika]]. tenpo pini la ona li nimi e "ma Samowa pi pini suno". [[kulupu:ma Osejanija]] [[kulupu:kulupu pi ma lili]] {{DEFAULTSORT:Samowa, ma}}[[kulupu:ma lawa]] f40ytjw2enr8bnso3kiuv9xdc7oiwcs ma Kapuwesi 0 3428 69792 69520 2026-07-21T17:46:20Z CommonsDelinker 6800 Replacing Flag_of_Cape_Verde.svg with [[File:Flag_of_Cape_Verde_(10-17).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Government standardized ratio is 2:3. For fu 69792 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma | nimi ma = ma Kapuwesi | nimi mama = Cabo Verde | len ma = [[sitelen:Flag of Cape Verde (10-17).svg|120px]] | sitelen lawa = [[sitelen:Coat of arms of Cape Verde.svg|80px]] | kalama musi ma = ''Cântico da Liberdade''<br>(kalama toki ken)<br>[[sitelen:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]] | ma tomo lawa = [[ma tomo Paja (ma Kapuwesi)|ma tomo Paja]] | ma suli = [[ma Apika]] | toki lawa = [[toki Potuke]] | toki ante = [[toki Kapuwesi]] | jan lawa = [[jan Sose Malija Newi]]<br>[[jan Ulisi Kuje I Siwa]] | tenpo open = tenpo sike #1975 <br><small>(weka lawa pi [[ma Potuke]])</small> | mani = [[mani Ekutu pi ma Kapuwesi]] ($) (CVE) | tenpo = UTC-1 | ISO 3166 = CV | sitelen ma = [[sitelen:LocationCapeVerde.svg|250px]] | toki anpa pi sitelen ma = ma Kapuwesi (loje) lon telo poka pi ma Apika | lipu ilo = https://www.governo.cv/ |ma=|mute jan la ma tomo suli=|nasin lawa=}} {{nimi ijo|'''ma Kapuwesi'''|Cabo Verde|toki Potuke|ma pi nena supa lon poka telo pi kule laso kasi|ipa=}} li ma lon poka pi [[ma Apika]] li lon [[telo suli Alansi]]. ona li [[kulupu ma lon telo]]. tenpo pini la, [[ma Potuke]] li lawa e ona. tenpo pini tawa kama pi jan pi ma Potuke la, jan ala li lon ma ni. ona li kama suli lon esun pi [[jo jan|jan jo]]. {{lili ike}} [[kulupu:ma Apika]] [[kulupu:kulupu pi ma lili]] {{DEFAULTSORT:Kapuwesi, ma}} [[kulupu:ma lawa|Kapuwesi]] i9pdkmzxffc8joysxtls5yq7plwj35e jan Topi Pa 0 3488 69791 68474 2026-07-21T16:42:59Z CommonsDelinker 6800 Replacing Toby_Fox_(cropped).png with [[File:Toby_Fox_2010_(cropped).png]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · The other cropped version of th 69791 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} {{poki sona jan|nimi jan=jan Topi Pa|nimi mama=Toby Fox|ma=ma Mewika|jan li sona e ona tan=[[musi Antateje]] en [[musi Tetalun]] la, jan Topi Pa li pali e ona e kalama musi ona|ma pi kama lon=[[ma tomo Mansese lon ma Nuwanse|ma tomo Mansese]] lon<br>[[ma Nuwanse]] lon<br>[[ma Mewika]]|sitelen nimi=[[ijo:Toby_Fox_signature.svg|100px]]|sitelen=[[sitelen:Toby Fox 2010 (cropped).png|250px]]|pali=jan pi [[musi ilo]]<br>jan pi [[kalama musi]]}} [[sitelen:Annoying dog face.svg|thumb|160px|musi pi jan Topi Pa la ona li soweli pi sinpin ni.]] {{nimi ijo|jan Wape E. Pa|Robert F. Fox|toki Inli}} anu {{nimi ijo|'''jan Topi Pa'''|Toby Fox|toki Inli}} li pali e [[musi ilo]] e [[kalama musi]] ona. ona li lon [[ma Mewika]]. ona li sona [[toki Inli]] tan mama li sona [[toki Nijon]] tan pali sona. ona li kama e [[musi Antatejo]] e [[musi Tetalun]]. tenpo pini la, ona li pana e kalama musi ona tawa [[lipu Onsa]] pi [[jan Antu Asi]] {{nimi ijo|2=Andrew Hussie|3=toki inli}}. [[kulupu:jan]] [[kulupu:jan pi kalama musi]] {{DEFAULTSORT:Topi Pa, jan}} 7lv4h4tmxhskaistexwc009opgwar3l kulupu Makoso 0 3566 69815 67639 2026-07-22T13:35:21Z Talun523 3498 69815 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Microsoft logo (2012).svg|thumb|sitelen lawa pi kulupu Makoso]] {{nimi ijo|'''kulupu Makoso'''|Microsoft|toki Inli||ipa=/ˈmaɪkɹəˌsɒft/}} li [[kulupu esun]] suli tan [[ma Mewika]]. ona li pali e [[ilo sona]] e ilo ante. ilo suli ona li [[ilo Winto]] li [[ilo musi Epa]] li {{lipu li ala|ilo pi tomo pali pi kulupu Makoso|Q11255}} li [[ilo Makoso Esi]] li {{lipu li ala|ilo Sapi|Q40984}} li {{lipu li ala|ilo Pin|Q182496}}. [[jan Pile Ke]] en {{lipu li ala|jan Pa Alen|Q162005}} li mama e kulupu ni lon tenpo sike nanpa 1975. tenpo ni la, jan lawa ona li {{lipu li ala|jan Sateja Natela|Q7426870}} li {{lipu li ala|jan Pate Si|Q50300377}}. ==linja tawa== *[https://www.microsoft.com/ lipu ilo lawa pi kulupu Makoso] {{lili ike}} {{DEFAULTSORT:Makoso}} [[kulupu:kulupu esun]] q3b5lsqf7j4wwdbnfdxstpznece5b42 69816 69815 2026-07-22T18:33:58Z Kasisin 5103 mi weka e kipisi "lipu li ala" tan ni: linja li tawa lipu lon. 69816 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Microsoft logo (2012).svg|thumb|sitelen lawa pi kulupu Makoso]] {{nimi ijo|'''kulupu Makoso'''|Microsoft|toki Inli||ipa=/ˈmaɪkɹəˌsɒft/}} li [[kulupu esun]] suli tan [[ma Mewika]]. ona li pali e [[ilo sona]] e ilo ante. ilo suli ona li [[ilo Winto]] li [[ilo musi Epa]] li {{lipu li ala|ilo pi tomo pali pi kulupu Makoso|Q11255}} li [[ilo Makoso Esi]] li {{lipu li ala|ilo Sapi|Q40984}} li [[ilo Pin]]. [[jan Pile Ke]] en {{lipu li ala|jan Pa Alen|Q162005}} li mama e kulupu ni lon tenpo sike nanpa 1975. tenpo ni la, jan lawa ona li {{lipu li ala|jan Sateja Natela|Q7426870}} li {{lipu li ala|jan Pate Si|Q50300377}}. ==linja tawa== *[https://www.microsoft.com/ lipu ilo lawa pi kulupu Makoso] {{lili ike}} {{DEFAULTSORT:Makoso}} [[kulupu:kulupu esun]] f3brmcwc8wsa8um3comegyaowcw0w7s wile pi unpa noka 0 3656 69813 55164 2026-07-22T08:04:00Z ~2026-41009-75 7223 69813 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:28码脚型飞机杯(右脚) (cropped).jpg|alt=|thumb|noka jan]] [[sitelen:Beine.JPG|alt=|thumb|noka soweli en noka jan]] '''wile pi unpa noka''' li [[nasin unpa]]. nasin ni la, jan li olin e noka jan, li wile unpa e ona. wile pi unpa noka li nasin suli lon wile pi unpa ijo. == nasin en wile sama == noka la, jan pi wile ni li ken olin e ijo mute. ona li ken olin e palisa noka, e noka lili, e noka suli, e len noka. {{nimi ijo|[[jan Simu Pe]]|Sigmund Freud|toki Tosi||ipa=}} li toki e ni: jan li ante e noka kepeken len la ni li tan wile pi unpa noka. jan ante li toki e ni: jan Simu Pe li jo e sona ike. tenpo sike nanpa 1994 la, jan sona li kama sona e ni: jan li wile unpa e noka la mute 45% li olin e kon jaki noka. == nanpa pi jan ni == tenpo sike nanpa 2006 la, jan pi kulupu AOL li pana e sona ni: nimi Inli "fetish" la, wile sona nanpa wan li toki e unpa noka. [[ma Pesije]] la, jan sona li kama sona e ni: * jan mije la mute 17% li olin e noka * jan meli la mute 4% li olin e noka == jan suli pi wile ni == jan suli la jan ni li wile pi unpa noka: * [[jan Alesante Pusin]] * {{nimi ijo|[[jan Pilosotatu]]|Philostratus|toki Inli||ipa=}} * {{nimi ijo|[[jan Iti Elepa]]|Idris Elba|toki Inli||ipa=}} * {{nimi ijo|[[jan Lutaki]]|Ludacris|toki Inli||ipa=}} [[Category:unpa]] [[kulupu:wile]] lb088k2wjhvv16evlb6yapricmzrjcs jan Pile Ke 0 3698 69826 29416 2026-07-22T19:58:29Z Aetholis1 4370 69826 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan| | nimi jan = jan Pile Ke | nimi mama = Bill Gates | sitelen = [[sitelen:Bill Gates 2017 (cropped).jpg|225px]] | kalama = | ma = ma Mewika | pali = [[jan esun]] | ma pi kama lon = [[ma tomo Sijate]], ma Mewika | tenpo sike pi kama lon = 1955 | ma moli = | tenpo sike moli = | kulupu = [[kulupu Makoso]]<br>[[kulupu pi jan Pile en jan Melinta Ke]] | jan olin = jan Melinta (tenpo 1994 tawa 2021) | mama = | jan lili = | kulupu mama = | sitelen nimi = [[sitelen:Bill Gates signature.svg|120px]] }} {{nimi ijo|'''jan Pile Ke'''|Bill Gates|toki Inli}} li jan esun pi [[ilo sona]] tan [[ma Mewika]]. ona li mama e [[kulupu Makoso]] lon tenpo sike 1975. ona li kama e kulupu esun nanpa wan pi [[ilo kon]] pi [[ma ale]]. nanpa mani la, ona li jan nanpa wan lon ma ale tan tenpo sike 1995 tawa tenpo sike 2010, tan tenpo sike 2013 tawa tenpo sike 2017. tenpo ni la ona li jan nanpa luka wan pi nanpa mani.<ref>[https://www.forbes.com/profile/bill-gates/?list=billionaires&sh=6ba1e912689f Billionaires - Bill Gates] ''Forbes''</ref> jan Pile Ke li tan [[ma tomo Sijato]] li tawa [[tomo sona Lesa]]. ==tan sona== <references/> {{lili ike}} {{DEFAULTSORT:Pile Ke}} [[kulupu:jan esun]] j7pl1sub1xct5k3c2neh58pw07cx6n9 69829 69826 2026-07-22T20:09:14Z Kasisin 5103 69829 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan| | nimi jan = jan Pile Ke | nimi mama = Bill Gates | sitelen = [[sitelen:Bill Gates 2017 (cropped).jpg|225px]] | kalama = | ma = ma Mewika | pali = [[jan esun]] | ma pi kama lon = [[ma tomo Sijate]], ma Mewika | tenpo sike pi kama lon = 1955 | ma moli = | tenpo sike moli = | kulupu = [[kulupu Makoso]]<br>[[kulupu pi jan Pile en jan Melinta Ke]] | jan olin = jan Melinta (tan tenpo sike nanpa 1994 tawa tenpo sike nanpa 2021) | mama = | jan lili = | kulupu mama = | sitelen nimi = [[sitelen:Bill Gates signature.svg|120px]] }} {{nimi ijo|'''jan Pile Ke'''|Bill Gates|toki Inli}} li jan esun pi [[ilo sona]] tan [[ma Mewika]]. ona li mama e [[kulupu Makoso]] lon tenpo sike nanpa 1975. ona li kama e kulupu esun pi suli nanpa wan lon [[ilo kon]] lon[[ma ale]]. nanpa mani la, ona li jan nanpa wan lon ma ale tan tenpo sike nanpa 1995 tawa tenpo sike nanpa 2010, tan tenpo sike nanpa 2013 tawa tenpo sike nanpa 2017. tenpo ni la ona li jan nanpa luka wan pi nanpa mani.<ref>[https://www.forbes.com/profile/bill-gates/?list=billionaires&sh=6ba1e912689f Billionaires - Bill Gates] ''Forbes''</ref> jan Pile Ke li tan [[ma tomo Sijato]] li tawa [[tomo sona Lesa]]. ==tan sona== <references/> {{lili ike}} {{DEFAULTSORT:Pile Ke}} [[kulupu:jan esun]] c1sxeb2qa5yejzmv5vch9xaz38nb8hs kili tan kasi Malu 0 3956 69830 69631 2026-07-23T07:06:32Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[kili Malu Tomesika]]" tawa lipu "[[kili tan kasi Malu]]" 69631 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Red Apple.jpg|thumb|sitelen ona]] {{nimi ijo|'''kili Malu Tomesika'''|Malus domestica|toki Lasina}} li kili sike tan [[kasi suli]]. mute la ona li '''kili sike loje'''. kasi li kama tan [[ma Asija insa]]. jan mute li moku e ona. nasin 7500 pi kili ni li lon. ona li ken loje li ken jelo kin li ken laso jelo kin. ==nasin sewi== [[nasin sewi Jejuta]] en [[nasin sewi pi jan Jesu|nasin sewi Kiso]] la sewi li toki e ni tawa jan Atan tawa jan Ewa: o moku ala e kili tan "kasi suli pi sona ale". taso jan Atan en jan Ewa li moku e kili ni li kama sona e pona e ike. ni la ona li '''kili pi ike tan'''. sitelen en lipu la, jan mute li sitelen e ni: kili sona li kili loje suwi. ken la, pilin ni li lon tan ni: kili ni li lon ma mute li kili pi suli sona. ante la, toki Lasina la, nimi pi kili ni li nimi “Malun” li sama nimi pi kon ni: ike. [[kulupu:kili]] n5ckvcyojg5sfqk2weyqw59tqkoo220 69832 69830 2026-07-23T07:07:04Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69832 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Red Apple.jpg|thumb|sitelen ona]] {{nimi ijo|'''kili tan kasi Malu'''|Malus|toki Lasina}} li kili sike tan [[kasi suli]]. mute la ona li '''kili sike loje'''. kasi li kama tan [[ma Asija insa]]. jan mute li moku e ona. nasin 7500 pi kili ni li lon. ona li ken loje li ken jelo kin li ken laso jelo kin. ==nasin sewi== [[nasin sewi Jejuta]] en [[nasin sewi pi jan Jesu|nasin sewi Kiso]] la sewi li toki e ni tawa jan Atan tawa jan Ewa: o moku ala e kili tan "kasi suli pi sona ale". taso jan Atan en jan Ewa li moku e kili ni li kama sona e pona e ike. ni la ona li '''kili pi ike tan'''. sitelen en lipu la, jan mute li sitelen e ni: kili sona li kili loje suwi. ken la, pilin ni li lon tan ni: kili ni li lon ma mute li kili pi suli sona. ante la, toki Lasina la, nimi pi kili ni li nimi “Malun” li sama nimi pi kon ni: ike. [[kulupu:kili]] f02y2q8jvmym1smygecqwex4kiisf7s toki ilo Esijeme 0 4028 69798 69696 2026-07-21T22:35:37Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki ilo HTML]]" tawa lipu "[[toki ilo Esijeme]]" 69696 wikitext text/x-wiki toki ilo HTML li [[toki ilo]]. jan mute li pali e [[lipu ilo]] kepeken toki ilo HTML. [[ilo "toki, ma ale o!"|toki a, ma ale o]] lon toki ilo ni: [[sitelen:HTML5 logo and wordmark.svg|thumb|toki ilo HTML pi ante nanpa 5 la sitelen nimi]] <blockquote><syntaxhighlight lang="HTML" line highlight=7 copy> <!DOCTYPE html> <html> <head> <title>Hello, world in HTML</title> </head> <body> <p>toki, ma ale o!</p> <!-- Hello, world! --> </body> </html> </syntaxhighlight></blockquote> == kepeken == [[ilo lukin pi lipu ilo]] li lukin e toki ilo HTML la, ilo li sitelen e toki en sitelen. toki ilo HTML taso la, ilo li ken ala tawa e lipu ilo. jan li pana e [[toki ilo CSS]] tawa toki ilo HTML la, lukin li kama pona. jan li pana e [[toki ilo Sawasi]] la, lipu li ken tawa. 4pqcbtwmomar3yi7ac2kw80c0136r5o tomo wawa pi ma tomo Pukusima 0 4056 69776 30817 2026-07-21T04:29:03Z Talun523 3498 69776 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[ma Nijon]] la, tomo wawa li lon [[ma Pukusima]] li poka [[telo Pasipi]]. tenpo sike 2011 la, [[tomo]] Pukusima wawa li pakala tan [[tawa ma]] wawa, telo jaki mute li weka tan tomo ona. tenpo sike nanpa 2023 la, telo jaki mute li weka tan tomo wawa ona li tawa insa telo Pasipi. ma mute li pilin jaki tan ni.ni li ken jaki e telo li ken moli e kala.<ref>[https://m.malaysiakini.com/bulletin/676720]</ref> == tan sona == [[Category:ma Nijon]] 16ahkj57lr7yifa8bprdto658c2gerw 69778 69776 2026-07-21T04:32:28Z Talun523 3498 69778 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} [[sitelen:Appearance of Fukushima I Nuclear Power Plant Unit 3 after the explosion 20110315.jpg|thumb|tomo wawa li kama pakala.]] [[ma Nijon]] la, tomo wawa li lon [[ma Pukusima]] li poka [[telo Pasipi]] li pali e [[wawa linja]]. tenpo sike 2011 la, [[tomo]] Pukusima wawa li pakala tan [[tawa ma]] wawa, telo jaki mute li weka tan tomo ona. tenpo sike nanpa 2023 la, telo jaki mute li weka tan tomo wawa ona li tawa insa telo Pasipi. ma mute li pilin jaki tan ni.ni li ken jaki e telo li ken moli e kala.<ref>[https://m.malaysiakini.com/bulletin/676720]</ref> == tan sona == [[Category:ma Nijon]] 6grokf6c4suu6alf6b7teuk1ynh9o22 ma Onsu 0 4080 69779 56356 2026-07-21T04:35:38Z Talun523 3498 69779 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Japan honshu map.svg|thumb|ni laso li ma Onsu]] {{nimi ijo|'''ma Onsu'''|本州|toki Nijon|na=true}} li [[ma lili]] pi [[ma Nijon]]. ma telo pi ma Nijon la, ona li suli nanpa wan. [[lipu ma]] la, ona li lon anpa pi [[ma Okito]] li lon poka pi [[ma Kijusiju]] li lon sewi pi [[ma Sikoku]]. == ma lili lon ma Onsu == * [[ma Tokijo]] * [[ma Sipa]] * [[ma Nala]] * [[ma Kijoto]] * [[ma Satama]] * [[ma Mijaki]] * [[ma Sisujoka]] * [[ma Osaka]] [[kulupu:ma Nijon]] 8983ffv7cftjq3wngjk9fyvq5p06d8x lipu su 0 4094 69767 68315 2026-07-20T23:28:36Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:Lipu_su_nanpa_wan.jpg|Lipu_su_nanpa_wan.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Book cover. 69767 wikitext text/x-wiki [[File:Suno sama.svg|thumb|selo pi lipu su nanpa tu]] [[File:Lipu su nanpa tu wan.png|thumb|selo pi lipu su nanpa tu wan]] '''lipu su''' li kulupu lipu pi [[mama Sonja|anpa sewi]]. sike suno nanpa 2024 la sike mun nanpa tu la suno nanpa tu wan la ona li pana e lipu nanpa wan. ona li kepeken [[sitelen pona]].<ref>{{tan sona|tan=nasin pi sitelen pona lon lipu su lon tenpo open|linja=https://tokipona.org/notes_on_su.pdf|jan=[[mama Sonja]]|ijo pana=|tenpo=2024-01-06|toki tan=toki Inli|nimi tan kepeken toki tan="Pre-Release Notes on the su Style of sitelen pona"}}</ref> tenpo lon la lipu tu taso li lon. taso anpa sewi li wile pali e lipu mute lon tenpo kama. jan li '''su''' la ona li kepeken lipu su. == nimi == {{o lukin lon nimi|su|sitelen=Sitelen seli kiwen - su.svg}} tenpo pini la anpa sewi li toki e ni: ona li wile kepeken nimi "su". nimi ni ante li nimi "ju" li nimi "lu" li nimi "nu". == lipu su nanpa wan == nimi lawa pi lipu nanpa wan li "[[jan Osu pi wawa nasa]]". ona li open tan {{nimi ijo|jan Liman Pa Pon|Lyman Frank Baum}} lon toki Inli. toki Inli la, nimi lawa ona li "The Wonderful Wizard of Oz". jan li ken esun e lipu pi jan Osu lon [https://www.amazon.com/dp/0978292375/ lipu ni]. == lipu su nanpa tu == lipu su nanpa tu anu lipu “'''suno sama'''” li toki lon olin lon kulupu pi [[toki Epelanto]] pi [[toki pona]] pi [[toki Kosa (toki sin)|toki Kosa]] pi ante mute. sina ken kama jo e ona lon [https://sunosama.org/0702S_EPROOF_gut_interior_sunosama_20250707d_p8change_rmvA_BLEED_.pdf ni]. o lukin e [http://sunosama.org/ lipu “sunosama”] kin. ona li pana lon {{ts|2025-7-10}}. == lipu su nanpa tu wan == lipu su nanpa tu wan li lipu lon sitelen pona. sina ken lukin e toki pi lukin lon [https://bsky.app/profile/tokipona.org/post/3lbj2d577q22t ni]. == o lukin == * [https://www.amazon.com/dp/0978292375 lipu su lon lipu Amazon] == tan sona == <references/> [[kulupu:toki pona]] [[kulupu:lipu pi toki pona]] [[kulupu:nimi pi pu ala]] [[kulupu:lipu]] 0iyhkn7qhwew4tdyas9wx5i3hn76rdh 69768 69767 2026-07-20T23:28:40Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:Lipu_su_nanpa_tu_wan.png|Lipu_su_nanpa_tu_wan.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Book cover. 69768 wikitext text/x-wiki [[File:Suno sama.svg|thumb|selo pi lipu su nanpa tu]] '''lipu su''' li kulupu lipu pi [[mama Sonja|anpa sewi]]. sike suno nanpa 2024 la sike mun nanpa tu la suno nanpa tu wan la ona li pana e lipu nanpa wan. ona li kepeken [[sitelen pona]].<ref>{{tan sona|tan=nasin pi sitelen pona lon lipu su lon tenpo open|linja=https://tokipona.org/notes_on_su.pdf|jan=[[mama Sonja]]|ijo pana=|tenpo=2024-01-06|toki tan=toki Inli|nimi tan kepeken toki tan="Pre-Release Notes on the su Style of sitelen pona"}}</ref> tenpo lon la lipu tu taso li lon. taso anpa sewi li wile pali e lipu mute lon tenpo kama. jan li '''su''' la ona li kepeken lipu su. == nimi == {{o lukin lon nimi|su|sitelen=Sitelen seli kiwen - su.svg}} tenpo pini la anpa sewi li toki e ni: ona li wile kepeken nimi "su". nimi ni ante li nimi "ju" li nimi "lu" li nimi "nu". == lipu su nanpa wan == nimi lawa pi lipu nanpa wan li "[[jan Osu pi wawa nasa]]". ona li open tan {{nimi ijo|jan Liman Pa Pon|Lyman Frank Baum}} lon toki Inli. toki Inli la, nimi lawa ona li "The Wonderful Wizard of Oz". jan li ken esun e lipu pi jan Osu lon [https://www.amazon.com/dp/0978292375/ lipu ni]. == lipu su nanpa tu == lipu su nanpa tu anu lipu “'''suno sama'''” li toki lon olin lon kulupu pi [[toki Epelanto]] pi [[toki pona]] pi [[toki Kosa (toki sin)|toki Kosa]] pi ante mute. sina ken kama jo e ona lon [https://sunosama.org/0702S_EPROOF_gut_interior_sunosama_20250707d_p8change_rmvA_BLEED_.pdf ni]. o lukin e [http://sunosama.org/ lipu “sunosama”] kin. ona li pana lon {{ts|2025-7-10}}. == lipu su nanpa tu wan == lipu su nanpa tu wan li lipu lon sitelen pona. sina ken lukin e toki pi lukin lon [https://bsky.app/profile/tokipona.org/post/3lbj2d577q22t ni]. == o lukin == * [https://www.amazon.com/dp/0978292375 lipu su lon lipu Amazon] == tan sona == <references/> [[kulupu:toki pona]] [[kulupu:lipu pi toki pona]] [[kulupu:nimi pi pu ala]] [[kulupu:lipu]] 092tps6un8mjj6vsi75szxhzabjfwlx toki Siki 0 4422 69794 69672 2026-07-21T20:19:52Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69794 wikitext text/x-wiki {{poki sona toki|nimi toki= toki Siki |nimi mama=tuki tiki |kalama=/tuki tiki/ | ma = |mama=jan Tumu|kulupu toki=toki sin |sitelen=[[sitelen:Kati_tiki_tu_lili_-_sitelen_pi_tuki_tiki.png|100px]]|kulupu toki ante=*[[toki sin tan toki pona|toki pona]] |ISO 639-1= |ISO 639-2= |ISO 639-3=qtu |nasin sitelen=[[sitelen Lasina]] [[sitelen Pula]] |sitelen ma= |toki anpa pi sitelen ma= |kule kulupu=toki sin |lipu Wesi=[[https://www.reddit.com/r/tukitiki/]]}}{{nimi ijo|'''toki Siki'''|tuki tiki|toki Siki|toki sike|ipa=/tuki tiki/}} anu {{nimi ijo|'''toki Puki'''|tuki puki|toki Siki|toki poki|ipa=/tuki puki/}} li toki sin lili. ona li tan toki pona. {{nimi ijo|jan Tumu|ka Tumu|toki Siki|ipa=/ka tumu/}} li open pali e ona lon tenpo sike nanpa 2020<ref>[https://database.conlang.org/view/?conlang=716 lipu sona The Conlang Database pi toki sin]</ref>. toki Siki la, nimi mute luka luka luka tu tu en kalama luka tu wan li lon. toki Siki li lili mute li lili tawa toki pona. toki ante li ken lili tawa toki Siki. taso, toki Siki li ken pona tawa jan. toki pi lili tawa toki Siki li ken ike tawa jan<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20231031091042/https://docs.google.com/document/d/1PIWJFawWtb-BfjWa4YHFYgjeDSpNy3RJVzADH_8fAps/edit?usp=sharing lipu majuna pi toki sike], tan jan Tumu lon tenpo sike nanpa 2021</ref>. ==kalama== ===kalama pi uta pini=== toki Siki li jo e kalama pini luka. kalama pi toki pona la, *kalama /s/ li kama kalama /t/, taso kalama /ti/ li ken kalama [si] anu [t͡si];<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20250104220851/https://docs.google.com/document/d/1HmgjTEchf4ZT1TCFd9ZauyBsyHfeADAWxxhglIQ_p48/edit?tab=t.0#heading=h.lpq3iv3qjo6z lipu sin pi toki sike], tan jan Tumu lon tenpo sike nanpa 2022</ref> *kalama /w/ en kalama /j/ li kama kalama /k/; *kalama /n/ li kama kalama /l/. {| class="wikitable" ! !selo uta !nena sinpin uta !monsi uta |- !tenpo wan |p |t |k |- !awen |m |l |} ===kalama pi uta open=== toki Siki li jo e kalama open tu wan. kalama pi toki pona la, *kalama /e/ li kama kalama /i/; *kalama /o/ li kama kalama /u/. {| class="wikitable" ! !sinpin !monsi |- !sewi |i |u |- !anpa | colspan="2" |a |} ===wawa kalama=== toki pona li sama la, kipisi nanpa wan pi nimi pi toki Siki li jo e kalama pi wawa nanpa wan. kulupu nimi la, nimi nanpa tu li wawa. ==nasin== nasin toki kin la, toki sike li sama toki pona. taso, nimi “pi” li lon ala<ref name=":0" />. *ka li - jan ni; *muku pula mi - moku pona mi; *tuki kiku li - toki pi ma ni. ==sitelen== [[sitelen:Titi pula.webp|thumb|nimi ale pi toki Siki kepeken sitelen Pula. sitelen jelo li sama sitelen pona. sitelen pi loje jelo li tan toki pona li ante. sitelen pi loje laso li sin.]] toki Siki li kepeken {{nimi ijo|[[sitelen Lasina]]|titi Latila|toki Siki|ipa=/titi latila/}}. kin la, ona li kepeken nasin sin pi [[sitelen pona]] la ona li {{nimi ijo|[[sitelen Pula]]|titi pula|toki Siki|ipa=/titi pula/}}, la sitelen pona mute li ken kama wan, sitelen sin li lon. ==nimi ale== nimi ale pi toki Siki li tan toki pona. taso, nimi wan pi toki Siki li ken pana e sona pi nimi mute pi toki pona. wan la, nimi sike “tu” li tan nimi pona “tu”, taso ona li ken pana e sona pi nimi pona “mute”. ni li nimi ale pi toki Siki<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20241224135702/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1XC0_C6riqFJuPdxq6CTOj-5GVjkPi_KwMPPwQv_qyCI/edit lipu "tuki tiki"]. lipu The Conlang Database [https://database.conlang.org/view/?conlang=716 li toki e pona ona].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20241001142117/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1JaaJar8yJ7hEmILzRLhsO0oh4Ycf3mswH4og3etIqIg/edit lipu "tuki tiki pi toki pona"]. [https://docs.google.com/spreadsheets/d/1XC0_C6riqFJuPdxq6CTOj-5GVjkPi_KwMPPwQv_qyCI/edit?gid=814359978#gid=814359978 lipu "tuki tiki"] li toki e pona ona.</ref>: {| class="wikitable" !nimi !kulupu !sona !tan |- !<bdi>a</bdi> |nimi ijo |ale, taso, lon, powe ala, a |<bdi>a</bdi> |- ! rowspan="2" |<bdi>ala</bdi> |nimi ijo |ala | rowspan="2" |<bdi>ala</bdi> |- |nimi namako |[X ala X] |- !<bdi>i</bdi> |nimi nasin |e |<bdi>e</bdi> |- !<bdi>iku</bdi> |nimi ijo |ijo |<bdi>ijo</bdi> |- !<bdi>ilu</bdi> |nimi ijo |ilo, kepeken, nasin |<bdi>ilo</bdi> |- !<bdi>ka</bdi> |nimi ijo |jan, soweli, kala, pipi, akesi, waso, kijetesantakalu |<bdi>jan</bdi> |- !<bdi>kati</bdi> |nimi ijo |kasi, soko, lipu |<bdi>kasi</bdi> |- !<bdi>ki</bdi> |nimi ijo |ken |<bdi>ken</bdi> |- !<bdi>kiku</bdi> |nimi ijo |kiwen, ma |<bdi>kiwen</bdi> |- !<bdi>ku</bdi> |nimi ijo |kon, pilin, kalama |<bdi>kon</bdi> |- !<bdi>la</bdi> |nimi nasin |la |<bdi>la</bdi> |- !<bdi>lapi</bdi> |nimi ijo |lape, lete, moli, pali ala |<bdi>lape</bdi> |- ! rowspan="2" |<bdi>li</bdi> |nimi ijo |ni, ona | rowspan="2" |<bdi>li</bdi>, <bdi>ni</bdi> |- |nimi nasin |li, ona |- !<bdi>lika</bdi> |nimi ijo |linja, palisa, luka, noka |<bdi>linja</bdi> |- !<bdi>lili</bdi> |nimi ijo |lili |<bdi>lili</bdi> |- !<bdi>lu</bdi> |nimi namako |lon, kepeken, tan, tawa, alu, en |<bdi>lon</bdi> |- !<bdi>lupa</bdi> |nimi ijo |lupa, poki, tomo, uta, insa |<bdi>lupa</bdi> |- ! rowspan="2" |<bdi>mi</bdi> |nimi ijo |mi | rowspan="2" |<bdi>mi</bdi> |- |nimi nasin |mi |- !<bdi>muku</bdi> |nimi ijo |moku, suwi, pona pilin |<bdi>moku</bdi> |- !<bdi>muti</bdi> |nimi ijo |musi |<bdi>musi</bdi> |- !<bdi>paka</bdi> |nimi ijo |pakala, utala |<bdi>pakala</bdi> |- !<bdi>pali</bdi> |nimi ijo |pali, nasin sijelo |<bdi>pali</bdi> |- !<bdi>puka</bdi> |nimi ijo |poka, monsi, en |<bdi>poka</bdi> |- !<bdi>pula</bdi> |nimi ijo |pona |<bdi>pona</bdi> |- !<bdi>taka</bdi> |nimi ijo |tawa, ante, tenpo, kama |<bdi>tawa</bdi> |- !<bdi>tama</bdi> |nimi ijo |sama, kin, awen |<bdi>sama</bdi> |- !<bdi>tiki</bdi> |nimi ijo |sike, sin, tenpo, pali lon tenpo sin, nasin sama lon tenpo mute |<bdi>sike</bdi> |- !<bdi>tiku</bdi> |nimi ijo |sewi, supa, suli, lawa, kon sewi mun |<bdi>sewi</bdi> |- ! rowspan="2" |<bdi>tila</bdi> |nimi ijo |sina | rowspan="2" |<bdi>sina</bdi> |- |nimi nasin |sina |- !<bdi>tilu</bdi> |nimi ijo |telo |<bdi>telo</bdi> |- !<bdi>timi</bdi> |nimi ijo |seme |<bdi>seme</bdi> |- !<bdi>tipi</bdi> |nimi ijo |sinpin, anu |<bdi>sinpin</bdi> |- !<bdi>titi</bdi> |nimi ijo |sitelen, kon, nimi, wile pana sona |<bdi>sitelen</bdi> |- !<bdi>tu</bdi> |nimi ijo |tu, mute, kulupu |<bdi>tu</bdi> |- !<bdi>tuki</bdi> |nimi ijo |toki, kalama, pilin, mu, isipin |<bdi>toki</bdi> |- !<bdi>tula</bdi> |nimi ijo |sona, pilin, kama sona, lipu |<bdi>sona</bdi> |- !<bdi>tulu</bdi> |nimi ijo |suno, seli, kule, wawa |<bdi>suno</bdi> |- !<bdi>uli</bdi> |nimi ijo |wile, wawa, nasin |<bdi>wile</bdi> |- !<bdi>upi</bdi> |nimi ijo |sin, open, tan |<bdi>open</bdi> |} nimi “[[ka]]” li tawa lon toki pona tan jan ante pi mute lili la nimi "{{nimi|ka}}" pi toki pona li [[ijo lon]]. === '''nimi ante pi tenpo pini''' === {| class="wikitable" !nimi !kulupu !sona !tan |- !<bdi>liti<ref>https://enky.neocities.org/tukitiki</ref></bdi> |nimi majuna |lete |<bdi>lete</bdi> |} ==toki suli== ni li toki pi [[tomo suli pi ma tomo Papili|tomo Papili]] kepeken toki Siki. jan Tumu li ante e ni<ref>tenpo sike nanpa 2023 la, tenpo mun nanpa 4 la, tenpo suno nanpa 1 la, lipu tenpo la, [https://liputenpo.org/kati-tiki-tu-lili/ lipu "kati tiki tu lili"] la, lipu nanpa 4 la, anpa la, tan jan Tumu la, lipu "lupa tiku lu kiku Papala"</ref>. {| class="wikitable" !toki Siki !toki pona |- |ka a li tuki tama. ka li taka lu kiku Tilala li tiki lu li. tiki la ka li tuki i li: "taka. mi pali i kiku mi tulu i li." ka li ilu i kiku i tilu. pali kiku la ka li tuki i li: "taka. mi pali i kiku i lupa tiku. mi uli ala taka lu kiku tu, la mi tu mi uli i titi tama." tuki li la ka tiku li taka lu kiku li tula i kiku i lupa. ka tiku li tuki i li: "ka a li tu tama li tuki tama. li upi a uli ka. uli ka la a li ki. taka. mi taka lu kiku mi tu i tuki ka." tiku li taka i ka a lu kiku a. ka li ki ala pali i lupa tiku. kiku li li titi Papala lu upi li: tiku li tu i tuki i ka lu kiku a. |jan ale li toki sama. jan li tawa kiwen Sinale li awen lon ni. jan li awen toki e ni: "mi pali e kiwen li seli e ona". jan li kepeken kiwen li kepeken telo. pali kiwen la jan li toki e ni: "mi pali e kiwen e tomo suli. mi wile ala tawa ma mute, la mi mute li wile e sitelen sama." toki ni la jan sewi li tawa kiwen li sona e kiwen e tomo. jan sewi li toki e ni: "jan ale li kulupu sama li toki sama. ona li open taso wile jan. wile jan la ale li ken. mi tawa ma li mute e toki jan." sewi li tawa e jan ale lon ma ale. jan li ken ala pali e tomo suli. kiwen ona li sitelen Papala lon wile ni: sewi li mute e toki e jan lon ma ale. |} toki suli ante li lon [https://web.archive.org/web/20240410052528/https://docs.google.com/document/d/1pUfQSlrt61W2hEWPsjfqG6YafxXyzOciYHnd0vgIEnw/edit lipu "muti tuki tiki"]. lipu "tuki tiki"<ref name=":2" /> li toki e pona ona. == tan sona == <references /> {{toki sin}} [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki sin]][[kulupu:toki sin tan toki pona]] afvqnfzn8dqj4lcpqifreoeu9kh95hq ma tomo Sisujoka 0 4502 69809 32376 2026-07-22T06:59:52Z Talun523 3498 69809 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Map of Japan with highlight on 22 Shizuoka prefecture.svg|thumb|lipu ma la, loje li ma Sisujoka.]] '''ma tomo Sisujoka''' li lon [[ma Sisuwoka|ma Sisujoka]] li lon [[ma Nijon]]. {{lili}} [[kulupu:ma tomo]] {{DEFAULTSORT:Sisujoka, ma tomo}} fipggkqr71gsqfbaqcwz32w2gb47ca3 69810 69809 2026-07-22T07:04:27Z Talun523 3498 69810 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma tomo Sisujoka|nimi mama=静岡市|ma=ma tomo|len ma=[[sitelen: Flag of Shizuoka Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen: Emblem of Shizuoka Prefecture.svg|110px]]|ma tomo lawa=|ma suli=ma Sisujoka|suli ma=km² 1411.93|mute jan=jan 659620}} '''ma tomo Sisujoka''' li ma tomo lawa pi [[ma Sisuwoka|ma Sisujoka]] li lon [[ma Nijon]]. {{lili}} [[kulupu:ma tomo]] {{DEFAULTSORT:Sisujoka, ma tomo}} 9zj809nny5u3c139sf1r33rvtddgnci tenpo sike 100 0 4574 69817 32598 2026-07-22T18:43:25Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[tenpo sike ale]]" tawa lipu "[[tenpo sike 100]]" 32598 wikitext text/x-wiki '''tenpo sike ale''' li ni: [[tenpo sike]] [[nanpa#nasin nanpa Alapi|ale]]. pana lukin la [[tenpo sike ale nanpa 10]]. ni li [[tenpo sike nanpa 901]] tawa [[tenpo sike nanpa 1000]] la tenpo pi [[tenpo pi tenpo pini la jan Jesu|tenpo pi tenpo pini kama la jan Jesu]] (kama la jan Jesu). tenpo sike ale nanpa 10 pi [[tenpo pi tenpo pini la jan Jesu|tenpo pi tenpo pini tawa jan Jesu]] (tawa [[jan Jesu]]) la tenpo sike nanpa 1000 pi tawa jan Jesu tawa tenpo sike nanpa 901 pi tawa jan Jesu. [[tenpo sike nanpa 0]] li lon ala. [[kulupu:tenpo]] 1odmryim635gsvo7f9ufanjbnb43sok 69819 69817 2026-07-22T19:00:25Z Kasisin 5103 mi pona e nasin toki, li pana e lili lipu "o lukin kin". 69819 wikitext text/x-wiki {{lili ike}} '''tenpo sike 100''' li ni: [[tenpo sike|ma li tawa pi nasin sike lon suno]] lon tenpo 100. tenpo sike 100 nanpa 10 la nasin ni li tan tenpo sike nanpa 901 li tawa tenpo sike nanpa 1000 li tan [[tenpo kama pi jan Jesu]]. tenpo sike 100 nanpa 10 pi jan Jesu ala la nasin ni li tan tenpo sike 1000 li tawa tenpo sike nanpa 900. tenpo sike nanpa 0 li lon ala. == o lukin kin == * {{lipu li ala|tenpo sike 10|Q39911}} * {{lipu li ala|tenpo sike 1000|Q36507}} * [[tenpo sike]] [[kulupu:tenpo]] qdmb9kk14eyz4t34ocdn99uzyywumgg jan Kija Sama 0 5519 69785 67420 2026-07-21T14:35:38Z Holomanga 6610 69785 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan| | nimi jan = jan Kija Sama | nimi mama = Keir Starmer | sitelen = [[sitelen:Prime_Minister_Keir_Starmer_Portrait_(cropped).jpg|200px]] | kalama = | ma = ma Juke | pali = jan pi [[kulupu Komon]] lon [[ma tomo kipisi Obon An Sen Panka]] | ma pi kama lon = [[ma tomo Lontan]] pi ma Juke | tenpo pi kama lon = tenpo 1962-09-02 | ma moli = | tenpo sike moli = | kulupu = | jan olin = | mama =mama meli li jan Tosepin Sama mama mije li jan Woti Sama | jan lili = | kulupu mama = | sitelen nimi = [[sitelen:Keir Starmer signature.svg|x40px]] }} {{nimi ijo|'''jan Kija Sama'''|Keir Starmer|toki Inli}} li jan pali pi nasin lawa lon [[ma Juke]]. [[jan Wisi Suna]] li pini e tenpo lawa ona la, ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 2024.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.com/news/election/2024/uk/results|tan=UK election results 2024 {{!}} Constituency map|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> tenpo sike nanpa 2020 la jan Kija Sama kama lawa pi kulupu Lapa.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rowena Mason, Rowena Mason Deputy political editor|toki tan=en-GB|linja=https://www.theguardian.com/politics/2020/apr/04/keir-starmer-wins-labour-leadership-election|tan=Keir Starmer wins Labour leadership election|kulupu toki=The Guardian|tenpo=2020-04-04|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> tenpo sike nanpa 2015 la [[kulupu Komon]] li kama jo e jan Kija Sama.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://members.parliament.uk/constituency/3536/election/369|tan=Election result for Holborn and St Pancras (Constituency) - MPs and Lords - UK Parliament|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> jan Kija Sama li jan pi [[kulupu Komon]] lon [[ma tomo kipisi Obon An Sen Panka]]. tenpo sike nanpa 2025 la jan Kija Sama kama jan lawa ala. tenpo ni la [[jan Ansi Penan]] kama jan lawa. == tan sona == <references/> [[kulupu:jan]] {{DEFAULTSORT:Kija Sama, jan}} 5hmml0fwqxouruaynj5q3mqxeeg7jho 69786 69785 2026-07-21T14:37:16Z Holomanga 6610 69786 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan| | nimi jan = jan Kija Sama | nimi mama = Keir Starmer | sitelen = [[sitelen:Prime_Minister_Keir_Starmer_Portrait_(cropped).jpg|200px]] | kalama = | ma = ma Juke | pali = jan pi [[kulupu Komon]] lon [[ma tomo kipisi Obon An Sen Panka]] | ma pi kama lon = [[ma tomo Lontan]] pi ma Juke | tenpo pi kama lon = tenpo 1962-09-02 | ma moli = | tenpo sike moli = | kulupu = | jan olin = | mama =mama meli li jan Tosepin Sama mama mije li jan Woti Sama | jan lili = | kulupu mama = | sitelen nimi = [[sitelen:Keir Starmer signature.svg|x40px]] }} {{nimi ijo|'''jan Kija Sama'''|Keir Starmer|toki Inli}} li jan pali pi nasin lawa lon [[ma Juke]]. tenpo sike nanpa 2015 la [[kulupu Komon]] li kama jo e jan Kija Sama.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://members.parliament.uk/constituency/3536/election/369|tan=Election result for Holborn and St Pancras (Constituency) - MPs and Lords - UK Parliament|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> jan Kija Sama li jan pi [[kulupu Komon]] lon [[ma tomo kipisi Obon An Sen Panka]]. tenpo pini la jan Kija Sama li jan lawa pi ma Juke tan jan. [[jan Wisi Suna]] li pini e tenpo lawa ona la, ona li kama jan lawa lon tenpo sike nanpa 2024.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.com/news/election/2024/uk/results|tan=UK election results 2024 {{!}} Constituency map|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> tenpo sike nanpa 2020 la jan Kija Sama kama lawa pi kulupu Lapa.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Rowena Mason, Rowena Mason Deputy political editor|toki tan=en-GB|linja=https://www.theguardian.com/politics/2020/apr/04/keir-starmer-wins-labour-leadership-election|tan=Keir Starmer wins Labour leadership election|kulupu toki=The Guardian|tenpo=2020-04-04|tenpo lukin=2026-06-15}}</ref> tenpo sike nanpa 2025 la jan Kija Sama kama jan lawa ala. tenpo ni la [[jan Ansi Penan]] kama jan lawa. == tan sona == <references/> [[kulupu:jan]] {{DEFAULTSORT:Kija Sama, jan}} 2kn95v8o9vg458fif12cujo2bpxbhwc ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu 0 5706 69814 64126 2026-07-22T10:10:32Z Talun523 3498 69814 wikitext text/x-wiki {{pini ala}} {{nimi ijo|ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu|中国抗日战争 抗日(战争)|toki Sonko|na=true|2b=日中戦争|3b=toki Nijon}} li utala lon [[ma Sonko|ma Sonwaminko]] en [[ma Nijon]].ma utala mute li lon [[ma Sonko]],taso ma utala lili ante li lon ma ante sama ma lete pi [[ma Mijama]].<ref>[https://web.archive.org/web/20150924024622/http://www.haixiainfo.com.tw/102-3705.html]</ref>ona li tan tenpo sike nanpa 1930 tawa tenpo sike nanpa 1945. {{poki sona utala|nimi utala=ma Sonko en ma Nijon li utala lon tenpo nanpa tu|sitelen=[[sitelen:Battle of Taierzhuang.jpg|thumb|jan utala awen pi [[ma Sonko]] lon [[utala Tajasuwan]].]][[sitelen:Japanese Special Naval Landing Forces in Battle of Shanghai 1937.jpg|thumb|jan utala pi [[ma Nijon]] li len e len sinpin pi weka e kon ike]].|toki pi anpa sitelen=utala ni li suli mute.|tenpo open=tenpo sike 1930|ma=utala ni li lon [[ma Sonko]] en ma poka.|tenpo pini=tenpo sike 1945|kulupu utala nanpa wan=[[ma Sonko|ma Sonwaminko]] *[[kulupu Komintan]] *[[kulupu Konsantan]] ===ma kipisi === [[ma Sonwasowejakonoko]] ===ma pi pana pona=== *[[ma Mewika]](tenpo sike 1940 tawa tenpo sike 1945) *[[ma Juke]](tenpo sike 1942 tawa tenpo sike 1945) *[[ma Sesesele]](tenpo sike1937 tawa tenpo sike 1945) *[[ma Monko]](tenpo sike 1945) ===[[ma Tosi]] en ma Sonko li kulupu lon sona utala=== *[[ma Tosi]](tenpo sike 1931 tawa tenpo sike 1938) ===[[kulupu jan An]] lon ma ante=== *[[kulupu jan An]] pi telo suli pi poka seli pi ma Sonko.|kulupu utala nanpa tu=[[ma Nijon]] ===ma anpa ma Nijon=== *[[ma Mansu]] *[[ma kulupu pi ma Monko en ma Sinsijan]] *[[ma Sonko pi jan Wan Sinwe]] *[[kulupu lawa pi ma Ope pi awen ala e nasin loje]] *[[kulupu lawa Sonko pi tenpo lili ]] *[[ma Sonko pi awen sin]] *[[kulupu Tato pi ma tomo Sane]] *[[ma Saton]] *[[kulupu lawa pi kulupu utala Monko]] *[[kulupu lawa pi kulupu Monko]] *[[ma Sanan]] *[[ma Sinton]] *[[ma Tawi]]|weka nanpa wan='''kulupu utala Komin pi ante suli''' nanpa lawa pi [[ma Sonwaminko]]<ref>吕芳上 (编). 國民政府國防部史政編譯局以軍令部和航空委員會統計製成的〈抗戰期間國家總支出與官兵傷亡統計表〉. 中國抗日作戰史新編. 台北市: 国史馆. 2015: 294. ISBN 978-986-0449389 ([[toki Sonko]]).</ref> jan 1,328,501 li moli. jan 1,769,232 li pakala jan130,126 li lon ala. ali: jan 3,227,926 ===ante=== '''jan meso''' jan 17,000,000 tawa jan 22,000,000<ref>Clodfelter, Michael "Warfare and Armed Conflicts: A Statistical Reference", Vol. 2, pp. 956.</ref>|weka nanpa tu='''kulupu utala pi jan lawa pi ma Nijon''' nanpa lawa pi pona sijelo pi ma Nijon<ref>https://web.archive.org/web/20190104014921/http://www.geocities.co.jp/WallStreet/2687/siryo/siryo16.html</ref> jan 455,700 li moli.}}tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1937 la,[[ma Nijon]] li pali e [[utala 918]] li lanpan ma pi poka lete en kama suno pi [[ma Sonko]] lon tenpo suno 100.<ref name=":1">郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. <nowiki>ISBN 9622013538</nowiki>.</ref>tenpo sike nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 1938 la,ma Nijon li pali e ma lili wan,nimi ona li {{nimi ijo|ma Mansu|满洲国|toki Sonko|na=true}}.<ref name=":1" />tenpo sike nanpa 1937 la,ma Nijon li pali e {{nimi ijo|utala pi nasin telo Luko|卢沟桥事变|toki Sonko|na=true}},ma Nijon li kama lawa e [[ma tomo Tensin]] tan nasin telo Luko pi [[ma tomo Pesin]].tan ona li weka ala li utala e ma lete pi ma Sonko,ma Sonko en ma Nijon li open utala.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 8 la,{{nimi ijo|jan Sijan Kase|蒋介石 anu 蒋中正|toki Sonko|na=true}} li pana e lipu pi kama utala li pali e {{nimi ijo|utala kulupu pi [[ma tomo Sane]]|淞沪会战|toki Sonko|na=true}}.tenpo mun mute la,ma Sonko en ma Nijon li utala lon [[ma tomo Sane]] en ma poka ante.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 12 la,[[ma tomo Nansin]] li weka tan ma Sonko lon {{nimi ijo|utala tan awen pi ma tomo Nansin|南京保卫战|toki Sonko|na=true}}.[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e [[moli suli pi lon ma tomo Nansin]].[[ma tomo lawa]] pi [[ma Sonko]] li tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Sonsin]]|重庆|toki Sonko|na=true}}. tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 1941 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li utala e {{nimi ijo|ma Pel Kapo|Pearl Harbour|toki Inli|na=true}} pi [[ma Mewika]].ma ante pi [[telo suli Pasipi]] la kulupu utala pi ma Nijon li utala.[[ma Mewika]] en [[ma Juke]] li utala e ma Nijon.[[ma Sonko]] li utala tawa [[ma Nijon]] <ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E5%9C%8B%E6%B0%91%E6%94%BF%E5%BA%9C%E5%B0%8D%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%AE%A3%E6%88%B0%E5%B8%83%E5%91%8A]lipu Wikisource</ref>en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]].<ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E5%9C%8B%E6%B0%91%E6%94%BF%E5%BA%9C%E5%B0%8D%E5%BE%B7%E6%84%8F%E5%BF%97%E7%BE%A9%E5%A4%A7%E5%88%A9%E5%AE%A3%E6%88%B0%E4%BD%88%E5%91%8A]lipu Wikisource</ref><ref name=":1" />len suli li len e [[ma Nijon]].kin la,ma Nijon li jo ala e ijo pali lon [[ma Sonko]] li wile lanpan e ijo pona lon [[ma Asija]] pi poka seli pi poka suno kama.tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1943 la,jan lawa pi [[ma Mewika]] en [[ma Juke]] en [[ma Sonko]] li pana e {{nimi ijo|toki suli Kalo|Cairo Declaration|toki Inli}} li wile e ni:[[ma Nijon]] li pana e ma pi poka suno kama pi poka lete pi ma Sonko en [[ma Tawan]] en {{nimi ijo|ma mute kulupu Penu lon telo|澎湖列岛|toki Sonko|na=true}} tawa ma Sonko.tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 1945 la,[[ma Mewika]] en [[ma Juke]] en [[ma Sonko]] li pana e {{nimi ijo|[[toki suli Potan]]|Potsdam Declaration|toki Inli}} tawa [[ma Nijon]] li toki e toki suli Kalo li wile e ni:ma Nijon li toki anpa pi ijo ante ala.<ref name=":1" />tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 8 en tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[ma Mewika]] li pana e ilo utala pi pakala suli tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Ilosima]]|広島市/ひろしまし|toki Nijon|na=true}} en {{nimi ijo|[[ma tomo Nakasaki]]|長崎市 ながさきし|toki Nijon|na=true}}.tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[ma Sesesele]] li pini e [[toki suli pi meso li insa ma Sesesele en ma Nijon]] li open e [[tenpo pi tenpo mun nanpa 8 pi kon tawa pakala]] li tawa [[ma Sonko]] tan toki pi [[kulupu Jata]].tenpo suno nanpa 14 pi tenpo mun nanpa 8 la,[[jan lawa]] pi [[ma Nijon]] li toki e ni:ma Nijon li kama lon toki pi toki suli Potan.tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 9 la,ma Nijon li toki anpa tawa ma Sonko,utala li pini.<ref name=":1" />ni la,[[ma Sonwaminko]] li kama ma pali pi [[ma mute wan]] li kama lawa e kulupu awen pi [[ma mute wan]] lon tenpo mute.(tenpo sike nanpa 1971 la,[[ma Sonko]] li lanpan e lawa ona.) utala ni li jo e ante suli [[utala suli nanpa tu]],ona o [[kulupu utala pi ma Nijon]] li awen lon [[ma Sonko]]<ref>[https://web.archive.org/web/20190629203447/https://cn.nytimes.com/opinion/20131019/c19mitter/zh-hant/]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20190628171036/https://www.dw.com/zh/%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E4%B8%8E%E4%BA%8C%E6%88%98-%E4%B8%80%E4%B8%AA%E6%9C%AA%E5%AE%8C%E7%BB%93%E7%9A%84%E8%AF%9D%E9%A2%98/a-1465216]</ref>li ken ala tawa [[ma Sesesele]] tan [[ma Tosi]].ni la,ma Sesesele li ken tawa [[ma Elopa]] tan awen e [[ma tomo Makuwa]].ma Nijon li ken ala tawa [[telo suli Insija]] li ken ala tawa [[telo suli Pasipi]].ni la,ma pona pi ma Sonko li kama pona tawa [[utala]].[[kulupu utala pi ma Nijon]] li tawa [[ma Intonesija]] en ma poka ante,taso ona li ken ala tawa [[ma Oselija]] li ken ala pini e telo pimeja wawa tawa ma pona pi ma Sonko lon [[telo suli Pasipi]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190629162624/https://www.storm.mg/article/974176/]</ref>utala ni li pona tawa anpa e [[ma Nijon]]<nowiki/>lon [[telo suli Pasipi]].kin la,ma Nijon li ken ala kulupu en [[ma Tosi]],[[ma Sesesele]] li anpa e [[ma Tosi]].lon la,ma Nijon li anpa e ma Sonko la,ona li ken kama anpa e [[ma Mijama]] pi [[ma Juke]] li ken kama lanpan e [[ma Elopa]] en [[ma Asija]] en [[ma Tosi]] en [[ma Italija]].<ref>[https://web.archive.org/web/20190629191236/https://www.dw.com/zh/%E5%A7%9C%E4%B9%89%E5%8D%8E%E6%95%99%E6%8E%88%E8%B0%88%E4%BA%8C%E6%88%98%E4%B8%8E%E4%B8%AD%E5%9B%BD%E7%9A%84%E5%85%B3%E7%B3%BB/a-1482764]</ref> == nimi == [[ma Sonko]] en [[ma Tawan]] en ma ante pi [[kulupu jan An]] la,nimi ona li 抗日战争 anu 抗战.<ref>[https://zh.m.wikisource.org/wiki/%E6%8A%97%E6%88%B0%E5%8B%9D%E5%88%A9%E5%91%8A%E5%85%A8%E5%9C%8B%E5%90%8C%E8%83%9E%E6%9B%B8]</ref><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20180830004950/http://www.xinhuanet.com/politics/kzsl70/]</ref>nimi ante li 抗日卫国战争 anu 第二次中日战争.lipu pi [[tenpo pini]] lon [[ma Tawan]] la,ona li 中华民国抗日战争.<ref>李云汉 (编). 中華民國抗日戰爭圖錄. 近代中国出版社. 1995 [2021-02-05]. <nowiki>ISBN 9575911156</nowiki>. </ref><ref>周琇环; 吴淑凤; 萧李居 (编). 中華民國抗日戰爭史料彙編:中國遠征軍. 国史馆. 2015. <nowiki>ISBN 9789860450422</nowiki>.</ref><ref>我們的烽火歲月:中華民國抗日戰爭圖錄. 中央通讯社. 2011. <nowiki>ISBN 9789868663787</nowiki>.</ref>.[[ma Sonko]] la,ona li 中国人民抗日战争.<ref name=":2" />nimi ante li 八年抗战 anu 十四年抗战,tenpo sike 2017 la,[[ma Sonko]] li ante e nimi 八年抗战 tawa 十四年抗战.<ref>[https://web.archive.org/web/20180830004952/http://www.xinhuanet.com/2017-01/11/c_1120286654.htm]</ref>nimi 八年抗战 li tan ni:[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|[[utala Sisi]]|七七事变|toki Sonko|utala pi luka tu en luka tu|na=true}} li pini e utala la mute tenpo li luka tu wan.nimi 十四年抗战 li tan ni: [[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|utala Sijojapa|九一八事变|toki Sonko|utala pi luka tu tu en wan en luka tu wan|na=true}} li pini e utala la mute tenpo li kulupu tu tu.nimi pana li [[ma Nijon]] la,nimi ona li 侵华战争、日本侵华战争 anu 日军侵华战争. [[ma Nijon]] la,nimi utala li {{nimi ijo|utala pi ma Sonko lete|北支事变|toki Nijon|na=true}} lon tenpo open pi utala ni.tenpo sike 1937 pi [[kulupu utala pi ma Nijon]] li utala open e [[ma Sonko]] la,nimi ona li {{nimi ijo|utala pi ma Sonko|支那事变 しなじへん Shina jihen|toki Nijon}}<ref>[https://web.archive.org/web/20090821003536/http://www.ndl.go.jp/horei_jp/kakugi/txt/txt00145.htm]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110531200024/http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/china/pdfs/rekishi_kk_j-2.pdf]</ref><ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20120514150212/http://rnavi.ndl.go.jp/politics/entry/bib00145.php]</ref>.tenpo pini ni la,[[ma Nijon]] li kepeken nimi utala sama ni li tan ni:ni li ken awen e tan utala pi ma Nijon.ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li utala tan [[kulupu lawa]] pi [[ma tomo Nansin]] li ike mute,ma Nijon li pona e [[kulupu utala]] pi [[jan Wan Sinwe]],ona li pona tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20240907082505/https://vocus.cc/article/629dfaa1fd89780001d7a00f]</ref>ma Sonko la,ni li tan nimi 事变 li meso la,nimi 战争 li ike mute.ona mute li kepeken nimi 事变 taso kepeken ala 战争.ni li sama ni:[[ma Sonko]] en [[ma Nijon]] li utala ala.ma Nijon li pali e ni tan ni:[[ma Mewika]] li pana ala e ijo pona tawa ma utala,ni la ma Nijon li jo.<ref name=":3" />ma Nijon li pilin e ni:ona li utala ala.<ref>北博昭. 日中開戦: 軍法務局文書からみた挙国一致体制への道. 中公新书1218. 中央公论新社. 1994-12-20. <nowiki>ISBN 4-12-101218-6</nowiki>.</ref> tenpo sike 1941 la,[[ma Nijon]] li pini e ni: pali e [[utala lon telo suli Pasipi]] la,{{nimi ijo|jan Toso Siteki|東条 英機〔東條 英機〕/とうじょう ひでき Tōjō Hideki|toki Nijon|ipa=[toːʑoː çideki]}} li pana e ona tawa [[utala pi ma Asija suli pi suno kama]] li toki e ni:ona li wan pi utala pi ma Asija suli pi suno kama li ante e nimi tawa {{nimi ijo|utala pi ma Nijon en ma Sonko|日支戦争/にっしせんそう Nisshi sensō|toki Nijon}} <ref>[https://web.archive.org/web/20120514155702/http://rnavi.ndl.go.jp/politics/entry/bib00362.php]</ref> li lon e pali utala.[[utala suli nanpa tu]] li pini la,tenpo mun 6 pi tenpo sike 1946 la,ma Nijon li anpa pilin ike pi [[ma Sonwaminko]] li kepeken ala nimi 支那.<ref>[https://web.archive.org/web/20191016133043/http://www.nids.mod.go.jp/publication/commentary/pdf/commentary079.pdf]</ref>jan pi [[ma Nijon]] li toki e ni:nimi 北支事变 o tawa nimi 日华事变.[[ma Sonko]] li wile utala e [[ma Nijon]],mi mute li utala ala.<ref>田中新一. 「日華事変拡大か不拡大か」『別冊知性 5 秘められた昭和史』. 河出书房. 1956年12月.</ref>tenpo ni la,jan li kepeken nimi 日华事变,nimi 北支事变 li nimi lon lipu sona pi [[tenpo pini]].<ref>[https://web.archive.org/web/20161115210657/http://orientaldaily.on.cc/cnt/news/20161013/00176_003.html]</ref> tenpo sike 1957 la,ma Nijon li kepeken nimi 日华事变 lon lipu sona.tenpo sike 1975 la, nimi {{nimi ijo|utala pi ma Nijon en ma Sonko|日中戦争/にっちゅうせんそう Nicchyū sensō|toki Nijon}} li kama lon lipu sona.taso pana sona li 日华事变.taso jan li pilin e ni:[[ma Nijon]] li utala e [[ma Sonko]],kin la,[[toki kulupu pi ma Sonko en na Nijon]] li lon,tenpo sike 1970 la,jan li kepeken ala e nimi 日华事变 li kepeken nimi 日中战争.<ref>[https://web.archive.org/web/20191016133043/http://www.nids.mod.go.jp/publication/commentary/pdf/commentary079.pdf]</ref> ma ali la,nimi utala ni li {{nimi ijo|utala nanpa tu pi ma Sonko en ma Nijon|Second Sino-Japanese War|toki Sonko}},<ref>[https://web.archive.org/web/20150924024622/http://www.haixiainfo.com.tw/102-3705.html]</ref>kon ante mute la,jan li pilin e ni:ni li wan pi [[utala suli nanpa tu]] anu [[utala lon telo suli Pasipi]]. == tan utala == [[ante suli pali]] li pini la,[[ma Sonko]] en [[ma Nijon]] li ma pi [[pali pan]] lon [[ma Asija pi kama suno]] li anpa lon [[kulupu lawa]] en [[kulupu utala]] tawa ma wawa lon [[ma Elopa]].tenpo sike 1868 la,{{nimi ijo|ante suli Mesi|明治維新/めいじいしん Meiji Ishin|toki Nijon}} li lon [[ma Nijon]].ma Nijon li kama pona li kama wawa.[[ma Sonko]] la,{{nimi ijo|ante suli Janu|洋务运动|toki Sonko}} li kama lon ala,utala ni li pini la,ma Sonko li ken ala pona kin. [[File:日軍攻佔澎湖漁翁島.jpg|thumb|[[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e [[ma kulupu Penu lon telo]] lon [[utala Sijaju]].]][[ante suli Mesi]] li pini la,ma Nijon li kama wawa mute li wile lanpan e [[ma Sonko]].tenpo sike 1874 la,[[ma Nijon]] li tawa [[ma Tawan]] li pali e {{nimi ijo|[[tenpo Mutanse]]|牡丹社事件|toki Sonko}}.tenpo ni li pini la,ma Nijon li pali e {{nimi ijo|[[lawa Pesin]]|北京专约|toki Sonko}} tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20151208171954/http://book.newdu.com/pbs/Print.asp?ArticleID=11831&Page=1]</ref>tenpo sike 1878 la,[[ma Nijon]] li pali e ma lawa pi [[jan lawa]].tenpo sike 1894 la,{{nimi ijo|[[utala Sijaju]]|甲午战争|toki Sonko}} li kama lon.tenpo sike 1895 la,[[ma Sonko]] li toki anpa li pali e {{nimi ijo|lawa Makuwan|马关条约|toki Sonko}} tan utala ala.lawa ni la,[[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]] li wan li pana e {{nimi ijo|mani Pawin|白银|toki Sonko|kiwen mani walo pi mani mute}} 200000000 tawa [[ma Nijon]] li pana e [[ma Tawan]] e [[ma kulupu Penu lon telo]] e [[ma palisa Lijoton]] tawa [[ma Nijon]] li pali e [[esun]] tawa [[ma Nijon]].ni li pini la,[[ma Lusi]] li kulupu e [[ma Tosi]] e [[ma Kanse]] e ma ante li toki e ni:[[ma Nijon]] o pana e [[ma palisa Lijoton]] tawa [[ma Sonko]] o wile e [[mani Pawin]] 30000000 sin tawa ma Sonko.ni li [[tenpo pi ma tu wan li ante e pana pi ma palisa Lijoton]],ni li pali e pilin ike pi [[ma Nijon]] en [[ma Lusi]].ni li tan pi [[utala pi ma Nijon en ma Lusi]].<ref name=":4">李怡. 《抗戰畫史》. 台北: 力行书局. 1969.</ref> tenpo sike 1900 la,{{nimi ijo|[[pali Ijotuwan]]|义和团运动|toki Sonko}} li lon [[ma Sonko]] li pali e {{nimi ijo|tenpo Pakolijensin|八国联军|toki Sonko|ma luka tu tu li kulupu li utala e [[ma Sonko]].}}.<ref name=":4" />ma Sonko li utala mute li wawa ala.[[ma Nijon]] en [[ma Lusi]] li wile e ma pi [[ma Sonko]].<ref>王禹廷. 《細說西安事變》前言. 台北: 传记文学出版社. 1989-10-01.</ref>tenpo pini la [[ma Lusi]] li lanpan e ma pi ma Sonko. tenpo sike 1905 la,[[ma Lusi]] li anpa lon [[utala pi ma Nijon en ma Lusi]].[[ma Lusi]] en [[ma Nijon]] li sitelen e {{nimi ijo|[[lawa Pisumasu]]|ポーツマス条約|toki Nijon|2b=}}.lawa ni la,[[ma Nijon]] li jo e pona mute lon [[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]].[[ma Nijon]] li ken lawa e [[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]].[[ma Nijon]] li lanpan e {{nimi ijo|[[ma tomo Sunli]]|旅顺|toki Sonko}} e {{nimi ijo|[[ma tomo Talijen]]|大连市|toki Sonko}}.[[ma Lusi]] li pana e nasin kiwen pi {{nimi ijo|[[ma tomo Sansun]]|长春市|toki Sonko}} tawa {{nimi ijo|ma tomo Sunli|顺旅|toki Sonko}} en pona ante tawa [[ma Nijon]].<ref name=":4" /> tenpo mun 7 pi tenpo sike 1914 la,[[tenpo ike pi tenpo mun 7]] li lon,kepeken tenpo lili la [[utala suli nanpa wan]] li kama.tenpo mun 8 la,[[ma Nijon]] li toki utala tawa [[ma Tosi]] tan ni:[[ma Juke]] li ma pona pi ma Nijon.[[ma Sonwaminko]] li awen meso.<ref name=":4" />[[ma Nijon]] li tawa {{nimi ijo|[[ma Santon]]<nowiki>ma palisa Santon]]</nowiki>|山东半岛|toki Sonko}} sama ma utala li lanpan ma kepeken pi esun mani pi [[ma Tosi]] li tawa {{nimi ijo|[[ma tomo Sinan]]|济南|toki Sonko}} li lanpan e ali pi {{nimi ijo|[[nasin kiwen pi ma tomo Sijoto en ma tomo Sinan]]|胶济铁路|toki Sonko}}<ref name=":4" />.kin la,ma Nijon li tawa {{nimi ijo|ma tomo Lonko|龙口市|toki Sonko}} li tawa ma pi ken utala li utala e {{nimi ijo|ma tomo We|潍县|toki Sonko}} li lanpan e ijo pona pi jan meso pi [[ma Sonko]] li anpa e ona mute li pali sama jan pi [[ma Sonko]] li [[jan ike]] tawa tenpo pi [[ma Tosi]] li anpa.<ref name=":4" /> tenpo suno 7 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1915 la,[[ma Sonko]] li pilin e ni:utala ni li pini.ma Sonko li toki tawa jan toki pi [[ma Nijon]] li wile e ni:[[ma Nijon]] li ken weka e [[kulupu utala pi ma Nijon]].jan toki pi [[ma Nijon]] li toki e ni:ma Nijon li pilin e ni:utala ni li pini ala o awen.ma Nijon li wile ala weka e kulupu utala pi ma Nijon.kin la,ma Nijon li pana e {{nimi ijo|lawa Osiwito|二十一条|toki Sonko|lawa pi mute en wan}} tawa {{nimi ijo|jan Jesika|袁世凯|toki Sonko}}.<ref name=":4" />tenpo suno 18 pi tenpo mun 1 la,jan toki pi [[ma Nijon]] li pana e lawa ni tawa jan Jesika li pakala e nasin pi ma mute lon tenpo ali.<ref name=":4" />tenpo suno 7 pi tenpo sike 5 la,[[kulupu lawa]] pi jan Jesika li toki e ni:lawa ni mute li lon.<ref name=":4" /> tenpo mun 5 pi tenpo sike1928 la,[[ma Nijon]] li wile pini e tawa lete pi [[kulupu utala Kominkomin]] tan awen e jan pi ma Nijon lon ma ante.ma Nijon li pana e ilo utala suli tawa ma tomo Sinan li pali e [[tenpo ike pi ma tomo Sinan]] li moli e jan 17 pi ma Sonko lon [[kulupu lawa]].<ref>〈五十五年前的「五三」慘案:蔣介石總司令敍述事變經過〉. 《春秋》杂志第620期 (香港). 1983.</ref><ref>石川, 祯浩. 革命とナショナリズム 1925-1945―シリーズ中国近現代史3. 日本: 岩波书店. 2010: 48–50. <nowiki>ISBN 978-4-00-431251-2</nowiki>.</ref>tenpo sike 1929 la,lili mani li kama lon [[ma ali]],mani ali pi ma Nijon li kepeken [[ma Mewika]] li kama ike.kin la,[[nasin loje]] pi [[ma Sesesele]] li kama lon ma Sonko.jan mute pi ma Nijon li wile kepeken nasin wawa tawa [[ma Sonko]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210116035546/https://zh.cn.nikkei.com/columnviewpoint/column-special1/22384-20161117.html?start=0]</ref> ==tenpi sike 1931 tawa tenpi sike 1937== {{pini ala}} ===[[utala 918]]=== [[File:Mukden 1931 japan shenyang.jpg|thumb|tenpi suno 18 pi tenpi mun 9 pi tenpo sike 1931 la,[[jan San Sijelijan]] li sona ala e utala suli tan [[kulupu utala pi ma Nijon]]<ref><nowiki>https://web.archive.org/web/20060613213321/http://news.163.com/05/0519/00/1K2VA3980001124T.html</nowiki></ref> li toki e ni:o utala ala tawa [[kulupu utala pi ma Nijon]] tawa [[jan Wan Ise]],ni la,ma Nijon li lanpan e [[ma tomo Senjan]] kepeken wawa lili.ni li pini la,[[jan Sijan Kase]] li awen pilin ike ala tan awen e insa pi [[ma Sonko]] li pana e wile tawa [[kulupu ma]]. ]]tenpo suno 19 nanpa pi tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike 1931 la,ma Nijon li pana e {{nimi ijo|lipu pi pakala e ike lon ma Monko en ma Mansu|《满蒙问题解决方策大纲》|toki Sonko}} li wile lanpan e [[ma Sonko]] pi poka lete pi poka suno kama kepeken tenpo sike wan kepeken [[kulupu utala pi ma Nijon]].<ref name=":5">武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref>kulupu utala pi ma Nijon li pali e nasin pi kama jo e ma Sonko lon [[ma tomo Tokijo]].<ref>张宪文 et al. 《中华民国史·第二卷:南京国民政府的建立、中国现代化建设的曲折发展(1927~1937年)》. 南京: 南京大学出版社. 2005. <nowiki>ISBN 7305042420</nowiki>.</ref>tenpo suno nanpa 25 pi tenpo mun nanpa 6 la,ma Nijon li wile pali e tan utala tawa [[ma Sonko]] li pali e {{nimi ijo|tenpo Nakamula|中村大尉事件|toki Nijon}}.<ref name=":5" />tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 7 la,ma Nijon li moli e jan meso pi [[ma Sonko]] lon {{nimi ijo|[[ma Wanposan]]|万宝山|toki Sonko}} li pali e {{nimi ijo|tenpo Wanposan|万宝山事件|toki Sonko}} li wile e ni:[[ma Soson (tenpo pini)|ma Soson]] li pilin ike tawa ma Sonko.<ref name=":5" />jan San Kase li [[jan lawa]] li pali e pakala pi nanpa tu wan pi {{nimi ijo|ma Sonjansusi|中央苏区|toki Sonko}} kepeken [[jan utala]] 300000.<ref name=":5" />tenpo suno 6 pi tenpi mun 7 la,jan San Sijelijan li toki len tawa {{nimi ijo|kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe|东北政协委员会|toki Sonko}}.<ref>洪钫. 〈九一八事變當時的張學良〉. 中国人民政治协商会议全国委员会 (编). 《文史資料選輯》第六輯. 北京: 中华书局. 1960</ref><nowiki>''tenpo ni la,mi mute li utala tawa kulupu lawa pi ma Nijon la,mi mute li anpa.anpa la ma Nijon li wile e mani e ma.ma Tonpe li ike mute.o utala ala,o kepeken e sona.''</nowiki><ref name=":6">韩信夫、刘明逵、郭永才、王明湘、齐福霖、范明礼、张允侯、张友坤、章伯锋、胡柏立、耿来金、刘寿林、锺碧容、锺卓安、陈崧、王好立、朱信泉、任泽全、蔡静仪、丁启予、陈永福、严如平、柏宏文、吴以群、罗文起、查建瑜、娄献阁、白吉庵、李静之、张小曼、石芳勤、徐玉珍、江绍贞、熊尚厚、吴以群、刘一凡、郭光、郭大钧、王文端、李起民、李隆基、常丕军、刘敬坤、陈道真、李振民、张振德、梁星亮、陈仁庚、董国芳、张守宪、王荣斌、陈敏、章笑明、汪朝光、卞修跃、贾维、陈民、朱宗震编著. 李新总主编,中国社会科学院近代史研究所中华民国史研究室,韩信夫、姜克夫主编 , 编. 《中華民國史大事記》. 北京: 中华书局. 2011. ISBN 9787101079982</ref>jan San Kase li toki e ni tawa jan San Sijelijan:<nowiki>''</nowiki>[[ma Nijon]] li pali ike mute lon ma Tonpe la,mi mute o utala ala.sina o utala ala tan pilin utala li kama toki insa ala e [[kulupu jan An|kulupu jan]] en [[ma Sonko|ma]],o pali kepeken toki insa mute.<nowiki>''</nowiki><ref name=":5" />taso jan San Sijelijan li toki e ni:<nowiki>''</nowiki>toki nasa,toki nasa,ni li lon ala.<nowiki>''</nowiki>tenpo ni la,jan ala li alasa e toki pi utala ala tan jan San Kase.<ref>刘维开. 〈蔣中正的東北經驗與九一八事變的應變作為——兼論所謂銑電與蔣張會面說〉. 《政治大学历史学报》第19期 (台北). 2002.</ref>tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,jan San Sijelijan li pana e toki <nowiki>''kala''</nowiki> tawa {{nimi ijo|[[jan Son Si]]|荣臻|toki Sonko}} (ona li [[jan lawa]] pi kulupu utala tan awen e selo ma lon ma Tonpe.)<ref>[https://web.archive.org/web/20180407182742/http://fast2008.pixnet.net/blog/post/22470371-%e2%98%85%e9%bb%8e%e6%9d%b1%e6%96%b9%e3%80%8a%e8%94%a3%e5%85%ac%e4%bb%8b%e7%9f%b3%e5%ba%8f%e5%82%b3%e3%80%8b]lipu awen [https://web.archive.org/web/20180407182742/http://fast2008.pixnet.net/blog/post/22470371-%e2%98%85%e9%bb%8e%e6%9d%b1%e6%96%b9%e3%80%8a%e8%94%a3%e5%85%ac%e4%bb%8b%e7%9f%b3%e5%ba%8f%e5%82%b3%e3%80%8b]lipu tan pi awen ala.</ref>en {{nimi ijo|[[jan San Uwi]]|臧式毅|toki Sonko}}(ona li jan lawa nanpa tu lon kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe.)<ref>《張學良文集》. 香港: 同泽出版社. 1996.</ref><nowiki>''</nowiki>tenpo ni la [[ma Nijon]] li kama ike lon toki tawa [[ma ante]],tawa ali o kepeken awen.ma Nijon li pali ike mute la,mi mute o awen o utala ala.o utala ala,o awen.toki ni li suli mute.<ref>王铁汉. 《東北軍事史略》.</ref><ref>遼寧省檔案館存檔. 《明报月刊》 (香港: 明报月刊出版社).</ref>tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9,jan San Sijelijan li toki tawa {{nimi ijo|jan Wan Ise|王以哲|toki Sonko}}(ona li jan lawa pi kulupu wan lon kulupu Peta pi ma tomo Senjan):<nowiki>''</nowiki>tenpo ni la,linluwi pi ma Sonko en ma Nijon li ike mute,mi mute en [[kulupu utala pi ma Nijon]] o awen pilin musi ala.ma Nijon li pali ike mute la,o utala ala,o awen.<ref name=":6" /><nowiki>''</nowiki>tenpo suno sama la,ma Nijon li kulupu e jan li wile kama utala.<ref name=":4" /> tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pali e {{nimi ijo|utala Lijotoku|柳条湖事变|toki Sonko|utala pi telo suli en linja kasi laso}} li utala e kulupu Peta pi [[ma Sonko]] lon [[ma tomo Senjan]],utala 918 li open.tenpo Minu nanpa15 pi tenpi Awa nanpa 11 lon [[tenpo pimeja]] la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li pakala e wan pi {{nimi ijo|[[nasin kiwen Manan]]|满南铁路|toki Sonko|nasin kiwen lon ma seli pi ma Mansi}} kepeken ilo utala seli li kama utala e kulupu Peta li toki pi lon ala e ni:[[ma Sonko]] li pali e ni.<ref name=":7" />tenpo ni la jan San Sijelijan li awen lon [[ma tomo Pesin|ma tomo Pepin]] li toki e ni tawa jan Wan Ise:o utala ala tawa ma Nijan.tenpo Awa nanpa 6 pi tenpo suno nanpa 19 pi tenpo mun nanpa 9 la,[[kulupu utala pi ma Nijon]] li lanpan e ma tomo Senjan.<ref name=":7">李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. ISBN 9571406635</ref>kulupu utala pi ma Sonko li utala ala anpa lawa pi jan San Sijelijan.<ref>中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年:抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. <nowiki>ISBN 978-986-320-756-6</nowiki>.</ref>tenpo mun nanpa 11 la {{nimi ijo|utala Sijansijo|江桥抗战|toki Sonko}} li open,ma Nijon li lanpan e [[ma Elonsijan]].ma Tonpe ali li ma pi [[ma Nijon]].<ref name=":4" /> ===utala 129=== [[sitelen:Chinese soldiers during the Shanghai Incident.jpg|thumb|jan utala pi [[ma Sonko]] lon utala 129]] [[File:Chinese soldiers of the 19th Army fighting in Chabei district.jpg|thumb|jan utala pi ma Sonko li wile pini e tawa pi [[kulupu utala pi ma Nijon]] lon [[ma tomo Sane]].]] tenpo sike 1932 la,jan San Kase li kin kama [[jan lawa]] pi [[ma Sonko]] li wile utala tawa [[ma Nijon]].<ref>中国近代史学会策划、廖彦博著. 《決勝看八年:抗戰史新視界》. 台北市: 远见天下文化. 2015-06-29. ISBN 978-986-320-756-6.</ref>tenpo suno 2 tenpo mun 1 la,jan San Kase li toki e ike pi [[jan San Josen]] li kama utala.<ref> 陈布雷等编著. 《蔣介石先生年表》. 台北: 传记文学出版社. 1978-06-01: 24. ''民国二十一年(壬申公元一九三二年) 公(蒋介石)四十六岁 一月,日军进占锦州。 中央步调纷乱,行政无人总持,陈友仁等高倡对日绝交宣战论调,外交、财政均陷绝境,公(蒋介石)发表“独立外交”之讲演,痛切指陈宣战之弊害。 行政院长孙科辞职,中央以汪兆铭继任。''</ref>{{nimi ijo|utala Sonu nanpa wan|第一次淞沪会战|toki Sonko|utala nanpa wan lon [[ma tomo Sane]]}} li open lon tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932.nimi ante ona li utala 128.ma Nijon ona li {{nimi ijo|utala Sane nanpa wan|第一次上海事变|toki Nijon}}.<ref>https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789</ref>utala 918 li pini la,ma Nijon li wile weka e lukin pi ma ali tawa utala ante,ma Nijon li anpa e kulupu lawa pi [[ma Sonko]] li pali e utala mute lon ma tomo Sane.<ref>https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789</ref>tenpo Minu 30 pi tenpo Awa 11 pi tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932 la,ma Nijon li kama utala,ma Sonko li utala.<ref>李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. <nowiki>ISBN 9571406635</nowiki>.</ref>utala 128 li open.<ref>武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref>tenpo suno 1 pi tenpo mun 2 la,ma Nijon li pana e ilo utala seli mute tawa ma tomo Nansin.tenpo suno 4 pi tenpo sike 2 la,[[kulupu Komintan]] li pali e {{nimi ijo|[[toki kulupu Konan]]|国难会议|toki Sonko|kulupu toki tan kama ike ma}},jan lawa pi [[kulupu utala]] li lon ma tomo Nansin taso,tenpo mun 12 la [[kulupu lawa]] li kama.<ref>郭廷以. 《近代中國史綱》 第3版. 香港: 中文大学出版社. 1986. <nowiki>ISBN 9622013538</nowiki>.</ref>tenpo suno 3 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama ma tomo Nansin li pali e nasin pi utala tawa [[ma Nijon]].tenpo suno 5 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama {{nimi ijo|[[ma tomo Sunso]]|郑州|toki Sonko}} li lukin e ma pi ma Esikuwan tawa telo linja Pan.<ref>刘维开. 〈蔣介石的旅遊生活〉. 吕芳上主编 (编). 《蔣介石的日常生活》. 香港: 天地图书. 2014.</ref>tenpo suno 8 pi tenpo mun 2 la,kulupu utala sin pi ma Sonko li kama.<ref>李守孔. 《中國現代史》. 台北: 三民书局. 1973. <nowiki>ISBN 9571406635</nowiki>.</ref>tenpo suno 14 pi tenpo mun 2 la,jan San Sison li pana e kulupu utala sin.<ref>武月星主编 (编). 《中國抗日戰爭史地圖集》. 北京: 中国地图出版社. 1995.</ref> kulupu utala nanpa kulupu luka wan pi [[jan San Minsi]] li kama utala anpa lawa pi [[jan Sa Jenka]] en [[jan Sijan Kuwana]].<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20190116201123/http://indepth.mingpao.com/php/passage.php?seriesno=10&titleno=1440266780789]</ref>ma Nijon li mute e jan utala lon tenpo tu wan li ante e jan lawa pi kulupu utala lon tenpo tu tu li pana e jan utala 100000.ma utala li tawa [[ma tomo Tasan]] en [[ma tomo Sane]].ma Nijon li pana e ijo utala suli tawa [[ma tomo Suso]] en [[ma tomo Anso]].kulupu utala li kama tawa [[ma tomo Nansin]].<ref name=":0" /> ==tan sona== <references /> 0fjaxu5hvhnqrsf5hj8fv4p7czp1g2s tawa ma lon ma Mijama lon tenpo sike nanpa 2025 0 6052 69793 62609 2026-07-21T18:23:00Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:2025_Bangkok_skyscraper_collapse.png|2025_Bangkok_skyscraper_collapse.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Explicit|Explicit]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:2025 Bangkok skyscraper collapse.png|]]. 69793 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|tawa ma lon ma Mijama lon tenpo sike nanpa 2025|၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|toki Mijama}} li tan [[tenpo Sekon]] nanpa 54 pi [[tenpo Minu]] nanpa 50 pi [[tenpo Awa]] nanpa 12 pi [[tenpo suno]] nanpa 28 pi [[tenpo mun]] nanpa 3.wawa ona pi nanpa wan li [[nanpa Wita pi tawa ma]] ML 8.2.<ref>[https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/us7000pn9s] Comprehensive Catalog. U.S. Geological Survey.([[toki Inli]])</ref>insa pi tawa ma li lon [[ma tomo Mantale]].tomo pi [[ma Tawi]] li kama anpa tan ni.[[ma lili Inan]] pi ma Sonko li ken pilin e tawa.tenpo suno nanpa 27 pi tenpo mun nanpa 4 pi tenpo sike nanpa 2025 la,tawa ma ni li pali e ni: jan pi mute 5,422 li moli,jan pi mute 11,402 li jo e sijelo pi pona ala,jan li sona ala e ma lon pi jan pi mute 570.[[ma Mijama]] en [[ma Tawi]] li lon tenpo ike.[[ma Wije]] en [[ma Sonko]] en [[ma Tawi]] en [[ma Malasija]] en [[ma Mijama]] en [[ma Kanpusi]] en [[ma Lajo]] li ken pilin e tawa.ma Sonko en ma mute li pana e [[mani]] e [[moku]] e [[jan]] alasa e [[ilo]] tan tawa ma ni. [[sitelen:2025-03-28 2025 Mandalay, Burma (Myanmar) Earthquake M7.7 earthquake shakemap (USGS).jpg|thumb]] utala insa pi ma Mijama li ike e pana pona.tomo mute mute lon [[ma Mijama]] li pakala tan tawa ma,ni la,jan mute li anpa [[kiwen]] tan kipisi tomo.kin la, tawa ma li pakala e [[tomo]] sewi pi [[nasin sewi Puta]] en [[nasin sewi Isilami]].ona li tawa ma pi wawa nanpa tu lon [[ma Mijama]].ma Mijama la ona li tawa ma pi wawa nanpa tu.tawa ma suli li pini lon tenpo lili la, tawa ma lili mute kin li lon. ==tan pi tawa ma== ma Mijama li lon insa pi ma kipisi mute sama [[ma kipisi Palata]] en ante mute,ma kipisi li tawa la supa ma li tawa.tenpo pi mute ala la ma Mijama li lon tawa ma,taso tenpo mute la tawa li wawa li ken ike e ma Mijama li moli e jan mute li ike.kin la, linja kipisi li lon ma pi anpa mute li lon anpa pi ma Mijama. ==ante ike== ===jan=== {|class="wikitable sortable plainrowheaders floatright" style="clear:right; margin-left:7px; margin-top:0; margin-right:0; margin-bottom:3px; font-size:90%;" |+ante ike jan ! scope="col"|ma ! scope="col"|nanpa moli ! scope="col"|nanpa pi sijelo pakala ! scope="col"|nanpa pi jan li sama ni: jan ante li sona ala e ma lon ona |- !scope="row"|{{ma Mijama}} | 5,352 | 11,366 | 538 |- !scope="row"|{{ma Tawi}} |69 |34 |32 |- !scope="row"|{{ma Sonko}} |0 |2 |0 |- !{{ma Wije}} |1 |0 |0 |- !nanpa ale |'''5,422''' |'''11,402''' |'''570''' |- |} ===tomo=== ma Mijama la tomo mute mute li pakala, jan li lon anpa pi kipisi tomo.ma Tawi li lon poka pi ma Mijama la, pakala li lon kin.tomo suli wan lon ma tomo Panko li pakala.ma Sonko la, tomo mute li tawa pi mute mute ala.ma Wije la, tomo mute li tawa li pakala lili kin. [[File:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay.png|thumb|[[ma tomo Mantale]] la tomo suli li kama anpa]] tawa ma ni li pakala e tomo 8300+ pi nasin sewi.tenpo pini la jan mute mute pi [[nasin sewi Isilami]] li pali sewi la tomo pi [[nasin sewi Isilami]] li kama anpa.ni la, ona mute li lon anpa pi kipisi tomo li moli. ==== ma Mijama ==== nanpa pi ante ike lon ma Mijama li jo e nasin mute.[[ma mute wan]] la jan {{nnp|kulupu luka tu ale ale ale+|17,000,000+}} li anpa ike.kin la sijelo moli mute li lon li len ala, jan li pilin e ni: ni li ken pali e jaki suli li ken ike e jan. ma Mijama la tomo 120,000 li pakala.tomo 48,834 li kama anpa li kama kipisi tomo.kin la tomo 1,000 pi [[kulupu lawa]] li kama anpa li kama kipisi ko.tomo 50 pi nasin sewi Isilami li kama anpa li kama kipisi tomo.jan pi nasin sewi Isilami 700 li moli.(kulupu lawa pi ma Mijama la nanpa li 500) tomo 3,094 pi [[nasin sewi Puta]] li kama anpa li kama kipisi tomo.[[ma sona]] 2,045 en tomo pali 2,171 en nasin 148 pi sewi telo en tomo suli sewi 5,275 li kama anpa li kama kipisi tomo.kin la ma 167 pi pona sijelo en {{nimi ijo|ma 198 pi kepeken telo pi pini telo|dam}} en nasin suli 184 li pakala. [[ma tomo Nepito]] la sewi tomo li kama anpa.ma pi [[tomo tawa kon]] pi ma tomo Nepito la jan ali li moli.ma pi pali pan la jan moli li mute ala.pali sewi la tomo sewi 50 pi nasin sewi Isilami li kama anpa, ni la jan 300 li moli. [[ma tomo Mantale]] la jan 1790 li moli, jan li sona ala e ma lon pi jan 1000+, jan 1670 li jo e sijelo pakala.[[tomo]] pi wan lon tu kipisi tan wan pi ma tomo Mantale li kama kipisi la jan mute mute li lon anpa pi kipisi tomo.tomo 17,637 li pakala.[[ma insa pi jan ike lon ma tomo Mantale]] la jan 12 li moli. ma tomo ante la pakala mute kin li lon. tawa ma ni la, jan mute pi ma ante li moli li sama ni: jan ante li sona ala e ma lon ona.jan li sona e na lon pi jan 14 pi [[ma Sonko]].jan wan pi [[ma Tawan]] li lon anpa pi kipisi tomo.jan 4 pi [[ma Pilipina]] li moli, jan tu li moli lon anpa tomo.jan wan pi [[ma Nijon]] li moli lon ma tomo Mantale. ==== ma Tawi ==== [[ma tomo Kunte]] la tomo mute li tawa, jan mute mute li pilin {{nimi|monsuta}} tan tawa ma ni.jan li pali e tomo suli wan la, tawa ma li pali e ni: jan 8 li moli.jan 9 li jo e sijelo pakala.jan li sona ala e ma lon pi jan 85. ==== ma Sonko ==== [[ma lili Inan]] la tawa li lon, ma lili poka li ken pilin kin.jan 2 pi ma lili Inan li jo e sijelo pakala.jan 9 li lon tomo pi kama sewi pi kepeken wawa li ken ala weka la, jan li pana pona.ni la, jan 4 ni li weka tan ike.jan mute li pilin ike la ona mute li tawa ma pi pona sijelo.tomo 847 pi [[ma tomo Leli]] li pakala la jan 2840 li lon anpa ike. ==== ma Malasija ==== [[ma Malasija]] la pilin tawa kin li lon. ==== ma Palata ==== [[ma tomo Teli sin]] la pilin tawa lili li lon. ==== ma Panla ==== [[ma Panla]] la pilin tawa lili li lon. ==== ma Wije ==== [[ma Wije]] la pilin tawa lili li lon.tomo 400 li tawa.jan wan li moli lon tenpo pi weka jan.kin la, tomo 400 pi [[ma tomo Ja Noje]] li tawa lili. ==== ma Lajo ==== [[ma Lajo]] la pilin tawa lili li lon. ==== ma Kanpusi ==== [[ma Kanpusi]] la pilin tawa lili li lon. == pana pona en pilin ike tan ma mute en [[ma mute wan]] == === ma Sonko === [[ma Sonko]] la, [[jan Li Sijan]] li pana e pilin ike tawa ni.ma Sonko li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|wan kulupu tu wan ale ale ale luka tu ale tu wan ale ale|13,730,000}}.kin la, ma Sonko li pana e kulupu tu pi jan awen tawa ma Mijama li pana e ijo pona mute mute.kulupu li alasa e jan lon 9 e sijelo moli 59.tan tawa ma li suli la, ma Sonko li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|wan ale tu wan kulupu luka tu ale ale ale tu wan kulupu ale ale|137,300,000}}. ==== ma Onkon ==== [[ma Onkon]] la kulupu lawa li pana e jan 51 e [[soweli Canis Familiaris|soweli alasa]] e ilo pona ante tawa ma Mijama. jan li alasa e jan lon 1 e sijelo moli tu. ==== ma Omun ==== [[ma Omun]] li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|luka ale ale|50,000}}. === ma Tawan === [[ma Tawan]] la jan ale en ijo pona ale li kulupu li kama tawa ma Mijama la, jan lawa li toki e ni: [[utala]] insa pi ma Mijama li lon la, mi mute li pilin ike tawa lon pi jan alasa.ma Tawan li wile sona tawa ma Tawi en ma Mijama la, ma Tawan li ala e kulupu li pana ala e pona. === ma Malasija === [[jan lawa]] pi [[ma Malasija]] li pilin ike tawa tawa ma.ma Malasija li pana e [[mani Tala pi ma Mewika|mani Tala]] {{nnp|tu ale tu kulupu luka ale ale|2,250,000}} tawa ma Mijama. === ma Sinkapo === [[ma Sinkapo]] la jan li pana e jan {{nnp|tu tu mute|80}} e [[soweli Canis Familiaris|soweli alasa]] tu tawa ma Mijama li pana ijo pona mute mute tawa ma Mijama. === ma Anku === [[ma Anku]] li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|tu ale ale ale|2,000,000}}. === ma Nijon === jan lawa pi [[ma Nijon]] li pilin ike tawa jan pi [[ma Tawi]]. === ma Palata === [[ma Palata]] li pana e ijo pona mute tawa ma Mijama. === ma Wije === [[ma Wije]] li pana e jan 80 tawa ma Mijama. === ma Lusi === [[ma Lusi]] li pana e jan 120 tawa ma Mijama kepeken [[tomo tawa kon]]. === ma Mewika === [[jan Tana Tan]] li toki e ni: [[ma Mewika]] li lili e pana pona taso mi mute li wile pana e mani tawa tawa ma suli ni. === ma Isale === [[ma Isale]] li pana e jan tawa ma Mijama. === ma Nusilan === [[ma Nusilan]] li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|wan ale tu kulupu ale ale|1,200,000}} tawa ma Mijama. === ma mute wan === tenpo kama la [[ma mute wan]] li pana e [[mani Tala pi ma Mewika]] {{nnp|luka ale ale ale|5,000,000}} tawa ma Mijama tan ni: jan o pona e ma Mijama lon monsi pi tawa ma. ==sitelen pi kipisi tomo== <gallery> sitelen:Earthquake Damage Mandalay, 2025 (cropped).png sitelen:Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg sitelen:2025 Myanmar earthquake damage in Mandalay (1).png sitelen:Panoramic of Collapse of New Headquarters of the State Audit Office (Thailand) 20250405.jpg </gallery> ==o lukin kin== *[https://www.facebook.com/reel/1192816345893437 sitelen tawa lon ilo Pepu] *[https://www.facebook.com/reel/541333855494477 sitelen tawa lon ilo Pepu] *[https://www.facebook.com/reel/988001812992551 sitelen tawa lon ilo Pepu] *[[commons:Category:2025_Myanmar_earthquake|sitelen en kalama pi tawa ma ni lon lipu Wikikomon]] ==tan sona== [[kulupu:tawa ma]] [[kulupu:ma Mijama]] <references /> 9e8z832php0w0xzl43xr1jidklzaarg toki Kotawa (toki sin) 0 6777 69760 39458 2026-07-20T19:44:38Z Kasisin 5103 69760 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{kon ante|toki sin|toki pi kulupu toki Tawita|toki Kotawa (kulupu toki Tawita)}} toki Kotawa li [[toki pali]]. jan Saken Pesi li pali e ona lon tenpo sike nanpa 1978<ref>https://www.kotava.org/fr/fr_nasbara.php</ref>. wile ona li ni: ona o jo ala e nimi tan toki ante. ona li toki pali pi ma ale.<ref>https://www.kotava.org/en_index.htm</ref> jan pi nanpa sama 100-200 li toki e toki ni.<ref>https://www.europalingua.eu/community/groups/kotavusikeem/PVM/docs/images/Framacarte.org_Kotavusikeem_2022-08-23.png</ref> toki Kotawa li jo e ma suli pi toki esun<ref>https://kotavuxo.forumactif.com/</ref> e nasin ilo Wikipesija kin.<ref>https://avk.wikipedia.org/wiki/Xadola</ref> == tenpo weka == * 1975: jan Saken Pesi li open e pali pi toki Kotawa. * 1978: toki Kotawa nanpa 1 li kama lon. * 1988: kama sin pi toki Kotawa nanpa 1 li lon. * 1993: kama sin pi toki Kotawa nanpa 2 li lon. * 2005: ona li tawa [[kulupu pi ilo sona|linja ilo]]. == tan == <references />{{toki sin}} oy7ortn161zd71dwh30n7g710x1hpen toki:kisа 1 7239 69756 52851 2026-07-20T18:18:31Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki:soweli Peli Katu]]" tawa lipu "[[toki:kisа]]" 52851 wikitext text/x-wiki == mi o tawa ala tawa e lipu ni tawa lipu "soweli Felis Catus"? == nimi "soweli suwi" li ike tawa mi. ni li ken toki lon soweli Canis Familiaris suwi anu soweli Felis Catus suwi anu soweli suwi ante. mi wile tawa e lipu tawa lipu "soweli Felis Catus" tan ni: ona li pana e kon pi nasa ala. taso, nasin ante li lon kin. mi ken ante e nimi tawa nimi pi toki pona taso. taso, mi sona ala e nimi pona tawa ona. sina pilin e seme? [[jan:Wewijan~wikipesija.org|Wewijan]] ([[jan la toki:Wewijan~wikipesija.org|toki]]) 2025-07-08T19:54:15 (UTC) :{{W}} soweli suwi li ken mute. [[jan:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|{{nimi open|{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org}} {{PAGENAME:So Sinjo}}]] ([[jan la toki:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|toki]] · [[ilo:Contributions/{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|ante]]) 2025-07-09T03:03:53 (UTC) :nasin mi li ni: jan li toki pona e kalama pi nimi Felis Catus tawa Peli Katu. ni la nimi ona li kama soweli Peli Katu. [[jan:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|{{nimi open|{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org}} {{PAGENAME:So Sinjo}}]] ([[jan la toki:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|toki]] · [[ilo:Contributions/{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|ante]]) 2025-07-09T03:06:22 (UTC) ::nasin ni li pona tawa mi. mi ante e nimi tawa "soweli Peli Katu". [[jan:Wewijan~wikipesija.org|Wewijan]] ([[jan la toki:Wewijan~wikipesija.org|toki]]) 2025-07-09T18:26:54 (UTC) :::pona a! [[jan:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|{{nimi open|{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org}} {{PAGENAME:So Sinjo}}]] ([[jan la toki:{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|toki]] · [[ilo:Contributions/{{PAGENAME:So Sinjo}}~wikipesija.org|ante]]) 2025-07-10T02:59:12 (UTC) nxji39rihjwj0ckzcweglt118ksp8kv soweli Sitepite 0 8790 69752 69745 2026-07-20T18:15:46Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69752 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Didelphis virginiana with young.JPG|thumb|lili pi soweli Titepite li tawa lon [[mama]] ona]] {{nimi ijo|'''soweli Sitepite'''|Didelphidae|toki Lasina sin|ipa=/di.delˈfiː.de/}} anu '''soweli Sitepimopija''' li [[soweli pi nena mama]]. ona li lon [[ma Amelika]] taso. [[ma Mewika]] en [[ma Kanata]] la, soweli Oposan pi [[ma Wesinja]] li soweli Sitepite taso. == tan nimi == nimi Sitemopija li kama tan [[toki Elena majuna]]. ''δι- (di-)'' li sama "tu", ''δελφύς (delphús)'' li sama "insa mama", ''μορφή (morphḗ)'' li sama "sijelo". == sona == [[sitelen:Monodelphis_domestica_skeleton_-_ZooKeys_465-10.png|thumb|kiwen ona]] [[sitelen:Opossum with grapes.jpg|thumb|ona li moku e kili]] soweli Sitemopija li lili sama [[soweli Peli Katu]]. ona li moku e kasi e soweli e akesi e pipi. ona li jo e [[nena kon|nena]] suli e [[lawa]] lili. nanpa pi [[kiwen uta]] ona li {{o nnp|50}}. === nasin === [[sitelen:Opossum playing dead.jpg|left|thumb|ona li ken moli pi lon ala]] soweli Oposan li tawa mute li taso. moku en telo li lon la, ona li awen. pimeja li pona tawa ona. ona li pilin ike anu ona li kama pakala la, ona li moli pi lon ala li sama soweli moli. ni la, ona li pana e kon jaki tan monsi ona. linja monsi ona li sama luka li ken jo e ijo. pilin ike la, ona li kalama kon. lili ona li poka mama ala la, ona li kalama kon kin, ni la, mama li kalama kiki. == moku == [[sitelen:Possum on the Porch - Mid-City New Orleans.jpg|thumb|ona li ken moku e moku pi soweli tomo]] ona li moku e [[pipi]], e soweli lili, [[waso]], e [[sike mama]], e [[akesi]], e [[kasi]], e [[kili]], e [[pan]]. ona li ken moku e [[kiwen insa|kiwen]] pi soweli lili. [[tomo jan]] la, ona li moku e ale. soweli Sitepite mute li moli ala tan [[telo moli]] pi [[akesi linja]] li moku e akesi ni. {{DEFAULTSORT:Didelphidae, soweli}} [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:soweli]] 5nlt3gio2hgfvnyw8e2br1wa0yt69ee 69753 69752 2026-07-20T18:16:13Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69753 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Didelphis virginiana with young.JPG|thumb|lili pi soweli Titepite li tawa lon [[mama]] ona]] {{nimi ijo|'''soweli Sitepite'''|Didelphidae|toki Lasina sin|ipa=/di.delˈfiː.de/}} anu '''soweli Sitepimopija''' li [[soweli pi nena mama]]. ona li lon [[ma Amelika]] taso. [[ma Mewika]] en [[ma Kanata]] la, soweli Oposan pi [[ma Wesinja]] li soweli Sitepite taso. == tan nimi == nimi Sitepimopija li kama tan [[toki Elena majuna]]. ''δι- (di-)'' li sama "tu", ''δελφύς (delphús)'' li sama "insa mama", ''μορφή (morphḗ)'' li sama "sijelo". == sona == [[sitelen:Monodelphis_domestica_skeleton_-_ZooKeys_465-10.png|thumb|kiwen ona]] [[sitelen:Opossum with grapes.jpg|thumb|ona li moku e kili]] soweli Sitemopija li lili sama [[soweli Peli Katu]]. ona li moku e kasi e soweli e akesi e pipi. ona li jo e [[nena kon|nena]] suli e [[lawa]] lili. nanpa pi [[kiwen uta]] ona li {{o nnp|50}}. === nasin === [[sitelen:Opossum playing dead.jpg|left|thumb|ona li ken moli pi lon ala]] soweli Oposan li tawa mute li taso. moku en telo li lon la, ona li awen. pimeja li pona tawa ona. ona li pilin ike anu ona li kama pakala la, ona li moli pi lon ala li sama soweli moli. ni la, ona li pana e kon jaki tan monsi ona. linja monsi ona li sama luka li ken jo e ijo. pilin ike la, ona li kalama kon. lili ona li poka mama ala la, ona li kalama kon kin, ni la, mama li kalama kiki. == moku == [[sitelen:Possum on the Porch - Mid-City New Orleans.jpg|thumb|ona li ken moku e moku pi soweli tomo]] ona li moku e [[pipi]], e soweli lili, [[waso]], e [[sike mama]], e [[akesi]], e [[kasi]], e [[kili]], e [[pan]]. ona li ken moku e [[kiwen insa|kiwen]] pi soweli lili. [[tomo jan]] la, ona li moku e ale. soweli Sitepite mute li moli ala tan [[telo moli]] pi [[akesi linja]] li moku e akesi ni. {{DEFAULTSORT:Didelphidae, soweli}} [[kulupu:soweli pi nena mama]] [[kulupu:soweli]] 58tddtrd4yhgs7mushh0hym79fup2tu nimi ali pu n a 0 9857 69770 68314 2026-07-20T23:28:47Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:Nimi_ali_pu_n_a.png|Nimi_ali_pu_n_a.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Book cover. 69770 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|lipu “'''nimi ali pu n a'''”|All Words Interacted Hmm Ha|toki Inli}} anu '''lipu xu''' li lipu. lipu ni li tan jan inwin tan jan Mulen tan lipamanka tan nimi ala pona ([[anрa sewi]]) tan jan Lakuse tan jan Sapiki tan jan Pensa tan jan Kuwan Wilanuwewa.<ref>{{tan sona|linja=https://www.reddit.com/r/tokipona/comments/1q1jldf/pu/|tan=lipu Wesi pi toki pona|tenpo lukin=2026-01-02}}</ref> == pilin ike == [[mama Sonja|anpa sewi]] li pana e lipu toki pi lipu ni. taso, jan toki li toki e ni: lipamanka en jan Lakuse li pali ala tawa lipu ni. ==lipu ante== * [https://www.amazon.com/dp/1069620785/ lipu] tan [[kulupu Amason|kulupu esun Amasan]] * o kama jo e [https://tylerperyea.github.io/public/pdfs/nimialipuna_scan_202601190914.pdf lipu] kepeken mani ala ==tan sona== [[kulupu:lipu pi toki pona]] gbftbo86zwwxow8oekgql94prc9k6xi jan Sepi Tama 0 9927 69795 66540 2026-07-21T22:29:53Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq moved page [[jan Sepawi Tama]] to [[jan Sepi Tama]] over redirect 66540 wikitext text/x-wiki [[sitelen:JeffreyDahmer1978.jpg|thumb|jan Sepi Tama lon tenpo sike nanpa 1978]] {{nimi ijo|'''jan Sepawi Lajone Tama'''|Jeffrey Lionel Dahmer|toki Inli}} anu {{nimi ijo|'''jan li moku jan li tan ma tomo Miwaki'''|Milwaukee Cannibal|toki Inli}} anu {{nimi ijo|'''monsuta tan ma tomo Miwaki'''|Milwaukee Monster|toki Inli}} li jan pi pana moli jan mute li jan pi utala unpa tan [[ma Mewika]]. tenpo sike nanpa 1978 tawa tenpo sike nanpa 1991 la, ona moli e jan luka luka luka tu lon [[ma tomo Miwaki]] lon [[ma Wikonsin]]. ona li moku li unpa jan moli. tenpo sike nanpa 1992 la, ona li jo lon [[tomo awen]] tawa tenpo ona li moli. tenpo sike nanpa 1994 la, jan ante lon tomo awen ni moli e jan Sepi Tama. [[kulupu:jan]] [[kulupu:jan pi pana moli]] [[kulupu:jan pi ma Mewika]] {{DEFAULTSORT:Sepi Tama, jan}} 3ijq29l7nsb4z7p05yefnj4v6q9zkd5 toki Inli majuna 0 9978 69828 59855 2026-07-22T20:06:15Z Kasisin 5103 69828 wikitext text/x-wiki {{nasin toki ike|nasin toki pi nimi "en" li ike}} {{poki sona toki|nimi toki=toki Inli majuna/toki Enli|nimi mama=Englisċ anu Ænglisċ|sitelen=[[sitelen:Beowulf.Kenning.jpg|border|200px]]|toki pi anpa sitelen=ni li sitelen lon [[lipu musi pi jan Pejowa]]. ona li sitelen "ofer hron rade" ("sewi nasin pi kala suli (telo suli)"). ni li jo e {{lipu li ala|ilo sitelen Kenin|Q952912}}. ni li ilo sitelen li wan e nimi tu tawa sona wan.|ma=ma Juke|kulupu toki=Palata Elopa|ISO 639-2=ang|ISO 639-3=ang|Glottolog=olde1238|kulupu toki ante=*[[kulupu toki Kemani|Kemani]] ** [[kulupu toki Kemani lon ma pi pini suno|Kemani lon ma pi pini suno]] *** [[kulupu toki Inkajewone|Inkajewone]] **** [[kulupu toki Anli Pisiki|Anli Pisiki]] ***** [[kulupu toki Anli|Anli]] ****** toki Inli majuna}} {{nimi ijo|'''toki Inli majuna'''|Englisc|toki Inli majuna|ipa=[ˈeŋɡliʃ]|2b=Ænglisc|ipab=[ˈæŋɡliʃ]}} li toki pi [[toki pi jan toki mama ala|jan ala]]. ona li toki mama pi [[kulupu toki Anli]] kin. nimi "''Englisc''" en nimi "''Ænglisc''" li wan e nimi "''Ængle''" (nimi pi jan pi kulupu Inli), e nimi kipisi "-isc" (nimi kipisi toki). == sitelen == toki Inli majuna li kepeken [[sitelen Lasina|nasin sitelen Lasina]]. jan li kepeken sitelen ni: '''a æ b c d ð e f ȝ h i l m n o p r s t u ƿ x y þ'''.<ref name=":0">{{tan sona|linja=https://www.omniglot.com/writing/oldenglish.htm|tan=Old English / Anglo-Saxon|tenpo lukin=2026-01-14}}</ref> {| class="wikitable" |+sitelen pi toki Inli majuna<ref name=":0" /> !sitelen suli !sitelen lili !nimi sitelen !kalama sitelen |- |A |a |a |[ɑ/ɑː]<sup>a</sup> |- |Æ |æ |æsc |[æ/æː]<sup>a</sup> |- |B |b |be |[b/v] |- |C |c |ce |[k/tʃ] |- |D |d |de |[d] |- |Ð |ð |eð |[θ/ð] |- |E |e |e |[e/eː]<sup>a</sup> |- |F |f |eff |[f/v] |- |Ȝ |ȝ |ȝoȝ |[g/ɣ/j/dʒ] |- |H |h |há |[h/ç/x] |- |I |i |i |[ɪ/iː]<sup>a</sup> |- |L |l |ell |[l] |- |M |m |emm |[m] |- |N |n |enn |[n/ŋ] |- |O |o |o |[o/oː]<sup>a</sup> |- |P |p |pe |[p] |- |R |r |err |[r] |- |S |ſ |eſſ |[s/z] |- |T |t |te |[t] |- |U |u |u |[u]<sup>a</sup> |- |Ƿ |ƿ |ƿynn |[w] |- |X |x |ex |[ks/xs/çs] |- |Y |y |yr |[y/yː]<sup>a</sup> |- |Þ |þ |þorn |[θ/ð] |} ^<sup>a</sup> tenpo ni la, jan li ken sitelen e kalama pi tenpo suli kepeken sitelen palisa (ā/ǣ/ē/ī/ō/ū/ȳ).<ref name=":0" /> == kalama == === kalama pini === ni li kalama pini pi toki Inli majuna. {| class="wikitable" |+ ! !open uta !kiwen uta !nena uta !monsi nena uta !sewi kiwen !sewi ko !lupa |- !nena sinpin |m | |n | | |(ŋ) | |- !pini toki |p b | |t d |tʃ (dʒ) | |k (g) | |- !pini kon |f (v) |θ (ð) |s (z) |ʃ |(ç) |x ɣ |(h) |- !poka nena uta | | |l (l̥) r (r̥) | |j |(ʍ) w | |} kalama lon insa pi sitelen sike ("(z)") li kalama ante ala pi kalama ante: * /j/ li [dʒ] lon monsi pi kalama [n], anu ona li kalama tu. * /n/ li [ŋ] lon sinpin pi kalama [k] anu kalama [g]. * /f, θ, s/ li [v, ð, z] lon insa kalama open tu anu kalama pi toki suli. * /x/ li [h] lon sinpin nimi, en ona li [ç] lon monsi kalama open sinpin. * /ɣ/ li [g] lon monsi /n/ anu ona li kalama tu. * /l, r, w/ li [l̥, r̥, ʍ] lon monsi [h] lon insa kulupu kalama sama /#xl, #xr, #xw/. mute la ni li sama [[toki Inli]] pi tenpo ni. taso [ç, x, ɣ, l̥, n̥, r̥] (en [ʍ] tawa jan mute) li weka, /v, ð, z, dʒ, ʒ, ŋ/ li lon kin. === kalama open === ni li kalama open pi toki Inli majuna. {| class="wikitable" |+kalama open pi kalama wan ! rowspan="2" | ! colspan="2" |sinpin ! rowspan="2" |monsi |- !sike ala !sike |- !sewi |ɪ iː |y yː |u uː |- !insa |e eː | |o oː |- !anpa |æ æː | |ɑ ɑː (ɒ) |} /ɑ/ li [ɒ] lon kulupu kalama suli lon kalama pi nena sinpin (/n, m/). jan li sitelen sama ⟨a⟩ anu ⟨o⟩. {| class="wikitable" |+kalama open pi kalama tu ! !tenpo lili !tenpo suli |- !sewi |iy̯ |iːy̯ |- !insa |eo̯ |eːo̯ |- !anpa |æɑ̯ |æːɑ̯ |} === ante kalama === ante kalama pi toki Inli majuna li ni: * [ɑ(ː)] li ante tawa [æ(ː)] lon sinpin kalama pi nena sinpin ala. * kalama pi kalama tu [ai] li ante tawa kalama pi kalama wan. * lili la kalama open pi kalama wan li ante tawa kalama open pi kalama tu. * [k], [ɡ], [ɣ], [sk] li ante tawa [tʃ], [dʒ], [j], [ʃ] lon poka kalama open sinpin. * ante pi kalama /i/ (ni la, [[toki Inli]] la "soweli lili wan" li "mouse", taso "soweli lili mute" li "mice" en ona li "*mouses" ala). == lawa toki == lawa toki pi toki Inli majuna li ante mute lon [[toki Inli]]; ni tan lawa toki pi toki Inli majuna li ante e nimi mute. toki Inli la, "mi lukin e ilo tawa telo" li "I see a boat" (nimi pi lipu nimi li "I", "see", "a", "boat"), taso toki Inli majuna la, "mi lukin e ilo tawa telo" li "iċ seah sċip" (nimi pi lipu nimi li "iċ", "seón", "sċip"). === nimi ijo === toki Inli majuna li ante mute e nimi ijo. toki ni li jo kipisi tu wan pi nimi ijo en kipisi luka pali pi nimi ijo. ==== kule nimi ==== nimi ijo li kule tu wan pi [[toki mama Palata Elopa]]: ni li mije, li meli, li meso. nimi ijo ale li mije anu meli anu meso; nimi pi toki e ijo li ante tawa kule pi nimi ijo. toki Inli majuna la nimi "ni" li nimi "sē" pi nimi ijo mije; nimi "ni" li nimi "sēo" pi nimi ijo meli; nimi "ni" li nimi "þæt" pi nimi ijo meso. monsi pi nimi pi toki e ijo li ante: ''hring'' ("sike luka") li mije, en ''cuppe'' ("poki telo") li meli, sike luka pi kiwen jelo li ''gylden hring'' taso poki telo pi kiwen jelo li ''gylden'''u''' cuppe.'' nimi pi nanpa lili li jo ala e kule toki pi kule ona ala; taso, ona li lon, ni la nimi ''mæȝden'' li meso ("jan meli lili"). ===== kipisi nimi pi ante tawa meli ===== tenpo mute la, toki Inli li jo e nimi tu jan; nimi wan pi jan ale, en nimi wan pi jan meli. jan li kepeken nimi kipisi mute meli. * nimi mije anu meli la, jan li kepeken ''-en''. ''god'' ("jan sewi") → ''gyden'' ("jan sewi meli"), ''ielf'' ("jan lili nasa") → ''ielfen'' ("jan lili nasa meli"), ''þeȝn'' ("jan anpa") → ''þiȝnen'' ("jan anpa meli"). * ''-estre'' li sama ''-ere'' en ''-end'', ni li kipisi nimi pi jan pali, taso ''-estre'' li meli. ''sangere'' ("jan pi kalama musi") → ''sangestre'' ("jan meli pi kalama musi"), ''lufiend'' ("jan olin") →''lufestre'' ("jan olin meli"), ''bæcere'' ("jan pan") → ''bæcestre'' ("jan pan meli"). * ''-e'' li sama ''-a'', taso ni li meli. ''-a'' en ''-e'' li kipisi nimi pi sona ala anu ona li kisipi nimi ante pi jan pali. ''wyrhta'' ("jan pali") → ''wyrhte'' ("jan pali meli"), ''foregenȝa'' ("jan pi tenpo tawa") → ''foregenȝe'' ("jan meli pi tenpo tawa"). ==== ilo nimi ==== toki Inli majuna li sama e [[kulupu toki Keman|toki Keman]] ante; ona li jo e nimi ilo luka. ni li nimi pali en nimi pilin en nimi jo en nimi tawa en nimi kepeken.<ref>{{tan sona|linja=https://brill.com/display/title/56925|tenpo lukin=2026-01-15}}</ref> * '''nimi pali''': ni li ijo anu jan pi pali e ijo. <u>''Hē''</u> ''lufode hiē'' ("<u>ona</u> li olin e ona"), ''<u>þæt mæȝden</u> rann'' ("<u>jan meli ni</u> li tawa"). nimi lon poka jasima pi nimi "li" li nimi pali kin. lipu ''wyrd is eall'' ("pini li ale") la, "pini" en "ale" li nimi pali. * '''nimi pilin''': ijo pi nimi pali li pali e. ''Hē lufode <u>hiē</u>'' ("ona li olin e <u>ona</u>"), ''sē ridda ācwealde <u>þ</u><u>one dracan</u>'' ("jan utala pi len kiwen li utala e <u>soweli wawa suli pi kon seli</u>"). * '''nimi jo''': ni li ijo pi jo e ijo. ''Ȝesawe þū <u>þ</u><u>æs hundes</u> bān?'' ("sina alasa ala alasa e pali kiwen <u>soweli</u>?"). * '''nimi tawa''': ni li ijo pi ijo li pali tawa. ''Iċ sealde <u>hire</u> þone beall'' ("mi pana e ijo sike tawa <u>ona</u>"). * '''nimi kepeken''': ni li nimi pi ijo pali li pali kepeken. ''Hwæl mē meahte mid <u>āne sleȝe</u> besenċan oþþe ofslēan'' ("kala suli li ken pakala e mi kepeken <u>utala wan</u>"). ==== kulupu nimi ==== nasin sama la nimi ale li ante tawa nanpa en ilo. taso, nimi ijo ale li lon kulupu wan; kulupu luka tu wan li lon, kulupu ale li jo e kipisi nimi ante kin. ===== kulupu A ===== kulupu nimi a li kulupu pi nimi mute. ona li mije anu meso. ona li kulupu A tan [[toki mama Keman]] la monsi ona li -''az'' (mije) anu ''-ą'' (meso). taso, toki Inli majuna la ona tu li weka. nimi mije en nimi meso li ante lon nimi pali/pilin mute taso kin. nimi mije ale pi kulupu A li sama. taso, nimi meso tu pi kulupu A li lon: ilo pali/pilin la mute li jo e kipisi nimi ''-u'' (nimi "lili"), taso ante li jo ala e kipisi nimi (nimi "suli"). {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu A ! rowspan="3" | ! colspan="2" rowspan="2" |nimi mije ''hund'', "soweli" ! colspan="4" |nimi meso |- ! colspan="2" |nimi meso lili ''sċip'', "ilo tawa telo" ! colspan="2" |nimi meso suli ''hūs'', "tomo" |- !wan !mute !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali/pilin |hund |hund'''as''' |sċip |sċip'''u''' |hūs |hūs |- !nimi jo |hund'''es''' |hund'''a''' |sċip'''es''' |sċip'''a''' |hūs'''es''' |hūs'''a''' |- !nimi tawa |hund'''e''' |hund'''um''' |sċip'''e''' |sċip'''um''' |hūs'''e''' |hūs'''um''' |} ===== kulupu Ō ===== kulupu Ō li jo e nimi mute kin. nimi ale pi kulupu Ō li meli. kulupu Ō li jo e "Ō" tan [[toki mama Keman]] la monsi ona li ''-ō'', taso toki Inli majuna la ni li ante tawa ''-u'' anu ni li weka. nimi pali wan la, nimi kulupu Ō "lili" li jo e ''-u'', taso nimi kulupu Ō "suli" li jo ala e ''-u''. {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu Ō ! rowspan="2" | ! colspan="2" |nimi "lili" ''ȝiefu'', "ijo pana" ! colspan="2" |nimi "suli" ''rād'', "tawa lon sewi" |- !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali |ȝief'''u''' |ȝief'''a''' |rād |rād'''a''' |- !nimi pilin | rowspan="3" |ȝief'''e''' |ȝief'''a''', '''-e''' | rowspan="3" |rād'''e''' |rād'''a''', '''-e''' |- !nimi jo |ȝief'''a''' |rād'''a''' |- !nimi tawa |ȝief'''um''' |rād'''um''' |} ===== kulupu N ===== nimi pi kulupu N li ken kule ale, taso nimi pi nanpa lili li meso: ''ēage'' ("lukin") en ''ēare'' ("kute") en ''wange'' ("sinpin lawa") en nimi pi monsi e ni (''þunwange'', "tomo sewi lawa"). nimi ante pi kulupu N li kulupu lili, tan kipisi nimi li "lili"; nimi ijo mute li jo e ''-an'' lon monsi. nimi mije pi kulupu N en nimi meli pi kulupu N li sama, taso nimi wan pali la nimi mije li jo e ''-a'' lon monsi en nimi meli li jo e ''-e'' lon monsi. {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu N ! rowspan="2" | ! colspan="2" |nimi mije ''mōna'', "mun" ! colspan="2" |nimi meli ''sunne'', "suno" ! colspan="2" |nimi meso ''ēage'', "lukin" |- !wan !mute !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali |mōn'''a''' | rowspan="2" |mōn'''an''' |sunn'''e''' | rowspan="2" |sunn'''an''' | rowspan="2" |ēag'''e''' | rowspan="2" |ēag'''an''' |- !nimi pilin | rowspan="3" |mōn'''an''' | rowspan="3" |sunn'''an''' |- !nimi jo |mōn'''ena''' |sunn'''ena''' | rowspan="2" |ēag'''an''' |ēag'''ena''' |- !nimi tawa |mōn'''um''' |sunn'''um''' |ēag'''um''' |} ===== kulupu I ===== kulupu I li jo e "I" tan [[toki mama Keman]] la ona li jo e ''-iz'' lon monsi, taso toki Inli majuna la, ni li ante tawa ''-e'' (lon nimi "lili") anu ni li weka (lon nimi "suli"). nimi ni li kule ala, taso nimi meso pi kulupu I li jo e nanpa lili. lipu pi toki Inli majuna la, kulupu ni li wan e kulupu ante; nimi mije en nimi meso li wan e nimi pi kulupu A, nimi meli li sama poka e kulupu Ō. ante li nimi pilin wan pi nimi suli: {| class="wikitable" |+kipisi nimi meli pi kulupu I ! colspan="3" |''tīd'', "tenpo" |- ! !wan !mute |- !nimi pali |tīd |tīd'''a''' |- !nimi pilin |tīd, tīd'''e''' |tīd'''a''', '''-e''' |- !nimi jo | rowspan="2" |tīd'''e''' |tīd'''a''' |- !nimi tawa |tīd'''um''' |} ===== kulupu U ===== nimi pi kulupu U ale li jo e kipisi nimi sama: {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu U ! rowspan="2" | ! colspan="2" |nimi lili ''sunu'', "jan pana mije" ! colspan="2" |nimi suli ''hand'', "luka" |- !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali/pilin |sun'''u''' | rowspan="2" |sun'''a''' |hand | rowspan="2" |hand'''a''' |- !nimi jo | rowspan="2" |sun'''a''' | rowspan="2" |hand'''a''' |- !nimi tawa |sun'''um''' |hand'''um''' |} kulupu U li jo e nanpa lili, taso nimi mute pi kulupu U li kepeken mute: ''duru'' ("lupa"), ''medu'' ("telo nasa suwi"), ''wudu'' ("kiwen kasi"). ===== kulupu nimi pini ===== kulupu nimi pini li kulupu lili. nimi pi pini sama kalama pini li lon kulupu ni. nimi pani anu pilin mute en nimi tawa wan la, nimi ni li ante e kalama open insa tawa sinpin. toki Inli pi tenpo ni la, nimi pi kalama open tawa sinpin li tan ni: ''man'' / ''men'', ''foot'' / ''feet'', ''tooth'' / ''teeth''. nimia ale pi kulupu nimi pini li mije anu meli. {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu nimi pini ! rowspan="3" | ! colspan="2" rowspan="2" |mije ''mann'', "jan" ! colspan="4" |meli |- ! colspan="2" |nimi lili ''hnutu'', "kili kiwen" ! colspan="2" |nimi suli ''gōs'', "waso ike" |- !wan !mute !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali/pilin |mann |m'''e'''nn |hnut'''u''' |hn'''y'''t'''e''' |gōs |g'''ē'''s |- !nimi jo |mann'''es''' |mann'''a''' |hnut'''e''' |hnut'''a''' |gōs'''e''' |gōs'''a''' |- !nimi tawa |m'''e'''nn |mann'''um''' |hn'''y'''t'''e''' |hnut'''um''' |g'''ē'''s |gōs'''um''' |} ===== kulupu Nd ===== kulupu Nd li jo e ''-end'' lon monsi; ni li pali e nimi pi jan pali: ''āgan'' ("jo") → ''āgend'' ("jan jo"). nimi ale pi kulupu Nd li mije. kipisi nimi li jo e kalama open lon monsi la nimi Nd pi kulupu kalama wan li ken taso lon. ni la, kulupu Nd li jo e nanpa lili nimi. nimi tu wan pi kulupu Nd li lon: ''frēond'' ("jan pona") ←''frēoȝan'' ("olin"), ''fēond'' ("jan ike") ← ''fēoȝan'' ("pilin ike"), ''tēond'' ("jan pi toki e lipu ike") ← ''tēon'' ("toki e lipu ike"). ona li sama e nimi mije: {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu Nd (kulupu kalama wan) ! colspan="3" |''frēond'' ("jan pona") |- ! !wan !mute |- !nimi pali/pilin |frēond |fr'''īe'''nd |- !nimi jo |frēond'''es''' |frēond'''a''' |- !nimi tawa |frī'''e'''nd |frēond'''um''' |} nimi Nd pi kulupu kalama mute li ante mute: {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu Nd (kulupu kalama mute) ! colspan="3" |''ymbstandend'' "jan lon poka" |- ! !wan !mute |- !nimi pali/pilin |ymbstandend |ymbstandend, '''-e''', '''-as''' |- !nimi jo |ymbstandend'''es''' |ymbstandend'''ra''' |- !nimi tawa |ymbstandend'''e''' |ymbstandend'''um''' |} ===== kulupu R ===== kulupu R li jo e nimi luka: ''fæder'' ("mama mije") en ''mōdor'' ("mama meli") en ''brōþor'' ("jan mije pi mama sama") en ''sweostor'' ("jan meli pi mama sama") en ''dohtor'' ("jan pana meli") li nimi ni. {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi kulupu R ! rowspan="2" | ! colspan="2" |fæder ! colspan="2" |mōdor ! colspan="2" |brōþor ! colspan="2" |sweostor ! colspan="2" |dohtor |- !wan !mute !wan !mute !wan !mute !wan !mute !wan !mute |- !nimi pali/pilin | rowspan="3" |fæder |fæder'''as''' | rowspan="2" |mōdor |mōdr'''u''', '''-a''' | rowspan="2" |brōþor |(ȝe)brōþor, -r'''u''', -r'''a''' | rowspan="3" |sweostor |(ȝe)sweostor, -r'''u''', -r'''a''' | rowspan="2" |dohtor |dohtor, -r'''u''', -r'''a''' |- !nimi jo |fæder'''a''' |mōdr'''a''' |(ȝe)brōþr'''a''' |(ȝe)sweostr'''a''' |dohtr'''a''' |- !nimi tawa |fæder'''um''' |m'''ē'''dor |mōdr'''um''' |brēþor |(ȝe)brōþr'''um''' |(ȝe)sweostr'''um''' |d'''e'''hter |dohtr'''um''' |} ===== kulupu Z ===== kulupu Z li jo e nimi pi tu tu. ale li meso. kipisi nimi pi kulupu Z li sama e kipisi nimi lili meso pi kulupu A, taso kipisi nimi pi ijo mute li jo e ''-r-''. nimi ni li ''ċild'' ("jan lili"), ''ǣȝ'' ("kiwen pi waso sin"), ''lamb'' ("soweli suwi lili"), ''ċealf'' ("soweli mani lili"). {| class="wikitable" |+kipisi nimi pi nimi ''lamb'' ! !wan !mute |- !nimi pali/pilin |lamb |lamb'''ru''' |- !nimi jo |lamb'''es''' |lamb'''ra''' |- !nimi tawa |lamb'''e''' |lamb'''rum''' |} == lipu tan == <references /> {{DEFAULTSORT:Inli majuna}} [[kulupu:toki moli]] [[kulupu:toki Inli]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Palata Elopa]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Kemani]] [[kulupu:toki pi kulupu toki Anli]] [[kulupu:toki]] [[kulupu:toki pi ma Juke]] r517yypyvdz9k7b8a3mravj5e62z92x nimi pi toki Alapi "الله" 0 10543 69765 62108 2026-07-20T21:38:07Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nimi Olo]]" tawa lipu "[[nimi pi toki Alapi "الله"]]" 62108 wikitext text/x-wiki {{kon ante|nimi pi mama sewi lon toki Alapi|mama sewi lon nasin sewi Isilami|sewi Olo}} [[sitelen:Allah3.svg|thumb|[[sitelen Alapi]] pi nimi Olo]] {{nimi ijo|'''nimi Olo'''|الله Allah {{kalama|Ar-allah.ogg|o kute}}|ipa=[ɑɫˈɫɑːh]|sitelen Alapi}} li nimi pi [[toki Alapi]], li toki e [[mama sewi]] pi wan taso lon [[nasin sewi pi jan Alawan]]. toki Alapi ala la, ona li toki e [[sewi Olo]] pi [[nasin sewi Isilami]] lon tenpo mute. taso, jan pi [[nasin sewi Kito]] anu jan pi [[nasin sewi Jawatu]] li tan [[ma Alapi]] la, ona li kepeken nimi ni tawa mama sewi ona. nimi Olo li tan nimi ni: {{nimi ijo|'''nimi Ila'''|ٱلْإِلَٰه|ipa=[al.ʔiˈlaːh]|sitelen Alapi}} li kama lili. nimi ni li sama nimi sama pi [[kulupu toki Semi]], sama {{nimi ijo|''nimi Alawa''|ܐܲܠܵܗܵܐ ʼAlāhā}} lon {{lipu li ala|toki Alamawi|Q28602}}, sama {{nimi ijo|''nimi Elowa''|אֱלוֹהַּ ʾĔlōah}} lon [[toki Iwisi]]. cgebamviaqc8hdpk53oz5iuf92gppwr ko moku jelo 0 10573 69780 62316 2026-07-21T04:39:00Z Talun523 3498 69780 wikitext text/x-wiki '''ko moku jelo''' anu '''ko kiwen pi telo mama''' li kama tan [[telo walo]] li jo e pilin uta mute e pilin luka mute. ona li ken ko li ken kiwen. jan li pali e ko moku jelo la, ona li insa e ilo pakala lili moku. ilo pakala ni li kulupu e ko tan telo. jan li weka e telo tan ko li wawa e ko. ko li kama kulupu tan wawa li kama ko moku jelo pini. [[File:Cheese_display,_Cambridge_MA_-_DSC05391.jpg|thumb|ko moku jelo lon esun lon ma Masakuse lon [[ma Mewika]]]] ko moku jelo mute li lon. soweli pi telo mama en nasin pali en tenpo en namako li ken ante e pilin uta ona e pilin luka ona e kule ona. == tan == jan pali nanpa wan pi ko moku jelo li jo ala e [[sitelen]]. ma pali nanpa wan li sona ala. ken la, jan li kama poka e soweli li kama jo e telo walo li pali e ko moku jelo. jan mute li poki e moku lon selo anu insa soweli lon tenpo ni. insa soweli li jo mute e ilo pakala lili moku. ken la, jan li poki e telo walo lon insa soweli li kama jo e ko moku jelo. [[kulupu:moku]] qkk227myaipxwb6xcv2gja5sv6gu5gr lipu u 0 10751 69769 68327 2026-07-20T23:28:43Z CommonsDelinker 6800 Removing [[:c:File:Lipu_u.jpg|Lipu_u.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Ziv|Ziv]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Book cover. 69769 wikitext text/x-wiki {{kon ante|lipu pi toki pona|nimi lon [[sitelen Lasina]]|sitelen U}}{{o lukin lon nimi|u|sitelen=Sitelen seli kiwen - u.svg}} {{nimi ijo|'''lipu u'''|Symbols of Flow|toki Inli|sitelen pi tawa telo}} li lipu tan [[mama Sonja|anpa sewi]] tan jan Anpose Pijese tan nasin En (anu nasin &) tan jan Eko Ejo tan mu Esi tan mije Se tan kulupu telo mun tan jan Lepeka tan jan Kapilu tan jan Kala tan jan Topi tan jan Awa. ni li lipu pi sitelen pona li pana e nasin sitelen sin tu wan. kin ona li pana e kon nimi lon tenpo lon pi toki pona. jan li '''u''' la ona li kepeken lipu u. ifqyxwmrxf3rpn33xaupn0vca7iitzu toki:ma tomo Sijata 1 11810 69827 68718 2026-07-22T20:02:38Z Aetholis1 4370 /* ni li ma anu ma tomo anu seme? */ toki sin 69827 wikitext text/x-wiki == ni li ma anu ma tomo anu seme? == lipu Wikipesija pi ma tomo ante li kepeken nimi "ma tomo [nimi]" li kepeken ala "ma [nimi]." mi la, mi o ante e nimi pi lipu ni tan "ma Sijato" tawa "ma tomo Sijato" tan ni: ona o sama lipu ante. sina mute li pilin seme? [[jan:Aetholis1|Aetholis1]] ([[jan la toki:Aetholis1|toki]]) 2026-06-22T14:50:53 (UTC) :sin la, jan li ante e nimi pi lipu ni tawa "ma tomo Sijata." pona la, nimi sin li toki e "ma tomo" li sama lipu ante. taso, nasin ona pi ante kalama li ike tawa mi. jan lon ma tomo ni li toki e nimi pi ma ona, nimi ni li sama "Sijato" li sama ala "Sijata" anu "Sijate." mi la, nimi pi lipu ni o "ma tomo Sijato." [[jan:Aetholis1|Aetholis1]] ([[jan la toki:Aetholis1|toki]]) 2026-07-22T20:02:38 (UTC) 37ssi4jzgko0pcnpp31kfdyb7hvna6u jan Ansi Penan 0 11832 69787 69644 2026-07-21T14:40:48Z Holomanga 6610 69787 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan||nimi jan=jan Ansi Penan|nimi mama=Andy Burnham|sitelen=[[sitelen:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|200px]]|kalama=|ma=ma Juke|pali=jan pi [[kulupu Komon]] kama [[ma tomo kipisi Makepije]]|ma pi kama lon=[[ma tomo Liwepu]] pi ma Juke|tenpo pi kama lon=tenpo 1970-01-07|ma moli=|tenpo sike moli=|kulupu=|jan olin=|mama=mama meli li jan Iwin Penan mama mije li jan Kene Penan|jan lili=|kulupu mama=|sitelen nimi=}} {{nimi ijo|'''jan Ansi Penan'''|Andy Burnham|toki Inli}} li jan lawa pi ma Juke tan jan. tenpo sike 2026 ona li jan pi [[kulupu Komon]] tawa [[ma tomo kipisi Makepije]] lon [[ma tomo Mansese]] li jan lawa pi [[kulupu Lepa]] li jan lawa pi ma Juke.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c4gy72kmg1mo|tan=Andy Burnham says his Makerfield by-election win could be turning point|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Chris Mason|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cqx1eq5e71zo|tan=Burnham's emphatic win leaves Starmer and Labour MPs with big decision|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Manish Pandey, Jamie Whitehead, with reporting from chief political correspondent Henry Zeffman, cost of living correspondent Kevin Peachey|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/live/cgrkv8e8l9qt|tan=Andy Burnham pledges to show how policies will be paid for after ex-minister hits out at 'unfunded' tax cut|tenpo=2026-07-21|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref> ona li jan pi [[kulupu Lepa]]. == jan == tenpo sike 1970 la jan Ansi Penan li kama lon lon [[ma tomo lili Ensi]] lon [[ma tomo Liwepu]]. mama mije li jan Kene Penan li kama pona a ijo toki pi lon ante. mama meli li jan Iwin Penan li pali lon tomo misikeke.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-41936|tan=Burnham, Rt Hon. Andrew (Murray), (born 7 Jan. 1970), PC 2007; MP (Lab) Leigh, since 2001|ijo pana=Oxford University Press|tenpo=2007-12-01|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> jan Ansi Penan li [[nasin sewi Katolika]]. == pali == tenpo sike 2017 la jan Ansi Penan li jan lawa pi [[ma tomo Mansese]].<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cp8pml5z8p6o|tan=Who is Andy Burnham? Ex-Manchester mayor who wants to lead the country|tenpo=2026-05-14|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> == tan sona == <references/>{{DEFAULTSORT:Ansi Penan, jan}} 0o8c6j7xwlir9jd1pym81mnxuai7lsn 69788 69787 2026-07-21T14:41:16Z Holomanga 6610 69788 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan||nimi jan=jan Ansi Penan|nimi mama=Andy Burnham|sitelen=[[sitelen:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|200px]]|kalama=|ma=ma Juke|pali=jan lawa pi ma Juke tan jan|ma pi kama lon=[[ma tomo Liwepu]] pi ma Juke|tenpo pi kama lon=tenpo 1970-01-07|ma moli=|tenpo sike moli=|kulupu=|jan olin=|mama=mama meli li jan Iwin Penan mama mije li jan Kene Penan|jan lili=|kulupu mama=|sitelen nimi=}} {{nimi ijo|'''jan Ansi Penan'''|Andy Burnham|toki Inli}} li jan lawa pi ma Juke tan jan. tenpo sike 2026 ona li jan pi [[kulupu Komon]] tawa [[ma tomo kipisi Makepije]] lon [[ma tomo Mansese]] li jan lawa pi [[kulupu Lepa]] li jan lawa pi ma Juke.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c4gy72kmg1mo|tan=Andy Burnham says his Makerfield by-election win could be turning point|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Chris Mason|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cqx1eq5e71zo|tan=Burnham's emphatic win leaves Starmer and Labour MPs with big decision|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Manish Pandey, Jamie Whitehead, with reporting from chief political correspondent Henry Zeffman, cost of living correspondent Kevin Peachey|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/live/cgrkv8e8l9qt|tan=Andy Burnham pledges to show how policies will be paid for after ex-minister hits out at 'unfunded' tax cut|tenpo=2026-07-21|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref> ona li jan pi [[kulupu Lepa]]. == jan == tenpo sike 1970 la jan Ansi Penan li kama lon lon [[ma tomo lili Ensi]] lon [[ma tomo Liwepu]]. mama mije li jan Kene Penan li kama pona a ijo toki pi lon ante. mama meli li jan Iwin Penan li pali lon tomo misikeke.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-41936|tan=Burnham, Rt Hon. Andrew (Murray), (born 7 Jan. 1970), PC 2007; MP (Lab) Leigh, since 2001|ijo pana=Oxford University Press|tenpo=2007-12-01|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> jan Ansi Penan li [[nasin sewi Katolika]]. == pali == tenpo sike 2017 la jan Ansi Penan li jan lawa pi [[ma tomo Mansese]].<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cp8pml5z8p6o|tan=Who is Andy Burnham? Ex-Manchester mayor who wants to lead the country|tenpo=2026-05-14|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> == tan sona == <references/>{{DEFAULTSORT:Ansi Penan, jan}} eu6whwcwseym2k5al6ih4cxpscqxgas 69789 69788 2026-07-21T14:41:44Z Holomanga 6610 69789 wikitext text/x-wiki {{poki sona jan||nimi jan=jan Ansi Penan|nimi mama=Andy Burnham|sitelen=[[sitelen:Official portrait of Andy Burnham MP 2026 (cropped 3x4).jpg|200px]]|kalama=|ma=ma Juke|pali=jan lawa pi ma Juke tan jan|ma pi kama lon=[[ma tomo Liwepu]] pi ma Juke|tenpo pi kama lon=tenpo 1970-01-07|ma moli=|tenpo sike moli=|kulupu=|jan olin=|mama=mama meli li jan Iwin Penan mama mije li jan Kene Penan|jan lili=|kulupu mama=|sitelen nimi=}} {{nimi ijo|'''jan Ansi Penan'''|Andy Burnham|toki Inli}} li jan lawa pi ma Juke tan jan. tenpo sike 2026 la ona li jan pi [[kulupu Komon]] tawa [[ma tomo kipisi Makepije]] lon [[ma tomo Mansese]] li jan lawa pi [[kulupu Lepa]] li jan lawa pi ma Juke.<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c4gy72kmg1mo|tan=Andy Burnham says his Makerfield by-election win could be turning point|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Chris Mason|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cqx1eq5e71zo|tan=Burnham's emphatic win leaves Starmer and Labour MPs with big decision|tenpo=2026-06-19|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref><ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=Manish Pandey, Jamie Whitehead, with reporting from chief political correspondent Henry Zeffman, cost of living correspondent Kevin Peachey|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/live/cgrkv8e8l9qt|tan=Andy Burnham pledges to show how policies will be paid for after ex-minister hits out at 'unfunded' tax cut|tenpo=2026-07-21|tenpo lukin=2026-07-21}}</ref> ona li jan pi [[kulupu Lepa]]. == jan == tenpo sike 1970 la jan Ansi Penan li kama lon lon [[ma tomo lili Ensi]] lon [[ma tomo Liwepu]]. mama mije li jan Kene Penan li kama pona a ijo toki pi lon ante. mama meli li jan Iwin Penan li pali lon tomo misikeke.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.ukwhoswho.com/view/10.1093/ww/9780199540884.001.0001/ww-9780199540884-e-41936|tan=Burnham, Rt Hon. Andrew (Murray), (born 7 Jan. 1970), PC 2007; MP (Lab) Leigh, since 2001|ijo pana=Oxford University Press|tenpo=2007-12-01|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> jan Ansi Penan li [[nasin sewi Katolika]]. == pali == tenpo sike 2017 la jan Ansi Penan li jan lawa pi [[ma tomo Mansese]].<ref>{{tan sona|toki tan=en-GB|linja=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cp8pml5z8p6o|tan=Who is Andy Burnham? Ex-Manchester mayor who wants to lead the country|tenpo=2026-05-14|tenpo lukin=2026-06-25}}</ref> == tan sona == <references/>{{DEFAULTSORT:Ansi Penan, jan}} tj12cvy3x7apss0olrwpxuwyw0fct4o ilo Tatako 0 12001 69797 68361 2026-07-21T22:35:06Z Kasisin 5103 69797 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Tor Hidden Service of Duck Duck Go 24072019.png|thumb|lipu pi ilo Tatako lon [[ilo Towa]]]] ilo Tatako li [[ilo alasa pi lipu ilo]]. ona li kama sona ala e tawa jan. kulupu Tatako li lawa e ona. ona li lon ma [[ma Pensiwenja]] pi [[ma Mewika]]. jan li ken kepeken e toki 95. toki pona li lon toki 95 ni. ona li lukin e lipu pi toki [[ilo Pin]]. == ilo Pan (toki inli la: Bang) == ilo Tatako li jo e ilo Pan. jan li pana e nimi tawa poki sitelen la, jan li ken tawa lipu pona kepeken tenpo lili. jan li tawa. jan li wile alasa e [[lipu Wikipesija]] kepeken [[ilo Kuko]], tan ilo Tatako la, jan li pana e ni: !g lipu Wikipesija kin la, jan li alasa e lipu pi [[toki ilo Pason]] kepeken lipu Wikipesija pi [[toki Epelanto]] tan ilo Tatako la, jan li pana e ni:<ref>{{tan sona|toki tan=en-CA|linja=https://duckduckgo.com/bang|tan=DuckDuckGo !Bang|tenpo lukin=2026-06-29}}</ref> !vo Python (programlingvo) tenpo sike nanpa 2026 la, ilo Pan sama 13000 li lon.<ref>{{tan sona|toki tan=en-CA|linja=https://duckduckgo.com/bang|tan=DuckDuckGo !Bang|tenpo lukin=2026-06-29}}</ref> == linja tawa == [https://duckduckgo.com lipu pi ilo Tatako] <references /> [[kulupu:ilo alasa pi lipu ilo]] pcl6rug1lbpn3d02to5yi4tx52996nt ma Akita 0 12004 69751 69643 2026-07-20T13:56:03Z Talun523 3498 /* */ 69751 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Akita|nimi mama=秋田県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Akita Prefecture.svg|110px]]|ma tomo lawa=ma tomo Akita|ma tomo pi mute jan nanpa wan=ma Akita|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 11637|mute jan=jan 865885 (tenpo sike nanpa 2006)|tenpo open=1871|ISO 3166=JP-05|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Akita Prefecture.svg|80px]]}}{{lili ike}} ma Aakita li [[ma kipisi]] lon [[ma Onsu]] pi [[ma Nijon]]. ona li lon ma lete. ma tomo lawa li [[ma tomo Akita]]. == ma == === lon seme === ma Akita li lon ma lete pi ma Nijon lon poka pi [[ma Ajomoli]] en [[ma Iwate]] en [[ma Jamakata]] en [[ma Mijaki]]. === kon ma li seme === ma Akita la, [[ko lete]] mute mute li kama. [[sitelen:Map of Japan with highlight on 05 Akita prefecture.svg|thumb|[[lipu ma]] la, loje li ma Akita.]] == mute jan == ma Akita la, jan mute li lon. taso, jan mute mute li weka tan ma Akita. mute pi jan weka la, ma Akita li nanpa 1. tenpo sike 2020 tawa 2025 la, jan 84 tan jan 1000 li weka. anu kama moli.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://uub.jp/rnk/p_n.html|tan=【都道府県】人口減少率ランキング|tenpo lukin=2026-06-29}}</ref> == tan sona == [[kulupu:ma Nijon]] cx04shl5zafmm6k85u6gjhmozmfykhl ma Pukusima 0 12048 69777 69735 2026-07-21T04:29:56Z Talun523 3498 69777 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Pukusima|nimi mama=福島県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Fukushima Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Fukushima Prefecture.svg|80px]]|ma tomo lawa=ma tomo Pukusima|ma tomo pi mute jan nanpa wan=[[ma tomo Iwaki]] anu [[ma tomo Kolijama]]|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 13782.81|mute jan=jan 1699510|ISO 3166=JA-07}} ma Pukusima li [[ma kipisi]] lon [[ma suli Tojoku]] lon [[ma Nijon]]. suli ma la, ma Pukusima li nanpa 3 lon ma Nijon. == ma == [[nena ma]] mute li lon ma Pukusima li kipisi tawa ma 3. ma Awisu en ma Nakatoli en ma Wamatoli li lon. ma Pukusima li lon poka [[ma Mijaki]] en [[ma Jamakata]] en [[ma Ipalaki]] en [[ma Kuma lon ma Nijon|ma Kuma]] en [[ma Tosiki lon ma Nijon|ma Tosiki]] en [[ma Nikata]]. [[sitelen:Map of Japan with highlight on 07 Fukushima prefecture.svg|thumb|lipu ma la, loje li ma Pukusima.]] == musi == jan mute li sona e [[soweli musi Akapeko]]. ona li tan [[ma Awisu]] lon ma Pukusima. == [[pakala ma]] == tenpo sike nanpa 2011 la, [[pakala ma]] pi suli mute mute li kama. telo pi suli mute li kama li pakala e [[tomo wawa pi ma tomo Pukusima]]. jan li wile weka tawa tomo ona.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://www.jiji.com/jc/v4?id=f1-level70001|tan=激震・福島原発事故「レベル7」:時事ドットコム|tenpo lukin=2026-07-01}}</ref> jan 4181 li kama moli lon ma Pukusima.<ref>{{tan sona|linja=https://www.pref.fukushima.lg.jp/site/portal/jishin-tsunami.html|tan=地震・津波等による被害状況 - ふくしま復興情報ポータルサイト - 福島県ホームページ|tenpo lukin=2026-07-01}}</ref> == tan sona == <references /> [[kulupu:ma Nijon]] 27al976k52lf0mviu1upixirk8spha1 kulupu pi kule olin 0 12180 69807 69156 2026-07-21T23:25:19Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 69807 wikitext text/x-wiki [[sitelen:Gay_Pride_Flag.svg|thumb|300x300px|len sitelen kule. [[nimi:kule|nimi "kule"]] lon [[toki pona]] li kama tan kule pi len ni.]] '''kulupu kule''' li kulupu jan pi nasin ante. ona li jo e kulupu pi nasin olin ante anu kulupu pi nasin unpa ante e kulupu [[tonsi]]. kulupu lili ante pi kulupu kule li [[mije pi olin mije]], li [[meli pi olin meli]], li [[jan pi nasin olin tu]], li [[tonsi]], li [[jan pi wile unpa ala]], li [[jan pi olin ale]], li kulupu ante mute. tenpo mute en ma mute la, jan li ike tawa jan kule. taso, jan kule li kama jo pona li ken lon kulupu jan.  22sxuo5t0anpsgwbit4awxoj2uzw45a waso Senisite 0 12243 69781 69733 2026-07-21T06:33:23Z Dr.lipu 6935 69781 wikitext text/x-wiki [[sitelen:African Penguins at Lithuanian Sea Museum (80672).jpg|thumb|sitelen waso]] '''waso Senisite''' anu '''waso lete''' ''<small>(nimi sona la: Spheniscidae) ([[toki Inli|toki inli]] la: penguin)</small>'' li lon [[ma Antasika]]. ona li ken ala tawa lon sewi. pimeja en walo li lon selo ona. luka ona li sama kala. [[kulupu:waso]] i1oftkx78fhzub3jw1gzpzj80louqhz kasi mama 0 12279 69800 69721 2026-07-21T22:45:19Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[kasi kule]]" tawa lipu "[[kasi mama]]" 69721 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{o tawa|lipu=kasi mama}}[[sitelen:Tulip Tulipa clusiana 'Lady Jane' Rock Ledge Flower Edit 2000px.jpg|thumb|kasi kule walo]] kasi kule li kipisi unpa pi kasi kili. ona li jo e kipisi kule. insa pi kipisi ni la kipisi ante li pali e ko e sike mama. [[kulupu:kasi]] 9598p569qsd5lurrtkr76mr0e56c8u1 69804 69800 2026-07-21T22:45:56Z Kasisin 5103 69804 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}[[sitelen:Tulip Tulipa clusiana 'Lady Jane' Rock Ledge Flower Edit 2000px.jpg|thumb|kasi mama walo]] '''kasi mama''' anu '''kasi kule''' li kipisi unpa pi kasi kili. ona li jo e kipisi kule. insa pi kipisi ni la kipisi ante li pali e ko e sike mama. [[kulupu:kasi]] f7v42r9j7xiss25ks6kw969i6lv1zeq 69805 69804 2026-07-21T22:55:35Z Kasisin 5103 ale pi kasi ni li walo ala la mi pona e toki. 69805 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}[[sitelen:Tulip Tulipa clusiana 'Lady Jane' Rock Ledge Flower Edit 2000px.jpg|thumb|kasi mama pi lawa walo]] '''kasi mama''' anu '''kasi kule''' li kipisi unpa pi kasi kili. ona li jo e kipisi kule. insa pi kipisi ni la kipisi ante li pali e ko e sike mama. [[kulupu:kasi]] 12b921831j9dtfcr6tp2z5o1nhyimcg toki:kasi mama 1 12283 69802 69724 2026-07-21T22:45:19Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[toki:kasi kule]]" tawa lipu "[[toki:kasi mama]]" 69724 wikitext text/x-wiki == mi la o ante e nimi == poka ale kasi li ken jo e kule. ijo pi lipu ni li poka kasi ni: ona li wile mama e kasi sin. ni la, mi ken kepeken nimi ''""mama kasi"''' anu '''"kasi mama"''' [[jan:Jan Sapilisan|jan Sapilisan]] ([[jan la toki:Jan Sapilisan|toki]]) 2026-07-19T02:51:50 (UTC) :mi pilin ona kin. nimi ona li pona tawa mi. taso, mi ken nimi e "seed" (toki Inli) sama seme? [[jan:Talun523|Talun523]] ([[jan la toki:Talun523|toki]]) 2026-07-19T04:31:05 (UTC) :ni li ken. open la mi wile e nimi ni tan ni tu: :* tenpo mute la kasi li laso jelo. nimi ante "kule" pi nimi "kasi kule" li toki e kule ante tawa sijelo kasi lon pilin mi. :* lipu ku la ona li nimi pi kepeken nanpa wan tawa nimi "flower" pi toki Inli. :taso, nimi li tawa "mama kasi" anu "kasi mama" la ni kin li pona tawa mi. [[jan:Kasisin|Kasisin]] ([[jan la toki:Kasisin|toki]]) 2026-07-19T21:10:59 (UTC) owlgbck9hrmtxj7ulrmw5cemhx6qp0f soweli Peli Katu 0 12298 69755 2026-07-20T18:18:31Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[soweli Peli Katu]]" tawa lipu "[[kisа]]" 69755 wikitext text/x-wiki #TAWA [[kisа]] njb9qht3nio1hrf8qd5gb9rr9l2suqv toki:soweli Peli Katu 1 12299 69757 2026-07-20T18:18:31Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki:soweli Peli Katu]]" tawa lipu "[[toki:kisа]]" 69757 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki:kisа]] 3uy6vqhrzamhtmjy6gc5wosyzasyi5i nanpa toki ISO 0 12300 69762 2026-07-20T21:29:50Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nanpa toki ISO]]" tawa lipu "[[nasin Iso nanpa 639]]" 69762 wikitext text/x-wiki #TAWA [[nasin Iso nanpa 639]] iefqkirsorscf2zgxfo9inol78gtuxn toki la jan li awen ala kama sona tan mama 0 12301 69764 2026-07-20T21:31:34Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki la jan li awen ala kama sona tan mama]]" tawa lipu "[[toki pi jan toki mama ala]]" 69764 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki pi jan toki mama ala]] bnuckd19zc7a6tu9xbzlyphfvnssxcm nimi Olo 0 12302 69766 2026-07-20T21:38:07Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nimi Olo]]" tawa lipu "[[nimi pi toki Alapi "الله"]]" 69766 wikitext text/x-wiki #TAWA [[nimi pi toki Alapi "الله"]] ff5yrzh70egdq3pw9jj3y9w2j0rhaod moku pi ma Nijon 0 12303 69772 2026-07-21T04:08:25Z Talun523 3498 mi pali e lipu 69772 wikitext text/x-wiki '''moku pi ma Nijon''' li [[moku]] tan [[ma Nijon]]. == moku == moku mute li lon. === moku lili === [[sitelen:Taiyaki_005.jpg|thumb|pan Tawijaki]] * {{nimi ijo|[[pan Potamosi]]|ぼたもち, Botamochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawipuku]]|大福, Daifuku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Etamame]]|枝豆, Edamame|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Okonomijaki]]|お好み焼き, Okonomiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawijaki]]|たい焼き, Taiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Takojaki]]|たこ焼き, Takoyaki|toki Nijon|na=true}} === moku suwi === [[sitelen:Amezaiku_goldfish_ameshin.JPG|thumb|suwi Amesawiku]] * {{nimi ijo|[[suwi Amesawiku]]|飴細工, Amezaiku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Anisu]]|あんみつ, Anmitsu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Anpan]]|あんパン, Anpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Kasutela]]|カステラ, Kasutera|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sinsuko]]|ちんすこう, Chinsukō|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Masa Awisukulimu]]|抹茶アイスクリーム, Matcha aisukurīmu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Imakawajaki]]|今川焼き, Imagawayaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Melonpan]]|メロンパン, Meronpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Mosi Ajisu]]|餅アイス, Mochi aisu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Momisi Mansu]]|もみじ饅頭, Momiji manjū|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Pulin]]|プリン, Purin|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Misusinkenmosi]]|水信玄餅, Mizushingenmochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sata Antaki]]|サーターアンダーギー, Sātā andāgī|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Wakasi]]|和菓子, Wagashi|toki Nijon|na=true}} === moku suli === [[sitelen:Sushi_(14931017135).jpg|thumb|moku Susi]] * {{nimi ijo|[[moku Susi]]|寿司, Sushi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sasimi]]|刺身, Sashimi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Unaki]]|うなぎ, Unagi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tenpula]]|天ぷら, Tempura|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sopa]]|蕎麦, Soba|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Uton]]|うどん, Udon|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Lamen]]|ラーメン, Ramen|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Onikili]]|おにぎり, Onigiri|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Jakitoli]]|焼き鳥, Yakitori|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sukijaki]]|すき焼き, Sukiyaki|toki Nijon|na=true}} [[kulupu:moku]] [[kulupu:ma Nijon]] pjdgjfm9wr9maxkqk8r9dkge8eknz93 69774 69772 2026-07-21T04:15:29Z Talun523 3498 69774 wikitext text/x-wiki '''moku pi ma Nijon''' li [[moku]] tan [[ma Nijon]]. == moku == moku mute li lon. === moku lili === [[sitelen:Taiyaki_005.jpg|thumb|pan Tawijaki]] * {{nimi ijo|[[pan Potamosi]]|ぼたもち, Botamochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawipuku]]|大福, Daifuku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Etamame]]|枝豆, Edamame|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Okonomijaki]]|お好み焼き, Okonomiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Tawijaki]]|たい焼き, Taiyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Takojaki]]|たこ焼き, Takoyaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Jupesi]]|ゆべし, Yubeshi|toki Nijon}} === moku suwi === [[sitelen:Amezaiku_goldfish_ameshin.JPG|thumb|suwi Amesawiku]] * {{nimi ijo|[[suwi Amesawiku]]|飴細工, Amezaiku|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Anisu]]|あんみつ, Anmitsu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Anpan]]|あんパン, Anpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Kasutela]]|カステラ, Kasutera|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sinsuko]]|ちんすこう, Chinsukō|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Masa Awisukulimu]]|抹茶アイスクリーム, Matcha aisukurīmu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Imakawajaki]]|今川焼き, Imagawayaki|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Melonpan]]|メロンパン, Meronpan|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Mosi Ajisu]]|餅アイス, Mochi aisu|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Momisi Mansu]]|もみじ饅頭, Momiji manjū|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Pulin]]|プリン, Purin|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Misusinkenmosi]]|水信玄餅, Mizushingenmochi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sata Antaki]]|サーターアンダーギー, Sātā andāgī|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[suwi Wakasi]]|和菓子, Wagashi|toki Nijon|na=true}} === moku suli === [[sitelen:Sushi_(14931017135).jpg|thumb|moku Susi]] * {{nimi ijo|[[moku Susi]]|寿司, Sushi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sasimi]]|刺身, Sashimi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[kili Unaki]]|うなぎ, Unagi|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Tenpula]]|天ぷら, Tempura|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Sopa]]|蕎麦, Soba|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Uton]]|うどん, Udon|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Lamen]]|ラーメン, Ramen|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[pan Onikili]]|おにぎり, Onigiri|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Jakitoli]]|焼き鳥, Yakitori|toki Nijon|na=true}} * {{nimi ijo|[[moku Sukijaki]]|すき焼き, Sukiyaki|toki Nijon|na=true}} [[kulupu:moku]] [[kulupu:ma Nijon]] qtrrd33gvcj301ti1i2z9yblrq6l68k jan Sepawi Tama 0 12304 69796 2026-07-21T22:29:54Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq moved page [[jan Sepawi Tama]] to [[jan Sepi Tama]] over redirect 69796 wikitext text/x-wiki #TAWA [[jan Sepi Tama]] oba3cvh0f1rstbfma1muiwj26bsvl3x toki ilo HTML 0 12305 69799 2026-07-21T22:35:37Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[toki ilo HTML]]" tawa lipu "[[toki ilo Esijeme]]" 69799 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki ilo Esijeme]] 0pe5e4lkwb0nazski6cstlzdlm72hvc kasi kule 0 12306 69801 2026-07-21T22:45:19Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[kasi kule]]" tawa lipu "[[kasi mama]]" 69801 wikitext text/x-wiki #TAWA [[kasi mama]] dxopu5rmdjvsv6giaaxyz99oqsyiezv toki:kasi kule 1 12307 69803 2026-07-21T22:45:19Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[toki:kasi kule]]" tawa lipu "[[toki:kasi mama]]" 69803 wikitext text/x-wiki #TAWA [[toki:kasi mama]] 0jsywljb5sqw17c4ho0p5vdsq54wx72 ma Sika 0 12308 69811 2026-07-22T07:23:51Z Talun523 3498 mi pali e lipu sin 69811 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Sika|nimi mama=滋賀県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Shiga Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Shiga Prefecture.svg|80px]]|ma tomo lawa=ma tomo Otu|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 4017.38|mute jan=jan 1393179|ISO 3166=JA-25}} '''ma Sika''' li [[ma kipisi]] lon [[ma Nijon]]. ma tomo ona li [[ma tomo Otu]]. == ma == ona li lon poka pi [[ma Pukuwi]] en [[ma Kipu]] en [[ma Mije]] en [[ma Kijoto]]. ona li lon ala poka [[telo suli]] li jo e [[telo ma Piwa]]. telo ma Piwa li suli mute li suli pi nanpa 1 lon ma Nijon. <ref>ni li tan lipu ni:https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20240401.pdf#page=81. mi lukin e ona lon tnepo sike nanpa 2026.</ref> telo ma Piwa li [[telo ma]] pi [[tenpo pini]] pi nanpa 3 anu 4 lon [[mun Tеla|ma ale]]. monsi pi tenpo sike -4000000 la, ona li kama lon.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://www.pref.shiga.lg.jp/ippan/kankyoshizen/biwako/gaiyou.html|tan=琵琶湖の概要|滋賀県ホームページ|tenpo lukin=2026-07-22}}</ref> [[sitelen:Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg|thumb|[[lipu ma]] pi ma Nijon la, loje li ma Sika.]] == tan sona == 88xj2amnk5oohsvy6niiwonsltbwiqs 69812 69811 2026-07-22T07:24:23Z Talun523 3498 69812 wikitext text/x-wiki {{poki sona ma|nimi ma=ma Sika|nimi mama=滋賀県|ma=ma kipisi|len ma=[[sitelen:Flag of Shiga Prefecture.svg|110px]]|sitelen lawa=[[sitelen:Emblem of Shiga Prefecture.svg|80px]]|ma tomo lawa=ma tomo Otu|ma suli=ma Nijon|toki lawa=toki Nijon|suli ma=km² 4017.38|mute jan=jan 1393179|ISO 3166=JA-25}} '''ma Sika''' li [[ma kipisi]] lon [[ma Nijon]]. ma tomo ona li [[ma tomo Otu]]. == ma == ona li lon poka pi [[ma Pukuwi]] en [[ma Kipu]] en [[ma Mije]] en [[ma Kijoto]]. ona li lon ala poka [[telo suli]] li jo e [[telo ma Piwa]]. telo ma Piwa li suli mute li suli pi nanpa 1 lon ma Nijon. <ref>ni li tan lipu ni:https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO/backnumber/GSI-menseki20240401.pdf#page=81. mi lukin e ona lon tnepo sike nanpa 2026.</ref> telo ma Piwa li [[telo ma]] pi [[tenpo pini]] pi nanpa 3 anu 4 lon [[mun Tеla|ma ale]]. monsi pi tenpo sike -4000000 la, ona li kama lon.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://www.pref.shiga.lg.jp/ippan/kankyoshizen/biwako/gaiyou.html|tan=琵琶湖の概要|滋賀県ホームページ|tenpo lukin=2026-07-22}}</ref> [[sitelen:Map of Japan with highlight on 25 Shiga prefecture.svg|thumb|[[lipu ma]] pi ma Nijon la, loje li ma Sika.]] == tan sona == <references /> [[kulupu:ma Nijon]] rbf7ykg03ahmwdnc1cuhoj3xgdnp6bb tenpo sike ale 0 12309 69818 2026-07-22T18:43:25Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[tenpo sike ale]]" tawa lipu "[[tenpo sike 100]]" 69818 wikitext text/x-wiki #TAWA [[tenpo sike 100]] 3sax1juqix9ubz6jh0su2y6eyry60zf tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20 0 12310 69820 2026-07-22T19:15:14Z Kasisin 5103 mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lili ike}}{{pini ala}} tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20 li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2010 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2019. [[kulupu:tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]" 69820 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{pini ala}} tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20 li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2010 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2019. [[kulupu:tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]] 52rgxbyd93oxuigzvwgqtn7130o13cm 69821 69820 2026-07-22T19:19:23Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]" tawa lipu "[[tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]": Misspelled title 69820 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{pini ala}} tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20 li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2010 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2019. [[kulupu:tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]] 52rgxbyd93oxuigzvwgqtn7130o13cm 69823 69821 2026-07-22T19:19:49Z Kasisin 5103 69823 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{pini ala}} '''tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20''' li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2010 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2019. [[kulupu:tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]] 601d0nw7r5vues35roqqsd2de7hy0aj tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20 0 12311 69822 2026-07-22T19:19:23Z Kasisin 5103 jan Kasisin li ante e nimi pi lipu "[[tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]" tawa lipu "[[tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]": Misspelled title 69822 wikitext text/x-wiki #TAWA [[tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20]] am9gwg7t43ktyu21yv2lgnzyisce5tq 69824 69822 2026-07-22T19:21:07Z Kasisin 5103 tenpo pini la lipu ni li tawa [[tenpo sike 10 nanpa 2 pi tenpo sike 100 nanpa 20]]. mi weka e ni. 69824 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{pini ala}} '''tenpo sike 10 nanpa 1 pi tenpo sike 100 nanpa 20''' li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2000 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2009. gllwdfdoxpkd8mhz3mi3ws2wzzavvhr tenpo sike 10 nanpa 3 pi tenpo sike 100 nanpa 20 0 12312 69825 2026-07-22T19:22:50Z Kasisin 5103 mi pali e lipu sin li pana e toki ni: "{{lili ike}}{{pini ala}} '''tenpo sike 10 nanpa 3 pi tenpo sike 100 nanpa 20''' li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2020 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2029." 69825 wikitext text/x-wiki {{lili ike}}{{pini ala}} '''tenpo sike 10 nanpa 3 pi tenpo sike 100 nanpa 20''' li open lon tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 1 pi tenpo sike nanpa 2020 li pini lon tenpo suno nanpa 31 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2029. c1ia9pf1b2pm72xbgybpoki7o55sh6w kili Malu Tomesika 0 12313 69831 2026-07-23T07:06:32Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[kili Malu Tomesika]]" tawa lipu "[[kili tan kasi Malu]]" 69831 wikitext text/x-wiki #TAWA [[kili tan kasi Malu]] 7xojfjvbiz1j9bfy1ukzpym6p27ajlb nаsin sewi Jаwаtu 0 12314 69834 2026-07-23T07:09:27Z Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq 2319 jan Qazwsxedcrfvtgbyhnujmikolpplokimjunhybgtvfrcdexswzaq li ante e nimi pi lipu "[[nаsin sewi Jаwаtu]]" tawa lipu "[[nаsin sewi pi jan Jejuta]]" 69834 wikitext text/x-wiki #TAWA [[nаsin sewi pi jan Jejuta]] smxpvwdhuvrq8rmujgiv4vf77dnfvtm ilo Nikoniko 0 12315 69839 2026-07-23T08:39:55Z Talun523 3498 mi pali e lipu sin 69839 wikitext text/x-wiki {{nimi ijo|'''ilo Nikoniko'''|ニコニコ動画|toki Nijon}} anu '''ilo Nikonikotoka''' li ilo pi [[sitelen tawa]] li [[lipu ilo]] lon [[ilo sona]]. [[sitelen:Niconico(to i).png|thumb|sitelen nimi pi ilo Nikoniko nanpa "toi".]] == sona suli == ilo Nikoniko li tan [[ma Nijon]] li pana e ijo mute. jan li pana e toki. toki li tawa [[soto]] pi sitelen, tan [[teje]] pi sitelen. jan li lukin e ona, li pilin e ni: mi en jan mute li lukin e ni tenpo sama. == tenpo pini == tenpo suno nanpa 12 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 2006 la, ona li kama lon.<ref>{{tan sona|toki tan=ja|linja=https://japan.cnet.com/article/20363081/|tan=ニコニコ動画に学ぶ、人気サービス開発の極意|tenpo=2007-12-12|tenpo lukin=2026-07-23}}</ref> == tan sona == mrs6mhrkk8v82abycxt8v6rdkczokch