lipu Wikipesija
tokwiki
https://tok.wikipedia.org/wiki/lipu_open
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
case-sensitive
Media
ilo
toki
jan
jan la toki
pali
pali la toki
sitelen
sitelen la toki
MediaWiki
MediaWiki la toki
kipisi
kipisi la toki
nasin ilo
nasin ilo la toki
kulupu
kulupu la toki
nimi
nimi la toki
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
ma Kanpusi
0
1174
72208
70381
2026-10-23T03:14:02Z
~2026-56637-79
8337
/* */
72208
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|
| nimi ma = ma Kanpusi
| nimi mama = កម្ពុជា<br>''Kâmpŭchéa''
| len ma = [[sitelen:Flag of Cambodia.svg|120px]]
| sitelen lawa = [[sitelen:Royal arms of Cambodia.svg|80px]]
| kalama musi ma = បទនគររាជ<br>''Nôkôr Réach''<br>(ma lawa sewi)<br>[[sitelen:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]
| ma tomo lawa = [[ma tomo Penon Pen]]
| ma suli =
| toki lawa = [[toki Kanpusi]]
| nasin sewi = [[nasin sewi Puta]] (lawa)
| jan lawa = [[jan Nolotan Sejamoni]]<br>[[jan Un Sen]]
| tenpo open =
| tenpo pini =
| mani = [[mani Lije pi ma Kanpusi]] (lipu lawa)<br>[[mani Tala pi ma Mewika]] (lon pali)
| tenpo = UTC+7
| ISO 3166 = KH
| sitelen ma = [[sitelen:Cambodia on the globe (Cambodia centered).svg|250px]]
| toki anpa pi sitelen ma = ma Kanpusi (loje) lon sike ma
| lipu ilo =
}}
'''ma Kanpusi''' ([[toki Kanpusi]] : កម្ពុជា, lipu Lasina : Kâmpŭchéa) li [[ma]] lon [[ma Asija]]. ona li lon poka pi en [[ma Tawi]] (sewi suno pini) en [[ma Lajo]] (sewi suno kama) en [[ma Wije]] (suno kama) en [[telo suli Sonko anpa]] (anpa suno pini).
ma tomo lawa li [[ma tomo Penon Pen]]. mani pi ma Kanpusi li [[mani Lije pi ma Kanpusi]] (៛) li [[mani Tala pi ma Mewika]] ($).
===tenpo pini===
==tenpo Kanse (1863-1953)==
tenpo pini weka la [[ma Kanse]] li lawa e [[ma Kanpusi]]. Ona li lon [[ma Palata Sonko Kanse]].
==tenpo nasin lawa mama (1963-1970)==
tenpo kama la, ma Kanputa li lawa e ona sama (9 tenpo mun luka luka wan (Nowenpe) 1953) pini pi [[utala Palata Sonko]]. Ona li kama [[nasin lawa mama|nasin sewi mama pi sijelo lawa]] (1947). jan lawa mama ona li [[jan Nolotan Sejanu]]. tenpo pi [[utala pi ma Wije|utala Wije]] la, ma Kanpusi li lon poka ala. taso ona li open e nasin tawa kulupu utala [[ma Wije pi nasin Ka Maku|Wije pi nasin Ka Maku]] (1966).
==tenpo utala insa (1967-1975)==
tenpo 1967-1968 la, [[kulupu Kanpusi loje]] li utala e nasin lawa mama.
===toki===
jan pi ma Kanputa li toki e [[toki Kanpusi]].
===nasin kulupu===
tomo sewi suli [[tomo Anko Wa|Anko Wa]] li lon ma ni. ona li tan tenpo pini weka.
===ma===
==ma telo==
telo linja suli Mekon li lon ma ni
===tenpo sewi===
ma ni li seli. tenpo telo la, telo sewi mute li kama.
{{lili}}
{{ma Asija}}
{{DEFAULTSORT:Kanpusi}}
[[kulupu:ma]]
[[kulupu:ma Asija]]
[[kulupu:ma Kanpusi| ]]
[[kulupu:ma lawa]]
mmpwmxq62rqid4b5ag9edae4k6xc9ng
ma Mewika en ma Sesesele li utala
0
3823
72207
72170
2026-10-23T01:01:33Z
Grillofrances
7920
ma tomo Wasawa
72207
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona utala|nimi utala=ma Mewika en ma Sesesele li utala|sitelen=[[sitelen:Montage of Cold War pictures.png|300px]]|toki pi anpa sitelen=sitelen pi poka pi pini suno (tan sewi tawa anpa): [[ilo pi utala suli]] pi ma Mewika lon [[telo suli Pasipi]], [[tomo tawa|tomo tawa lon kon]] pi ma Mewika en tomo tawa lon telo pi ma Seseselo li jo e ilo utala suli, [[utala lon ma Sekolowenko]], [[utala lon ma Akan]].<br>sitelen pi poka pi open suno (tan sewi tawa anpa): [[utala lon ma Anku]], [[utala lon ma Wije]], [[ilo mun]] "Apolo" en ilo mun "Soju" li wan, pakala pi [[sinpin lon ma tomo Pelin]]|tenpo open=tenpo sike nanpa 1947 en tenpo suno nanpa 65|tenpo pini=tenpo sike nanpa 1991 en tenpo suno nanpa 360|ma=ma ali|tan=ma suli li jo e nasin ante|lon ala lon=lon ala|ante=<br>
* ma pi open suno li pakala (en [[pakala e ma Sesesele|ma Sesesele]])
* [[ma Tosi]] li wan
* kulupu ma Wasawa (o lukin kin: [[ma tomo Wasawa]]) en kulupu mani pona li pini
* [[kulupu ma utala pi telo Alansi lete|kulupu KMUAL]] en [[kulupu Elopa]] li kama suli|weka nanpa wan=ala|weka nanpa tu=ala|kulupu utala nanpa wan=[[ma pi pini suno]]:<br>[[ma Mewika]]<br>kulupu KMUAL|kulupu utala nanpa tu=[[ma pi open suno]]:<br>[[ma Sesesele]]<br>[[kulupu ma Wasawa]]<br>[[kulupu mani pona]]}}
'''[[ma Mewika]] en [[ma Sesesele]] li utala''' anu '''utala lete'''. utala ni li open lon tenpo sike nanpa 1946 li pini lon tenpo sike nanpa 1991. utala ni la [[nasin pi pali kulupu]] en [[nasin mani]] li utala. [[ma Sesesele]] li kepeken nasin pi pali kulupu. [[ma Mewika]] li kepeken nasin mani. [[sona esun|esun]] en [[ilo]] en [[nasin lawa]] li lon utala ni. utala li pini tan ni: ma Sesesele li pakala.
ma Mewika li utala ala e ma Sesesele. ma Sesesele li utala ala e ma Mewika. taso ona li utala e ma ante tan ni: ona li wile pali e wawa lon ma ni. tenpo ni la, utala mute en [[ante suli]] mute li lon ma ante. [[ma Tosi]] li kipisi: [[ma Tosi pi pini suno]] (pi ma nasin mani) en [[ma Tosi pi open suno]] (pi ma pali kulupu) li lon. tenpo sike nanpa 1949 la, [[kulupu ma utala pi telo Alansi lete]] li open. ma Sonko li kama jo e nasin pi pali kulupu. tenpo sike nanpa 1953 la, [[utala lon ma Anku]] li pini. [[ma Anku]] (ma pi pini suno) en [[ma Soson]] (ma pi open suno) li lon.
tenpo ni la, ma Sesesele en ma Mewika li jo e [[ilo pi utala suli]] li [[tawa mun|tawa]] lon [[pimeja mun]]. [[jan Juli Kakalin]] pi ma Sesesele li jan nanpa wan lon pimeja mun. tenpo sike nanpa 1950 tawa 1969 la, ma Sesesele li kama ike tawa [[ma Sonko]]. tenpo sike nanpa 1961 la, ma Sesesele li pali e [[sinpin pi ma tomo Pelin|sinpin]] lon [[ma tomo Pelin]]. tenpo sike nanpa 1962 la, [[tenpo ike Kalipi]] li lon. jan mute li pilin e ni: [[utala suli nanpa tu wan]] li lon tenpo kama. [[jan Leoni Pesew]] li lawa e ma Sesesele la, tenpo lape pi utala lete li lon. ma Mewika li [[utala lon ma Wije|utala e ma Wije]]. ma Sesesele li [[utala e ma Akan]].
tenpo sike nanpa 1985 la, [[jan Mike Kopasow]] li kama lawa pi ma Sesesele. ona li open e {{lipu li ala|nasin pali sin|Q167634}}. taso tenpo sike nanpa 1989 la, ona li toki e ni: ma Sesesele li pana ala e ijo tawa ma pi kulupu ma Wasawa. ni li tan pi [[ante suli lon tenpo sike nanpa 1989]] lon ma pi open suno. ma ni li weka e nasin pi pali kulupu. ma Tosi li wan. tenpo sike nanpa 1991 la, ma Sesesele li [[pakala pi ma Sesesele|pakala]]. utala lete li pini.
utala lete li pini la, ma Mewika li kama wawa, [[kulupu ma utala pi telo Alansi lete]] en kulupu Elopa li kama suli. [[ma Jukolawija]] li kipisi tan [[utala mute lon ma Jukolawija|utala mute]] lon tenpo kama. jan mute li pilin e ni: utala lete nanpa tu anu utala lete sin li open lon tenpo kama.
== nimi==
ma Mewika li kama jo e ilo pi utala suli. [[jan sitelen]] [[jan So Owe|So Ole]] li toki e "utala lete" lon lipu ona {{nimi ijo|"sina en ilo pi utala suli"|You and the Atomic Bomb|toki Inli}}. ona li pilin e ni: ma suli tu anu tu wan li lon tenpo kama, ona mute li utala ala e ona mute. tenpo sike nanpa 1947 la, [[jan Pena Palu]] (ona li pana e pilin tawa jan lawa pi ma Mewika) li toki e "utala lete" lon toki ona.<ref>{{tan sona|nimi jan kepeken toki tan=HISTORY com Editors|toki tan=en|linja=https://www.history.com/this-day-in-history/april-16/bernard-baruch-coins-the-term-cold-war|tan=Bernard Baruch popularizes the term “Cold War” {{!}} April 16, 1947|tenpo=2009-11-13|tenpo lukin=2026-06-08}}</ref> nimi ni li toki mute lon tenpo kama.
==open ==
[[sitelen:Cold War alliances mid-1975.png|left|thumb|tenpo sike nanpa 1975 la, [[sitelen ma]] pi utala lete<br>{{kule pi sitelen ma|kule=blue|toki=ma pi nasin mani}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=red|toki=ma pi nasin pali kulupu}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=green|toki=ma ante}}]]
===open===
tenpo sike nanpa 1945 la, ma Sesesele li wile e jo pi [[ma Tuki]]: nasin telo pi [[telo suli pimeja]] en ma lili. tenpo ni la, ma Mewika li pali e ilo pi utala suli. ona li kepeken e ni: ona li [[pakala e ma tomo Nakasaki e ma tomo Kilosima|pakala]] e [[ma tomo Nakasaki]] e [[ma tomo Kilosima]] pi [[ma Nijon]]. [[utala suli nanpa tu]] li pini la, jan utala pi ma Sesesele li lon [[ma Elopa]]. ni li ike tawa ma Mewika en [[ma Juke]]. ma Mewika li pali e {{lipu li ala|nasin Totalisi|Q1586924}}: ona li wile pakala e ma tomo 20 pi ma Sesesele.
[[sitelen:Deutschland Bundeslaender 1957.svg|thumb|228x228px|sitelen ma pi ma Tosi<br>{{kule pi sitelen ma|kule=blue|toki=ma Tosi pi pini suno}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=red|toki=ma Tosi pi open suno}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=green|toki=ma tomo Pelin}}|left]]
tenpo sike nanpa 1946 la, ma pi pini suno li wile e ni: jan utala pi ma Sesesele li weka e [[ma Ilan]]. [[jan Winson Sesile]] li toki e ni: ma pali kulupu li ike tawa ma Juke en ma Mewika. ma Sesesele li wile ala e ni.
tenpo sike nanpa 1946 la, [[jan So Kenan]] (ante la, jan lawa pi tomo ma Mewika lon [[ma tomo Makuwa]]) li pali e lipu. ona li toki lon lipu e ni: ma Sesesele li ike tawa ma Mewika. tenpo sike nanpa 1947 la, ma Sesesele li pali e {{lipu li ala|kulupu pi ma pi nasin pi pali kulupu|Q183533}}. [[tenpo suno]] nanpa 71 la, jan lawa pi ma Mewika [[jan Kali Tumen|Kali Tumen]] li open e [[nasin pi jan Tumen|nasin]]: ma Mewika li weka e nasin pi pali kulupu lon ma ante. ma Mewika li pali e {{lipu li ala|nasin Masal|Q4576}}: ona li pana e mani tawa ma Elopa, ma Elopa li weka e nasin pi pali kulupu. tenpo sike nanpa 1948 la, nasin Masal li open. tenpo ni la, ma Jukolawija li weka e kulupu pi ma pali kulupu.
=== tenpo utala===
tenpo suno nanpa 51 tawa nanpa 56 la, ante suli li lon [[ma Sekolowenko]]. ma li kama jo e nasin pi pali kulupu. tenpo suno nanpa 115 la, jan lawa pi ma Sesesele [[jan Josi Salin|Josi Salin]] li open e taso pi ma tomo Pelin. tenpo ni la, ma tomo Pelin li kipisi: ma pi pini suno (ma pi nasin mani li jo e ni) en ma pi open suno (ma Sesesele li jo e ni). tenpo sike nanpa 1949 en tenpo suno nanpa 132 la, taso li pini. tenpo ni la, ma Sesesele li kepeken e ilo pi utala suli. tenpo ni la, ma Tosi pi pini suno (lon ma pi nasin mani), ma Tosi pi open suno (pi pali kulupu) li lon.
[[utala insa lon ma Sonko]] li pini la, ma Sonko li tawa lon nasin pi pali kulpu, [[jan Mo Seton]] li kama jan lawa. tenpo suno nanpa 94 la, [[ma Pesije]], [[ma Tansi]], [[ma Lusepu]], [[ma Netelan]], [[ma Nosiki]], [[ma Italija]], ma Juke, [[ma Kanse]], [[ma Isilami]], [[ma Kanata]], ma Mewika en [[ma Potuke]] li pali e kulupu KMUAL. ma Sesesele li pali e kulupu mani pona, ma pona pi ma Sesesele li tawa lon nasin pi pali kulupu. tenpo sike nanpa 1950 en tawa, ma Tosi pi pini suno li kama jo e jan utala e ijo utala. tenpo sike nanpa 1955 la, ona li tawa lon kulupu KMUAL.
=== utala lon ma Anku===
[[sitelen:Truman signing the North Atlantic Treaty.gif|left|thumb|197x197px|jan Tumen en jan ante li open e kulupu KMUAL]]
[[sitelen:Korean war 1950-1953.gif|thumb|219x219px|utala lon ma Anku]]{{lipu suli|utala lon ma Anku}}
utala suli nanpa tu li pini la, ma Anku lete li ma pali kulupu, ma Anku seli li ma pi nasin mani. tenpo sike nanpa 1950 en tenpo suno nanpa 176 la, kulupu utala pi [[jan Kin Isan]] (jan lawa pi ma Anku lete) li utala e ma Anku seli. ma Mewika li pana e jan utala mute tawa ma Anku seli.
kulupu utala pi ma Anku lete li kama jo e ma tomo Solu, ma Anku seli li jo e ma poka [[ma tomo Pusan]] taso. ma Mewika li tawa lon ma Anku li kama jo e [[ma tomo Pijonjan]]. ma Sonko li tawa lon ma Anku li kama jo e ma tomo Solu. ma Mewika li utala li tu e ma Anku ali. tenpo sike nanpa 1953 en tenpo suno nanpa 208 la, utala li pini. ma Anku en ma Soson li lon.
===ilo pi utala suli ===
[[sitelen:1973 NATO and WP troop strengths in Europe.svg|thumb|193x193px|utala lete la, sitelen ma pi ma Elopa en sitelen ma pi jan utala<br>{{kule pi sitelen ma|kule=blue|toki=ma pi kulupu KMUAL}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=red|toki=ma pi kulupu ma Wasawa}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=green|toki=ma Jukolawija}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=gray|toki=ma ante}}]]
tenpo sike nanpa 1953 la, jan Josi Salin li moli. [[jan Nikita Kusow]] li kama jan lawa pi ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1955 la, ma Sesesele en ma open suno li pali e kulupu ma Wasawa. tenpo sike nanpa 1956 la, ona li toki e ni: jan Salin li ike mute. ona li toki tawa jan suli pi ma pi pini suno lon ma Masuka e {{lipu li ala|toki "mi mute li weka sona e sina mute"|Q1076702}}. ona li pilin e ni: nasin pi pali kulupu li anpa e nasin mani.
[[jan Taj Esenkasel]] li jan lawa pi ma Mewika. ona li open e {{lipu li ala|nasin "lukin sin"|Q1982700}}: ma Mewika li pali e ilo pi utala suli mute. ma Mewika li wile e pakala e ma tomo 1200 pi ma open suno.
tenpo sike nanpa 1953 la, jan pali lon ma tomo Pelin pi open suno li toki e ni: jan lawa li ike tawa mi mute. tenpo sike nanpa 1956 la, ijo sama li lon [[ma Posuka]]. tenpo ni la, [[ante suli lom ma Mosijo|ante suli]] li lon [[ma Mosijo]], jan lawa li pini e ni. tenpo sike nanpa 1956 tawa 1957 la, [[utala lon nasin telo Esewese]] li lon: ma Masu li kama jo e [[nasin telo Esewese]]. ma Juke, ma Kanse en [[ma Isale]] li wile kama jo e ni. utala li pini la, ma Masu li jo e nasin telo. jan Kusow li toki tawa jan suli pi ma Mewika e ni: {{nimi ijo|"mi mute lukin tawa sina mute e mama meli pi kusa"|Мы вам покажем кузькину мать|toki Lusi}}.
tenpo sike nanpa 1957 la, jan suli pi ma Posuka [[Atam Lapasi]] li toki e ni: [[ma Elopa insa]] li jo ala e ilo pi utala suli. ni li ike tawa ma Mewika, ma Juke, ma Kanse en ma Tosi pi pini suno. tenpo sike nanpa 1958 la, jan Kusow li toki e ni tawa [[kulupu ma utala pi telo Alansi lete]]: o weka e kulupu utala sina tan ma tomo Pelin, ma tomo Pelin li [[ma lawa]]. kulupu KMUAL li pali ala e ni. tenpo sike nanpa 1961 la, [[jan Son Kenesi]] li kama jan lawa pi ma Mewika. ona li suli e ilo pi utala suli. tenpo sike nanpa 1963 la, jan sona ala li moli e ona lon [[ma tomo Talas]].
===ma suli en ma ante ===
jan lawa lon ma ante li ike tawa ma Mewika, ma Mewika li weka e ona. tenpo sike nanpa 1953 la, ma Mewika li wile weka e jan lawa [[Muwama Mosasi]] pi ma Ilan. tenpo sike nanpa 1954 la, ma Mewika li weka e jan lawa pi [[ma Katemala]]. tenpo sike nanpa 1958 la, ma Mewika li pana e ilo utala tawa jan pi nasin ante lon [[ma Intonesija]]. tan ni la, jan ni li wile weka e nasin pi pali kulupu lon ma Intonesija. tenpo sike nanpa 1960 la, ma Mewika li weka e jan suli pi [[ma Konko]]. ma Juke li weka e nasin pi pali kulupu lon [[ma Malasija]] e [[ma Kajana]]. tenpo ni la, ma Wije li kipisi: ma Wije lete (ma pi open suno) en ma Wije seli (ma pi pini suno). ma Mewika li pana e mani tawa ma Wije seli. tenpo ni la, ma Sesesele li ike tawa ma Sonko tan ni: jan Salin li pona tawa jan Mo Seton, jan Salin li ike tawa jan Kusow.
===tawa mun===
tenpo sike nanpa 1957 la, {{nimi ijo|[[ilo mun]] "Sputnik-1"|Спутник-1|toki Lusi}} pi ma Sesesele li tawa lon pimeja mun. ona li nanpa wan. soweli lon pimeja mun nanpa wan li {{lipu li ala|soweli Laka|Q53662}} pi ma sama. tenpo sike sama la, ona li tawa lon {{nimi ijo|ilo "Sputnik-2"|Спутник-2|toki Lusi}}. tenpo sike nanpa 1959 la, {{nimi ijo|ilo "Luna-2"|Луна-2|toki Lusi}} li tawa lon [[mun poka|mun Luna]]. ona li nanpa wan. tenpo sike nanpa 1961 la, jan Juli Kakalin li tawa lon pimeja mun. ona li jan nanpa wan lon ni. tenpo sike nanpa 1969 la, [[jan Nije Anton]] li lon mun Luna. ona li nanpa wan. tenpo sike nanpa 1975 la, {{nimi ijo|ilo "Sojus"|Союз|toki Lusi}} pi ma Sesesele en {{nimi ijo|ilo "Apolo"|Apollo|toki Inli}} pi ma Mewika li wan.
[[sitelen:Bruce Crandall's UH-1D.jpg|thumb|tenpo sike nanpa 1965 la, jan utala pi ma Mewika lon ma Wije]][[sitelen:CheyFidel.jpg|thumb|195x195px|jan Pite Kaso (poka pi pini suno) en jan Se Kepata (poka pi open suno)|left]]
===telo Kalipi en ma tomo Pelin===
{{lipu suli|tenpo ike Kalipi}}
tenpo sike nanpa 1959 en tenpo suno nanpa 1 la, ante suli lon ma Kupa li pini. [[jan Se Kepata]] en [[jan Pite Kaso]] li kama jan lawa. nasin pi pali kulupu li kama nasin lawa. ma Kupa li wile esun jo e ilo utala pi ma pi open suno. ma Mewika li wile weka e jan lawa pi ma Kupa. tenpo sike nanpa 1961 la, ma Mewika li utala e ma Kupa.
jan pi ma Tosi pi open suno li tawa lon ma Tosi pi pini suno. ona li tawa lon ma tomo Pelin pi pini suno tan ma tomo Pelin pi open suno. tenpo suno nanpa 225 la, ma Sesesele li pali e sinpin lon ma tomo Pelin.
tenpo ni la, ma Sesesele, ma Juke, ma Mewika, ma Nosiki, ma Nijon, [[ma Setapika]], [[ma Nusilan]], ma Pesije, [[ma Oselija]], [[ma Alensina]], ma Kanse en [[ma Sile]] li open e [[lipu pi ma Antasika]]: ilo utala en ma lawa li lon ala [[ma Antasika]]. ma Mewika li pana e ilo pi utala suli lon ma Italija e ma Tuki. tenpo sike nanpa 1962 la, ma Sesesele li pana e ilo pi utala suli lon ma Kupa. jan mute li pilin e ni: [[utala pi ilo pi utala suli|utala pi ilo utala suli]] li lon tenpo kama.
==lape ==
[[sitelen:Cold War Map 1980.svg|thumb|tenpo sike nanpa 1980 la, sitelen ma pi kulupu ma<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#000099|toki=kulupu KMUAL}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#6666ff|toki=ma pi pini suno}}<br> <span style="color:blue;"><big>'''×'''</big></span> ma li jo e ante suli pi nasin mani<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ff0000|toki=ma pi kulupu ma Wasawa}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ff6666|toki=ma pi pali kulupu li pona tawa ma Sesesele}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ffcccc|toki=ma pi pini suno}}<br> <span style="color:red;"><big>'''×'''</big></span> ma li jo e ante suli pi nasin pali kulupu<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ffcc33|toki=ma Sonko en [[ma Sipe]]}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ccccff|toki=ma ante}}<br> <span style="color:green;"><big>'''×'''</big></span> ma li jo e utala ante|left]][[sitelen:10 Soviet Invasion of Czechoslovakia - Flickr - The Central Intelligence Agency.jpg|thumb|utala lon ma Sekolowenko la, jan pi ma ni li jo e [[len ma]]]]
tenpo sike nanpa 1963 la, ma suli li open e ni: o kepeken ala e ilo pi utala suli lon [[sijelo kon]], pimeja mun en telo. tenpo sike nanpa 1964 la, jan Leoni Pesew li kama jan lawa pi ma Sesesele. ona li wile e tenpo lape. tenpo sike nanpa 1967 la, ma suli li open e ni: o lon ala ilo pi utala suli lon pimeja mun.
===utala===
{{lipu suli|utala lon ma Wije}}
{{lipu suli|utala lon ma Sekolowenko}}
tenpo sike nanpa 1964 la, tomo tawa lon telo pi ma Wije lete li utala e tomo tawa lon telo pi ma Mewika lon [[telo Pakpo]]. jan lawa pi ma Mewika [[jan Lintan Sonson|Lintan Sonson]] li tawa e jan utala 184 000 lon ma Wije seli. ma Sesesele li pana e ilo utala tawa ma Wije lete. tenpo sike nanpa 1968 la, tawa utala Tet li pakala e ma Wije seli.[[sitelen:Reagan sitting with people from the Afghanistan-Pakistan region in February 1983.jpg|thumb|jan lawa pi ma Mewika [[jan Wana Weken|Wana Weken]] en jan utala pi nasin sewi Isilami tan ma Akan]]tenpo sike nanpa 1968 la, {{nimi ijo|tenpo seli pi [[ma tomo Paja]]|Pražské jaro|toki Seki|2b=Pražská jar|3b=toki Lowenki}} li lon ma Sekolowenko. jan li wile ken mute. jan utala pi ma Sesesele li tawa lon ma ni. jan pi ma Sekolowenko 300 000 li weka e ma ona. tenpo sike nanpa 1969 la, ma Sesesele en ma Sonko li utala e ona mute tan ni: ona li wile e [[ma lon telo]] lon sinpin.
tenpo sike nanpa 1969 en tawa la, ma Mewika li pona tawa ma Sesesele. tenpo sike nanpa 1973 la, esun pi [[telo pimeja pi pali seli|telo pimeja]] li kama suli. tenpo sike nanpa 1975 la, ma mute li open e lipu pi [[ma tomo Esinki]]. ma Sesesele li pana e ken tawa ma Elopa.
tenpo sike nanpa 1978 en tenpo sike nanpa 1979 la, ante suli li lon ma Ilan e [[ma Nikalawa]]. jan lawa pi ma Mewika li weka e ma ni.
==utala==
{{lipu suli|utala lon ma Akan}}
tenpo sike nanpa 1975 la, utala lon ma Wije li pini. tenpo sike nanpa 1978 la, nasin pi pali kulupu li kama nasin lawa lon [[ma Akan]]. taso tenpo sike nanpa 1979 la, jan utala pi [[nasin sewi Isilami]] li weka e ona. ma Sesesele li utala e ma Akan: {{nimi ijo|utala "Stom-333"|операция «Шторм-333»|toki Lusi}}. ma Mewika li pana e mani tawa jan utala pi ma Akan.
tenpo sike nanpa 1980 la, jan Lonal Lekan li kama jan lawa pi ma Mewika. ma Sesesele li ike tawa ona e jan suli pi ma Juke [[jan Makale Tete|Makale Tete]]. jan Lekan li toki e ni: {{nimi ijo|"ma Sesesele li ma lawa suli ike"|evil empire|toki Inli}}. tenpo sike nanpa 1980 la, {{nimi ijo|nasin pi jan Lekan|Reagan Doctrine|toki Inli}}: o weka e nasin pi pali kulupu, o pana e esun tawa nasin mani e nasin sewi Isilami pi ma Sesesele.
kulupu utala pi ma Sesesele li nanpa wan lon ma ali. tenpo sike nanpa 1980 en tawa la, telo pimeja mute li lon, esun ona li kama lili. ma Sesesele li esun e telo pimeja. tenpo sike nanpa 1983 la, ilo pi ma Sesesele li toki e ni: ma Mewika li utala e ma Sesesele kepeken e ilo pi utala suli. ni li lon ala. [[jan Stanisaw Petow]] li toki e ni: ni li lon ala. ona li pini e utala.
ma Mewika li pana e kulupu utala ona tawa lon [[ma Lunpan]] e [[ma Keneta]], li pakala e [[ma Lipija]].
==pini==
[[sitelen:Reagan and Gorbachev signing.jpg|thumb|tenpo sike nanpa 1985 lon ma tomo Sisi la, jan Kopasow en jan Lekan li open e lipu. lipu ni: o weka e ilo pi utala suli]]
tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele. ona li wile ante e ma li open e {{nimi ijo|nasin pali sin|Перестройка|toki Lusi}}. ona li pali e ni: ma li jo e [[ilo sona]], [[telo nasa]] li lon ala, pona tawa pali, weka e jan lawa ike, jan lawa li lukin e ijo tan tomo pali, mani tan pali utala li tawa lon kulupu jan. jan Kopasow li open e {{nimi ijo|nasin lukin|Гласность|toki Lusi}}: jan ali li sona e pali pi jan lawa.
jan Kopasow en jan Lekan li lukin lon [[ma tomo Senewa]] (lon tenpo sike nanpa 1985) e [[ma tomo Leikapi]] (lon tenpo sike nanpa 1986). ona li toki e ni: ilo pi utala suli, ilo utala lon pimeja mun, ken jan, utala lon ma Akan. tenpo sike nanpa 1987 la, ona li open e ni lon [[ma tomo Sisi]]: o weka e ilo pi utala suli lili. tenpo sike nanpa 1989 la, ma Sesesele li weka e kulupu utala tan ma Akan.
===ma Elopa pi open suno li kipisi===
{{lipu suli|ante suli lon tenpo sike nanpa 1989}}tenpo sike nanpa 1989 la, jan Kopasow li toki e ni: ma Sesesele li pana ala e ijo tawa ma pi kulupu ma Wasawa. esun pi ma Sesesele li kama ike. tenpo ni la, {{nimi ijo|moku pi ma Elopa ali|Paneuropäisches Picknick|toki Tosi|2b=Páneurópai piknik|3b=toki Mosijo}}: sinpin pi ma Mosijo (ma pi open suno) en [[ma Esalasi]] (ma pi pini suno) li open. {{nimi ijo|awen kiwen|Iron Curtain|toki Inli}} (ma pi open suno li awen, ma pi pini suno li ken ala pilin ni) li pakala.[[sitelen:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|thumb|tenpo sike nanpa 1989 la, pakala pi sinpin lon ma tomo Pelin]]tenpo sike nanpa 1989 la, ma Posuka en ma Mosijo li weka e nasin pi pali kulupu. tenpo ni la, sinpin lon ma tomo Pelin li pakala. jan lawa pi ma Mewika [[jan So Pus nanpa wan|So Pus nanpa wan]] en jan Kopasow lon [[ma Mata]] li toki e ni: utala lete li pini. ma Sekolowemko li lukin e pakala sinpin. jan li open e {{nimi ijo|ante suli suwi|sametová revoluce|toki Seki|2b=nežná revolúcia|3b=toki Lowenki}}. ma Sekolowenka li weka e nasin pi pali kulupu. jan lawa pi [[ma Pokasi]] li kama jo e mani. ona li tawa e mani e esun lon nasin ike. ona li weka e [[nasin kulupu]] pi jan Tuki. ma Pokasi li weka e nasin pi pali kulupu. jan lawa sin pi [[ma Lominija]] li moli e jan lawa pini [[jan Nikola Sauseku|Nikola Sauseku]] tan ni: ona li jan lawa lon tenpo suli, ona li utala e jan. ma Lominija li weka e nasin pi pali kulupu. tenpo sike nanpa 1990 en tenpo suno nanpa 276 la, ma Tosi pi pini suno en ma Tosi pi open suno li wan lon [[ma Tosi]].
===pakala pi ma Sesesele===
{{lipu suli|pakala pi ma Sesesele}}
tenpo sike nanpa 1990 la, ma lili pi ma Sesesele li wile e ken. tenpo sike nanpa 1991 la, jan mute li wile e ni: ma Sesesele li tawa lon kulupu ma. tenpo ni la, {{nimi ijo|utala pi tenpo suli|Августовский путч|toki Lusi}} li lon. jan lawa li wile e awen pi ma Sesesele. taso ona li anpa. tenpo suno 360 la, ma Sesesele ali li pakala. jan Polis Esin li kama jan lawa pi [[ma Lusi]].
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed"
! rowspan="2" |ma lili
! colspan="2" |tenpo weka
|-
!tenpo sike
!tenpo suno
|-
|[[ma Nakisewan]]
|1990
|19
|-
|[[ma Lijatuwa]]
|1990
|70
|-
|[[ma Lawi]]
|1990
|124
|-
|[[ma Esi]]
|1990
|128
|-
|[[ma Katelo]]
|1991
|99
|-
|[[ma Tatasan]]
|1991
|80
|-
|[[ma Ukawina]]
|1991
|236
|-
|[[ma Pelalusi]]
|1991
|237
|-
|[[ma Pinesowi]]
|1991
|237
|-
|[[ma Motowa]]
|1991
|239
|-
|[[ma Kilisa]]
|1991
|243
|-
|[[ma Opeki]]
|1991
|244
|-
|[[ma Tosiki]]
|1991
|252
|-
|[[ma Aja]]
|1991
|264
|-
|[[ma Sikimen]]
|1991
|300
|-
|[[ma Nosiso]]
|1991
|305
|-
|[[ma Kasatan]]
|1991
|350
|-
|[[ma Lusi]]
|1991
|346
|-
|[[ma Kakausija]]
|1991
|360
|-
|[[ma Asepajan]]
|1991
|291
|-
|[[ma Asaku]]
|1992
|6
|-
|[[ma Kalakalapa]]
|1992
|9
|-
|[[ma Kimija]]
|1992
|125
|-
|[[ma Usa Ileton]]
|1992
|149
|-
|[[ma Apesene]]
|1992
|204
|}
== ijo pini en wawa ==
[[sitelen:Changes in borders post cold war.png|thumb|utala lete li pini la, ante sinpin pi ma lawa]]
utala lete li pini la, ma Mewika li kama ma wawa nanpa wan. kulupu utala li pana e esun tawa [[sona]]. esun pi ma Elopa li kama suli. utala lete li lon la, jan 1 000 000 en mute li moli lon utala. jan mute li moli lon [[ma Asija]].
utala lete li pini la, ma pi open suno li weka a nasin pi pali kulupu. taso ma Lusi li pali lili e ni: [[kulupu pi nasin lawa|kulupu nasin lawa]] pi nasin pali kulupu li lon. [[kalama musi lawa pi ma Losi|kalama musi lawa pi ma Lusi]] en kalama musi lawa pi ma Sesesele li sama. jan sona li pilin e ni: ma li weka e nasin pi pali kulupu lon tenpo lili, ni li ike. ma li ken ala ante lon tenpo lili.
tenpo sike nanpa 1991 tawa 2001 la, utala mute li lon ma Jukolawija. ma ni li kipisi lon: [[ma Lowensina]], [[ma Lowasi]], [[ma Maketonija lete|ma Maketonija]], [[ma Kosowa]], [[ma Sopisi]], [[ma Posan]] en [[ma Sinakola]].
[[sitelen:Second Cold War locator.png|thumb|{{kule pi sitelen ma|kule=green|toki=ma Mewika}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=red|toki=ma Lusi}}<br>{{kule pi sitelen ma|kule=#ffcc33|toki=ma Sonko}}]]
== utala lete nanpa tu ==
[[tenpo sike ale|tenpo sike ali]] nanpa 20 en 21 la, jan mute li toki e ni: utala lete nanpa tu anu utala lete sin li lon. poka nanpa wan li ma Mewika, poka nanpa tu li ma Lusi e ma Sonko. anu poka nanpa tu li ma Lusi, poka nanpa tu wan li ma Sonko. jan li pilin ala e tenpo open pi utala ni. tan ken pi utala lete nanpa tu:
* tenpo lape pi utala lete li pini la, ona li toki mute e ni.
* tenpo sike nanpa 1972 la, ma Mewika li kama pona tawa ma Sonko. ma Sesesele li ike tawa ma Sonko.
* tenpo sike nanpa 2007 la, toki pi [[jan Wasimi Pusin]] lon [[ma tomo Minsen]]. ona li toki e ni: ma Lusi li wawa, kulupu KMUAL li ike tawa ma Lusi, ma ante li pali e ike. ni li ken tenpo open.
* [[jan Tana Tan]] li ike tawa ma Sonko.ken la,utala lete ni li lon [[esun]].ona li pana e mani tawa mute tawa [[ma Sonko]].kin la,ma Sonko li pana e mani tawa mute.ken la,ni li tan ni:ma Sonko li kama wawa.<ref>{{tan sona|linja=https://www.voachinese.com/amp/china-targets-us-agricultural-products-over-trump-tariff-threat-20250303/7994828.html|tan=美对中新关税将生效 传中国拟报复美国农产品|tenpo lukin=2026-06-08}}</ref>
* utala lon ma ante.
== tan sona ==
<references />
* {{tan sona|tan="Cold War"|linja=https://en.wikipedia.org/wiki/Cold_War|kulupu toki=[[lipu Wikipedia]]|toki tan=toki Inli}}
* {{tan sona|tan="Second Cold War"|linja=https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Cold_War|kulupu toki=[[lipu Wikipedia]]|toki tan=toki Inli}}
{{lipu pi pona mute}}
[[kulupu:utala]]
[[kulupu:ma Mewika]]
[[kulupu:ma Sesesele]]
[[kulupu:lipu pi pona mute]]
8mnp75m5pdeb3f0on6y2y1rdf48oypy
len pi kiwen walo
0
3824
72209
29969
2026-10-23T10:56:48Z
Amherst99
2403
/* */
72209
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}
len pi kiwen walo ([[toki Inli]]: Iron Curtain) li kipisi e [[nasin mani]] en [[nasin loje]] lon ma Elopa. tenpo pi [[utala lete]] la ona li kipisi e [[ma Elopa]].
[[File:Iron Curtain map.svg|thumb|palisa pimeja li len pi kiwen walo.loje li ma pi nasin loje.laso li ma pi nasin mani.laso jelo li pana e sona ni: ma ni li wile ala e ni: ma ni en ma ante li wan.walo pimeja li pana e sona ni: ma ni li meso]]
[[kulupu:nasin loje]]
[[kulupu:nasin mani]]
[[kulupu:ma Elopa]]
[[kulupu:utala lete]]
3lv7fedq7gh683928aqt4w6yp0yaxdb
soweli waso
0
4554
72200
72192
2026-10-23T00:00:20Z
Jan Sapilisan
2676
/* */
72200
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}{{poki sona pi ijo wile
|nimi={{PAGENAME}}
|nimi lasina=Chiroptera
|sitelen=Haeckel Chiroptera.jpg
|suli sitelen=180px
|domain=Ejukalijota
|domain lasina=Eukaryota
|regnum=Animalija
|regnum lasina=Animalia
|phylum=Kotata
|phylum lasina=Chordata
|classis=Mamalija
|classis lasina=Mammalia
|kipisi classis=Kosipela
|kipisi classis lasina=Scrotiphera
|kipisi2 classis=[[soweli waso|Apokilotela]]
|kipisi2 classis lasina=Apo-Chiroptera
|ordo=[[soweli waso|Kilotela]]
|ordo lasina=Chiroptera
|tan ordo=<br/>jan Pumenpa, sike #1779
|sitelen ma=Bat range.png
|suli pi sitelen ma=300px
|toki anpa pi sitelen ma=loje li ma pi lon ona.<br/>(ona li lon ma ale. taso, ma pi lete mute en [[ma lili]] pi mute ala la, ona li lon ala).
|kulupu kipisi=nasin pi tenpo lon la:
*[[soweli Intelokilotela]]
*[[soweli Yankokilotela]]<br/>
nasin pi tenpo pini la:
*[[soweli waso suli|soweli Mekakilotela]]
*[[soweli waso lili|soweli Mikokilotela]]}}{{nimi ijo|'''soweli waso''' anu '''soweli pi luka waso'''|Chiroptera|toki Lasina}} li [[soweli pi nena mama]], taso, ona li jo e [[luka waso]]. [[tenpo pimeja]] la, ona li lape ala. [[soweli pi nena mama]] la, ona taso li ken tawa pona lon kon. ona li ken walo li ken pimeja.
ona li ken pana e [[jaki lili]] tawa jan li ken ike e jan. nasin wan la, [[jaki Kolona pi tenpo sike 2019]] li tan ona<ref>[http://www.kiz.cas.cn/kxcb/kp2/kp22/202103/t20210304_5969465.html jaki Kolona li tan ala tan soweli waso?]'' (toki Sonko)''</ref>.
==tan sona==
{{reflist}}
== tan sona ==
[[kulupu:soweli pi nena mama]]
34awlfafqeuy8zohdp2yf9aha87gbbw
72201
72200
2026-10-23T00:00:56Z
Jan Sapilisan
2676
72201
wikitext
text/x-wiki
{{lili}}{{poki sona pi ijo wile
|nimi={{PAGENAME}}
|nimi lasina=Chiroptera
|sitelen=Haeckel Chiroptera.jpg
|suli sitelen=180px
|domain=Ejukalijota
|domain lasina=Eukaryota
|regnum=Animalija
|regnum lasina=Animalia
|phylum=Kotata
|phylum lasina=Chordata
|classis=Mamalija
|classis lasina=Mammalia
|kipisi classis=Kosipela
|kipisi classis lasina=Scrotiphera
|kipisi2 classis=[[soweli waso|Apokilotela]]
|kipisi2 classis lasina=Apo-Chiroptera
|ordo=[[soweli waso|Kilotela]]
|ordo lasina=Chiroptera
|tan ordo=<br/>jan Pumenpa, sike #1779
|sitelen ma=Bat range.png
|suli pi sitelen ma=300px
|toki anpa pi sitelen ma=loje li ma pi lon ona.<br/>(ona li lon ma ale. taso, ma pi lete mute en [[ma lili]] pi mute ala la, ona li lon ala).
|kulupu kipisi=nasin pi tenpo lon la:
*[[soweli Intelokilotela]]
*[[soweli Yankokilotela]]<br/>
nasin pi tenpo pini la:
*[[soweli waso suli|soweli Mekakilotela]]
*[[soweli waso lili|soweli Mikokilotela]]}}{{nimi ijo|'''soweli waso''' anu '''soweli pi luka waso'''|Chiroptera|toki Lasina}} li [[soweli pi nena mama]], taso, ona li jo e [[luka waso]]. [[tenpo pimeja]] la, ona li lape ala. [[soweli pi nena mama]] la, ona taso li ken tawa pona lon kon. ona li ken walo li ken pimeja.
ona li ken pana e [[jaki lili]] tawa jan li ken ike e jan. nasin wan la, [[jaki Kolona pi tenpo sike 2019]] li tan ona<ref>[http://www.kiz.cas.cn/kxcb/kp2/kp22/202103/t20210304_5969465.html jaki Kolona li tan ala tan soweli waso?]'' (toki Sonko)''</ref>.
==tan sona==
{{reflist}}
[[kulupu:soweli pi nena mama]]
208bzkxxecwjtn5xyf623uw71oxmly8
soweli pi palisa monsi
0
6441
72204
70704
2026-10-23T00:09:55Z
Jan Sapilisan
2676
jan Jan Sapilisan li ante e nimi pi lipu "[[soweli pi palisa insa monsi]]" tawa lipu "[[soweli pi palisa monsi]]"
70704
wikitext
text/x-wiki
{{nimi ijo|'''{{PAGENAME}}'''|Chordata}} li kulupu [[soweli]]. soweli {{o nnp|81000|nasin=sitelen}} li lon kulupu ni. tenpo mute la soweli pi palisa insa monsi li wawa. soweli ni li jo e palisa insa monsi. [[jan]] li lon kulupu ni.
{{poki sona pi ijo lon|nimi ijo={{PAGENAME}}|sitelen=[[File:Chordata 2.jpg |300px]]|toki pi anpa sitelen=[[soweli wawa Pantela Teli]]<br>[[soweli linja Asitejase]]<br>[[pipi majuna Wetulikolija]]<br>[[kala Pankijotoma]]|awen=awen|kulupu=[[soweli|Animalia]]|nimi pi nasin sona=Chordata}}
[[File:Lungs of Protopterus dolloi.JPG|thumb|right|300px|palisa insa monsi pi kala wan]]
muuqpibe2w2l4zxm0yhovwm750fzfwj
soweli pi linja monsi
0
6632
72206
39026
2026-10-23T00:13:47Z
Xqbot
2228
Fixing double redirect from [[soweli pi palisa insa monsi]] to [[soweli pi palisa monsi]]
72206
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[soweli pi palisa monsi]]
bqxkl3ayhdpei3033tdgidm6cd5sz5b
ma tomo Nasewi
0
12912
72195
72173
2026-10-22T14:34:01Z
JanManisijun
5336
mi pana e sitelen pi ma tomo Nasewi
72195
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma tomo Nasewi|nimi mama=Nashville|ma=ma tomo|ma suli=[[ma Mewika]]
[[ma Tenesi]]|sitelen=[[File:Nashville, Tennessee.jpg|268px]]}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Nasewi'''|Nashville|toki Inli|ipa=/ˈnæʃˌvɪl/}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Tenesi]]. jan nanpa la ona li ma tomo nanpa wan lon ma Tenesi. ma tomo Nasewi li suli mute tawa musi tawa kalama musi. ni la nimi pi ma tomo Nasewi li ken ni: {{nimi ijo|'''ma tomo pi kalama musi'''|Music City|toki inli|ipa=/ˈmjuːzɪk ˈsɪt.i/}}
[[kulupu:ma tomo]]
svnegzwn2p94pw40ox33hrral9ox91k
72196
72195
2026-10-22T14:35:09Z
JanManisijun
5336
toki pi anpa sitelen
72196
wikitext
text/x-wiki
{{lili ike}}{{poki sona ma|nimi ma=ma tomo Nasewi|nimi mama=Nashville|ma=ma tomo|ma suli=[[ma Mewika]]
[[ma Tenesi]]|sitelen=[[File:Nashville, Tennessee.jpg|268px]]|toki pi anpa sitelen=esun tomo pi ma tomo Nasewi}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Nasewi'''|Nashville|toki Inli|ipa=/ˈnæʃˌvɪl/}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Tenesi]]. jan nanpa la ona li ma tomo nanpa wan lon ma Tenesi. ma tomo Nasewi li suli mute tawa musi tawa kalama musi. ni la nimi pi ma tomo Nasewi li ken ni: {{nimi ijo|'''ma tomo pi kalama musi'''|Music City|toki inli|ipa=/ˈmjuːzɪk ˈsɪt.i/}}
[[kulupu:ma tomo]]
0b764r6ayy71vvnl2rn4tt2mt4whpyd
jan:Touchcreator
2
12914
72197
2026-10-22T14:43:58Z
Touchcreator
2607
verity
72197
wikitext
text/x-wiki
toki! mi lon! mi jan Wijule! o toki e ale tawa mi! mi sona e ale ijo. mi pali e ale!
ma tomo suli pi ma Kanse li seme?
a lon lon lon. ni li ma tomo Pawi. sina pona.
n. soweli li toki e seme?
a mu mu mu. mi toki e ni kin. ale pi tenpo suno.
icha1jkxa81jcb61k5m5xa4zxu8lw9p
ma tomo Apusa
0
12915
72198
2026-10-22T16:16:14Z
Touchcreator
2607
mi pali e lipu
72198
wikitext
text/x-wiki
{{poki sona ma|nimi ma=ma tomo Apusa|nimi mama=Abuja|ma=ma tomo|len ma=[[File:Flag of Abuja.svg|280px]]|ma suli=ma Naselija|mani=mani Naselija (₦)|tenpo=UTC+1|sitelen ma=|sitelen=[[File:Abuja city gate.jpg|280px]]}}
{{nimi ijo|'''ma tomo Apusa'''|Abuja|toki Inli}} li [[ma tomo lawa]] pi [[ma Naselija]]. ona li lon [[ma Esisi pi ma Naselija]].<ref name=":1">{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.britannica.com/place/Abuja-national-capital-Nigeria|tan=Abuja {{!}} Geography, Development, Map, & Population {{!}} Britannica|tenpo=2026-08-29|tenpo lukin=2026-10-22}}</ref> tenpo sike nanpa 1991, ma tomo Apusa li kama ma tomo lawa pi ma Naselija.<ref name=":1" />
q5vh5tbr5z3fr6itrnmgewurdj3mkfa
ma Esisi pi ma Naselija
0
12916
72199
2026-10-22T16:47:49Z
Touchcreator
2607
mi pali e lipu
72199
wikitext
text/x-wiki
{{nimi ijo|'''ma Esisi''' anu '''ma Petela Kapita Teletowi'''|FCT, Federal Capital Territory|toki Inli}} li ma pi [[ma Naselija]]. [[nasin pi pini suno]] en nasin insa pi soweli lete pi pini suno (NW) la, [[ma Nase]] li lon poka ona. nasin insa pi soweli lete pi open suno (NE) la, [[ma Katuna]] li lon poka ona. [[nasin pi open suno]] en [[nasin pi waso lete]] la, [[ma Nasawawa]] li lon poka ona. nasin insa pi waso lete pi pini suno (SW) la, [[ma Kogi]] li lon poka ona. ona la, [[ma tomo Apusa|ma Apusa]] li lon.<ref>{{tan sona|toki tan=en|linja=https://www.britannica.com/place/Abuja-federal-capital-territory-Nigeria|tan=Federal Capital Territory (FCT) {{!}} Nigeria, Location, Map, & Geography {{!}} Britannica|tenpo lukin=2026-10-22}}</ref>
beon1iupxuuyvvlbckxsex6nbwr8y5f
soweli Kilotela
0
12917
72202
2026-10-23T00:02:24Z
Jan Sapilisan
2676
/* */
72202
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[soweli waso]]
qdsu0ovwm2edxmzu47jin5878dicek2
soweli Apokilotela
0
12918
72203
2026-10-23T00:02:49Z
Jan Sapilisan
2676
/* */
72203
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[soweli waso]]
qdsu0ovwm2edxmzu47jin5878dicek2
soweli pi palisa insa monsi
0
12919
72205
2026-10-23T00:09:55Z
Jan Sapilisan
2676
jan Jan Sapilisan li ante e nimi pi lipu "[[soweli pi palisa insa monsi]]" tawa lipu "[[soweli pi palisa monsi]]"
72205
wikitext
text/x-wiki
#TAWA [[soweli pi palisa monsi]]
bqxkl3ayhdpei3033tdgidm6cd5sz5b