Wikipedia
tswiki
https://ts.wikipedia.org/wiki/Tlukankulu
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Swikwembu
0
4526
43296
36741
2026-10-27T21:48:34Z
~2026-57362-01
13054
43296
wikitext
text/x-wiki
[[File:Burning-money-and-yuanbao-at-the-cemetery-3249.JPG|thumb]]
'''Kuphahla Swikwembu''' (Kumbe kuphahla Vafi), swi tshegiwe eka rirhandzu na ku xixima vafi. Eka [[ndzhavuko|mindzhavuko]] yin'wana, swi yelana na ku pfumela leswaku ku na vutomi endhzaku ka rifu, naswona vafi vahundzuka swikwembu naswona va swikota ku pfuna kumbe ku kavanyeta njombo ya lava hanyaka. Mintlawa yin'wana yi xixima varikwavo va ngati lava loveke; [[vukhongeri]] byin'wana, ngopfu-ngopfu Vukhongeri bya [[Vukatolika]] byi xixima vakwetsimi tani hi va vulavuleri emahlwenika [[Xikwembu]].
E [[Yuropa]], [[Axiya]], [[Oxiyeniya]] na le matikweni man'wana ya [[Afrika]], xikongomelo xo phahla swikwembu i ku tsakisa swikembu leswaku swi katekisa lava hanyaka. Kuphala swikwembu, swithlela swi tirhisiwa ku aka muti na xivongo, kutshembeka emutini na ku ku kurisa rixaka. Kuphahla swikwembu, ku kumeka eka tinxaka hinkwato ta vanhu hi ku hambana hambana ka ma phahle.
== Nkatsakanyo ==
Kuphahla swikwembu swa hambana na ku khongela xikwembu. Eka mindzhavuko yin'wana ya xi Afrika, swikwembu swi voniwa tani hi vahlanganisi kumbe vayimeri va lava vahanyaka, naswona swikwembu swikota ku ngenelela tani hi varhumiwa exikarhi ka xikwembu na vanhu lava hanyaka. Tani hi mimoya leyi ayiri vanhu, swikota ku twisisa swi laveko swa vanhu ku antswa ku tlula swivumbiwa swa moya. Mindzhavuko yin'wana yi pfumela leswaku swikwembu swi fanela ku hlayisiwa hi switukulwana leswi hanyaka, naswona leswi swi katsa ku nyikela hi swakudya na swi laveko swin'wana. Van'wana vatshemba leswka ku phahla kova vutihlamuleri bya vumunhu hambi loko swikwembu swinga twi kumbe ku vona leswi endliweke.
Mindzhavuko yin'wna leyi xiximaka swikwembu, a yi swiviti ku phahla. Hiyona mhaka leyi, kungana ku hambana exikarhi ka ku phahla swikwembu na ku khongela xikwembu.<ref><cite class="citation">[http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/worship ''worship''], Cambridge University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fworship&rft.pub=Cambridge+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship ''worship''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151003183312/http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship |date=2015-10-03 }}, Oxford University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.oxforddictionaries.com%2Fdefinition%2Flearner%2Fworship&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/worship ''worship''], Merriam-Webster, Incorporated</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.merriam-webster.com%2Fdictionary%2Fworship&rft.pub=Merriam-Webster%2C+Incorporated&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref> Ku phahla indlela yo xixima no hlayisa swikwembu eka vutomi bya swona bya vumoya. Hiswona leswi endlaka leswaku mindzhavuko na vukhongeri byo tala byi yelana emhakeni ya maphahlele. Van'wana va vhakela masirha ya vinyi va vona kumbe swikwembu swin'wana swa vona, naswona va siya swiluva no basisa sirha. Kambe leswi a swi fani na ku gandzela.
Tinguluve kumbe vafi kumbe swikwembu vafi vahlupha ni vabyini mina na swa vavansati swi nga pfumeli, no hlekiwa loko ni ri ku vabyani va ka hina va ngaswilavi kuni pfuna, vuvabyi a va lombi.
== Swihenwa swa ku phahla e Afrika ==
Ku phahla swikwembu ku tolovelekile e Afrika, naswona i xiphemu xa vukhongeri byo tala by ndhzavuko. Swi tatisiwa hi ku pfumela eka xikwembu, hambiswiritano swikhongelo kumbe swikombelo na magandzelo swi nyikeriwa eka swikwembu. Kuphahla swikwembu i xiendlo lexi tolovelekeke eka ma Afrika yotala, naswona hakanyingi va hlanganisa ku phahla swikwembu na vukhongeri lebyi va byi amukeleke bya manguva lawa.<ref><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997">Igor Kopytoff (1997), "Ancestors as Elders in Africa", in Roy Richard Grinker, Christopher Burghard Steiner, [https://books.google.com/books?id=9hNKkzt1ovEC&pg=PA412 ''Perspectives on Africa: A Reader in Culture, History, and Representation''], Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-686-4</cite><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997"></cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.atitle=Ancestors+as+Elders+in+Africa&rft.au=Igor+Kopytoff&rft.btitle=Perspectives+on+Africa%3A+A+Reader+in+Culture%2C+History%2C+and+Representation&rft.date=1997&rft.genre=bookitem&rft_id=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D9hNKkzt1ovEC%26pg%3DPA412&rft.isbn=1-55786-686-4&rft.pub=Blackwell+Publishing&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref>[http://lucy.ukc.ac.uk/fdtl/ancestors/fortes2.html Some reflections on ancestor workship in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425103859/http://lucy.ukc.ac.uk/Fdtl/Ancestors/fortes2.html |date=2009-04-25 }}, Meyer Fortes, ''African Systems of Thought'', pages 122-142, University of Kent.</ref>
== Swiyelanisi ==
{{Reflist|group=note}}
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Vukhongeri]]
s6e4ya3dcsevi598fpb97fk4pggmsyn
43297
43296
2026-10-27T22:47:45Z
~2026-57362-01
13054
43297
wikitext
text/x-wiki
[[File:Burning-money-and-yuanbao-at-the-cemetery-3249.JPG|thumb]]
'''Kuphahla Swikwembu''' (Kumbe kuphahla Vafi), swi tshegiwe eka rirhandzu na ku xixima vafi. Eka [[ndzhavuko|mindzhavuko]] yin'wana, swi yelana na ku pfumela leswaku ku na vutomi endhzaku ka rifu, naswona vafi vahundzuka swikwembu naswona va swikota ku pfuna kumbe ku kavanyeta njombo ya lava hanyaka. Mintlawa yin'wana yi xixima varikwavo va ngati lava loveke; [[vukhongeri]] byin'wana, ngopfu-ngopfu Vukhongeri bya [[Vukatolika]] byi xixima vakwetsimi tani hi va vulavuleri emahlwenika [[Xikwembu]].
E [[Yuropa]], [[Axiya]], [[Oxiyeniya]] na le matikweni man'wana ya [[Afrika]], xikongomelo xo phahla swikwembu i ku tsakisa swikembu leswaku swi katekisa lava hanyaka. Kuphala swikwembu, swithlela swi tirhisiwa ku aka muti na xivongo, kutshembeka emutini na ku ku kurisa rixaka. Kuphahla swikwembu, ku kumeka eka tinxaka hinkwato ta vanhu hi ku hambana hambana ka ma phahle.
== Nkatsakanyo ==
Kuphahla swikwembu swa hambana na ku khongela xikwembu. Eka mindzhavuko yin'wana ya xi Afrika, swikwembu swi voniwa tani hi vahlanganisi kumbe vayimeri va lava vahanyaka, naswona swikwembu swikota ku ngenelela tani hi varhumiwa exikarhi ka xikwembu na vanhu lava hanyaka. Tani hi mimoya leyi ayiri vanhu, swikota ku twisisa swi laveko swa vanhu ku antswa ku tlula swivumbiwa swa moya. Mindzhavuko yin'wana yi pfumela leswaku swikwembu swi fanela ku hlayisiwa hi switukulwana leswi hanyaka, naswona leswi swi katsa ku nyikela hi swakudya na swi laveko swin'wana. Van'wana vatshemba leswka ku phahla kova vutihlamuleri bya vumunhu hambi loko swikwembu swinga twi kumbe ku vona leswi endliweke.
Mindzhavuko yin'wna leyi xiximaka swikwembu, a yi swiviti ku phahla. Hiyona mhaka leyi, kungana ku hambana exikarhi ka ku phahla swikwembu na ku khongela xikwembu.<ref><cite class="citation">[http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/worship ''worship''], Cambridge University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fworship&rft.pub=Cambridge+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship ''worship''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151003183312/http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship |date=2015-10-03 }}, Oxford University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.oxforddictionaries.com%2Fdefinition%2Flearner%2Fworship&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/worship ''worship''], Merriam-Webster, Incorporated</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.merriam-webster.com%2Fdictionary%2Fworship&rft.pub=Merriam-Webster%2C+Incorporated&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref> Ku phahla indlela yo xixima no hlayisa swikwembu eka vutomi bya swona bya vumoya. Hiswona leswi endlaka leswaku mindzhavuko na vukhongeri byo tala byi yelana emhakeni ya maphahlele. Van'wana va vhakela masirha ya vinyi va vona kumbe swikwembu swin'wana swa vona, naswona va siya swiluva no basisa sirha. Kambe leswi a swi fani na ku gandzela.
Tinguluve kumbe vafi kumbe swikwembu vafi vahlupha ni vabyini mina na swa vavansati swi nga pfumeli,no hlekiwa hi vanhu loko ni ri ku vabyani va ka hina va ngaswilavi kuni pfuna, vuvabyi a va lombi.
== Swihenwa swa ku phahla e Afrika ==
Ku phahla swikwembu ku tolovelekile e Afrika, naswona i xiphemu xa vukhongeri byo tala by ndhzavuko. Swi tatisiwa hi ku pfumela eka xikwembu, hambiswiritano swikhongelo kumbe swikombelo na magandzelo swi nyikeriwa eka swikwembu. Kuphahla swikwembu i xiendlo lexi tolovelekeke eka ma Afrika yotala, naswona hakanyingi va hlanganisa ku phahla swikwembu na vukhongeri lebyi va byi amukeleke bya manguva lawa.<ref><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997">Igor Kopytoff (1997), "Ancestors as Elders in Africa", in Roy Richard Grinker, Christopher Burghard Steiner, [https://books.google.com/books?id=9hNKkzt1ovEC&pg=PA412 ''Perspectives on Africa: A Reader in Culture, History, and Representation''], Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-686-4</cite><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997"></cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.atitle=Ancestors+as+Elders+in+Africa&rft.au=Igor+Kopytoff&rft.btitle=Perspectives+on+Africa%3A+A+Reader+in+Culture%2C+History%2C+and+Representation&rft.date=1997&rft.genre=bookitem&rft_id=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D9hNKkzt1ovEC%26pg%3DPA412&rft.isbn=1-55786-686-4&rft.pub=Blackwell+Publishing&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref>[http://lucy.ukc.ac.uk/fdtl/ancestors/fortes2.html Some reflections on ancestor workship in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425103859/http://lucy.ukc.ac.uk/Fdtl/Ancestors/fortes2.html |date=2009-04-25 }}, Meyer Fortes, ''African Systems of Thought'', pages 122-142, University of Kent.</ref>
== Swiyelanisi ==
{{Reflist|group=note}}
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Vukhongeri]]
9880bacgratjwzqpognlgj81yxe6jcv
43298
43297
2026-10-28T11:35:24Z
~2026-57362-01
13054
43298
wikitext
text/x-wiki
[[File:Burning-money-and-yuanbao-at-the-cemetery-3249.JPG|thumb]]
'''Kuphahla Swikwembu''' (Kumbe kuphahla Vafi), swi tshegiwe eka rirhandzu na ku xixima vafi. Eka [[ndzhavuko|mindzhavuko]] yin'wana, swi yelana na ku pfumela leswaku ku na vutomi endhzaku ka rifu, naswona vafi vahundzuka swikwembu naswona va swikota ku pfuna kumbe ku kavanyeta njombo ya lava hanyaka. Mintlawa yin'wana yi xixima varikwavo va ngati lava loveke; [[vukhongeri]] byin'wana, ngopfu-ngopfu Vukhongeri bya [[Vukatolika]] byi xixima vakwetsimi tani hi va vulavuleri emahlwenika [[Xikwembu]].
E [[Yuropa]], [[Axiya]], [[Oxiyeniya]] na le matikweni man'wana ya [[Afrika]], xikongomelo xo phahla swikwembu i ku tsakisa swikembu leswaku swi katekisa lava hanyaka. Kuphala swikwembu, swithlela swi tirhisiwa ku aka muti na xivongo, kutshembeka emutini na ku ku kurisa rixaka. Kuphahla swikwembu, ku kumeka eka tinxaka hinkwato ta vanhu hi ku hambana hambana ka ma phahle.
== Nkatsakanyo ==
Kuphahla swikwembu swa hambana na ku khongela xikwembu. Eka mindzhavuko yin'wana ya xi Afrika, swikwembu swi voniwa tani hi vahlanganisi kumbe vayimeri va lava vahanyaka, naswona swikwembu swikota ku ngenelela tani hi varhumiwa exikarhi ka xikwembu na vanhu lava hanyaka. Tani hi mimoya leyi ayiri vanhu, swikota ku twisisa swi laveko swa vanhu ku antswa ku tlula swivumbiwa swa moya. Mindzhavuko yin'wana yi pfumela leswaku swikwembu swi fanela ku hlayisiwa hi switukulwana leswi hanyaka, naswona leswi swi katsa ku nyikela hi swakudya na swi laveko swin'wana. Van'wana vatshemba leswka ku phahla kova vutihlamuleri bya vumunhu hambi loko swikwembu swinga twi kumbe ku vona leswi endliweke.
Mindzhavuko yin'wna leyi xiximaka swikwembu, a yi swiviti ku phahla. Hiyona mhaka leyi, kungana ku hambana exikarhi ka ku phahla swikwembu na ku khongela xikwembu.<ref><cite class="citation">[http://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/worship ''worship''], Cambridge University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fdictionary.cambridge.org%2Fdictionary%2Fenglish%2Fworship&rft.pub=Cambridge+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship ''worship''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151003183312/http://www.oxforddictionaries.com/definition/learner/worship |date=2015-10-03 }}, Oxford University Press</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.oxforddictionaries.com%2Fdefinition%2Flearner%2Fworship&rft.pub=Oxford+University+Press&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref><cite class="citation">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/worship ''worship''], Merriam-Webster, Incorporated</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.btitle=worship&rft.genre=book&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.merriam-webster.com%2Fdictionary%2Fworship&rft.pub=Merriam-Webster%2C+Incorporated&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref> Ku phahla indlela yo xixima no hlayisa swikwembu eka vutomi bya swona bya vumoya. Hiswona leswi endlaka leswaku mindzhavuko na vukhongeri byo tala byi yelana emhakeni ya maphahlele. Van'wana va vhakela masirha ya vinyi va vona kumbe swikwembu swin'wana swa vona, naswona va siya swiluva no basisa sirha. Kambe leswi a swi fani na ku gandzela.
"Tinguluve, Lava-nkulu, vafi kumbe Swikwembu, madlozi, vafi vahlupha ni vabyini mina na swa vavansati swi nga pfumeli,no hlekiwa hi vanhu loko ni ri ku vabyani va ka hina va ngaswilavi kuni pfuna, vuvabyi a va lombi". Masiku lawa Midyangu yi wana yi jikela no kwatisa mikwembu yi ku tsawa mikwembu yi nga hava pfuxeli kumbe kuva tsakisa hi ku endla miphahlo no va tivisa eka vatunkulu,Kahle mimiti yo tala a kuri na mikwembu ya muti leyi a yi sirhelela no katekisa va ndyangu na sweswi swa ha rikona mimiti yi nwana, kambe vanhu nwana va hundzukile va nghena tikereke. Mikwembu a yi fambi jhe loko yi vuya yi khoma vana na vantukulu, hi xitalo yi famba loko munhu loyi a yi khome yena a lovini ivi yi tsutsumela ka nwana kumbe ntukulu.
== Swihenwa swa ku phahla e Afrika ==
Ku phahla swikwembu ku tolovelekile e Afrika, naswona i xiphemu xa vukhongeri byo tala by ndhzavuko. Swi tatisiwa hi ku pfumela eka xikwembu, hambiswiritano swikhongelo kumbe swikombelo na magandzelo swi nyikeriwa eka swikwembu. Kuphahla swikwembu i xiendlo lexi tolovelekeke eka ma Afrika yotala, naswona hakanyingi va hlanganisa ku phahla swikwembu na vukhongeri lebyi va byi amukeleke bya manguva lawa.<ref><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997">Igor Kopytoff (1997), "Ancestors as Elders in Africa", in Roy Richard Grinker, Christopher Burghard Steiner, [https://books.google.com/books?id=9hNKkzt1ovEC&pg=PA412 ''Perspectives on Africa: A Reader in Culture, History, and Representation''], Blackwell Publishing, ISBN 1-55786-686-4</cite><cite class="citation" id="CITEREFIgor_Kopytoff1997"></cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3AVeneration+of+the+dead&rft.atitle=Ancestors+as+Elders+in+Africa&rft.au=Igor+Kopytoff&rft.btitle=Perspectives+on+Africa%3A+A+Reader+in+Culture%2C+History%2C+and+Representation&rft.date=1997&rft.genre=bookitem&rft_id=https%3A%2F%2Fbooks.google.com%2Fbooks%3Fid%3D9hNKkzt1ovEC%26pg%3DPA412&rft.isbn=1-55786-686-4&rft.pub=Blackwell+Publishing&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook"> </span></ref><ref>[http://lucy.ukc.ac.uk/fdtl/ancestors/fortes2.html Some reflections on ancestor workship in Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425103859/http://lucy.ukc.ac.uk/Fdtl/Ancestors/fortes2.html |date=2009-04-25 }}, Meyer Fortes, ''African Systems of Thought'', pages 122-142, University of Kent.</ref>
== Swiyelanisi ==
{{Reflist|group=note}}
{{Reflist|colwidth=30em}}
[[Category:Vukhongeri]]
5rpx7j67o5wavuetq81aqtyixyvl2nw